Ceviz Meyvelerinde Uç Yanıklığı Hastalığı(Apical Necrosis of Walnut Fruit, AN)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ceviz Meyvelerinde Uç Yanıklığı Hastalığı(Apical Necrosis of Walnut Fruit, AN)"

Transkript

1 Ceviz Meyvelerinde Uç Yanıklığı Hastalığı(Apical Necrosis of Walnut Fruit, AN) Hastalık ile ilgili genel açıklamalar Ceviz meyvelerinde uç yanıklığı (AN), Akdeniz zonunda yer alan ülkelerde ceviz üretim alanlarını tehdit eden yeni bir hastalıktır. Hastalık erken meyve dökülmelerine yol açarak dikkat çekici ürün kayıpları neden olur (Şekil 1). AN ilk olarak İspanya da [1,2] 90 ların sonlarına doğru erken meyve dökümü ile gözlenmiştir. Sonraki yıllarda ise Fransa [5,6] ve İtalya daki [3] ceviz üretim alanlarında saptanmıştır. Son zamanlarda, Türkiye de özellikle Marmara Bölgesi'nde ceviz yetiştiriciliği yapılan alanlarda erken meyve dökülmeleri nedeniyle önemli verim kayıpları kaydedilmiştir[9]. Şekil 1. Ceviz meyvelerinde uç yanıklığı hastalığının neden olduğu olgunlaşmamış meyve dökülmeleri Hastalığın Simptomları Hastalık,ceviz meyvesinin apikal uç bölgesinde meydena gelmektedir. Hastalığın ilk belirtisi, apikal uçta küçük koyu kahverengi veya siyahımsı olmayan, suda haşlanmış lezyonlardır. Meyvenin gelişimi ile simptom gelişimi pararlel bir seyir izler. Meyve büyüdükçe, belirtiler de gelişir ve 2-15mm çapında kuru kahverengi lezyonlar, yuvarlak ve düzgün sınırlı bir hale gelir. Daha sonra bu lezyonlar daha düzensiz bir gelişim gösterir ve zamanla tüm meyveyi kaplar (Şekil 2A). Meyve ucunda siyah suda haşlanmış görünme sahip olan bu belirtiler,

2 ceviz yetiştiriciliğinde önemli bir sorun olan bakteriyel yanıklık hastalığının (Xanthomonas arboricola pv. jugandis) meyvede neden olduğu belirtilerden farklıdır. Meyvenin apikal uç noktasından başlayan infeksiyon vejetasyon periyoduyla ilişkili olarak meyve içine doğru ilerler ve epikarp, mezokarp dokularını infekte eder ve bu dokulardan tohuma kadar ulaşabilir. Epikarp ve mezokarpta kuru ve sert lezyonlar gözlenirken, tohumda ise lezyonlar çürüklük şeklindedir. Meyve kabuğu sertleşmeye başladıktan sonra oluşan yeni lezyonlar, epikarp ve mezokarp dokularında sınırlı kalır, meyve içine doğru ilerleyemez. (Şekil 2B). Yere düşen meyvelerde oluşan lezyonlar, ağaç üzerindeki kalan meyvelere oranla daha şiddetlidir ve meyvenin iç dokularına kadar ilerler (Şekil 2C). Şekil 2. Ağaç üzerinden toplanan meyvelerde AN ın neden olduğu eksternal simptomlar (A) Ağaç üzerinden toplanan meyvelerde AN ın neden olduğu internal simptomlar (B) Yere düşen meyvelerde gözlenen internal simptomlar (C). Meyve kabuğunda gözlenen lezyonlar (external) ile meyvenin iç kısmındaki (internal) lezyonlar arasında korelesyon olmayabilir. Meyvenin apikal uç bölgesinde gözlenen küçük bir nekroz, meyve içindeki tüm dokuları etkileyen bir enfeksiyona neden olabilir [7] (Şekil 3). Erken dönemde gözlenen enfeksiyonlar yoğun meyve dökülmelerine neden olurken, geç dönemdeki enfeksiyonlar hasat edilmiş ceviz meyvelerinde belirtilerin gözlenmesine neden olur. Şekil 3. Eksternal ve internal nekrozlar arasında her zaman korelasyon olmayabilir

