GENÇ KADINLAR İÇİN İSTİHDAM ÖNERİLERİ KİTAPÇIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GENÇ KADINLAR İÇİN İSTİHDAM ÖNERİLERİ KİTAPÇIĞI"

Transkript

1 BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ORTAK PROGRAMI SABANCI VAKFI HİBE PROGRAMI GENÇ KADINLAR VE İSTİHDAM DÜNYASI PROJESİ GENÇ KADINLAR İÇİN İSTİHDAM ÖNERİLERİ KİTAPÇIĞI Toplumsal Konuları Araştırma ve Geliştirme Derneği Kocaeli Kent Konseyi Kadın Meclisi

2 Toplumsal Konuları Araştırma ve Geliştirme Derneği Hazırlayanlar Kamile Canbay Proje Koordinatörü, Uzman Danışman Doç. Dr. Betül Urhan Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Uzmanı Baskı Tarihi: Mart 2015 Bu doküman Sabancı Vakfı Hibe Programı nın mali katkısı ile hazırlanmıştır. Bu belgenin içeriğinden sadece TOKAGEDER sorumludur ve bu içerik herhangi bir şekilde Sabancı Vakfı nın ve UNDP nin görüş veya tutumunu yansıtmaz. Tamamının veya bir kısmının izinsiz çoğaltılması yasaktır. Bununla birlikte kaynak belirterek alıntı yapılabilir.

3 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyete Dayalı İşbölümü Türkiye de Kadınların İşgücüne Katılımı ve İstihdamı Kadın İstihdamında Mevcut Durum Kadın İstihdamını Etkileyen Faktörler Ekonomik Faktörler Sosyal ve Kültürel Faktörler Eğitim ve Vasıf Düzeyi İşsizlik İşverenlerin Kadın İstihdamına İlişkin Tutum ve Düşünceleri Meslekleri Cinsiyetlendirme Toplumsal Cinsiyete Dayalı Mesleki-Yatay Ayrışma Dikey Ayrışma-Cam Tavanlar Araştırma Kapsamındaki Beş Meslek Alanında Durum İşveren Gözü İle Kadın ve İstihdam Araştırması Sonuçları İnsan Kaynakları Yöneticilerine Göre Kadınların Güçlü-Zayıf Yönleri Departman Yöneticilerine Göre Kadınların Güçlü-Zayıf Yönleri Kadınları İşe Aldıktan Sonra Erkeklere Göre Daha Fazla Yaşanan Zorluklar Kadın ve Erkek Çalışanların Yetkinlik Karşılaştırmaları Yöneticilerin Gözünde Başarılı Kadın Algısı Kadın İstihdamında Örnek Olaylar ve İyi Uygulamalar Kariyer Yolunda Genç Kadınlara Öneriler İşveren Firmaların İş Görüşmeleri ve Kariyerlerinde Genç Kadınlara Önerileri Kadın Olarak Başarı İçin Öneriler İşverenlere Öneriler... 44

4 Değerli gençler, Büyük emekler vererek eğitimini aldığınız mesleklerinize uygun, sevdiğiniz bir işi yapmak ve sevdiğiniz işi hayatınızda güzelce konumlamak pek de kolay olmayan bir süreçtir. Bu tecrübeleri en yakından yaşayan bizzat kendinizden başkası değildir. Bununla birlikte bu süreci başarı ile tamamlamak için alanında yetkin uzmanların ve araştırmaların söylediklerine kulak vermek belki de aşılması zor gördüğünüz pek çok zorluklarda size çok faydalı olacaktır. Kadınların yetenekleri, azmi, sorumluluk duyguları ile birlikte, ailesini, arkadaşlarını, toplumu kucaklayıcı yapıları, sevgileri ve özverileri, onların konumlarını oldukça zenginleştiren ve çeşitlendiren bir konudur. Bu özelliklerin, çalışma hayatında da olumlu ya da olumsuz pek çok farklılıklar getirdiği aşikârdır. Bu kitapçık, eğitim aldıktan sonra çalışacak genç kadınlara, kendi hayatlarının önemli bir parçası olacak olan iş hayatında öneriler sunmak üzere hazırlanmıştır. Sunulan öneriler, bu kitabın oluşmasına katkı sağlayan araştırma sonuçlarının, uzman ve yönetici görüşlerinin ve tecrübelerinin bir sonucudur. Umarız bu kitapçık, iş hayatınızda size iyi bir rehberlik yapar. Çalışma hayatınızın kendinize, ailenize ve ülkemize başarı ve mutluluklar getirmesini diler, bu vesileyle kitabın 1.,2. ve 3. bölümlerini hazırlayan Doç. Dr. Sn. Betül Urhan a teşekkür ederiz. Toplumsal Konuları Araştırma ve Geliştirme Derneği

5 ÖNSÖZ Birleşmiş Milletler Ortak Programı kapsamında Sabancı Vakfı Hibe Programı mali desteğiyle yürütülen Genç Kadınlar ve İstihdam Dünyası projesi kapsamında hazırlanan bu rehber kitapçık, kadın istihdamının önündeki engelleri tanımlamak, kadınlara yol göstermek ve işverenlere de tavsiyelerde bulunmak üzere hazırlanmıştır. Kadınların istihdamda, kariyerlerinde ve özellikle yönetici konumuna yükselmesinin önünde pek çok engel vardır. Bu engellerin bir kısmı kadınların bizzat kendisinden kaynaklansa da sorunlar sadece kişisel değil aynı zamanda toplumsaldır. Toplumsal kültürün diğer bir ifade ile geçmiş tecrübelerin, önyargıların, ayrımcılıkların karar verici konumundaki işverene ve çalışma ortamına yansıması ise kaçınılmazdır. Cinsiyete dayalı iş bölümü ve buna göre şekillenen toplumsal cinsiyet rolleri, kadınların işgücü piyasasındaki konumunu, iş ve işyeri ile ilişkisini belirleyen temel bir olgu olarak ortaya çıkmaktadır. Bu gün bütün ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yaşandığı söylenebilir. Ancak, ülkemizdeki kadın istihdam oranının %25-30 bandında seyrettiği ve başka ülkelerde bu oranların %70 lere kadar çıkabildiği göz önüne alındığında ülkemizde kadın istihdamı konusunda önemli engellerin ve yer yer toplumsal cinsiyet ayrımcılığının var olduğu gayet açıktır. Kuşkusuz kadınların ücretli işlerde istihdam edilmesi, ekonomik büyüme ve kadınların yoğun olduğu iş ve sektörlerdeki istihdam olanaklarının artmasına bağlıdır. Ancak pratikte işverenlerin aynı eğitim sürecinden geçmiş olmalarına rağmen erkeklerin istihdamını tercih ettiği, birçok araştırma tarafından ortaya konulmuş durumdadır. Mesleklerin cinsiyetlendirilmesi ise ayrı bir sorundur. Kadınlar, kendilerine uygun görülen işlerde desteklenmekte, erkek meslekleri olarak görülen işleri yapan kadınlar ise erkeksi olmakla ve kadınlığını reddetmekle suçlanabilmektedir. Bazı şirketler, hem istihdamda hem yönetimde cinsiyet bakımından çeşitliliğe gitmenin daha verimli olacağının farkına varmış durumdadır. Fakat bu görüşün hala yeterli yaygınlığa ulaşamadığı ve eğitimli kadınların iş hayatına olumlu katkılarının önünün açılması gerektiği de bir gerçektir. İşte bu rehber kitapçık, bütün bu sorunlar bir yana, genç kadınların da bu engellerin farkına vararak kendilerine bir yol çizmesi için hazırlanmıştır. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 1/46 -

6 1. Toplumsal Cinsiyet ve Cinsiyete Dayalı İşbölümü Her ülkede, derecesi farklılaşmış olsa da erkek egemen ilişki biçimleri ve değer yargıları, toplumsal hayatın bütün alanlarında kadınlar açısından önemli bir belirleyicidir. Örneğin kadınlar erkeklere göre neden daha az istihdama katılır, neden bazı işlerde yoğunlaşır, neden daha az ücretli işlerde çalışır, neden mülkiyet sahipleri çoğunlukla erkeklerdir, neden siyasal ve toplumsal alanda ikincil bir konuma sahiplerdir? Kuşkusuz bu ve bunun gibi sorular sadece piyasanın dinamikleri ve kadınların görünürdeki tercihleri ile cevaplanamaz. Kadın ve erkek arasında ekonomik, toplumsal ve siyasal alanda görülen eşitsizliklerin kaynağında, sistemin her bir aygıtıyla yeniden üretilen ve biyolojik olarak görülen cinsiyetler arasındaki farklılıklara dayandırılan toplumsal ilişkiler ve yargılar yatmaktadır. Bu ilişki biçimlerini ve yargıları açıklamada ise toplumsal cinsiyet kavramı kullanılmaktadır. Toplumsal cinsiyet (İngilizce gender ), cinsiyetten (İngilizce sex ) farklıdır. Cinsiyet, kadın ile erkek arasında görülen biyolojik farklılıklar tarafından belirlenir. Doğuştan ve evrenseldir. Oysa toplumsal cinsiyet, kadınla erkeğin biyolojik cinsiyetten öte toplumsal ve kültürel açıdan tanımlanması anlamına gelir. Toplumların bu iki cinsi birbirinden ayırt etme biçimini, onlara verdiği toplumsal rolleri anlatmak için kullanılır. Bu kavram, kadınlar ve erkekler arasındaki farklılıkların sadece biyolojik farklılıklar olmadığını vurgular. Biyolojik farklılıklara dayanarak meşrulaştırılmış olan toplumsal ve kültürel değerlerin oluşturduğu farklılıklara işaret eder. Bu durumda toplumsal cinsiyet kadınların toplumdaki konumunun biyolojik farklılıklardan çok her toplumda kök salmış cinsiyetçi ayrımlardan kaynaklandığını varsayar. Toplumsal cinsiyetin tanımı aynı zamanda cinsiyetler arasında algılanan farklılıklara dayalı sosyal ilişkilere ve güç ilişkilerine de vurgu yapar. 1 Kadın ile erkek arasında görülen bu toplumsal ve güç ilişkileri cinsiyete dayalı işbölümü üzerinden temellenir. Cinsiyete dayalı işbölümü, esas olarak kadınların ve erkeklerin neleri yapıp yapmayacakları hakkında toplumda yaratılmış olan fikirlere ve değerlere dayanarak, kadınlara ve 1 Melek Bütün, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Perspektifinden Çocuk Bakım Hizmetleri: Farklı Ülke Uygulamaları, KSGM, Ankara, 2010, s.11 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 2/46 -

7 erkeklere farklı roller, sorumluluklar yüklenmesine işaret eder. Toplumsal olarak kurgulanan cinsiyetçi işbölümüne göre evin ekmeğini kazanan erkek tir. Evde kalıp bakım hizmetlerini sunması beklenen ve temel rolü ev ve aile ile sınırlanan ise kadın dır. Bu ön kabule dayanan cinsiyete dayalı iş bölümü teknik bir iş bölümünden daha fazla anlamlar taşır. Evin içinde ve dışında görülen ayrıcalık ve ayrımcılık yapılarını yaratır. Erkeklerin kadınlar üzerindeki hâkimiyetini meşrulaştırır ve iki cins arasındaki tabiiyet ilişkisini dayatır. Toplumsal olarak yüklenen aile üyelerinin yeniden üretimi ve bunun için harcadıkları görünmeyen karşılıksız emekleri, kadınları her defasında kamusal alana, topluma ve işgücü piyasasına öncelikle anne ve eş kimliği ile katılmaya zorlar. Bu roller üzerinden türetilen kadınlığa ve erkekliğe ilişkin kalıp yargılar, çeşitli mekanizmalarla yeniden üretilir. Kadınların esas sorumluluğunun aile ve ev ile ilgili sorumlulukları olduğuna ilişkin güçlü toplumsal yargı, işyerlerinden dışlanmalarını ve işgücü piyasasında belli mesleklerde yoğunlaşmalarını meşrulaştıran önemli bir dayanaktır. Dolayısıyla cinsiyete dayalı iş bölümü ve buna göre şekillenen toplumsal cinsiyet rolleri kadınların işgücü piyasasındaki konumunu, iş ve işyeri ile ilişkisini belirleyen temel bir olgu olarak ortaya çıkmaktadır. Ve çoğu zaman kendini toplumsal cinsiyet eşitsizliği şeklinde göstermektedir. Bu gün bütün ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yaşandığı söylenebilir. Ancak bu eşitsizliğin bütün toplumlarda aynı biçim ve düzeyde görüldüğü söylenemez. Toplumların tarihsel, sosyal, ekonomik ve kültürel yapılarına göre farklılık gösterir. Türkiye de özellikle son 30 yılda yapılan araştırmalardan elde edilen bilgiler, kadınların eğitimden çalışma yaşamına, siyasetten toplumsal konuma kadar birçok alanda derinlikli bir eşitsizlikle karşı karşıya olduklarını göstermektedir. 2. Türkiye de Kadınların İşgücüne Katılımı ve İstihdamı 2.1. Kadın İstihdamında Mevcut Durum Günümüzde pek çok ülkede uygulanan ekonomik ve sosyal politikaların bir sonucu olarak kadın istihdamında bir artış olduğu görülmektedir. Eurostat 2013 verilerine göre erkek istihdam oranı AB nde %69,4 iken kadın Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 3/46 -

8 istihdam oranı %58,8 dir yılları arasında AB-28 ülkelerinde erkek istihdamının %1,1 azaldığı, aynı dönemde kadın istihdamının %4 arttığı ölçülmüştür. 2 Kadın istihdam oranının en yüksek olduğu ülkeler İzlanda, Norveç ve İsviçre dir (kadınların %73 ü veya daha fazlası çalışmaktadır) ve bu ülkelerde erkeklerin çalışma oranı yıllara göre giderek azalmaktadır. Kadınerkek istihdamı arasındaki farkın en düşük olduğu ülkeler Litvanya, Finlandiya, Letonya ve İsveç tir. (1) Grafik, genel istihdam oranı sırasına göre sıralanmıştır. (2) 2012 Kaynak: Eurostat (online data kodu lfsi_emp_a) Türkiye de kadınların istihdam oranı 2013 Eurostat verilerine göre %29.6, TÜİK verilerine göre ise %30.8 dir. Türkiye de işgücüne katılım oranın düşük olması esas olarak kadınların işgücüne katılım oranlarının oldukça düşük olmasıyla ilgilidir. Aşağıdaki tablo, kadınların Türkiye deki işgücü piyasasındaki durumunu rakamlarla özetleyen istatistikleri göstermektedir. Türkiye İşgücü Piyasasına İlişkin Temel Göstergeler, Eylül, 2014 Toplam Erkek Kadın Nüfus (Bin kişi) İşgücü (Bin Kişi) İstihdam (Bin Kişi) Eurostat 2013 verileri, Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 4/46 -

9 Tarım (Bin Kişi) Tarım dışı (Bin Kişi) İşsiz (Bin Kişi) İşgücüne Dâhil Olmayanlar İşgücüne Katılma Oranı (%) 51,1 71,7 31,1 İstihdam Oranı (%) 45,8 65,2 26,8 İşsizlik Oranı (%) 10,5 9,1 13,6 Tarım dışı İşsizlik Oranı 12,7 10,4 19,1 Genç Nüfusta (15-24) İşsizlik Oranı(%) 19,1 16,6 23,8 Kaynak: TÜİK Haber Bülteni, Sayı:16014, , tuik.gov.tr 2.2. Kadın İstihdamını Etkileyen Faktörler Kadınlar söz konusu olunca işgücü arzı ve talebi üzerinde etkili olan karmaşık, çok boyutlu ve birbiri ile ilişkili nedenler ön plana çıkar. Kadınların ücretli işte çalışma oranlarının erkeklere göre düşük olması iki boyut üzerinden incelenebilir. Birincisi kadınların işgüçlerini piyasalara sunmalarının önündeki engeller, diğeri ise kadın işgücü talebinin düşük olmasına neden olan faktörler. Kadınların işgüçlerini piyasaya sunmalarının önündeki engeller ağırlıklı olarak sosyo kültürel faktörlerden kaynaklanmaktadır. Ve bu engeller kadın olmakla ilgilidir. Aslında bu durum sadece kadınların çalışmasını, yani işgücü piyasasına çıkmasını etkilemez. Daha sonra da ifade edeceğimiz gibi işverenlerin kadın işgücü istihdam etme eğilimini ve şeklini de yakından etkiler. Bu nedenler ve engeller yumağı kadınların işgücü piyasasındaki konumunu başka bir ifade ile kadınların, - İşgücüne ve istihdama katılma oranını, - İşsizlik ve kayıt dışılık oranını, - Belli mesleklerde ve sektörlerde yoğunlaşmalarını, - Ücret eşitsizliğini belirler. Bu nedenle, kadın işgücü arzı ve talebi sadece ekonomik politikalarla ve tercihlerle açıklanamaz. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 5/46 -

10 Ekonomik Faktörler Kuşkusuz yukarıdaki tabloda temel işgücü göstergeleri bakımından görülen kadın-erkek eşitsizliğin nedenleri, izlenen ekonomik, sosyal ve kültürel yapının kadın işgücü talebi ve arzını belirleyen faktörlerin bileşiminden kaynaklanır. Ancak belirleyici bir unsur da tarım kesiminde meydana gelen yapısal değişimler sonucu, kırın çözülmesi ve açığa çıkan işgücünün kentlere göç etmesidir. Kırsal alanda üretken olan kadın nüfusunun, göçle birlikte sınırlı istihdam artışlarının yaşandığı kentsel işgücü piyasasında kendine yer bulamamış olmasıdır. İstihdam yaratmayan bir büyümenin de bu tablonun oluşmasında etkili olduğu söylenmelidir. Bunların yanı sıra ücretlerin düşük olması, çok uzun çalışma saatleri, kayıt dışılık gibi ekonomik faktörler de kadınların işgücü piyasasına girmelerini engellemekte veya işten ayrılmalarına neden olmaktadır Sosyal ve Kültürel Faktörler Hem kadınların işgüçlerini sunması hem de işverenlerin kadın istihdam etme eğilimleri sosyokültürel faktörler yani toplumsal cinsiyete dayalı işbölümü ve bu işbölümü üzerinde şekillenen toplumsal cinsiyet rollerinden önemli ölçüde etkilendiği belirgin bir şekilde gözlemlenmektedir. Örneğin kadınların ev işleri ve bakımından sorumlu tutulmaları, işgücü piyasasına çıkmalarını ve iş aramalarını engelleyen en önemli faktördür. TÜİK verilerine göre Eylül 2014 yılında 15 yaş üstü çalışma çağındaki kadınların yaklaşık %58,1 i ev işleri ile meşgul olmasından dolayı işgücü piyasasına dâhil olmamıştır. İşgücüne dâhil olmayan kadınların %80 inin evli olduğu belirtilmelidir. Ev işleri ile meşgul olmasından dolayı işgücüne katılmayan erkeğin olmaması, toplumsal cinsiyet temelli işbölümünün ve rollerinin tipik bir yansımasıdır. Türkiye de kadınların bakım sorumluluğunu azaltacak ücretsiz kreş, bakımevi gibi imkânlar son derece sınırlıdır. Bu sorumluluğu kendisinin yerine getirmesi beklenen kadınlar, ya bu sorumluluğu ailedeki diğer kadınlarla dayanışarak yerine getirir ya da piyasadan bu hizmetleri satın almak zorunda kalır. Dolayısıyla ücret düzeyi düşük olan işlerde çalışma olanağı bulabilen kadınlar için, ücretinin önemli bir kısmını bu hizmetleri satın almak için ayırmak zorunda kalacakları için çalışmadıkları veya çalışıyorlarsa çocuk sahibi olduklarında işten ayrıldıkları görülebilmektedir. Kadınlar için başka bir seçenek de iş ve aile sorumluluklarını Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 6/46 -

11 uyumlaştırabilecekleri, uygun işleri tercih etmektir. Unutulmaması gereken husus, kadınların ücretli olarak çalışsalar bile ev ve aile sorumluluklarını erkeklerin paylaşma eğiliminin çok düşük olduğudur. Bu durum kentlerde çalışmak isteyen ve düşük ücretle çalışan kadınları zorlayan önemli unsurlardan birisidir. Burada dikkat çekilmesi gereken önemli bir nokta, hangi sosyal statü ve sınıftan, hangi eğitim seviyesinde olursa olsun kadınların bu rol ve sorumlulukları yüklenmiş olmalarıdır. Yapılan bir araştırma bakım sorumluluğu ve evliliğin, kadın işçilerin işten ayrılma nedenlerinin %70 ini, işverenin işten çıkarma nedenlerinin %20 sini oluşturduğunu ortaya koymuştur. 3 Bu durum kadınların işgücü piyasasındaki yaş dağılımında da anlaşılabilir. Gerçekten Türkiye de kadınlar yaşları arttıkça önce işgücü piyasasına girmekte, sonra evlilik, çocuk ve yaşlı bakımı gibi ev içi sorumluluklarının artmasına paralel olarak işgücü piyasasından çıkmaktadır. Kadın katılım oranı daha yüksek olan başka ülkelere benzer şekilde çocukları büyüyen ve buna paralel ev içi üretimi düşen kadınların işgücü piyasasına girişlerinin tekrar arttığını görmek mümkündür. 4 Aile rol ve sorumluluklarının yanı sıra kadınların dışarıda ücretli çalışmasına yönelik aile ve toplumun olumsuz tutumları da kadınların iş aramasına ve çalışmasına engel olmaktadır Eğitim ve Vasıf Düzeyi Kadınların hem işgücü piyasasına girişlerini hem de bu piyasadaki konumlarını belirleyen önemli faktörlerden birisi de eğitimsizlik ve vasıfsızlık olduğu söylenebilir. Eğitim ve istihdam arasında doğrusal bir ilişkinin olduğu kabul edilmektedir. Yani eğitim düzeyi arttıkça istihdam oranlarının da artacağı varsayılmaktadır. Özellikle kentsel alanlardaki kadınlar göz önüne alındığında eğitim, işgücüne katılımının belirlenmesinde çok güçlü bir role sahip olduğu görülebilir. Daha yüksek eğitim düzeylerine sahip kadınların gittikçe artan katılım oranlarına sahip olduğunu göstermektedir. TÜİK verilerine göre Eylül 2014 yılında kentlerde 3 Melda Yaman Öztürk, Karşılıksız Bakım Emeği ve Kadın İstihdamına Etkisi, Kadın Emeği Konferansı Kadın İstihdamı Sorun Alanları, TEPAV, Ankara, 2011, s.55, 4 Gökçe Uysal, Kentlerde İşgücüne Katılım Oranı Artıyor, BETAM Araştırma Notu, 13/43, Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 7/46 -

12 yüksekokul veya fakülte mezunlarının işgücüne katılma oranı %%73,7 dir. Bu gruptan sonra işgücüne katılma oranı en yüksek diğer grup ise mesleki veya teknik liseden mezun olan kadınlardır. Bu eğitim düzeyine sahip kadınların işgücüne katılım oranı %40,5 tir. İstihdam oranlarına bakıldığında da istihdam oranı en yüksek olan kadınların %61,2 ile fakülte ve yüksekokul mezunları olduğu görülmektedir. Mesleki veya teknik lise (%31,5) ve genel lise (%24,6) mezunları kadınların diğer gruplara göre istihdam oranlarının yüksek olduğu görülmektedir. 5 Ancak kadınlarla karşılaştırıldığında yüksekokul veya fakülte (%86,2) ve mesleki veya teknik lise (%78,9) mezunu erkeklerin işgücüne katılma oranlarının çok daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu veriler aynı düzeyde bir eğitim seviyesine sahip olsalar bile erkeklerin istihdam edilme olasılıklarının daha yüksek olduğunu göstermektedir TÜİK verilerine göre, araştırmanın örneklemini oluşturan kentlerde imalat sektöründe çalışanların %63 ü ortaokul ve altında bir eğitim düzeyine sahiptir. Başka bir ifade ile Türkiye de imalat sektöründe istihdam edilenlerin eğitim düzeyi düşüktür. İmalat sektöründe istihdam edilen kadınların %13,3 ü üniversite mezunu iken, erkekler arasında bu oran %12,3 tür. 5 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 8/46 -

13 İşsizlik Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere yaş grubundaki erkeklerin %16 sı, kadınların ise %23,8 i işsizdir. TÜİK Eylül 2014 verilerine göre erkekler arasında en yüksek işsizlik oranı okuma yazma bilmeyenler (%14,6) en düşük işsizlik oranı ise yüksekokul veya fakülte mezunları (%8,9) arasında görülmektedir. Ancak kadınlar söz konusu olunca işsizlik oranları ile eğitim düzeyi arasında ters orantılı bir ilişki gerçekleşmediği görülmüştür. Kadınlar arasında en yüksek işsizlik oranları mesleki ve teknik lise (%22,9) mezunları ve yükseköğretim mezunları (19,4) arasında görülmektedir. Mesleki ve teknik lise mezunu kadınlar arasında işsizlik oranı, erkek işsizlik oranının üç katı kadardır. Üniversite mezunu olan kadınların da işsizlik oranı bu eğitim seviyesindeki erkeklerden iki kat daha fazladır yılı TÜİK verilerine bakıldığında, yüksekokul ve fakülte mezunları arasında 1 yıldan uzun süredir iş arayanların oranının yüksek olduğu görülmektedir. Üniversite mezunu erkeklerin %26,7 si bir yıl ve daha uzun bir süredir işsiz iken, bu oran kadınlar arasında %35,7 ye yükselmektedir. Bu durum, aslında kadın istihdamında yığılmaların ve çalışmak isteyen kadınların işsizlik sürelerinin erkeklere oranla daha uzun sürdüğünün bir kanıtı olarak yorumlanabilir. TÜİK 2013 verilerinden yararlanarak yaptığımız belirlemelere göre, yüksekokul ve fakülte mezunu erkek işsizlerin %18,5 i, kadın işsizlerin ise %26,8 i ilk kez iş arayan kişilerden oluşmaktadır. Bu konudaki bir diğer çarpıcı veri, öğrenime devam ettiğinden dolayı ilk kez iş arayan yüksekokul ve fakülte mezunu işsiz erkeklerin oranı %13,5 iken, kadın işsizlerin oranı %20 dir. Bu veriler aslında yeni üniversite mezunu olan kadınların istihdam edilme olasılığının erkeklere oranla düşük olduğunu göstermektedir. 6 Meltem Dayıoğlu, Murat Kırdar, Türkiye de Kadınların İşgücüne Katılımında Belirleyici Olan Etkenler ve Eğilimler, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı:5, Ankara, 2010, s.42 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 9/46 -

14 İşverenlerin Kadın İstihdamına İlişkin Tutum ve Düşünceleri Kuşkusuz kadınların ücretli işlerde istihdam edilmesi, ekonomik büyüme ve kadınların yoğun olduğu iş ve sektörlerdeki istihdam olanaklarının artmasına bağlıdır. Ancak pratikte işverenlerin aynı eğitim sürecinden geçmiş olmalarına rağmen erkeklerin istihdamını tercih ettiği, birçok araştırma tarafından ortaya konulmuş durumdadır. Bu gerçek, işverenleri kadınları istihdam etme eğilimlerinin tek başına sektörel ve ekonomik faktörlerle açıklanamayacağını göstermektedir. Yukarıda belirtmeye ve açıklamaya çalıştığımız kadınları çalışmaktan alıkoyan engeller, işverenlerin de kadınları istihdam eğilimini azaltmaktadır. Başka bir ifade ile kadınların ücretli bir işte çalışmamasının nedeni aynı zamanda işverenlerin de kadın çalıştırmamasının ya da belirli işte çalıştırmalarına neden olur ve her ikisi birbirini besler. İşletmelerin mantığında hem işler hem de hiyerarşiler cinsiyetten bağımsız soyut kategoriler olarak ele alınır. Bu mantık içerisinde bir çalışanın, işini etkileyecek başka sorumluluk ve zorunlulukların olması kabul edilemez. En azından, işin dışında var olan yükümlülüklere, iş tanımının içerisinde yer verilmez. Bu durum, iş dışında gereğinden fazla yükümlülüğü olan kadınları iş için uygunsuz hale getirir. Oysa eşi veya başka bir kadın tarafından kişisel ihtiyaçları ve çocuklarıyla ilgilenilen erkek, işini hayatının merkezine koyabilir. Bu da onu işverenler açısından gerçek ve güvenilir bir çalışan yapar 7. İş dışında gereğinden fazla yükümlülüğü olduğu düşünülen evli kadınların, aile ile işin uyumlaştıramadıkları durumlarda işlerinden ayrılacaklarını düşünen işverenlere göre kadınlar güvenilir işçiler değildir. İşverenlerin bu iddiası iki temele dayanmaktadır; * Kadınların işe devamsızlık oranları erkeklere göre yüksektir, * Kadınların işlerini terk etme ve çalışmaya ara verme olasılıkları erkeklere göre yüksektir. Dolayısıyla kadınları işe alırken veya hangi iş tanımlarına bağlı olarak çalışacağı belirlenirken bu varsayımlar üzerinden hareket edilir. Aslında kadınların aile sorumluluklarının onların işlerini ne kadar etkileyeceği 7 Joan Acker, Hierarchies, Jobs, Bodies: A Theory of Gendered Organizations, Gender and Society, Vol. 4, No:2, 1990, p Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 10/46 -

15 sorusu cevaplanmamaktadır. İşverenler ve yöneticiler arasında kadınların ve erkeklerin işe devamsızlıkları, iş değiştirme sıklığı ve verimlilikleri konusunda değişik görüşlere sahip oldukları ve bu konuda bir görüş birliği içinde olmadıkları gözlenmektedir. Kadınların erkeklerden daha düzenli, disiplinli ve işte güvenilir olduğunu düşünen işverenler bulunmaktadır. Ancak konu yöneticiliğe gelince, kadınların daha sık işten uzaklaştıkları, aile sorumlulukları, evlenince işten ayrılabilecekleri, tüm bu riskler nedeniyle de kadınları eğitmeye değmeyeceğini düşünmektedirler. Bu nedenle işverenler ya kadın istihdam etmemekte ya da kadınları daha az sorumluluk gerektiren alt kademelerde ve işlerde çalıştırmayı tercih etmektedirler. 8 İşverenlerin kadın istihdam etmemelerinin önemli bir diğer nedeni de; kadın işçi istihdam etmeleri veya işyerinde istihdam edilen kadınların sayısının yüksek olması durumunda yasalar gereği yerine getirmek zorunda oldukları yükümlülüklerin, kadınların kullandıkları doğum ve diğer izinlerinin işgücü maliyetlerini yükselteceği endişesidir. Kreş, bakımevi gibi mekanizmalarla desteklenmeyen kadın çalışanlar işverenlerin fazla çalışma, vardiya usulü çalışma önerilerini geri çevirmektedirler. Bu da işverenler açısından kadın işçilerin iş için uygunluğunu tartışmalı hale getirmektedir 8 Yıldız Ecevit, Türkiye de Ücretli Kadın Emeğinin Toplumsal Cinsiyet Temelinde Analizi 75 Yılda Kadınlar ve Erkekler, Türk Tarih Vakfı Yayını, 1998, s.283 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 11/46 -

16 3. Meslekleri Cinsiyetlendirme Toplumsal cinsiyet temel alınarak yapılan çalışmalar, toplumsal ilişkilerin işyerindeki üretim ve üretim dışı her türlü ilişkiyi belirleyerek kadınların bazı mesleklerde ve işlerde yoğunlaştığını ve çalışma koşullarını belirlediğini göstermiştir. Buna göre toplumsal cinsiyet ayrışması bir meslek veya iş içinde bir defa kristalleştikten sonra cinsiyete göre sınıflanıp tanımlanmış, bundan sonra piyasa üzerinde kuvvetli bir normatif baskı oluşmuş, arz ve ücret koşulları değişse bile, kadınların erkeklerin yerini almasına karşı konulmuştur. Toplumsal cinsiyete göre sınıflama, işe alma süreçlerini normatif olarak etkilemektedir. Kadın ve erkeklerin bir işi yapabilmek için yetenekli olup olmadıklarına bakılmaktan çok, onlar için uygun olup olmadığı vurgulanır. Uygunluk, aynı zamanda dedikodu ve alaya alma gibi mekanizmalarla da desteklenir. Çoğu zaman meslekler teknik gerçeklerle değil, kadına ve erkeğe uygunluk nosyonlarıyla ayrışmakta ve meslek yapısını oluşturmaktadır. 9 Mesleklerin cinsiyetlendirilmesi mesleksel kimlikler ile cinsel kimliklerin birbirine girmesine neden olmaktadır. Olabildiğince kadınların kendilerine uygun görülen işlerde çalışmaları desteklenmekte, erkek işleri yapan kadınların ise erkeksi tavırlar göstermesi ve hatta kadınlığını kaybetmiş kişiler olması beklenmektedir. Toplumsal mekanizmalarla tarihsel olarak üretilmiş olan bu değerler, yargılar ve sonuçlar, işgücü piyasasına yeni girecek olan kadın ve erkeklerin davranışlarını etkileyecek biçimde nesilden nesile taşınmaktadır. İşgücü piyasasında görülen cinsiyete dayalı işbölümü iki düzenleyici ilke tarafından şekillendirilmektedir. Bunlardan biri kadın ve erkeklerin işlerinin farklılığına vurgu yapan ayrılma ilkesi ; diğeri ise erkek işlerinin kadın işlerinden daha değerli olduğuna vurgu yapan hiyerarşi ilkesi dir. 10 Kuşkusuz işgücü piyasasında işlerin tarihsel olarak kadın işi ve erkek işi olarak ayrışması ve kadınların ne tür iş yaptıkları toplumda var olan cinsiyet ideolojilerinden bağımsız değildir. Nitekim annelik ve kadınlık ideolojisinin şekillendirdiği cinsler arasındaki farklılıklara ilişkin kültürel ön kabuller ve inançlar sosyal yaşamın ve dolayısıyla işgücü piyasasının 9 Ecevit, a.g.m, s Kergoat G, Cinsiyete Dayalı İşbölümü ve Toplumsal Cinsiyet İlişkileri, Eleştirel Feminizm Sözlüğü, Der.Hırata H, Laborie F, Le Doare H, Senotier D.,Çev. G.Acar-Savran, Kanat Kitap, İstanbul, 2009, s.95 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 12/46 -

17 örgütlenmesinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bu kabuller hem kadınların işyerinde dışlanmasını hem de onların belli mesleklerde yoğunlaşmasının nedenini oluşturmaktadır. Bu konuyla bağlantılı olarak üç kültürel kabulün önemli olduğu söylenebilir. Bunlardan ilki kadınların yerinin evi ve esas sorumluluğunun ev içindeki işler olduğuna yönelik kalıp yargıdır. Diğeri ise toplumda kadın-erkek arasındaki ilişkilere ve karakterlerine ilişkin yargılardır. 11 Özellikle kadınların ve erkeklerin karakterlerinin yansıması olarak görülen tavır ve tutumlar onların kendilerine uygun işlere girmelerinde belirleyici olmuştur. Çünkü işlerin karakterleri ile çalışanların karakterleri arasında bir bağ kurulur ve yetkinlik bu bağa göre değerlendirilir. Örneğin işlerin belli karakteristikleri vardır; kolay, hafif, zor, ağır, sabır ve incelik gerektiren, beceri, teknik bilgi ve tecrübe gerektiren gibi. İşçilerin de işler gibi kendilerine atfedilen özellikleri vardır. Örneğin pasif, sabırlı, şefkatli, incelikli, dakik, duygusal, bağımlı, zayıf, dırdırcı gibi özellikler tipik kadın özellikleri olarak görülürken, rasyonellik-akıl, sorunlara duygusal olmaktan uzak bir yaklaşım, soyutlama ve planlama için analitik yetiler, görevi başarıyla tamamlayabilme yeteneği, sorun çözmede ve karar almada bilişsel bir üstünlük, fiziksel güç, yüksek düzeyde aktif, hırslı, dominant, teknik işlerde yeterlilik, özgüvenli gibi özellikler de erkeklere atfedilir. 12 Üçüncü kültürel ön kabul ise cinsler arasında görülen farklılıkların ve özelliklerinin biyolojik/doğal olarak kabul edilmesidir. 13 Sabır, şefkat, duygusallık ve zayıf olma durumu kadınların doğal niteliği sayılması gibi. Bu kültürel kabuller, kocaların, eşlerin, kanun yapıcıların ve kadınların kendilerinin yanı sıra işverenlerin de çalışma ile kadın arasında kurulan ilişkiye yönelik tutumlarının temelini oluşturmaktadır. Çoğu zaman kadınların hangi iş ve mesleği seçecekleri konusunu da kişisel bir tercih olmaktan çıkarmaktadır. Çünkü kadınlar ve erkekler toplumsal hayat içerisinde cinsiyetlerine uygun olarak kodlanmış roller içerisinde düşünmek ve davranmak üzere sosyalleşirler. Bu da iş ve meslek seçimini kişisel bir tercih olmaktan uzaklaştırır. Bu durumda kadınların talepleri ve yaptıkları seçimler, bu seçimlerden önce gelen bir takım süreçler tarafından belirlenir. 11 Reskin BF, Hartman H, Women s Work Men s Work:Sex Segregation on the Job, Washington DC., 1986,s Ecevit, a.g.m, s Reskin, Hartman, a.g.e., s Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 13/46 -

