Küresel dengeleri sarsmaya aday enerji: Kaya gazı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Küresel dengeleri sarsmaya aday enerji: Kaya gazı"

Transkript

1 Küresel dengeleri sarsmaya aday enerji: Kaya gazı 3 Haziran 2013 / SEYİT ARSLAN Yıllardır bilinen ancak çıkarılamayan kaya gazı, Amerika nın geliştirdiği teknoloji ile enerji piyasalarındaki dengeleri sarsacak gibi. Türkiye de de arama çalışmaları devam eden gaz, enerji piyasalarındaki oyuncuların plan ve pozisyonlarını değiştirmeye başladı. Enerji arzı dünyada gittikçe önem kazanırken Amerika dan bütün denklemi değiştirecek bir hamle geldi. Sahip olduğu büyük kaya gazı rezervlerini değerlendiren ABD, üretimin ardından şimdi de ihracata başladı. Bunun üzerine gözler kaya gazı potansiyeli açısından zengin Çin, Hindistan ve Latin Amerika ya çevrildi. Bu gelişmeler, önümüzdeki süreçte enerji kartlarının yeniden dağıtılmasına yol açabilir. Kısa sürede dikkatleri üzerine çeken ABD deki kaya gazı devrimi, iki önemli soruyu beraberinde getirdi: Avrupa Birliği, ABD, Çin ve Türkiye gibi ülkelerin en önemli gider kalemi olan enerji ithalatı, artan kaya gazı üretimi ile makul seviyelere inecek mi? Enerji gelirleri ile ayakta duran (Rusya, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri) ekonomiler, muhtemel kaya gazı ve kaya petrolü arz artışı durumunda azalan gelirlerden ne ölçüde etkilenecek? Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, en çok ekonomisini zengin enerji kaynakları üzerine kuran ülkelerin dengesini bozuyor yılında brent petrolün varil başına 30 dolara düşmesiyle döviz rezervleri eriyen, dolayısıyla ekonomik sıkıntı yaşayan Rusya, bu senaryonun en taze örneği oldu. Rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerjide istenen hedefi tutturamayan ithalatçı ülkeler, gider kalemlerini azaltmak için çaba sarf ederken, yeni enerji kaynağı gündemi değiştirdi. Şeyl gazı olarak da adlandırılan kaya gazı ABD de enerji piyasasının önemli faktörlerinden biri oldu. Dünyaya yüksek miktarda karbon salınımı yapan Çin ise kaya gazına ilgisiz kalmayarak ABD ile işbirliğine gitme kararı aldı.

2 ABD, Avustralya, Kanada ve Çin, 20 yıl içinde enerji üretiminde kaya gazı oranını yüzde 50 lere çıkarmayı hedefliyor. Başta Meksika, Arjantin ve Brezilya, Latin Amerika ülkelerinin de büyük rezervlere sahip olduğu tahmin ediliyor. Bugüne kadar açılan kuyuların yüzde 99 unun ABD de olması, sürecin diğer ülkelerde nasıl gelişeceği konusunda net tespitler yapılmasını güçleştiriyor. Uzmanlar, daha önce belli bölgelerde kümelenen enerji ihracatçısı ülkelerin sayısında önemli artışlar yaşanacağını ifade ediyor. ABD yönetimi, üretilen kaya gazını ihraç etme noktasında son derece ketum davranıyor. Şu ana kadar sadece bir şirkete ihracat izni verildi. Üreticilerin ucuz fiyat baskısına rağmen senatonun ihracat kapılarını açıp açmayacağı merak konusu. Enerji sektörünün ana müşterisi Avrupa Birliği, bir yandan kamuoyunun çevre kaygılarını azaltmanın yolunu ararken, diğer taraftan endüstrinin ucuz enerjiye kaçışını durdurmanın çarelerini araştırıyor. Petrol ve doğalgaz nasıl etkilenir? Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başekonomisti Dr. Fatih Birol, kaya gazının geleneksel gaz ihracatçılarını olumsuz etkileyeceği görüşünde. Petrol ve doğalgaz fiyatlandırmasında ihracatçı ülkelerin baskı altında kalacağını öngören Birol a göre, özellikle Avrupa coğrafyasında yüksek maliyetli enerji, endüstrinin göç etmesine sebep olabilir. Piyasalardaki genel beklenti, enerji üretimindeki artışın geleneksel enerji fiyatlarını aşağı yönlü etkileyeceği

3 şeklinde. IEA, 2012 yılı raporunda üretilebilir kaya gazı rezervini 200 trilyon metreküp olarak tahmin ediyor. Çin, Avustralya ve ABD, kaya gazı üretimi konusunda listenin başında yer alıyor. Çin ve gelişmekte olan ülkelerin artan enerji ihtiyacı, kaya gazı ve kaya petrolü gibi geleneksel olmayan kaynakların artan talebin karşılanması ve fiyatların dengelenmesi için önemini artırıyor. Türkiye nin kaya gazı rezervleri ile ilgili 500 milyar ile 1,8 trilyon metreküp arasında tahminler yapılıyor. Bu rezerv Türkiye nin 30 yıllık enerji ihtiyacına tekabül ediyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Petrol İşleri Genel Müdürü Selami İncedalcı, kaya gazının piyasa dengelerini değiştireceğini düşünüyor. Kısa süre önce yapılan anlaşma gereği Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve Shell, Diyarbakır Silvan da kaya gazı arıyor. Sarıbuğday-1 kuyusundaki pilot proje kaya gazı rezervlerinin belirlenmesi açısından önemli. 12,5 kilometrekarelik bir alanda rezerv tespiti için ölçümlerin devam ettiğini söyleyen İncedalcı, şu değerlendirmeyi yapıyor: Ölçüm çalışmalarının 2014 yılının sonuna kadar tamamlanmasını öngörüyoruz. Çalışmalar ana kayaya ulaşana kadar devam edecek. Bölge gaz üretilebilir durumda görünüyor. Ayrıca Trakya Bölgesi de en az Doğu Anadolu kadar önemli bir alan. İncedalcı çevre konusundaki endişelerin de yeni Petrol Kanunu ile tamamen bertaraf edileceğini ifade ediyor. Kaya gazı macerasına 1970 lerde başlayan ABD, ürettiği doğalgazın üçte birini bu kaynaktan elde ediyor yılında büyük bir mali krize giren ülke, kaya gazı üretimindeki artışla sanayi alanında hatırı sayılır rekabet gücü elde etti. Japonya da birim fiyatı (Mbtu) 17 dolara, Avrupa da 15 dolara kullanılan doğalgazın, Amerikan endüstrisinde 3 doların altına inmesiyle ciddi bir avantaj ortaya çıktı. Oluşan fiyat dengesizliği sonrası Almanya da birçok firma üretim tesislerini ABD ye taşımayı tartışıyor. IEA nın tahminlerine göre, Amerika 2035 yılından itibaren kendi kendine yeten bir ülke olacak. Kaya gazı sayesinde ABD nin enerji ithalatını azaltması, elindeki kömür rezervlerini

4 Avrupa ya satması, kömür fiyatlarında ciddi düşüşlere sebep oldu da girdiği mali krizden kurtulmak için çaba sarf eden Amerikan yönetimi için kaya gazı adeta kurtarıcı oldu. Rusya ve OPEC in pozisyonu Avusturya Innsbruck Üniversitesi nden enerji uzmanı Prof. Gerhard Mangott, doğalgaz fiyatları ABD den neredeyse beş kat fazla olan Avrupa da, kömür kullanımının artış gösterebileceğini ifade ediyor. Kaldı ki bu kömürler, ABD den ucuza ithal edilenler olacak. Dolayısıyla, bu durum kıtadaki emisyon bilançosunu kötüleştirecek. Rusya yı yakından takip eden Mangott a göre, Ruslar uzun vadede ABD ve Çin den gelecek ucuz sıvılaştırılmış gaz yüzünden pazar payını kaybedebilir. AB nin enerji çeşitliliğini sağlama anlamında bu yolu tercih edebileceğini kaydeden Mangott, Avustralya ve Çin deki gelişmeler ABD deki gibi devam ederse Avustralya ciddi bir enerji ihracatçısı olurken Çin in ithal gaz ihtiyacı azalacaktır. Bu noktada uzun süreli gaz ve petrol anlaşmaları yapmak pek mümkün olmayacaktır. diyor. Uluslararası Alman Siyaset ve Güvenlik Vakfı enerji uzmanı Dr. Kirsten Westphal, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve Rusya nın pozisyonlarını gözden geçirmek zorunda olduğunu vurguluyor. Westphal e göre, tüm bu gelişmelere rağmen enerji piyasasının geleceği konusunda kesin sözler söylemek mümkün değil. ABD de gaz üretiminin birkaç yıl içerisinde yüzde 25 artması ve birim fiyatların 13 dolardan 2-3 dolara düşmesi dönüşümün boyutlarını göstermesi açısından önemli. Rusya için kısa ve orta vadede bir sorun olmayacağını kaydeden Westphal, Boru hatları ile bağlanmış piyasalar ortak çalışmaya devam edecektir. Avrupa ve Rusya orta vadede birbirine bağlı kalmayı sürdürür. tespitinde bulunuyor. IEA nın tahminlerini fazla iyimser bulan Westphal, teknolojik gelişmelerin göz ardı edildiğini düşünüyor: Geleneksel olmayan gaz, çeşitliliği artırma potansiyeline sahip ve gaz piyasalarının globalleşmesine katkıda bulunacaktır. Fiyat düşmesine ancak bölgesel olarak sebep olabilir. Gaziantep Zirve Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Müdürü Doç. Dr. Gökhan Bacık, gaz fiyatlarındaki düşüşün Rusya da parasal kıtlık doğurduğunu hatırlatıyor. Rusya nın dünyaya gaz satarken daha oryantal firma ilişkileri tercih etiğini vurgulayan Bacık, şu yorumu yapıyor: Bu ülkede piyasaya uyumla rekabetçi ilişkiler henüz yok. Dolayısıyla kaya gazı üretimi potansiyel bir risk. Bu gazın etkisini arttıracağı kaçınılmaz; ancak bunun kısa zamanda olup olmayacağı belli değil. Rusya bu durumdan muhakkak zarar görür ve böyle bir gelişmeye karşı yegâne silahı fiyat düşürmektir. Bu durumda Rusya ekonomik sıkıntı yaşar. Buna karşılık alacağı tek tedbir içeriyi reforme ederek olabildiğince çok gazı ihraç edilir hale getirmektir. Kirsten Westphal e göre, kaya gazı tek başına dünyanın enerji problemini çözecek durumda gözükmüyor; ancak enerji sistemlerinde dönüşüm için bir köprü vazifesi görecek. Enerji uzmanları ise kaya gazı sonrası petrol fiyatlarında yukarı yönlü tırmanış ihtimalinin ortadan kalktığını iddia ediyor.

5 AB de hâlâ tartışılıyor Dünya endüstrisinde özellikle ABD ve Çin in ciddi baskısı altında olan, enerjide Rusya ya bağımlı bulunan Avrupa Birliği nde kaya gazı yoğun şekilde tartışılıyor. AB Enerji Komiseri Günther Öttinger e göre, kıtanın rekabet gücünü koruyacak ve yukarı çekecek yeni ve kıtaya ait hiçbir enerji kaynağına hızlıca yok denemez. Öttinger, Gaz üretimimizi ne kadar arttırırsak, gaz ithal ettiğimiz ülkelere karşı pazarlık şansımız o kadar yüksek olur. diyor. AB nin araştırma bölümünün yaptığı analizlere göre kıtada kaya gazı rezervleri 16 trilyon metreküp ve bu 30 yıllık gaz ihtiyacına karşılık geliyor. Ekonomik kriterle bakıldığında bu rezervlerin önemli bölümünün çıkarılması mümkün. Bu yılın sonunda AB Komisyonu nun kaya gazı konusunda bir inisiyatif başlatacağını açıklayan AB Enerji Komiseri, gazın çevre şartlarına da uyacak şekilde çıkarılmasının gereğine dikkat çekiyor. Öttinger, ABD nin üretim artışıyla Avrupalı alıcıların ihracatçı ülkelere karşı elini güçlendirdiğini ve mevcut uzun vadeli anlaşmalarda da alıcılar yönünde iyileşmeler sağlandığını belirtiyor. Kaya gazı rezervlerinin tespiti için yeterli ön çalışma henüz yapılmayan Avrupa kıtasında Polonya ve Birleşik Krallık, ciddi mesafe aldı. Birliğin önemli gaz rezervlerine sahip ülkelerinden Fransa da ise kaya gazının çıkarılma yöntemi fracking (hidrolik çatlatma) yasaklanmış durumda. Hollanda, Bulgaristan ve Fransa gibi ülkelerde yasaklamayı sağlayan etken, çevreci örgütlerin yoğun propagandasını yaptığı içme suyunun kirlenmesi ve tabii dengenin bozulması konusu oldu. Lizbon Anlaşması na göre AB içinde yer alan ülkeler enerji politikalarında serbest. Birliğin yoğun şekilde üzerinde çalıştığı kaya gazı ile ilgili alınacak kararlarda enerji lobilerinin her zamanki gibi ciddi rol oynaması beklenirken, ortak karar için iki yıldan önce bir beklentiye girilmesi zor görünüyor. Gerhard Mangott, AB de bir kaya gazı devrimi beklemediğini, birliğin en erken 2014 sonunda bir çerçeve belgesi ortaya koyabileceğini ifade ediyor. Ona göre, birliğin çevre, iklim ve enerji komiserleri arasında da farklı yaklaşımlar mevcut. Çevre konusunda şüphelerin giderilmesi ve kamuoyunun ikna edilmesi hayati önem taşıyor. Yatırım azalabilir Kaya gazı tüm dünyada başarılı olursa sadece geleneksel üreticileri etkilemeyecek. Avrupa ve Türkiye de ciddi şekilde desteklenen yenilenebilir enerji kaynakları, kaya gazında beklendiği gibi bir başarı sağlanırsa yatırım ve destek anlamında ciddi zarar görebilir. Gaz salınımı ile mücadelede önemli bir enerji çeşidi olan rüzgâr ve güneş gibi enerji kaynakları, maliyeti düşük kaya gazı üretimi ve ithalinin artması ile zarara uğrayabilir. Aynı şekilde nükleer enerji konusunda özellikle ABD de ciddi gerileme yaşanacağı belirtiliyor. Dünyadaki kaya gazı rezervleri konusunda henüz çok yüzeysel bilgilere sahibiz. Bu bağlamda deneme sondajlarla doğru rezerv tahminlerinin yapılması gerekiyor. Kaya gazı dünyada enerji

6 tartışmalarının ana maddelerinden olmaya devam edecek. Yeni durumun büyük bir değişim geçiren Türkiye nin de içinde bulunduğu coğrafyayı nasıl etkileyeceğini ise zaman gösterecek. KAYA GAZI NEDİR, NASIL ÇIKARILIR? Kömür, petrol, doğalgaz gibi kaynaklar konvansiyonel enerji kaynakları olarak anılır. Petrol ve doğalgaz gibi geleneksel enerji kaynaklarındaki uzun vadeli kaynak sıkıntısı, özellikle ABD nin yoğun girişimleri ile petrol ve doğalgaz oluşturmuş kayaların içindeki gazın üretilebilirliğini gündeme getirdi. Kaya gazı, şeyl (shale) adı verilen, kil ile kuvars ve kalsit minerallerinden oluşan ince taneli tortul kayacın küçük gözeneklerinde bulunan ve konvansiyonel olmayan enerji sınıfına giren bir tür. Petrol ve doğalgaz, oluştuğu ana kayayı terk ederek farklı kayaçlar içerisine yerleşir. Ancak bu göç sırasında oluşan petrol veya doğalgazın bir bölümü ana kayada kalır. Sözü edilen kaya gazı, oluştuğu ana kayayı terk etmeyen ve kayacın gözeneklerinde kalan doğalgazdan elde edilir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Petrol İşleri Genel Müdür Yardımcısı Ömer Koca, Türkiye de yapılan son kaya gazı konferansındaki sunumunda, yer altında saklı kaya gazına ilişkin şu tespiti yapıyor: Jeokimyasal olarak ana kayanın içinden en fazla yüzde 20 oranında petrol göç edebilir. Bu yaklaşımla halen ana kaya içinde yüzde arasında petrol veya ona eş değer gaz olabileceği hesaplanıyor. Kaya gazı rezervleri, açılan dik sondaj kuyuları ile uzun vadeli bir çalışmayla tespit edilebiliyor. Belirlenen seviyelerde yapılan yatay sondajlarda, yüksek basınçlı, yüzde 99 oranında kum ve su karışımı kullanılarak dikey çatlaklar oluşturulmakta, petrol ve doğalgazın kuyuya akışı sağlanmaktadır. Yüksek basınçlı su, yer altı su kaynaklarının kirlenmemesi için çelik boruların içinden kilometrelerce aşağıya doğru, gaz içeren katmanın içine enjekte ediliyor. Kullanılan suda belli oranda kimyasal maddeler mevcut. Kum, çatlakları açık tutmak ve akışı devam ettirmek maksadıyla kullanılıyor. Belirlenen tek bir noktada yatay kuyu açılması mümkün. Her bir çatlatmanın bedeli 200 ila 500 bin dolar arasında değişiyor. Kaya gazının çıkarılması kaya petrolüne göre daha kolay ve az maliyetli. Petrolün çıkarılması için daha karmaşık kimyasallar kullanılması gerekiyor. Prof. Dr. Brian Horsfield*: Çevreye uyumlu üretim mümkün

7 Dünyada jeolojik çalışmalar yürüten en önemli merkezlerden biri olan Potsdam Jeolojik Araştırmalar Merkezi, 1082 personel ile kaya gazı üzerine bilimsel çalışmalar yapıyor. Merkezin Organik Jeokimya Bölüm Başkanı Prof. Dr. Brian Horsfield, 2010 yılına kadar sadece ABD de yapılan sondaj sayısının 510 binin üzerinde olduğuna işaret ederek kaya gazı çıkarma çalışmalarının çevre sorunları ile birlikte anıldığına dikkat çekiyor. Horsfield, çevre standartlarına uygun en iyi yöntemin bulunması adına imkânların mevcut olduğunu kaydediyor: Çevre ile uyumlu üretim yapmak mümkün. Kullanılan taze su ve alanın azaltılması konusu her geçen gün daha da mümkün hale geliyor. Kaynak sularının kirlenmesini önleme adına çevre dostu katkı maddeleri kullanılabileceğini hatırlatan Horsfield, Küçük değişiklikleri bile takip etme imkanı sağlayacak izleme programları geliştirilmeli. İngiltere de istenmeyen sismik olayları engelleyen ve gerektiğinde delme işlemini durduran lamba modeli uygulanıyor. diyor. (*) Potsdam Jeolojik Araştırmalar Merkezi Organik Jeokimya Bölüm Başkanı ABD İHRAÇ ETMEYE BAŞLARSA PİYASALAR ALTÜST OLUR İngiltere merkezli yatırım ve danışmanlık şirketi Global Resources ın başkanı enerji uzmanı Mehmet Öğütçü, kaya gazına ilişkin sorularımızı cevapladı. ABD nin Çin karşısında her anlamda geriye gittiği bir dönemde kaya gazı sayesinde tekrar avantajı eline geçirdiğini belirten Öğütçü, ilerleyen süreçte gaz fiyatlarının düşeceğini, Rusya nın durumunun zorlaşacağını öngörüyor. -ABD de kaya gazı ile ilgili gelişmelere bakıldığında diğer ülkelerin çok geride kalmasının sebepleri neler olabilir? Kaya gazı meselesinde önce anlaşılması gereken nokta; yeni olanın kaya gazı değil, teknoloji olduğudur. Önceleri çıkarılamayan kaynaklar ABD nin geliştirdiği son teknoloji ile ciddi miktarlarda üretime kazandırıldı. Bu manada ABD den daha fazla kaynağa sahip olmasına rağmen Çin de üretim yapılamıyor. Diğer ülkelerin bu teknolojiye geçmesi ciddi zaman alacak. Amerikalıların da hemen bu teknolojiyi satmalarını beklemiyorum. Kaya gazı konusunda diğer bir önemli mesele mülkiyet hakları meselesi. ABD de toprağın altında olan her şey arazi sahibine aittir. Dolayısıyla Arizona da ya da Teksas ta arazisinde petrol, doğalgaz ya da kaya gazı olan bir kişi bunu hızlı bir şekilde çıkarıp para kazanmak istiyor. Avrupa, Rusya, Çin ve Türkiye de ise toprağın altındaki servet devlete aittir. Bu noktada herhangi bir arazide değerli bir madde saptanması arazi sahibinin başını belaya sokuyor, araziler kamulaştırılıyor ve sahibine pay verilmeden işletiliyor. Avrupa da kaya gazının ilerlememe sebeplerinden biri de bu durum.

8 Bence Amerika kaya gazı sayesinde paçayı yırttı denebilir. Muazzam bir borç yükü altında ezilen, savunma harcamalarının kısıldığı ve rekabet gücünü kaybetmiş ülke bir anda kaya gazının ve diğer konvansiyonel olmayan enerji kaynaklarının gelmesiyle durumunu düzeltti. Gidişat, ABD nin 10 yıl içerisinde petrolde Suudi Arabistan ı, 4-5 yıl içerisinde de dünyanın doğalgaz imparatoru Rusya yı geride bırakacağı yönünde. Düşük maliyetli kaya gazına sahip ABD nin bu kaynağı dönüştürüp dünya piyasalarına ihraç etmesi durumunda dünya piyasaları özellikle fiyat bakımından altüst olacak. ABD yönetimi şu ana kadar sadece bir firmaya ihracat izni verdi. Yönetim izin vermek istese bile kongrenin ucuz gaz sayesindeelde ettiği rekabet gücünü kaybetmemek için daha uzun yıllar ihracata izin vermek istemediği biliniyor. Çin e göç eden Amerikan petrokimya fabrikaları ucuz enerji dolayısıyla geri dönmeye başladı, Almanya daki şirketler Amerika ya taşınmayı planlıyor. -Dengeleri değiştiren bu tutum uzun vadede devam ettirilebilir mi? Başlangıç aşamasında ABD, gazı satmayıp kullanma yönünde eğilimini sürdürecektir. Ancak uzun vadede gaz üreticilerinden maliyetin bile altında olan 3 dolarlık fiyat yüzünden gelecek baskı ile yönetim zor durumda kalacaktır. Müthiş bir arz artışına rağmen talep artışı olmaması ihracat kartının açılmasına sebep olacaktır. -Bu durum petrol fiyatlarına nasıl yansır? Düşük gaz fiyatlarının petrol fiyatını aşağı çekeceğini düşünüyorum. Doğalgaz birçok alanda petrolün yerini almaya başladı. Boeing in kaya gazı ile çalışacak uçak motorları üretimine girmesi, kaya gazı ile çalışacak tren lokomotifleri, arabalarda petrolden gaza geçiş hamleleri, santrallerde kömür yerine gaz kullanılması gündemde. Bu gelişmeler ve kaya petrolü ile önemli bir üretici olacak ABD, gaza geçiş ile petrol talebinde de azalmalar yaşayacak. ABD nin Körfez ülkelerine petrol bağımlılığı yüzde lere düşmüş durumda. ABD kendi üretiminin yanı sıra, hem Kanada hem Meksika hem de Venezuela dan petrol alıyor. Bu durumun jeopolitik yansımaları da olacak. Bölgede İsrail in güvenliği ve petrol kaynaklarının ikmali için bulunan ABD nin bağımlılığı azalınca, bölgeye talebin patlama yaptığı Asya-Pasifik bölgesinin iki lideri Çin ve Hindistan ağırlık vermeye başlayacak. Suudi Kralı Abdullah ilk ziyaretlerini Pekin ve Yeni Delhi ye yaparak bu yeni durumun sinyallerini de verdi. Bu durumla birlikte ABD, Asya-Pasifik bölgesine kaymaya başlıyor. -Rusya nın bu gelişmeler sonrası yeni rolü nasıl olur? Rusya, kurulan yeni oyunun kaybedenidir. Potansiyeli olmasına rağmen daha pahalı olduğu için kaya gazı üretmiyor. Gazprom uzun vadeli anlaşmalarına rağmen özellikle Almanya, İtalya ve Türkiye de baskı altında.

9 Rusya artık oyunda tek başına değil. Katar, Türkmenistan, Azerbaycan, Doğu Akdeniz, Kıbrıs, toparlanmaları durumunda Cezayir ve Libya yeni gaz sahaları olarak oyunun yeni oyuncuları. Rusya, alternatif tedarikçilerin çıkmasıyla gazdaki tekelini kaybetmeye başladı. Bu duruma ABD nin kaya gazı da eklenince Rusya büyük darbe yedi. İptal edilen ve yavaşlayan altyapı projeleri mevcut. İçeriye bakıldığında Gazprom pazar payını Novotec ve Roosevelt gibi bağımsız enerji firmalarına kaybetti. Borsadaki değerini son üç yılda üçte bir oranında kaybeden şirket, ikinci büyük pazarı Türkiye de Azerilere pay kaybetti. Avrupa da kartel davaları ile uğraşan Gazprom uzak ve yakın piyasalarda ciddi pazar kaybına uğradı. Tüm bu gelişmelerle birlikte Avrupa nın Rusya ya bağımlılığı orta ve uzun vadede oranlar değişse bile değişmeyecek. -Yeni gelişmeler eski oyuna göre düzenlenmiş boru hattı projelerini nasıl etkiler? Oyunun değiştiği doğalgazda eski oyuna göre hazırlanmış projeler gözden geçirilmek zorunda kalacak. Örneğin 16 milyar metreküp taşınacak Şahdeniz-2 projesinde finansman kararının yıl sonuna kadar alınıp alınamayacağı bilinmiyor. Yine Türkiye den sonra gazın nasıl taşınacağı konusunda Batı Nabucco ve TAP projesi arasında haziran ayında yapılacak seçim konusunda Batı Nabucco yu şanslı görüyorum. Şahdeniz-2 de kapasitenin artırılması ve Türkmen gazının da Avrupa ya gelmesi durumunda Rusya için bir ulusal güvenlik sorunu doğabilir. -Bu bağlamda Türkiye yi neler bekliyor? Bir kere ABD Kongresi nin gaz ihraç kararı alması durumunda tüketiciler için fiyatlar düşecek ve kaynak çeşitliliği oluşacak. Türkiye açısından bakıldığında şansımız oldukça yüksek. Bir yandan Azeri gazının fiyatı düşürülürken, Kürdistan bölgesinin kaynaklarını uygun fiyata alabileceğiz. İsrail ile düzelen ilişkiler sonrası Doğu Akdeniz gazını Türkiye üzerinden geçirme imkânı doğacak. Dolayısıyla kaynaklarımız çeşitleniyor ve ucuzluyor. -Kaya gazı konusunda önemli rezervleri olduğu söylenen Türkiye neler yapmalı? Öncelikle rezerv rakamlarının abartılı olduğunu düşünüyorum. Birçok ülkede bunlar yatırımcı çekmek için kullanılıyor. Türkiye Shell ile kaya gazı çıkarılması konusunda bir anlaşma yaptı zaten. Gerekli sondajların ve sismik araştırmaların yapılması için 3-4 yıl kadar bir zaman gerekecek. Bu süreçte kaya gazı çıkarılması için yasal zeminin hazırlanması gerekiyor. Çok yüksek risk taşıyan bu çalışmalara dış yatırımcıyı getirmek istiyorsak gereken tüm adımlar atılmalıdır. Bu noktada riskin ve bilinmezliklerin fazla olduğu kaya gazına, doğalgaz ve petroldeki vergi indirimlerinden daha fazla vergi indirimi sağlanmalıdır. Yatırımcıyı tüm ülkeler çağırıyor. Polon-ya dan yatırımcı kaçmasının sebeplerinden biri de bu ülkenin eski Sovyetler gibi davranarak kaprisler yapması. Gerekli yasal korumalar ve teşvikler sağlanmalı, devletin aktif davranması gerekiyor. Kaynak: Aksiyon

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI. Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI. Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ŞEYL GAZLARI PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Ömer KOCA Genel Müdür Yardımcısı 1 Sunum Planı NEDEN

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

Dr. Fatih BİROL IEA Baş Ekonomisti İstanbul, 22 Aralık 2014

Dr. Fatih BİROL IEA Baş Ekonomisti İstanbul, 22 Aralık 2014 Dr. Fatih BİROL IEA Baş Ekonomisti İstanbul, 22 Aralık 2014 Küresel enerji sisteminde ciddi baskı belirtileri Piyasalardaki mevcut sakinlik önümüzdeki zor yolu saklamamalı Orta Doğu daki jeopoplitik gelişmeler

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü Dr. Fatih Birol Baş Ekonomist, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İstanbul, 20 Aralık 2013

Dünya Enerji Görünümü Dr. Fatih Birol Baş Ekonomist, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İstanbul, 20 Aralık 2013 Dünya Enerji Görünümü 2013 Dr. Fatih Birol Baş Ekonomist, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İstanbul, 20 Aralık 2013 Günümüzde dünyanın enerji görünümü Enerji sektöründeki bazı ezberler bozuluyor. Ülkelerin

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter

TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ. Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ 2014 YILI 4 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2014 BEKLENTİLERİ Barbaros Demirci PLASFED - Genel Sekreter 2013 yılı, dünya ekonomisi için finansal krizin etkilerinin para politikaları açısından

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış

Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış Petrol fiyatları neden geriliyor? Petrol fiyatları, 2014 yaz döneminden bu yana düşüş eğiliminde. Ham petrol, %70 in üzerinde düşüş ile son 12 yılın dip

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI PETROL FIYATLARINDAKI ARAŞTIRMA DÜŞÜŞÜN ÖTEKI PETROL FIYATLARINDAKI DÜŞÜŞÜN UZUN VADEDE ÖNE ÇIKAN OLUMSUZ ETKILERI, IHRACAT, ITHALAT VE TURIZM GELIRLERININ DÜŞMESI ILE DOĞRUDAN SERMAYE GIRIŞLERININ AZALMASI

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Haziran 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Haziran 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 20 Haziran 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Altın, Fed sonrası 3 haftanın yükseğinde ABD merkez bankası Fed'in faiz oranlarının düşük kalmaya devam edeceğini bildirmesi ile, alternatif yatırım aracı

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? GBPUSD EURUSD ALTIN BRENT PETROL USDTRY ABD verileri hayal kırıklığı yarattı ABD de bugün açıklanan üretici fiyat endeksi

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? EURUSD GBPUSD ALTIN USDTRY BRENT PETROL TCMB: Sadeleşme Uygun Bir Zamanda Tamamlanacak Yurtiçinde bugün, faizlerin sabit

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2012 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2012 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ekiim 2014 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2014 EYLÜL İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali. Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010

Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali. Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010 Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali Piyasaların Geleceği Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010 IMF Büyüme Tahminleri 12 10 8 6 4 2 0-2 -4-6 -8-10 2006Ç1 2006Ç4 2007Ç3 2008Ç2 2009Ç1 2009Ç4

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ TEKSTİL, DERİ VE HALI ŞUBESİ KASIM 2014 TEKSTİL SEKTÖRÜNÜN 2014 YILI EKİM AYI İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA

Detaylı

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Yrd. Doç. Dr. Vedat GÜN Enerji Piyasası İzleme ve Arz Güvenliği Daire Başkanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 28-29-30 Haziran 2007, EMO-İÇEF,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI KAPAK DOSYASI Rusya nın Enerji İbresi Çin i Gösteriyor Altay ATLI Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üye ülkeler arasında imzalanan çok sayıda ikili anlaşmaya

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ekiim 2014 2014 YILI EYLÜL AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki Nüfus artışı, kentsel gelişim ve sanayileşme ile birlikte dünyada enerji tüketimi gün geçtikçe artmaktadır. Dünya nüfusunun 2040 yılına geldiğimizde 1,6 milyarlık bir artış ile 9 milyar seviyesine ulaşması

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? ALTIN USDTRY BRENT PETROL GBPUSD EURUSD Gündemdekiler Geride kalan gün içerisinde piyaslarda deyim yerindeyse fırtınalar

Detaylı

Tablo -1: Dana ve Sığır Eti Üretim ve tüketimi - Seçilen Ülkelerin Özeti (1000 ton karkas ağırlık eşdeğeri)

Tablo -1: Dana ve Sığır Eti Üretim ve tüketimi - Seçilen Ülkelerin Özeti (1000 ton karkas ağırlık eşdeğeri) ABD TARIM BAKANLIĞI (USDA) KIRMIZI ET VE KANATLI SEKTÖRÜNDE DÜNYA PAZARLARI VE TİCARET SIĞIR VE DANA ETİ Küresel Üretim Küresel üretimin 2018'de yaklaşık yüzde 2 artarak 62,6 milyon tona çıkacağı tahmin

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ TEKSTİİL,, DERİİ VE HALII ŞUBESİİ Kasıım 2014 2014 YILI EKİM AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER... İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...4 1.Yönetici Özeti... 11 2.Giriş... 12 3.Sektörel Analiz... 13 3.1 Birincil Enerji Kaynaklarına Bakış...13 3.1.1 Kömür... 13 3.1.1.1 Dünya da Kömür... 14 3.1.1.1.1 Dünya

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Tablo 1. Alkollü ve Alkolsüz İçeceklerin Gümrük Tarife Pozisyonları Alkolsüz İçecekler Ürün Adı GTP Mineral ve Gazlı Sular 2201 Meşrubat 2202 Alkollü İçecekler FERMENTE ALKOLLÜ

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

İTKİB Tekstil, Deri ve Halı Şubesi

İTKİB Tekstil, Deri ve Halı Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EKİM AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ TEKSTİİL,, DERİİ VE HALII ŞUBESİİ KASIIM 2014 1 2014 YILI EKİM AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı

Detaylı

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU Bu çalışmada beton santrali sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 847431 BETON/HARÇ KARIŞTIRICILAR 847490

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Nisan Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Nisan döneminde Türkiye nin toplam

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

plastik sanayi PLASTİK SEKTÖR TÜRKİYE DEĞERLENDİRMESİ VE 2014 BEKLENTİLERİ 6 AYLIK Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi PLASTİK SEKTÖR TÜRKİYE DEĞERLENDİRMESİ VE 2014 BEKLENTİLERİ 6 AYLIK Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ VE 2014 BEKLENTİLERİ 6 AYLIK Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Türkiye

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Euro Bölgesi için kriz geri mi döndü? Önce Bulgaristan daha sonra Portekiz de patlak veren banka sorunları kırılgan Euro bölgesinde krizin yeniden mi ortaya

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) 216 Haziran - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre ihracat 216 yılı Haziran ayında, 215 yılının aynı ayına göre %8,1 artarak 12 milyar 916 milyon dolar, ithalat %7 artarak 19 milyar 475 milyon

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU

2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU 2016 YILI İPLİK İHRACAT İTHALAT RAPORU Haziran 2017 İçindekiler Yönetici Özeti... 2 1. Dünya İplik İhracatı... 3 2. Türkiye nin İplik İhracatı... 5 Yıllar İtibariyle İhracat ve Pay... 5 Başlıca Ülkeler

Detaylı

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ Seramik sektörünün en

Detaylı

Doğal gazın son yıllarda tüm dünyada önemli bir

Doğal gazın son yıllarda tüm dünyada önemli bir Makale www.madencilik-turkiye.com Dr. İlker Şengüler MTA Genel Müdürlüğü, Enerji Ham. Etüt ve Ara. Dair. Başk. ilker@mta.gov.tr Şeyl Gazı: Özellikleri, Önemi ve Ekonomik Değeri Önümüzdeki beş yıl içinde

Detaylı

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Dursun YILDIZ topraksuenerji-japonya dünyada en büyük LNG ithal eden ülke. 2009 yılında 89 milyar m 3 LNG ithal etti.2035 yılında bu miktarın 112 milyar m 3

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 ŞEKERLİ VE ÇİKOLATALI MAMULLER SITC No : 062-073 Armonize No : 1704-1806 TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye de şekerli ve çikolatalı mamuller sektörünün başlangıcı,

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Öne Çıkanlar EURUSD USDTRY GBPUSD BRENT PETROL ALTIN Piyasalarda Merkez Bankaları açıklamaları yönü belirledi. Fed in 2014 yılında başladığı

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 48 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

Arçelik'in Tayland Yatırımları Gelecek Vaadediyor... İşlem Kodu ARCLK

Arçelik'in Tayland Yatırımları Gelecek Vaadediyor... İşlem Kodu ARCLK Arçelik'in Tayland Yatırımları Gelecek Vaadediyor... İşlem Kodu ARCLK ARCLK'in Finansal Pozisyonu 2015 yılının üçüncü çeyreğinde Arçelik satış gelirlerini %20 oranında artırmayı başararak, 3.57 Milyar

Detaylı

Teknik Bülten 09 Mayıs 2017 Salı

Teknik Bülten 09 Mayıs 2017 Salı Güne Başlarken Atlanta Fed Başkanı James Bullard, faizlerin muhtemelen uzun bir süre daha düşük kalacağını söyledi. Bullard, faizlerin muhtemelen uzun bir süre daha düşük kalacağını, zira ekonominin düşük

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ Nurel KILIÇ Dünya çelik sektöründe, 2011 yılının, kriz kayıplarının telafi edildiği bir yıl olması nedeniyle büyüme oranı % 15 ten % 6,8 e gerilemiştir. Bu nedenle Çin

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ. Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1

HALI SEKTÖRÜ. Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu. TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği. Page 1 2017 HALI SEKTÖRÜ Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu TDH AR&GE ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı Ocak-Mayıs döneminde Türkiye nin toplam

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY GBPUSD EURUSD BRENT PETROL ALTIN

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY GBPUSD EURUSD BRENT PETROL ALTIN IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY GBPUSD EURUSD BRENT PETROL ALTIN Yeni anlaşma beklentileri petrole destek oluyor Dün OPEC ve OPEC dışı üyelerin petrol

Detaylı

ASKERİ HARCAMALAR ve TÜRK SAVUNMA SANAYİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Araştırma Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü

ASKERİ HARCAMALAR ve TÜRK SAVUNMA SANAYİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Araştırma Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü ASKERİ HARCAMALAR ve TÜRK SAVUNMA SANAYİ Araştırma Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Mart, 216 www.kto.org.tr İÇİNDEKİLER Başlık Sayfa 1. GİRİŞ.. 3 2. DÜNYA SİLAH HARCAMALARI..3 3.

Detaylı

Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı Rifat Ünal Sayman, Direktör - REC Türkiye 5 Aralık 2016, Sabancı Center, İstanbul

Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı Rifat Ünal Sayman, Direktör - REC Türkiye 5 Aralık 2016, Sabancı Center, İstanbul Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı Rifat Ünal Sayman, Direktör - REC Türkiye 5 Aralık 2016, Sabancı Center, İstanbul Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Ø Bağımsız, tarafsız ve kâr amacı

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

alt pozisyonunda yer alan gri çimento ürünü ise sektörde en çok ihraç edilen üründür.

alt pozisyonunda yer alan gri çimento ürünü ise sektörde en çok ihraç edilen üründür. ÇİMENTO HS No: 2523 Çimentonun ana hammaddeleri; kireçtaşı (kalker), kil ve marn (doğadaki kalker ve kil karışımı kayaca) dır. Ülkemiz söz konusu hammaddeler (özellikle kalker) açısından zengin kaynaklara

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

Enerji Yatırımları ve Belirsizliklerin Önemi

Enerji Yatırımları ve Belirsizliklerin Önemi Enerji Yatırımları ve Belirsizliklerin Önemi R. Hakan ÖZYILDIZ Hazine ( E ) Müst. Yrd. DEK TMK Ekim 2009 - İZMİR İşsizlik ve yatırımlar Türkiye ekonomisinin en önemli sorunu işsizliktir. Her dört genç

Detaylı

2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Ağusttos 2014 2014 YILI TEMMUZ AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) Dış Ticaret Verileri Bülteni OCAK - TÜİK dış ticaret verilerine göre; ihracat yılı Ocak ayında, 215 yılının aynı ayına göre %22 azalarak 9 milyar 597 milyon dolar, ithalat ise %19,7 azalarak

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü GENEL GÖRÜNÜM. Selami İNCEDALCI Genel Müdür T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Petrol İşleri Genel Müdürlüğü PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ GENEL GÖRÜNÜM PETROL ARAMA - ÜRETİM SEKTÖRÜ I. İSTİŞARE TOPLANTISI 10 Mart 2012 Selami İNCEDALCI Genel

Detaylı

Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada

Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada Bonn Uluslararası Silahsızlanma Merkezi nin 2016 Küresel Silahlanma Endeksi'ne göre askeri harcamalarda İsrail başı çekerken Türkiye 20'nci sırada. 02.12.2016

Detaylı

Dr. Fatih Birol İcra Direktörü Uluslararası Enerji Ajansı İstanbul, 11 Ocak 2016

Dr. Fatih Birol İcra Direktörü Uluslararası Enerji Ajansı İstanbul, 11 Ocak 2016 Dr. Fatih Birol İcra Direktörü Uluslararası Enerji Ajansı İstanbul, 11 Ocak 2016 Enerjide yeni bir dönem mi başlıyor? COP21 de ulaşılan küresel anlaşma ile enerji sektöründe inovasyonu teşvik edecek tarihi

Detaylı

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? ALTIN USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL

IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? ALTIN USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? ALTIN USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL Gündemdekiler Petrol fiyatlarının önümüzdeki süreçte izleyeceği yol hakkında belirsizli

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

KAYA GAZININ DÜNYA ENERJİ PİYASASINDAKİ YERİ VE TÜRKİYE NAZLI ÜSTÜN

KAYA GAZININ DÜNYA ENERJİ PİYASASINDAKİ YERİ VE TÜRKİYE NAZLI ÜSTÜN 1. GİRİŞ KAYA GAZININ Petrol ve doğalgaz üretiminin yetersizliğinden dolayı neredeyse %92 oranında dışa bağımlı olan Türkiye nin acilen kendi enerjisini kendi üretmesi gerekmektedir. Son dönemde yerli

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı