Obezite ve Fiziksel T p Yöntemleri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Obezite ve Fiziksel T p Yöntemleri"

Transkript

1 Trakya Univ Tip Fak Derg 2006;23(1):47-54 DERLEME Obezite ve Fiziksel T p Yöntemleri Obesity and Physical Modalities Siranufl KOK NO, Ferda ÖZDEM R, Coflkun ZATER Baflvuru tarihi / Submitted: Kabul tarihi / Accepted: Patolojik bir hastal k olan obezitenin geliflmifl ülkelerde s kl giderek artmaktad r. Obezite genelde enerji sa layan g dalar n fazla al n fl ve k smen az harcanmas yla oluflan bir dengesizli in sonucudur. Sedanter yaflam tarz da obezite ve obeziteye ba l kronik hastal klarla iliflkilidir. Çocukluk ça obezitesinin prognozu yetiflkin obezitesidir. Bu nedenle, obezite tedavisine en k sa sürede bafllanmal d r. Her durumda obezite kompleks bir sorundur ve etkin tedavisi farkl yaklafl mlar içerir. Tedavi süreci, diyabet ve hipertansiyonda oldu u gibi devaml d r. Kilo kayb n n sa lanmas nda ve uygun kilonun sürdürülmesinde kifliye özgü diyet ve düzenli egzersizler en etkin yöntemlerdir. Di er tedavi stratejileri aras nda psikolojik destek, s uygulamalar, sauna tedavileri, elektrikli ak m tedavileri (TENS), lazer, akupunktur ve farmakoterapi faydal destek tedaviler olarak kabul edilmektedir. Anahtar Sözcükler: Egzersiz tedavisi; yaflam tarz ; obezite/önleme ve kontrol/tedavi. The prevalence of obesity is increasing. It is one of the commonest pathologies in developed countries. In general, obesity is caused by an imbalance between energy obtained by food and energy expended. A sedentary life-style is also associated with obesity and obesity-related chronic diseases. The result of childhood obesity is adult obesity, so obesity should be treated early. Obesity is a complex problem and effective treatment will probably require incorporation of different approaches. It requires a long-term management similar to that of diabetes or hypertension. A combination of proper diet and regular physical activity is the most effective intervention for weight loss and maintenance of weight management. Other treatment strategies including stress management, radiant heat, sauna, transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS), laser, acupuncture, and pharmacotherapy seem to be useful methods. Key Words: Exercise therapy; life style; obesity/prevention & control/therapy. Obezite vücut genelinde ya dokusu art fl ve birikimi sonucu vücut a rl n n art fl d r. Özellikle ekonomik yönden geliflmifl olan ülkelerin toplumunda giderek artmakta olan bir halk sa l sorunudur. Afl r ya dokusunun vücutta yerleflimine göre android (ya a rl kl olarak kar nda ve gö üste birikir) ve gynoid (ya a rl kl olarak kalça ve uylukta toplan r) tipleri vard r. Obezitenin etyopatogenezinden çevresel, genetik, yap sal etmenler ve sekonder hastal klar sorumludur. Etyolojisi ne olursa olsun, neden Trakya Univ Tip Fak Derg 2006;23(1):47-54 Trakya Üniversitesi T p Fakültesi Fiziksel T p ve Rehabilitasyon Anabilim Dal (Kokino, Prof. Dr.; Özdemir, Doç. Dr.; Zateri, Arafl. Gör. Dr.). letiflim adresi: Dr. Siranufl Kokino. Trakya Üniversitesi T p Fakültesi Fiziksel T p ve Rehabilitasyon Anabilim Dal, Edirne. Tel: / 4711 Faks: e-posta: Trakya Üniversitesi T p Fakültesi Dergisi. Ekin T bbi Yay nc l k taraf ndan bas lm flt r. Her hakk sakl d r. Medical Journal of Trakya University. Published by Ekin Medical Publishing. All rights reserved. 47