18 Jon Elster 14, bu durumu kişilerin isteklerini gerçekleştirebilecekleri olanaklara göre uyarlama anlamına gelen, uyumsal tercih kavramıyla tanımlamıştır. Buğra 15 da genel olarak dezavantajlı konumda bulunanların, özel olarak da ataerkil toplumlarda yaşayan ve ayrımcılığa uğrayan kadınların, talep ve davranışlarını, toplumsal konumları ve kendilerine biçilen toplumsal roller doğrultusunda, neyi elde edip edemeyeceklerine göre biçimlendirdiklerini ifade etmiştir. Bu durumu özellikle profesyonel meslek ve uzmanlık alt dallarının seçimi ile üst düzey yöneticilik konusunda çok belirgin bir şekilde görmek mümkündür. Özetle kültürel kabuller, eşlerin, kanun yapıcıların ve kadınların kendilerinin yanı sıra işverenlerin de çalışma ile kadın arasında kurulan ilişkiye yönelik tutumlarının temelini oluşturmaktadır. Kadınlar farklı işleyen toplumsal mekanizmalarla evdeki rol ve sorumluluklarının adeta bir uzantısı veya bu rol ve sorumlulukları ile uyumlu olan işler için teşvik edilmekte ve zorlanmaktadırlar. Böylece daha değersiz olarak etiketlenen kadın işlerine mahkûm edilmektedirler. Gerçekte kadınlar az ücretli ve düşük statülü işlerde çalışmaya gönüllü değildirler. Ya bu meslekler kadınlar çalıştığı için düşük statülü olur veya düşük statülü oldukları için kadınlara tahsis edilirler. Başka bir deyişle, kadınlar kendi mesleklerini seçmekte özgürdürler, fakat bu özgürlüğü kullanmayı başardıkları her yerde, bu meslekler kadın çalışanların sayısındaki artışla doğru orantılı olarak düşük ücretli ve düşük statülü olmaktadır. 16 Dolayısıyla işlerin toplumsal cinsiyete göre ayrıştığı bir piyasada kadınlar kendileri için önceden belirlenmiş olan işler arasından seçim yapmak durumunda kalmaktadırlar. Kadınların bazı sanayi ve hizmet dallarında yoğunlaşmışken, genel olarak yönetimle ilgili bilimsel bilgi, sermaye ve teknolojinin kontrolünün gerektiği dallardan dışlanmış olmaları; yardımcılığa dayanan işler, rutin işler, sosyal refah, toplum sağlığı, bakım ve hizmet işleri ile ilişkilendirilmeleri; çoğu kez yöneten değil, yönetilen yani başkalarının aldığı kararları yerine getiren 14 Jon Elster, Ekşi Üzümler Rasyonalitenin Altüst Edilmesi Üzerine Çalışmalar, Çev. Barış Cezar, Metis, İstanbul, Ayşe Buğra, Toplumsal Cinsiyet, İşgücü Piyasaları ve Refah Rejimleri, Türkiye de Kadın İstihdamı İstanbul, 2010, s.9, pdf (Erişim: ) 16 Benholdt-Thomsen V., Kadın Emeğinin Geleceği Kadına Yönelik Şiddet, Son Sömürge Kadın,Ed. Maria Mies vd., Çev. Y. Temurtürkan, İletişim, İstanbul, 2008, s.184 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 14/46 -

19 konumda olmaları ücretli kadın emeğinin evrensel temel özelliklerindendir. Özellikle kadınların işgücü piyasasına girerken ve bir mesleği tercih ederken kendilerini, kabul edilme şansları olduğu ve erkeklerle rekabetin daha az olduğunu düşündükleri iş ve işkolları ile sınırlamaları meslekiyatay ayrışmayı ve kadın işlerinin değersizliğini artıran bir etkiye sahip olmaktadır. 17 Böyle olunca ülkeler arasında kadınların yoğunlaştıkları sektörler çeşitli etkenlere bağlı olarak farklılaşsa bile kadınların prestiji ve kazancı daha düşük yardımcı işlerde ve işkollarında yoğunlaştıkları gerçeği ortak bir özellik olarak ortaya çıkmaktadır Toplumsal Cinsiyete Dayalı Mesleki-Yatay Ayrışma Mesleki cinsiyet ayrımcılığı ve ayrışma Türkiye işgücü piyasasının belirgin özelliklerinden birisidir. Kadınların sanayi sektöründe istihdam oranları yıllar içinde artış göstermesine rağmen her zaman düşük düzeyini korumuştur. Sanayide istihdam edilen kadınların oranı %15,3 tür. Erkekler ise en yüksek oranda (%51) hizmetler sektöründe, ikinci olarak ise sanayi sektöründe (%31) ağırlıklı istihdam edilmektedir. İşgücü piyasasında cinsiyete dayalı ayrışmayı sadece sektörler üzerinden analiz etmek yetersizdir. Aynı zamanda kadın istihdamının hangi iş kollarında ve alt dallarında ve hangi mesleklerde yoğunlaştığı da önemlidir. Aşağıdaki tablodan da görülebileceği gibi, kadınların %48 i nitelikli tarım, hayvancılık, avcılık, ormancılık ve su ürünleri ve nitelik gerektirmeyen işlerde istihdam edilmektedir. Diğer yoğunlaştıkları meslekler ise hizmet ve satış ile büro ve müşteri hizmetleridir. Hiçbir meslek grubundaki kadın istihdamının payı %50 ye ulaşamamıştır. En düşük istihdam oranının ve payının olduğu meslekler ise sanatkârlar ve ilgili işler ile tesis ve makine operatörlüğü ve montaj gibi teknik bilgi ve vasıf gerektiren mesleklerdir. Bu meslek grubunda çalışan kadınların imalat sektöründe genel ortalamanın üstünde bir oranla istihdam edildikleri söylenmelidir. İmalat sektöründeki hiçbir meslekte kadınların payı %40 a ulaşmamıştır. İmalat sanayisinde kadınlar açısından istihdamı düşük olan gruplar, profesyonel meslek mensupları ile kanun yapıcılar, üst düzey yöneticiler ve müdürlerdir. 17 Ecevit, a.g.m, s.277 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 15/46 -

20 Kadın İstihdam (Bin) Kadın İstihdam Oranı (%) Kadın İstihdam Payı (%) Kadın İstihdamı (Bin) Kadın İstihdam Oranı (%) Kadın İstihdam Payı (%) Kadın İstihdam Miktarı (Bin) Kadın İstihdam Oranı (%) Kadın İstihdam Payı (%) Mesleklere Göre Kadın İstihdam Oranları ve Payları (2012) Tüm sektörler İmalat Hizmetler Meslek grubu Kanun yapıcılar üst düzey yöneticiler ve müdürler Profesyonel meslek mensupları Yardımcı profesyonel meslek mensupları 220 3,0 11,5 30 3,0 10, ,5 12, ,7 40,4 28 2,8 30, ,1 41, ,3 34, ,0 30, ,6 36,9 Büro ve müşteri hizmetlerinde çalışan elemanlar Hizmet ve satış elemanları Sanatkârlar ve ilgili işlerde çalışanlar Nitelikli tarım hayvancılık, avcılık ormancılık ve su ürünlerinde çalışanlar Tesis ve makine operatörleri ve montajcılar Nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar ,6 44,6 87 8,6 38, ,6 46, ,9 27,2 34 3,4 29, ,7 27, ,4 10, ,4 18,5 28 0,08 3, ,7 43, ,4 9, ,5 18,9 13 0,04 1, ,0 37, ,3 17, ,2 29,9 Toplam , ,8 22, ,3 Kaynak: Tablo, adresinden elde edilen verilerden yararlanılarak düzenlenmiştir. Aslında yukarıdaki tabloda dikkat çeken bir özellik, Türkiye genelinde istihdam edilen kadınların %10 unun profesyonel meslek mensuplarından oluşmasıdır. İstihdam edilen toplam profesyonel meslek mensuplarının %40 ını kadınlar oluşturmaktadır. Kuşkusuz bu durum kadınların işgücü piyasasındaki genel durumlarının özgün bir yanını oluşturmaktadır. Ancak sektörler itibariyle bakıldığında aynı durumun gözlenmediği görülmektedir. Örneğin imalat sektöründe kadın profesyonel meslek mensuplarının Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 16/46 -

21 oranını %2,8 gibi çok bir düşük orandır. İmalat sektöründe istihdam edilen toplam profesyonel meslek mensuplarının %30 unu kadınlar, %70 ini ise erkekler oluşturmaktadır. Hizmetler sektöründe istihdam edilen kadınların %22 si profesyonel meslek mensuplarından oluşuyorken, bu sektörde istihdam edilen toplam profesyonel meslek mensuplarının %41 ini kadınlar oluşturmuştur. Buna rağmen profesyonel meslek mensupları arasında kadın oranı azımsanmayacak bir orandadır. Ancak kadınların profesyonel mesleklerde var oluşları sorunsuz değildir. Çünkü uzman mesleklerde kadın oranının yükselmesi, o mesleklerin kendi alt dallarında cinsiyete dayalı bir ayrışma ile birlikte gerçekleşmektedir. Örneğin mühendislik alanlarının çok net bir şekilde geleneksel iş bölümüne uygun şekilde bir ayrışmanın yaşandığı ve kadınların bazı alanlarda yoğunlaştığı görülmektedir. Bu durumun sadece işyerlerinde değil, meslek seçim sürecinden itibaren oluştuğunu söylemek gerekmektedir. Özellikle uzmanlık alanının seçimi konusunda aile, üniversite öğretim üyeleri ve toplum tarafından kadınlara uygun görülen uzmanlık dallarına yönlendirildiği, diğerlerinden uzak durmaları konusunda çeşitli mekanizmalarla teşvik edildikleri görülmektedir. Gerçekten öğretim alanlarına göre lisans düzeyindeki öğrenci sayılarına bakıldığında erkeklerle özdeşleştirilmiş olan teknik bilimlerde kadın öğrenci oranının, yıllar içinde artış göstermesine rağmen hala düşük olduğu görülmektedir. Aynı eğitimi almış bile olsa kadın yerine erkeğin tercih edildiği veya işyerinde istihdam edildikleri işlerin ayrıştığı görülebilmektedir. 18 Kadın mühendislerin istihdamında da böyle bir ayrışmayı görmek mümkündür. İş hayatında bilim ve teknoloji, muhakeme ve karar verme, yönetim gerektiren konularda çoğunlukla erkeklerin yer aldığı görülmektedir. Kadınların, erkek mesleği olarak tarif edilen mühendisliğin alt dallarında işe girme şansları düşmektedir. Deneyimler, erkek işi olarak görülen mesleklerde istihdam edilmeleri ve işlerini korumalarının, kadınlar açısından daha fazla donanımı, dikkati, çabayı, kontrol edilmeyi, erkekleşmeyi ve erkeklerle rekabeti gerektirdiğini göstermektedir. Tüm bu engel ve zorluklara rağmen, erkek işi mühendislik alanlarında oldukça başarılı kadınların varlığı bile, 18 Ecevit, a.g.m, s Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 17/46 -

22 meslek ayrışmasının büyük ölçüde kalıp yargılardan kaynaklandığını göstermektedir. 19 Teknik Bilimler ve Seçilmiş Bazı Mühendislik Alanlarında Lisans Düzeyinde Öğrenci Sayıları ( ) Öğretim Alanı Toplam Kadın Yüzde Erkek Yüzde Teknik Bilimler , ,3 Makine Mühendisliği , ,3 İnşaat Mühendisliği , ,6 Maden Mühendisliği , ,1 Elektrik/Elektronik Mühendisliği , ,6 Bilgisayar Mühendisliği , ,8 Çevre Mühendisliği , ,4 Endüstri Mühendisliği , ,2 Tekstil Mühendisliği , ,8 Kimya Mühendisliği , ,4 Gıda Mühendisliği , ,3 Kaynak:http://www.osym.gov.tr/belge/ / ogretim-yiliyuksekogretim-istatistikleri.htmlsym.gov.tr Yapılan çalışmalar profesyonel mesleklerde çalışan kadınların aile içi rolleri ve sorumlulukları ile iş yaşamlarını dengeleme zorunluluklarının aynı kaldığını, bu nedenle özel yaşamları ile çalışma yaşamları arasında ciddi bir çatışma yaşadıklarını, mesleki terfi, yükseltme ve ücret olguları bakımında önemli eşitsizliklere maruz kaldıklarını, özetle işgücü piyasasındaki diğer kadın gruplarının farklı şekillerde yaşadıkları yatay ve dikey ayrımcılığın uzman meslek alanlarında yer alan kadınlar için de geçerli olduğunu ortaya koymaktadır. 19 Fatma Bentli, Vay be! Kadına Bak; Mühendis, Elektrik Mühendisliği Dergisi, Sayı:430, Nisan, 2007, s Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 18/46 -

23 3.2. Dikey Ayrışma-Cam Tavanlar İşgücü piyasasında cinsler arasındaki dikey ayrışma, kadınların ve erkeklerin işyeri hiyerarşisi içinde bulundukları konumlar ile ilişkilidir. Kadın ve erkeklerin birlikte çalıştığı işyerlerinde kadınlar genellikle çeşitli engellerden dolayı yönetim açısından önemli ve karar verici pozisyonlara gelememektedirler. Kadınların yönetici konuma gelememelerinin ve işyeri hiyerarşisinin daha alt konumlarında yer almalarının yukarıda belirtiğimiz kalıp yargıların ve aile içi rolleri ve sorumlulukları ile çalışma yaşamını dengeleme sorumluluğunun, kadının omuzlarına yüklenmesinin önemli bir etkisi vardır. Literatürde toplumsal yargıların oluşturduğu ve cam tavan olarak adlandırılan bu olgu, kadınların eğitim beceri, deneyim gibi niteliklerinden bağımsız bir şekilde erkeklerin lehine işleyen yükseltme ölçütlerinin varlığına işaret etmektedir. TÜİK 2012 verilerine göre tüm üst düzey yöneticiler arasında kadınların oranının sadece %11,5 olması, kadınların karar verici durumuna gelmelerinde ciddi engellerin olduğunu göstermektedir. Durum imalat sektörü için de benzer bir özellik göstermektedir. İmalat sektöründe kadın yönetici oranı %10,4 tür. Aslında son dönemlerde bazı şirketler, yönetimde cinsiyet bakımından çeşitliliğe gitmenin daha verimli olacağının farkına varmış durumdadır. Örneğin General Electric İnsan Kaynaklarından sorumlu kadın Genel Müdür Yardımcısı bu durumu şu şekilde açıklamıştır: 1950 lerde tepe yönetimde bir tane bile kadın yoktu, hepsi beyaz Amerikalı erkeklerdi. Fakat 180 ülkede faaliyette olan, 350 bin çalışanı bulunan bir şirketin tek gruptan insan çıkararak başarılı olmasının imkânsız olduğuna karar verildi ve o nedenle çeşitlilik hedefi koyuldu. O dönemden bu döneme iyi bir noktaya geldik. Türkiye de şu anda kadın oranı yüzde 34. Türkiye de sektörün üzerindeyiz ama daha gidecek çok yolumuz var. Ama her şeyden önce paradigmaları silmeniz gerekiyor. Paradigmalar ne? Çizgi film seyrediyoruz, anne mutfakta, baba işe gidiyor veya kadınlara biçilmiş meslekler farklı erkeklere farklı. Ben buna karşıyım. Bu paradigmalar öyle bir işliyor ki biz kadınlar bile, bir kadın başarılı olunca şaşırıyoruz. Bu paradigmaları değiştirecek ne yapabiliriz. O bilinç bence çok önemli bir değişim Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 19/46 -

24 4. Araştırma Kapsamındaki Beş Meslek Alanında Durum TOKAGEDER in bu öneriler kitapçığını hazırlamasını sağlayan Genç Kadınlar ve İstihdam Dünyası Projesi, beş meslek alanına odaklanarak gerçekleştirilmiştir. Bu meslek alanları; - Endüstri Mühendisliği - Kimya Mühendisliği - Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği - Makine Mühendisliği - Otomasyon ve Kontrol Teknikerliği Bu mesleklere odaklanılmasının ana çıkış nedenleri şöyle açıklanabilir; Eğitimli nüfus oranı giderek artarken, eğitimli kadınların oranı da buna bağlı olarak artmaktadır. Bununla birlikte üniversitelerin bazı bölümlerinde, dolayısıyla bazı meslek alanlarında önceki yıllarla karşılaştırıldığında, eğitim gören genç kadın sayısı, oransal olarak da sayısal olarak da erkeklere kıyasla daha fazla artmaktadır. Eğitimli kadınların belli bölümlerde artması ve mevcut duruma bakıldığında daha da artacak olmasına rağmen, ilgili mesleklerde istihdam yapan işveren tarafında kadın istihdam oranı aynı oranda artmamaktadır. Dolayısıyla bu durum, eğitimli kadınların hem iş hayatına geçiş sürecini giderek zorlaştırmakta, hem de ortalama işsizlik sürelerinin yeni mezun erkeklere kıyasla uzamasına neden olmakta, bir ileri aşamada da belli meslek alanlarında kadınların iş hayatında tutunmaları ve kariyerlerinde yükselerek yönetici konumuna gelmekle ilgili bariyerleri güçlendirmektedir. Bu kitapçığın ilk bölümlerinde açıklanan durumları son olarak bir kez daha belirtmek gerekirse, TÜİK İşgücü İstatistikleri verilerine göre Ocak-Aralık 2014 arasında kayıtlı işsiz kadın sayısı iken erkek işsiz sayısı dir. Oysaki başvuru sayısı aynı dönemde erkekler için iken kadın başvuru sayısı da kalmıştır. Bu durum, aslında kadın istihdamında yığılmaların ve çalışmak isteyen kadınların işsizlik sürelerinin erkeklere oranla daha uzun sürdüğünün bir kanıtı olarak yorumlanabilir. Aşağıda resmi olmayan veriler yer aldığı Kocaeli Üniversitesi öğrenci sayılarının bulunduğu tablodan da görüleceği üzere, eğitim alan kadın Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 20/46 -

25 öğrenci sayısı özellikle endüstri mühendisliği ve kimya mühendisliğinde oldukça yüksek oranlardadır. Bununla birlikte özellikle endüstriyel sektöre bu mesleklerde kadın istihdamı ve kadın yönetici sayısı çok düşüktür. Elektronik ve haberleşme mühendisliğindeki kadın öğrenci sayısı da azımsanmayacak kadar yüksektir. Kocaeli Üniversitesi öğretim yılında eğitim gören öğrenci sayıları 21 BÖLÜM ERKEK KADIN TOPLAM Endüstri Mühendisliği 38,6% 61,4% 1022 Kimya Mühendisliği 29,9% 70,1% 451 Makine Mühendisliği 90,2% 9,8% 1597 Elektronik Ve Haberleşme Mühendisliği 71,1% 28,9% 1115 Kontrol ve Otomasyon Teknikerliği 98,6% 1,4% 141 Toplam 67,1% 32,9% 4326 Bu bölümde, proje kapsamında belirlenmiş 5 meslek alanı ile ilgili bilgiler özetlenmiştir; Endüstri Mühendisliği: Endüstri mühendisliğinin temel amacı, etkinliği ve verimliliği arttırmaktır. Bir endüstri mühendisinin başlıca ilgi alanları şunlardır; verimlilik analizi, değerlendirmesi ve yönetimi, işbilim ve iş etüdü, iş yeri düzenleme, iş güvenliği, yatırım analizi ve planlaması, kuruluş yeri seçimi, finansman yönetimi, mühendislik ekonomisi, karlılık analizleri, üretim planlama ve denetim, satış tahminleri, malzeme yönetimi, lojistik ve stok denetim, nitelik denetim ve güvenilirlik, standardizasyon, kıymet analizi, maliyet düşürme, araştırma ve geliştirme yönetimi, teknoloji transferi, bilgisayar destekli tasarım, imalat ve planlama, grup teknolojisi, esnek imalat sistemleri, suni zekâ ve uzman sistemler, bakım planlaması ve kontrolü, stratejik planlama, 21 Kocaeli Üniversitesi öğrencilerinden alınan bilgilere göre öğrenci sayıları, Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 21/46 -

26 yönetim ve organizasyonel planlama, insan gücü planlama, iş değerlendirme ve ücret yönetimi, proje yönetimi vb. sayılabilir. Endüstri Mühendisliği sektörel çalışma alanları o Kamu o Otomotiv o Hızlı Tüketim Malları Sektörü o Bankacılık Sektörü o Yazılım ve Bilişim o Danışmanlık Sektörü o Diğer (Sağlık, taşıma ve nakliyat, mağazacılık, turizm, vb. ) Endüstri Mühendisliği eğitimi veren üniversite sayısı: 74 üniversite Kontenjan sayısı ( ) 22 : 5641 Yani ülkemizde her yıl yaklaşık 5000 endüstri mühendisi yetişmektedir. Elektronik Haberleşme Mühendisliği: Bu bölümde yetişen mühendis adayları, elektronik devre ve sistem tasarımı, kontrol ve otomasyon sistemleri, analog ve sayısal haberleşme, bilgi teknolojileri, haberleşme ve bilgisayar ağları ve bunların sistem tasarımı, mikrodalga ve anten sistemleri, işaret işleme ve uygulamaları konularında teorik ve uygulamalı eğitim almaktadır. Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği sektörel çalışma alanları o Bankacılık Sektörü o Bilişim ve Telekomünikasyon o Akademik/Eğitim Sektörü o Yazılım/Ar-ge o Elektronik o o Otomasyon Diğer(Hizmet, Kamu, Savunma) Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği eğitimi veren üniversite sayısı: 12 üniversite Kontenjan sayısı ( ) 22 : 952 Yani ülkemizde her yıl yaklaşık 900 elektronik ve haberleşme mühendisi yetişmektedir. 22 ÖSYM Verileri, 2014, OSYSKONTKILAVUZU pdf Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 22/46 -

27 Günümüzde insan yaşamında kaçınılmaz önemli bir yere gelmiş olan haberleşme, çoğul ortam (multimedia), bilgisayar ve ağ teknolojileri, elektronik tasarım/üretim, otomasyon gibi teknolojilerin yanında, tıp, havacılık ve uzay bilimleri gibi farklı alanlardaki teknolojilerin gelişiminde elektronik ve haberleşme mühendisliği önemli rol oynamaktadır. Kontrol ve Otomasyon Teknikerliği: Bu bölümde temel teknik eğitimlerin laboratuvar uygulamalarıyla desteklenmesiyle profesyonel çalışmaların yapılabilmesi sağlanmaktadır. Endüstriyel Otomasyon Programında dersler; teorik ve uygulamalı bilgiler, deneysel yetenek ve kabiliyetler, modern teknolojideki uygulamalara göre verilmektedir. Programın laboratuvarları, modern araştırma ekipmanları ve bilimsel destek sağlayacak donanımlara sahiptir. Mezunlar endüstriyel otomasyon sanayiinde tekniker unvanıyla ara eleman olarak çalışmaktadırlar. Kontrol ve Otomasyon Teknikerliği sektörel çalışma alanları o Elektronik o Makine o Ulaşım o Otomotiv o Petrol o Demir çelik o Diğer Kontrol ve Otomasyon Teknikerliği eğitimi veren üniversite sayısı: 27 üniversite Kontenjan sayısı ( ) 22 : 1915 Yani ülkemizde her yıl yaklaşık 1900 kontrol otomasyon teknikeri yetişmektedir. Makine Mühendisliği: Mühendislik faaliyetlerinin en eskisi ve en geniş mühendislik alanı olan makine mühendisliği, makineler, enerji ve imalat yöntemleri ile ilgilenir. Makine mühendisleri takım tezgâhlarının yanı sıra endüstrinin tüm dalları için makineler ve donanımlar tasarlar ve imal ederler. Örneğin; türbinler, baskı presleri, hafriyat makineleri, besin işleyiciler, iklimlendirme ve soğutma sistemleri, yapay kalpler ve uzuvlar, uçaklar, dizel lokomotifler, otomobiller, kamyonlar, kitle ulaşım araçları için motorlar vb. Makine mühendisi, çalıştığı kurumun yapısına göre, mekanik sistemlerin, gaz ve buhar tribünlerinin, vidalı veya pistonlu kompresörlerin, nükleer reaktörlerin, içten yanmalı motorların, soğutma, ısıtma, havalandırma sistemlerinin tasarımını ve/veya bakımını yapar/ yaptırır, geliştirir. Bunu yaparken kullanışlılık ve ucuzluk faktörlerini göz önünde bulundurur. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 23/46 -

28 Makine Mühendisliği sektörel çalışma alanları o o o o o o o o İmalat sanayi Kimya, Gıda ve İlaç sanayi Enerji sektörü Tekstil sektörü Mühendislik ofisleri Araştırma geliştirme laboratuvarları İnşaat sektörü Satış pazarlama Makine Mühendisliği eğitimi veren üniversite sayısı: 95 üniversite Kontenjan sayısı ( ) 22 : Yani ülkemizde her yıl yaklaşık makine mühendisi yetişmektedir. Kimya mühendisliği: Kimya, matematik, fizik, biyoloji, mikrobiyoloji, biyokimya ve ekonomi bilimlerini, ham maddelerin ya da kimyasalların daha kullanışlı ya da değerli formlara dönüştürüldüğü proseslere uygulayan mühendislik dalıdır. Mühendislik eğitimi almak isteyen kişilerin iyi bir matematik alt yapısına sahip olmaları gerekmektedir. Kimya mühendisliği disiplinler arası çalışmayı gerektiren bir yapıya sahiptir ve matematik, kimya ve fizik bilimlerine ilgi duyan kişiler için bulunmaz bir mühendislik dalıdır. Kimya Mühendisliği sektörel çalışma alanları o Laboratuvarlar o Petrokimya sektörü o Otomotiv sektörü o Gıda sektörü o Çimento ve refrakter sektörü o Seramik sektörü o İlaç sektörü o Tekstil sektörü o Boya sektörü o Cam sanayii o Diğer Kimya Mühendisliği eğitimi veren üniversite sayısı: 37 üniversite Kontenjan sayısı ( ) 22 : 1905 Yani ülkemizde her yıl yaklaşık 1900 kimya mühendisi yetişmektedir. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 24/46 -

29 5. İşveren Gözü ile Kadın ve İstihdam Araştırması Sonuçları Bu araştırma, TOKAGEDER tarafından, Kocaeli il sınırları içerisinde faaliyet gösteren çeşitli büyüklükte ve sektörde faaliyet gösteren işveren firmaların yetkili kişileriyle, yüz yüze görüşmeler yaparak Ekim-Aralık 2014 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarının bu rehber kitapçıkla ilgili kısmi sonuçları bu bölümde sizlere sunulmuştur. Buna göre; Araştırmada 30 firma ile görüşülmüştür. %43,3 İmalat-Endüstri Sanayi, %13,3 Enerji ve Otomotiv, %6,7 Elektrik Otomasyon ve Kimya, %3,3 Elektrik Elektronik, Gıda, Plastik, Lastik ve Çimento sektörlerinden firmalarla görüşülmüştür. Görüşülen firmalarda toplam çalışan sayısı dur. Araştırma, 30 firmadan 30 İnsan Kaynakları (İK) Yöneticisi ve 29 Departman Yöneticisi ile görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Görüşme yapılan İK yöneticilerinin 18 i, departman yöneticilerinin 10 u kadın yöneticidir. Araştırmaya konu olan firmalarda beyaz yakalı çalışanlar bazında toplam kadın yönetici oranı %2,8, toplam kadın çalışan oranı %24,2 dir. Toplam kadın çalışan oranı tüm çalışanlar bazında %9,7 dir. Araştırma kapsamı genel insan kaynakları politika ve uygulamalarının yanı sıra özellikle şu beş meslek alanında yoğunlaşmıştır; Endüstri Mühendisliği, Kimya Mühendisliği, Makine Mühendisliği, Elektronik Haberleşme Mühendisliği ve Kontrol ve Otomasyon Teknikerliği. Görüşme yapılan firmaların 29 departman yöneticisi şu birimlerdendir; 1 Arge, 3 Bakım, 1 Bilgi İşlem, 2 İnsan Kaynakları, 5 Kalite Kontrol, 2 Proses Geliştirme, 3 Satınalma, 2 Satış ve Pazarlama, 9 Üretim ve 1 Üretim Planlama. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 25/46 -

30 Firmaların uygulamaları hakkında genel bilgi Eşitlik ilkesi; Görüşülen firmaların yaklaşık %77 si kadın ve erkek istihdamı kararında eşitlik ilkesi politikalarının olduğunu belirtirken, toplamda %73,3 ü bu konunun önemli olduğunu doğrulamıştır. Kariyer planlaması ve performans; Firmaların yaklaşık % 73 ü performans yönetimi, %63 ü kariyer planlaması uygulamaları olduğunu belirtmiştir. Kullanılan yöntemler ise şunlardır; şirket içerisinde özel sistemler, uygun pozisyona uygun eleman alma, yetkinlik kriterlerine bağlı değerlendirmeler. Kadın mı? Erkek mi? Fiziksel güç, seyahat zorunluluğu, mavi yaka ile iletişim gerektiren işlerde kadınlar tercih edilmemekte, detay işler gerektiren örneğin sekretarya, muhasebe, insan kaynakları gibi işlerde daha fazla tercih edilme noktasındadırlar. Tüm pozisyonlar için kadının da tercih edilebildiğini belirten işveren oranı %27 de kalmıştır. Görüşme yapılan işveren firmalarda, erkekler %86,7 oranında tüm pozisyonlarda ve %6,7 oranında satış ve pazarlamada özellikle tercih edilmektedir. Sebep olarak da yetkinliklerinin yüksek olduğu (%87) belirtilmiştir. Erkeklerin hemen her pozisyonda tercih edilebilir görüşü hâkim olmasına rağmen, kadınlar için aynı görüş söz konusu değildir. Diğer bir ifade ile erkekler, genel olarak kadınlardan daha yetkin görülmektedir denilebilir. Araştırmaya baz teşkil eden 5 meslek alanından makine mühendisliği ve kontrol otomasyon teknikerliği, kadın-erkek tercih ayrımının en bariz yapıldığı mesleklerdir. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 26/46 -

31 Kadınların özellikle tercih edildiği iş pozisyonları Üretim Planlama Üretim dışı her pozisyon Teknik Resim Satın alma Lojistik İşletme Endüstri Dış ilişkiler Satış Kalite İnsan Kaynakları Muhasebe Tüm pozisyonlar Ofis İşleri Sekretarya 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 6,7% 6,7% 10,0% 20,0% 26,7% 26,7% 36,7% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% Yönetici olarak kadınlarla çalışmayı seviyor musunuz? Astlarınızın kadın mı erkek mi olmasını tercih edersiniz? 57% İK Yöneticileri ERKEK KADIN FARKETMEZ Departman Yöneticileri 3% 31% ERKEK KADIN FARK ETMEZ 23% 20% 66% Departmantel bazda görüşme yapılan hem kadın yöneticiler hem de erkek yöneticiler ağırlıklı olarak kadın-erkek çalışan tercihleri arasında ayrım gözetmeyeceğini belirtmiş olmasına rağmen ayrım yapmak gerektiğinde, tercihlerin erkek çalışanlardan yana kullanılacağı gözlenmiştir. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 27/46 -

32 İnsan Kaynakları yöneticilerinde ise eğilim nötr veya başabaş seyretmiştir. Meslek alanı bazında, tüm meslek alanlarında fark etmez cevabının ardından tercih yapmak gerektiğinde tüm departman yöneticileri ki görüşülen departman yöneticilerinin sadece üçte biri kadındı-, yine tercihlerini erkek çalışandan yana kullanacaklarını belirtmiştir. Erkek departman yöneticilerinin yarıya yakını, astları için tercih yapılması durumunda doğrudan erkek çalışanı tercih edeceğini açıklamıştır. Bunun sebebi olarak, işe başladıktan sonra kadınlarla, erkeklerden daha fazla sorunlar yaşadıklarını öne sürmüşlerdir. Bu sorunlar çok farklı yelpazede sıralanmıştır. - Meslek alanı ve departman düzeyinde durum Eleman taleplerinde en düşük oranda cinsiyet tercihi yapılan meslek alanları Endüstri Mühendisliği, Kimya Mühendisliği dir. Makine Mühendisliği ve Elektronik-Haberleşme Mühendisliği, eleman isteklerinde en yüksek oranda erkek tercihi yapılan meslek alanlarıdır. Bunun sebepleri sorulduğunda, asıl itibarı ile kadın-erkek cinsiyet ayrımcılığından ziyade, yaşanan zorluklardan kaynaklanan tercihlerden dolayı bu ayrımın ortaya çıktığı (%80) görüşü hâkimdir. Erkeklerle çalışmanın kolay olduğunu belirten departmanlar en çok üretim, üretim planlama, satın alma olurken, kalite kontrol, satın alma ve insan kaynakları departmanları nda kolaylık açısından arada fark olmadığı belirtilmiştir. Meslek alanlarına göre kadınlarla çalışmanın en kolay olduğu belirtilen meslekler endüstri mühendisliği, elektronik ve haberleşme mühendisliği ve kimya mühendisliği olduğu belirtilmiştir. Meslek alanı bazında, tüm meslek alanlarında fark etmez cevabının ardından tercih yapmak gerektiğinde tüm departman yöneticileri, yine tercihlerini erkek çalışandan yana kullanacaklarını belirtmiştir. Bütün bu tercihlerini belirten departman yöneticilerinin üçte birinin kadın üçte ikisinin erkek olduğunun hatırlanmasında fayda vardır. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 28/46 -

33 5.1. İnsan Kaynakları Yöneticilerine Göre Kadınların Güçlü-Zayıf Yönleri Güçlü Yönleri Oran (%) Zayıf Yönleri Oran (%) İş takibi ve kalitesi/ Sorumluluk/ 53,3 Duygusallık, özgüven eksikliği 46,7 Disiplin Dürüstlük/Çalışkanlık/İş 20,0 Üretime inememesi, mavi yaka 13,3 odaklılık ile iletişimsizlik Fikrim yok 13,3 Ailenin işin önün geçmesi 13,3 Kendinden emin/özgüven/cesaret Ofis ortamı çalışmaları ve bilgisayar işleri İşini sevmesi/paylaşımcı olması/ikna kabiliyeti Çalışanların gelişimine önem verme, destekleme Duygusal zekâları, 6. hisleri kuvvetli Müşteri ilişkileri iyi, satışta başarılılar 10,0 Mesaiye karşı olmaları ve izin almaları 10,0 Evlilik ve çocuk sebebiyle işten kopuşları 10,0 10,0 10,0 Fikrim yok 10,0 Fiziksel olarak erkeklerden 6,7 zayıf olmaları, kırılgan kalmaları 6,7 İş yaşamına aşırı bağlılık, iş yapma şekilleri 6,7 6,7 3,3 Kaos ortamına dayanamama 3,3 Kaos ortamında sakin kalma 3,3 Detaylı konuşmaları, dedikodu yapmaları Araştırma kapsamında görüşülen ve yarıdan fazlası kadın olan İK yöneticilerine göre kadınların en güçlü yönleri iş takibi ve kalitesi, sorumluluk, disiplin, dürüstlük ve çalışkanlık, departman yöneticilerine göre iş takibi ve kalitesi dir. İş takibi ve kalitesi her iki yönetici grubunun en öncelikli gördüğü güçlü yöndür. Departman yöneticileri ayrıca cesur kadınları, ikna kabiliyeti yüksek kadınları güçlü bulmaktadır.. Görüşülen İK yöneticilerine göre kadınların zayıf yönleri duygusallık ve özgüven eksikliği, ailenin işin önüne geçmesi, mavi yaka iletişimsizlikleri, departman yöneticilerine göre, kadınların zayıf yönleri duygusallıkları, mesaiye karşı olmaları ve alana inmek istememesi ile mavi yaka ile iletişimsizlikleri dir. Her iki gruptaki yöneticiler açısından kadınların zayıf yönleri ile ilgili tespitleri birbiri ile tutarlılık göstermiştir. 3,3 Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 29/46 -

34 Departman Yöneticilerine Göre Kadınların Güçlü- Zayıf Yönleri Güçlü Yönleri İş takibi ve kalitesi/ Sorumluluk/ Disiplin Fikrim yok Kendinden emin/ Özgüven/ Cesaret İşini sevmesi/paylaşımcı olması/ikna kabiliyeti Ofis ortamı çalışmaları ve bilgisayar işleri Dürüstlük, çalışkanlık/iş odaklılık Müşteri ilişkileri iyi, satışta başarılılar Oran (%) Zayıf Yönleri Oran (%) 41,4 Duygusallık, özgüven eksikliği 41,4 Mesaiye karşı olmaları ve izin 24,1 almaları Alana inmek istememesi, mavi 13,8 yaka ile iletişimsizlik 17,2 17,2 13,8 Ailenin işin önün geçmesi 13,8 10,3 Fikrim yok 13,8 10,3 3,4 Kaos ortamında sakin kalma 3,4 Eşitlik, çok boyutlu düşünme 3,4 Fiziksel olarak erkeklerden zayıf olmaları, kırılgan 10,3 kalmaları Evlilik ve çocuk sebebiyle işten 10,3 kopuşları Detaylı konuşmaları, dedikodu yapmaları 6,9 Erkek egemen bir toplumda yaşamamız 6,9 Bazı dönemler değişken tavırları 3,4 Kaos ortamına dayanamama 3,4 İş sonuçlarına ulaşma yolları, çalışma yöntemleri, tercih ve metotları açısından, - kadınlarda öne çıkan özellikler; daha iyi iş takibi (%20,7), disiplinli (%17,2), detaycı (%13,8), duygusal (%10,3) ve yöntemlerin kişisel özelliklere göre değiştiği (%10,3) ifade edilmiştir, - erkeklerde öne çıkan özellikler; daha rahat ve netler (%24,1), iş odaklı (%24,1) ve yöntemlerin kişisel özelliklere göre değiştiği (%13,8) ifade edilmiştir. Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 30/46 -

35 Fikrim yok Mesai şartlarına uyum Evli/çocuğu olması/ailesinin işten Duygusallık İzin almaları Mavi yaka ile iletişim Tecrübeli olmaları gerekiyor Erkeklerin fazla oluşu Evlilik sonrası izin kullanımı İş ortamına uygun giyinmeme İşe uyum sağlama Kadın olduğu için sorun yaşamıyoruz Kadınların hassas oluşu Kaos ortamında çabuk pes etme Kadınları İşe Aldıktan Sonra Erkeklere Göre Daha Fazla Yaşanan Zorluklar Erkeklere Göre Zorluk Yaşama Oranı Yaşıyorum 58,60% Yaşamıyorum 41,40% Departman yöneticilerinin yaklaşık %60 ı kadınları işe aldıktan sonra erkeklere göre daha fazla zorluk yaşadığını belirtmiştir. Yaşanılan zorluklar sorulduğunda çok farklı açıklamalar gelmiştir. Bunlar sırası ile; - Mesai şartlarına uyum, - Evli ve çocuğu olması ve ailesinin işin önünde olması, - Duygusallık, - İzin almaları, - Mavi yaka ile iletişim zorluğu ve diğer olmuştur. 25% 20% 15% 10% 5% 0% 20,7% 17,2% 16,9% 13,8% 13,8% GENEL 6,9% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% Genç Kadınlar ve İstihdam - Sayfa 31/46 -

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY Bugün, yükselen ekonomisi ve gelişmekte olan performansıyla ülkesi için önemli bir katma değer oluşturan sayılı merkezlerden birisidir. Gelişmekte olan ekonomisine paralel olarak birçok sektörde yeni iş

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama TANIM Her türlü mekanik sistemin, makinenin, makine elemanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişki

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular PLATFORM NOTU'15 / P-3 Yayınlanma Tarihi: 05.02.2015 * Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular Cem Başlevent 1 YÖNETİCİ ÖZETİ Son yıllarda yaşanan olumlu gelişmelere rağmen, kayıtdışı

Detaylı

Amasya da Kadın İstihdamının Artırılmasına Destek Projesi (KADES) Kadın Emeği Konferansı Kadın istihdamı 3 Mayıs 2011 Ankara

Amasya da Kadın İstihdamının Artırılmasına Destek Projesi (KADES) Kadın Emeği Konferansı Kadın istihdamı 3 Mayıs 2011 Ankara Kadın Emeği Konferansı Kadın istihdamı 3 Mayıs 2011 Ankara TEPAV Binası, 3.Kat Konferans Salonu (TEPAV Binası, TOBB Üniversitesi Kampüsü,Söğütözü Cad.No:43 Söğütözü/ANKARA) Kadın Emeği Konferansı Kavramsal

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU 1 İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU İÇİNDEKİLER ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI... 2 BATMAN İLİNİN TEMEL İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ...

Detaylı

Kont. Kont. Kont. Kont. FAKÜLTE / YÜKSEKOKUL / MESLEK YÜKSEKOKULU PROGRAM / BÖLÜM. 5. Sınıf Kont. 5. Sınıf Yurtdışı

Kont. Kont. Kont. Kont. FAKÜLTE / YÜKSEKOKUL / MESLEK YÜKSEKOKULU PROGRAM / BÖLÜM. 5. Sınıf Kont. 5. Sınıf Yurtdışı 2. Sınıf 3. Sınıf 4.Sınıf 5. Sınıf Altıntaş M.Y.O. GIDA TEKNOLOJİSİ PR. 2 1 Altıntaş M.Y.O. GIDA TEKNOLOJİSİ PR. (İÖ) 2 1 Altıntaş M.Y.O. SÜT VE ÜRÜNLERİ TEKNOLOJİSİ PR. 2 1 Altıntaş M.Y.O. GIDA KALİTE

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir Birimler / Programlar Haz.

Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir Birimler / Programlar Haz. Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir. Birimler / Programlar Haz. 1 2 3 4 5 6 Genel Toplam Altıntaş Meslek Yüksekokulu 1 166

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

Araştırma Notu 16/190

Araştırma Notu 16/190 Araştırma Notu 16/190 ASGARİ ÜCRET ETKİSİ GENÇLERDE VE KADINLARDA YOĞUNLAŞIYOR Seyfettin Gürsel * Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Bu araştırma notunda Ocak 2016'dan itibaren geçerli olan

Detaylı

Mühendislik Fakültesi

Mühendislik Fakültesi BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ HALİÇ SENİ BEKLİYOR BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ Bilgisayar Mühendisliği, Bilgisayar Bilimleri

Detaylı

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM 1. Dünya Çalışma Örgütü nün 213 yılında yayınladığı Global İstihdam Trendleri -213 verilerine göre; 212 yılında dünya genelinde toplam işsiz sayısı 197 milyonu bulmuş ve projeksiyonlara

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUNCELİ İLİ 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI İşgücü piyasasında ihtiyaç duyulan

Detaylı

2014 ÜCRET ARTIŞLARI ANKET SONUÇ RAPORU

2014 ÜCRET ARTIŞLARI ANKET SONUÇ RAPORU 1 2014 ÜCRET ARTIŞLARI ANKET SONUÇ RAPORU 305 şirketin katılımıyla gerçekleşen anket sonucuna göre, 2014 yılı ortalama ücret artış oranı %6.8 oranında gerçekleşecektir. 1. Metodoloji 2013 yılının Eylül

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ EKİM 2014 İÇİNDEKİLER Dikey Geçiş Sınavı Nedir?... 1 Dikey Geçiş Sınavının İçeriği Nedir?... 1

Detaylı

2012 İŞ YERİNDE KADIN ARAŞTIRMASI RAPORU. Mart, 2012

2012 İŞ YERİNDE KADIN ARAŞTIRMASI RAPORU. Mart, 2012 2012 İŞ YERİNDE KADIN ARAŞTIRMASI RAPORU Mart, 2012 ARAŞTIRMA HAKKINDA 2012 Şubat ayında PERYÖN web sayfasında yer alan İş Yerinde Kadın Araştırması, Dernek üyeleri ve iletişim veri tabanında bulunan yaklaşık

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN

LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN LOJİSTİK UYGULAMALARI VE ARAŞTIRMALARI MERKEZİ LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN Şubat, 2013 Fikri Mülkiyet Hakları Saklıdır ÇALIŞMA EKİBİ Bülent TANLA (Danışman) Prof. Dr. Okan TUNA (Koordinatör) Öğr. Gör. Aslıhan

Detaylı

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013 Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri Ülker Şener 13.02.2013 Temel sorun alanları Toplumsal yapı: kadın olmaya yüklenen anlam ve toplumsal cinsiyet rolleri İşgücü talebinden kaynaklı sorunlar:

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AFYON İLİ 2007 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AFYON İLİ 2007 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AFYON İLİ 2007 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI İşgücü piyasasında mevcut durumu ve

Detaylı

Saniye Dedeoğlu Kadın Emeği Konferansı TEPAV-ODTÜ Kadın Çalışmaları 3 Mayıs 2011, Ankara

Saniye Dedeoğlu Kadın Emeği Konferansı TEPAV-ODTÜ Kadın Çalışmaları 3 Mayıs 2011, Ankara Saniye Dedeoğlu Kadın Emeği Konferansı TEPAV-ODTÜ Kadın Çalışmaları 3 Mayıs 2011, Ankara Sorunsal Cinsiyet eşitliği politikaları ve kadın istihdamı arasındaki ilişkiyi sorgulamak, Bu politikaların Türkiye

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI TANIM Bankalar ve diğer mali kuruluşlar ile işletmelerin uluslar arası finansal hareketlerini planlama, uygulama ve kontrol işlemlerini yapma bilgi ve becerisine sahip kişidir. A-GÖREVLER Uluslararası

Detaylı

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası I. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 12 Mayıs 2001 Eskişehir-Türkiye UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ Mehmet Nazım

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI AĞRI İLİ SONUÇ RAPORU

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI AĞRI İLİ SONUÇ RAPORU İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI AĞRI İLİ SONUÇ RAPORU 1 İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI AĞRI İLİ SONUÇ RAPORU İÇİNDEKİLER 1.ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI... 2 2.AĞRI İLİNİN TEMEL İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ... 3

Detaylı

2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF 5.SINIF

2.SINIF 3.SINIF 4.SINIF 5.SINIF ALTINTAŞ MESLEK YÜKSEKOKULU TIBBİ VE AROMATİK BİTKİLER PR. 2 1 ALTINTAŞ MESLEK YÜKSEKOKULU GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ PR. 2 1 ALTINTAŞ MESLEK YÜKSEKOKULU GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ PR. (İÖ) 2

Detaylı

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER TANIM Uçak mühendisi, uçakların tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi konularında çalışan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ

Detaylı

Eğitim sektöründe eleman ihtiyacı arttı

Eğitim sektöründe eleman ihtiyacı arttı BASIN BÜLTENİ Eğitim sektöründe eleman ihtiyacı arttı Okulların açılmasıyla birlikte öğrencilerin maratonu başladı, eğitim sektöründe istihdam yaz başından itibaren hareketlendi. Yenibiris.com Haziran-Temmuz-Ağustos

Detaylı

5105 Ekonomi ve Finans 4 5105 Ekonomi ve Finans 4 5106 Ekonomi-Yönetim Bilimleri Programları 4 3226 İşletme 4

5105 Ekonomi ve Finans 4 5105 Ekonomi ve Finans 4 5106 Ekonomi-Yönetim Bilimleri Programları 4 3226 İşletme 4 3101 Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği 4 3101 Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği 4 3101 Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği 4 1245 Mobilya ve Dekorasyon 2 9077 Ağırlama Hizmetleri 2 5368 Turizm ve Otel İşletmeciliği

Detaylı

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır.

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır. YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye de kadınların işgücüne katılımı 2008 yılı itibariyle yüzde 24 tür. Bu oranla Türkiye, Ortadoğu ülkeleriyle aynı grupta yer alırken Güney Avrupa ile Latin Amerika ülkelerinin, hatta

Detaylı

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti Politika Notu 09/2 20.03.2009 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI Mehmet Alper Dinçer 1 ve Gökçe Uysal Kolaşin 2 Yönetici Özeti OECD, 2000 den beri üç senede bir OECD ülkeleri ve diğer katılımcı

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

İŞLETMECİ TANIM A- GÖREVLER

İŞLETMECİ TANIM A- GÖREVLER TANIM İşletmeci; otel, banka, sigorta, maden, reklamcılık gibi mal ve hizmet üreten işletmelerde üretim, yönetim, para kaynakları, muhasebe, satış, pazarlama konularında çalışan küçük işletmeleri kuran

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ TABLOLAR Tablo 1. Bazı Ülke ve Bölgelerin İstihdam Oranları (2012)... 1 Tablo 2. TR63 Bölgesi Yaş Gruplarına Göre İşgücüne Katılma Oranı... 3 Tablo 3. TR63 Bölgesi

Detaylı

Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Mühendisliği Bölümü Makine Mühendisliği Bölümü Neden Makine Mühendisliği Teknolojiyi kullanan, teknoloji üreten ve teknolojiye yön veren, toplum yararına bilimsel bilgi sağlayan günümüz ve yarınların problemlerine çözüm arayan

Detaylı

Prof. Dr. Turgut Göksu

Prof. Dr. Turgut Göksu Sunum Planı İnsan Kaynağını Bulma (Tedarik) Süreci İK İhtiyacının Belirlenmesi İç Kaynaklar Dış Kaynaklar İşe Alma İşe Almada Uygulanan Sistemler İşe Almada Uygulanan Yöntemler İşe Alma İlkeleri Sınavlar

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

ELEKTRİK -ELEKTRONİK MÜHENDİSİ

ELEKTRİK -ELEKTRONİK MÜHENDİSİ ELEKTRİK -ELEKTRONİK MÜHENDİSİ TANIM Elektrik enerjisi üretme, iletme, dağıtma sistemleri ile her türlü elektronik alet ve iletişim sistemlerinin projelerinin yapılması, geliştirilmesi, kullanılması ve

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuar ortamında inceleyerek

Detaylı

ÖSYS de İlk 100 e Yerleşen Adayların Analizi

ÖSYS de İlk 100 e Yerleşen Adayların Analizi ÖSYS de İlk 100 e Yerleşen Adayların Analizi Parlakbirgelecek.com Araştırma Raporu No: 5 Nisan 2015 İstanbul İçindekiler 1 Giriş 1 2 Yerleşme Genel Görünüm: Üniversiteler 2 3 Yerleşme Eğilimleri: Üniversiteler

Detaylı

2016-2017. Aday Öğrenci Bilgilendirme Kitapçığı

2016-2017. Aday Öğrenci Bilgilendirme Kitapçığı 2016-2017 Aday Öğrenci Bilgilendirme Kitapçığı FAKÜLTE VE BÖLÜMLER FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü Matematik Bölümü Mütercim Tercümanlık Bölümü Psikoloji Bölümü GÜZEL SANATLAR,

Detaylı

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR Prof. Dr. Yıldız Ecevit ODTÜ Kadın Çalışmaları ABD Başkanı ODTÜ Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Denizli Sanayi Odası,D&S for DWE AB Hibe Projesi Meslek Sahibi kadınlar

Detaylı

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR TEMMUZ 2009 Bu araştırma projesi Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği için tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin alınmadan çoğaltılamaz ve üçüncü

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM TEKNİKERİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM TEKNİKERİ TANIM Fabrika ve işletmelerin araştırma ve geliştirme birimlerinde mühendisin gözetimi altında ile bilgisayarla model tasarımı ve çizimi yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Yeni

Detaylı

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN POTANSIYELI : KADıNLAR T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Dünya Bankası TEMEL BULGULAR Türkiye deki birçok kadın çalışmak istiyor ancak çalışmalarını engelleyen bazı zorluklarla

Detaylı

ELEKTRONİK MÜHENDİSİ

ELEKTRONİK MÜHENDİSİ TANIM Her türlü elektronik alet ve iletişim sistemlerinin planlanması, yapımı, işletilmesi ve geliştirilmesi konularında çalışan teknik elemandır. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Elektronik

Detaylı

2014 YILINDA PATRONLARIN ÜCRET HESAPLARI Mehmet Enes İnce

2014 YILINDA PATRONLARIN ÜCRET HESAPLARI Mehmet Enes İnce Ücret araştırması şirketi Mercer in verilerine göre; 2013 te Türkiye de ortalama %8 oranında zam yapılmıştır. Patronlar her yıl olduğu gibi gerçekleşen enflasyonu dikkate alma trendini sürdürecek. 2014

Detaylı

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE BİLGİSAYAR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Endüstri Sistemleri Mühendisliği Bölümü

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE BİLGİSAYAR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Endüstri Sistemleri Mühendisliği Bölümü İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE BİLGİSAYAR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ Endüstri Sistemleri Mühendisliği Bölümü Akış Planı Endüstri Mühendisliği nedir? Endüstri Sistemleri Mühendisliği ile farkları IEU

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ TANIM Petrol ve doğalgazın bulunması, çıkarılması, depolanması ve nakledilmesi ile uğraşan ve bu konuda araştırmalar yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Petrol ve doğalgazın

Detaylı

Ön Lisans Mezuniyet Alanı Tercih Yapılabilecek Lisans Programları Eğitim Dili

Ön Lisans Mezuniyet Alanı Tercih Yapılabilecek Lisans Programları Eğitim Dili Ön Lisans Mezuniyet Alanı Tercih Yapılabilecek Lisans Programları Eğitim Dili Banka ve Sigorta Yönetimi Bankacılık Borsa ve Finans Dış Ticaret Dış Ticaret ve Avrupa Birliği e-ticaret Emlak ve Emlak Yönetimi

Detaylı

KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER...

KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER... KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER D SK/GENEL- SEND KASI Emekçi kadınların sorunları gün be gün artmaktadır. Kapitalizmin yoğun saldırıları ve ataerkil sistem, kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği derinleştirerek,

Detaylı

EKONOMİST TANIM A- GÖREVLER

EKONOMİST TANIM A- GÖREVLER TANIM Kıt kaynakların insan ihtiyaçlarını en iyi karşılayacak şekilde kullanılması, sınırsız insan ihtiyaçlarından kıt kaynaklarla karşılanacak olanların belirlenmesi, ihtiyaçları karşılayacak mal ve hizmetlerin

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ)

İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ) İNSAN KAYNAKLARI UZMANI (YÖNETİCİSİ) TANIM İşletmede çalışacak insan kaynağının sayısını ve niteliğini belirleyerek, insan kaynağının başarısını, moralini, motivasyonunu ve uyum düzeyini artırıcı çalışmaları

Detaylı

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız?

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Lisansüstü Eğitiminizi Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, 1990 yılında kurulmuş ve ilk mezunlarını 1994

Detaylı

TR0802.15-01/001 Türkiye de Kan Tedarik Sisteminin Güçlendirilmesi Teknik Destek Projesi

TR0802.15-01/001 Türkiye de Kan Tedarik Sisteminin Güçlendirilmesi Teknik Destek Projesi Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir Türkiye 2008 Ulusal IPA (Katılım Öncesi Mali Yardım) Programı TR0802.15-01/001 Türkiye de Kan Tedarik Sisteminin Güçlendirilmesi

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ ALANI ANKARA 2007 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ -13 ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Çalışan Devir Oranı Araştırması İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Araştırma Hakkında 2012 Ekim ayında PERYÖN ve Towers Watson tarafından düzenlenen Çalışan Devir Oranı Araştırması na çeşitli sektörlerden

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir.

Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir. Dumlupınar Üniversitesi 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci İstatistikleri * 06.10.2015 tarihinde düzenlenmiştir. Birimler / Programlar Altıntaş Meslek Yüksekokulu 330 181 511 Gıda Kalite Kontrolü ve

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü. Polimer Nedir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü. Polimer Nedir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü Polimer Nedir? Monomer olarak adlandırılan basit moleküllerin kimyasal bağlarla bağlanması sonucu oluşan yüksek molekül ağırlıklı maddelerdir.

Detaylı

KAHTA MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM MERKEZİ

KAHTA MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM MERKEZİ KAHTA MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM MERKEZİ METAL TEKNOLOJİ ALANI AHŞAP TEKNOLOJİ ALANI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ MUHASEBE VE FİNANS Alanları bulunmaktadır. SINAVSIZ GEÇİŞ YERLEŞTİRME

Detaylı

İşte yeni açılan üniversite ve bölümler 2014

İşte yeni açılan üniversite ve bölümler 2014 On5yirmi5.com İşte yeni açılan üniversite ve bölümler 2014 Bu yıl yeni açılan üniversite ve bölümler, ÖSYM'nin 23 Haziran tarihli yayınladığı ÖSYS tercih kılavuz ve kitapçıkta yer alan verilerin geçtiğimiz

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yalova Üniversitesi, 22.05.2008 Tarih ve 5765 sayılı kanunla eğitim ve öğretimine başlamıştır. Çağdaş bilgi ve becerilerle donatılmış; sosyal ve analitik çözümler üretebilen, ürettiği bilgiyi toplumla

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SON 5 YIL EN DÜŞÜK PUANLAR

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SON 5 YIL EN DÜŞÜK PUANLAR AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SON 5 YIL EN DÜŞÜK PUANLAR Fakülte / Yüksekokullar / Meslek Yüksekokulları En Küçük En Küçük Diş Hekimliği Fakültesi Diş Hekimliği MF-3 475,84818 MF-3 451,90389 MF-3 449,49584 Diş

Detaylı

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ TANIM Ahşap veya ahşap kökenli malzemelerin, istenilen kalite standardında, belirlenen sürede, en düşük maliyetle üretilebilmesi için üretim sistemini tasarlayan, projelendiren, üretim sürecini denetleyen

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ CSG OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18 Yaş Üzeri Bireyler. Katılımcıların 68

Detaylı

LASTİK PLASTİK TEKNİKERİ

LASTİK PLASTİK TEKNİKERİ TANIM Lastik-plastik teknikeri, kimya ve makine mühendislerinin gözetiminde, otomobil ve uçak lastikleri ile çamurluk, taşıt iç döşeme lastikleri vb. her türlü lastik ve plastik üretimi ve şekillendirilmesi

Detaylı

Türkiye de Kadınların Sağlığı

Türkiye de Kadınların Sağlığı + Pratisyen Hekimlik Kongresi 16-18 Mayıs 2015 İstanbul Türkiye de Kadınların Sağlığı Prof. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Üyesi + Zaman: 2015

Detaylı

3127 Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri 4 3127 Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri 4 9075 Bilgisayar Teknolojisi (Devamı Arkada) 2

3127 Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri 4 3127 Bilgisayar Teknolojisi ve Bilişim Sistemleri 4 9075 Bilgisayar Teknolojisi (Devamı Arkada) 2 8342 Acil Yardım ve Afet Yönetimi 4 8342 Acil Yardım ve Afet Yönetimi 4 8342 Acil Yardım ve Afet Yönetimi 4 9132 Acil Durum ve Afet Yönetimi 2 3101 Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği 4 3101 Ağaç İşleri

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Kurum İçi Yatay Geçiş Kontenjanları

2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Kurum İçi Yatay Geçiş Kontenjanları 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Kurum İçi Yatay Geçiş Kontenjanları Fakülte/MYO Adı Bölüm/Program Adı 3. Yarıyıl 5.Yarıyıl 7.Yarıyıl Özel Koşullar (*) Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya 1 1 Coğrafya

Detaylı

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI

İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM GÖREVLER KULLANILAN ALET VE MALZEMELER MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI İŞLETME MÜHENDİSİ TANIM Bir işletmenin, işletmecilik ve mühendislik anlayışına uygun biçimde yönetilmesini, üretimden satışa kadar olan sürecin denetlenmesini sağlayan, hem mühendislik, hem işletme yöneticiliği

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSİ/UZAY MÜHENDİSİ

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSİ/UZAY MÜHENDİSİ TANIM Hava ve uzay araçlarının tasarımı ve yapımı, bunların uzaya gönderilmesi, araçların yerden izlenmesi, araçlarla haberleşme vb. işleri yapan kişidir. A- GÖREVLER Sivil ve askeri kuruluşlarda; - Yer

Detaylı

Birimler Bayan Erkek Genel Toplam Altıntaş Meslek Yüksekokulu 323 172 495 Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 311 931 1242

Birimler Bayan Erkek Genel Toplam Altıntaş Meslek Yüksekokulu 323 172 495 Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 311 931 1242 Altıntaş Meslek Yüksekokulu 323 172 495 Gıda Kalite Kontrolü ve Analizi 82 24 106 Gıda Kalite Kontrolü ve Analizi(İÖ) 46 26 72 Gıda Teknolojisi 82 19 101 Gıda Teknolojisi(İÖ) 2 1 3 İşletme Yönetimi 50

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

TARIM İŞLETMECİLİĞİ VE PAZARLAMA MESLEK ELEMANI

TARIM İŞLETMECİLİĞİ VE PAZARLAMA MESLEK ELEMANI TANIM Tarım işletmelerinde günümüz koşullarına göre, işletme ve pazarlama olanaklarını bilen ve bu doğrultuda verimliliğin arttırılması için çalışan kişidir. A-GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN

Detaylı

Bayan Topl. Bayan Erkek Topl. Erkek Genel Toplam Birimler Haz. Haz. Altıntaş Meslek Yüksekokulu 152 161 313 101 173 486

Bayan Topl. Bayan Erkek Topl. Erkek Genel Toplam Birimler Haz. Haz. Altıntaş Meslek Yüksekokulu 152 161 313 101 173 486 Altıntaş Meslek Yüksekokulu 152 161 313 72 101 173 486 Gıda Kalite Kontrolü ve Analizi 37 38 75 12 14 26 101 Gıda Kalite Kontrolü ve Analizi(İÖ) 29 17 46 16 8 24 70 Gıda Teknolojisi 28 37 65 10 16 26 91

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

ĠġGÜCÜ PĠYASASI ARAġTIRMASI BOLU ĠLĠ SONUÇ RAPORU

ĠġGÜCÜ PĠYASASI ARAġTIRMASI BOLU ĠLĠ SONUÇ RAPORU ĠġGÜCÜ PĠYASASI ARAġTIRMASI BOLU ĠLĠ SONUÇ RAPORU 1 İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BOLU İLİ SONUÇ RAPORU İÇİNDEKİLER ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI... 2 BOLU İLİNİN TEMEL İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ... 3 1.ÇALIŞANLARIN

Detaylı

T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ORDU

T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ORDU T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ORDU Lisans Öğrenimlerini Tamamlamayan veya Tamamlayamayanların Önlisans Diploması Almaları veya Meslek Yüksekokullarına İntibakları Hakkındaki Yönetmelik hükümleri uyarınca;

Detaylı

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI Prof. Dr. Nezih Güven (ODTÜ, Rektör Danışmanı) Doç. Dr. Ayşe Gündüz Hoşgör (ODTÜ,Sosyoloji Blm.) Y. Doç. Dr. Mustafa Şen (ODTÜ, Sosyoloji Bölümü) Bağlantı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

AHZIRLAYANLAR. 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk

AHZIRLAYANLAR. 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk AHZIRLAYANLAR 2009463008 Cemre Benan Arslan 2008463095 Burcu Şahin 2005463066 A. Eren Öztürk Bu araştırmamızda size kurumsal ve geleneksel olarak yönetilen iki firmanın ücret, ücret belirleme ve ücretin

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ TANIM Havacılık-uzay/uçak mühendisi, havada seyreden her çeşit aracın tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuvar ortamında inceleyerek ortaya çıkaran kişidir. A- GÖREVLER - Canlıları

Detaylı

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KADIN CALISMALARI ANABİLİM DALI Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği Yüksek Lisans Bitirme Projesi Derya Demirdizen Proje Danışmanı Prof.

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

İSTİHDAM VE İŞGÜCÜ PİYASASI RAPORU

İSTİHDAM VE İŞGÜCÜ PİYASASI RAPORU İSTİHDAM VE İŞGÜCÜ PİYASASI RAPORU Erhan DEMİRCAN Kasım, 12 Diyarbakır İçindekiler 1. TÜRKİYE'DE İŞGÜCÜ PİYASALARI, İSTİHDAM VE İŞSİZLİK... 6 1.1.Türkiye de İşgücüne Katılım... 7 1.1.1. Türkiye'de İşgücünün

Detaylı

Araştırma Notu 13/159

Araştırma Notu 13/159 Araştırma Notu 13/159 27 Aralık 2013 1,4 MİLYON GENÇ NE OKULDA NE İŞTE Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal-Kolaşin ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti TÜİK tarafından açıklanan Hanehalkı İşgücü Anketi 2012 verilerine

Detaylı