3 Hastalığa neden olan organizmalar Ceviz meyvelerinde uç yanıklığı hastalığının oluşumundan sorumlu organizmaların başında Xanthomonas arboricola pv. juglandis (Xaj) gelmektedir. Yapılan izolasyonlar sonucunda, İspanya, Fransa ve Türkiye deki ceviz bahçelerinden alınan örneklerden Xaj izole edilmiştir (Şekil 4). Xaj nin üretim sezonu boyunca hem ağaç üzerinde bulunan, hem de yere düşen meyvelerin tüm dokularında mevcut olduğu saptanmıştır. Şekil 4. Hastalık ile bulaşık ceviz meyvelerinden izole edilen Xanthomonas arboricola pv. juglandis in TMM (Modified Tween Medium) besiyerinde gelişimi Yapılan izolasyonlar sonucunda bakterinin yanı sıra bazı funguslar da izole edilmiştir. Özellikle yetiştirme dönemi sonunda toprağa düşmüş meyvelerin dış dokulardan, Fusarium ve Alternaria türlerine rastlanmıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalar ve patojenisite testi sonuçlarına göre; hastalığın oluşumundan esas sorumlu olan etmenin Xaj olduğu kabul edilirken, hastalık oluşumunda rol oynayan diğer etmen olan Fusarium türlerinin ise, bakterinin neden olduğu infeksiyon ile interaksiyona girerek hastalığın oluşumunda etkili olduğu düşünülmektedir. Alternaria spp. nin ise bakteriler tarafından önceden enfekte edilen ölü dokularda fırsatçı bir saprofit olarak kolonize olduğu düşünülmektedir [7]. İtalya da bu hastalık üzerine yapılan etiyolojik çalışmaya göre, AN de olduğu gibi simptomatolojik açıdan meyvede benzer belirtiler ve erken meyve dökülmelerinin gözlendiği ceviz plantasyonlarında AN den sorumlu etmen olarak Fusarium ve Alternaria türlerinin önemli bir rol oynadığı belirtilmiştir [3,4]. Hastalığa Karşı Ceviz Çeşitlerinin Duyarlılığı Yapılan tarla gözlemlerine göre; birçok ticari ceviz çeşidinin hastalığa karşı duyarlı olduğu saptanmıştır. Chandler, Hartley, Lara, Mayette, Rendede, Serr, Vina ve yerel Türk ceviz çeşidimiz olan Bilecik in AN a karşı son derece duyarlı olduğu saptanmıştır. Ceviz yetiştiriciliği yapılan bölgelerde 'Franquette', 'Payne', 'Pedro' ve 'Howard' çeşitlerinin ise hastalığa daha az duyarlı olduğu gözlenmiştir. Yerel Türk çeşitlerinden Yalova 1, Yalova 2,

4 Yalova 4 ve ŞEBIN çeşitlerinin ise hastalığa karşı dayanıklı olduğu (çok az duyarlı) bildirilmektedir. Hastalığın epidemiyolojisi Hastalık meyve gelişiminin ilk evrelerinde, henüz meyvenin olgunlaşmadığı erken dönemde meydana çıkar. Çevre koşulları hastalık etmenlerinin gelişimine elverişli ise ilk enfeksiyonlar hemen meyve tutumundan sonra meydana gelir ve enfeksiyon ceviz meyvesinin dokularında eksternal ve internal olarak yayılır. Enfeksiyonlar kabuk sertleştikten sonra perikarp dokusunda sınırlı kalır. Meyve kabuğun henüz sertleşmeye başlamadan önceki dönem epideminin en yüksek olduğu dönemdir ve bu dönem de meyve dökülmelerinin oldukça yoğun olarak görüldüğü dönemdir. İnfeksiyonun meyvenin eksternal dokusundan internal dokusuna ilerlemesi; Xaj nin epifitik populasyonunun birincil inokulum kaynağı olduğunu düşündürmektedir. Patojen olan Fusarium spp., bakterinin daha önceden enfekte ettiği dokularda kolonize olarak ikincil enfeksiyonların oluşmasına neden olabilir. Bununla birlikte hastalık belirtileri ve şiddeti artar. Yere düşen meyvelerde ikincil infeksiyonlara neden olan Alternaria spp. ise meyvede çürümelere yol açabilir. Hastalığın oluşumu için gerekli çevresel koşullar henüz tam olarak saptanamamıştır. Ancak ceviz yetiştiriciliği yapılan alanlardaki oransal nem oranı ve sıcaklık koşullarının, hastalığın meyve bahçesindeki yaygınlığı ve şiddeti üzerinde etkisi büyüktür. Bu hastalığın ceviz meyvelerinde enfeksiyona neden olmasında mikrobiyal infeksiyonun yanısıra, topraktaki bitki besin maddelerinin de etkisi vardır. Hafif bünyeli, asidik topraklar, düşük magnezyum ve mangan içeriğine sahip topraklar, özellikle fosfor ve kalsiyum eksikliğinin yoğun olarak görüldüğü alanlarda hastalığa karşı yatkınlık görülmektedir [6]. Hastalıkla Mücadele Hastalığın epidemiyolojisi hala tam olarak bilinmemektedir. Dolayısıyla, AN sorununun mücedelesine dönük olarak yapılan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu hastlığı önlemek amacıyla, cevizde bakteriyel yanıklık hastalığının da mücadelesinde önerilen bakırlı preparatlarla koruyucu ilaçlama önerilmektedir [8]. Bunun dışında; ağaçlarda mumyalanmış ve yere düşen meyvelerin toplanması, tarlada inokulum kaynağınını azaltarak ve verim kayıplarını önleyerek hastalıkla mücadelede katkı sağlayabilir. Ceviz yetiştiriciliği için uygun toprak ve iyi bir gübreleme hastalığın meydana getireceği zararı azaltmaya yardımcı olur [6]. YARARLANILAN KAYNAKLAR 1. Aletà N., Ninot A., La bactériose et la nécrose apicale du noyer en Espagne. InfoNOIX 19:8. 2. Arquero O., Lovera M., Rodriguez R., Salguero A., Trapero A., Characterization and development of necrotic lesions of walnut tree fruits in southern spain. Acta Horticulturae 705: Belisario A., Maccaroni M., Corazza L., Balmas V., Valier A., Occurrence and etiology of brown apical necrosis on Persian (English) walnut fruit. Plant Disease 86:

5 4. Belisario A., Maccaroni M., Coramusi A., Corazza L., Figuli P., Pryor B.M., First report of Alternaria species groups involved in disease complexes of hazelnut and walnut fruit. Plant Disease 88: Bouvet G., Walnut blight-apical necrosis: test of agronomic control. Acta Horticulturae 705: Garcin A., Duchesne D., Walnut blight and apical necrosis. Acta Horticulturae 544: Moragrega C., and Özaktan H., Apical necrosis of Persian (English) walnut (Juglans regia): an update. Journal of Plant Pathology (in press) 8. Ninot A., Aletà N., Moragrega C., Montesinos E., Evaluation of a reduced copper program to control bacterial blight of walnut. Plant Disease 86: Özaktan H., Akat S., Akköprü A., Yavas M Etiological approach to brown apical necrosis on walnut fruits in Turkey. Files of the COST 873 WG1-4 Meeting: Active research to combat bacterial diseases of stone fruits and nuts resistance and Control strategies against bacterial diseases of stone fruits and nuts. Cetara Available from: Bu rapor; COST 873 Aksiyonu kapsamında, Temmuz 2010 tarihleri arasında Girona- Ispanya da düzenlenen Ceviz meyvelerinde Kahverengi Uç Nekrozu araştırmalardaki ilerlemeler, etiyolojik tartışmalar konulu STF2.2 toplantısı sonucunda oluşturulmuştur. Kontakt:

Sürvey Talimatları Klavuz El Kitabı

Sürvey Talimatları Klavuz El Kitabı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Sürvey Talimatları Klavuz El Kitabı Keşif-Sınırlandırma-Değerlendirme B i t k i S a ğ l ı ğ ı v e K a r a n t i n a D a i r e B a ş

Detaylı

İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi. Proje No; TR51/12/TD/01/020

İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi. Proje No; TR51/12/TD/01/020 Karapınar Ziraat Odası İklim Değişikliğinin Tarımsal Ürünlere Etkisi Üzerine Bir Araştırma Projesi Proje No; TR51/12/TD/01/020 Hazırlayanlar Prof. Dr. Süleyman SOYLU Prof. Dr. Bayram SADE 2012-KONYA 1

Detaylı

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ Ankara. Bor Bitkiler İçin Neden Çok Önemli?

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ Ankara. Bor Bitkiler İçin Neden Çok Önemli? ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ Ankara Bor Bitkiler İçin Neden Çok Önemli? www.boren.gov.tr Çay Bitkisinde Borun Etkisi Bor, kültür bitkilerinin büyüme ve gelişmesi için mutlak gerekli olan besin elementlerinden

Detaylı

Farklı Hasat Zamanlarının Gemlik Zeytin (Olea europea L.) Çeşidinde Meyve ve Zeytinyağı Kalitesine Etkileri

Farklı Hasat Zamanlarının Gemlik Zeytin (Olea europea L.) Çeşidinde Meyve ve Zeytinyağı Kalitesine Etkileri Yıldıztekin ve Tuna Araştırma Makalesi (Research Article) Esen KUTLU 1 Fatih ŞEN 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Alaşehir Meslek Yüksek Okulu, Alaşehir, Manisa. e-posta: esen.kutlu@bayar.edu.tr 2 Ege Üniversitesi

Detaylı

OKALİPTÜS (E. camaldulensis Dehn.) PLANTASYONLARINDA ARA TARIM OLANAKLARININ ARAŞTIRILMASI

OKALİPTÜS (E. camaldulensis Dehn.) PLANTASYONLARINDA ARA TARIM OLANAKLARININ ARAŞTIRILMASI Orman Bakanlığı Yayın No: 164 DOA Yayın No: 19 ISSN:1300-7912 OKALİPTÜS (E. camaldulensis Dehn.) PLANTASYONLARINDA ARA TARIM OLANAKLARININ ARAŞTIRILMASI (ODC:305:561:562:651:761:762:913) The Investigation

Detaylı

Çanakkale Bölgesi İçin Bazı Yeni Kayısı Çeşitlerinin Kış Dinlenmesi, Tomurcuk Dökümleri ve Meyve Tutumları Üzerine Araştırmalar

Çanakkale Bölgesi İçin Bazı Yeni Kayısı Çeşitlerinin Kış Dinlenmesi, Tomurcuk Dökümleri ve Meyve Tutumları Üzerine Araştırmalar Çanakkale Bölgesi İçin Bazı Yeni Kayısı Çeşitlerinin Kış Dinlenmesi, Tomurcuk Dökümleri ve Meyve Tutumları Üzerine Araştırmalar Hakan Engin 1* Arda Akçal 1 1 ÇOMÜ Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü,

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL YIKAMA ALIŞKANLIKLARINI GELİŞTİRMEDE PRECEDE MODELİNİN KULLANIMI Hemşirelik Programı YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Gül BÜLBÜL MARAŞ

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI EKİM 2008 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 4 1. GİRİŞ... 6 2. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ... 7 3. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ... 9 3.1.

Detaylı

1. Giriş. Fatma Yaman 2, Selçuk Seçer 3, A. Kadir Halkman 4

1. Giriş. Fatma Yaman 2, Selçuk Seçer 3, A. Kadir Halkman 4 Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2003 Cilt: 01 Sayı: 02 Sayfa: 1-36 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702030201.pdf Ağ Kafeslerde Yetiştiriciliği Yapılan Çipura (Sparus aurata L.) ve Levrek (Dicentrarchus

Detaylı

BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ

BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ Hazırlayanlar Araş. Gör. Reyhan Nergiz Ünal Prof. Dr. H. Tanju Besler Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci

Detaylı

BUDAMANIN TANIMI VE AMAÇLARI

BUDAMANIN TANIMI VE AMAÇLARI BUDAMANIN TANIMI VE AMAÇLARI Ağaca belirli bir şekil vermek, onun büyümesini, çiçeklenmesini ve verimini etkilemek ve düzenlemek, meyvenin kalitesini yükseltmek veya ağaçtaki bir zararlanmayı tamir etmek

Detaylı

Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi artış göstermesi nedeniyle, sağlık çalışanlarının

Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi artış göstermesi nedeniyle, sağlık çalışanlarının Diş Hekimliği Uygulamalarında Çapraz İnfeksiyon Riski Prof. Dr. Rahime NOHUTCU Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dalı, ANKARA Bulaşıcı hastalıkların son yıllarda ciddi

Detaylı

ÇALIŞMA HAYATINDA BİR RİSK GRUBU: GENÇ ÇALIŞANLAR (ÇALIŞAN GENÇLİK)

ÇALIŞMA HAYATINDA BİR RİSK GRUBU: GENÇ ÇALIŞANLAR (ÇALIŞAN GENÇLİK) ÇALIŞMA HAYATINDA BİR RİSK GRUBU: GENÇ ÇALIŞANLAR (ÇALIŞAN GENÇLİK) Giriş, genç çalışan kavramı: Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Ankara İnsanoğlu var olduğu günden

Detaylı

BAĞCILIKTA BUDAMA. Uygulanış biçimlerime göre: a) Saf budama b) Karışık budama. Budama seviyelerine göre: a) Kısa budama b) Orta budama c) Uzun budama

BAĞCILIKTA BUDAMA. Uygulanış biçimlerime göre: a) Saf budama b) Karışık budama. Budama seviyelerine göre: a) Kısa budama b) Orta budama c) Uzun budama BAĞCILIKTA BUDAMA Asmanın çubuk, yaprak, sürgün gibi vegetatif aksamı ile salkım ve tane gibi generatif kısımlarının asmadan uzaklaştırılması işlemine budama denir. Asmaların yapraksız olduğu dinlenme

Detaylı

STANDART AYVA ÇEŞİTLERİNİN DÖLLENME BİYOLOJİSİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR 1

STANDART AYVA ÇEŞİTLERİNİN DÖLLENME BİYOLOJİSİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR 1 BAHÇE 35 (1-2): 83 95 2006 STANDART AYVA ÇEŞİTLERİNİN DÖLLENME BİYOLOJİSİ ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR 1 Murat ÇETİN 2 Arif SOYLU 3 ÖZET Bu çalışma 2004 2005 yılları arasında Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat

Detaylı

Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler

Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler Derleme/Review Article Çevreye İlişkin Önemli Toplantı ve Belgeler Derya Çamur*, Songül A. Vaizoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD, Ankara *Derya Çamur, Hacettepe Üniversitesi Tıp

Detaylı

KİTAPÇIK 10 SORUDA HİDROELEKTRİK SANTRALLER

KİTAPÇIK 10 SORUDA HİDROELEKTRİK SANTRALLER KİTAPÇIK 2013 10 SORUDA HİDROELEKTRİK SANTRALLER 10 SORUDA HİDROELEKTRİK SANTRALLER Hidroelektrik santrallerin çevreye etkisi yok mu? Yenilenebilir her zaman sürdürülebilir midir? HES yapmazsak suyumuz

Detaylı

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU AYDIN DA ORGANİK VE İYİ TARIM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI STRATEJİSİ VE YATIRIM ÖNERİLERİ ANALİZİ PROJESİ AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU 02/05/2014 ZOBU CONSULTING impartially on

Detaylı

Gastrointestinal Endoskopide. Temizlik, Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon

Gastrointestinal Endoskopide. Temizlik, Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon Gastrointestinal Endoskopide Temizlik, Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon Baskı: Stil Matbaacılık San. ve Tic. A.Ş. Tel : 0212 281 92 81 GASTROİNTESTİNAL ENDOSKOPİ HEMŞİRELERİ VE TEKNİSYENLERİ DERNEĞİ GASTROİNTESTİNAL

Detaylı

BAKANLIĞI EGE ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ

BAKANLIĞI EGE ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ EL KİTABI DİZİSİ DEFNE (Laurus nobilis L.) T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI EGE ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü Mustafa Kemal Bulvarı No: 75 Zeytinalanı Urla

Detaylı

Ruminant. Silajı Ne Kadar Doğru Yapıyoruz?

Ruminant. Silajı Ne Kadar Doğru Yapıyoruz? Silajı Ne Kadar Doğru Yapıyoruz? KONU İLGİ Silaj yapımında dikkat edilmesi gereken noktalar ve silaj yapım aşamaları Silajı ne kadar doğru yapıyoruz? TERCÜME VE DERLEME Teknik Ürün Müdürü Kazım Bilgeçli

Detaylı

Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu

Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu TC Sağlık Bakanlığı Tohum Otizm Vakfı Nisan, 2008 İstanbul ÖZ Bu projede; Adana, Bursa, Gaziantep, İzmir ve Kocaeli ndeki sağlık ocaklarına ve AÇSAP merkezlerine rutin

Detaylı

TÜRKİYE BÖBREK HASTALIKLARI ÖNLEME VE KONTROL PROGRAMI (2014-2017)

TÜRKİYE BÖBREK HASTALIKLARI ÖNLEME VE KONTROL PROGRAMI (2014-2017) TÜRKİYE BÖBREK HASTALIKLARI ÖNLEME VE KONTROL PROGRAMI (2014-2017) Ankara 2014 TÜRKİYE BÖBREK HASTALIKLARI ÖNLEME VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2014-2017) ANKARA 2014 ISBN : 978-975-590-505-1 T.C.

Detaylı

Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi: 40 TOPRAK KİRLİLİĞİ. Prof. Dr. Çağatay Güler Zakir Çobanoğlu

Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi: 40 TOPRAK KİRLİLİĞİ. Prof. Dr. Çağatay Güler Zakir Çobanoğlu Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi: 40 TOPRAK KİRLİLİĞİ Prof. Dr. Çağatay Güler Zakir Çobanoğlu Ankara 1997 Toprak yeryüzünün yaşam dolu yumuşak derisidir Helmut Stremme 1.Basım: 3500 Adet-1997 ISBN 975-8088-42-4

Detaylı

DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI

DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı DİŞ HEKİMLERİNİN SAĞLIĞINI TEHDİT EDEN ETMENLER VE İŞLE İLİŞKİLİ SAĞLIK SORUNLARI BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Gökay ÜSTDAL Danışman Öğretim

Detaylı

Akut Romatizmal Ateş. I. Etyoloji ve Patogenez. Nurşen DÜZGÜN

Akut Romatizmal Ateş. I. Etyoloji ve Patogenez. Nurşen DÜZGÜN 314 Akut Romatizmal Ateş Nurşen DÜZGÜN Akut Romatizmal Ateş (ARA), A grubu beta hemolitik streptokokların neden olduğu akut faringeal infeksiyona gecikmiş bir tepki sonucu gelişen; kalp, eklemler,santral

Detaylı

ÇOK DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIKLI RİSKLİ PREMATÜRELERİN SOMATİK GELİŞİMLERİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

ÇOK DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIKLI RİSKLİ PREMATÜRELERİN SOMATİK GELİŞİMLERİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DOĞUMEVİ KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ÇOK DÜŞÜK DOĞUM AĞIRLIKLI RİSKLİ PREMATÜRELERİN SOMATİK GELİŞİMLERİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER (UZMANLIK TEZİ)

Detaylı

Türkiye de Muhasebe Meslek Etiğine Yönelik Düzenlemeler ve Meslek Mensupları Tarafından Algılanması Üzerine Bir Alan Araştırması

Türkiye de Muhasebe Meslek Etiğine Yönelik Düzenlemeler ve Meslek Mensupları Tarafından Algılanması Üzerine Bir Alan Araştırması KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 12 (18): 57-72, 2010 ISSN: 1309-9132, www.kmu.edu.tr Türkiye de Muhasebe Meslek Etiğine Yönelik Düzenlemeler ve Meslek Mensupları Tarafından Algılanması Üzerine

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, 2009 93 2000'Lİ YILLARDA TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİ PROFİLİ.

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, 2009 93 2000'Lİ YILLARDA TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİ PROFİLİ. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 10, Sayı 2, 2009 93 2000'Lİ YILLARDA TÜRKİYE'YE GELEN YABANCI ZİYARETÇİ PROFİLİ Onur GÜLBAHAR * Özet Dünya turizmi, 20. yüzyılın ortalarından itibaren hızlı

Detaylı