DAĞITIK PARALEL SİSTEMLER HAKKINDA KIYASLAMALI BİR ÇALIŞMA: PVM VE MPI A COMPARATIVE STUDY ON DISTRIBUTED PARALLEL SYSTEMS: PVM AND MPI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DAĞITIK PARALEL SİSTEMLER HAKKINDA KIYASLAMALI BİR ÇALIŞMA: PVM VE MPI A COMPARATIVE STUDY ON DISTRIBUTED PARALLEL SYSTEMS: PVM AND MPI"

Transkript

1 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), Mayıs 2009, Karabük, Türkiye DAĞITIK PARALEL SİSTEMLER HAKKINDA KIYASLAMALI BİR ÇALIŞMA: PVM VE MPI A COMPARATIVE STUDY ON DISTRIBUTED PARALLEL SYSTEMS: PVM AND MPI Ahmet Çelik a, * ve Ahmet Özmen b a, * Dumlupınar Üniversitesi, Elektrik-Elektronik Müh. Böl., Kütahya, Türkiye, E-posta: Özet Bu çalışmada, dağıtık paralel sistemler irdelenmiş, daha sonra mevcut dağıtık paralel sistemlerden PVM (Parallel Virtual Machine) ve MPI (Message Passing Interface) tanıtılmıştır. Dağıtık sistemler araştırma kurumları, üniversiteler veya yüksek performanslı bilgisayar ihtiyacı olan yerler için ekonomik çözümler sunmaktadır. PVM ve MPI dağıtık sistemleri, mevcut kişisel bilgisayarlara işletim sistemine ek olarak kolayca kurulabilmektedir. Seri programlar aynı kurulumda sağlanan kütüphane desteği ile paralele dönüştürülebilmektedir. Dağıtık paralel sistemlerin kurulumu kolay olmasına rağmen, programlanması zordur. Çalışmada, bu sistemlerin kurulumu, paralel uygulamaların bu sistemler üzerinde koşturulması bir örnekle anlatılmıştır. Anahtar kelimeler: Paralel bilgi işleme, dağıtık paralel sistemler, PVM, MPI. Abstract In this work, distributed parallel systems examined, and then PVM (Parallel Virtual Machine) and MPI (Message Passing Interface) are introduced as existing distributed parallel systems. Distributed systems provide economical solutions to organizations such as research centers and universities when high performance computer is needed. PVM and MPI can be installed to existing personal computers as an extension to the operating system. Serial programs can be converted to parallel with provided libraries. Although distributed systems are set up easily, they are difficult to program. The paper presents, how these systems are set up, and how parallel programs run on these systems with an example. Keywords: Parallel computing, distributed parallel systems, PVM, MPI. 1. Giriş Mühendislik uygulamalarında yüksek performanslı bilgisayarlara ihtiyaç her geçen gün daha da artmaktadır. Yüksek performanslı bilgisayarların yetenekleri ile üretime giden tasarım sürecinde bazı evreler ortadan kalkmış olup (örneğin prototip gerçekleme ve testler), bu işlemler artık benzetim yoluyla yapılmaktadır. Böylece, geliştirme sürecinde zaman ve paradan tasarruf edilmekte, yeni ürünlerin piyasaya çıkma periyodu kısalmaktadır. Yüksek performanslı sistemler işlemci saat frekansının arttırılması veya donanımın paralel kullanılmasıyla elde edilebilir. İşlemci saat frekansının arttırılması bir noktadan sonra ya ekonomik nedenlerle veya fiziksel sınırlar nedeniyle mümkün olmamaktadır. Bu nedenle daha fazla donanımın paralel olarak kullanılmasıyla performans arttırılması en çok tercih edilen yoldur. Bu yaklaşım kendini önce işlemci içinde paralellik ile gösterdi. Üretim hattı (pipeline) mimarisinde işlemci içine ilave edilen donanım ile aynı anda birden fazla komut icra edilebilir hale getirildi. Böylece komut seviyesinde paralellik yoluyla performans artırılmış oldu. Artık günümüz genel amaçlı bilgisayarlarında kullanılan işlemcilerinin hepsinde pipeline yapı kullanılmaktadır. Bu sistemlerde paralellik komut ölçeğinde olduğundan, kullanıcı açısından bir sorun veya değişiklik oluşmaz. Paralellik için gerekli düzenlemeler derleyici veya donanım içindeki alt birimler tarafından gerçeklenir. Gelişen yarıiletken teknolojisi ile daha çok miktarda donanım aynı pul (wafer) üzerinde gerçeklenebilir oldu. Günümüz teknolojisiyle, yakın geçmişteki işlemcilerden 2, 4, 8 gibi sayılardaki çoklu kopyaları ve ara lojik devreleri aynı pul üzerinde sentezlenebilmektedir. Yaygın olarak kullanımda olan bu işlemcilere günümüzde çok çekirdekli işlemciler denilmektedir. Bu yaklaşımda paralellik, hem çekirdek içinde (pipeline) ve hem de çekirdekler arasında kullanılmaktadır. İşlemci içindeki paralellik bir komutun evreleri veya komutlar arası ölçekte olmaktadır. Bunun yanında, bir görevin bölümleri bir grup işlemci arasında eşit dağıtılmak suretiyle de paralellik gerçeklenebilir. Başlangıçta belirlenen kurala ve dağıtılmış verilere göre, her işlemci kendi işini yapar sonucunu yine başlangıçta belirlenmiş işlemciye gönderir. Görev dağıtımı yoluyla paralellik yazılım yoluyla gerçeklendiğinden, diğer yöntemlere göre esnek ve ekonomiktir. Bu çalışmanın konusu küçük ve orta ölçekli kurumlarda zaten var olan bir grup bilgisayarın hızlı bir ağ ile birbirine bağlanması suretiyle yüksek performanslı bir bilgisayar elde edilmesidir. Bu amaçla işletim sistemine ek olarak geliştirilmiş ve yaygın olarak kullanımda olan iki sistem mevcuttur: PVM (Parallel Virtual Machine) ve MPI (Message Passing Interface) [1, 2]. Çalışmada bu sistemlerin kurulması, uygulamaların derlenmesi ve koşturulması konuları kıyaslamalı olarak incelenmiştir. Ayrıca, bir matris çarpımı programı değişen makine sayısı ve problem boyutu için çalıştırılmış ve sonuçlar analiz edilmiştir. 2. Paralel Sistemlerin Sınıflandırılması Görev paylaşımlı paralel sistemler ortak bellekli (shared memory) ve dağıtık bellekli (distributed memory) olmak üzere iki ana sınıfa ayrılmaktadır. Bu sistemlere sıkı bağlı IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye

2 (tightly coupled) ve gevşek bağlı (loosely coupled) sistemler de denmektedir. Paylaşımlı bellekli sistemlerde birbirinin tamamıyla aynı olan çok sayıda işlemci aynı saat frekansı ile sürülür ve aynı belleği paylaşırlar (Bkz. Şekil 1). İşlemciler arasında iletişim paylaşılan bellek üzerinden olduğundan veri paylaşımı oldukça hızlıdır. Bu tür sistemlerde tek işletim sistemi tüm işlemcileri ve belleği yönetir ve bilgisayar genelde tek bir kasa içinde gerçeklenir. Kullanıcı, donanımsal farklılığı (tek işlemcili sistemlere göre) pek hissetmez. Uygulama yazılımlarının paralelleştirilmesi donanım, derleyici ve işletim sistemi yardımıyla gerçeklenir ve kullanıcıya sadece ihtiyaç duyduğu işlemci sayısını belirlemek kalır. Bu nedenle bu tür sistemleri kullanmak, bu tür sistemler için yazılım geliştirmek diğer paralel sistemlere göre daha kolaydır. Ancak, bu mimarideki paralel sistemler genelde sınırlı miktarda imal edildiklerinden pahalı, farklı amaçlar için kullanımı zor ve yeniden düzenlenmeye, yapılandırılmaya esnek değildir. Islemci 1 Islemci 2 Islemci n Paylasimli Bellek Mimarisi Bus Bellek Şekil 1. Paylaşımlı bellek mimarisinde paralel bir bilgisayarın şematik görünüşü. Dağıtık mimari, paylaşılan bellek mimarisinin dezavantajlarını gidermek için geliştirilmiştir. En büyük avantajı, ağa bağlı ve zaten kullanılmakta olan bilgisayarlardan ihtiyaç duyulan kadarını yazılım yoluyla yapılandırıp tek bir hızlı bilgisayara (süper-bilgisayara) dönüştürebilmesidir. Ayrıca, sisteme ilave edilen bilgisayarların, mimarileri ya da işletim sistemleri farklı olabilmektedir. Dağıtık mimaride, işlemci içindeki paralellikten farklı olarak komutlar arası paralellik değil de gruplar halindeki komutlar arası paralellik ön plana çıkmaktadır. Şekil 2 de dağıtık mimaride paralel bir bilgisayarın blok diyagramı görülmektedir. Sistemi meydana getiren bireysel bilgisayarların kullanıcıları isterlerse her an bilgisayarlarını kullanmaya devam edebilirler. Yüksek performans taleplerine ekonomik çözüm sunduğu için bu yaklaşım araştırma kurumlarında, üniversitelerde ve hatta orta ölçekli kurumlarda tercih edilmektedir. Bununla birlikte, dağıtık sistemlerin temel problemi programlama zorluğudur. İş yükünün dağılımını, işlemciler arasındaki veri paylaşımını ve senkronizasyonu programcının kendisi tasarlamalı ve uygulamasını ona göre yapılandırmalıdır. Bu nedenle, bu sistemlerde çalışmak üzere tasarlanan uygulama yazılımlarının önceden performans gözlemlenmesi yapılmalıdır. Aksi halde sistemden beklenen performans elde edilemez. Bellek 1 Islemci 1 Dagitik Bellek Mimarisi Bellek 2 Islemci 2 Bellek n Hizli anahtar Islemci n Şekil 2. Dağıtık bellek mimarisinde paralel bir bilgisayarın şematik görünüşü. Bu tür sistemlerde icra süresi ilk prosesin icraya başlamasından son prosesin icrayı sona erdirmesine kadar geçen süredir. İcra süresi içinde her proses zamanın bir kısmını hesaplamayla (işlemcide geçen süre), bir kısmını iletişimle (mesajlaşma), bir kısmını da sistem içinde geçirir. Sistemde harcanan süre genelde diğerleri yanında ihmal edilebilir boyuttadır. Ancak, paralel bir uygulamanın iletişimde harcadığı sürenin, hesaplamada (işlemcilerde) harcanan süreye oranı ne kadar küçük olursa, paralellik o oranda başarılı olmuş olur. Bu oran büyüdükçe verim düşer, performans tek işlemcili sistemden bile daha kötü olabilir. Piyasada dağıtık bellekli, tek işletim sistemi ile yönetilen bilgisayarlar da kullanılmıştır [3]. Bu sistemler kullanıcılarına türlü kolaylıklar sunmakla beraber, hem pahalı ve hem de esnek değildirler. Bunun yanında, her tür mimari ve işletim sistemine kolayca ilave edilebilen iki yaklaşım (PVM, MPI) yaygın olarak tercih edilmektedir. Bu sistemlere ait paket programlar Internette ücretsiz olarak indirilip eğitim veya ticari maksatlı olarak kullanılabilmektedir. Aşağıdaki bölümler bu yaklaşımların kurulumu, çalıştırılması ve üzerinde program koşturulması ile ilgili bilgiler içermektedir. 2. PVM: Paralel Zahiri Makine (Parallel Virtual Machine) PVM, Oak-Ridge ulusal laboratuarlarında Tennessee Üniversitesi işbirliği ile geliştirilmiştir. Kısa zamanda birçok üniversite tarafından eğitimde ve daha sonra ticari, endüstriyel ve tıp uygulamalarında kullanılmaya başlanmıştır [4]. PVM bir yazılım pakedi olarak i) sunucu (PVM daemon), ii) statik kütüphaneler (pvm.h gibi), iii) dinamik kütüphaneler (libpvm.a gibi) ve iv) örnek programlarla birlikte gelmektedir. Bu yazılım paketinin derlenmiş ve derlenmemiş (kaynak kodlu) paketlerini indirmek mümkündür. Derlenmemiş, kaynak kodlu olarak indirildiğinde, derleme aşamalarını ve kurulum aşamalarını anlatan yardımcı dosyalar paket içinde mevcuttur. Bunun yanında kapsamlı bir dokümantasyon desteği de web aracılığı ile sunulmaktadır. PVM bir grup makineye kurulup aktif hale getirildiğinde her makinede PVM sunucusu (pvmd daemon) arka planda çalışır. Makineler arası iletişim grup içinde farklı makinelerde uygulamaların çalıştırılması rsh (remote shell: uzak kabuk) altyapısına dayanmaktadır. Bu nedenle

3 paralel sisteme ilave edilen makineler rsh için yapılandırılmalıdır. Tüm makinelere PVM paketi kurulduktan sonra bir makine konsol olarak belirlenir ve tüm sistem oradan yönetilir. İlk yapılacak iş paralel sistem içinde yer alacak makineleri sisteme ilave etmektir. Bu amaçla konsol makinede kabuktan pvm yazılır, ve arkasından paralel sistemin diğer üyeleri zahiri sisteme add komutuyla ilave edilir. Belirli sayıda ve özellikteki makineleri barındıran bir sistemi kısa sürede oluşturmak için bilgisayar adları bir dosyaya yazılabilir. Bu şekilde tek komutla istenilen kadar bilgisayar hemen sisteme ilave edilmiş olur. PVM görsel arayüz üzerinden de kontrol edilebilmektedir. Görsel arayüz yazılımı XPVM olarak adlandırılmış olup, ayrı bir paket olarak indirilip sadece konsol makineye kurulabilmektedir [5]. Şekil 3 te sisteme ilave edilmiş 9 makine XPVM hosts arayüzünde görülmektedir. zaman-uzay ( time-space ) diyagramı görülmektedir. Bu şekilde yeşil renkli çubuklar ilgili işlemcinin uygulamayı icra ettiğini, sarı renkli kısımlar sistemde geçen süreyi, beyaz kısımlar ise bekleme (boş) zamanı göstermektedir. Çubuklar arsındaki kırmızı çizgiler ise mesajlaşmayı göstermektedir. Şekil 4. İcra halindeki bir PVM uygulamasının zaman-uzay arayüzündeki görünümü. XPVM paralel sistemdeki makinelerin, program icrasının dışında başka arayüzleri de sunmaktadır (mesaj kuyrukları, utilization gibi). Burada yer darlığından dolayı diğer arayüzlere ait çıktılar verilmemiştir. Şekil 3. PVM grafik arayüzü XPVM de sanal makineye dahil edilmiş bilgisayarların görünümü. Paralel sistem oluşturulduktan sonra, çalıştırılacak yazılımların hazırlanması gerekmektedir. Bu işlem için ya problemimizi çözecek paralel bir programı kendimiz yazmalıyız veya problemimize çözüm olan mevcut bir programı paralel sistemde koşturmalıyız. Paralel programı yazmak, paralel algoritma geliştirmek bu çalışmanın kapsamı dışında olduğundan, biz ikinci kısma odaklanacağız. PVM de çalışacak programlar Fortran veya C dilinde yazılmış olabilirler. Bir Linux bilgisayarda Fortran ve C derleyicileri mevcuttur. PVM uygulamalarını derlemek için bu derleyicilerden yararlanılabilir. Bunun için statik ve dinamik kütüphanelerin yerini belirtmek ve derleme satırına ilgili anahtarları koymak gereklidir (-lpvm3 gibi). Program derlendikten sonra, tüm makinelere kopyalanmalıdır. Bazı programlar ana ve uydu olarak iki icra edilebilir dosyadan oluşabilir, bu durumda hangi makinede hangi icra edilebilir kısım çalışacaksa uygun şekilde kopyalanmalıdır. Bu işlem ftp yoluyla çok hızlı bir şekilde halledilebilmektedir. Bazı sistemlerde network file system olabilir, böyle durumlarda ise kopyalamaya gerek kalmayabilir. Kopyalama tamamlandıktan sonra konsoldan paralel uygulama çalıştırılabilir. Uygulama yazılımının veri girişleri ve sonuçların sunumu genelde konsol makineden yapılır. Benzer şekilde çalışmakta olan bir paralel uygulamanın evreleri grafik arayüzden izlenebilmektedir. Şekil 4 te XPVM etkin paralel program geliştirmede, mevcut programların en iyi konfigürasyonla çalıştırılmasını ve dolayısıyla paralel sistemden azami istifade edilmesini sağlaması bakımından çok faydalı bir araçtır. Ancak, görsel arayüz için toplanan veriler paralel programa ait verilerle aynı ağda seyahat ettiklerinden sistemin gözlemlenen sistemi etkilemektedir. Bu etki seri programlardakinden daha fazladır [6,7]. 3. MPI: Mesaj Geçiş Arayüzü (Message Passing Interface) MPI, PVM den sonra ABD deki çeşitli üniversiteler tarafından ayrı sürümler olarak geliştirilmiştir. FT-MPI: Tennessee Üniversitesi, LA-MPI: Los Alamos Ulasal lboratuarı, LAM/MPI: Indiana Üniversitesi tarafından geliştirilmektedir. Bir de tüm araştırmacıların desteği ile geliştirilen Open-MPI bulunmaktadır. MPI, kurulum açısından PVM e çok benzemekle beraber uzak makinelerde uygulama çalıştırılması için ssh (secure shell kullanmaktadır. ssh PVM in kullandığı rsh oluşturduğu güvenlik açıklarının kapatılmasını sağlamıştır. Bu nedenle daha çok tercih edilmektedir. MPI yazılım paketi ücretsiz olarak Internet ten indirilebilmektedir. MPI, PVM de olduğu gibi hemen tüm mimarileri ve işletim sistemlerini desteklemektedir. İcra edilebilir ve derlenmemiş, kaynak kodu olarak indirilip doğrudan veya derlemek suretiyle kurulabilir. MPI nda grafik arayüzü XMPI paket olarak bulunmaktadır. Grafik arayüz paralel sistemin durumunu, çalıştırılacak uygulamanın seçimini, icra halindeki programın durumunu görsel olarak ekrana dökebilmektedir. Şekil 5 te 9 makineden oluşan paralel sistemin anlık durumu

4 görülmektedir. Bu görünümde petek şekli sistemdeki bilgisayarları, trafik işareti ise o bilgisayarın o anda ne yaptığını göstermektedir. Örneğin yeşil ışık ilgili bilgisayarın hesaplama yaptığını, kırmızı ışık ise beklediğini göstermektedir. Şekil 6. İcra halindeki MPI uygulamasının zaman-uzay görünümü. Şekil 5. MPI grafik arayüzü XMPI da paralel sistemde bulunan bilgisayarlar ve o anki durumları görülmektedir. MPI Fortran, C++ veya C programlama dillerini desteklemektedir. Bu dillerde yazılmış paralel uygulamalar paket ile birlikte gelen derleyici ile derlenir (LAM/MPI için derleyici adı mpicc ). Derlenen uygulamanın icra edilebilir çıktıları tüm makinelerde bilinen bir yere kopyalanır. Daha sonra konsol olarak seçilen bir makineden mpirun girilerek paralel uygulama çalıştırılır. Paralel uygulamanın veri girişi ve verilerin sunumu, dosyaya kaydedilmesi genelde konsol makinede yapılır. Çalışan programın icra sırasındaki evreleri görsel arayüzden görülebilmektedir. Şekil 6 çalışan bir paralel programın zaman-uzay görünümünü göstermektedir. Burada yeşil kısımlar işlemcinin problemle ilgili çalıştığını, kırmızı kısımlar ise beklemede olduğunu göstermektedir. Yazılımcının veya sistemi idare eden kişinin sistemin verimliliğini arttırmak için, Şekil 6 da görülen kırmızı kısımları en aza indirmek temel görevi olmalıdır. Aksi takdirde sistemden beklenen performans elde edilemez. XMPI ile birlikte paralel uygulamanın gözlenmesini kolaylaştıran diğer başka arayüzler de vardır (kiviat, matrix gibi), burada çok yer kapladığından gösterilememiştir. 4. Örnek Çalışma Çalışmanın bu kısmında paralel bir uygulamanın PVM ve MPI ile çalıştırılması ve zaman ölçümlerinin yapılması anlatılmıştır. Bu amaçla bilgisayar laboratuarındaki 9 makineye PVM ve LAM/MPI kurulmuştur. Makinelerin her biri eşdeğer olup Pentium GHz işlemci ve 256 MByte RAM hafızaya sahiptir. Ağ altyapısı ise 100 MBit/s lik standart bir anahtar ve CAT-5 kablolaşmadan oluşmaktadır. Seçilen paralel uygulama bir matris çarpımı programıdır. Program fox algoritmasına göre paralelleştirilmiş olup MPI çağrılarıyla başkaları tarafından kodlanmıştır [fox, kodlayan]. Program değişen makine sayısı (m) ve problem boyutu (n) için çalıştırılmış icra süreleri kaydedilmiştir. Problem boyutu olarak çarpıma giren kare matrislerin boyu alınmıştır. Uygulama her bir n, m konfigürasyonu için 5 defa çalıştırılarak icra süresi olarak bunun ortalaması alınmıştır. Deney sırasında n için 4, ve 9, m için ise 150 den 510 a kadar değerler alınmıştır. Ölçülen zaman ve diğer bilgiler çizelge 1 de sunulmuştur. Çizelge 1. Çeşitli boyutlarda matrisin 4 ve 9 makineyle MPI ile icra süreleri. n m t (sn) n m t (sn) ,64 4 2, ,93 9 1, ,83 4 3, ,02 9 2, ,14 4 4, ,32 9 3, ,49 4 4, ,52 9 3, ,78 4 6, ,78 9 3,56

5 Şekil 7 den de görüldüğü gibi küçük boyutlu problemler için makine sayısını arttırmak icra süresini azaltmamıştır. Mesajlaşmada geçen zaman, hesaplamada geçen zamana göre oldukça fazla olduğunu göstermektedir. Bu tür verimsiz çalışma durumları zaman-uzay arayüzünden de görülebilmektedir. Icra süresi (t) sn makine 9 makine Problem boyutu (n) Şekil 7. Paralel matris çarpımı programının MPI ile 4 ve 9 makinede icra süreleri. Kaynaklar [1] Geist A, Beguelin A, Dongarra J, Jiang W, Manchek R, Sunderam V. PVM 3 User s Guide and Reference Manual. Oak Ridge National Labs. September [2] LAM/MPI User s Guide Version The LAM/MPI Team, Open Systems Lab., July [3] Convex Computer Corporation. Convex CXpa Reference(2nd edn). December [4] [5] Geist G.A, Kohl J, Papadopoulus P. Visualization, Debugging and Performance in PVM. Proceedings of Visualization and Debugging Workshop [6] Özmen A. A Minimal Overhead Instrumentation System. Proceedings of the Fifteenth International Symposium on Computer and Information Sciences (ISCIS XV). 2000; [7] Özmen A., "An Entropy-Based Algorithm for Data Elimination in Time-Driven Software Instrumentation", Journal of Systems and Software, (Article In Press, DOI: /j.jss ). Yukarıdaki örnek PVM üzerinde de aynı makine sayıları ile çalıştırılmış ve benzer sonuçlar elde edilmiştir. Dağıtık paralel sistemler için program yazmak oldukça güçtür. Sorun, yükü dengeli bir şekilde makinelere dağıtabilme problemidir. Programcılar makinelerin yük ve performanslarını önceden öngörerek paralel yük dağılımını yapmaları gerekmektedir. Dağıtık bir paralel program çalışırken yükü diğer makinelere kaydırabilme (dinamik olarak) imkânı yoktur. Bu nedenle bir yazılım geliştirildiğinde, problemin boyutuna ve eldeki makinelerin performansına göre, çalıştırılabileceği en iyi makine sayısını da belirlemek gerekmektedir. Mevcut gözlemle araçları bu problemlerin çözümünde yardımcı olmaktadır. 5. Sonuçlar Bu çalışmada dağıtık paralel sistemler incelenmiş, bu sistemlerden PVM ve MPI tanıtılmıştır. PVM ve MPI, araştırma kurumları ve üniversitelerin yüksek performanslı bilgisayar (süper-bilgisayar) ihtiyaçlarına ekonomik çözümler sunmaktadır. Kurumlarda zaten mevcut olan sıradan bilgisayarların küme halinde bir süper-bilgisayara dönüştürüldüğü bu yazılım paketleri ücretsiz olarak indirilip kolayca kurulabilmektedir. Bu sistemlerde çalışacak programları yazmak zor olsa da, bu sistemlere ek olarak verilen gözlemleme araçları (monitörler) yazılım geliştirmeyi veya bu sistemleri etkin kullanmayı kolaylaştırmaktadır.

Paralel Hesaplama ve CUDA

Paralel Hesaplama ve CUDA 6. Uluslar arası İleri Teknolojiler Sempozyumu (İATS 11), 16-18 Mayıs 2011, Elazığ, Türkiye Paralel Hesaplama ve CUDA M. Akçay 1 B. ġen 2, Ġ.M. Orak 3, A. Çelik 4 1 University of Dumlupınar, Kütahya/Turkey,

Detaylı

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama

BİL 542 Paralel Hesaplama. Dersi Projesi. MPJ Express Java Paralel Programlama BİL 542 Paralel Hesaplama Dersi Projesi MPJ Express Java Paralel Programlama Recep Ali YILMAZ 131419106 Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Yüksek Lisans Programı

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması Sistem Programlama Sistem programlama bilgisayar mühendisliğinin bir alanı olup karmaşık sistemlerin ve bu sistemlerin parçalarının ile ilgilenir. İşletim Sistemlerinin Programlaması Giriş/Cıkış( I/O)

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları

Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları Büyük Ölçekli Paralel Nükleer Kabuk Modeli Hesaplamaları Yrd. Doç. Dr. Erdal DİKMEN Süleyman Demirel Üniversitesi Fizik Bölümü Araştırma Grubu: Sündüz Korkmaz (Doktora) Oğuz Öztürk (Yüksek Lisans) Hilal

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilinen İşletim Sistemleri İşletim Sistemlerinin Görevleri İşletim Sistemlerinin Gelişim Evresi İşletim Sistemi Türleri İşletim

Detaylı

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara Küme Bilgisayarlar Onur Temizsoylu ODTÜ, Ankara www.eu-egee.org EGEE and glite are registered trademarks İçerik Neden hesaplamada kümeleme? Kümeleme nedir? Yüksek kullanılabilirlik kümeleri Yük dengeleme

Detaylı

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OMNET++ 4.2.2 Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları OMNET++ OMNET++ (Objective Modular Network Testbed in C++), nesneye yönelik (objectoriented)

Detaylı

Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi

Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi Küme Bilgisayarlarda PBS Kuyruk Sistemi Aslı Zengin asli@ulakbim.gov.tr Ankara, Ekim 2007 www.grid.org.tr İÇERİK Küme Bilgisayar Bileşenleri Küme Bilgisayar Kuyruk Sistemi PBS Kuyruk Sistemi Özellikleri

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Temel Kavramlar İşletim Sistemi Bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan, aynı zamanda diğer uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır.

Detaylı

PBS Betiği Hazırlama ve PBS Komutları. Feyza Eryol feyza@ulakbim.gov.tr

PBS Betiği Hazırlama ve PBS Komutları. Feyza Eryol feyza@ulakbim.gov.tr PBS Betiği Hazırlama ve PBS Komutları Feyza Eryol feyza@ulakbim.gov.tr İçerik TR-Grid Altyapısı PBS Betik Dili PBS Seçenekleri PBS Betiğinin Hazırlanması PBS Komutları Uygulamalar TR-Grid Altyapısı - I

Detaylı

Intel Parallel Studio ile Paralel Hesaplama

Intel Parallel Studio ile Paralel Hesaplama Intel Parallel Studio ile Paralel Hesaplama Muammer Akçay 1, Hüseyin Aşkın Erdem 2 1 Dumlupınar Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Kütahya 2 Hava Harp Okulu, Havacılık ve Uzay Teknolojileri

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

UHeM ve Bulut Bilişim

UHeM ve Bulut Bilişim UHeM ve Bulut Bilişim Özden AKINCI Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi (UHeM) Bilim ve Mühendislik Uygulamalar Müdürü 11.07.2012 UHeM hakkında Vizyon: Yüksek başarımlı hesaplama, bilgi teknolojileri

Detaylı

ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması

ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Uygulaması Mete Özay, Tuğba Taşkaya Temizel Enformatik Enstitüsü ODTÜ Taslak Kampüs Izgara Hesaplama Mevcut Uygulamalar ODTÜ Kampüs Izgara Hesaplama Sistem Testleri ODTÜ Kampüs

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 Akademik Dünyada Özgür Yazılım Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 1 Özgür Yazılım Nedir? Neden Özgür Yazılım? 2 Masaüstü İşletim Sistemi Ofis Uygulamaları 3 Görüntüleme 4 Bilimsel Araçlar Octave SciLab R

Detaylı

Bilgisayarım My Computer

Bilgisayarım My Computer My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı 12-13 Mar. 2012 Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini seçeriz.

Detaylı

Hasan ARMUTLU 1 Muammer AKÇAY 2

Hasan ARMUTLU 1 Muammer AKÇAY 2 Hasan ARMUTLU 1 Muammer AKÇAY 2 1 Uşak Üniversitesi, Karahallı MYO, Bilgisayar Teknolojileri Bölümü, Uşak hasan.armutlu@usak.edu.tr 2 Dumlupınar Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Kütahya makcay@dpu.edu.tr

Detaylı

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması Sinan Doğan, Esra Beyoğlu ASELSAN A.Ş., REHİS Grubu, Ankara 16 Nisan 2009 1 1 İçerik Sinyal İşleme Yazılımları Çok İşlemci

Detaylı

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM İşletim Sistemleri Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM hendisliği i BölümüB İşletim Sistemleri Copyright 2005 1 Version 0.0.1 About the Lecturer BSc İTÜ,

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2 Kaynakların Paylaşımı (Resource Sharing) Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine sunar. Bir işletim sisteminde paylaşılan kaynaklar

Detaylı

NETFİLTER VE LİNUX TABANLI BİR FİREBOX TASARIMI

NETFİLTER VE LİNUX TABANLI BİR FİREBOX TASARIMI NETFİLTER VE LİNUX TABANLI BİR FİREBOX TASARIMI Gürkan KARABATAK Fırat Üni. Enformatik Bölümü gkarabatak@firat.edu.tr Yrd.Doç.Dr Hasan H.BALIK Fırat Üni. Mühendislik Fakültesi balik@firat.edu.tr ÖZET Günümüzde

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. ~ Sunu 1 ~ Öğr. Gör. Mehmet Fatih TAN http://blog.kmu.edu.tr/mftan mftan@kmu.edu.tr

İŞLETİM SİSTEMLERİ. ~ Sunu 1 ~ Öğr. Gör. Mehmet Fatih TAN http://blog.kmu.edu.tr/mftan mftan@kmu.edu.tr İŞLETİM SİSTEMLERİ ~ Sunu 1 ~ Öğr. Gör. Mehmet Fatih TAN http://blog.kmu.edu.tr/mftan mftan@kmu.edu.tr Bilgi paylaşıldıkça kıymetlenir.. Kaynak göstermek şartıyla sunu içeriğini çalışmalarınızda kullanabilirsiniz.

Detaylı

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software)

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Yazılım (Software) Eğitim TV - egitimtv.biz - facebook.com/egitimtv 2 Yazılım Daha önce de bahsettiğimiz gibi; yazılım, bilgisayar üzerinde çalışan

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir.

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. C de yazılan bir programın çalışması için çoğunlukla aşağıdaki

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

Sanallaştırmada Özgür Yazılım Çözümleri. Alper YALÇINER alper.yalciner@gmail.com

Sanallaştırmada Özgür Yazılım Çözümleri. Alper YALÇINER alper.yalciner@gmail.com Sanallaştırmada Özgür Yazılım Çözümleri Alper YALÇINER alper.yalciner@gmail.com 1 Sanallaştırma Nedir? Sanallaştırma; işletim sistemleri, sistem ya da ağ kaynakların mantıksal olarak bölünmesi veya yalıtılmasıdır.

Detaylı

Bilgisayarım My Computer. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı

Bilgisayarım My Computer. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı Bilgisayarım My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 Bahar Yarıyılı Öğr.Gör. Murat KEÇECİOĞLU 11-12 Mar. 2014 Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini

Detaylı

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların

Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların Akıllı telefonlar, avuçiçi bilgisayarlar ile taşınabilir (cep) telefonların özelliklerini birleştiren cihazlardır. Akıllı telefonlar kullanıcıların bilgilerini saklamalarına, program yüklemelerine izin

Detaylı

Görsel Programlama DERS 01. Görsel Programlama - Ders01/ 1

Görsel Programlama DERS 01. Görsel Programlama - Ders01/ 1 Görsel Programlama DERS 01 Görsel Programlama - Ders01/ 1 Takdim Planı Nesneye Dayalı Programlama Kavramı Nesne, Sınıf Kavramı Java Programlama Dili Java Programlama Dili Temel Özellikleri Java Sürümleri

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Süreçler ve İş Parçacıkları(Thread) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders03 1 Süreç -Tüm modern bilgisayarlarda bir çok iş aynı anda yapılabilir. *kullanıcı programları çalışır *disk

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

Bilgisayarın Yapıtaşları

Bilgisayarın Yapıtaşları Bilgisayarın Yapıtaşları Donanım (Hardware) bilgisayarın fiziki yapısını oluşturan şeylerdir. Yazılım (Software) bilgisayarın fiziki yapısını kulanan ve ona hayat veren komutlar bütünüdür. 1 Dosyalar (Files)

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama

Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUARI Bilgisayar Ağları ve Dağıtık Programlama 1. Giriş Bu deneyde paralel programlama standartlarından olan MPI (Message

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz Prof.Dr.Berna Dengiz 2. Ders Sistemin Performans.. Ölçütleri Sistem Türleri Benzetim Modelleri Statik veya Dinamik Deterministik ( belirli ) & Stokastik ( olasılıklı) Kesikli & Sürekli Sistemin Performans

Detaylı

EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri

EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri EGE Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Müh. Bölümü 2013-2014 Öğretim Yılı Lisans Tezi Önerileri Danışman Öğretim Üyesi: Kasım Sinan YILDIRIM 1) Tez Başlığı: Kablosuz Algılayıcı Ağlarında Hareketli

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Linux İşletim Sistemi Tanıtımı

Linux İşletim Sistemi Tanıtımı Linux İşletim Sistemi Tanıtımı Burak DAYIOĞLU Hi-Tech World, Mart '98, Ankara İçerik Linux İşletim Sistemi nedir? Linux un benzer işletim sistemlerine göre avantajları nelerdir? Türkiye Linux Kullanıcıları

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Eray Özkural. TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr. Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu.

Eray Özkural. TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr. Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu. Beowulf ve Paralel Programlamaya Giriş Eray Özkural TÜBİTAK UEKAE eray@pardus.org.tr Bilkent Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Paralel Hesaplama Grubu erayo@cs.bilkent.edu.tr Sunum Çerçevesi Beowulf nedir,

Detaylı

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi Ders - 1 BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ Ders Hakkında Ders İzlencesi Bilgisayar Sınıfları Kişisel Bilgisayarlar$ Genel amaçlı, çok çeşitli yazılımlar$ Performans - maliyet ödünleşmesi hedeflenir$ Sunucular$

Detaylı

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı Yazılım Kavramı Bilgisayarın belirli bir işi gerçekleştirebilmesi için kullanıcı tarafından her adımda ne yapacağı tarif edilmiş olmalıdır. Yani kullanıcı bilgisayara uygun

Detaylı

2. SCADA PROGRAMI. TEOS' un size sunduğu bir çok hizmet içerisinde en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz:

2. SCADA PROGRAMI. TEOS' un size sunduğu bir çok hizmet içerisinde en önemlilerini şöyle sıralayabiliriz: 2. SCADA PROGRAMI Bu bölümde ülkemizde sıklıkla kullanılmaya başlayan, ülkemiz mühendislerince geliştirilmiş bir scada yazılım programı olan TEOS SCADA programı hakkında bilgiler vereceğiz. TEOS SCADA

Detaylı

SIMAN KULLANIM KILAVUZU

SIMAN KULLANIM KILAVUZU SIMAN KULLANIM KILAVUZU Önder Öndemir SIMAN Simülasyon programı Model Çatı ve Deneysel Çatı olmak üzere iki kısımdan oluşur. Model çatı genel itibariyle modullerin ve işlem bloklarının yazıldığı kısımdır.

Detaylı

Ağ Trafik ve Forensik Analizi

Ağ Trafik ve Forensik Analizi Ağ Trafik ve Forensik Analizi Zararlı Yazılım Analiz ve Mücadele Merkezi TÜBİTAK BİLGEM Siber Güvenlik Enstitüsü Ağ Forensik Analizi Tanım Bilgisayar ağlarının herhangi saldırıya karşın izlenmesi ve analiz

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı

Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı Web Servis-Web Sitesi Bağlantısı MCKS İthalatçı web servisleri internet üzerinden güvenli şekilde erişime açılmıştır. Erişime ait ağ bağlantısı aşağıda şematik olarak gösterilmiştir. Şekil - 1: MCKS-ithalatçı

Detaylı

Linux İşletim Sistemleri. Eren BAŞTÜRK. basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com

Linux İşletim Sistemleri. Eren BAŞTÜRK. basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com Linux İşletim Sistemleri Eren BAŞTÜRK basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com Giriş Linux İşletim Sistemleri Linux Terimlerinin Açıklanması Gömülü Linux İşletim Sistemleri Ubuntu Kurulumu Linux İşletim

Detaylı

Packet tracer arayüzü yukarıdaki şekilden de görüldüğü gibi üç ana araç çubuğundan oluşmaktadır.

Packet tracer arayüzü yukarıdaki şekilden de görüldüğü gibi üç ana araç çubuğundan oluşmaktadır. Lab1 Packet Tracer Arayüzü ve Komut Satırı Kullanımı Packet tracer arayüzü yukarıdaki şekilden de görüldüğü gibi üç ana araç çubuğundan oluşmaktadır. Main Toolbar: Sırayla, New: yeni çalışma alanı oluşturma,

Detaylı

LKD Kendi İlacını Kullanıyor

LKD Kendi İlacını Kullanıyor LKD Kendi İlacını Kullanıyor Emre Eryılmaz emre.eryilmaz@linux.org.tr Adil Güneş Akbaş adil.akbas@linux.org.tr Linux Kullanıcıları Derneği 4 Aralık 2010 Linux Kullanıcıları Derneği Amaçlarımız Camia için

Detaylı

2. hafta Bulut Bilişime Giriş

2. hafta Bulut Bilişime Giriş 1 2. hafta Bulut Bilişime Giriş 3. Bulut Bilişime Duyulan İhtiyaç Son yıllarda veri kullanımında görülen artışlar sayesinde verinin elde edilmesi ve üzerinde analizler yapılarak genel değerlendirmelerde

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

2007-2008 Bahar. BM 211 Programlama Dilleri 3 1

2007-2008 Bahar. BM 211 Programlama Dilleri 3 1 Programlama Dilleri III 2007-2008 Bahar BM 211 Programlama Dilleri 3 1 Ders Hakkında Ders Sorumlusu Öğr.Gör. Bora UĞURLU Ders Slaytları İçin http://members.comu.edu.tr/boraugurlu/ Dersle İlgili İletişim

Detaylı

Video Konferans ve Kurumsal İletişim Sistemi

Video Konferans ve Kurumsal İletişim Sistemi PlaceCam Video Konferans ve Kurumsal İletişim Sistemi 2014 Telif Hakkı: Bu doküman kısmın veya tamamen kopyalanamaz. İçindeki fikirler ve iş modeli paylaşılamaz. İletişim: Bilgin Yazar, bilginyazar@etgigrup.com,

Detaylı

NFS (Network File System) & NIS (Network Information System) H. Coşkun Gündüz cgunduz@cs.bilgi.edu.tr

NFS (Network File System) & NIS (Network Information System) H. Coşkun Gündüz cgunduz@cs.bilgi.edu.tr NFS (Network File System) & NIS (Network Information System) H. Coşkun Gündüz cgunduz@cs.bilgi.edu.tr NFS içerik: NFS nedir? Tarihçe NFS sunucu yapılandırma NFS istemci yapılandırma Genel problemler ve

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür.

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür. Nagios Enterprises, kurumsal ölçekte, BT altyapı gözetiminde endüstri standardı olan Nagios için resmi ürünler, hizmetler ve çözümler sunuyor. Dünya çapında yüz binlerce kullanıcıyla Nagios bilgi teknolojileri

Detaylı

Kemalettin YıldY KADIR HAS UNIVERSITY. UNIX SYSTEM ADMINISTRATOR www.kemalettinyildiz.tk kemalettinyildiz@yahoo.com kemalettinyildiz@khas.edu.

Kemalettin YıldY KADIR HAS UNIVERSITY. UNIX SYSTEM ADMINISTRATOR www.kemalettinyildiz.tk kemalettinyildiz@yahoo.com kemalettinyildiz@khas.edu. Kemalettin YıldY ldız KADIR HAS UNIVERSITY BİLGİ İŞLEM MERKEZİ UNIX SYSTEM ADMINISTRATOR www.kemalettinyildiz.tk kemalettinyildiz@yahoo.com kemalettinyildiz@khas.edu.tr BSD BERKELEY SOFTWARE DISTRIBUTION

Detaylı

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri 2 PROSESLER Proses Bir işlevi gerçeklemek üzere ardışıl bir program parçasının yürütülmesiyle ortaya çıkan işlemler dizisi Programın koşmakta olan hali Aynı programa ilişkinbirdenfazlaprosesolabilir. Görev

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Donanım performans kriterleri Eş zamanlı çalışma Güç tüketimi Yazılım performans kriterleri

Detaylı

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Kullanıcı Rehberi Dokümanı v 1.0.0 21.12.2011. Safai Tandoğan Mustafa Atanak Doç. Dr.

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Kullanıcı Rehberi Dokümanı v 1.0.0 21.12.2011. Safai Tandoğan Mustafa Atanak Doç. Dr. DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü Kullanıcı Rehberi Dokümanı v 1.0.0 21.12.2011 Safai Tandoğan Mustafa Atanak Doç. Dr. Atakan Doğan 1. Giriş Araştırmacılar, DGridSim simülatörünün görsel arayüzü

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİL-109 ÖĞRETİM GÖREVLİSİ SEMİH ÇALIŞKAN

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİL-109 ÖĞRETİM GÖREVLİSİ SEMİH ÇALIŞKAN BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİL-109 ÖĞRETİM GÖREVLİSİ SEMİH ÇALIŞKAN SOFTWARE (YAZILIM) O Sahip olunan bilgisayarların üzerine, onları verimli bir şekilde kullanmak için, çeşitli programlar yüklenir. Bu programların

Detaylı

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ 1 1. PROJE ÖZETİ Dünya nüfusu, gün geçtikçe artmaktadır. Mevcut alt yapılar, artan nüfusla ortaya çıkan ihtiyaçları karşılamakta zorlanmaktadır. Karşılanamayan bu ihtiyaçların

Detaylı

MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK

MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK MPLAB IDE ve ISIS ile ASSEMBLY DİLİNDE UYGULAMA GELİŞTİRMEK 1.1 Programın Başlatılması 1.2 Yeni Proje Oluşturma 1.3 MCU Seçimi Yrd.Doç.Dr.Bülent Çobanoğlu 1.4 MCU Programlama Dil Seçimi 1.5 Proje İsmi

Detaylı

GÖRSEL PROGRAMLAMA - I 2013-2014

GÖRSEL PROGRAMLAMA - I 2013-2014 GÖRSEL PROGRAMLAMA - I 2013-2014 Ders Hakkında Ders Sorumlusu Öğr.Gör. Ekrem Eşref KILINÇ Dersle İlgili İletişim İçin ekremesrefkilinc@gmail.com Neler Öğreneceğiz? Nesneye yönelik programla nedir? (Metot

Detaylı

Simatic PCS7 Eğitimleri

Simatic PCS7 Eğitimleri Simatic PCS7 Eğitimleri Eğitim Salonumuzda PCS7 Eğitimlerimiz İSDEMİR A.Ş. de PCS7 Eğitimlerimiz PCS7 Nedir? PCS7 Siemens firması tarafından üretilmiş, geniş alanlara yayılmış endüstriyel tesislerin veya

Detaylı

Linux İşletim Sistemlerine Bakış & Ücretsiz Yazılımlarla Çözümler

Linux İşletim Sistemlerine Bakış & Ücretsiz Yazılımlarla Çözümler Linux İşletim Sistemlerine Bakış & Ücretsiz Yazılımlarla Çözümler Kurtuluş Karasu May 12, 2015 1 Hakkımda Bilgi Teknolojileri Uzmanı, 5 yıl Lisans: İstanbul Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri)

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) www.grid.org.tr Grid nedir? Günümüzde TR-Grid altyapısı için Grid = Kümelerin kümesi Dev sanal süperbilgisayar + Paylaşım kültürü Coğrafi olarak dağıtık

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Grid hesaplama Sistemlerinde Güvenlik Araçları

Grid hesaplama Sistemlerinde Güvenlik Araçları Grid hesaplama Sistemlerinde Güvenlik Araçları *İrfan MACİT, **Fahriye MACİT Özet Grid hesaplama sistemleri coğrafik ortam ve işletim sistemleri platformundan bağımsız olarak dağıtılmış hesap işlemleri

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri)

TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) TR-Grid Oluşumu (TR-Grid Altyapısı ve AB Projeleri) www.grid.org.tr Grid nedir? Günümüzde TR-Grid altyapısı için Grid = Kümelerin kümesi Dev sanal süperbilgisayar + Paylaşım kültürü Coğrafi olarak dağıtık

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) ELEKTRİK VE ENERJİ. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) ELEKTRİK VE ENERJİ. Okul Eğitimi Süresi ) ASENKRON VE SENKRON MAKİNALAR (0860120192-0860170102) (Proje, İş Yeri ) Kredisi Bu derste, her türlü asenkron ve senkron elektrik makinalarının uçlarının bulunması, devreye bağlanması ve çalıştırılması

Detaylı

Sanallaştırma. Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization)

Sanallaştırma. Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization) Sanallaştırma Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization) Getirdiği yenilikler ile pek çok firmanın ilgisini çeken bu kavram üzerine

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

İşletim Sistemlerine Genel Bakış

İşletim Sistemlerine Genel Bakış İşletim Sistemlerine Genel Bakış 1.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 İşletim Sistemi Nedir? Bilgisayar donanımı ile bilgisayar kullanıcısı arasında bir ara katman olarak aracılık etmek İşletim sisteminin

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dersin amacı *Bilgisayarlara giriş, algoritma geliştirme, akış diyagramları *Programlamaya giriş, Java diliyle

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

Özgür Yazılımlar ile VoIP Denetimi. Fatih Özavcı Bilgi Güvenliği Danışmanı fatih.ozavci@gamasec.net

Özgür Yazılımlar ile VoIP Denetimi. Fatih Özavcı Bilgi Güvenliği Danışmanı fatih.ozavci@gamasec.net Özgür Yazılımlar ile VoIP Denetimi Fatih Özavcı Bilgi Güvenliği Danışmanı fatih.ozavci@gamasec.net Konular VoIP Güvenliği VoIP Güvenlik Denetim Süreci Denetim Kapsamının Belirlenmesi Ağ Altyapısı Analizi

Detaylı

IPCop ile Ağ Güvenliği ve Yönlendirme. Kerem Can Karakaş. kerem.can.karakas@linux.org.tr

IPCop ile Ağ Güvenliği ve Yönlendirme. Kerem Can Karakaş. kerem.can.karakas@linux.org.tr IPCop ile Ağ Güvenliği ve Yönlendirme Kerem Can Karakaş kerem.can.karakas@linux.org.tr Neden Bir Ateş Duvarı Sahibi Olmalıyım? İç ağım dışarıdan korunabilmeli, Birden çok bilgisayar beraberce tek bağlantıdan

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 13 Kasım 2010

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 13 Kasım 2010 Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 13 Kasım 2010 2010-2011 Eğitim Yılı (Haziran-Kasım 2010 tarihleri arasında) Bölümü Değerlendirme Anket Formu Raporu Öğrencilerimizin staj yaptıkları

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 1 Tanıtım Gösterisi Hazırlayan: Arş. Gör. Ahmet Cengizhan Dirican İçerik 1. 1. Üniversitemiz 2. 2. Bilgisayar Mühendisliği 3. 3. Bölümümüz

Detaylı

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gürol Erdoğan 1, Mustafa Yıldız 1, Mehmet Erdem Türsem 2, Selahattin Kuru 1 1 Enformatik Uygulama ve Araştırma Merkezi, Işık Üniversitesi, İstanbul

Detaylı