2 oldu u metabolik hastal klar, hipertansiyon, ateroskleroz, kalp fonksiyon bozukluklar, tip 2 diyabet ve lokomotor sistem hastal klar n n önlenmesi ve tedavisi mutlaka multidisipliner olarak yap lmal d r. Özellikle kilolu ve obez kifliler, normallere göre kardiyovasküler hastal klar ve tip 2 diyabet gibi sa l k sorunlar na daha fazla yakalanma riski tafl rlar. [1-3] EP DEM YOLOJ Obezite genelde çocukluktan itibaren bafllamaktad r. fiiflman çocuklar n ya hücre say s - n n normal çocuklar n yaklafl k üç kat kadar oldu u hesaplanm flt r. Ya hücre say s çocuklukta artar, puberteden sonra ise say s pek de- iflmez ancak hacim kazan rlar. Normal anne ve baban n çocuklar aras nda obezite s kl %8-9, anne babadan birinin fliflman oldu u ailelerde %40, her ikisi fliflman olan ailelerin çocuklar nda %80 dir. Genellikle bu ailelerin yemeklerinin enerji de eri yüksektir ve bütün fertler fazla enerjili beslenmektedir. Amerika Birleflik Devletleri nde (ABD) y llar aras nda yap lan toplum taramalar nda, kilolu insan ortalama da l m %33.4 olarak saptanm fl, 1976 dan itibaren dört y l içinde görülme s kl n n %25 oran nda artt görülmüfltür. [4] Paluska, [5] ABD de toplumun %50 sinin fliflmanlardan olufltu unu ve 20 li yafllarda görülme s kl n n di er dekadlara oranla yüksek oldu unu bildirmifltir. Bu da l m içerisinde çocuk obezlerin oran %13 tür. Eaton ve Eaton, [3] y llar aras nda kilolu ve obezite görülme s kl n n giderek art fl n, kalorik beslenmenin azalmas na karfl n sedanter yaflam n endüstriyel geliflime paralel olarak artmas na ba lam fllard r. Devlet Planlama Teflkilat Sa l k Özel htisas Komisyonu nun bölgesel araflt rmalara dayal olarak 2001 de haz rlad raporda yetiflkin kad nlar n %33 ünün kilolu, %19 unun fliflman, yetiflkin erkeklerin ise %10 unun fliflman oldu u bildirilmifltir. [6] Klinikte vücutta ya oran n belirlemede kullan lan pratik yöntemler aras nda; boy ve a rl kla hesaplanan vücut kütle indeksi (VK ) (a rl k/boy 2), deri k vr m kal nl k ölçüleri, bel kalça ölçüm oranlar uygulanmaktad r. Kad n ve erkekte vücut ya oran kilo durumlar na göre de iflir. Deri k vr m ölçümleri, baflparmak ve iflaret parma aras nda s k flt r lan cilt alt ya l dokunun pergelle milimetre cinsinden ölçülmesidir. Triseps, biseps ve kar n adalelerinden ölçüler al n r. Obezitenin tan mlanmas nda di er bir de erlendirme yöntemi de VK sine göre s n f I, II, III gibi s n flara ay rarak yap lm flt r. Buna göre s n f I VK kg/m 2, s n f II VK kg/m 2, s n f III VK 40 kg/m 2 üzerindeki de erleri içermektedir. [1] Bel kalça oran fizyolojik flartlarda kad nlarda 0.8, erkeklerde 1.0 dir. Bu de erlerin üzerindeki rakamlar obezite olarak kabul edilir. Obezitede çocuklar n ailelerinin beslenme düzeni, toplumlar n yeme al flkanl klar, yaflad klar ortam, genetik, ifl koflullar, e itim düzeyleri görülme s kl n etkiler. Ö ünlerde al - nan g da miktar, ö ün say s, karbonhidratlar n afl r tüketimi afl r kalori al n fl na neden olur. Yirmi birinci yüzy lda, ekonomik koflullar, oyun alanlar n n azl, kitap okuma al flkanl, bilgisayar karfl s nda saatlerce kalma, fiziksel aktiviteyi azaltmakta ve kilo al m na yol açmaktad r. [7] Al nan enerjinin kullan lmas n, bazal metabolizma h z, fiziksel aktivite, beslenmenin termik etkisi belirler. Yirmi dört saatlik enerji harcanmas n n, %73 ünü bazal metabolizma, %15 ini termik etki, %12 sini fiziksel aktivite sa lar. Bazal metabolizma ilerleyen yaflla azal r. [8] K zlarda puberteden sonra kilo al m erkeklere oranla daha fazlad r. Gebelik ve emzirme dönemlerinde al nan kilolar da verilememekte ve obezitenin görülme s kl yükselmektedir. Yafl n ilerlemesi her iki cinsiyette de aktivite azalmas sonucu, enerji harcanmamas na neden olmaktad r. Obezlerin genelde damak zevkleri yüksek, yeme e yöneliflleri de afl r d r. Ald klar kaloriyi daha ekonomik harcarlar. OBEZ TEN N F ZYOLOJ K SONUÇLARI Obezite, birçok sistemi etkiler ve istenmeyen sonuçlara neden olur. Solunum sisteminde; al- 48

3 veoler hipoventilasyon, Pickwick sendromu, üst solunum yolu daralmas, horlama, uyku-apne sendromu ve akci er kanseriyle karfl lafl labilir. [9,10] Dolafl m sisteminde; ateroskleroz, hipertansiyon, korpulmonale, varisler, tromboembolizm, bacak ülserleri görülebilir. [11,12] Gastroentestinal sistemde; ya l karaci er, safra tafllar, konstipasyon efllik edebilir. [13] Kas iskelet sisteminde ise osteoartrit, gut, kalkaneal epin, selülit, ayak ve diz deformiteleri en s k karfl lafl lan sorunlard r. [14,15] Obeziteye ba l olarak organizmay etkileyen vertikal kuvvetin artmas sonucu omurlar üzerine binen yük artar, subkondral kemiklerde dejeneratif olaylar tetiklenirken, intradiskal bas nç yükselir, spondiloz geliflir, lomber lordoz artar. [16-18] Faset eklemlerde vertikal, horizontal subluksasyon, artrozik de iflimler, spondilolistezis, ayak bile i ve kalça eklemlerinde de erken yafllarda dejeneratif de iflimler tetiklenir. [16,19,20] Özellikle ileri yafllarda kas kuvveti, dayan kl l k ve koordinasyon zay flar. [21] Ayr ca obezite ve ileri yafl, maksimum aerobik kapasitedeki azalman n da bafll ca nedenidir. [22] Obezlerde öncelikle fiziksel sa l k, fonksiyonel ba ms zl k ve yaflam kalitesi önemlidir. Sturmer ve ark. [23] diz osteoartritiyle obezitenin iliflkisini aç klamak üzere diz veya kalça replasman uygulanan 809 hastay, kilo durumlar na göre incelemifl ve %85 inde iki tarafl diz osteoartriti, %26 s nda generalize osteoartrit saptam fllard r. Çal flman n sonucunda obezitenin generalize ya da kalça osteoartritinden çok iki tarafl diz osteoartritiyle iliflkili oldu unu göstermifllerdir. Gök ve ark. [15] epin kalkanei saptanan olgularda yapt klar araflt rmada, olgular n %63 ünün obez olmas, obezitenin epin kalkanei oluflumunda risk faktörü oldu unu ortaya ç karm flt r. Huang ve ark. [24] diz osteoartriti tan s alan olgular n, rehabilite edilerek %12-15 aras kilo kayb sa lananlarda klinik yak nmalar n azald - n, amputasyon frekans n n yükseldi ini, Lequesne indeksinin artt n vurgulam fllard r. OBEZ TEN N TEMEL TEDAV S Obezitede; E itim, diyet, psikoterapi, ilaçlar, fiziksel t p ve rehabilitasyon yöntemleri, cerrahi yaklafl mlar temel tedavi yöntemlerini oluflturur. 49 Obez çocuklar olanlara, obez genç ve eriflkinlere, fliflmanl n zararlar ö retilmeli, kiflilerin gelecekte sa l kl olabilmeleri için motivasyon kazand r larak kilo verme programlar na kat l mlar sa lanmal d r. E itim ve psikoterapi ile, obezlerin kendi sa l k flartlar na uygun olan ve yaln zca diyetisyen taraf ndan düzenlenen, doktor kontrolündeki sa l kl beslenme programlar n n çok uzun süreler uygulanmas n n gereklili i ö retilmelidir. K sa sürede fazla kilo verdiren diyet programlar n n yarar yerine zararverdi i, diyet programlar n n durdurulmas ndan sonra verilen kilolar n fazlas yla geri al nd anlat lmal d r. Kalori içeren g dalardan tamamen uzak tutularak yapt r lan açl k diyetleri t bbi gözetim alt nda uyguland nda hastalarda günlük kg kay p elde edilebilir, ancak bunun önemli yan etkileri vard r. [25] Obez kiflinin zay flamas nda, psikolojik olarak kendini haz r hissetmesinin ve motivasyonunun sa lanmas gerekir. Depresyon, anksiyete, uykusuzluk gibi bulgular program n baflar - s n engeller. Kiflinin e itilmesi, obezite risklerinin anlat lmas, ailenin uyar lmas gibi giriflimler diyet ve egzersiz program n n düzgün uygulanmas n sa lar. Fiziksel t p ve rehabilitasyon aç s ndan s uygulamalar, akupunktur, mekanik araçlar, masaj, elektrik ak mlar ve egzersizler kilo vermeye destek olan faydal yöntemlerdir. Wendelboe ve ark. [26] diz ve kalça replasman geçiren obezlerin klinik olarak a r s z fonksiyonlara eriflmelerine karfl n, bir-üç y ll k takipleri sonucunda VK lerinin daha da artt n, temelde obezitenin tedavisinde ilk basama n fizik aktivite art fl n sa layan tedavi yöntemleri oldu unu aç klam fllard r. TEDAV DE F Z KSEL TIP YÖNTEMLER Fiziksel t p yöntemlerinin tutarl diyet programlar na destek veren ve yararlar bilinen birçok etkisi vard r. Is Uygulamalar So uk uygulamalar: So uk uygulamalar hipotalamusu uyar r, genel kas sisteminde tonus ar-

4 t fl, açl k hissi, terlemede azalma ve metabolizmada önce art fla sonra azalmaya yol açmakla birlikte eklem yak nmalar olanlarda analjezi ve fizik aktiviteye kolayl k da sa lar. [27] S cak uygulamalar: Yüzeyel s, cilt ve cilt alt ya dokusunda 10 mm derine kadar absorbe olur. Böylece vücuda enerji aktar m sa lan r. Sa l kl obezlerde, s cak hidroterapi küvet banyolar, havuz banyolar ve sauna da zay flama amaçl kullan l r. [27] Venöz ve lenfatik perifer damar bozuklu u olan hastalarda nötral s da banyo önerilir. 34 C lik nötral s daki girdap banyolar, dolafl m art r r. Nötral s daki su tansiyonda düflüfle, s - cak su ise art fla neden olabilir (fiekil 1). Fiziksel t p yöntemleri aras nda s kl kla kullan lan yüzeyel s, 20 dakikal k uygulaman n ard ndan tüm organizmada vazodilatasyon sa lar. Bu, adrenerjik vasokonstrüktör etkiyi inhibe etmesi sonucu gerçekleflir. Is, egzersiz çal flmalar n n verimli olmas n sa lar, enerji kayb na destek verir. Otuz dakikal k s uygulamas kcal lik enerji harcat r. Obeziteye ba l erken gonartroz, koksartroz, lomber spondiloz gibi lokomotor sistem hastal olanlarda, doku metabolizmas n h zland rmas, enzimatik reaksiyonlar aktive etmesi (enzimatik reaksiyonlar n h z 38 C civar nda en yüksek de ere ulaflmaktad r. 41 C den sonra enzimatik aktivite h - z nda düflmeye karfl n vazodilatasyon nedeniyle biyolojik aktivite yüksek kal r) ve analjezi sa lamas yla s uygulamalar klinik yak nmalar azaltarak, kiflileri egzersiz program na haz rlar. [27] Vazodilatasyon dokuya O 2 sa layarak iskemik a r y azalt rken, endorfin salg s nda art fl, kas spazm n n çözülmesi ve a r efli inin yükselmesi klinik rahatl k sa lar. Vazodilatasyona ek olarak terleme ve diürez de artar. [28] Bafll ca s cak uygulamalar, infraruj (IR) fl nlar, s - cak havuz banyolar, kapl ca, parafin banyolar ve saunad r. S cak uygulamalar genç obezlerde günde minimal 20 dakika maksimal 30 dakika uygulan r. Yirmi dakikal k s uygulamas n n 20 dakikal k aerobik egzersize eflde er oldu unu savunanlar vard r. Kardiyopulmoner hastal klar ve tip 2 diyabet gibi sorunlar olan obezlere cilt s s n aflmayan 34 C ve alt nda bir s da banyo verilebilir. Burada beklenen yarar, suyun kald rma gücü yard - m yla (hidrostatik bas nç) yer çekimine karfl yap lan egzersizlerin kolay ve zorlanmadan yap lmas d r. Yayg n yüzeyel ve derin varisleri olan obezlerde s kullan m nda tromboflebit riski nedeniyle dikkatli olunmal d r. Hidrostatik bas nca ba l cilt ve ciltalt dokular n arter ve ven kanlar n n merkezi dolafl ma kat l m yla kalbin debisi azal r, dakikada at m hacmi artar, nab z ve solunum say s h zlan r. Bu durum kalp hastal olan obezlerde dikkat edilmesi gereken bir noktad r. Egzersiz e itimi koroner arter hastal - aç s ndan risk faktörü olan lipid profili üzerine olumlu etkiye sahiptir. Kilo verme program nda önerilen aerobik egzersizlerden yürüme, koflma, jogging gibi aktivitelere a r nedeniyle kat lamayan obezlere s cak banyo ve sauna önerilir. Genç obezlerde IR, sauna kilo kontrolü ve kardiyovasküler kondisyonun sa lanmas nda yol göstericidir. Saunada 30 dakika içinde bir insan gr ter atar. Bu miktar yaklafl k 300 Termik Ortamlar n Etkileri So uk ortam Nötral ortam S cak ortam <15 Vazomotor etki 37.5< Titreme Bazal metabolizmada artma Afl r terleme Bazal metabolizmada artma Dengeli s ( ) Tolerabilite (-) Tolerabilite (-) Tolerabilite (+) fiekil 1. Obezitede termik etkileflim. 50

5 51 kcal de erinde 3 mil lik koflunun harcatt enerjiye eflde erdir. Saunada kaybedilen ter miktar kadar su içilerek kilo geri al nsa bile, harcanan kalori kazançt r. Otuz dakikal k pasif egzersizle harcanan kalori miktar da yaklafl k bu de erlerdedir. Saunada cilt taraf ndan absorbe edilen IR fl nlar, artroz, fibromiyalji gibi muskuloskeletal hastal klarda, analjezik etki gösterir. Saunan n s s ortalama C aras nda ayarlanabilir. Saunan n di er yararlar aras nda, metabolizman n h zlanmas, genel vazodilatasyon, kanda lökosit say s nda artma, kollajen dokularda gevfleme, vücut elastikiyetinde art fl ve kiflinin kendini daha sa l kl hissetmesi say labilir. Normalde vücut s s C aras nda artarken, nab z say s dakikada aras artar, diyastolik bas nç düfler. [29] Altm fl befl yafl üstü obezlerde kardiyak performans genelde yetersiz oldu undan, saunan n yüksek ve nemli s s ndan k sa sürede afl r terlemeyle su ve tuz kayb yüksek morbidite tafl r. Fluidoterapi yüzeyel kuru s tma fleklindedir. S cak hava ve solid partikül kar fl m n n kapal bir alanda ilgili ekstremiteye püskürtülmesiyle yap lan bir yöntemdir. Is art fl n n yan nda masaj etkisi de vard r. [30] Obezitede Egzersiz Yetiflkinlerde düzenli fiziksel aktivite, ya s z vücut a rl nda art fl ya l dokuda azalmaya neden olur. Egzersiz programlar n n ilk döneminde vücut a rl nda fazla bir de ifliklik olmamas n n nedeni budur. Üç ay gibi bir süre sonra ya s z vücut a rl sabitleflir ve kilo kayb h zlan r. [31] Obezlerde günlük yaflamda kardiyovasküler endurans önemlidir. Bununla dolafl m ve solunum sistemleri güç kazan r. Kaslar n 1/6 s n ayn anda befl dakikada çal flt ran zay flama programlar, düflük dirence karfl çok say da tekrarlanan ritmik hareketler, endurans düzeyini art r r. Endurans düzeyi, vücudun bir dakikada tüketti i O 2 miktar n n (VO 2 max) spirometrik ölçümleriyle de erlendirilir. Aerobik egzersizler vücuda güç kazand ran ve O 2 kullan m oran n art ran aktivitelerdir. Bunlar kilonun geri al nmas n önler, ya kitlesinin kayb n art r r, enerji tüketim ve al m n dengeler, plazma insülin düzeyini ve ya dokusunda üretilen leptin miktar n düflürür. [32-34] Günlük yaflam m z n bir parças olan en basit aerobik egzersiz yürümedir. [35,36] Merdiven ç kma, dans etme, step yapma, bisiklete binme, yüzme yaflam m z n içinde olan aerobik aktivitelerdir. Bu aktiviteler yaflam tarz haline getirilirse obezitede kilo kayb sa lan r. [37] Bunlar temelde düzenli, belirli sürede, büyük kas guruplar n ayn anda çal flt ran ve nab z at m h z n en fazla %75 oran nda art ran çal flmalard r. Egzersiz aktiviteleri sürerken arteryel tansiyonda ve nab z ritminde afl r yükselme veya düflme yorgunluk belirtisidir ve çal flmalar durdurulmal d r. [4] Obezlerde ya oksidasyonunu art rmak için egzersiz fliddetinin süre ve s kl n n belirlenmesine yönelik çal flmalara göre; 30 dakikadan fazla süren, maksimal %65 O 2 harcama kapasitesini sa layan ve haftada en az befl gün s kl - nda yap lan egzersizler optimal verimlidir. [4] Endurans desteklemede s nma egzersizleri önceliklidir. K sa koflu ve germeler, solunum ve dolafl m uygun düzeye yükselterek, kasa O 2 diffüzyonunu kolaylaflt r r, devre d fl olan arteryellerin dolafl ma kat l m n sa lar. [38] Obez kiflilerde saptanan performans düflüklü ünden endurans, kas kuvveti ve hareket h z sorumludur. [39] Egzersiz program n n bafl nda önce kiflinin kas kuvveti saptan r. Prensibe göre saptanan maksimal gücün De Lorme Watkins Tekni i ne göre 10 ar defa maksimum a rl n %50 siyle çal flmaya bafllat l r. Genelde serbest aktif, tekrarlanan ve aerobik türde egzersizler seçilir. E itimin tüm kas gruplar na yayg nlaflt r lmas istenir. [33] Egzersizle sa lanan performans kal c de ildir. En fazla iki hafta içinde kazanç düzeyi düflmeye bafllar. [40] Bu durum egzersizlerin yaflam boyu sürdürülmesi gereklili ini aç klar. Bir egzersiz seans nda eriflkinler için 300, çocuklar için 250 kcal ekstra enerji harcanmas amaçlan r. 1 kg ya dokusunun kayb için 7000 kcal enerji harcanmaktad r. Egzersiz d fl di er aktivitelerde ihmal edilmemelidir. Obezlerin ev içi aktivitelerine al flverifl ifllerine aktif olarak kat lmalar, ek enerji sarf n sa lar (Tablo 1).

6 Tablo 1. Günlük yaflam aktiviteleri s ras nda harcanan kalori de erleri 1 saatlik sürede harcanan kalori Kad n Erkek Uyku Yatakta dinlenme Giyinme soyunma vs Oturarak vakit geçirme Ayakta ev iflleri Yavafl yürüme H zl yürüme E ilip do rularak yap lan ifl (bahçe, tarla) Tenis oynama, yer kazma Koflma Bisiklete binme Ev iflleri (silme süpürme) Mekanik araçlar, ergometri, pnömatik kompresyon, yürüme bandlar, cybex, bidex, orthotron gibi cihazlar yard m yla yap lan izokinetik ve h z kontrol alt na al nm fl izotonik kontraksiyonlarla yap lan aerobik egzersizler uygulanabilir. Bacaklara tak lan, hatta kar n çevresini kaplayan pnömatik cihazlar günde iki-üç kez uygulanarak lenfatik ve venöz yetersizlikte stimülatör etki yaratarak, interstiyel s v n n genel dolafl ma sevkini sa lar ve metabolizmay art - r r. [40] Spor salonlar nda egzersizler genelde cihazlarla yapt r lmaktad r. Treadmill, bisiklet ve el ergometrisi gibi mekanik araçlarla aerobik egzersizler programlan r. Bafllang çta fonksiyonel kapasitesi kifliye özel de erlendirilerek, submaksimal VO 2 kapasitesinde e itim bafllat l r. Her üç dakikada nab z ölçümleri, VO 2 max ölçümleri, treadmillde dakikada ad m say s, bisiklet ergometrisinde ve kol ergometrisinde dakikada pedal dönme say s saptan r. Dakikada ad m veya pedal dönme say s ndaki art flla nab z h z normalin %75 ine, VO 2 max %65 e eriflti inde egzersiz reçetesi düzenlenir. Treadmille eriflilen VO 2 max kullan m na göre bisiklet ergometrisiyle %5-25 aras daha düflük VO 2 harcan r. Mekanoterapi cihazlar yla yap lan aerobik egzersiz zay flama program kiflinin performans saptand ktan sonra, önce k sa süreli kas germe egzersizlerini, befl dakika s nma hareketlerini, 25 dakika maksimum aerobik egzersizleri ve befl dakika so uma egzersizlerini içerir. [41] 52 Obezitede temel tedaviyi aerobik egzersiz ve diyet programlar oluflturmaktad r. Aerobik egzersizler, anaerobik efli in alt nda, düflük fliddetli uzun süreli, kalp at m say s n %60-75 aras nda art ran ve bu de eri aflmayan fiziksel aktivitelerdir. Aerobik egzersizler dayan kl l art r r. Düzenli uygulamalar kardiyak fonksiyonlar restore ederken, LDL, trigliserit, kolesterol kan fleker düzeyini azalt r. [42,43] Elektrikli Ak m Tedavileri (TENS) Elektrostimülasyon teknikleri, inaktif obezlerde adale gücünün korunmas ve k smen de art r lmas n sa lar. Ayr ca metabolizmay ve enerji tüketimini art r r ve atrofiyi önler. Kan dolafl m n h zland r r. Sinüzoidal ak mlar, diadinamik ak mlar, TENS ak mlar ve interferans gibi sabit frekansl galvanik ak m n farkl modülleri bu amaçla kullan l r. [28] Tian ve ark., [44] sekiz akupunktur noktas na 12 hafta süreyle haftada üç kez TENS (12 Hz, puls geniflli i 0.6 ms) uygulam fllard r. Kilo kay p oran n %2.78±0.40 (p<0.01) saptayarak, çal flmalar na 15 haftal k süre ilavesiyle bu oran n %3.90±0.40 a (p<0.001) eriflti ini bildirmifllerdir. Araflt rmac lar TENS ile kilo kayb n n zaman uzad kça yavafllad - n, bu nedenle TENS tedavilerine diyet ve egzersizlerin eklenmesi gere ini vurgulam fllard r. Akupunktur Akupunktur derialt reseptörlerinin uyar lmas yla somatovisseral etki yaratarak, tuz ve

7 ya al n m n n azalmas n sa lar, tat duyusunu etkileyerek kötü yeme al flkanl n de ifltirir. Plazmada ve beyin dokusunda beta endorfin, enkafalin ve serotonin düzeyinde yükselmeler oldu u bildirilmifltir. [45] Bunlar n sinir sisteminde analjezi, sedasyon, motor fonksiyonlarda iyileflme sa lad klar ve immün sistemde immünmodülatör, metabolizma üzerinde lipolitik etkiler yapt klar ileri sürülmektedir. Shiraishi ve ark. [46] kilolu grubuna giren yafl ortalamas 34.5 olan, diyet yapt r lmayan 55 olguda, her iki kulaktan cavum conchae bölümüne intrakutan yerlefltirilen auriküler i nelerle akupunktur uygulam fllar ve iki hafta içinde olgular n 35 inde (%63.6) kilo kayb, 11 inde (%20) kilo art fl, dokuzunda ise (%16.4) ayn kilonun korudu unu gözlemlemifllerdir. Araflt rmac lar akupunkturla sa lanan kilo kayb n n kilolularda obezlere oranla daha belirgin oldu unu aç klam fllard r. Wozniak ve ark. [47] perimenopozal ve postmenopozal obez olgularda alt haftal k akupunktur ve kompleks düflük kalorili diyet uygulanmas nda VK deki 33.54±1.77 kg/m 2 lik de erin 28.51±2 kg/m 2 ye geriledi ini, düflük kalorili diyetin bu kilo kayb ndaki önemini bildirmifllerdir. Yine Wozniak ve ark. [48] 38 postmenopozal visseral obezitesi olan gruba lazer akupunkturun, düflük kalorili diyetle birlikte uygulanmas n n yaln zca diyetle sa lanan kilo kayb - na göre anlaml üstünlük tafl d n ifade etmifllerdir. Masaj Masaj n obezitedeki etkinli i tart flmal d r. Bu konudaki çal flmalar daha çok geçmifl y llara aittir. [49,50] Masaj zay flama amac yla baz spor merkezlerinde uygulansa da obezite ve lokomotor sistem a r l durumlar nda temel tedaviye destek özelli indedir. [51] Masaj için özel bantlar, yürüme bandlar, oturma koltuklar, vibratörler ve vakumlu cihazlar kullan labilir. Masajla yüzeyel ve derin mekanoreseptörler, kas-tendon proprioseptif reseptörler ve derin doku reseptörleri uyar l r. Ayr ca vazodilatasyon ve kan dolafl m nda art fl gözlenir. Bu etkilerle masaj uygulanan bireyde rahatlama olur, solunum ve dolafl m h zlan r. [28,51] 53 SONUÇ Kilo vermede düflük kalorili diyet temeldir. Diyet programlar n n verimlili ini art ran en önemli yöntem aerobik egzersizlerdir. Egzersizler kalbi güçlendirir, iyi kolesterolü (HDL) art - r r, arteriyel tansiyonu düflürür, akci erleri güçlendirir, eklemlere esneklik kazand r r, stresle savaflmay ö retir. Elektrostimülasyon, akupunktur, s cak uygulamalar kilo vermede destek yöntemlerdir. KAYNAKLAR 1. Poston WS 2nd, Foreyt JP. Successful management of the obese patient. Am Fam Physician 2000;61: Stunkard AJ. Current views on obesity. Am J Med 1996;100: Eaton SB, Eaton SB. An evolutionary perspective on human physical activity: implications for health. Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol 2003; 136: Torrance GM, Hooper MD, Reeder BA. Trends in overweight and obesity among adults in Canada ( ): evidence from national surveys using measured height and weight. Int J Obes Relat Metab Disord 2002;26: Paluska S. Obesity. Clinics in Family Practice 2002;4: Özarma an S, Bozbora A. Obezitenin tan m ve temel bilgiler. In: Bozbora A, editör. Obezite ve tedavisi. 1. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri; s Goran MI, Reynolds KD, Lindquist CH. Role of physical activity in the prevention of obesity in children. Int J Obes Relat Metab Disord 1999;23 Suppl 3: Peker, Çilo lu F, Buruk fi, Bulca Z, (editörler). Egzersiz biyokimyas ve obezite. stanbul: Nobel T p Kitabevi; s Okamoto K, Kochi T, Yoshizaki S, Iiyori N, Kochi A. Arterial oxygenation during one lung ventilation in obese patients. Masui 1999;48: [Abstract] 10. Karrer W. Pickwick syndrome. A case example of an obesity-hypoventilation syndrome, combined with obstructive sleep apnea. Schweiz Rundsch Med Prax 1991;80: [Abstract] 11. Skurk T, van Harmelen V, Lee YM, Wirth A, Hauner H. Relationship between IL-6, leptin and adiponectin and variables of fibrinolysis in overweight and obese hypertensive patients. Horm Metab Res 2002;34: Galinier M, Pathak A, Roncalli J, Massabuau P. Obesity and cardiac failure Arch Mal Coeur Vaiss 2005;98: [Abstract] 13. Karabulut N, Kazil S, Yagci B, Sabir N. Doppler waveform of the hepatic veins in an obese population. Eur Radiol 2004;14: Mandelbaum B, Waddell D. Etiology and pathophysiology of osteoarthritis. Orthopedics 2005;28(2 Suppl):

8 15. Gök H. Dalyan M, Atefl Y, Yalç n P, Aras l T. Topuk a r s ve kalkaneal epin oluflumunda risk faktörleri. Romatoloji ve T bbi Rehabilitasyon Dergisi 1996; 7: Eryavuz M. Obezite ve lokomotor sistem hastal klar. 3. smet Çetinyalç n Günleri: Obezite stanbul, Türkiye: Coaccioli S, Fatati G, Di Cato L, Marioli D, Patucchi E, Pizzuti C, et al. Diffuse idiopathic skeletal hyperostosis in diabetes mellitus, impaired glucose tolerance and obesity. Panminerva Med 2000;42: Heliovaara M. Body height, obesity, and risk of herniated lumbar intervertebral disc. Spine 1987;12: Cvijetic S, McCloskey E, Korsic M. Vertebral osteophytosis and vertebral deformities in an elderly population sample. Wien Klin Wochenschr 2000; 112: Meyer L, Javier RM. Locomotor handicap and obesity. Ann Endocrinol 2003;64(5 Pt 2): [Abstract] 21. Kennedy RL, Chokkalingham K, Srinivasan R. Obesity in the elderly: who should we be treating, and why, and how? Curr Opin Clin Nutr Metab Care 2004;7: Faintuch J, Souza SA, Valezi AC, Sant'Anna AF, Gama-Rodrigues JJ. Pulmonary function and aerobic capacity in asymptomatic bariatric candidates with very severe morbid obesity. Rev Hosp Clin Fac Med Sao Paulo 2004;59: Sturmer T, Gunther KP, Brenner H. Obesity, overweight and patterns of osteoarthritis: the Ulm Osteoarthritis Study. J Clin Epidemiol 2000;53: Huang MH, Chen CH, Chen TW, Weng MC, Wang WT, Wang YL. The effects of weight reduction on the rehabilitation of patients with knee osteoarthritis and obesity. Arthritis Care Res 2000;13: Orhan Y, Özbey N. Obezitede diyet tedavisi. In: Bozbora A, editör. Obezite ve tedavisi. 1. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri; s Wendelboe AM, Hegmann KT, Biggs JJ, Cox CM, Portmann AJ, Gildea JH, et al. Relationships between body mass indices and surgical replacements of knee and hip joints. Am J Prev Med 2003;25: Öztürk C, Akflit R. Tedavide s cak ve so uk. In: O uz H, Dursun E, Dursun N, editörler. T bbi rehabilitasyon 2. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri; s Koyuncu H. Obezite ve lokomotor sistem sorunlar nda fizik tedavinin yeri. Çubukçu Sempozyumu ( ). The Marmara Oteli, stanbul: s Basford JR. Physical agents. In: Delisa JA, Gans BM, editors. Rehabilitation medicine. 2nd ed. Philadelphia: Lippincott Company; p Aksoy C. Fizik tedavi vas talar, so uk s cak uygulamalar. In: Diniz F, Ketenci A, editörler. Fiziksel t p ve rehabilitasyon. 1. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri; s Özdinç S. Yafllanma ve egzersiz. Sa l k ve toplum 2003;13: Jurimae J, Jurimae T. Leptin responses to short term exercise in college level male rowers. Br J Sports Med 2005;39: Jakicic JM. Exercise in the treatment of obesity. Endocrinol Metab Clin North Am 2003;32: Kim IH. The effects of aerobic exercise on hormones, blood lipids and body composition in middle-aged obese women according to beta 3-adrenergic receptor gene polymorphisms. Taehan Kanho Hakhoe Chi 2004;34: [Abstract] 35. Rippe JM, Hess S. The role of physical activity in the prevention and management of obesity. J Am Diet Assoc 1998;98(10 Suppl 2): Jakicic JM. The role of physical activity in prevention and treatment of body weight gain in adults. J Nutr 2002;132: Pinto BM, Szymanski L. Exercise in weight management. Med Health R I 1997;80: Gökbel H. Egzersiz fizyolojisi. In: O uz H, Dursun E, Dursun N, editörler. T bbi rehabilitasyon. 2. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevleri; 2004, s Biolo G, Ciocchi B, Stulle M, Piccoli A, Lorenzon S, Dal Mas V, et al. Metabolic consequences of physical inactivity. J Ren Nutr 2005;15: Öncel A. Terapötik egzersizler. In: Diniz F, Ketenci A, editörler. Fiziksel t p ve rehabilitasyon. 1. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevi; s Durmaz B. Obezite ve egzersizler. In: Cande er Y, editör. Obezite. 1. Bask. stanbul: Nobel T p Kitabevi; s Harris JE. The role of physical activity in the management of obesity. J Am Osteopath Assoc 1999;99(4 Suppl): Sar H, Yücel E. Obezitede egzersiz tedavisi. Çubukçu Sempozyumu ( ). The Marmara Oteli, stanbul: s Tian D, Li X, Shi Y, Liu Y, Han J. Study on the effect of transcutaneous electric nerve stimulation on obesity. Beijing Da Xue Xue Bao 2003;35: [Abstract] 45. Cabio lu MT, Ergene N. Akupunkturun etki mekanizmalar ve klinik uygulamalar. Genel T p Dergisi 2003;13: Shiraishi T, Onoe M, Kojima TA, Kageyama T, Sawatsugawa S, Sakurai K, et al. Effects of bilateral auricular acupuncture stimulation on body weight in healthy volunteers and mildly obese patients. Exp Biol Med 2003;228: Wozniak P, Oszukowski P, Stachowiak G, Szyllo K. The effectiveness of low-calorie diet or diet with acupuncture treatment in obese peri- and postmenopausal women. Ginekol Pol 2003;74: [Abstract] 48. Wozniak P, Stachowiak G, Pieta-Dolinska A, Oszukowski P. Laser acupuncture and low-calorie diet during visceral obesity therapy after menopause. Acta Obstet Gynecol Scand 2003;82: von Arnim D. Is obesity influenced through massage? Munch Med Wochenschr 1968;110:1163. [Abstract] 50. Lefin, Monhonvalle. Statistical proof of the efficacy of massage in localized obesity of the extreme feminine type. J Belge Med Phys Rhumatol 1964; 19: [Abstract] 51. Bei Y, Fang X, Yao Z. Sixty-two cases of simple obesity treated by acupuncture combined with massage. J Tradit Chin Med 2004;24:

EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ REÇETESİ? Egzersiz reçetesi bireylere sistematik ve bireyselleştirilmiş fiziksel aktivite önerileri yapılmasıdır. EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL KİLO KONTROLÜ Doç. Dr. FERDA GÜRSEL Sinsi sinsi artan Obesiti FE azalması metabolik hızın düşmesine neden olur. Harcanan enerji alınandan fazla değilse o zaman kilo alımı gerçekleşir. Aşırı Yağlılığın

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

OBEZİTE (ŞİŞMANLIK) ve SAĞLIK

OBEZİTE (ŞİŞMANLIK) ve SAĞLIK OBEZİTE (ŞİŞMANLIK) ve SAĞLIK Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı ÇAĞIN SALGINI; OBEZĠTE Obezite Nedir? Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ): Sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal ve aģırı yağ birikmesi olarak

Detaylı

OBEZ TE (fi fimanlik) NED R?

OBEZ TE (fi fimanlik) NED R? OBEZ TE (fi fimanlik) NED R? OBEZ TE (fliflmanl k) NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Obezite;

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı soyadı: Sevim ÖKSÜZ İletişim Bilgileri: Adres: Doğu Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Bölümü, Mağusa-KIBRIS Tel: 0 (392) 630 2473 0 (392) 630 3067 Mail: sevim.oksuz@emu.edu.tr

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

OBEZLERDE ELEKTROAKUPUNKTUR TEDAVİSİ İLE MEYDANA GELEN KİLO KAYBININ DEĞERLENDİRİLMESİ

OBEZLERDE ELEKTROAKUPUNKTUR TEDAVİSİ İLE MEYDANA GELEN KİLO KAYBININ DEĞERLENDİRİLMESİ ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 2, Article Number: 1B0006 MEDICAL SCIENCES Received: November 2008 Accepted: March 2009 Series : 1B ISSN : 1308-7312 2009

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM

FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu FİZİKSEL AKTİVİTE VE AKTİF YAŞAM Doç. Dr. Fahri AKÇAKOYUN AKTİF YAŞAM VE EGZERSİZİN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Hareketsizliliğe Bağlı Oluşan Hastalıklar

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

MERSİN SAHİL YÜRÜYÜŞ BANDI ve EGZERSİZ

MERSİN SAHİL YÜRÜYÜŞ BANDI ve EGZERSİZ Dr.Abdullah Arıcıoğlu İç Hastalıkları Uzmanı MERSİN MERSİN SAHİL YÜRÜYÜŞ BANDI ve EGZERSİZ Mersin sahil yürüyüş bandı, Hilton Otelinden Mezitli Babil kavşağına kadar 8.5 kilometre uzunluğundadır. Bu uzunluğun

Detaylı

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER.

FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI İNCELER. EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER FİZYOLOJİ BİLİM DALI NIN BİR ALT DİSİPLİNİDİR. FİZİKSEL ETKİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU KISA VE UZUN (ANTRENMAN) DÖNEMDEKİ STRES SONUCU VÜCUTTA ORTAYA ÇIKAN YANITLARI

Detaylı

FUTBOL HAZIRLIK DÖNEMİ DAYANIKLILIK ANTRENMANI. Hasan ÇAKMAK Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hareket ve Antrenman Bilimleri

FUTBOL HAZIRLIK DÖNEMİ DAYANIKLILIK ANTRENMANI. Hasan ÇAKMAK Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hareket ve Antrenman Bilimleri FUTBOL HAZIRLIK DÖNEMİ DAYANIKLILIK ANTRENMANI Hasan ÇAKMAK Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hareket ve Antrenman Bilimleri DAYANIKLILIK Sporda dayanıklılık "Uzun süre devam eden yüklenmelerde

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 56 Nisan 2007; s. 115-119. Prof. Dr.

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 56 Nisan 2007; s. 115-119. Prof. Dr. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri KRON K VENÖZ YETERS ZL K Sempozyum Dizisi No: 56 Nisan 2007; s. 115-119 Telenjiektazi ve Retiküler Ven Tedavisi; Skleroterapi, Transkutan

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Şişmanlık Nedir? Şişmanlık Nasıl Saptanır?

Şişmanlık Nedir? Şişmanlık Nasıl Saptanır? Şişmanlık Nedir? Vücudun yağ kütlesinin yağsız (kas) kütleye oranının aşırı artması sonucu boya göre ağırlığın olması gereken düzeyin üzerine çıkmasıdır. Bir-çok sağlık sorunlarına yol açması nedeniyle

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi

Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi Haz rlayan: Halime Ayd n Kartal E itim ve Ara rma Hastanesi Stoma ve Yara Bak m Hem iresi *Ac badem Üniversitesi 2. Geleneksel Bilgi Güncelleme Sempozyumunda Sunulmu tur 1-BASINÇ YARASI Tan m Evreleri

Detaylı

GENEL ANTRENMAN Antrenmanla gelişimi amaçlanan özellikler:

GENEL ANTRENMAN Antrenmanla gelişimi amaçlanan özellikler: GENEL ANTRENMAN Antrenman fizik ve moral güç ile teknik ve taktik becerilerin artırılması için yapılan fiziksel ve psikolojik yüklenmelerdir. Diğer bir ifade ile antrenman, sporcuların en yüksek sportif

Detaylı

Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000. Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas

Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000. Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000 Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas BFH 2000 Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas Müflteri memnuniyeti Otomotiv teknolojisindeki sürekli geliflim,

Detaylı

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Ödem, hiperemi, konjesyon Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 1 Hemodinamik bozukluklar Ödem Hiperemi / konjesyon Kanama (hemoraji) Trombüs / emboli İnfarktüs Şok 2 Hemodinamik bozukluklar Ödem 3 Ödem Tanım: İnterstisyel

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U KONTROLSÜZ GÜÇ, GÜÇ DE LD R www.pirelli.com.tr HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U 2008 Hafif ticari araç geliflimi Hafif ticari araç kategorisi çok genifl yelpazedeki araçlar kapsamaktad r: Ticari

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

OBEZ TE, F Z KSEL AKT V TE VE REHAB L TASYON OBESITY, PHYSICAL ACTIVITY AND REHABILITATION

OBEZ TE, F Z KSEL AKT V TE VE REHAB L TASYON OBESITY, PHYSICAL ACTIVITY AND REHABILITATION Fiziksel T p 2004; 7(2): 93-98 F Z KSEL TIP OBEZ TE, F Z KSEL AKT V TE VE REHAB L TASYON OBESITY, PHYSICAL ACTIVITY AND REHABILITATION Siranufl KOK NO MD*, Hakan TUNA MD*, Mustafa YILDIZ MD* * Trakya Üniversitesi

Detaylı

MALZEMENİ SÖYLE TARİFİNİ AL : BİR MOBİL UYGULAMA

MALZEMENİ SÖYLE TARİFİNİ AL : BİR MOBİL UYGULAMA XVI. Akademik Bilişim Konferansı 5-7 Şubat 2014 Mersin Akademik Bilişim Mersin Üniversitesi MALZEMENİ SÖYLE TARİFİNİ AL : BİR MOBİL UYGULAMA N. Tuğbagül Altan Akın Enise Başaran Nilüfer Ceylan Ayşe Güler

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Gaziosmanpaşa Üniversitesi bünyesinde yaz okulunda uygulanacak olan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI CASODEX 150 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 150 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, hipromelloz,

Detaylı

5-Kanserler (Endometrium = rahim, meme, over = yumurtalık, safra kesesi, prostat, kolon = kalın barsak, böbrek)

5-Kanserler (Endometrium = rahim, meme, over = yumurtalık, safra kesesi, prostat, kolon = kalın barsak, böbrek) 1-Koroner kalp hastalıkları 2-Tip 2 Diabetes Mellitus = Şeker hastalığı 3-Hipertansiyon 4-CVA (İnme, felç) 5-Kanserler (Endometrium = rahim, meme, over = yumurtalık, safra kesesi, prostat, kolon = kalın

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22 Çocuğumun Sık Sık Başı Ağrıyor Ne Yapabilirim? Başağrısı toplumun büyük kesiminde görülebilen ve insanların büyük çoğunluğunun hayatlarının değişik dönemlerinde karşılaştığı ve çare aradığı bir problemdir.

Detaylı

SPORCU SAĞLIĞI. YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr

SPORCU SAĞLIĞI. YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr SPORCU SAĞLIĞI YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr SAĞLIK BĠLGĠSĠ BESLENME FAKTÖRÜ EGZERSĠZ FAKTÖRÜ ÇEVRE FAKTÖRÜ BULAġICI HASTALIKLAR SAKATLIKLAR VE ĠLK YARDIM

Detaylı

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel)

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) Laminasyon tekni i ile kaplanm fl 1 cm lik özel süngerli kumafltan yap lan dizli in sa ve sol yanlar nda 1'er adet arkada ise 3 adet cep içine yerlefltirilmifl sert

Detaylı

1. Fizik Tedavi Nedir?

1. Fizik Tedavi Nedir? 1. Fizik Tedavi Nedir? Kas iskelet sistemi ile ilgili ağrı, fonksiyon kaybı, sakatlık ve yetersizliğin tedavisinde elektrik akımı, sıcak-soğuk, çeşitli frekansta ses dalgaları, manyetik alan tedavisi,

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

Hasta Rehberi Say 16. T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 16. T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 16 T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber Tip 2 Diyabet ve fiiflmanl k - Say 16 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı