Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "http://ekutup.dpt.gov.tr/hayvanci/sacliy/ab.pdf"

Transkript

1

2 YAYIN NO: DPT: 2707 AB YE UYUM SÜRECİNDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN DÖNÜŞÜM İHTİYACI Dr. Yurdakul SAÇLI Uzmanlık Tezi İKTİSADİ SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Nisan 2007

3 ISBN (basılı nüsha) (elektronik nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşkilatının görüşlerini yansıtmaz. Sorumluluğu yazarına aittir. Yayın ve referans olarak kullanılması Devlet Planlama Teşkilatının iznini gerektirmez; İnternet adresi belirtilerek yayın ve referans olarak kullanılabilir. Bu e-kitap, adresindedir. Bu yayın 500 adet basılmıştır. Elektronik olarak, 1 adet pdf dosyası üretilmiştir.

4 TEŞEKKÜR Bu çalışmanın başlangıcından itibaren önemli katkıları bulunan ve tez danışmanlığımı yürüten Sayın Aziz BABACAN a, kıymetli hocam sayın Prof. Dr. Numan AKMAN a, tezin gelişimi esnasında görüş ve bilgilerinden yararlanmış olduğum ve sürekli desteklerini aldığım DPT İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Genel Müdürü Sayın Cüneyd DÜZYOL a, DPT Planlama Uzmanları, Sayın Taylan KIYMAZ, Sayın Mehmet TARAKCIOĞLU, Sayın Dr. N.Cemal ÇİZMECİ, Sayın Taner KIVANÇ, Sayın Hayri YÜRÜR ve değerli mesai arkadaşım Nuri Barış TARTICI ya, yine tezin gelişimi esnasında görüş ve bilgilerinden yararlandığım Sayın Doç. Dr. Ahmet BAYANER e, tez çalışmasında kullanılan verilerin temininde yardımlarını esirgemeyen TZOB elemanlarından Sayın Levent GENÇ e, TKB, DİE, TİGEM, EBK, Türkiyem-Bir ve DSYMB nin kıymetli çalışanlarına teşekkürü bir borç bilirim. Her zaman beni destekleyen kıymetli babam Mehmet Fevzi SAÇLI ve sevgili annem Sevdiye SAÇLI ya, vakitlerinden çaldığım değerli eşim Arzu SAÇLI, biricik kızım Zeynep Aybüke SAÇLI ve biricik oğlum Kutalp Aybars SAÇLI ile sürekli destek olan tüm aile üyelerine ayrıca teşekkür ederim.

5 ÖZET Planlama Uzmanlığı Tezi AB NE UYUM SÜRECİNDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN DÖNÜŞÜM İHTİYACI Yurdakul SAÇLI Bu çalışmada, öncelikle AB ve Türkiye nin hayvancılık sektörü ile ilgili işletme yapıları, hayvansal üretimleri, dış ticaretleri, üretici örgütlenmeleri ve destekleme politikaları gibi konular karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ardından, OTP de yaşanan reform süreçleri ve 2003 OTP Reformuna değinilmiş, AB ile müzakere süreçleri ile AB ne sonradan üye olan 10 ülkenin müzakere pozisyonları, geçiş süreçleri ve sağladıkları istisnalar irdelenmiştir. Sonraki aşamada SWOT Analizi yöntemi ile mevcut durum analizi yapılarak, hayvan yetiştiriciliği, hayvan sağlığı, üretici örgütlenmesi ve desteklemeler gibi konularda politika önerileri yapılmıştır. Söz konusu politika önerileri bir eylem planı halinde düzenlenmiş ve Türkiye nin müzakereler öncesi alması gereken pozisyon ve gerekli önlemler açıklanmıştır. Buna göre AB, kurmuş olduğu OTP ve OPD ler çerçevesinde en korumacı ve destekleme düzeyi en yüksek tarım politikaları izlemiş ve tarım ve hayvancılık sektörlerini belirli bir sistem içerisinde önemli düzeyde geliştirmiştir. Buna karşın Türkiye, sistemden uzak, daha çok günün ihtiyaçlarına göre politikalar yürütmüş ve sektördeki sorunlar süregelmiştir. Bunun yanı sıra, son dönemlerde DTÖ ve diğer gelişmiş ülkelerin baskısı ile AB, izlediği bu politikaları biraz daha gevşetmiş ve rekabete açacağı sinyallerini vermiştir. Ancak, destekleme araçlarının şekil değiştirerek sürdürülmesi (örneğin Tek Çiftlik Ödeme Sistemi), AB nin destekleme politikalarından kolaylıkla vazgeçmeyeceği, tarım ve özellikle hayvancılık konusunda dünyadaki etkinliğini sürdüreceğini göstermektedir. Bu çerçevede OTP, önümüzdeki süreçte de dinamik bir yapıda ve özellikle destekleme politikaları bakımından sürekli değişim gösterebilecektir. Bütün bu nedenlerden dolayı Türkiye nin, AB ile var olan önemli yapısal ve mevzuat farklılıklarını giderecek ve finansmanının garanti edildiği bir Eylem Planını uygulaması gerekmektedir. Ayrıca Türkiye, bazı hayvansal ürünlerin uyumu ve hayvan hastalıklarının eradikasyonu gibi konularda geçiş sürelerine ihtiyaç duyabilecek, arıcılık, ipekböcekçiliği ve tiftik gibi konularda da istisna taleplerinde bulunması gerekecektir. Anahtar Kelimeler: Hayvancılık Sektörü, AB ne Üyelik Müzakereleri, Türkiye nin Hayvancılık Sektöründe AB ile Uyumu İçin Eylem Planı, OTP ve OPD ler. ii

6 ABSTRACT Planning Expertise Thesis TRANSFORMATION REQUIREMENTS OF ANIMAL HUSBANDRY SECTOR IN THE HARMONIZATION PERIOD WITH THE EU Yurdakul SAÇLI In this study, firstly, Turkey s and the EU s current situation related to the animal husbandry sector such as, farm structures, animal production, foreign trade, producer organization and supporting policies were investigated in a comparative way. Then, reform process of Common Agricultural Policy (CAP) and 2003 Reform of the CAP were touched on; negotiation process for the membership and negotiation positions, transition periods and exceptions of the last 10 EU member states were examined. Afterwards, with the SWOT Analyses Method, Turkey s current situation was analyzed and some policy recommendations regarding animal husbandry, animal health, producer organization and support policies were made. These policies were organized as an Action Plan, and required position and necessary precautions for Turkey for harmonizing with the EU before the starting of negotiations were stated. In this context, the EU has fulfilled the highest supporting level and the most conservative agricultural policies through the CAP and Common Market Organizations (CMO s), and developed the agriculture and animal husbandry sectors to a significant level within a systematic way. On the contrary, Turkey, mostly has implemented save the day policies, without a systematic way, so the problems of these sectors has remained. At the same time, latterly the EU has unfastened the CAP and CMO policies and shown some signals about improving open competition under the pressure of WTO and developed countries. But the survival of the supporting mechanisms with transformation (e.g. Single Farm Payment System) indicates that EU will not be giving up these supporting policies easily, and will be sustaining its efficiency regarding agriculture and particularly animal husbandry. In this scope, the CAP, probably, will be changing continuously, with a dynamic structure and particularly in the point of supporting policies. For these reasons, Turkey should implement an Action Plan, which will eliminate the important structural and legislative differences between Turkey and EU, and for which financing is guaranteed. Besides, Turkey may be in need of transition periods for harmonization about some of animal products and eradication of animal diseases, and will have to claim exceptions regarding some issues such as beekeeping, silkworm and angora wool. Key Words: Animal Husbandry Sector, Negotiations for Membership of the EU, Turkey s Action Plan for the Harmonizing of Animal Husbandry Sector with the EU, CAP and CMOs. iii

7 İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR ÖZET.. ABSTRACT İÇİNDEKİLER ÇİZELGELER DİZİNİ KISALTMALAR DİZİNİ... Sayfa No i ii iii iv x xiii 1. GİRİŞ Konunun Önemi Çalışmanın Önemi Çalışmanın Amacı Çalışmanın Ele Alınış Şekli Materyal Yöntem 6 2. TÜRKİYE VE AB NDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT DURUMU Tarım İşletmelerinin Yapısı ve Tarımsal Üretim Değeri Hayvan Varlığı Türkiye nin Hayvan Varlığı AB nin Hayvan Varlığı Hayvansal Üretim Süt Üretimi Türkiye de Süt Üretimi 16 iv

8 Sayfa No AB nde Süt Üretimi Et Üretimi Türkiye de Et Üretimi AB nde Et Üretimi Diğer Hayvansal Ürünler Türkiye ve AB nde Yumurta Üretimi Türkiye ve AB nde Bal Üretimi Türkiye ve AB nde Yapağı Üretimi Türkiye ve AB nde İpekböcekçiliği ve Koza Üretimi Hayvancılık Dış Ticareti Türkiye nin Hayvancılık Dış Ticareti AB nin Hayvancılık Dış Ticareti Üretici Örgütlenmesi Türkiye de Üretici Örgütlenmesi AB nde Üretici Örgütlenmesi Hayvansal Ürünlerin Pazarlanması Türkiye de Hayvansal Ürünlerin Pazarlanması AB nde Hayvansal Ürünlerin Pazarlanması Hayvansal Ürünlerin Tüketimi Hayvan Sağlığı ve Refahı HAYVANCILIK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN POLİTİKALAR.. 55 v

9 Sayfa No 3.1. Türkiye de Bugüne Kadar Uygulanan Hayvancılık Politikaları Uygulanan Politikalar Destekleme Politika Araçları Hayvancılık Destekleri Girdi Destekleri Ürün Destekleri Fiyat Destekleri Diğer Destekler /467 ve 2005/8503 Sayılı Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararları Hayvancılık Kooperatiflerinin Desteklenmesi Kırsal Alanda Sosyal Destek Projesi Hayvancılıkta Kredi Uygulamaları İhracat Sübvansiyonları ve Gümrük Vergileri Hayvancılığı Geliştirmeye Yönelik Uygulanan Projeler AB nde Uygulanan Hayvancılık Politikaları Ortak Tarım Politikaları ve Gelişimi Ortak Piyasa Düzenleri ve Çerçevesi Hayvancılığa İlişkin Ortak Piyasa Düzenleri Süt ve Süt Ürünleri Ortak Piyasa Düzeni 85 vi

10 Sayfa No İç Piyasalara Yönelik Müdahaleler Dış Ticarete Yönelik Müdahaleler Sığır ve Dana Eti Ortak Piyasa Düzeni İç Piyasalara Yönelik Müdahaleler Dış Ticarete Yönelik Müdahaleler Koyun-Keçi Eti Ortak Piyasa Düzeni Domuz Eti Ortak Piyasa Düzeni Kümes Hayvanları ve Etleri ile Yumurta Ortak Piyasa Düzenleri İpekböcekçiliği Ortak Piyasa Düzeni Kurutulmuş Kaba Yemler Ortak Piyasa Düzeni Arıcılık ve Bal Üretimine İlişkin Düzenlemeler AB nde Hayvancılığa Yapılan Destekler OTP de Reform Süreçleri, 2003 OTP Reformu ve Hayvancılığa Etkileri TÜRKİYE NİN AB NE KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ Türkiye ve AB Tarım İlişkileri Katılım Ortaklığı Belgeleri ve Türkiye den Yapılması İstenenler Türkiye nin Ulusal Programı ve Sektöre İlişkin AB ne Taahhütleri Türkiye Tarafından Yerine Getirilen Yükümlülükler DTÖ TARIM MÜZAKERELERİ VE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNE OLASI ETKİLERİ vii

11 Sayfa No 6. MÜZAKERE SÜRECİNİN AŞAMALARI, MÜZAKERE SÜRECİNDE YENİ ÜYE ÜLKELERİN TALEPLERİ VE BİRLİĞE KATILIM ANLAŞMALARINDAKİ DÜZENLEMELER Müzakere Sürecinin Aşamaları Müzakere Sürecinde Yeni Üye Ülkelerin Talepleri ve Birliğe Katılım Anlaşmalarındaki Düzenlemeler TÜRKİYE NİN MEVCUT DURUM ANALİZİ VE AB NE UYUM İÇİN YAPILMASI GEREKENLER Hayvancılık Sektörüne İlişkin Bazı Temel Ekonomik Göstergeler Bakımından Türkiye-AB Karşılaştırması Üyelik Durumunda Türkiye nin AB İçerisinde Konumu AB ne Uyum İçin Makro Düzeyde Alınması Gereken Önlemler Gıda, Yem, Hayvan Sağlığı ve Hijyen ile Coğrafi İşaretler Konularında Düzenlemeler Kırsal Kalkınma Politikaları Sınır Kontrol Noktalarının Yapılandırılması Kurumsal Yapılanma İstatistik Sistemlerinin Uyumlaştırılması Uyum Faaliyetlerine İlişkin Takvimin Hazırlanması Uyum İçin Gerekli Bütçenin Tahsisatı Türkiye ye Özgü İstisnaların Belirlenmesi Müzakere Pozisyon Belgesinin Hazırlanması Türkiye Hayvancılık Sektörüne İlişkin SWOT (GZFT) Analizi. 155 viii

12 Sayfa No 7.5. Türkiye nin AB Karşısındaki Zayıf Yönleri ve Sorunlarının, Güçlü Yönler ve Fırsatlar Değerlendirilerek Çözümüne İlişkin Öneriler Sermayesi Yetersiz, Düşük Kapasiteli Aile İşletmelerinin Çokluğu Veri Eksikliği ve Kayıt Dışılık Yetiştiricilerin Teknik Bilgi Eksikliği, Hayvan Başına Düşük Verimler ve Suni Tohumlamanın Yaygınlaşmaması Desteklemelerin Yetersizliği Çayır-Mera ve Yem Bitkileri Üretiminin Yetersizliği Ürün Fiyatlarındaki Dengesizlik, Pazarlamada Aracıların Hâkimiyeti ve Üretici Örgütsüzlüğü Hammadde Temininde Dışa Bağımlılık Hayvansal Ürünler Tüketiminin Düşüklüğü Fırsatlar ve Güçlü Yönlerin Değerlendirilerek Tehditlerin Önüne Geçebilmesi İçin Yapılması Gerekenler Sektöre İlişkin Alınabilecek Diğer Önlemler Güçlü Yönlerin Değerlendirilmesi Öncelikler ve Eylem Planı SONUÇ 177 EK-1. Türkiye de Süt ve Süt Mamulleri Pazarlama Kanalları EK-2. Türkiye de Canlı Hayvan ve Et Pazarlama Kanalları. 186 EK-3. Türkiye de 1980 Yılından Bugüne Kadar Hayvancılık Alanında Uygulanan Önemli Politikalar ve Destekleme Uygulamaları ix

13 Sayfa No EK-4. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. nin Kredi Kullanımında Aradığı Asgari Kapasiteler EK-5 AB nde Ortak Piyasa Düzenleri Çerçevesinde Uygulanan Fiyat Politikalarına İlişkin Temel Kavram ve Tanımlar EK-6. SWOT (GZFT) Analizi Yöntemi 196 EK-7. Hayvancılık Sektörüne İlişkin Eylem Planı 197 KAYNAKÇA 203 x

14 ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa No Çizelge-2.1. AB (25) ve Türkiye de Genel Tarımsal Yapı (2003)... 9 Çizelge-2.2. Yıllar İtibarıyla Türkiye nin Hayvan Varlığı ve Görülen Değişimler Çizelge-2.3. AB nde Yıllar İtibarıyla Hayvan Varlığı ve Değişim Düzeyleri Çizelge-2.4. Türkiye de Yıllar İtibarıyla Türlere Göre Süt Üretimi ve Değişim Oranları.. 16 Çizelge-2.5. Yıllar İtibarıyla Türkiye de Türlere Göre Süt Üretiminin Dağılımı Çizelge-2.6. AB (25) de Toplam ve Türler İtibarıyla Süt Üretimi, Değişimi ve Toplam Süt Üretimi İçerisinde İnek Sütünün Payı Çizelge-2.7. Yıllar ve Türler İtibarıyla Türkiye de Et Üretimi ve Oransal Değişim Düzeyleri Çizelge-2.8. Yıllar İtibarıyla Türkiye de Toplam Et Üretimi İçerisinde Değişik Türlerin Payları ve Oransal Değişim Düzeyleri. 21 Çizelge-2.9. Yıllar ve Türler İtibarıyla AB Et Üretimi ve Değişim Değerleri Çizelge Yıllar İtibarıyla Toplam Et Üretimi İçerisinde Farklı Türlerin Payı.. 24 Çizelge Yıllar İtibarıyla AB ve Türkiye de Yumurta Üretimi ve Üretimin Değişim Düzeyleri.. 25 Çizelge Yıllar İtibarıyla AB ve Türkiye de Bal Üretimi ve Üretimin Değişim Düzeyleri.. Çizelge Yıllar İtibarıyla AB ve Türkiye de Yapağı Üretimi ve Üretimin Değişim Düzeyleri xi

15 Sayfa No Çizelge Yılında Önemli Üretici AB Ülkelerinde Yetiştirilen İpekböceği Kutu Sayısı, Koza Üretimi ve Kutu Başına Verimlilik Çizelge Yıllar İtibarıyla AB ve Türkiye de Koza Üretimi ve Üretimin Değişim Düzeyleri. Çizelge Son Yıllarda Türkiye nin Hayvancılık İhracatı... Çizelge Son Yıllarda Türkiye nin Hayvancılık İthalatı. 33 Çizelge AB nin Hayvancılık İhracatı Çizelge AB nin Hayvancılık İthalatı Çizelge Türkiye de Kooperatif, Birlik ve Merkez Birliği Düzeyinde Tarımsal Örgütlenme Çizelge Bazı AB Üyesi Ülkelerde Tarımsal Kooperatiflerin Pazarlamadaki Payları Çizelge Türkiye ve AB nde Kişi Başına Hayvansal Ürün Tüketimleri Çizelge Türkiye nin Hastalıklar Nedeniyle İthalat Yasağı Koyduğu Ülkeler ve Yasaklama Tarihleri Çizelge Yıllar ve Ülkeler İtibarıyla AB nde Görülen BSE Vakaları 51 Çizelge /467 Sayılı BKK Kapsamında Ayrılan Ödenekler ve Yapılan Toplam Destekleme Ödemeleri Çizelge /467 sayılı Kararname Kapsamında 2005 Yılında Yapılan Birim Başına Destekleme Ödemeleri Çizelge-3.3. Yıllar İtibarıyla Konularına Göre TKB Tarafından Desteklenen Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri xii

16 Sayfa No Çizelge-3.4. İhracat İadesi Kapsamındaki Hayvansal Ürünler ve Uygulama Şekli Çizelge-3.5. Türkiye nin 2005 Yılında Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünler İthalatında Uygulamış Olduğu Gümrük Vergisi Oranları.. 76 Çizelge-3.6. Karkas Sınıflandırma Skalası Çizelge-3.7. AB Tarafından Gümrüksüz İthalat Yapılan Ülkeler ve Kotaları 96 Çizelge-3.8. Yıllar İtibarıyla FEOGA Harcamaları Çizelge-3.9. Son Yıllarda Hayvansal Ürünler İtibarıyla FEOGA Harcamaları ve Toplam İçerisinde Hayvansal Ürünlerin Payları Çizelge AB nde OTP ve OPD Çerçevesinde Et ve Süt Üretimine Uygulanan Müdahale Fiyatları ve Prim Ödemeleri Çizelge-4.1. Birinci Katılım Ortaklığı Belgesinde Yer Alan Tedbirler Çizelge-4.2. İkinci Katılım Ortaklığı Belgesinde Yer Alan Tedbirler Çizelge-4.3. Üçüncü Katılım Ortaklığı Belgesinde Yer Alan Tedbirler Çizelge-6.1. ABSK10 un Süt Kotası Talepleri İle Ülkelere Tahsis Edilen Miktarlar Çizelge Yılı İtibarıyla Bazı Temel Göstergelerle Türkiye-AB Karşılaştırması Çizelge Yılı İtibarıyla ve Ürün Bazında AB-Türkiye Toplam Hayvansal Üretimi ve Türkiye nin Payı Çizelge-7.3. Türkiye Hayvancılığının AB Karşısındaki Durumuna İlişkin SWOT Analizi Matrisi xiii

17 KISALTMALAR DİZİNİ AB ABD ABD Doları ABGS ABSK10 AVRO BESD-BİR BKK BM BSE DB DG AGRI DG SANCO DPT DTM DTÖ DSYMB EBK FAO FAOSTAT FEOGA GSMH GSYİH GÜ GYÜ GZFT-SWOT HM : Avrupa Birliği : Amerika Birleşik Devletleri : Amerika Birleşik Devletleri Para Birimi : Avrupa Birliği Genel Sekreterliği : AB ne Son Katılan 10 Ülke : Avrupa Birliği Üye Ülkelerinin Ortak Para Birimi (Euro, ) : Beyaz Et Sanayicileri ve Damızlıkçılar Birliği : Bakanlar Kurulu Kararı : Birleşmiş Milletler Sığırların Nakledilebilir Süngerimsi Beyin Hastalığı (Bovine : Spongiform Encephalopathy) : Dünya Bankası (World Bank) AB Tarım Genel Müdürlüğü (Directorate General for : Agriculture) AB Sağlık ve Tüketicinin Korunması Genel Müdürlüğü : (Directorate General for Health and Consumer Protection) : Devlet Planlama Teşkilatı : Dış Ticaret Müsteşarlığı : Dünya Ticaret Örgütü : Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği : Et ve Balık Kurumu Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, Food And : Agriculture Organisation : FAO İstatistik veri tabanı Avrupa Tarımsal Garanti ve Yönverme Fonu, The European : Agricultural Guidance and Guarantee Fund : Gayri Safi Milli Hasıla : Gayri Safi Yurtiçi Hasıla : Gelişmiş Ülkeler : Gelişme Yolundaki Ülkeler Güçlü ve Zayıf Yanlar ile Fırsat ve Tehditler (Strenghtness- : Weakness-Opportunities-Threathness) : Hazine Müsteşarlığı xiv

18 KISALTMALAR DİZİNİ (DEVAM) IACS Entegre Yönetim ve Kontrol Sistemi, (Integrated : Administration and Control System) Katılım Öncesi Mali Araç Kırsal Kalkınma Bileşeni IPARD : (Instrument For Pre-Accession Rural Devolopment Component) KHK : Kanun Hükmünde Kararname KKGM : Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (Organisation For : Economic Co-operation and Development) OIE Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisi, (Office International : des Epizooties) OPD : Ortak Piyasa Düzeni OTP : Ortak Tarım Politikası ÖİK : Özel İhtisas Komisyonu SEK : Süt Endüstrisi Kurumu SET-BİR : Süt ve Et Sanayicileri Birliği SYDTF : Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu TCZB : T.C. Ziraat Bankası TEAE : Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü TEDGEM : Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü TİGEM : Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü TÜGEM : Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü TKB : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı TMO : Toprak Mahsulleri Ofisi TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu Türkiyem-Bir : Türkiye Yem Sanayicileri Birliği TZOB : Türkiye Ziraat Odaları Merkez Birliği UNDP Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (United Nations : Development Programme) YEMSAN : Yem Sanayi T.A.Ş. YPK : Yüksek Planlama Kurulu xv

19

20 1. GİRİŞ 1.1. Konunun Önemi Hayvancılık sektörü, gelişmişlik durumu ne olursa olsun, tüm ülkeler için büyük önem arz etmektedir. İnsanlığın ilk çağlarında ve özellikle göçebelik dönemlerinde, yapılan en önemli ekonomik faaliyet hayvancılık olmuştur. Açlık-tokluk, iyi-kötü beslenme gibi insan odaklı konular, günümüz dünya siyasetini de etkilemektedir. Nitekim gelişmiş ülkeler, geri kalmış olan ülkelere teknoloji, damızlık materyal, canlı hayvan, tohumluk ve işlenmiş ürünler gibi tarımsal üretim maddelerini pazarlayarak büyük bir gelir sağlamakta, bu şekilde, özellikle tarımsal ürün ticareti yaptıkları ülkeler üzerindeki etkinliklerini artırmaktadırlar (Saçlı, 2005:1). Aynı zamanda tarım ve hayvancılık faaliyetleri ile bunlardan elde edilen ürünlerin İNSAN REFAHI nın temeli olduğu ifade edilebilir. Buna göre yeme-içme, giyinme ve insan sağlığı (sağlıklı büyüme, gelişme ve yaşlanma), insanın hayatını sürdürebilmesi için olmazsa olmaz koşullarıdır. Nitekim AB nde uygulanan gıda güvenliği, bitki ve hayvan sağlığı politikaları, toplumun yeterli ve daha kaliteli beslenmesi ile insan sağlığını tehdit edebilecek unsurların bertaraf edilmesi üzerine kurulmuştur. Türkiye tarafından tarım ve hayvancılık sektörlerinin İNSAN REFAHI ilkesi çerçevesinde ele alınması ve politikaların buna göre belirlenmesi önem arz etmektedir. Hayvancılık bugün, gelişmiş ülkelerde bir endüstri haline gelmiş, ekonominin ayrılmaz bir parçası olmuştur. Bu durum, tarımın ve dolayısıyla hayvancılığın ulusal düzeyde geliştirilmesi gereken stratejik bir sektör olduğunu ortaya koymaktadır. İnsan beslenmesinde en değerli ürün grubunu hayvansal kökenli ürünler (et, süt, yumurta, bal ve bunların ürünleri) oluşturmaktadır. Bu ürünlerden elde edilen hayvansal proteinlerin yerini başka bir madde dolduramamaktadır. İnsanın büyüme, gelişme ve sağlıklı kalabilmesinin yanı 1

21 sıra, beyin gelişimi bakımından da önemli olan sekiz adet aminoasit, sadece hayvansal kökenli proteinlerde yeterli miktarda bulunmaktadır. Sağlıklı bir insanın vücut ağırlığının her kilogramı için günde 1 gr protein tüketmesi ve bunun da % 42'sinin, yani gramının hayvansal kökenli olması gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerde kişi başına ortalama günlük protein tüketimi gr olup, bunun % 50-60'ı hayvansal proteinlerden oluşmaktadır (Şekerden ve Özkütük, 1993:3 ve 1995:2; Kaya, 1994:4; Akman, 1998:2; Aslan vd., 2002:10). Hayvansal besinlerdeki protein miktarları ise; ette % 15-20, balıkta % 19-24, yumurtada % 12, sütte % 3-4, peynirde ise % dir. Yukarıda sayılan nedenlerden dolayı kırmızı et, beyaz et, süt, yumurta gibi hayvansal ürünlerin düzenli olarak tüketilmesi gerekmektedir. Ancak, ülkemizde tüketilen günlük protein miktarının % 73 ü bitkisel kökenli gıda maddelerinden sağlanmaktadır (Aslan vd., 2002:10). Bunların yanı sıra, özellikle çayır ve meralardan yararlanılarak, yani, ekonomik olarak çok fazla bir değer arz etmeyen alanlardan elde edilen ürünler hayvanlar tarafından değerlendirilerek, çok değerli ürünlere dönüştürülebilmektedir (Kaya, 1994). Ayrıca, hayvanlardan elde edilen ve tekstil sanayinde kullanılan deri, yün, yapağı, kıl, tüy ve ipek gibi önemli hammaddeler de bulunmaktadır. Bu maddeler, son yıllarda sentetik hammaddelerin çok yoğun kullanılmasına rağmen, hâlâ değerlerini korumakta olup, yüksek fiyatlarla alıcı bulabilmektedir. Yine yetiştirme aşamasında yem, ilaç ve nakliye gibi değişik sektörler de hayvancılık sektörüne girdi sağlamakta ve üretim zincirine dahil olmaktadır. Ayrıca hayvancılık kesintisiz bir üretim dalı olup, üretimin sürdürülebilir olması için yoğun bir iş gücüne ihtiyaç duymaktadır. Yani hayvancılık, ülke ekonomisi için büyük bir istihdam kaynağı da oluşturmaktadır(dpt, 2000, 2001c, 2003b, 2004c). Kaliteli ve bol miktarda üretilen hayvan ve hayvansal ürünler, her zaman dış ticarete açık ürünler olup, bu ürünlerden önemli döviz girdisi de 2

22 sağlanabilmektedir. Nitekim ABD, Almanya, İngiltere, Hollanda, Danimarka, Avustralya, Yeni Zelanda ve Fransa gibi hayvancılığı gelişmiş olan birçok ülke bu yolla önemli kazançlar sağlamaktadır. Anılan ülkeler, hayvancılığı gelişmemiş olan ülkelere hayvansal ürünler satabildikleri gibi, teknoloji, damızlık hayvan, sperma veya embriyo satışı da yapabilmektedir (Saçlı, 2005:3). Yine bu ülkelerin büyük bir çoğunluğunda hayvancılık, bitkisel üretime kıyasla daha büyük önem arz etmektedir. Nitekim Fransa da hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 37, Almanya da % 46 ve İngiltere de % 56 düzeyindedir (Akman ve Tatar, 2006:43; Faostat, 2005). Türkiye de ise hayvansal üretim, bitkisel üretimden sonra gelmekte ve tarımsal üretim değerinin yaklaşık % 30 unu oluşturmaktadır. Bu durumun bir çok önemli bir nedeni bulunmakla birlikte, temel olarak Türkiye de hayvancılığın ticari bir faaliyet olarak algılanmamasıdır. Ayrıca geleneksel tarım kültürü içerisinde bitkisel üretim birincil üretim faaliyeti durumundadır. Bu duruma genel tarım politikaları içerisinde hayvancılığa gereken önemin verilmemesi de etken olmaktadır. Türkiye tarafından son yıllarda izlenen tarım politikaları, DGD ve daha çok bitkisel üretimin artırılması ve kalite olarak iyileştirilmesine yönelik olup, hayvancılık için yem bitkileri üretimi ve süt teşviki gibi bazı özendirici ve geliştirici önlemlerin dışında önemli bir politika izlenmemektedir. Ancak, özellikle AB ne uyum ve rekabet gücünün artırılabilmesi için hayvansal üretimin tarımsal üretim içerisindeki payının artırılması, gerekli alt yapı ve mevzuat çalışmalarının yapılması gerektiği açık olarak görülmektedir. Bu çerçevede, hayvancılık sektörü, önümüzdeki dönemlerde de ülke ekonomisi ve insan beslenmesindeki önemini artırarak sürdürecektir. Türkiye nin de özellikle ülke insanının yeterli ve dengeli beslenebilmesi için, bu konudaki mevcut potansiyelini ve uyguladığı politikaları iyi analiz etmesi ve sektörün sürdürebilirliğini sağlaması gerekmektedir. Ayrıca, giderek liberalleşen dünya tarım ticaretinde, hayvancılık sektörünün uluslar arası 3

23 rekabete uyumunu sağlayacak politikalara yönelmesi büyük önem arz etmektedir Çalışmanın Önemi Son yıllarda AB ne üyelik sürecinde yaşanan gelişmeler ve üyelik müzakerelerinin başlama aşamasına gelinmesi, hayvancılık sektörüne yapılan yatırımların ve bilimsel çalışmaların artmasına neden olmuştur. AB tarafından uygulanan tarım ve hayvancılık politikaları önemli farklılıklar içermektedir. AB tarım politikaları, OTP ve bu kapsamda OPD ile yürütülmektedir. Türkiye de ise bu düzeyde sistematik bir politika uygulaması bulunmamaktadır. Bu nedenle üyelik sürecinde Türkiye nin OTP ye uyum sağlaması ve AB hayvancılık sektörü karşısında, Türkiye hayvancılığının rekabet edebilir bir güce kavuşturulması gerekmektedir (Saçlı,2005:6). Ayrıca, Yılmaz (2005) AB ne üyelik için gösterilen çabalar kapsamında tarım sektörüne yönelik olarak Ekonomik, sosyal ve siyasi açıdan son derece önem ve ağırlık taşıyan tarım sektöründe ve kırsal alanda yaşanacak başarılı bir dönüşüm süreci, orta ve uzun dönemde nüfusumuzun ağırlıklı bir kısmına doğrudan, geneline ise dolaylı olarak yansıyacaktır. Bu alanda sağlanacak başarı sadece kırsal alanı etkilemeyecek, hızlı bir göç sonucunda büyük altyapı ve sosyal sorunlarla baş etmek zorunda kalacak olan şehirlerin de süreci daha sancısız bir şekilde yaşamalarına katkıda bulunacaktır ifadelerini kullanmaktadır (Yılmaz, 2005:89-90). Gerçekten de tarım ve hayvancılık alanında AB yolunda gerekli olan bu dönüşüm ihtiyacı, toplumun her katmanını sosyal ve ekonomik açıdan etkileyecektir. Bütün bu nedenlerden dolayı, Türkiye nin AB ne uyum amacıyla daha etkili ve kontrollü çalışması, eksikliklerini ve farklılıklarını belirlemesi ve bu çerçevede uyum için neler yapması gerektiğini bilmesi gerekmektedir. Ancak bu şekilde uyum müzakerelerinde Türkiye nin pozisyonu güçlenebilecektir. Bu nedenlerden dolayı çalışma önemli görülmektedir. 4

24 1.3. Çalışmanın Amacı Toplumun gıda güvencesini sağlamak ve insan beslenmesinde çok önemli bir yere sahip olan hayvansal ürün talebini karşılamak her ülkenin temel tarım politikaları arasında yer almaktadır (Saçlı, 2005:8). Bilindiği üzere, Türkiye ve AB arasındaki üyelik müzakerelerinin en önemli başlıklarından ikisi Tarım ve Kırsal Kalkınma ve Gıda Güvenliği, Bitki ve Hayvan Sağlığı bölümleridir. Aynı zamanda bu iki başlık topluluk mevzuatının yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Bu konularda AB ne uyum sağlanması AB nin izlemiş olduğu sistematik ve korumacı politikalar nedeniyle Türkiye açısından biraz daha zor olacağı düşünülmektedir. Nitekim Türkiye 1980 li yıllardan itibaren liberal ekonomiye geçişi başlatmış ve tarım sektöründeki devletin rolü her geçen gün azaltılmış ve tarımsal ürünler konusunda serbest piyasanın hakim kılınması hedeflenmiştir. Bu kapsamda yapılan çalışmanın amacı; AB ve Türkiye hayvancılık sektörlerinin karşılaştırmalı olarak irdelenmesi, sektörde izlenen politikalar ile yapısal farklılıkların tespit edilmesi, bu yolla Türkiye nin müzakerelere başlama aşamasında AB karşısındaki durumunun ortaya konulması ve bu durum çerçevesinde AB ne uyum konusunda yapılması gerekenlerin tespit edilmesi olarak belirlenmiştir Çalışmanın Ele Alınış Şekli Materyal Çalışmada, Türkiye ve AB hayvancılık sektörlerini karşılaştırabilmek amacıyla istatistik veriler kullanılmış, destekleme politikaları ve uygulanan politika araçları incelenmiştir. Bu kapsamda, AB ve Türkiye için kullanılan istatistiklerde bir örneklik sağlamak ve bağımsız bir kuruluşun verilerinden yararlanmak amacıyla, genel olarak FAO (2005) verilerinden yararlanılmıştır. FAO istatistiklerinden yararlanılmasının diğer bir nedeni ise çalışmanın AB(25) olarak 5

25 yürütülmesidir. Nitekim Eurostat verilerinde AB(25) e ilişkin çok sınırlı sayıda veri bulunmakta olup, özellikle ABSK10 için veri bulunmamaktadır. Özellikle AB nin daha az üyeli olduğu geçmişe yönelik bu veriler FAO veri sisteminden ülke bazında derlenerek hesaplama yoluna gidilmiştir. Bununla birlikte, FAO, TÜİK ve Eurostat verileri arasında da bazı tutarsızlıklar bulunmakta olup (örneğin küçükbaş hayvanlardan elde edilen et üretimi), bu konularda yapılacak değerlendirmelerde ihtiyatlı olunması gerekliliği de göz ardı edilmemelidir. Ayrıca, çalışma için gerekli olan detaylı verilerin yanı sıra, uygulanan politikalar ve destekleme politika araçlarının belirlenmesi amacıyla, FAO ya ilave olarak DPT, TÜİK, TKB, TZOB, DSYMB, Türkiyem-Bir, BESD-BİR, EBK gibi kuruluşların verilerinden AB Yıllık Tarım Raporlarından, değişik uluslar arası kuruluşların (DTÖ, USDA, FAPRI vb.) tarım raporları, yayınları ve verilerinden yararlanılmıştır. Bu çalışmanın kapsamını hayvancılık sektörü ve çiftlik hayvanlarından elde edilen et, süt, yumurta, bal, yün ve koza gibi hayvansal ürünler oluşturmakta olup, çiftlik hayvanlarından elde edilen diğer ürünler (deri, gübre vs.) değerlendirilmemiştir. Çalışmanın coğrafi anlamdaki kapsamını AB (25) ve Türkiye oluşturmaktadır. Çalışmada incelenen dönem yıllarını kapsamaktadır. Başlangıç tarihi olarak; 24 Ocak 1980 Ekonomik İstikrar Kararları çerçevesinde yapılan ekonomide liberalleşme ve özelleştirme uygulamaları ile Türkiye de yeni bir ekonomik modele geçişin başlangıcı olan 1980 yılı seçilmiştir. Ancak, çalışmada, daha önceki dönemlere ilişkin veri ve bilgilerin değerlendirilmesine de yer verilmiştir Yöntem Çalışmada kullanılan yöntem genel itibariyle literatür incelemesi ve derlemesi şeklinde olup, mevcut durumun analizine yönelik SWOT (GZFT) Analizi yöntemi kullanılmış ve çözüm önerileri getirilmiştir. 6

26 Bu çerçevede öncelikle Materyal bölümünde açıklanan veri, yayın ve raporlardan yararlanılarak Türkiye ve AB hayvancılık sektörlerinin mevcut durumu ve uygulanan politikalar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Daha sonra Türkiye nin AB ne adaylık sürecindeki AB ile ilişkileri incelenmiş, 2004 yılında AB ne üye olan 10 ülkenin hayvancılık alanındaki talepleri ile elde ettikleri belirlenmiş ve müzakere sürecinin aşamaları açıklanmıştır. Bu şekilde mevcut durum ortaya konulduktan sonra, bazı ekonomik göstergeler itibariyle sektör karşılaştırılmış ve elde edilen veriler ışığında Türkiye hayvancılık sektörünün AB karşısındaki durumuna yönelik SWOT Analizi yöntemi ile mevcut durum analizi yapılmıştır. Bu çalışmaların tamamlanmasından sonra ise zayıf yönlerin giderilmesi, tehditlerin ortadan kaldırılması ve AB ne uyum ve üyelik için yapılması gerekenler ile çözüm önerileri getirilmiştir. 7

27 2. TÜRKİYE VE AB NDE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT DURUMU 2.1. Tarım İşletmelerinin Yapısı ve Tarımsal Üretim Değeri Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Daha önce de ifade edildiği üzere Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık % 30 unu oluşturmaktadır (Akman ve Tatar, 2006:43; Faostat, 2005). TÜİK tarafından yapılan 1991 Genel Tarım Sayımı sonuçlarına göre ülkemizde bin adet olan tarım işletmesi sayısı, 2001 Genel Tarım Sayımı sonuçlarına göre bine düşmüştür. Bu düşüşün, bir miktar tarımdan kaçışla birlikte, TÜİK in kullanmış olduğu yöntemi değiştirmesinden de kaynaklandığı düşünülmektedir. Nitekim, işletme sayısındaki bu kadar büyük bir düşüşe rağmen ortalama işletme büyüklüğü 1991 sayımında 5.8 ha iken, 2001 sayımında 6.1 hektara yükselmiştir. Yani toplam işletme sayısı yaklaşık % 25 gibi önemli bir oranda düşerken ortalama işletme büyüklüğündeki gelişme % 3.2 ile sınırlı kalmıştır (TÜİK, 1994 ve 2001). AB ndeki tarım işletmeleri ise daha büyük arazi ve hayvan varlığına sahiptir. Türkiye ve AB ndeki işletme yapıları Çizelge-2.1 de verilmiştir Genel Tarımı Sayımı sonuçlarına göre, Türkiye de mevcut işletmelerin % 67.4 ünde bitkisel üretim ve hayvancılık birlikte yapılmakta iken, yalnızca hayvansal üretim yapan işletmelerin oranı ise % 2.4 tür. İşletme başına düşen sığır sayısı 4-5 baş olup, koyun sayısı ise yaklaşık 12 dir (TÜİK, 1994 ve 2001). Yine Türkiye de üreticinin mülkiyetinde olan arazilere göre inceleme yapıldığında ise; toplam arazi varlığının 184 milyon da, ekilen tarla arazisinin 122 milyon da, daimi çayır ve mera arazisinin 1.3 milyon da olduğu görülmektedir. Hayvancılık sektörü için önem arz eden toplam arazi varlığı içerisinde üretici mülkiyetindeki daimi çayır alanının oranı % 2.3 ve mera alanı oranı ise % 0.7 dir. 8

28 Çizelge-2.1. AB (25) ve Türkiye de Genel Tarımsal Yapı (2003) AB(25) Türkiye Toplam Nüfus (Bin Kişi) Kırsal Nüfusu (Bin Kişi) Kent Nüfusu (Bin Kişi) Tarımla Uğraşan Nüfus (Bin Kişi) Tarımda Çalışan Nüfusun Payı (%) 6,7 32,7 Kırsal Nüfusun Payı (%) 24,0 33,9 Tarımsal Üretim Değeri (Milyon Avro) Hayvansal Üretimin Değeri (Milyon Avro) Hayvansal Üretimin Payı (%) 41,9 31,0 İşletme Sayısı (Bin Adet) Ortalama İşletme Büyüklüğü (da) 250,5 61,0 >500 da İşletmelerin Denetimindeki Alan (%) 53,0 11,3 <100 da İşletmelerin Oranı (%) 62,7 83,2 İşletme Büyüklük Gruplarının Dağılımı (%) ,7 64, ,1 18, ,9 10, ,5 5,1 >500 11,8 0,9 Kaynak: Faostat-2005 (http://faostat.fao.org/faostat) FAO nun verilerine göre 2003 yılında milyar Avro olarak gerçekleşen AB toplam tarımsal üretim değeri içerisinde hayvansal üretimin payı % 41.9 dur (128 milyar Avro). Bu değer ülkelere bağlı olarak en fazla % 72.0 (İrlanda) ile en az % 25.6 (Yunanistan) arasında değişmektedir (Faostat, 2005). AB toplam tarımsal üretim değerinin; % 13.7 si süt, % 9.6 sı sığır, % 8.5 i domuz, % 2.3 ü koyun ve keçi, % 2.2 si yumurta ve % 4.1 i de kanatlı etlerinden sağlanmaktadır. Üye ülkelerin tarımsal üretimlerine katkıları açısından alt sektörler farklılık göstermekle birlikte, çoğu ülkede ilk sırayı süt ve domuz üretimi almaktadır. Yıllık tarımsal üretim değeri bakımından sıralama yapıldığında ilk sırayı 62.4 milyar Avro ile Fransa almaktadır. Bu ülkeyi 43 milyar Avro ile 9

29 İtalya, 40 milyar Avro ile Almanya ve İspanya, 22.8 milyar Avro ile İngiltere ve 20 milyar Avro ile Hollanda izlemektedir. Hayvansal üretim değeri bakımından bir sıralama yapıldığında ise ilk sırayı 23.8 milyar Avro ile yine Fransa almaktadır. Bu ülkeyi 18.9 milyar Avro ile Almanya, 14 milyar Avro ile İtalya ve İspanya, 13 milyar Avro ile İngiltere ve 7.5 milyar Avro ile Hollanda izlemektedir. Söz konusu altı ülkenin sağladığı toplam hayvansal üretim değeri, AB toplam hayvansal üretim değerinin yaklaşık % 72 si düzeyindedir (Faostat, 2005). Buna karşılık, Türkiye nin 2004 yılı GSYİH nın Avro karşılığı değeri (ortalama cari kurla) 212 milyar Avro olup, GSYİH içerisinde tarımsal üretimin payı % 11.2 olarak belirlenmiştir (DPT, 2004d). Ayrıca, toplam tarımsal üretim değeri içerisinde hayvansal üretimin payı % 31 olarak tahmin edilmektedir (DPT, 2004c). Buna göre Türkiye nin tarımsal üretim değerinin cari değeri yaklaşık 25 milyar Avro ve hayvansal üretim değeri de 7.8 milyar Avro olarak tahmin edilebilir. Bu değerler doğru kabul edildiği takdirde ise, Türkiye nin, AB nde tarımsal üretim değeri olarak Almanya ve İspanya dan sonra dördüncü, hayvansal üretim değeri bakımından da İngiltere den sonra altıncı sırayı aldığı söylenebilir. Bunların yanı sıra, Türkiye mevcut üretim değerleri ile, toplam AB tarımsal üretim değerinin yaklaşık % 8 ine, hayvansal üretim değerinin de yaklaşık % 6 sına eşdeğer üretim yaptığı ifade edilebilir Hayvan Varlığı Türkiye nin Hayvan Varlığı Yaklaşık son 25 yıldır Türkiye toplam büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığı sürekli bir azalma eğilimi göstermektedir (Bkz. Çizelge-2.2) yılında sığır varlığı 15.5 milyon, koyun varlığı 46 milyon, keçi varlığı 18.7 milyon, domuz varlığı 13 bin ve manda varlığı ise 1 milyon baştır yılındaki hayvan varlığı incelendiğinde, aradan geçen 25 yıl içerisinde azalmanın boyutu net olarak görülebilmektedir. Bu azalma, sığır 10

30 varlığında % 37, koyun varlığında % 46, keçi varlığında % 64, domuz varlığında % 77, manda varlığında ise % 87 düzeyindedir. Çizelge-2.2. Yıllar İtibarıyla Türkiye nin Hayvan Varlığı (Baş) ve Görülen Değişimler (İndeks: 1980=100). Yıllar Sığır İndeks Koyun İndeks Keçi İndeks Domuz İndeks Manda İndeks Kaynak: Faostat-2005 (http://faostat.fao.org/faostat). Söz konusu dönemde yıllar itibarıyla değişimler incelendiğinde, hayvan varlığındaki bu çarpıcı düşüşün özellikle yılları arasında daha yoğun olduğu görülmektedir. Ancak, bu durumun istatistik veriler arasındaki tutarsızlıktan kaynaklandığı söylenebilir. Nitekim 1984 yılında TÜİK tarafından yapılan Genel Hayvan Sayımı sonuçları ile sayım öncesi hayvan varlığı arasında önemli düzeyde bir farklılık bulunmaktadır. Bu sayım sonuçları TÜİK tarafından uzun yıllar kamuoyuna açıklanmamış ve sonrasında düzeltilerek yayınlanmıştır. Sadece sığır varlığında yılları arasında 3 milyon başlık bir azalma söz konusudur. Ancak, bu azalma TÜİK tarafından yayınlanan et üretim ve ihracat miktarı istatistiklerine yansımamıştır. Nitekim bu miktarda bir azalmanın ya et üretim istatistiklerine ya da ihracat verilerine yansıması gerekmektedir (Saçlı, 2005:65) yılı istatistiklerine göre Türkiye de 9.8 milyon baş sığır, 25 milyon baş koyun, 6.7 milyon baş keçi, 3 bin baş domuz ve 136 bin baş manda bulunmaktadır. Sığır varlığının % 21 i kültür ırkı, % 44 ü kültür ırkı melezi ve % 35 i de yerli ırklardan oluşmaktadır (TÜİK, 2004). 11

31 Türkiye de yetiştirilen kültür ırkı sığırların önemli bir bölümünü Siyah Alaca sığırlar oluşturmakta olup, Jersey ve Simmental ırkı sığırlar da bulunmaktadır. Yerli ırkların ise önemli bir kısmını Yerli Kara ırkı oluşturmakta ve Boz Irk, Doğu Anadolu Kırmızısı ve Güneydoğu Sarı-Kırmızısı ırkı sığırlar da yaygın olarak yetiştirilmektedir. Melez genotipler ise genel itibarıyla, kültür ırklarının yerli ırklar ile melezlenmesi sonucu elde edilmektedir. Bu melezlemeler çoğunlukla amaçlı olmayıp, amaçlı melezlemeler kasaplık canlı hayvan (dana) eldesi için yapılmaktadır. Manda varlığı, geçmişte 1 milyon baş gibi yüksek bir sayıdan 100 bin baş düzeyine inmiştir. Bu düşüşteki temel nedenler ise, mandaların verimlerinin sığıra göre miktar olarak daha düşük (nitelik olarak daha değerlidir) olması, gebelik süresinin uzun olması, dolayısıyla yılda bir yavru elde edilememesi ve mandaların sulak alanlar istemesidir. Türkiye manda varlığının yaklaşık üçte ikisi Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinde bulunmakta olup, bunların yaklaşık % 25 i Samsun ve Tokat illerinde yetiştirilmektedir (Şekerden ve Özkütük, 1993:10; 1995:13; DPT, 2001c; TÜİK, 2004; Saçlı, 2005:67). Türkiye koyun varlığı yaklaşık 25,2 milyon baş olup, bunun % 96,4 ü yerli ırk, % 3,6 sı Merinos ırkıdır. Bu varlığın % 33 ü Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yetiştirilmekte olup, bunların da önemli bir kısmını yerli ırklar oluşturmaktadır. Buna karşın, Merinos varlığının yarısının İç Anadolu Bölgesi ve çevresinde olduğu tahmin edilmektedir (TÜİK, 2004). Türkiye de keçi yetiştiriciliğinin ise; Kıl keçisi, Ankara keçisi ve sütçü tip keçi yetiştiriciliği olmak üzere üç türü bulunmaktadır. Kıl keçisi varlığı 6,4 milyon baş olup bunun yaklaşık % 75 i Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde yetiştirilmektedir. Sütçü keçiler, genel itibarıyla kültür ırkı olup, oldukça az sayıda bulunmaktadır. Yetiştiriciliği ise, başta Batı Anadolu illeri olmak üzere ülkenin hemen her bölgesinde yapılmaktadır (TÜİK, 2004). Ankara keçisinin (Angora=Ancyra) anavatanı Türkiye olarak kabul edilmekte olup, yetiştiriciliği yapılan diğer ülkelere Anadolu dan gönderilmiştir. 12

32 1928 yılında yayımlanarak yürürlüğe giren Ankara Keçilerinin Harice İhracı Men Kanunu çerçevesinde ihracatı yasaklanmış olsa da, bazen yasa dışı yollardan, bazen de sperma nakli ile yurt dışına çıkartılmıştır. Ankara keçisi tekstil sanayinde kullanılan hammaddelerden biri olan tiftiğin tek kaynağıdır. Tiftikten hem tek başına hem de yapağı ve diğer liflerle karıştırılarak kaliteli kumaşlar yapılabilmektedir. Türkiye de yetiştirilen Ankara keçilerinin ortalama tiftik verimi 1,5-2,0 kg iken, bu verim ABD ve Güney Afrika da 3,5-4,0 kg düzeyine çıkmaktadır. Ankara keçisinin süt verimi çok düşük olup yavrusuna yetecek düzeydedir. Ayrıca küçük yapılı ve besi performansı düşüktür. Bu keçiler, Türkiye de bazı yetiştiricilerce sağılmakla birlikte, yetiştirildiği diğer ülkelerde sağılmamaktadır (DPT, 2001c). Toplam sayısı 230 bin civarında olan Ankara keçisinin % 85 i İç Anadolu Bölgesinde yetiştirilmektedir (TÜİK, 2004). Türkiye de tavukçuluk sektörü, en gelişmiş hayvansal üretim dalı olarak kabul edilmektedir li yıllarda aile işletmeciliği şeklinde, pahalı ve sınırlı üretim kapasitesi ile sürdürülen üretim, 1980 li yıllarda piliç eti entegre tesislerinin çoğalması ve sözleşmeli üretim modelinin uygulanması ile önemli bir değişime uğramıştır lı yıllarda ise özel sektörün yapmış olduğu büyük ve modern yatırımlar ile sektör dünya standartlarını yakalamış, hatta geçmiştir (Besd-Bir, 2003). Bu yetiştiricilik türlerinin yanında, Türkiye de, ipekböceği, arı, tavşan, devekuşu, bıldırcın, ördek, kaz at ve pet hayvanları yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Ancak, çalışmada bu konulardan özellikle AB ile mukayese edilebilecek olan arıcılık ve ipekböcekçiliği konuları üzerinde durulacaktır AB nin Hayvan Varlığı AB nde yoğun olarak domuz yetiştiriciliği yapılmakta olup, bunun ardından koyun ve sığır varlığı gelmektedir. Manda varlığı ise ihmal edilebilir düzeydedir. Hayvan varlığı genel olarak artma eğiliminde iken, sığır varlığında, üretim fazlası nedeniyle uygulanan politikaların da etkisi ile büyük bir azalma söz konusudur yılında milyon baş olan sığır varlığı, 13

33 2004 yılında % 19 oranında gerilemiş ve 88 milyon başa düşmüştür (Bkz. Çizelge-2.3). Çizelge-2.3. AB nde Yıllar İtibarıyla Hayvan Varlığı (Bin Baş) ve Değişim Düzeyleri (İndeks: 1980=100) Sığır İndeks Koyun İndeks Keçi İndeks Domuz İndeks Manda İndeks Kaynak: Faostat-2005 (http://faostat.fao.org/faostat) 2004 yılı itibarıyla, AB hayvan varlığı içerisinde 153 milyon baş ile domuz ilk sırada gelmekte olup, bunu milyon baş ile koyun ve 88 milyon baş ile sığır takip etmektedir yılında 84 milyon baş olan koyun varlığı 2000 yılına kadar büyük bir artış trendi içerisinde iken, bu yıldan sonra azalmaya başlamıştır. Aynı durum keçi varlığı için de söz konusudur. AB nde domuz eti tüketiminin hayli yüksek olması nedeniyle domuz varlığı da istikrarlı bir artış eğilimindedir. Nitekim, 1980 yılına göre, 2004 yılında % 12 lik bir artış olmuştur. Hayvan varlığındaki en ilginç gelişme ise, arası dönemde yaklaşık üç katına çıkan manda varlığında yaşanmıştır. Manda yetiştiriciliği konusunda İtalya AB nin en önemli ülkesi durumundadır yılında 91 bin baş olan manda varlığı, 2004 yılında % 287 lik artış ile 261 bin başa çıkmıştır. Bu verilere göre, hayvan varlığında yaşanan azalma sadece sığır sayısında olmuştur. Buna karşılık bu süreç içerisinde birim hayvan başına elde edilen verimlerde önemli artışlar ortaya çıkmıştır (Faostat, 2005). AB nde sığır yetiştiriciliği endüstrileşmiş bir durumda olup, sığır varlığı genel itibarıyla kültür ırkı tabir edilen ıslah edilmiş saf ırk sığırlardan 14

34 oluşmaktadır. Siyah alaca, Simmental, İsviçre Esmeri, Jersey gibi Türkiye de de tanınan bir çok sığır ırkı orijinini Avrupa dan almıştır lü yıllarda başlatılan ıslah ve üretici birliklerinin oluşturulması çalışmaları sonucunda, AB diğer ülkelere damızlık hayvan ve teknoloji ihracatı yapan duruma gelmiştir. Buna karşılık özellikle OTP'nin başlangıcında uygulanan üretimi artırma ve birim hayvandan elde edilen verimin yükseltilmesi çalışmaları önemli bir sorun olmuş ve özellikle et ve süt üretiminde üretim fazlası oluşmasına neden olmuştur. Sığır yetiştiriciliği konusunda AB nin en önemli ülkeleri ise Fransa, Almanya, İngiltere ve İtalya olarak sıralanabilir (Kaya, 1994:7; Şekerden ve Özkütük, 1993:8; ve 1995:6). Koyun ve keçi yetiştiriciliği de sığır yetiştiriciliğine benzer bir durumdadır. AB nde sütçü tip koyunların yanı sıra merinos yetiştiriciliği önemli yer tutmaktadır. Keçi yetiştiriciliğinde ise özelikle İsviçre orijinli sütçü tip keçilerin (Alpin, Saanen vb.) yanı sıra Almanya, Fransa, İspanya orijinli etçi ve sütçü tip keçiler yetiştirilmektedir. Domuz ise AB nde en çok yetiştiriciliği yapılan hayvan türüdür. Bunun temel nedeni domuzdan elde edilen karkas randımanının diğer türlere göre çok yüksek olması (yaklaşık % 70-75), her türlü besin maddesini tüketebilmesi, iklim ihtiyacının çok geniş olması nedeniyle hemen her yerde yetiştirilebilmesi olarak sıralanabilir. Bütün bu nedenlerden dolayı domuz eti, diğer etlere göre daha ucuz ve toplumun her kesiminin satın alabildiği bir et türü olarak ortaya çıkmaktadır. AB nde domuz yetiştiriciliği yapılan ülkelerin başında Almanya gelmektedir. Almanya toplam AB domuz varlığının % 17.4 ü ile ilk sırada yer alırken, bu ülkeyi % 16.8 ile İspanya, % 11.5 ile Polonya ve % 10 ile Fransa izlemektedir (Eurostat, 2005). 15

35 2.3. Hayvansal Üretim Süt Üretimi Türkiye de Süt Üretimi FAO verilerine göre, Türkiye toplam süt üretimi yaklaşık 10.5 milyon ton olup, bunun 9.4 milyon tonunu, yani % 89.7 sini inek sütü oluşturmaktadır. Aynı yılda 750 bin ton koyun sütü, 280 bin ton keçi sütü ve 48 bin ton manda sütü üretilmiştir. Yıllara ve türlere göre Türkiye süt üretimi ve bunların değişimlerine ilişkin veriler Çizelge-2.4 te gösterilmiştir. Çizelge-2.4. Türkiye de Yıllar İtibarıyla Türlere Göre Süt Üretimi (Ton) ve Değişim Oranları (1980=100) Yıllar İnek Sütü İndeks Koyun Sütü İndeks Keçi Sütü İndeks Manda Sütü İndeks Toplam Süt İndeks İnek Sütünün Payı Kaynak: Faostat-2005 (http://faostat.fao.org/faostat) İnek sütü üretiminde 1980 yılından 2004 yılına kadar yaklaşık % 22 artış, buna karşılık üretilen koyun, keçi ve manda sütlerinde önemli oranda düşüş yaşanmıştır. Koyun sütü üretimi 1980 yılına göre yaklaşık % 35, keçi sütü üretimi % 42 ve manda sütü üretimi ise % 82.5 oranında gerilemiştir. Diğer yandan, 1980 yılında 9.6 milyon ton olan Türkiye toplam süt üretimi, % 9 oranında bir artış ile 2004 yılında 10.5 milyon ton düzeyine yükselmiştir. Bu artış tamamen inek sütü üretiminde görülen yükselmeden kaynaklanmakta olup, toplam süt üretimi içerisindeki inek sütünün payı 1980 yılında % 80.2 iken, 2004 yılında % 89.7 düzeyine çıkmıştır. 16

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU Resim 1: Bakanlığımızca Geliştirilen Yerli Hibritlerimiz (ATAK S). 1. Kanatlı sektörü ile ilgili üretim, tüketim ve istihdam Bakanlığımız, 1930 lu yıllarda

Detaylı

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü TARIMSAL ÜRETİM DEĞERİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRETİMDE İZMİR İN ÜLKE SIRALAMASINDAKİ YERİ (TUİK-2014)

Detaylı

MANİSA TİCARET BORSASI

MANİSA TİCARET BORSASI MANİSA TİCARET BORSASI KANATLI SEKTÖR RAPORU 2015 EĞİTİM ARAŞTIRMA BİRİMİ TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı nca Geliştirilen Yerli Hibritler (ATAK

Detaylı

BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ

BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ Behiye AKSOY(DENGİZ), Nazif EKİCİ Buldan Tarım İlçe Müdürlüğü ÖZET Bu çalışma da Buldan merkez, belde köylerinde hayvan yetiştiriciliği ve yakın gelecekteki durumu incelenmiştir.

Detaylı

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 1.GĠRĠġ Ülkelerin teknolojik alanda hızlı gelişmeleri, ülkede yaşayan bireylerin sağlıklı ve yeterli beslenmeleri

Detaylı

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Sunuş İçeriği Yeni Gıda Kanununa Giden Süreç Müzakere süreci

Detaylı

TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI

TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI DOÇ.DR. AYŞE UZMAY ZMO İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi E.Ü. Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1 İÇERİK DÜNYADA SÜT ÜRETİMİ TÜRKİYE DE SÜT HAYVANCILIĞI POLİTİKALARI

Detaylı

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK TARIM VE HAYVANCILIK NEDİR? Organik tarımın temel stratejisi, kendine yeterli bir ekosistem oluşturarak, bu ekosistemdeki canlıların optimum

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada üretilen toplam süt miktarı farklı kuruluşlar tarafından açıklanmaktadır. Bu kuruluşlar temelde birbirleriyle bağlantılı olmalarına rağmen veri toplama

Detaylı

İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU

İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU 1.AMASYADA TARIMSAL YAPI İlimiz ekonomisinde Tarım ilk sırada yer almakta olup 29.390 çiftçi ailesinden 146.948 kişi bu sektörden geçimini sağlamaktadır. 2011 yılı Bitkisel

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

Türkiye Hayvancılık Sektöründe Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Türkiye Hayvancılık Sektöründe Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Türkiye Hayvancılık Sektöründe Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Prof. Dr. Engin SAKARYA Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Anabilim Dalı Türkiye

Detaylı

9. Kalkınma Planı nda (2007-2013) Hayvancılık Sektörü

9. Kalkınma Planı nda (2007-2013) Hayvancılık Sektörü 9. Kalkınma Planı nda (2007-2013) Hayvancılık Sektörü Türkiye de planlı kalkınma dönemine geçilmesiyle birlikte Tarım Sektörü nde de yeni bir yapılanmaya gidilmiştir. Ancak bugüne kadarki uygulamalarda

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ Selin ŞEN Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SÜT ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE YATIRIM II. ET ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE

Detaylı

Tire İzmir % Tire İzmir % 2007 50.802 369.477 14% 25.005 614.805 4% 2008 58.142 368.591 16% 28.000 561.079 5%

Tire İzmir % Tire İzmir % 2007 50.802 369.477 14% 25.005 614.805 4% 2008 58.142 368.591 16% 28.000 561.079 5% Tire de ağırlıklı olarak büyükbaş hayvancılık olmak üzere küçükbaş hayvancılık, kümes hayvancılığı ve arıcılık yapılmaktadır. Hayvancılığa verilen önemle çiftçilerin elinde bulunan yerli ırkların yöreye

Detaylı

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 1 3 MAZOT, GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEĞİ Mazot Gübre Destekleme Ürün Grupları Destekleme Tutarı Tutarı Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları,9

Detaylı

Günnur PEŞMEN* Mehmet YARDIMCI**

Günnur PEŞMEN* Mehmet YARDIMCI** Avrupa Birliği ne adaylık sürecinde Türkiye hayvancılığının genel durumu Günnur PEŞMEN* Mehmet YARDIMCI** Öz: Türkiye de toplam istidam içinde tarımsal istihdamın oranı yaklaşık %35 gibi oldukça yüksek

Detaylı

AB. SÜRECİNDE HİNDİ SEKTÖRÜNDE BAŞARININ YOL HARİTASI

AB. SÜRECİNDE HİNDİ SEKTÖRÜNDE BAŞARININ YOL HARİTASI AB. SÜRECİNDE HİNDİ SEKTÖRÜNDE BAŞARININ YOL HARİTASI Zir.Müh. M. Şerafettin ERBAYRAM Bolu Kalite Yem Sanayi Bolca Hindi Genel Koordinatörü Bolu, 03.HAZİRAN.2005, Koru Otel BEYAZ HİNDİ ÜRETİMİNİN BAŞLANGICI

Detaylı

2014 YILI SEKTÖR RAPORU

2014 YILI SEKTÖR RAPORU 2014 YILI SEKTÖR RAPORU 0 ET VE ET ÜRÜNLERİ... 5 1. DÜNYADA DURUM... 5 1.1. HAYVAN VARLIĞI... 5 1.2. HAYVANSAL ÜRETİM DEĞERİ... 6 1.3. ET ÜRETİMİ... 8 1.3.1. Büyükbaş Eti... 9 1.3.2. Domuz Eti... 9 1.3.3.

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

Türkiye de ve Dünya da Kanatlı Sektörü

Türkiye de ve Dünya da Kanatlı Sektörü Türkiye de ve Dünya da Kanatlı Sektörü Ülkemizde beyaz et sektörü, özellikle 80 li yıllarda başlanan yatırımlar neticesinde çok önemli bir mesafe almıştır. Bir tarım ülkesi olan Türkiye, kanatlı hayvan

Detaylı

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU Ağustos 2013, Adana Hazırlayanlar Sabahattin Yumuşak; Adana Güçbirliği Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sinem Özkan Başlamışlı; Çiftçiler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi

Detaylı

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 03 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri ile

Detaylı

Kaynak (1) 03.04.2008. Dr. Cemal ÇAKMAK

Kaynak (1) 03.04.2008. Dr. Cemal ÇAKMAK TÜRK HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN N YAPISI ve STRATEJİK ÖNCELİKLERİ Kaynak (1) Dr. Cemal ÇAKMAK 1. NEDEN HAYVANCILIK? 1. Açlık-Tokluk, iyi-kötü beslenme gibi insan odaklı konular dünya siyasetini de etkilemektedir.

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG 1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER a. Kırmızı Et Sektörü Pazar Analizi AVRUPA BİRLİĞİ: Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu,

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI

GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKALARI FASLI Dr.Şebnem GÜRBÜZ Koordinatör Avrupa Birliği Bakanlığı Tarım Balıkçılık Başkanlığı 1 KAPSAM Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı

Detaylı

HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ. Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014

HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ. Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014 HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014 1 HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ Halk elinde yetiştirilmekte olan küçükbaş hayvanların

Detaylı

Türkiye de ve OECD Ülkelerinde Hayvansal Ürün Politikaları ve Bu Politikalar Sonucu Ortaya Çıkan Transferler

Türkiye de ve OECD Ülkelerinde Hayvansal Ürün Politikaları ve Bu Politikalar Sonucu Ortaya Çıkan Transferler Hayvansal Üretim 46(1): 1-7, 2005 Araştırma Makalesi Türkiye de ve OECD Ülkelerinde Hayvansal Ürün Politikaları ve Bu Politikalar Sonucu Ortaya Çıkan Transferler M. Necat Ören*, Betül Bahadır Çukurova

Detaylı

Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi. Sonuç Raporu

Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi. Sonuç Raporu Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi Sonuç Raporu Ana Başlıklar Kayıt Sistemi Hayvan Pazarları ve Canlı Hayvan Ticaret Borsaları Desteklemeler Sektörel Paydaşlar Mevzuat

Detaylı

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI T.C. BARTIN VALİLİĞİ İL TARIM MÜDÜRLÜĞÜ 2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI YUSUF ALAGÖZ İL TARIM MÜDÜRÜ BARTIN DA DEMOGRAFİK YAPI 2009 YILI ADRESE DAYALI NÜFUS TESPİT ÇALIŞMASI SONUCUNDA İLİN TOPLAM NÜFUSU 188.449

Detaylı

KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014

KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014 KIRMIZI ET SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Dr. Ahmet YÜCESAN Ulusal Kırmızı Et Konseyi Bşk. İSTANBUL 2014 Ulusal Kırmızı Et Konseyi Ulusal Kırmızı Et Konseyi; 5488 sayılı Tarım Kanununun 11.maddesinde

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR Gözde SEVİLMİŞ Giderek artan nüfusa paralel olarak gıda maddeleri tüketimi ve dolayısıyla bitkisel yağ tüketimi artmaktadır. Diğer yandan artan gıda

Detaylı

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve

Detaylı

Sağlıklı Tarım Politikası

Sağlıklı Tarım Politikası TARLADAN SOFRAYA SAĞLIKLI BESLENME Sağlıklı Tarım Politikası Prof. Dr. Ahmet ALTINDĠġLĠ Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ahmet.altindisli@ege.edu.tr Tarım Alanları ALAN (1000 ha)

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Memeli hayvanlardan elde edilen süt, bileşimi türden türe farklılık gösteren ve yavrunun ihtiyaç duyduğu bütün besin unsurlarını içeren

Detaylı

Ürün Raporu. Kümes Hayvancılığı T.C. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ

Ürün Raporu. Kümes Hayvancılığı T.C. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ Ürün Raporu Kümes Hayvancılığı 2014 T.C. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ Ürün Raporu KÜMES HAYVANCILIĞI

Detaylı

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 04 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama Besilik Materyal Üretim Desteği(baş) 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü

Detaylı

1. DÜNYADA DURUM... 3

1. DÜNYADA DURUM... 3 2013 SEKTÖR RAPORU 1. DÜNYADA DURUM... 3 1.1. Hayvan Varlığı... 3 1.2. Hayvansal Üretim Değeri... 4 1.3. Et Üretimi... 5 1.3.1 Büyükbaş Eti... 6 1.3.2. Domuz Eti... 6 1.3.3. Küçükbaş Eti... 7 1.3.4. Kanatlı

Detaylı

BVKAE www.bornovavet.gov.tr

BVKAE www.bornovavet.gov.tr Türkiye Veteriner İlaçları Pazarı Sorunlar ve Çözüm Önerileri Uluslararası Süt Sığırcılığı ve Süt Ürünleri Çalıştayı ve Sergisi 28-29 Nisan, 2008 - Konya İsmail Özdemir VİSAD - Veteriner Sağlık Ürünleri

Detaylı

TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI TARIMSAL DESTEKLER DEVLET DESTEKLERİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Ankara -21 Ekim 2015 TARIMSAL DESTEKLER Sunum Planı 1- Türkiye Tarımı Genel Bilgiler 2- Tarımsal Destekleme Mevzuatı 3- Destekleme Kalemleri

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA GÜNDEM Türkiye - Genel Bilgiler Orijinal - Jenerik İlaç Türkiye İlaç Sektörü Diğer Ülkeler ile Karşılaştırma Değerlendirme ve

Detaylı

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tavukçuluk Araştırma İstasyonu Müdürlüğü (20-25 Temmuz 2013 Madagaskar Ziyareti) Serdar KAMANLI Ankara-2013 1 Sunu Akışı Madagaskar Madagaskarda yaptığımız

Detaylı

GİTES TEKSTİL VE DERİ EYLEM PLANI

GİTES TEKSTİL VE DERİ EYLEM PLANI GİTES TEKSTİL VE DERİ EYLEM PLANI HEDEF -1 PAMUĞA İLİŞKİN POLİTİKALARDA ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI 1.1 Pamuk Arama Konferansı sonucunda belirlenen Pamuk Eylem Planları hayata geçirilecektir. Gıda, Tarım ve

Detaylı

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Genel ekonomide üst sıralarda yer alan Çin, 2009'da, dünya tarımsal hasılasında liderliğini sürdürdü ve dünya tarımsal hasılanın yüzde 23,4'ünü tek başına

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ Yazar Mehmet ATASEVER Y A Y I N L A R I Mayıs 2015, Ankara 1. Baskı Ön Söz "Türkiye İlaç Sektörü Analizi kitabında, Türkiye ilaç sektörünün, sektörü etkileyen gelişmelerin

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yayın Organı SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Kadir DOĞAN İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Laleli /İST. ÖZET Ülkemizde sahip olan geniş doğal

Detaylı

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013)

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) 101 TARIMSAL İŞLETMELERİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE TOPLULUK STANDARTLARINA ULAŞTIRILMASINA YÖNELİK YATIRIMLAR 2 101 101-1 Süt Üreten Tarımsal işletmeler 101-2

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ Prof. Dr. Salahattin KUMLU DGRV-Türkiye Temsilciliği Eğitim Ekibi Merzifon, 2012 Türkiye de sığır varlığı ve süt verimi Eylül 2012 2 Sığır varlığı ve süt verimi İnek sayısı

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA

SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA SİVAS İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ EKİM-2015 BORSA Tar-Yat Birimi Destekler 2014 2003 2015 DGD - 387,2 Milyon TL Mazot 14,9 Milyon TL 152,7 Milyon TL ALAN BAZLI TARIMSAL DESTEKLER Kimyevi Gübre

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ

TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ VE ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ Nadir USLU Deniz Balıkları Grup Sorumlusu BSGM - Yetiştiricilik Daire Başkanlığı GFCM Paydaş Platformu İzmir, 10-14 Aralık 2013 1 TÜRKİYE DE SU ÜRÜNLERİ

Detaylı

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG 1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER a. Kırmızı Et Sektörü Pazar Analizi AVRUPA BİRLİĞİ: Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu,

Detaylı

Türkiye ve Dünya da Manda Yetiştiriciliği 1

Türkiye ve Dünya da Manda Yetiştiriciliği 1 ISSN: 2146-8168 Sayı: 8, Yıl: 2013, Sayfa: 65-70 http://bilader.gop.edu.tr Dergiye Geliş Tarihi: 04.08.2013 Yayına Kabul Tarihi: 31.12.2013 Baş Editör: Naim Çağman Alan Editörü: Yalçın Tahtalı Türkiye

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Tarım Sayımı Sonuçları

Tarım Sayımı Sonuçları Tarım Sayımı Sonuçları 2011 DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ İstatistik ve Araştırma Dairesi Ocak 2015 TARIM SAYIMININ AMACI Tarım Sayımı ile işletmenin yasal durumu, arazi kullanımı, ürün bazında ekili alan, sulama

Detaylı

T.C...İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ

T.C...İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ T.C. İLİ..İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ..-2003 İÇİNDEKİLER I- PROJENİN ÖZETİ II- III- IV- PROJENİN GEREKÇESİ PROJENİN AMACI PROJE KAPSAMINA GİRECEK KÖYLER VE

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN BOLU Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

TEKSTİL İMALATI SANAYİ SEKTÖR RAPORU

TEKSTİL İMALATI SANAYİ SEKTÖR RAPORU TEKSTİL İMALATI SANAYİ SEKTÖR RAPORU İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ 1.BÖLÜM TEKSTİL İMALATI SANAYİNİN TANIMI VE KAPSAMI 1.1 TEKSTİL İMALATI SANAYİ 1.2 TEKSTİL İMALATI SANAYİNİN KAPSAMI 2.BÖLÜM SEKTÖRÜN GELİŞİMİ

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN ELAZIĞ Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel

Detaylı

TARIMSAL VERİLER Mart 2015

TARIMSAL VERİLER Mart 2015 T.C. GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü TARIMSAL VERİLER Mart 2015 İÇİNDEKİLER Gayrisafi Yurtiçi

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK

TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK Shaping Cotton s Future COTTON USA CONFERENCE TÜRK HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ VE PAMUK CEM NEGRİN TGSD BAŞKANI TÜRK EKONOMİSİ GÖSTERGELER 2012 2013 2014 TAHMİNLERİ EKONOMİK BÜYÜME % 2,1 4,0 4,0 MİLLİ GELİR MİLYAR

Detaylı

SÜT ve SÜT ÜRÜNLERİ. Durum ve Tahmin TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE. Hazırlayan. Zarife Nihal GÜLAÇ. Durum ve Tahmin 2015

SÜT ve SÜT ÜRÜNLERİ. Durum ve Tahmin TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE. Hazırlayan. Zarife Nihal GÜLAÇ. Durum ve Tahmin 2015 TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ Durum ve Tahmin SÜT ve SÜT ÜRÜNLERİ 215 Hazırlayan Zarife Nihal GÜLAÇ e-posta: zarifenihal.gulac@tarim.gov.tr YAYIN NO: 256 ISBN: 978-65-9175-27-2 Her

Detaylı

AB IPARD FONLARININ KULLANILABİLMESİ İÇİN TEMEL GEREKLİLİKLER,

AB IPARD FONLARININ KULLANILABİLMESİ İÇİN TEMEL GEREKLİLİKLER, AB IPARD FONLARININ KULLANILABİLMESİ İÇİN TEMEL GEREKLİLİKLER, Kırsal Kalkınma (IPARD) Programının hazırlanarak Avrupa Komisyonu tarafından onaylanması: (25 Şubat 2008 tarihinde onaylanmıştır. nun ve İl

Detaylı

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK TÜRKİYE DE HAYVANCILIK Geniş anlamda hayvancılık tarımsal etkinlerin bir koludur. Tarımla uğraşan nüfus bir yandan toprağı işleyip çeşitli ürünler elde ederken, diğer yandan da hayvan besler. Tarımın

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

SÜT ÜRÜNLERİ. Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SÜT ÜRÜNLERİ. Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SÜT ÜRÜNLERİ Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SÜT ÜRÜNLERI Türkiye'de Üretim Sektörde üretim yapısının daha çok küçük aile

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Tarım, Tarıma Dayalı Sanayi ve Ormancılık İhtisas Komisyonu Çalışmaları 07 Mayıs 2013 ESKİŞEHİR İklim değişikliği Biyoçeşitliliğin Korunması Biyoyakıt Odun Dışı Orman

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ

HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ T.C. TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ 1 HAZİRAN 2013 MARDİN 1 TMO NUN GÖREVLERİ Kuruluş: 1938 Hububat piyasalarını düzenlemek, Afyon ve uyuşturucu maddelere konulan devlet

Detaylı

7 Haziran 2015 Seçim Beyannamesi TOPLUMSAL ONARIM VE HUZURLU GELECEK TARIM

7 Haziran 2015 Seçim Beyannamesi TOPLUMSAL ONARIM VE HUZURLU GELECEK TARIM 7 Haziran 2015 Seçim Beyannamesi TOPLUMSAL ONARIM VE HUZURLU GELECEK TARIM Tarım sektörü rekabet gücü yüksek bir yapıya kavuşturulacak Tarımda modern işletmeciliğe dönüşüm sağlanacak Tarım arazilerinin

Detaylı

TÜRKİYE KIRMIZI ET SEKTÖRÜ VE REKABET POLİTİKASI

TÜRKİYE KIRMIZI ET SEKTÖRÜ VE REKABET POLİTİKASI TÜRKİYE KIRMIZI ET SEKTÖRÜ VE REKABET POLİTİKASI HAZIRLAYANLAR Rekabet Başuzmanı Kürşat ÜNLÜSOY Rekabet Uzman Yardımcısı Ebru İNCE Rekabet Uzman Yardımcısı Fethullah GÜLER 3. Daire Başkanlığı Ankara 2010

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBUNUN 63. TOPLANTISINA KATILIM Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Uluslararası Kuruluşlar Daire Başkanlığı AB Uzman Yrd. Zeynep ORAL 28.05.2014

Detaylı

Bu yıl Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) dahil olan çiftçilere dekar başına 2,5 lira toprak analizi desteği verilecek.

Bu yıl Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) dahil olan çiftçilere dekar başına 2,5 lira toprak analizi desteği verilecek. Çiftçiye, bu yıl verilecek tarımsal destekler belirlendi Bakanlar Kurulu'nun ''2015 Yılında Yapılacak Tarımsal Desteklemelere İlişkin Karar''ı, 1 Ocak 2015 tarihinden geçerli olmak üzere Resmi Gazete'nin

Detaylı

TİRE II. SÜT SEMPOZYUMU 5 Aralık 2013, Tire MESLEKİ EĞİTİMDE ÜNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ

TİRE II. SÜT SEMPOZYUMU 5 Aralık 2013, Tire MESLEKİ EĞİTİMDE ÜNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ TİRE II. SÜT SEMPOZYUMU 5 Aralık 2013, Tire MESLEKİ EĞİTİMDE ÜNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ Prof.Dr.İbrahim AK Uludağ Üniversitesi Karacabey MYO Müdürü SÜTAŞ Eğitim Koordinatörü TÜRKİYE DE SÜTÇÜLÜK EĞİTİMİ

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER A-HAYVANCILIK DESTEKLERİ HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Bakanlar Kurulu Kararı MADDE 4- (1) Birime Destek 1 Sütçü ve kombine

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU

KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU TÜRKİYE DE ÜRETİM VE TÜKETİM Sağlıklı beslenme konusunda her geçen gün daha da duyarlı davranmaya başlayan tüketiciler kırmızı ete alternatif olarak, daha az yağlı ve daha ucuz

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

ISBN 978-975 19 4053-0 (basılı nüsha)

ISBN 978-975 19 4053-0 (basılı nüsha) ISBN 978-975 19 4053-0 (basılı nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşkilatının görüşlerini yansıtmaz. Sorumluluğu yazarına aittir. Yayın ve referans olarak kullanılması Devlet Planlama Teşkilatının iznini

Detaylı

T.C. UZUNDERE KAYMAKAMLIĞI İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. UZUNDERE KAYMAKAMLIĞI İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ T.C. UZUNDERE KAYMAKAMLIĞI İLÇE GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ Yapılan çalışmalar 1- Çiftçi Kursları Sıra No 2014 YILI Kursun Konusu Açılan Kurs Sayısı Kursiyer Sayısı 1 Arıcılık Kursu 1 30 2 Süt

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı