Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama Türleri
|
|
- Ufuk Aydoğan
- 8 yıl önce
- İzleme sayısı:
Transkript
1 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama Türleri Onur Çekiç * 1. Giriş Bu makalenin amacı, Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri konusunu parlamento uygulamalarıyla örtüşen bir biçimde ortaya koymaktır. Her ne kadar, literatürde bu konuda yetkin çalışmalar yapılmışsa da bu çalışmalarda kayda değer bir takım eksikliklerin ve parlamento uygulamalarıyla tam örtüşmeyen değerlendirmelerin yapıldığı görülmüştür. Yasama işlemi kavramı konusundaki eksiklik, yasama işlemlerinin kanun ve parlamento kararlarından ibaret olduğunu kabul etmekten kaynaklanmaktadır. Nitekim parlamentoda bir oylama neticesinde gerçekleşen kanun ve parlamento kararlarından başka, oylamasız sonuçlanan yasama işlemleri de vardır. Dolayısıyla, ilk bakışta karmaşık gibi görünen bu durumun açıklığa kavuşturulması ve yasama işlemi kavramının parlamento uygulamalarıyla örtüşecek biçimde yenidenele alınması gerekmektedir. * TBMM, Kanunlar ve Kararlar Müdürlüğü, Yasama Uzmanı. E-posta: onurcekic@tbmm.gov.tr
2 108 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Bu sebeple, makalede öncelikle sözü edilen eksikliklerin giderilmesine çalışılacak, yasama işlemi ve türleri konusu parlamento uygulamaları ışığında ele alınacaktır. 2. Yasama İşleminin Tanımı ve İdarî İşlem ile Yargı İşleminden Ayrılması 2.1. Yasama İşleminin Tanımı Genel olarak hukukî işlem, belli bir sonuca yönelik irade açıklaması olarak tanımlanır. Bu tanımdan yola çıkarak yasama işlemi, yasama organının belli bir sonuca yönelik irade açıklamasıdır şeklinde tanımlanabilir. 1 Egemen bir devlette belli başlı üç fonksiyon vardır: Yasama fonksiyonu, yürütme fonksiyonu ve yargı fonksiyonu. Devlet bu fonksiyonlarını belli işlemler yapmak suretiyle yerine getirir. Nitekim yasama fonksiyonu yasama işlemleriyle, yürütme (idare) fonksiyonu idarî işlemlerle ve yargı fonksiyonu da yargı işlemleriyle yerine getirilir. O halde yasama işleminin tam ve doğru bir tanımını yapabilmek için, bir yandan yasama işlemi ile idarî işlemlerin, diğer yandan da yasama işlemleriyle yargı işlemlerinin birbirinden nasıl ayrıldığını incelememiz gerekir. Devlet fonksiyonlarının birbirlerinden ayrılmasında kullanılan kriterler, devlet işlemlerinin birbirlerinden ayrılmasında da kullanılabilir. Gerçekten Devlet fonksiyonlarının birbirlerinden ayrılabilmesi için biri maddî diğeri de organik (şeklî) olmak üzere iki kriter önerilmiştir. 2 1 GÖZLER, Kemal (2007), Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Bursa, Ekin Kitabevi Yayınları, 4. Baskı, s Bu kriterler konusunda ayrıntılı bilgi için bkz. GÜNEŞ, Turan (1965), Türk Pozitif Hukukunda Yürütme Organının Düzenleyici İşlemleri, Ankara, Sevinç Matbaası, s ; KUZU, Burhan (1987), Anayasa Hukukumuzda Yürütme Organının Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi Ve Güçlendirilmesi Eğilimi, İstanbul, Filiz Kitabevi, s
3 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 109 Maddî kriter, devlet fonksiyonlarını, bu fonksiyonların yerine getirilmesinde kullanılan işlemlerin hukukî niteliğine göre ayırmaktadır. 3 Buna göre hukukî işlemler, kural-işlem, sübjektif işlem ve yargı işlemi olmak üzere üçe ayrılır ve bu üç tür işlemlerden her birinin yapılması, sırasıyla devletin yasama, yürütme ve yargı fonksiyonlarından birini oluşturur. 4 Yani maddî kritere göre devlet fonksiyonları, bu fonksiyonları yerine getirecek kişi veya organlardan tamamen bağımsız bir biçimde tanımlanmaktadır. 5 Organik (şeklî) kriter ise devlet fonksiyonlarını, bu fonksiyonların yerine getirilmesinde kullanılan işlemleri yapan organa ve bu işlemlerin yapılış şekillerine göre ayırmaktadır. 6 Buna göre yasama organınca yapılan her işlem yasama işlemi, yürütme organından çıkan her işlem yürütme işlemi ve yargı organlarınca yapılan işlemler ise yargı işlemleridir. Bu iki kriteri Türk Hukuku yönünden değerlendiren yazarlar, Türk Hukukunda yargı işlemlerinin yasama ve yürütme işlemlerinden tam olarak ayrıldığını, yasama ve yürütme işlemlerinin ise maddî kritere göre ayrılmasının mümkün olmadığını ve bu iki işlem arasında işlemi yapan organlara göre bir hiyerarşi farkı bulunduğunu belirtmişlerdir. 7 Devlet fonksiyonlarının ayırımında kullanılan bu kriterlerin, devlet işlemlerinin ayrılmasında da kullanılabileceğini belirtmiştik. Hemen belirtelim ki; 1982 Anayasasında devlet işlemlerinin ayrılmasında kullanılan kriterin organik (şeklî) kriter olduğu kabul edilmiştir. 8 Dolayısıyla biz de burada yasama işlemlerini tanımlarken ve idarî işlemlerle yargı işlemlerinden ayırırken organik kriteri kullanacağız. Organik kritere göre yasama işlemini yasama organı tarafından yapılan her işlem olarak tanımlayabiliriz. Bu açıdan yasama işlemi, işlemi yapan organın 3 ÖZBUDUN, Ergun (2004), Türk Anayasa Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, 8. Baskı, s ibid. 5 ibid. 6 ibid. s GÜNEŞ (1965), s.41; KUZU (1987), s GÖZLER, Kemal, Yasama İşlemleri, (erişim tarihi: )
4 110 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ yasama organı olmasına vurgu yapan bir nitelemedir. 9 Nitekim bu kritere göre, yasama işleminin genel, sürekli, objektif, kişilik-dışı olması, kısaca kural-işlem olması aranmaz. İster kural-işlem şeklinde olsun, isterse sübjektif (bireysel) işlem şeklinde olsun yasama organınca kabul edilen her işlem bir yasama işlemidir. 10 Şüphesiz ki bu tanım, yasama organının özel hukuk alanındaki işlemleri ve idarî işlemleri de olduğu düşünüldüğünde yasama işlemi kavramını tam olarak yansıtmamaktadır. Yasama işlemini yasama organının yasama görev ve yetkilerinden hareket ederek tanımlamak gerekmektedir. Buna göre yasama işlemi, yasama organından çıkan her işlem değil; yasama organının yasama görev ve yetkileriyle ilgili olarak belli bir hukukî sonuç doğurmaya yönelik irade açıklamasıdır. 11 Dolayısıyla yasama işlemi, sadece yasama organının yasama yetkisini kullanırken değil, aynı zamanda denetim v.b. yetkilerini kullanması yoluyla da ortaya çıkmaktadır Yasama İşlemi-İdarî İşlem Ayrımı Organik kriter yardımıyla yasama işlemleri ile idarî işlemleri birbirlerinden ayırabiliriz. Buna göre, yasama organı tarafından yapılan işlemler yasama işlemi, yürütme organı ve idare makamları tarafından yapılan işlemler ise idarî işlemdir. Yasama organı 550 milletvekilinden oluşan TBMM Genel Kuruludur. Bu bakımdan tüm yasama işlemleri, TBMM Genel Kurulu tarafından sonuçlandırılır. Yürütme organı ise Anayasaya göre Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulundan oluşur (md. 7). Bakanlar Kurulu da Başbakan ve bakanlardan kurulur (md. 109/1). İdare ise yasama ve yargı organları dışında, başında Hükümeti oluşturan münferit bakanların yer aldığı ve Devlet tüzel kişiliğini temsil eden merkezî idare ile, belli yörelerin yöresel gereksinimlerini 9 BOZKURT, Rauf ve İBA, Şeref (2006), 100 Soruda Türk Parlamento Hukuku, Ankara, Nobel Yayın, 3. Baskı, s GÖZLER, Kemal, Yasama İşlemleri, (erişim tarihi: ) 11 GÖZLER (2007), s. 307.
5 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 111 karşılamak üzere kurulan mahallî idareleri ve belli idarî hizmetleri yürütmek üzere teşkil edilen öteki kamu tüzelkişilerini kapsamaktadır. 12 Bunların kamu gücünü kullanarak yaptığı işlemler ise idarî işlemleri oluşturmaktadır. Organik kriter uyarınca yasama organınca yapılmış bir işlem, maddî açıdan idarî işleme benzese, bireysel, somut ve sübjektif bir duruma ilişkin olsa bile, bu işlem bir idarî işlem değil, bir yasama işlemidir. 13 Örneğin, TBMM nin Sayıştay Birinci Başkanını seçme işlemi, bireysel bir işlem olup, maddî açıdan bir idarî işlem olmasına rağmen, organik açıdan bir yasama işlemidir ve dolayısıyla yasama işlemlerinin hukukî rejimine tabidir. Aynı şekilde, idare organlarınca yapılan ve genel ve soyut norm koyan işlemler de yasama işlemi değildirler. Çünkü bu işlemler idare organları tarafından yapılmış olup, idarî işlemlerin hukukî rejimine tabidirler. 14 Bununla beraber, TBMM Başkanlığının tüzel kişilik sıfatından kaynaklanan kendisine bağlı personeli ve malvarlığı hakkında yapmış olduğu işlemleri ile almış olduğu kolluk tedbirleri bulunmaktadır. Bu işlemler tek taraflı olabileceği gibi iki taraflı da olabilir. Tek taraflı işlemlerden Meclis personeli ve kolluk tedbirlerine yönelik olan işlemler idarî işlemdir ve idarî yargının denetimine tabidir. 15 Bu açıdan TBMM Başkanlığının işleminin bireysel idarî işlem ya da düzenleyici idarî işlem olması arasında bir fark yoktur. 16 Danıştay da TBMM Başkanlığının Meclis personeli hakkında tesis etmiş olduğu işlemleri idarî işlem olarak nitelendirmiş ve bu işlemlere karşı idarî yargı mercilerinde dava açılabileceğini kabul etmiştir. 17 Nitekim Danıştay Beşinci Dairesi tarihli ve E. 1987/1380, K. 1987/1783 sayılı kararında bu hususu aşağıdaki şekilde gerekçelendirmiştir: TBMM Başkanlığınca TBMM de görev yapan personel hakkında tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda, bu işlemler fonksiyonel açıdan idarî nitelik taşıdığından ve TBMM Genel Kurulu ve 12 GÜNDAY, Metin (2004), İdare Hukuku, Ankara, İmaj Yayınevi, 9. Baskı, s GÖZLER, Kemal, Yasama İşlemleri, (erişim tarihi: ) 14 GÜNDAY (2004), s GÖZLER (2007), s ibid. 17 ibid., s. 308.
6 112 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Komisyonların bir tasarrufu olarak düşünülemeyeceğinden bu konudaki davalar idarî yargı mercilerinin görev alanına girmektedir. 18 TBMM Başkanlığının ayrıca iki taraflı işlemleri yani sözleşmeleri de bulunmaktadır. Bunlardan bir kısmı, kendisine ait malvarlığı (binalar, taşıtlar vs.) hakkındadır. Alım-satım, kira gibi özel hukuktan kaynaklanan bu sözleşmeler özel hukuk sözleşmesi olup, bu sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara adlî yargı mercilerinde bakılır. Buna karşılık bu sözleşmelerden bir kısmı da idarî sözleşme dir. TBMM Başkanlığının özel bir mesleki bilgi ve ihtisas gerektiren geçici işlerde çalıştırdığı personeli ile imzaladığı idarî hizmet sözleşmeleri gibi idarî sözleşme lerden kaynaklanan uyuşmazlıklar ise idarî yargı mercilerinde çözümlenir Yasama İşlemi-Yargı İşlemi Ayrımı Organik kritere göre, yasama işlemleriyle yargı işlemleri de rahatlıkla ayrılır. Yasama organınca yapılan işlemler yasama işlemi, yargı organınca yapılan işlemler ise yargı işlemidir. Yasama organı TBMM Genel Kuruludur. Yargı organı ise bağımsız mahkemelerdir. Buna göre, yasama organının iddiatespit-müeyyide aşamalarını içeren ve bu nedenle de maddî açıdan yargı işlemine benzeyen işlemleri de yasama işlemidir. Çünkü TBMM hiçbir şekilde bağımsız mahkeme sayılamaz. 19 Örneğin Cumhurbaşkanının vatana ihanetle suçlandırılması usulünde görevde bulunan veya görevden ayrılmış olan Cumhurbaşkanının yapmış olduğu bazı eylemlerin vatana ihanet suçunu oluşturduğu iddia edilir. Bu iddia TBMM Genel Kurulunda görüşülür ve Genel Kurul iddianın doğru olduğu kanaatine varırsa ilgili Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verir. Keza meclis soruşturması sonucunda ilgili bakanın Yüce Divana sevkine karar verilmesinde veya yasama dokunulmazlığının kaldırılması usulünde de benzer aşamaların olduğu 18 Danıştay Beşinci Dairesi, 16 Aralık 1987 Tarih ve E.1987/2380, K.1987/1783 Sayılı Karar, Danıştay Dergisi, S , s GÖZLER, Kemal, Yasama İşlemleri, (erişim tarihi: )
7 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 113 söylenebilir. 20 Tüm bu işlemler maddî açıdan yargı işlemine benzeseler de organik açıdan yasama işlemidirler ve yasama işlemlerinin hukukî rejimine tabidirler. 3. Yasama İşlemi Türleri Yasama organı belli bir sonuca yönelik irade açıklamasını her zaman kanun ya da karar biçiminde yapmamaktadır. Başka bir ifadeyle, yasama işlemleri kanunlar ve parlamento kararlarından ibaret değildir. 21 Gerçekten uygulamada neticesinde kanun ya da karar ortaya çıkmadığı halde, TBMM nin belli bir konuda iradesini açıkladığı yasama işlemleri de vardır ki; biz bu çalışmada bu tip işlemleri diğer (isimsiz) yasama işlemleri olarak adlandıracağız. Şu halde yasama işlemleri, kanun, parlamento kararları ve diğer yasama işlemleri olmak üzere üçe ayrılmaktadır. 22 GÖZLER, yasama işlemlerinin esas itibarıyla kanun ve karardan ibaret olduğunu, ayrıca TBMM Başkanı Kararı adı altında üçüncü bir yasama işleminin de kabul edilebileceğini belirtmektedir. 23 GÖZLER, Anayasanın TBMM Başkanına verdiği yasama ile ilgili görev ve yetkilerin yanında yine Anayasanın 87. maddesinde TBMM ye verilen görev ve yetkilerin bulunduğunu ifade etmekte ve TBMM Başkanının yaptığı işlemlerin idarî işlem ya da parlamento kararı olmadığını söylemektedir. 24 Dolayısıyla Anayasa uyarınca TBMM Başkanınca yapılan bu işlemlerin üçüncü bir grup yasama işlemi olarak düşünmenin mümkün olduğunu belirtmektedir. 25 Bu işlemlere örnek olarak da Anayasanın 93. Maddesine göre TBMM Başkanının TBMM Genel 20 GÖZLER (2007), s İBA, Şeref (2006), Anayasa ve Siyasal Kurumlar (100 Soruda), Ankara, Turhan Kitabevi, 1. Baskı, s ; BOZKURT ve İBA (2006), s İBA, Şeref (2008), Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi ve Karar Kavramları, Prof. Dr. Ergun ÖZBUDUN a Armağan Cilt II Anayasa Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, s GÖZLER (2007), s ibid. 25 ibid.
8 114 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırmasını vermektedir. 26 Ancak biz bu değerlendirmeye katılmıyoruz. Öncelikle, uygulamada TBMM Başkanı Kararı diye bir işlem türü bulunmamaktadır. Organik kriter uyarınca da yasama işlemi, yasama organının yasama görev ve yetkileriyle ilgili olarak belli bir hukukî sonuç doğurmaya yönelik irade açıklamasıdır. Yasama organı deyince de akla TBMM Genel Kurulu gelmelidir. TBMM Başkanının yasamayla ilgili bir takım görev ve yetkileri olduğu muhakkaktır; ancak, bunların hiçbiri TBMM Genel Kurulu ndan bağımsız ve kendi inisiyatifiyle gerçekleştirilen işlemler değildir. 27 Yasama işlemi türleri şunlardır: 3.1. Kanun Kanun, yasama işlemlerinin en yaygın ve bilinen türünü oluşturmaktadır. Nitekim, 1982 Anayasasının TBMM nin görev ve yetkilerini düzenleyen 87 nci maddesinde de kanun koymak, kaldırmak ve değiştirmek ilk sırada düzenlenmiştir. Kanunun biri maddî diğeri de şeklî olmak üzere iki ayrı anlamı vardır. İlk kez 1961 Anayasasının TBMM nin görev ve yetkilerini düzenleyen 64 üncü Maddesinin gerekçesinde ifade edilen maddî manada kanun ve şeklî manada kanun kavramları Türk Doktrininde de etraflıca inceleme konusu yapılmıştır. 28 Nitekim söz konusu maddenin gerekçesine göre, Görülüyor ki, 64 üncü madde iki çeşit kanun anlamını ihtiva etmektedir. Gerçekten kanun koymak ibaresinden maddî manada kanun kastedilmekte, diğerlerinde ise şeklî manada kanun bahis konusu olmaktadır. TBMM nin bu gibi tasarruflarının kanun şekline bürünmesi, her 26 ibid. 27 İBA (2008), s Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. TEZİÇ, Erdoğan (1972), Türkiye de 1961 Anayasasına Göre Kanun Kavramı, İstanbul, Fakülteler Matbaası, s
9 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 115 iki Meclisin, yetkilerini müştereken kullanabilmesini ve bu yolla kazaî murakabenin sağlanmasını istihdaf etmektedir. 29 Bu dönemde maddî manada kanun ve şeklî manada kanun kavramlarının zihinlerde tereddütlere yol açtığı belirtilmişse de, yasamanın kanun şeklinde yapacağı işlemlerin tabi olacağı hukukî rejim bakımından herhangi bir belirsizlik bulunmadığı ve her iki manada kanunun da Anayasa Mahkemesinin (AYM) denetimine tabi olacağı ifade edilmiştir. 30 Bugün ise bu kavramların içeriğinin belirlenmesinde bir belirsizlik bulunmamaktadır. Gerçekten maddî anlamda kanun genel, soyut ve kişisel olmayan hukuk kurallarını, şeklî anlamda kanun ise kanunun içeriğine bakılmaksızın yasama organınca kanun adı altında ve kanunlar için öngörülen usuller izlenerek yapılan yasama işlemlerini ifade etmektedir. 31 Hukukumuzda kanunun mutlaka maddî manada olması, yani kural-işlem olması gerektiği yönünde bir kural bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle, hem 1961 Anayasası döneminde hem de 1982 Anayasası döneminde genel, soyut ve objektif kurallar içeren kanunlar olduğu gibi, bu nitelikleri taşımayan, fakat maddî kanunlarla aynı usule ve de aynı hukukî rejime tabi olan kanunlar da vardır. 32 Şeklî kanunların mutlaka genel ve soyut nitelikte kurallar içermesi gerekmez. Belli kişi ve durumlara ilişkin olarak da şeklî kanun kabul edilebilir. Örneğin yeni bir üniversitenin kurulmasını ya da belli bir ilin teşvik kapsamına alınmasını öngören kanunlar gibi. 33 Aynı şekilde maddî anlamda kanunların da mutlaka şeklî anlamda kanun olması gerekmemektedir. Nitekim idarenin düzenleyici işlemleriyle de kural-işlem niteliğinde, yani genel, soyut ve objektif hukuk kuralları içeren işlemler oluşturmak 29 AYDOĞDU, Emine (2005), Teşkilâtı Esasiye den Günümüze Anayasalar, Ankara, Palme Yayıncılık, 1. Baskı, s TEZİÇ (1972), s TEZİÇ, Erdoğan (1997), Anayasa Hukuku, İstanbul, Beta Basım, 4. Baskı, s. 9-11; GÜNDAY (2004), s ÖZBUDUN (2004), s Yeni bir üniversite kurulmasına örnek olarak bkz tarihli ve sayılı RG de yayımlanan tarihli ve 5467 sayılı Kanun; bir ilin teşvik kapsamına alınması konusunda bkz tarihli ve sayılı RG de yayımlanan tarihli ve 5084 sayılı Kanun.
10 116 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ mümkündür. 34 Dolayısıyla şöyle bir genelleme yapılabilir: her şeklî kanun bir kanun olduğu halde, her maddî anlamda kanun bir kanun değildir. Bu sebeple, öğretide kanunun ancak şeklî anlamda tanımlanabileceği kabul edilmektedir. 35 Şeklî anlamda kanun anlayışını benimseyen yazarlar da, hukukumuzda her türlü işlemin kanun biçiminde yapılamayacağını kabul etmektedirler. 36 Başka bir ifadeyle, her ne kadar yasama yetkisi genel ve aslî bir yetki olsa da kanun konusu olamayacak bir takım hukukî işlemler de vardır. Bu durumu, yasama organının yasama ve denetim işleviyle ilgili olarak yapamayacağı işleri de kapsayacak şekilde yasama kısıtı olarak nitelendiren yazarlar da vardır. 37 Kanun konusu olamayacak işlemleri şu şekilde sıralayabiliriz: Öncelikle, yasama organı, hukukî uyuşmazlıkları ve hukuka aykırılık iddialarını çözme anlamına gelen, maddî anlamda yargı işlemi niteliğinde olan bir işlemi kanun biçiminde yapamaz. 38 Yine yasama organı, salt yürürlükteki kanunların uygulanmasından ibaret olan bir işlemi kanun yoluyla yapamaz. 39 Yani TBMM belli bir kanunu kabul ettikten sonra, o kanunun uygulanmasına yönelik işlemleri de yürütme organının yerine geçerek ayrı bir kanun yoluyla yapamaz. Aksi bir durumun kabulü, ÖZBUDUN un da haklı olarak belirttiği gibi, Anayasanın yürütme görevini Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna veren 8 inci maddesini işlevsiz hale getirecektir. 40 Yine belli bir kişiye kanunla yükümlülük yüklenemeyeceği gibi, belli bir kişiyi kanunî yükümlülüklerinden kurtaran bir kanunun 34 TEZİÇ (1997), s ÖZBUDUN (2004), s ibid. 37 İBA (2006), s ; BOZKURT ve İBA (2006), s GÜNEŞ (1965), s ; ÖZBUDUN (2004), s. 201; GÖZLER (2007), s ÖZBUDUN (2004), s. 202; GÖZLER (2007), s ÖZBUDUN (2004), s. 202.
11 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 117 da çıkarılamayacağı kabul edilmektedir. Bu görüşün temelleri ise hukuk devleti ve eşitlik ilkesine dayanmaktadır. 41 Son olarak, biz yasama organının kendi içişlerine ilişkin işlemleri de kanun biçiminde yapamayacağını düşünüyoruz Parlamento Kararları Yasama işlemlerinin kanunlar ve parlamento kararlarından ibaret olduğunu ileri süren yazarlar, bu iki işlem türünü ayırmaya çalışırlarken; kanunun her iki meclisin ürünü olmasına karşılık, parlamento kararlarının her bir meclisin kendi ürünü olduğu ölçütünü kullanmışlardır. 42 Ancak bu ölçüt, yasama organının çift meclisten oluştuğu ülkelerde kullanılabilir olmasına rağmen, Türkiye gibi, yasama organının tek meclisten oluştuğu ülkelerde yetersiz kalmıştır. 43 Bunun üzerine diğer bazı yazarlar, Fransız Hukukunda var olan ısdar kurumunu ölçüt olarak kullanmışlar ve parlamento kararlarını her bir meclisin kendisi tarafından alınan ve devlet başkanının ısdarına tabi olmayan işlemler olarak tanımlamışlardır. 44 Ancak bu getirilen ölçütün de sadece yürütme ve yasama organlarının kesin bir biçimde ayrılabildiği sistemlerde kullanılabileceği, meclis hükümeti sistemi gibi yürütme ve yasama organlarının iç içe geçtiği sistemlerde ise yetersiz kalacağı vurgulanmıştır. 45 Ayrıca konuya Türk Hukuku açısından bakıldığında, Cumhurbaşkanınca onaylama işleminin Fransa daki ısdar işlemiyle aynı sonuçları doğurmadığı belirtilmiştir. Buna göre, Fransa daki devlet başkanının ısdar işleminin, ısdara tabi işlemin yapılmasında tüm Anayasal ve yasal kurallara uyulduğunun tespiti ve söz konusu işlemin üçüncü kişilere duyurulmasıyla resmî kurum ve kuruluşlara 41 ÖZBUDUN (2004), s. 202; GÖZLER (2007), s ÖZBUDUN, Ergun (1979), Parlâmento Kararları ve Yasama Meclislerinin İçtüzükleri, AÜHF Dergisi, C. XXXVI, S. 1-4, s ibid. 44 TEZİÇ, Erdoğan (1988), Parlamento Kararı ve Kanun, Anayasa Yargısı Dergisi, C. 5, s. 122; ÖZBUDUN (1979), s TEZİÇ (1988), s ; ÖZBUDUN (1979), s. 3.
12 118 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ uygulama emri anlamına geldiği; Türk Hukukunda ise Cumhurbaşkanınca onaylamanın sadece duyurulma anlamına geldiği ifade edilmiştir. 46 Yine bazı yazarlar, parlamento kararlarını içtüzüğün basit bir uygulamasından ibaret olmayan bir önergenin meclis tarafından oylanması şeklinde tanımlamışlardır. 47 Ancak biz, Anayasada ve TBMM İçtüzüğünde parlamento kararları ile ilgili belirgin kurallar olmadığından, içtüzüğün uygulanması neticesinde ve her birleşimde alınan kararların da birer parlamento kararı olduğunu ve bunların parlamento kararlarının hukukî rejimine tabi olduğunu düşünüyoruz. İşte bütün bu ölçütlerin yetersiz olması ve parlamento kararlarının çok değişik türde ve yapıda olmaları nedeniyle ancak olumsuz bir biçimde tanımlanabileceği belirtilmiş ve parlamento kararları, yasama meclislerinin tek başlarına veya birlikte yaptıkları, kanun dışındaki bütün işlemleridir şeklinde tanımlanmıştır. 48 Ancak biz, gerek yukarıda ifade etmeye çalıştığımız ölçütlere gerekse de parlamento kararları için yapılan tanıma katılmıyoruz. Her şeyden önce, yukarıda ifade edilen ölçütleri getiren ve tanımı yapan yazarlar, yasama işlemlerinin kanun ve parlamento kararlarından ibaret olduğunu kabul etmek gibi bizce doğru olmayan bir noktadan hareket etmektedirler. Gerçekten birazdan açıklamaya çalışacağımız gibi, neticesinde bir kanun ya da parlamento kararı ortaya çıkmadığı halde, yasama organının hukuksal bir sonuca yönelik iradesini açıkladığı diğer yasama işlemleri de vardır. Dolayısıyla parlamento kararlarının doğru bir tanımını yapabilmek için yasama organının bu tür işlemlerinden de ayırımını sağlayacak bir ölçütün parlamento kararlarının tanımında yer alması gerekmektedir. Ayrıca, yukarıda parlamento kararları için verilen tanım, olması gerekenden çok geniş olduğu kadar, parlamento kararlarının yasama meclislerinin hangi organı tarafından hangi şekilde ve hangi konulara yönelik alındığını içermemesi nedeniyle de eksiklikler taşımaktadır. 46 TEZİÇ (1972), s ; ÖZBUDUN (2004), s TEZİÇ (1988), s TEZİÇ (1972), s. 11; ÖZBUDUN (1979), s. 4-5.
13 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 119 Bütün bu açıklamalarımızdan anlaşıldığı üzere, parlamento kararlarını tanımlayabilmek için öncelikle onların özelliklerinin belirlenmesi ve belirlenen bu özelliklerin de yapılacak olan tanımda yer alması gerekmektedir. Böylelikle, hem parlamento kararlarının diğer iki yasama işlemi türü olan kanun ve diğer yasama işlemlerinden farkını ortaya koymak hem de parlamento kararlarının özelliklerinin belirtilmesiyle daha net bir tanım yapabilmek mümkün olacaktır. Parlamento kararlarının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: Parlamento kararları yasama meclislerinin genel kurulları tarafından alınırlar: Parlamento kararları her şeyden önce bir Genel Kurul tarafından alınırlar. Dolayısıyla yasama meclislerinin komisyonları, başkanlık divanları ya da başkanları tarafından alınan kararlar parlamento kararı sayılmazlar. Parlamento kararları genel kurulda yapılan bir oylama neticesinde alınırlar: Madem ki, yasama işlemi, yasama organının yasama görev ve yetkileriyle ilgili olarak belirli bir sonuca yönelik irade açıklamasıdır; parlamento kararı biçiminde yapılacak bir yasama işleminde böyle bir irade açıklaması, Genel Kuruldaki belli orandaki bir çoğunluğun aynı yöndeki tutumunun tespit edilmesini gerektirmektedir. Bu tespit etme işlemi de Genel Kurulda yapılan bir oylamayla yapılmaktadır. Bu oylama neticesinde bir parlamento kararından söz edilebilmesi için de karar yetersayısında belirtilen oranda bir çoğunluğun aynı yönde oy kullanması gerekmektedir. Türk Hukukunda karar yetersayısı Anayasanın 96 ncı ve TBMM İçtüzüğünün 146 ncı maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, karar yetersayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak bu sayı, hiçbir zaman TBMM üye tamsayısının (550) dörtte birinin bir fazlasından (139) az olamaz. Parlamento kararları yasama organının iç işleyişine, yürütme organıyla ilişkilerine ve Anayasa ve özel kanunlarda açıkça parlamento kararı şeklinde yapılacağı belirtilen işlemlere yönelik olarak alınabilirler: Her şey parlamento kararı konusu olmaya elverişli değildir. Başka bir ifadeyle, yasama organı her konudaki iradesini parlamento kararı biçiminde açıklayamaz. Bu her şeyden önce
14 120 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceğini öngören Anayasal ilkeye aykırı olur (AY. md. 13). Dolayısıyla, yasama organı, kişi hak ve özgürlüklerini ilgilendiren konuları parlamento kararı yoluyla düzenleyemez. Yine Anayasada açıkça kanunla yapılması öngörülen bir konu hakkında da parlamento kararı alınamaz. Örneğin Anayasanın 73 üncü maddesine göre vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Anayasanın bu açık hükmüne rağmen vergi ve benzeri malî yükümlülüklerin parlamento kararıyla konulması, değiştirilmesi veya kaldırılması Anayasaya aykırı olacaktır. Bu sebeplerle parlamento kararları ancak, yasama organının iç işleyişine (Meclisin tatile girmesi, komisyonlara üye seçimi gibi), var olan hükümet sisteminin bir gereği olarak yürütme organıyla olan ilişkilerine (güvenoyu, gensoru nedeniyle hükümetin düşürülmesi kararları gibi) ya da Anayasa ve özel kanunlarda açıkça parlamento kararıyla düzenlenmesi öngörülen konulara (kalkınma planlarının onaylanması gibi) yönelik olarak alınabileceklerdir. Görüldüğü üzere, yasama yetkisinin genel ve asli bir yetki olması dolayısıyla kanun konusunun sınırsız olmasına karşılık, yani Anayasaya aykırı olmamak kaydıyla her konunun kanun konusu olabilmesine karşılık, parlamento kararları her konuda alınamamakta ve ancak belli konular parlamento kararlarıyla düzenlenebilmektedir. İşte bu şekilde, yasama organının karar alamayacağı konuları tek bir başlık altında toplayabilmek için karar kısıtı kavramı önerilebilir. Parlamento kararları devlet başkanının onayına tabi değildir: Kanunların aksine, parlamento kararlarının yürürlüğe girmesi için devlet başkanının onayı gerekmemektedir. Gerçekten parlamento kararlarının bazıları Resmî Gazete de yayımlanmakta bazıları ise yayımlanmamaktadır. Hangi parlamento kararlarının Resmî Gazete de yayımlanacağı ise TBMM İçtüzüğünün 182 nci maddesi uyarınca Başkanlık Divanının tarihli ve 40 sayılı kararı uyarınca kabul ettiği Resmî Gazetede Yayımlanacak Türkiye Büyük Millet
15 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 121 Meclisi Kararları; Meclisin Yaptığı Seçimlerin Sonuçları; Başkanlık Divanı Kararları Hakkında Yönetmelik te 49 tek tek belirlenmiştir. Yönetmeliğin 3 üncü maddesine göre, örneğin İçtüzükte değişiklik yapılmasına ilişkin kararların, kalkınma planlarına ilişkin kararların, tatil ve ara verme kararlarının Resmî Gazete de yayımlanması gerekmektedir. Resmî Gazete de yayımlanması gereken bu kararlar, yayımlanmak üzere Başbakanlığa Cumhurbaşkanının değil TBMM Başkanının imzasıyla gönderilir. Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir: Yasama meclislerinin kendi çalışma koşullarını kendilerinin belirlemesi anlamına gelen yöntemsel bağımsızlık ilkesi, parlamento kararlarının yargısal denetim dışında tutulmasını da gerektirir. 50 Nitekim Anayasamıza göre, içtüzük ve içtüzük değişikliği kararları (AY. md. 148) ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşürülmesi kararları (AY. md. 85) dışındaki parlamento kararları yargısal denetim dışında bırakılmıştır. Bu şekilde parlamento kararlarının özelliklerini belirlemeye çalıştıktan sonra, bu özelliklerden hareket ederek parlamento kararlarını şu şekilde tanımlayabiliriz: Parlamento kararları, yasama meclislerinin kendi iç işleyişlerine, yürütme organıyla olan ilişkilerine, Anayasa veya özel kanunlarda açıkça parlamento kararı biçiminde yapılması öngörülen işlemlere yönelik olarak, Meclis Genel Kurulunda yapılan bir oylama neticesinde alınan ve devlet başkanının onayıyla kural olarak yargısal denetime tabi olmayan yasama işlemidir. Yukarıda verilen tanımdan da anlaşıldığı üzere, parlamento kararlarının Genel Kurulda yapılan bir oylama neticesinde alınmaları, onları, Genel Kurulun bilgisine sunularak gerçekleştirilen diğer yasama işlemlerinden; konu yönünden sınırlı olmaları, devlet başkanının onayına ve kural olarak yargısal denetime tabi olmamaları ise kanunlardan ayırmaktadır. 49 Bu yönetmelik için bkz tarihli ve sayılı Resmî Gazete. 50 ÖZBUDUN (2004), s. 224.
16 122 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ 3.3. Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri Yasama işlemlerinin bir diğer türü de diğer (isimsiz) yasama işlemleridir. Nitekim uygulamada, yasama işlemleri her zaman kanun ya da parlamento kararı şeklinde ortaya çıkmamakta, bazı konulara ilişkin yasama işlemleri Meclis Genel Kurulunun bilgisine sunulmak suretiyle gerçekleşmektedir. Zaten diğer yasama işlemlerinin bilgiye sunma yöntemiyle gerçekleşmesi nedeniyle bu tip işlemleri bilgiye sunma işlemleri olarak nitelendiren yazarlar da vardır. 51 Uygulamaya bakıldığında, TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulan her husus neticesinde diğer yasama işlemleri meydana gelmemektedir. Başka bir ifadeyle, Genel Kurulun bilgisine sunulan her husus diğer yasama işlemlerini meydana getirmediği halde, diğer yasama işlemlerinin tamamı Genel Kurulun bilgisine sunulmak suretiyle gerçekleşmektedir. Örneğin, Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı bir kanunu bu hususta göstereceği gerekçe ile birlikte Anayasanın 89 uncu ve 104 üncü maddeleri uyarınca bir daha görüşülmek üzere TBMM ye geri gönderebilir. İşte Cumhurbaşkanının geri gönderme gerekçelerini içeren geri gönderme tezkeresi, TBMM ye ulaştığı tarihten itibaren yapılacak ilk birleşimin başında TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulmaktadır. Tamamen TBMM Genel Kuruluna bilgi vermeye yönelik bu durum neticesinde herhangi bir yasama işlemi meydana gelmemektedir. Nitekim bu durum, tutanaklara da şu şekilde yansımaktadır: BAŞKAN - Sayın milletvekilleri, gündeme geçiyoruz. Başkanlığın Genel Kurula sunuşları vardır. Cumhurbaşkanlığının bir tezkeresi vardır; okutup, bilgilerinize sunacağım: 5487 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununun 6 ncı maddesinin Anayasanın 89 uncu maddesine göre bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderildiğine ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi (3/1037) 28/04/2006 BAŞKAN - Bilgilerinize sunulmuştur BOZKURT ve İBA (2006), s TBMMTD, D. 22, YY. 4, C. 118, B. 96, , s
17 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 123 Bu örnekte de görüldüğü gibi, TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulan her husus neticesinde bir yasama işlemi ortaya çıkmamaktadır. İşte biz, sanki bilgiye sunulan her husus neticesinde bir yasama işlemi ortaya çıkıyor gibi bir izlenim vermemek ve de diğer yasama işlemlerini ortak bir isim altında toplamanın güçlüğüne vurgu yapmak amacıyla, bu çalışmada, bilgiye sunularak gerçekleştirilen yasama işlemlerini diğer (isimsiz) yasama işlemleri olarak adlandıracağız. Diğer yasama işlemlerinin başta Anayasa, TBMM İçtüzüğü, özel kanunlar ve parlamento teamülleri olmak üzere toplam dört kaynağı vardır. Diğer yasama işlemlerinin Anayasamızdaki yansımasını 84 üncü maddede görmekteyiz. Gerçekten 84 üncü maddenin başlığı Milletvekilliğinin düşmesi olup, maddede düşme sebepleri tek tek sayılmaktadır. Maddenin ikinci fıkrasında milletvekilliğinin kesin hüküm giyme ve kısıtlanma halinde düşmesi düzenlenmektedir. Nitekim 84 üncü maddenin ikinci fıkrası şu şekildedir: Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur. Konuyu düzenleyen TBMM İçtüzüğünün 136 ncı maddesinin ikinci fıkrası da Anayasayadaki hükme paralel bir şekilde, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giyen veya kısıtlanan milletvekili hakkındaki kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurulun bilgisine sunulmasıyla üyelik sıfatı sona erer. hükmünü içermektedir. Madde metinlerinde de açıkça görüldüğü üzere, milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, TBMM Genel Kurulu kararıyla olmamakta, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurulun bilgisine sunulmasıyla olmaktadır. 53 Başka bir ifadeyle, kesin hüküm giyme ve kısıtlanma halinde milletvekilliğinin düşmesi diğer yasama işlemleri türünde bir işlemdir. 53 ONAR, Erdal (1997), 1982 Anayasasında Milletvekilliğinin Düşmesi, Anayasa Yargısı Dergisi, C. 14, s. 415, 439.
18 124 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Anayasanın 85 inci maddesinde ise milletvekilliğinin düşmesine Meclis Genel Kurulunca karar verildiği durumlarda (istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar ve devamsızlık) bu karara karşı ilgili milletvekiline veya bir diğer milletvekiline, kararın alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde, ilgili kararın Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurma imkanı tanınmıştır. Görüldüğü üzere, bu maddede 84 üncü maddenin ikinci fıkrasına yollamada bulunulmaması da isabetli olmuştur. Zira, yukarıda da belirtildiği gibi, Anayasanın 84 üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi durumunda ortada bir parlamento kararı bulunmamakta, milletvekilliğinin düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurulun bilgisine sunulmasıyla gerçekleşmektedir. TBMM İçtüzüğünde de diğer yasama işlemlerinin örneklerini görmek mümkündür. Nitekim İçtüzüğün 22 nci maddesi komisyon üyeliklerinde boşalma durumlarını düzenlemektedir. Buna göre, mensubu olduğu siyasî parti ile üyelik bağı sona eren veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde grup kurma hakkını kaybeden bir siyasî partiye mensup olan milletvekilinin, komisyon üyeliği kendiliğinden sona erer. Bunun dışında, her ne kadar İçtüzüğün 22 nci maddesinde açıkça düzenlenmese de komisyon üyeliğinden istifa, milletvekilliğinin düşmesi ve belli bir süreliğine kurulan geçici komisyonların (Meclis araştırması komisyonu gibi) görev süresinin sona ermesi durumlarında da komisyon üyeliği sona ermektedir. 54 Bunlardan komisyon üyeliğinden istifa işlemi de diğer yasama işlemleri türünde bir işlemdir. Nitekim, üyesi olduğu komisyondan istifa eden milletvekilinin TBMM Başkanlığına hitaben yazdığı önerge Genel Kurulun bilgisine sunulmakta ve böylece istifa işlemi gerçekleşmektedir. 55 Yani komisyon üyeliğinden istifa eden milletvekilinin komisyon üyeliği, TBMM Başkanlığına yazdığı önergenin verildiği anda değil, 54 NEZİROĞLU, İrfan (2008), Türk Parlamento Hukukunun Temel Kavramları, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 1. Baskı, s NEZİROĞLU (2008), s. 229.
19 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 125 ilgili önergenin TBMM Genel Kurulunun bilgisine sunulduğu anda sona ermektedir. 56 Yine TBMM İçtüzüğünün Altıncı Kısmı Denetim Yolları başlığını taşımakta ve bu kısmın üçüncü bölümünde Meclis Araştırması, beşinci bölümünde ise Meclis Soruşturması ve Yüce Divana Sevk konuları düzenlenmektedir. İçtüzüğün 105 inci maddesine göre, Meclis araştırması komisyonunun üye adedi, çalışma süresi ve gerektiğinde Ankara dışında da çalışabileceği hususu Meclis Başkanının teklifi ile Genel Kurulca kararlaştırılmaktadır. Gerçekten, uygulamada, tüm bu hususlar, Meclis araştırması komisyonu kurulmasına ilişkin parlamento kararında düzenlenmekte ve bu karar Resmî Gazete de yayımlanmaktadır. TBMM İçtüzüğünün 105 inci maddesinin ikinci fıkrasında ayrıca, Araştırmasını üç ay içinde bitiremeyen komisyona bir aylık kesin süre verilir hükmü yer almaktadır. Dikkat edilirse, bir aylık ek süre verilmesi konusunda İçtüzük Genel Kurula takdir yetkisi bırakmamıştır. Uygulamada da Meclis araştırması komisyonundan gelen süre uzatma talebi yazısı, Meclis Genel Kurulunun bilgisine sunulmakta ve neticesinde herhangi bir oylama yapılmaksızın birleşimi yöneten Başkan tarafından İçtüzüğün 105 inci maddesi uyarınca komisyona bir aylık ek süre verildiği Meclis Genel Kuruluna bildirilmektedir. Ve bu durum da aslında bir parlamento kararı olmamasına rağmen, TBMM Kararı olarak Resmî Gazete de yayımlanmaktadır. İçtüzüğün 105 inci maddesinde öngörülen bu durum Meclis Genel Kurulunda şu şekilde uygulanmaktadır: BAŞKAN - Zeytin ve zeytinyağı ile diğer bitkisel yağların üretimindeki sorunların araştırılması amacıyla kurulan (10/41, 170, 177, 263, 295) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Başkanlığının komisyonun görev süresinin uzatılmasına dair bir tezkeresi vardır; okutuyorum: B) TEZKERELER VE ÖNERGELER 3.- (10/41, 170, 177, 263, 295) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonu Başkanlığının, komisyonun görev süresinin bir ay uzatılmasına ilişkin tezkeresi (3/1039) 56 Örnek bir uygulama için bkz. TBMMTD, D. 22, YY. 1, C. 4, B. 30, , s.220.
20 126 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Zeytin ve zeytinyağı ile diğer bitkisel yağların üretimindeki sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasanın 98, İçtüzüğün 104 ve 105 inci maddeleri uyarınca kurulan (10/41, 170, 177, 263, 295) esas numaralı Meclis Araştırması Komisyonumuz; tarihinde göreve başlamıştır. Anayasa ve İçtüzük gereği kendisine verilen üç aylık süre içerisinde çalışmalarını tamamlayamayan Komisyonumuz, tarihinde yaptığı toplantıda aldığı karar gereğince, 14 Mayıs 2006 tarihinden itibaren bir aylık ek süre istenmesine karar vermiştir. Gereğini bilgilerinize arz ederim. Necdet Budak Edirne Komisyon Başkanı BAŞKAN - İçtüzüğün 105 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan araştırmasını üç ay içinde bitiremeyen komisyona bir aylık kesin süre verilir hükmü gereğince komisyona bir aylık ek süre verilmiştir. 57 Benzer bir durum, Meclis soruşturması komisyonlarıyla ilgili olarak daha açık bir şekilde TBMM İçtüzüğünün 110 uncu maddesinin son fıkrasında düzenlenmiştir. Anılan fıkraya göre, Soruşturma komisyonu, raporunu Anayasanın 100 üncü maddesine göre kuruluşundan itibaren iki ay içinde verir. Soruşturmanın bitirilememesi halinde, komisyona iki aylık yeni ve kesin bir süre verilir. Komisyonun bu konudaki istem yazısı Genel Kurulun bilgisine sunulur. Görüldüğü üzere, tıpkı Meclis araştırması komisyonlarında olduğu gibi Meclis soruşturması komisyonlarına ek süre verilmesi konusunda da İçtüzük koyucu Genel Kurula takdir yetkisi bırakmamıştır. Ancak Meclis araştırması komisyonlarından farklı olarak, Meclis soruşturması komisyonlarına ek süre verilmesinin usulü TBMM İçtüzüğünün 110 uncu maddesinin son fıkrasında açıkça düzenlenmiştir. Buna göre, soruşturma komisyonlarına ek süre verilebilmesi için, komisyonun bu yöndeki istem yazısının Genel Kurulun bilgisine 57 TBMMTD, D. 22, YY. 4, C. 118, B. 96, , s. 487.
21 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 127 sunulması yeterlidir. Meclis soruşturması komisyonuna ek süre verilmesi işlemi de bir parlamento kararı olmamasına rağmen, TBMM Kararı olarak Resmî Gazete de yayımlanmaktadır. Nitekim Meclis soruşturması komisyonuna ek süre verilmesinin uygulaması Meclis Genel Kurulunda şu şekilde yapılmaktadır: BAŞKAN - Karadeniz sahil yolu işlerinin ihalesinde müteahhit firmaların önceden anlaştıklarının bilinmesine rağmen, fiyatları ayarlayarak ve rekabete meydan vermeyerek devleti büyük ölçüde zarara uğrattığı iddiasıyla Bayındırlık ve İskân eski Bakanı Yaşar Topçu hakkında kurulan (9/9) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonu Başkanlığının komisyonun çalışma süresinin uzatılmasına dair bir tezkeresi vardır; okutup bilgilerinize sunacağım. C) TEZKERELER VE ÖNERGELER 1.- (9/9) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonu Başkanlığının süre uzatımına ilişkin tezkeresi (3/582) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına Karadeniz sahil yolu işlerinin ihalesinde müteahhit firmaların önceden anlaştıklarının bilinmesine rağmen, fiyatları ayarlayarak ve rekabete meydan vermeyerek devleti büyük ölçüde zarara uğrattığı ve bu eyleminin Türk Ceza Kanununun 205 inci maddesine uyduğu iddiasıyla Bayındırlık ve İskân eski Bakanı Yaşar Topçu hakkında kurulan (9/9) esas numaralı Meclis Soruşturması Komisyonu tarihli toplantısında, komisyon çalışmalarının süresinde tamamlanamayacağı gerekçesiyle, Anayasanın 100 üncü ve Meclis İçtüzüğünün 110 uncu maddesine istinaden, tarihinden itibaren başlamak üzere 2 aylık ek (yeni) süre istenmesine karar vermiştir. Ek süre verilmesi hususunu takdirlerinize arz ederim. Ünal Kacır İstanbul Komisyon Başkanı BAŞKAN - Sayın milletvekilleri, bu komisyon daha önce 2 ay süre kullanmıştır. Anayasanın 100 üncü ve İçtüzüğün 110 uncu maddeleri, soruşturmasını iki ay içerisinde bitiremeyen komisyona, iki aylık
22 128 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ yeni ve kesin süre verileceği hükmünü içermektedir. Bu nedenle, komisyonun süre talebini bilgilerinize sunuyorum. Komisyona, tarihinden geçerli olmak üzere, iki aylık yeni ve kesin süre verilmiştir. 58 Ancak tüm bu açık hükümlere ve uygulamaya rağmen gerek Meclis araştırması komisyonlarına gerekse de Meclis soruşturması komisyonlarına çalışmalarını tamamlayabilmeleri için verilen ek sürelerin birer TBMM Kararı olarak Resmî Gazete de yayımlanmaları bizce doğru değildir. Zira, bu yöndeki taleplerin kabul edilebilmesi için Meclis Genel Kurulunda bir oylama yapılmamakta ve dolayısıyla da bir parlamento kararı alınmamaktadır. Burada diğer yasama işlemi türünde bir yasama işlemi bulunmaktadır. Bu sebeple uygulamadan kaynaklanan bu yanlışlığın bir an önce düzeltilmesi gerekmektedir. Diğer yasama işlemlerinden bazıları da özel bir takım kanunlarda düzenlenmiştir. Örneğin, TBMM nin dış ilişkileri tarihli ve 3620 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun la düzenlenmiştir. Kanunun 1 inci maddesinde TBMM nin milletlerarası faaliyetlerinin başlıcaları örnekleyici bir biçimde sayılmış, 2 nci maddesinde ise dostluk grupları hariç olmak üzere bu ilişkilerde TBMM yi temsil edecek heyet üyelerinin seçilme esasları düzenlenmiştir sayılı Kanunun 2 nci maddesinin a bendine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisini temsil edecek asıl ve yedek üyeler mensup oldukları siyasi parti grubunun iç yönetmelik hükümlerine göre aday gösterilirler. Bu adaylar T.B.M.M. Başkanlığınca Genel Kurulun bilgisine sunulmakla seçilmiş sayılırlar. Söz konusu maddenin Genel Kuruldaki uygulaması ise şu şekilde yapılmaktadır: BAŞKAN Gündeme geçiyoruz. Başkanlığın Genel Kurula sunuşları vardır. 58 TBMMTD, D. 22, YY. 2, C. 52, B. 99, , s. 190.
23 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 129 Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının bir tezkeresi vardır, okutup bilgilerinize sunacağım: VI.- BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI A) TEZKERELER 1.- İran İslami Danışma Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanının davetine istinaden, İran a resmî ziyarette bulunacak olan TBMM Dışişleri Komisyonu üyelerinden oluşan heyeti belirlemek üzere, siyasi parti gruplarınca bildirilen isimlere ilişkin Başkanlık Tezkeresi (3/258) Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuruluna 31 Aralık 2007 İran İslami Danışma Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanının davetine istinaden, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu heyetinin İran a resmî bir ziyarette bulunması, Genel Kurul un 25 Aralık 2007 tarihli 41. birleşiminde kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi nin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi hakkında 3620 Sayılı Kanunun ikinci maddesi uyarınca heyeti oluşturmak üzere siyasi parti gruplarının bildirmiş olduğu isimler Genel Kurul un bilgilerine sunulur. Köksal Toptan Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Murat Mercan İlhan Kesici Mehmet Tekelioğlu Mehmet Şahin Metin Ergun Eskişehir Milletvekili İstanbul Milletvekili İzmir Milletvekili Malatya Milletvekili Muğla Milletvekili BAŞKAN Bilgilerinize sunulmuştur. 59 Görüldüğü gibi, 3620 sayılı kanuna göre TBMM yi dış ilişkilerde temsil edecek heyet üyelerinin seçimi konusunda Genel Kurulda bir oylama yapılmamakta, dolayısıyla da bir parlamento kararı alınmamaktadır. Üyelerin seçimi Genel Kurulun bilgisine sunularak gerçekleştirilmektedir. Yani burada da diğer yasama işlemleri türünde bir yasama işlemi bulunmaktadır. 59 TBMMTD, D. 23, YY: 2, C. 11, B. 44, , s. 175:176.
24 130 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ Uygulamada parlamento teamülleri yoluyla da diğer yasama işlemlerinin yapıldığını görmekteyiz. Bunun en açık ve bariz örneğini ise ortak bildiriler ya da deklarasyonlar oluşturmaktadır. Parlamento teamüllerinin oluşması için iki koşulun varlığı gereklidir. Bunlar: Sürekli uygulama: Belli bir tutumun, belli bir olay karşısında ilgilileri tarafından sürekli olarak tekrarlanması anlamına gelen sürekli uygulama, teamülün maddî unsurunu oluşturmaktadır. 60 Bir uygulamanın sürekli uygulama haline gelebilmesi için belirli bir süre yoktur. 61 Başka bir ifadeyle, bir uygulama çok kısa süreli uygulansa bile, neticesinde bir teamülün oluşmasına yol açabilir. 62 Ortaya çıkan teamüle uyulmasının zorunlu olduğu kanısı: Bu ise teamülün psikolojik unsurunu oluşturmaktadır. 63 Yani, sürekli uygulama neticesinde ortaya çıkan teamüle uyulmasının zorunlu olduğu yönünde bir kanının ortaya çıkması teamülün varlığı için yeterli olup, ayrıca bunun için bir yaptırımın öngörülmüş olması gerekmemektedir. 64 Ortak bildiriler ya da deklarasyonlar konusuna tekrar döndüğümüzde, bu konuyla ilgili ne Anayasada ne de TBMM İçtüzüğünde bir hüküm bulunmamaktadır. Gerçekten ortak bildiriler, parlamento uygulamalarıyla ortaya çıkmış, belli bir konuda TBMM nin görüş ve düşüncelerini yansıtan siyasi içerikli ve bağlayıcılığı olmayan yazılı açıklamalardır. Uygulamaya baktığımızda çok değişik konularda ortak bildirilerin TBMM Genel Kurulunda ele alınıp yayımlandığını görmekteyiz. Bunlar arasında; Kıbrıs ve Ege sorunu gibi Türkiye nin dış politikasını, Almanya ve Bulgaristan daki soydaşlarımız gibi yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarını ilgilendiren konularda, Bosna-Hersek ve 60 TEZİÇ, Erdoğan (1980), Türk Parlamento Hukukunun Kaynakları ve İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları, İstanbul, Fakülteler Matbaası, s ibid. 62 ibid. 63 ibid. 64 ibid., s. 66.
25 Türk Parlamento Hukukunda Yasama İşlemi Türleri ve Diğer (İsimsiz) Yasama İşlemleri 131 Körfez savaşları gibi dünya gündemini belli bir süre meşgul eden olaylar hakkında ve çeşitli ülke parlamentolarında Türkiye aleyhine alınan kararlara karşı yayımlananları sayabiliriz. Ortak bildiriler, TBMM nin görüş ve düşüncelerini yansıtan ortak bir temenni niteliğinde olduğu için, TBMM de grubu bulunan siyasi partilerin ve TBMM de temsil edilen fakat grubu bulunmayan siyasi partilerin yetkili temsilcilerinin TBMM Başkanlığına hitaben yazdıkları imzalı bir önerge neticesinde ortaya çıkmaktadırlar. Ancak uygulamada bu konuda bir birliktelik olduğunu söylemek güçtür. Gerçekten geçmişte yapılan ortak bildirilere bakıldığında, ortak bildiri önergesine Mecliste grubu bulunsun ya da bulunmasın tüm siyasi parti temsilcileri, bazen bunlara ilave olarak bağımsız milletvekilleri adına bir bağımsız milletvekili bazen de bildirinin ilgili olduğu ülkenin dostluk grubu başkanları imza koymuşlardır. 65 Her ne kadar istikrarlı bir uygulama olmasa da ortak bildiri haline gelecek bir önergede, Mecliste temsil edilen tüm siyasi parti temsilcilerinin ve varsa bağımsızlar adına bir üyenin imzasının da bulunması gerekir. Aksi takdirde ortaya çıkacak bildiri, Meclisin değil belli siyasi partilerin bildirisi haline gelecektir. 66 Ortak bildiriler konusunda Anayasada ve TBMM İçtüzüğünde bir hüküm bulunmaması nedeniyle, bunların yayımlanmasının usulü parlamento uygulamaları neticesinde ortaya çıkmıştır. Gerçekten 17 nci yasama döneminden günümüze kadar olan TBMM nin ortak bildirileri incelendiğinde, ortak bildiri önergesine imza koyanlar açısından farklı uygulamalar olsa da, artık bir teamül haline geldiğini kabul edebileceğimiz uygulamaya göre; ortak bildiriler, ortak bildiri metnini içeren önergenin, oturumu yöneten Başkan tarafından Genel Kurulun bilgisine sunulması ve bunun neticesinde de Başkan tarafından gereğinin Başkanlıkça yerine getirileceğinin Genel Kurula açıklanması suretiyle yayımlanmaktadır. Ayrıksı bazı durumlarda 65 NEZİROĞLU (2008), s ibid.
26 132 YASAMA Sayı: 12 Mayıs-Haziran-Temmuz-Ağustos 2009 D E R G İ S İ ortak bildirilerin Genel Kurul kararıyla alınıp yayımlandığı da olmuştur. 67 Ancak genel uygulama bilgiye sunma şeklindedir. Gerçekten, ırkçılık ve yabancı düşmanlığına karşı Batı Avrupa ülkelerinin ve tüm uluslararası kuruluşların mücadeleye çağrılması için TBMM nin tarihli 21 inci Birleşiminde alınan ortak bildirinin Genel Kurulun bilgisine sunulmasından sonra, oturumu yöneten Başkanvekili Fehmi IŞIKLAR tarafından Genel Kurulun bilgisine sunulan ortak bildirinin karar şeklinde alınmasının gerekli olmadığı şu sözlerle açıklanmıştır: Böyle bir karar almanın gereği yok; ancak, bu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin ortak temayülüdür ve kamuoyuna ve dünyaya duyurulmuş olacaktır. Ayrıca, Başkanlık, hem bunun kapsamını geliştirecek hem de konuşmaların ve önerilerin ışığında yapılması gerekenleri yapıp, ilgili ülkeler ve kamuoyu nezdinde girişimde bulunarak çözüme katkıda bulunacaktır. Bunu tutanağa geçmesi bakımından belirtiyorum. 68 Aynı şekilde, 19. Yasama Döneminde tarihli 77 nci Birleşimde, Yunan Parlamentosunun 19 Mayıs ın sözde Pontus Soykırımını anma günü olmasını öngören yasayı kabul etmesiyle ilgili olarak yayımlanan ortak bildirinin Genel Kurulun bilgisine sunulmasından sonra, birleşimi yöneten Başkanvekili Mustafa KALEMLİ tarafından yapılan açıklamada; ortak bildiri yayımlanmasını öngören önergelerin oylanmayacağı, daha önce alınan ortak bildirilerin de bu şekilde bilgiye sunulmak suretiyle yayımlandığı Genel Kurula bildirilmiştir. 69 Sonuç olarak, ortak bildirilerin genel bir uygulama olarak Meclis Genel Kurulunun bilgisine sunulmak suretiyle yayımlandığını söyleyebiliriz. Nitekim ortak bildirilerin yayımlanması konusunda, bildiri metninin altında TBMM de temsil edilen ve grubu bulunsun bulunmasın tüm siyasi partilerin temsilcilerinin ve varsa bağımsızlar adına bir bağımsız milletvekilinin imzasının bulunmasının yeterli olduğu, imzanın zaten genel bir kabulün göstergesi 67 Örneğin TBMM nin tarihli 42 nci Birleşiminde hazırlanan KKTC yle ilgili ortak bildiri önergesi TBMM Kararı olarak kabul edilmiştir. Bunun için bkz. TBMMTD, D. 22, YY. 1, C. 6, B. 42, , s TBMMTD, D. 19, YY. 2, C. 20, B. 21, , s TBMMTD, D. 19, YY. 3, C. 54, B. 77, , s. 142.
TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN
TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Yargı nedir? Türk hukukunda yargının bölümleri Anayasa Yargısı İdari Yargı Adli Yargı TEMEL HUKUK YARGI Yargı, devletin hukuk
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN DIŞ İLİŞKİLERİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN
7117 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN DIŞ İLİŞKİLERİNİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 6/4/1990 Sayı : 20484 Yayımlandığı Düstur
LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi
LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:
Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu
Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Yardımcı Kuruluşlar Hükümete veya bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belirli konularda görüş bildirmek, bir idari
2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966
1-) 1921 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir B) İl ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi kabul edilmiştir. C) Yasama ve yürütme kuvvetleri
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ, KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMESİ, YÖNETMELİK ve KARARI
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ, KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMESİ, YÖNETMELİK ve KARARI (Kavramlara Dair Bir Bilgilendirme) Akın Gencer ŞENTÜRK, Avukat İzmir, 16.11.2018 Anayasamız, Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı
TBMM İÇTÜZÜĞÜNÜN KOMİSYONLARLA İLGİLİ MADDELERİ
TBMM İÇTÜZÜĞÜNÜN KOMİSYONLARLA İLGİLİ MADDELERİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Komisyonlar Komisyonların adları (*) MADDE 20 Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları şunlardır : 1. Anayasa Komisyonu; 2. Adalet Komisyonu;
TÜRK HUKUK DÜZENİNİN YÜRÜRLÜK KAYNAKLARI (2) Dr. Öğr. Üyesi Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi
TÜRK HUKUK DÜZENİNİN YÜRÜRLÜK KAYNAKLARI (2) Dr. Öğr. Üyesi Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi KANUN (YASA) Kanun Geniş anlamda Dar/Gerçek anlamda Kanun, hukuk kaynaklarından sadece birisidir.
Sosyal Düzen Kuralları
TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal
En İyisi İçin. I. Kanun-u Esasi gerçek anlamda anayasa bir monarşi öngörmemektedir. (x)
Ne x t Le v e l Ka r i y e r 250ADET TAMAMIÖZGÜN ÇÖZÜMLÜAÇI KUÇLU SORU Kaymakaml ı k Sı navı nahazı r l ı k Anayasa Açı kuçl usor u Bankası En İ yi si İ çi n.. Necat i beycd.50.yı li şhanı Apt.no: 19/
ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ :
ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ŞİKAYETİN KONUSU : Özel büro ve turizm tesisleri
1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır?
1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? A) Cumhurbaşkanlığı B) Başbakanlık C) Adalet Bakanlığı D) Halk E) HSYK 3-Aşağıdakilerden hangisi adli yargının
MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi
MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi ÖĞRENME HEDEFLERİMİZ - ADLİYE MAHKEMELERİ, YARGITAY - İDARE MAHKEMELERİ, DANIŞTAY - UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ - ANAYASA MAHKEMESİ
7 nci Birleşim 10.12. 2002 Salı
DONEM : 22 CİLT : 1 YASAMA YILI: 1 7 nci Birleşim 10.12. 2002 Salı I. - GEÇEN TUTANAK ÖZETİ II. - GELEN KÂĞITLAR İÇİNDEKİLER III. - BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI A) OTURUM BAŞKANLARININ KONUŞMALARI
3.Meclisin faaliyetlerine ara vermemesi şeklinde olan meclisin her zaman açık olması yasamanın hangi ilkesi ile ilgilidir?
1.Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin sadece şekil olarak incelediği bir konudur? A) Anayasa değişiklikleri B) İç Tüzükler C) KHK D) Kanunlar E) Tüzükler 3.Meclisin faaliyetlerine ara vermemesi
TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı
TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı Yargıtay, tanımı Anayasa ile yapılan, işlevleri, mensupları ve bunların seçimi ve diğer kuruluş esasları, Anayasa'da
Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi Fihristi
Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi Fihristi Rıza Yurddaş * Ali Akpınar ** 1. Giriş 1.1. Genel Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergisi Fihristi (Fihrist), Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak
T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) ŞİKAYET NO : 2015/5132 KARAR TARİHİ : 01/04/2016 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU : Türkiye Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler
Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları
TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal
TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN
ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları Normlar hiyerarşisi Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi
TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN
ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? İdare nedir? Organik anlamda idare-fonksiyonel Anlamda İdare Hukuk devleti İdare teşkilatı İdari davalar İDARE HUKUKU Devletin 3 fonksiyonu vardır:
SAĞLIK KURUMLARI MEVZUATI
SAĞLIK KURUMLARI MEVZUATI KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKAT Burada ilk 4 sayfa gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- MEVZUAT
ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00
ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda
MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi
MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi ÖĞRENME HEDEFLERİMİZ - ADLÎ YARGI MAHKEMELERİ, BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ, YARGITAY - İDARE MAHKEMELERİ, BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ,
ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem
ÖZETLE Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem MiLLETiN ONAYIYLA Mevcut Anayasa da Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin başıdır. Sistemin işleyişi, devletin bekası ve vatanın bütünlüğü, Türkiye
SEZGİN BAŞ TÜRK ANAYASA HUKUKUNDA YASAMA İŞLEMLERİ TEORİSİ VE PARLAMENTO KARARLARI
SEZGİN BAŞ TÜRK ANAYASA HUKUKUNDA YASAMA İŞLEMLERİ TEORİSİ VE PARLAMENTO KARARLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII ÖRNEKLER LİSTESİ...XIII KISALTMALAR...XV GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM YASAMA İŞLEMLERİ
Cumhurbaşkanı. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu
Cumhurbaşkanı Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu 2 3 Cumhurbaşkanı bir ülkede yönetim hakkının kalıtımsal, soya dayalı, kişisel olmadığını Kanyanğının dinsel kaynaklardan ilahi tanrısal
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.
KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı
1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.
Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELE RİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN. (Resmi Gazete ile yayımı: 16.6.
95 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELE RİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN (Resmi Gazete ile yayımı: 6.6.007 Sayı: 6554) Kanun No Tarihi MADDE - 7//98 tarihli ve 709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Yargı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler
Yargı ÜNİTE 9 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yargı bağımsızlığı kavramını tanımlayabilecek, Yargı içinde yer alan farklı mahkemeleri ve bunların görevlerini öğreneceksiniz. İçindekiler Yargı Yetkisi
16 Nisan 2017 Anayasa Değişikliği Karşısında Mahalli İdareler Seçimlerinin Durumu
www.mevzuattakip.com.tr 16 Nisan 2017 Anayasa Değişikliği Karşısında Mahalli İdareler Seçimlerinin Durumu 16 Nisan 2017 Anayasa Değişikliği Karşısında Mahalli İdareler Seçimlerinin Durumu Halil Memiş Giriş
Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir.
İDARE HUKUKU Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. Bu düzenlemede yer alan ilkeler şunlardır; - Hukuk
Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı
Anayasa Mahkemesi nin Đki Kararı Üzerine: Haluk Ulusoy ve Cargill Kararı Nihat Kayar Mersin Üniversitesi, Đ.Đ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü Giriş Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuş ve ilk
HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI
HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 3.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER HUKUKUN KAYNAKLARI Yargı organları kararlarını, hukuka dayanan, hukuktan kaynaklanan, hukukun gerektirdiği kararlar olarak sunarlar. Bu açıdan yargı
KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO HBYS Programı. Yargı Örgütü Dersleri
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO HBYS Programı Yargı Örgütü Dersleri Türk yargı teşkilatının genel görünümü ve bunu oluşturan çeşitli yargı kolları ANAYASA YARGISI Anayasa Yargısı-1 Anayasa
TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN
ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları (devam) Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi yolları içermesi
İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI
İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm ANAYASA KAVRAMI Soru 1 : "Anayasa" deyince ne anlaşılır, ne anlamak gerekir? 7 Soru 2 : Türk tarihindeki anayasa hareketlerinin başlıca aşamaları ve özellikleri nelerdir? 15 İkinci
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İDARİ TEŞKİLATI İMZA YETKİLERİ VE YETKİ DEVRİ YÖNERGESİ
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI İDARİ TEŞKİLATI İMZA YETKİLERİ VE YETKİ DEVRİ YÖNERGESİ TBMM Başkanlık Makamının Onay Tarihi : 26.06.2012 Sayı : 74144 Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Türkiye
Anayasası na göre, TBMM aşağıdakilerden hangisini bir parlamento kararıyla gerçekleştirir? Anayasası na göre ara seçim ne demektir?
1. 1982 Anayasası na göre, TBMM aşağıdakilerden hangisini bir parlamento kararıyla gerçekleştirir? A) Genel ve özel af ilanına karar vermek B) Bir kanun hükmünde kararnamenin değiştirilerek kabulüne karar
PAZARLIK USULÜNDE DAVET EDİLMEYEN FİRMALAR İHALEYE KATILABİLİR Mİ? DANIŞTAY KARARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME
BİLGİ NOTU SERİSİ PAZARLIK USULÜNDE DAVET EDİLMEYEN FİRMALAR İHALEYE KATILABİLİR Mİ? DANIŞTAY KARARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET: Bu bilgi notunda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 21 inci maddesinin
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun
141 Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Resmî Gazele ile yayımı : 6.4.1990 Sayı : 20484) Kanun No. Kabul Tarihi Dış ilişkiler - MADDE 1. Türkiye Büyük Millet
KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA
KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA Davanın Konusu : Uyuşmazlık, davacının 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere
Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/16 Karar Sayısı : 2009/46 Karar Günü : 12.3.2009 İTİRAZ
1982 ANAYASASI, ANAYASANIN HAZIRLANMASI, KABUL EDİLMESİ VE TEMEL İLKELERİ
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...VII BİRİNCİ BÖLÜM 1982 ANAYASASI, ANAYASANIN HAZIRLANMASI, KABUL EDİLMESİ VE TEMEL İLKELERİ I. 1982 ANAYASASI NIN HAZIRLANMASI VE KABUL EDİLMESİ...1 II. 1982 ANAYASASI
ANAYASASININ BAZI MADDELER
13 Mayıs 2010 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27580 KANUN TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASININ BAZI MADDELERİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun No. 5982 Kabul Tarihi: 7/5/2010 MADDE 1 7/11/1982 tarihli
6102 SAYILI YENİ TÜRK TİCARET KANUNU NA GÖRE ANONİM ŞİRKETLERDE VE LİMİTED ŞİRKETLERDE GENEL KURUL TOPLANTI VE KARAR NİSAPLARI
6102 SAYILI YENİ TÜRK TİCARET KANUNU NA GÖRE ANONİM ŞİRKETLERDE VE LİMİTED ŞİRKETLERDE GENEL KURUL TOPLANTI VE KARAR NİSAPLARI HALİL ÇAMÖNÜ AVUKAT halilcamonu@gmail.com 1. GENEL BİLGİ Şirketlerin ticari
İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)
SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup
10. Herhangi bir sebeple boşalan bakanlığa en geç kaç gün içinde yeni bakan atanır? A) 5 gün B) 10 gün C) 15 gün D) 20 gün E) 25 gün
1. 1982 Anayasasına göre aşağıdaki organlardan hangisinin iptal davası açma yetkisi yoktur? A) Cumhurbaşkanı B) İktidar partisi meclis grubu C) Anamuhalefet partisi meclis grubu D) TBMM üye tamsayısının
İDARE HUKUKU DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR
İDARE HUKUKU DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR 1., 2., 3. ve 4. 4 soruları cevaplamak zorundur. İstediğiniz sorudan başlayabilirsiniz. 1- Đdarenin bütünlüğü ilkesini açıklayarak; hiyerarşi ve vesayet kavramlarını
www.vergidegundem.com
Fax: 0 212 230 82 91 Damga vergisi uygulamasında Resmi Daire Av. Gökçe Sarısu I. Giriş Damga vergisi, hukuki işlemlerde düzenlenen belge ya da kağıtlar üzerinden alınan bir vergidir. Niteliğinin belirlenmesinde
KKTC YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ OMBUDSMAN. 5. Ombudsman ın görev ve yetkileri ile yetki devri. 6. Ombudsman ın yetkisi dışında olan konular
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ (OMBUDSMAN) Adres: 143, Bedrettin Demirel Caddesi, Kat: 4 Lefkoşa Telefon: 22 75 814-22 75 954 Fax: 22 88 907 1. Anayasa nın 114. Maddesi 2. Ombudsman
ANAYASA HUKUKU DERSİ
ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR HİTİT ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ ANAYASA HUKUKU DERSİ ARA SINAVI (11 Kasım 2010 Saat 15:00) 1- Avrupa modeli anayasa yargısıyla ilgili olarak
Anahtar Kelimeler : Merciine Tevdi Kararı, Süre Aşımı Dava Açma Süresi
Onbeşinci Daire Yargılama Usulü Kararları İdare Mahkemesi'nce verilen karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile
(Resmi Gazete ile yayımı: 7.7.2000 Sayı: 24102)
-2292- TÜRKIYE'DE İRTİBAT OFİSİNİN KURULMASINA İLİŞKİN DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ, AVRUPA BÖLGE OFİSİ VE TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA YAPILAN ANLAŞMANIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞU HAKKINDA KANUN
HUKUK. Soru Bankası İÇTİHAT
HUKUK Soru Bankası ÇTHT G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU G SS - TÜK. TH VT TM T.- 1 SOU 1.. Federal devletin tüzel kişiliği yoktur.. Federe devletlerin ayrılma hakkı yoktur.. Federe devletlerin uluslararası
İŞ HUKUKU TEMEL HUKUK Kanunların Özellikleri
İŞ HUKUKU TEMEL HUKUK Yrd.Doç.Dr. A. Erkan KARAMAN Kanunların Özellikleri Yasama organının yaptığı düzenlemelerin biçimsel anlamda kanun olabilmesi için, yazılı bir metin içinde, genel ve soyut nitelikte
uzman yaklaşımı anayasa Branş Analizi Şahin BİTEN
Branş Analizi anayasa Bu yılın vatandaşlık soruları ÖSYM standardının dışına çok da çıkmayan, beklenen aralıkta sorular olmuştur. Soru dağılımları da ÖSYM nin özellikle son yıllarda belirlediği biçime
Bölüm 6 DEVL ET ŞEKİLL ERİ I : MONARŞİ VE CUMHURİYET
Birinci Kısım ANAYASA HUKUKUNUN GENEL ESASLARI Bölüm 1 ANAYASA HUKUKUNUN BİLGİ KAYNAKLARI I. Anayasalar II. Anayasa Mahkemesi Kararları III. Bilimsel Eserler IV. Kaynak Tarama Bölüm 2 ANAYASA HUKUKU KAVRAMI
GJYKATA KUSHTETUESE УСТАВНИ СУД CONSTITUTIONAL COURT. Dava No: KO 29/11. Başvurucu. Sabri Hamiti ve Kosova Meclisinin diğer milletvekilleri
REPUBLIKA E KOSOVËS - РЕПУБЛИКА КОСОВO - REPUBLIC OF KOSOVO GJYKATA KUSHTETUESE УСТАВНИ СУД CONSTITUTIONAL COURT Priştine, 30 Mart 2011 Nr. ref.: OM 108/11 Dava No: KO 29/11 Başvurucu Sabri Hamiti ve Kosova
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO. Adalet Programı. Yargı Örgütü Dersleri
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO Adalet Programı Yargı Örgütü Dersleri ÜNİTE IV TÜRK YARGI TEŞKİLATININ GENEL GÖRÜNÜMÜ VE BUNU OLUŞTURAN ÇEŞİTLİ YARGI KOLLARI TÜRK YARGI TEŞKİLATININ GENEL
SİYASÎ ETİK KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA KANUN TASLAĞI. MUHARREM BARUT ADALET BAKANLIĞI Kanunlar Genel Müdür lüğü
SİYASÎ ETİK KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA KANUN TASLAĞI MUHARREM BARUT ADALET BAKANLIĞI Kanunlar Genel Müdür lüğü AMAÇ VE KAPSAM (Madde 1) 1. AMAÇ: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan
21 EKİM 2007 TARİHLİ HALKOYLAMASI
21 EKİM 2007 TARİHLİ HALKOYLAMASI Erol TUNCER / Toplumsal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı (TESAV) Başkanı - 1 Kasım 2007 I. 1961 den Günümüze Halk Oylamaları 1961 den günümüze kadar 5 kez halkoylamasına
DAVALI : Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı (.. Vergi Dairesi Müdürlüğü) Tutarı : TL Damga Vergisi,. Vergi Ziyaı Cezası
ANKARA VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI : VERGİ KİMLİK NO. : DAVALI : Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı (.. Vergi Dairesi Müdürlüğü) DAVA KONUSU VERGİ VE CEZANIN Nev i : Damga Vergisi Dönemi : Tutarı
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ ÇALIŞTAYI TÜZÜĞÜ
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ ÇALIŞTAYI TÜZÜĞÜ (3.2.2015 - R.G. 20 - EK III - A.E. 106 Sayılı Tüzük) TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ DAİRESİ (KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI ) YASASI (61/2014 Sayılı Yasa)
TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR
TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR ANAYASANıN TEMEL ILKELERI 2 1. madde Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 2. Madde Cumhuriyetin nitelikleri Cumhuriyetçilik Başlangıç ilkeleri Atatürk
İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19
İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I. Devletin şekli... 1...19 II. Cumhuriyetin nitelikleri... 2...19 III. Devletin bütünlüğü, resmî dili,
YÖNETMELİK. j) Endeks: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksini (Yİ-ÜFE),
7 Haziran 2014 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 29023 Kamu İhale Kurumundan: YÖNETMELİK DANIŞMANLIK HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 4/3/2009 tarihli
YENİMAHALLE KENT KONSEYİ ÇOCUKMECLİSİ ÇALIŞMA YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Ve Tanımlar
YENİMAHALLE KENT KONSEYİ ÇOCUKMECLİSİ ÇALIŞMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Ve Tanımlar Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı; Yenimahalle Kent Konseyi Çocuk Meclisi oluşumunu, organlarını,
4 üncü Birleşim 20.5.1999 Perşembe
DONEM : 21 ÇILT ; 1 YASAMA YILI: 1 4 üncü Birleşim 20.5.1999 Perşembe
Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları. Pozitif Hukuk: İdeal Pozitif Hukuk. Hukukun Dalları. Maddi Hukuk- Biçimsel Hukuk
Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN İdeal Pozitif Hukuk İdeal Hukuk: Doğal (tabii) veya olması gereken hukuktur. İnsanların zihinlerinde ve vicdanlarında yaşayan hukuka denir.
KKTC YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ OMBUDSMAN
KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ (OMBUDSMAN) KKTC YÜKSEK YÖNETİM DENETÇİSİ OMBUDSMAN 1. İlk Ombudsman Nail Atalay 2. Anayasa nın 114. Maddesi 3. Ombudsman Yasası 4. Ombudsman ın atanması
MİLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ
DÖNEM:5 ClLT : 1 TOPLANTI:! MİLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ 1» ı 21 nci Birleşim 21. 7. 1977 Perşembe İÇİNDEKİLER Sayfa I. GEÇEN TUTANAK ÖZETİ 110 II. YOKLAMA 110 III. BAŞKANLIĞIN GENEL KURULA SUNUŞLARI
TEMEL HUKUK. Hukuk ve Kaynakları
TEMEL HUKUK Hukuk ve Kaynakları HUKUK NEDİR Hukuk, toplumsal yaşam içinde kişilerin birbirleriyle ve toplumu temsil eden güçle ilişkilerini düzenleyen ve uyulması, toplumu temsil eden güç tarafından yaptırıma
KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER
KAMU YÖNETİMİ 5.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI (MERKEZ ÖRGÜTÜ) DEVLETİN TEMEL ORGANLARI KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI MERKEZ (BAŞKENT) ÖRGÜTÜ Cumhurbaşkanı Bakanlar kurulu Başbakan
MESLEKÎ YETERLİLİK KURUMU İLE İLGİLİ BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN (1)
9947 MESLEKÎ YETERLİLİK KURUMU İLE İLGİLİ BAZI DÜZENLEMELER HAKKINDA KANUN (1) Kanun Numarası : 5544 Kabul Tarihi : 21/9/2006 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 7/10/2006 Sayı : 26312 Yayımlandığı Düstur
İhalelere Girmekten Yasaklı Olan Veya Hakkında Kamu Davası Açılmış Olanlar Alt Yüklenici Olabilir Mi?
İhalelere Girmekten Yasaklı Olan Veya Hakkında Kamu Davası Açılmış Olanlar Alt Yüklenici Olabilir Mi? KAMU İHALE KURUL KARARI Toplantı No : 2015/023 Gündem No : 55 Karar Tarihi : 08.04.2015 Karar No :
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ
Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış İçin www.hukukmarket.com İSMAİL KÖKÜSARI Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix
KAMU İHALE KURULU KARARI
Hizmet Alım İhalesinde İş Artışı Nasıl Yapılır? KAMU İHALE KURULU KARARI Toplantı No : 2010/033 Gündem No : 63 Karar Tarihi : 11.05.2010 Karar No : 2010/UH.I-1312 Şikayetçi: Tuğra Temizlik Gıda İnş. Taah.
YENİ VAKIFLAR KANUNUNA VE VAKIFLAR YÖNETMELİĞİNE SİVİL DEĞERLENDİRME
YENİ VAKIFLAR KANUNUNA VE VAKIFLAR YÖNETMELİĞİNE SİVİL DEĞERLENDİRME Tüzel Kişilik MADDE 4 Vakıflar, özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir. Yeni vakıfların kuruluşu, mal varlığı, şube ve temsilcilikleri
DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME
691 DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME Kanun Hükmünde Kar.nin Tarihi : 19/6/1994, No : 540 Yetki Kanununun Tarihi : 16/6/1994, No : 4004 Yayımlandığı R.G.Tarihi
TÜRK KAMU YÖNETİM SİSTEMİ
İdarenin Bütünlüğü İlkesi : Hiyerarşi Ünite 11 Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi / Yerel Yönetimler TÜRK KAMU YÖNETİM SİSTEMİ Dr. Hande ÜNSAL 1 Ünite 11 İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ İLKESİ HİYERARŞİ Dr. Hande ÜNSAL
Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..
28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ PAKETİ Ne getiriyor, Ne götürüyor? Onur Bakır Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Uzmanı
ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ PAKETİ Ne getiriyor, Ne götürüyor? Onur Bakır Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Uzmanı TOPLUM BİR NOKTADA HEM FİKİR PEKİ AMA NASIL: ÜÇ TEMEL SORU Toplumun görüşleri alındı mı? Katılımcı
MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ
MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 1. DEMOKR AT PARTI İKTIDARININ SONUNA DOĞRU...9 1.1. DP nin Muhalefete Karşı Tutumu...9 1.1.1.
1.Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemediği ve kabule etmek zorunda olduğu tek kanun aşağıdakilerden hangisidir? I. Cumhurbaşkanı. II.
1.Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderemediği ve kabule etmek zorunda olduğu tek kanun aşağıdakilerden hangisidir? A) Bütçe Kanunu B) Türk Medeni Kanunu C) Milletlerarası Anlaşmalar D) Seçim Kanunundaki
Alman Federal Mahkeme Kararları
Alman Federal Mahkeme Kararları Avrupa Adalet Divanı Karar Tarihi : 06.11.2012 Sayısı : C-286/12 Çev: Alpay HEKİMLER * Emeklilik yaşının, geçiş süreci öngörülmeden radikal bir biçimde düşürülmesi, yaş
Arkan & Ergin Uluslararası Denetim ve Y.M.M. A.Ş.
İstanbul, 30.01.2009 01.01.2009 Tarihinden İtibaren Geçerli Olacak Yurtdışı Gündelik Tutarları ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ne Yapılacak Yolculuklarda Verilecek Gündelik Tutarlarının Belirlendiği
YÖNETMELİK HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
12 Haziran 2015 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29384 Kamu İhale Kurumundan: YÖNETMELİK HİZMET ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 4/3/2009 tarihli ve 27159
T.C. ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ TOPLULUKLARI KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ YÖNERGESİ
T.C. ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ TOPLULUKLARI KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı, Erzurum Teknik Üniversitesinin bağlı birimlerinde
Anahtar Kelimeler : Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşen mahkeme kararı, özel tüketim
vergisi. Anahtar Kelimeler : Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşen mahkeme kararı, özel tüketim Özet : Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adalet MYO İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri Programı Genel Hukuk-1 Dersleri HUKUKUN KAYNAKLARI ANAYASA ANAYASA Anayasa, devletin temel yapı ile yönetim biçimini, devlet
Birden Çok İş Deneyimini Gösteren Belge Sunulması Halinde Yapılması Gerekenler Nedir?
Birden Çok İş Deneyimini Gösteren Belge Sunulması Halinde Yapılması Gerekenler Nedir? KAMU İHALE KURUL KARARI Toplantı No : 2015/028 Gündem No : 27 Karar Tarihi : 29.04.2015 Karar No : 2015/UM.I-1207 Şikayetçi:
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU YETKİ DEVRİ VE İMZA YETKİLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Atatürk Kültür, Dil ve
MILLET MECLISI TUTANAK DERGİSİ. 24 ncü Birleşim. 4. 12. 1975 Perşembe
DÖNEM: 4 CİLT: 14 TOPLANTI: 3 MILLET MECLISI e TUTANAK DERGİSİ 24 ncü Birleşim 4. 12. 1975 Perşembe İÇİNDEKİLER Sayfa I. Geçen tutanak özeti 222 II. Yoklama 222 III. Seçimler 222 1. Millet Meclisi Başkanı
T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ-ANAYASA HUKUKU İKİNCİ ÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ AKADEMİK YILI
T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ-ANAYASA HUKUKU İKİNCİ ÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ 2016-2017 AKADEMİK YILI 21 Ağustos 2017 Tarihli Bütünleme Sınavı Cevap Anahtarı Metin Soruları: 1- Egemenliğin kaynağına
Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb. bütünü.
MEVZUAT Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb. bütünü. NORMLAR HİYERARŞİSİ ANAYASALAR Dünya daki ilk Anayasa: 1787 ABD Anayasası İkincisi: 1791 Fransız Anayasası Türkiye'de anayasal hareketler
ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR S. R. BAŞVURUSU
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR S. R. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2015/33) Karar Tarihi: 19/1/2015 BİRİNCİ BÖLÜM ARA KARAR Başkan ler : Serruh KALELİ : Burhan
EĞİTİMİN HUKUKSALTEMELLERİ. 7. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL
EĞİTİMİN HUKUKSALTEMELLERİ 7. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL EĞİTİM VE HUKUK HUKUKUN AMAÇLARI HUKUKUN DALLARI EĞİTİM HUKUKU HUKUKUN KAYNAKLARI ULUSLARARASI BELGELERDE