AR-GE MERKEZLERİNDE DEGERLENDİRME VE DENETİM GÖREVLERİNDE BULUNACAK HAKEMLER İÇİN AR-GE KAPSAMI İÇİNDE/DIŞINDA TUTULACAK FAALİYETLER HAKKINDA KILAVUZ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AR-GE MERKEZLERİNDE DEGERLENDİRME VE DENETİM GÖREVLERİNDE BULUNACAK HAKEMLER İÇİN AR-GE KAPSAMI İÇİNDE/DIŞINDA TUTULACAK FAALİYETLER HAKKINDA KILAVUZ"

Transkript

1 T.C. BİLİM, SANAYİ ve TEKNOLOJİ BAKANLIĞI AR-GE MERKEZLERİNDE DEGERLENDİRME VE DENETİM GÖREVLERİNDE BULUNACAK HAKEMLER İÇİN AR-GE KAPSAMI İÇİNDE/DIŞINDA TUTULACAK FAALİYETLER HAKKINDA KILAVUZ Mart 2013, ANKARA

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i 1. EĞİTİM VE ÖĞRETİM İLGİLİ DİĞER BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK FAALİYETLER Aşağıdakilere ilişkin uzmanlaşmış Bilimsel ve Teknik Bilgi Hizmetleri Genel Amaçlar Doğrultusunda Veri Toplama Test ve Standardizasyon Fizibilite (Yapılabilirlik) Çalışmaları Uzmanlaşmış Sağlık Hizmetleri Patent ve Lisans Çalışmaları Politikalarla İlgili Araştırmalar Rutin Yazılım Geliştirme DİĞER SINAİ FAALİYETLER Diğer Yenilik Faaliyetleri Üretim ve Üretimle İlgili Teknik Faaliyetler Pilot tesisler Büyük ölçekli projeler ve pahalı pilot tesisler Deneme üretimi Sorun giderme Geri bildirim Ar-Ge si Sınai tasarım Üretim takımlarının hazırlanması ve endüstri mühendisliği Klinik denemeler AR-GE'Yİ YAZILIM GELİŞTİRME, SOSYAL BİLİMLER, BEŞERİ BİLİMLER, HİZMET FAALİYETLERİ VE SANAYİDE TANIMLAMA Ar-Ge'yi yazılım geliştirmede tanımlama i

3 4.2. Ar-Ge'yi sosyal bilimlerde ve beşeri bilimlerde tanımlama Ar-Ge'yi hizmet faaliyetlerinde tanımlamayla ilgili özel sorunlar YÖNETİM VE DİĞER DESTEK FAALİYETLERİ Sadece Ar-Ge'yi finanse eden faaliyetler Dolaylı Destekleyici Faaliyetler AR-GE VE DOLAYLI DESTEK FAALİYETLERİ ii

4 1. EĞİTİM VE ÖĞRETİM Ortaöğretim sonrası veya yüksekokul düzeyindeki tüm özel kurumlar ve üniversiteler bünyesinde yer alan doğal bilimler, mühendislik, tıp, tarım, sosyal ve beşeri bilimler personelinin tüm eğitim ve öğretim çalışmaları Ar-Ge kapsamı dışında tutulmalıdır. Ancak, üniversitede doktora seviyesindeki öğrenciler tarafından gerçekleştirilen araştırmalar, mümkün olduğunca Ar-Ge nin bir parçası olarak hesaba katılmalıdır. 2. İLGİLİ DİĞER BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK FAALİYETLER Aşağıdaki faaliyetler, sadece veya öncelikle bir Ar-Ge projesi amaçlarına yönelik olarak gerçekleştirildikleri durumlar haricinde, Ar-Ge kapsamı dışında tutulmalıdır: 2.1. Aşağıdakilere ilişkin uzmanlaşmış Bilimsel ve Teknik Bilgi Hizmetleri Özellikle veya öncelikli olarak Ar-Ge çalışmalarına destek amacıyla gerçekleştirildikleri durumlar haricinde bu faaliyetler kapsam dışında tutulacaktır (örneğin: orijinal Ar-Ge bulguları raporunun hazırlanması, Ar-Ge içerisinde yer alacaktır). 1

5 2.2. Genel Amaçlar Doğrultusunda Veri Toplama Tamamen veya öncelikli olarak Ar-Ge işleminin bir parçası olarak verilerin toplanması, işlenmesi, planlanması, sistematik hale getirilmesi ve yorumlanması gibi çalışmalar Ar- Ge kapsamı içinde değerlendirilirken (örneğin: bir nükleer reaktördeki parçacıkların yolları ve özellikleri ile ilgili veriler), Ar-Ge projesinden önce başka amaçlarla toplanmış veriler (örneğin: rutin topografik haritalama, rutin jeolojik, hidrolojik, okyanus-bilimsel ve meteorolojik taramalar), Ar-Ge projesinde kullanılsalar dahi bu verilerin toplanması ile ilgili çalışmalar, Ar-Ge kapsamı dışında tutulmalıdır. Hava sıcaklıklarının veya atmosfer basıncının günlük ölçümlerinin tutulması Ar-Ge değil, sadece bir hava tahmin hizmeti veya genel veri toplama işlemidir. Sıcaklığın ölçülmesi için yeni yöntemlerin geliştirilmesine yönelik araştırmalar, tıpkı verilerin yorumlanması için yeni sistem ve tekniklerin geliştirilme çalışmaları gibi, Ar-Ge kapsamına girer Test ve Standardizasyon Ulusal standartların korunması ve ikincil standartların ayarlanması amacıyla malzemelerin, bileşenlerin, ürünlerin, işlemlerin, toprak ve atmosferin test ve analiz edilmesi faaliyetleri Ar-Ge kapsamı dışındadır. Makine mühendisliği endüstrisi içerisindeki Ar-Ge faaliyetleri, çoğunlukla tasarım ve çizim çalışmaları ile yakından ilişkilidir. Bu sanayideki küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde (KOBİ ler), genellikle özel bir Ar-Ge departmanı bulunmaz ve Ar-Ge ile ilgili sorunlarla genel "tasarım ve çizim" başlığı altında ilgilenilir. Eğer hesaplamalar, tasarımlar, çalışma çizimleri ve işletim talimatları, pilot tesisler ve prototiplerin kurulması ve işletilmesi için yapılmış ise, Ar-Ge ye dahil edilmelidir. Ürün standartlaştırmasının hazırlanması, gerçekleştirilmesi ve muhafaza edilmesi için (ör. delme kalıpları, makine tezgahları) veya ürünlerin satışının artırılması için (ör. teklifler, broşürler, yedek parça katalogları) yapıldıkları takdirde, Ar-Ge kapsamının dışında tutulmalıdırlar. 2

6 2.4. Fizibilite (Yapılabilirlik) Çalışmaları Araştırma projeleri için yapılan fizibilite çalışmaları Ar-Ge kapsamına dahil iken, mühendislik projeleri hakkında uygulamaya karar vermeden önce ek bilgi sağlamak üzere mevcut teknikler kullanılarak inceleme yapılması Ar-Ge değildir. Sosyal bilimlerdeki fizibilite çalışmaları da Ar-Ge kapsamı dışındadır Uzmanlaşmış Sağlık Hizmetleri Uzmanlaşmış tıbbi bilgilerin rutin araştırılması ve normal uygulaması Ar-Ge kapsamı dışında iken, ancak örneğin üniversite hastanelerinde genellikle uzmanlaşmış sağlık hizmetleri adlandırılan başlık altında bir Ar-Ge unsuru olabilir. Doğrudan belirli bir Ar- Ge projesiyle ilgili olmayan tüm tıbbi hizmetlerin, Ar-Ge istatistiklerinin dışında tutulması gerekir. Örneğin: tıp alanında, ölümün nedenlerini araştıran rutin otopsi, tıbbi hizmetlerin bir parçasıdır ve Ar-Ge değildir, belirli bir kanser tedavi yönteminin yan etkilerinin gözlemlenmesi amacıyla cesetlerin özel olarak incelenmesi ise Ar-Ge kabul edilir. Benzer şekilde, doktorlar için yapılan rutin kan testleri veya bakteriyolojik testler gibi testler Ar-Ge değildir, ancak diğer yandan, yeni bir ilacın uygulanmasına ilişkin kan testlerinden oluşan özel bir program Ar-Ge olarak kabul edilebilir Patent ve Lisans Çalışmaları Sadece Ar-Ge çalışmaları ile doğrudan bağlantılı olan patent çalışmaları Ar-Ge olarak nitelendirilirken, patent ve lisanslar ile ilgili tüm idari ve hukuki çalışmalar Ar-Ge kapsamı dışındadır Politikalarla İlgili Araştırmalar Politikalarla ilgili her türlü faaliyetler, gerek ulusal ve bölgesel düzeyde, gerekse kamu kurumları ve özel teşebbüs düzeyinde olsun, Ar-Ge kapsamı dışındadır. 3

7 2.8. Rutin Yazılım Geliştirme Yazılım ile ilgili rutin faaliyetler Ar-Ge olarak kabul edilmez. Örneğin; sisteme özel ya da programa özel ilerlemeler hakkında yapılan çalışmalar. Üstesinden gelinmiş teknik sorunların yeniden ele alınması da Ar-Ge değildir. Rutin bilgisayar bakımları da Ar-Ge değildir. 3. DİĞER SINAİ FAALİYETLER 3.1. Diğer Yenilik Faaliyetleri Yeni veya geliştirilmiş ürünle veya hizmetle ilgili uygulama ve ticari anlamda kullanma amaçlarıyla gerçekleştirilen Ar-Ge dışındaki bilimsel, teknik, ticari ve finansal adımlar Ar-Ge kapsamı dışındadır. Başka bir ifade ile teknolojinin edinimi (içerilmiş veya içerilmemiş), takımların hazırlanması ve endüstri mühendisliği, endüstri tasarımı b.y.s., diğer sermaye edinimleri, üretime başlatma ve yeni ya da gelişmiş ürünler için pazarlama faaliyetleri gibi çalışmalar Ar-Ge kapsamına dâhil değildir. Ana faaliyetleri Ar-Ge olan kurum veya kurum birimlerinin genellikle ikincil, Ar-Ge olmayan faaliyetleri de bulunur (ör. bilimsel ve teknik bilgiler, test, kalite kontrol, analiz). İkincil faaliyet öncelikli olarak Ar-Ge yararına üstlenildiği sürece, Ar-Ge faaliyetlerine dâhil edilmeli, ikinci faaliyet, Ar-Ge dışındaki diğer ihtiyaçları karşılamak üzere tasarlanmışsa, bu kapsamın dışında tutulmalıdır. Temel amaçları, Ar-Ge ile ilgili bilimsel bir faaliyet olan kurumlar, bu faaliyetle ilişkili bazı araştırma çalışmaları üstlenir. Bu tür araştırmalar ayrı tutulmalı ve Ar-Ge ölçümleri sırasında kapsam dâhiline alınmalıdır Üretim ve Üretimle İlgili Teknik Faaliyetler Ticari teşebbüs sektöründeki ve geniş anlamda ekonomideki çeşitli ortak teknik hizmetleri ve ürün ve hizmetlerin sınai ön üretimi, üretimi ve dağıtımı ile birlikte piyasa 4

8 araştırması gibi sosyal bilim dallarını kullanan ortak faaliyetleri Ar-Ge kapsamı dışındadır. Kesin bir şekilde yenilik sürecinin bir parçası olmasına rağmen çok ender olarak Ar-Ge içeren, örneğin üretim işlemleri için patent işleri ve lisanslama, piyasa araştırması, üretimin başlangıç aşaması, üretim takımlarının hazırlanması ve yeniden tasarım gibi, faaliyetlerin dışarıda tutulmasına da özen gösterilmelidir. Üretim takımlarının hazırlanması, süreç geliştirme, tasarım ve prototip yapımı gibi bazı faaliyetler, önemli ölçüde görülebilir Ar-Ge unsuru içerebilir, bu nedenle neyin Ar-Ge olarak tanımlanıp neyin tanımlanmayacağının kesin olarak belirlenmesi zorlaşmaktadır. Bu, özellikle savunma ve havacılık gibi geniş ölçekli sivil sanayiler için geçerlidir. Kamusal teknolojiye dayanan denetim ve kontrol gibi hizmetler ile ilgili Ar-Ge nin ayırt edilmesinde de, örneğin gıda ve ilaç alanında olduğu gibi (Tablo 2.3) zorluklar ile karşılaşılabilir. Ar-Ge ile diğer sınai faaliyetler arasındaki sınırda olan bazı örnekler Öğe Uygulama Notlar/Önkoşullar Prototipler Ar-Ge ye dâhil ediniz. Birincil hedef daha fazla gelişim kaydetmek olduğu sürece. Pilot tesis Ar-Ge ye dâhil ediniz. Birincil hedef Ar-Ge olduğu sürece. Ar-Ge sırasında gereken tasarım Sanayi Tasarım ve faaliyetlerini dâhil ediniz. Üretim Bölünüz. Çizimi işlemleri için tasarım faaliyetlerini dışarıda tutunuz. Yeni ürünlerin ve süreçlerin geliştirilmesi Endüstri Mühendisliği ve Üretim Tasarımcılığı Bölünüz. ile ilgili endüstri mühendisliği, üretim takımlarının hazırlanması ve Ar-Ge geri bildirimini dâhil ediniz. Üretim süreçleri için dışarıda tutunuz. Deneme üretimi Bölünüz. Üretim faaliyeti tam kapsamlı test ve bunu izleyen ileri tasarım ve mühendislik çalışmaları içeriyorsa dâhil ediniz. İlgili diğer tüm faaliyetleri dışarıda tutunuz. Satış sonrası hizmetler Dışarıda tutunuz. Geri bildirim Ar-Ge si hariç. 5

9 ve sorun giderme Patent ve lisans işleri Dışarıda tutunuz. Rutin Testler Dışarıda tutunuz. Verilerin Toplanması Dışarıda tutunuz. Kamu denetimi, standartların Dışarıda tutunuz. uygulanması ve düzenlemeler Kaynak: OECD (Frascati Kılavuzu) Patent ve lisanslar ile ilgili tüm idari ve yasal çalışmaları (Ar-Ge ile doğrudan bağlantılı patent çalışmaları hariç). Ar-Ge personeli tarafından üstlenilmiş olsa bile. Ar-Ge nin ayrılmaz bir parçası olduğu durumlar hariç Pilot tesisler Bir pilot tesisin oluşturulması ve işletilmesi, temel amacı deneyim kazanmak ve aşağıdakilerde kullanılmak üzere mühendislik verilerinin ve diğer verilerin toplanması olduğu sürece Ar-Ge nin bir parçası olarak kabul edilir: Hipotezlerin değerlendirilmesi. Yeni ürün formüllerinin oluşturulması. Yeni bitmiş ürün özelliklerinin oluşturulması. Yeni bir süreç için gerekli özel ekipman ve yapıların tasarlanması. Süreçle ilgili olarak işletim talimat veya kılavuzlarının hazırlanması. Deneysel aşama biter bitmez bir pilot tesis normal bir ticari birim olarak faaliyete başlarsa, pilot tesis olarak tanımlanmaya devam etse bile, faaliyet bir Ar-Ge faaliyeti olarak ele alınamaz Büyük ölçekli projeler ve pahalı pilot tesisler Savunma ve havacılık çalışmalarının en önemli türlerini oluşturduğu büyük ölçekli projeler, deneysel geliştirmelerden ürün geliştirme faaliyetlerine kadar oldukça geniş 6

10 bir faaliyet yelpazesini kapsar. Bu koşullar altında fonlayan ve/veya işlemi gerçekleştiren kurum bazen Ar-Ge ve diğer harcama unsurlarını birbirinden ayıramaz. Ar-Ge olan ve olmayan harcamaların birbirinden ayrılması, özellikle devlet Ar-Ge harcamalarının önemli bir bölümünün savunma sanayiine ayrıldığı ülkelerde çok önemlidir. Ek 10, bu sorun ile ilgili ek ilkeler sunmaktadır. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Kullanılan Ortak Terminoloji Terminoloji En olası Sınıflandırma [1] Temel araştırma Temel Araştırma Ana araştırma Temel Araştırma Yukarıya doğru araştırma Temel Araştırma Yukarıya doğru araştırmalar Temel Araştırma Uygulamalı araştırma Uygulamalı araştırma Demonstrasyon modeli Uygulamalı araştırma Demonstrasyon projesi Uygulamalı araştırma Keşfe dayalı geliştirme Uygulamalı araştırma Yukarıya doğru araştırmalar Uygulamalı araştırma Deneysel geliştirme Deneysel geliştirme İleri düzey geliştirme Deneysel geliştirme Pilot tesis (başlangıçta) Deneysel geliştirme Prototip Deneysel geliştirme Kanıtlayıcı model Deneysel geliştirme Kanıtlayıcı proje Deneysel geliştirme Sistem tasarımı ve özellik araştırmaları Deneysel geliştirme Sisteme yönelik ilk proje Deneysel geliştirme Teknik gösterimler Deneysel geliştirme Ar-Ge geribildirimi Ar-Ge (faaliyeti belirtilmemiş) Araştırma, geliştirme, test ve değerlendirme Ar-Ge (faaliyeti belirtilmemiş) Tasarım mühendisliği Karışık, Ar-Ge olan, Ar-Ge olmayan Fizibilite çalışmaları Ar-Ge/Üretim öncesi Daha fazla geliştirme Ar-Ge/Üretim öncesi Bakım ve onarımlar Ar-Ge/Üretim öncesi Proje tanımı Ar-Ge/Üretim öncesi Mühendislik geliştirmesi Ar-Ge/Üretim öncesi Mühendislik projeleri Ar-Ge/Üretim öncesi Operasyonel geliştirme Ar-Ge/Üretim öncesi Politika ve işlem araştırmaları Ar-Ge olmayan 7

11 Endüstri Mühendisliği Belgelendirme sonrası geliştirme Toplu deneme üretimi Kullanıcı gösterimi Dokümantasyon İlk geliştirme Üretime başlama Yeni ürün pazarlaması Patent işi Ürün mühendisliği Üretim tasarımı Tasarım sonrası hizmetleri Seri üretim İlgili BT faaliyetleri BT Yeniliği 1[1] Bu sadece bir rehberdir. Ar-Ge türlerinin bu kılavuzda tanımlandığı gibi gerçek sınıflandırması, özel projenin özelliklerine ve terimin kullanıldığı bağlama göre değişir. Kaynak: OECD (Frascati Kılavuzu) Üretim öncesi Üretim öncesi Üretim öncesi Üretim öncesi BT Yeniliği BT Yeniliği BT Yeniliği BT Yeniliği BT Yeniliği BT Yeniliği BT Yeniliği Sınai faaliyet Sınai faaliyet Ar-Ge olmayan Ar-Ge olmayan Örneğin yeni bir nükleer santral veya buzkıran serisinin ilk öğesi gibi oldukça pahalı pilot tesislerin veya prototiplerin yapısına dikkat etmek çok önemlidir. Neredeyse tamamı mevcut malzeme ve teknolojiler kullanılarak yapılmış ve bazen aynı anda Ar-Ge faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve (güç üretimi, buz kırma gibi) ilgili ana hizmetlerin sağlanması için kurulmuş olabilir. Bu tür tesis ve prototiplerin kurulması tamamen Ar- Ge ye bağlanmamalıdır. Sadece bu tür ürünlerin prototip yapılarından kaynaklanan ek maliyetler Ar-Ge sayılmalıdır Deneme üretimi Bir prototip yeterince test edildikten ve gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra üretimi başlatma süreci başlayabilir. Tam ölçekli üretim ile bağlantılıdır; ürün veya süreç değişikliğinden veya personelin yeni teknikler veya yeni makinelerin kullanımı ile ilgili olarak yeniden eğitilmesinden oluşabilir. Daha fazla tasarım ve mühendislik 8

12 çalışmasının yapılmasını gerektirmediği müddetçe ana görev ürün konusunda yenilikler yapmak değil, üretim sürecini başlatmak olduğundan, üretimi başlatma sürecinin başlaması Ar-Ge olarak kabul edilmemelidir. Bir seri üretim serisinin deneme üretimlerinin ilk öğeleri, serbest bir şekilde böyle tanımlansalar bile, Ar-Ge prototipleri olarak kabul edilmemelidir Sorun giderme Sorun giderme bazen daha fazla Ar-Ge'ye gereksinim duyulduğunu gösterir, ancak daha ziyade, ekipman veya işlemlerdeki hataların saptanmasını içerir ve standart ekipman ve süreçlerde küçük değişikliklerin yapılmasını sağlar. Bu nedenle Ar-Ge ye dahil edilmemelidir Geri bildirim Ar-Ge si Yeni bir ürün veya süreç üretim birimlerine havale edildiğinde, bazıları daha fazla Ar-Ge gerektiren teknik sorunlar yine de söz konusu olacaktır. Bu tür "geri bildirim" kaynaklı çalışmalar Ar-Ge ye dahil edilmelidir Sınai tasarım Sınai alandaki tasarım çalışmalarının büyük bir kısmı, üretim işlemi için kullanılmaktadır ve bu nedenle Ar-Ge olarak sınıflandırılmaz. Ancak tasarım çalışmasının Ar-Ge olarak kabul edilebilecek bazı unsurları vardır. Bunlar, yeni süreç ve ürünlerin tasarlanması, geliştirilmesi ve üretilmesi için gerekli usulleri, teknik özellikleri ve işlem özelliklerini tanımlamayı hedefleyen planlar ve çizimleri kapsar. Örneğin makineli, ısı ile işlenmiş ve/veya elektro-kaplama yapılmış bileşenler içeren bir mühendislik ürünü geliştirildiğinde, ister çizimler içerisinde, ister ayrı özellik belgeleri olarak düzenlenmiş olsun, gerekli yüzey pürüzsüzlüğü, ısı uygulama usulleri veya 9

13 elektro-kaplama işlemi özelliklerinin çizimle gösterilmesi ve belgelenmesi, Ar-Ge kabul edilir Üretim takımlarının hazırlanması ve endüstri mühendisliği Çoğu durumda, herhangi bir projenin üretim takımlarının hazırlanması veya endüstri mühendisliği aşamaları, üretim işleminin bir parçası kabul edilir. Üretim takımlarının hazırlanması ile ilgili olarak üç aşamadan söz edilebilir: (Ar-Ge çalışmalarından elde edilen bileşenlerin kullanılması da dahil) bileşenlerin ilk kez kullanılması. Seri üretim için ekipmanların ilk üretim takımlarının hazırlanması. Seri üretime başlanmasıyla ilgili ekipmanın kurulması. Ancak üretim takımlarının hazırlanması süreci, üretim makine ve araçlarının geliştirilmesi, üretim ve kalite kontrol usullerinde değişikliklerin yapılması veya yeni yöntem ve standartların geliştirilmesi gibi daha fazla Ar-Ge çalışmasına neden olduğunda, bu faaliyetler Ar-Ge kabul edilir. Üretim takımlarının hazırlanması aşamasından kaynaklanan "geribildirim" Ar-Ge si, Ar- Ge olarak tanımlanmalıdır Klinik denemeler Yeni ilaçlar, aşılar veya tedavi yöntemleri piyasaya sunulmadan önce, güvenli ve etkili olduklarının kanıtlanması için gönüllü insanlar üzerinde sistematik olarak test edilmelidir. Bu klinik denemeler dört standart aşamaya ayrılmıştır ve bunlardan üçü, üretim izni alınmadan önce gerçekleşir. Uluslararası karşılaştırma amaçlarına yönelik olarak, geleneksel anlamda, klinik aşaması 1, 2 ve 3, Ar-Ge kapsamına dahil edilebilir. Onay ve üretimden sonra da ilaç veya tedavinin testlerine devam eden 4. aşama klinik deneyleri, sadece daha ileri düzeyde bir bilimsel veya teknolojik ilerlemeye sebep olursa Ar-Ge olarak kabul edilmelidir. Ayrıca üretim izni alınmadan önce, özellikle pazarlama 10

14 ve süreç geliştirme faaliyetlerinin başlatılabileceği 3. aşama denemelerinin tamamlanmasından sonraki kayda değer bekleme süresi içerisinde üstlenilen tüm faaliyetler, Ar-Ge çalışmaları olarak kabul edilmez. 4. AR-GE'Yİ YAZILIM GELİŞTİRME, SOSYAL BİLİMLER, BEŞERİ BİLİMLER, HİZMET FAALİYETLERİ VE SANAYİDE TANIMLAMA 4.1. Ar-Ge'yi yazılım geliştirmede tanımlama Bir yazılım geliştirme faaliyetinin Ar-Ge olarak adlandırılabilmesi için, tamamlanması bir bilimsel ve/veya teknolojik ilerlemeye bağlı olmalı ve projenin amacı bilimsel ve/veya teknolojik bir belirsizliğin sistematik olarak çözülmesini sağlamak olmalıdır. Tüm Ar-Ge projesinin bir parçası olan yazılıma ek olarak, yazılım ile bir son ürün olması bakımından ilişkili olan Ar-Ge de ayrıca Ar-Ge olarak sınıflandırılmalıdır. Yazılım geliştirme işleminin yapısı, imkansız olmasa bile Ar-Ge bileşenini tanımlamayı zorlaştırır. Yazılım geliştirme faaliyeti, kendi bünyelerinde herhangi bir Ar-Ge unsuru bulundurmayan birçok projenin ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak bu projelerin yazılım geliştirme bileşeni, bilgisayar yazılımları alanında bir ilerlemeye neden oluyorsa, Ar-Ge olarak sınıflandırılabilir. Bu ilerlemeler devrimci özellikte olmaktan çok, adımsal türdendir. Bu nedenle mevcut bir sistemin yükseltilmesi, kendisine ekleme yapılması veya değiştirilmesi, bilgi birikiminin artmasını sağlayan bilimsel ve/veya teknolojik ilerlemeleri bünyesinde barındırıyorsa Ar-Ge olarak sınıflandırılabilir. Yeni bir uygulama veya amaç için yazılımların kullanılması ise, kendi başına bir ilerleme sağlamaz. Yazılım alanındaki bir bilimsel ve/veya teknolojik ilerleme, herhangi bir proje tamamlanmamış olsa bile elde edilebilir; çünkü bir başarısızlık bile, örneğin belirli bir yaklaşımın başarılı olamayacağını gösterdiğinden, bilgisayar yazılımının teknolojisine ilişkin bilgiyi artırabilir. Bir yazılım projesi neticesinde ortaya çıkan diğer alanlardaki ilerlemeler, bilgisayar yazılımında herhangi bir ilerlemenin olup olmadığını göstermez. 11

15 Aşağıdaki örnekler, yazılım alanındaki Ar-Ge kavramını göstermektedir. Ar-Ge içerisinde yer almalıdır: Teorik bilgisayar bilimleri alanında yeni teoremler ve algoritmalar geliştiren Ar- Ge çalışmaları, İşletim sistemleri, programlama dilleri, veri yönetimi, iletişim yazılımları ve yazılım geliştirme araçları düzeyinde bilgi teknolojisinin geliştirilmesi, İnternet teknolojisinin geliştirilmesi, Yazılımların tasarımı, geliştirilmesi, kurulumu veya korunması ile ilgili araştırmalar, Bilginin yakalanması, iletilmesi, depolanması, geri alınması, manipüle edilmesi veya gösterilmesi anlamında jenerik (doğurgan) yaklaşımlarda ilerlemeler sağlayan yazılım geliştirme çalışmaları, Bir yazılım programı veya sistemi geliştirmek için gerekli olan teknoloji bilgisindeki boşlukları doldurmayı amaçlayan deneysel geliştirme çalışmaları, Bilgisayar alanının uzmanlaşılmış dallarındaki yazılım araçları veya teknolojileri üzerinde gerçekleştirilen Ar-Ge (resim işleme, coğrafi veri sunumu, karakter tanımlaması, yapay zeka ve diğer alanlar), Yazılımlara ilişkin, bilimsel ve/veya teknolojik ilerlemeler veya teknolojik belirsizliklerin çözülmesini içermeyen rutin yapıdaki faaliyetler, Ar-Ge içerisinde yer almamalıdır. Örnekleri: Bilinen yöntemleri ve mevcut yazılım araçları kullanılarak ticari uygulama yazılımları ve bilgi sistemleri geliştirilmesi, Mevcut sistemler için destek, Bilgisayar dillerinin dönüştürülmesi ve/veya tercüme edilmesi, Uygulama programlarına kullanıcı işlevselliğinin eklenmesi, Sistemlerin hatalardan arındırılması, Mevcut yazılımın uyarlanması, Kullanıcı dokümantasyonunun hazırlanması. 12

16 Sistem yazılımları alanında, projeler tek tek Ar-Ge olarak adlandırılmayabilir, ancak bunların tek bir projede toplanması, bu kapsama dahil edilebilmelerini sağlayabilir. Örneğin dördüncü nesil bir dil işlemcisinin dosya yapısı veya kullanıcı arabirimindeki değişiklikler, ilgili teknolojinin tanıtılması sonrasında gerekli hale gelebilir. Değişiklikler ayrı ayrı incelendiğinde Ar-Ge olarak adlandırılmayabilir ancak değiştirme projesinin bütünü bilimsel ve/veya teknolojik belirsizliğin ortadan kalkmasını sağlayabilir ve bu nedenle Ar-Ge olarak sınıflandırılır Ar-Ge'yi sosyal bilimlerde ve beşeri bilimlerde tanımlama Sosyal ve beşeri bilimler Kılavuzda, Ar-Ge nin "insan, kültür ve toplum bilgisi" olarak adlandırılması ile kendisine yer bulmuştur. Sosyal ve beşeri bilimler için, Ar-Ge ve ilgili (rutin) bilimsel faaliyetler arasındaki sınırın belirlenmesi açısından fark edilebilir ölçülerdeki bir yenilik unsuru veya bilimsel ve/veya teknolojik bir belirsizliğin çözülmesi yine faydalı ölçütler olarak göze çarpmaktadır. Bu unsur, ilgili projenin kavramsal, yöntembilimsel veya görgül (ampirik) kısmı ile ilgili olabilir. Rutin özellikteki ilgili faaliyetler sadece belirli bir araştırma projesinin ayrılmaz bir parçası olarak üstlenildiklerinde veya belirli bir araştırma projesinin yararına gerçekleştirildiklerinde Ar-Ge kapsamında yer alır. Bu nedenle sosyal bilimcilerin, belirli bir sorunun üzerine giderken sosyal bilimlerdeki yerleşik yöntembilimleri, prensipleri ve modelleri kullandıkları rutin nitelikteki çalışmaları araştırma olarak sınıflandırılamaz. Bu rutin kategoriye dahil olabilecek aşağıdaki örnek iş türleri genellikle Ar-Ge değildir: Mevcut ekonomik verilerden yararlanarak, vergi yapısındaki değişikliklerin olası ekonomik etkileri üzerinde yapılan yorumlar; sınai ve askeri personelin, öğrencilerin vb. seçilmesi ve sınıflandırılması için uygulamalı psikoloji alanında standart tekniklerin uygulanması ve okuma ve diğer konularda engelli çocukların test edilmesi Ar-Ge'yi hizmet faaliyetlerinde tanımlamayla ilgili özel sorunlar Hizmet faaliyetlerinde Ar-Ge nin sınırlarının belirlenmesi, iki nedenden dolayı zordur: Birinci neden, Ar-Ge içeren projelerin tanımlanmasının zorluğudur; ikincisi ise, Ar-Ge ile diğer Ar-Ge olmayan yenilik faaliyetleri arasındaki çizginin çok ince olmasıdır. 13

17 Hizmet alanındaki birçok yenilikçi proje arasında, Ar-Ge yi oluşturanlar, yeni bilgi sağlamak veya yeni uygulamaların geliştirilmesi için bilginin kullanımına olanak sağlamak gibi sonuçlar verir ve bu bölümün birinci paragrafında verilen tanımlara uyar. Ar-Ge nin hizmet faaliyetlerinde tanımlanması, üretim faaliyetlerinde olduğundan daha zordur, çünkü "uzmanlaşmış" olmayabilir. Birçok alanı kapsamaktadır: Teknoloji ile ilgili Ar-Ge, davranışlar ve kurumlar bilgisine ilişkin Ar-Ge de dahil olmak üzere, sosyal ve beşeri bilimler alanındaki Ar-Ge. Bu son nosyon halihazırda "insan, kültür ve toplum bilgisi" ölçütü içerisinde yer almaktadır, ancak özellikle hizmet faaliyetlerinin söz konusu olduğu durumlarda önemlidir. Bu Ar-Ge türleri verilen bir projede birleştirilmiş olabileceğinden, bu kapsamda yer alan Ar-Ge nin çeşitli formlarının çerçevesinin çizilmesi önemlidir. Örneğin eğer analiz sadece teknoloji ile ilgili Ar-Ge ile sınırlıysa, Ar- Ge, olduğundan az gösterilmiş olabilir. Birçok durumda, hizmet sanayilerindeki Ar-Ge bulguları, teknik bakış açısına göre her zaman yenilikçi olmayabilen, ancak gerçekleştirdiği işlevler nedeniyle yenilik olan yazılımda içerilmiştir. Ayrıca hizmet firmalarında Ar-Ge her zaman üretim firmalarında olduğu gibi resmi olarak örgütlenmiş olmayabilir (ör. ayrı bir Ar-Ge departmanının bulunması, araştırmacıların veya araştırma mühendislerinin kurumun personel listesinde bu şekilde belirtilmesi gibi). Hizmet alanındaki Ar-Ge kavramı henüz belirsizdir ve bazen ilgili işletmeler tarafından tanınmamaktadır. Hizmet sektöründeki Ar-Ge taramalarına ilişkin daha fazla deneyim kazanıldıkça, hizmetlerle ilgili Ar-Ge nin örnekleri ve Ar- Ge'nin tanımlanmasına ilişkin ölçütler daha fazla geliştirilmeye ihtiyaç duyabilir. Ar-Ge nin hizmetlerde tanımlanmasına ilişkin ölçütler: Aşağıdakiler, hizmet faaliyetleri içerisinde Ar-Ge bulunup bulunmadığının tespit edilmesi için kullanılan ölçütlerden bazılarıdır: Kamu araştırma laboratuvarları ile bağlantılı olması. Çalışmalarda doktora derecesine sahip personelin veya doktora öğrencilerinin yer alması. Araştırma bulgularının bilimsel yayınlarda yayımlanması, bilimsel konferansların düzenlenmesi veya bilimsel incelemelere katılınması. 14

18 Prototiplerin veya pilot tesislerin yapılması (prototiplerle ilgili bölümde yer alan sınırlamalara tabidir). Seçili hizmet faaliyetlerinde Ar-Ge örnekleri: Yenilik unsuru, Ar-Ge nin diğer faaliyetlerden ayrılabilmesi için ana ölçüttür. Ar-Ge nin bankacılık ve sigortacılık alanlarındaki örnekleri Finansal risk analizi ile ilgili matematiksel araştırmalar. Kredi politikaları için risk modellerinin geliştirilmesi. Ev bankacılığı için yeni yazılımların deneysel geliştirmesi. Yeni hesap türleri ve bankacılık hizmetleri oluşturmak için müşteri davranışlarının araştırılmasına yönelik tekniklerin geliştirilmesi. Yeni risklerin veya sigorta sözleşmelerinde dikkate alınması gereken riskin yeni karakteristik özelliklerinin tanımlanmasına ilişkin araştırmalar. Yeni sigorta türleri üzerindeki güçlü bir etkisi olan, sigara içmeyenlere yönelik sigorta kapsamı gibi sosyal olgulara ilişkin araştırmalar. Elektronik bankacılık ve sigortacılık, Internet ile ilgili hizmetler ve e-ticaret uygulamalarına ilişkin Ar-Ge. Yeni veya önemli derecede geliştirilmiş finansal hizmetlerle ilişkili Ar-Ge (hesaplar, krediler, sigorta ve tasarruf araçlarına ilişkin yeni kavramlar). Diğer bazı hizmet faaliyetlerinde Ar-Ge örnekleri Sosyal ve ekonomik değişikliklerin, tüketim ve boş zaman faaliyetleri üzerindeki etkilerinin analizi. Müşteri beklenti ve tercihlerinin ölçülmesi için yeni yöntemlerin geliştirilmesi. Yeni tarama yöntem ve tekniklerinin geliştirilmesi. Tarama ve izleme usullerinin geliştirilmesi. Yeni seyahat ve tatil kavramlarına ilişkin araştırmalar. Prototiplerin üretilmesi ve pilot mağazaların açılması. 15

19 5. YÖNETİM VE DİĞER DESTEK FAALİYETLERİ 5.1. Sadece Ar-Ge'yi finanse eden faaliyetler Bakanlıklar, araştırma kurumları, vakıflar veya hayır kurumları tarafından Ar-Ge yi gerçekleştirenlere fonların tahsis edilmesi, bu fonların idare edilmesi ve dağıtılması, Ar- Ge değildir Dolaylı Destekleyici Faaliyetler Kendi başlarına Ar-Ge olmayan, ancak Ar-Ge çalışmaları için destek sağlayan bazı faaliyetler Ar-Ge kapsamı dışındadır. Geleneksel olarak, Ar-Ge personel verileri Ar-Ge'yi tamamen kapsayıp, ancak dolaylı destekleyici faaliyetleri içermezken, bunlar için verilen ödenekler, Ar-Ge yapanların Ar-Ge harcamaları başlığı altında geçmektedir. Buna verilebilecek tipik örnekler taşımacılık, depolama, onarım, bakım ve güvenlik faaliyetleridir. Sadece Ar-Ge için üstlenilmeyen merkezi finans ve personel departmanları gibi idari faaliyetler ve sekreterya faaliyetleri de ayrıca bu başlık altına girer. Ar-Ge faaliyetleri diğer bazı faaliyetlerle desteklenmektedir. Ar-Ge istatistiklerinde, uygulamada personel verileri sadece tam Ar-Ge yi kapsarken harcama verileri, genel giderler olarak işlem gören dolaylı destekleme faaliyetleri de dahil olmak üzere Ar- Ge nin toplam maliyetini içermelidir. Kütüphane veya bilgisayar hizmetleri sağlama gibi bazı faaliyetler sadece Ar-Ge amaçları doğrultusunda gerçekleştirildiklerinde tam Ar-Ge olarak kabul edilir; ancak hem Ar-Ge hem de Ar-Ge olmayan kullanımlar için merkezi departmanlar tarafından sağlanan dolaylı destek faaliyetleri Ar-Ge sayılmaz. Aynı argüman, idare, yönetim ve sekreterlik faaliyetleri için de geçerlidir. Bunlar doğrudan Ar-Ge projelerine katkı sağladıklarında ve sadece Ar-Ge için üstlenildiklerinde, tam Ar-Ge nin bir parçasıdır ve Ar-Ge personeli içerisinde yer alır. Buna verilecek tipik örnekler, projenin bilimsel veya teknik yönlerini planlayan ve gözeten Ar-Ge yöneticisi veya projenin sonuçlarını içeren geçici ve kesin raporları oluşturan kişilerdir. Belirli bir Ar-Ge projesine ilişkin muhasebe çalışmalarının 16

20 doğrudan (tam Ar-Ge) mı yoksa dolaylı (yardımcı) bir faaliyet mi olduğu halen tartışmalı bir konudur. Geleneksel olarak, Ar-Ge ye daha yakın olarak gerçekleştirildiği takdirde, dolaylı bir faaliyet olmaktan çok, tam Ar-Ge olarak kabul edilir. 17

21 AR-GE VE DOLAYLI DESTEK FAALİYETLERİ Ar-Ge faaliyetleri Dolaylı destek faaliyetleri Performansa dahil değil Ar-Ge taramasındaki uygulama Ar-Ge personelinde ve Ar-Ge işçilik maliyetlerinde Ar-Ge personelinde veya Ar-Ge işçilik maliyetlerinde yok, ancak sabit giderler olarak "Diğer cari Maliyetler"de var Hariç tutuldu Kaynak: OECD (Frascati Kılavuzu) Ar-Ge yi gerçekleştiren kurumdaki yeri Ar-Ge yi gerçekleştiren birimde Gerçekleştiren kurumda başka bir yerde (firma, Kurum, üniversite, teknik yüksekokul) (veya sözleşmeli teknik yüksekokul) Gerçekleştiren kurumun dışında b.y.s. Ar-Ge birimleri (resmi Ar-Ge birimleri) artı diğer birimler (gayrı-resmi Ar-Ge birimleri) Merkez finans veya personel hizmetleri ve yerinde danışmanlık BT ile ilgili destek hizmetleri Diğer yardımcı hizmetler Bölgesel ve ulusal makamlar, uluslararası kurumlar, hayır kurumları, vb. Kategoriler Doğrudan Ar- Ge Özel bilginin edinilmesi ve uygulanması Özel Ar-Ge yönetimi Özel idari destek Merkezi yönetim Doğrudan merkezi destek faaliyetleri Dolaylı merkezi destek hizmetleri Her bir kategorideki faaliyetler Deneyler gerçekleştirme, prototipler yapma, vb. Ar-Ge raporları, şirket içi kitaplıkları, vb. tasarlamak, yazmak ve çoğaltmak Ar-Ge projelerinin BT yönlerini planlamak ve yönetmek Muhasebe, personel yönetimi Finans, personel ve genel çalışmaların Ar-Ge payı Bilgisayar departmanları, kütüphaneler vb. tarafından sağlanan desteğin Ar-Ge payı Güvenlik, temizlik, bakım, yemekhane vb. Ar-Ge fonlarının toplanması ve dağıtımı 18

Temel Ar-Ge ve Yenilik Kavramları

Temel Ar-Ge ve Yenilik Kavramları Temel Ar-Ge ve Yenilik Kavramları Ar-Ge, Yenilik ve Teknoloji Politikaları Forumu (AYTEP) Prof. Dr. Ömer ANLAĞAN TÜBİTAK Başkan Yardımcısı 27 Ocak 2011, Ankara Ar-Ge Tanımı 2 Araştırma ve Deneysel Geliştirme

Detaylı

Frascati Kılavuzu. Işığında. Abdullah Gök TÜBİTAK, Bilim, Teknoloji ve Yenilikçilik Politikaları Daire Başkanlığı

Frascati Kılavuzu. Işığında. Abdullah Gök TÜBİTAK, Bilim, Teknoloji ve Yenilikçilik Politikaları Daire Başkanlığı Frascati Kılavuzu Işığında Ar-Ge Abdullah Gök TÜBİTAK, Bilim, Teknoloji ve Yenilikçilik Politikaları Daire Başkanlığı Sunum İçeriği Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu Kararı Kılavuz Hakkında Genel Bilgi

Detaylı

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde;

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Destek Kapsamı Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi,

Detaylı

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLERİ 1501- SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI Amaç: Sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60 a varan oranlarda hibe(geri ödemesiz)

Detaylı

KOBİ lere Ar- Ge Teşvikleri

KOBİ lere Ar- Ge Teşvikleri KOBİ lere Ar- Ge Teşvikleri Altan Küçükçınar 8 Ocak 2013 Makina Mühendisleri Odası Altan Küçükçınar Endüstri Yüksek Mühendisi (ODTÜ 1994, 1996) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraşJrma Kurumu (TÜBİTAK)

Detaylı

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ TÜBİTAK DESTEKLERİ KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı Özel sektör kuruluşlarının, Ar-Ge faaliyetlerini teşvik ederek, Ar-Ge yeteneğinin yükseltilmesine katkıda

Detaylı

BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON OFİSİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar

BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON OFİSİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç Madde 1- (1) Bu yönergenin amacı, ulusal ve uluslararası bilimsel araştırma ve geliştirme

Detaylı

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ TEKNOPARK A.Ş YTÜ TEKNOPARK BİLGİ FORMU Bu formu, YTÜ- TEKNOPARK bünyesinde oluşturmayı düşündüğünüz birim için doldurunuz.

Detaylı

SAN-TEZ (Sanayi Tezleri) DESTEK PROGRAMLARI. Kırıkkale Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü

SAN-TEZ (Sanayi Tezleri) DESTEK PROGRAMLARI. Kırıkkale Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü SAN-TEZ (Sanayi Tezleri) DESTEK PROGRAMLARI Kırıkkale Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü 1 Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları Teknoloji Geliştirme Bölgeleri San-Tez

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

T.C. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü. Sosyal Güvenlik Kurumları Alt Sektörü Harcamaların Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu

T.C. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü. Sosyal Güvenlik Kurumları Alt Sektörü Harcamaların Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu T.C. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Kurumları Alt Sektörü Harcamaların Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu HAZIRLANMA AMACI 1 Harcamaların fonksiyonel sınıflandırılması tablosu;

Detaylı

Ar-Ge ve İnovasyon. Doç. Dr. Recai KUŞ S.Ü. Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü Kampüs/KONYA

Ar-Ge ve İnovasyon. Doç. Dr. Recai KUŞ S.Ü. Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü Kampüs/KONYA Ar-Ge ve İnovasyon Doç. Dr. Recai KUŞ S.Ü. Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü Kampüs/KONYA 2013 Ar-Ge Nedir? AR-GE, bilim adamları ve mühendisler istihdam etmek suretiyle, bilim ve teknolojinin

Detaylı

Ar-Ge Projesi. Remzi Türeci / Zirve Danışmanlık 1

Ar-Ge Projesi. Remzi Türeci / Zirve Danışmanlık 1 Ar-Ge Projesi Amacı, kapsamı (genel ve teknik tanımı), süresi, bütçesi ve kaynakları belirlenmiş bilimsel esaslar çerçevesinde hazırlanan proje Ar-Ge projesidir. Remzi Türeci / Zirve Danışmanlık 1 Aşağıdaki

Detaylı

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 Sibel YALAZA Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı Kurumsal Yapılanma Başkanlığımız,

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ

TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ TÜBİTAK PROJE DESTEKLERİ Ulusal fon mekanizmalarının ana kaynağı TÜBİTAK destekleridir. TÜBİTAK destek leri 4 ana grupta özetlenebilir: (1) Sanayi Ar-Ge Proje Destekleri (2) Akademik Ar-Ge Destekleri,

Detaylı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TTGV, 1 Haziran 1991 de bir Sivil Toplum Kuruluşu olarak, Türk Sanayii nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla, teknolojiye dayalı inovasyonun

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Oslo Kılavuzu. Yenilik

Oslo Kılavuzu. Yenilik Oslo Kılavuzu Işığında Yenilik Abdullah Gök TÜBİTAK Bilim,Teknoloji ve Yenilikçilik Politikaları Daire Başkanlığı Sunum İçeriği Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu Kararı Kılavuz Hakkında Genel Bilgi Temel

Detaylı

T.C. BİLİM,SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Sanayi Tezleri Programı (San-Tez)

T.C. BİLİM,SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Sanayi Tezleri Programı (San-Tez) T.C. BİLİM,SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sanayi Tezleri Programı (San-Tez) 1 San-Tez Programı Program; 5593 sayılı Kanun ve 7 Temmuz 2007 tarihli Sanayi Tezlerinin Desteklenmesine

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

İZMİR R KALKINMA AJANSI

İZMİR R KALKINMA AJANSI İZMİR R KALKINMA AJANSI MALİ DESTEK PROGRAMLARI 2008 YILI PROJE TEKLİF ÇAĞRILARI İZMİR R KALKINMA AJANSI 2008 MALİ DESTEK PROGRAMLARI Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği (Resmi

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

Kamu Hastaneleri Birliklerinde. Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber

Kamu Hastaneleri Birliklerinde. Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber Kamu Hastaneleri Birliklerinde Genel Sekreterlik Mali Hizmetlerinin Yürütülmesine Yönelik Rehber 15.08.2013 KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİK I - MALİ HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİNE YÖNELİK YAPILANMA

Detaylı

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları

Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Bakanlığımızca Yürütülen Ar-Ge ve Yenilik Programları Gülgün ÇELİK Şube Müdürü Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen

Detaylı

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) FİNANS

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) FİNANS TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) FİNANS HAP Başkanı Finans Yönetim Zaman Ünite Satın Alma Tazminat/Hak Muhasebe-Bütçe Anlaşmalı kurumlar Türkiye Hastane Afet Planı (THAP)

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR Doküman Adı: GELİŞTİRME SÜREÇLERİ Doküman No.: P508 Revizyon No: 01 5 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal edildiği için 5.2 maddesinden ilgili cümle çıkartıldı. 3 1 Web Sayfası Hazırlama Talimatı iptal

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

ENDÜSTRİYEL AR-GE NEDİR?

ENDÜSTRİYEL AR-GE NEDİR? ENDÜSTRİYEL AR-GE NEDİR? Yrd. Doç. Dr. Özgür Ünver Hacettepe Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü TÜBİTAK-TEYDEB Fikirden Gerçeğe: Ar-Ge, Yenilik ve TÜBİTAK Destekleri Semineri 8 Ekim 2013 Bildiri İçeriği

Detaylı

SANAYİ TEZLERİ PROGRAMI (SAN TEZ) Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü

SANAYİ TEZLERİ PROGRAMI (SAN TEZ) Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü SANAYİ TEZLERİ PROGRAMI (SAN TEZ) Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü 05.03.2014 San Tez Programı Program; 635 sayılı K.H.K ve 7 Temmuz 2007 tarihli Sanayi Tezlerinin Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik

Detaylı

Kalite Sistem Dokümantasyonu ve Örnek Uygulamalar

Kalite Sistem Dokümantasyonu ve Örnek Uygulamalar Kalite Sistem Dokümantasyonu ve Örnek Uygulamalar - 1 Standardizasyon; Standart Nedir? Belirli bir faaliyetle ilgili olarak ekonomik yarar sağlamak üzere bütün ilgili tarafların yardım ve işbirliği ile

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ GÖREV TANIMLARI

ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ GÖREV TANIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜKLERİ GÖREV TANIMLARI Valilik Makamının 04/11/2015 tarih ve 1260 Sayılı Olur ları kapsamında şube müdürlüklerinin görev tanımları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre; I- PLANLAMA VE ZARAR AZALTMA

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

TÜBİTAK TEYDEB. Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları

TÜBİTAK TEYDEB. Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları TÜBİTAK TEYDEB Ar-Ge ve Yenilik Destek Programları 2 TEYDEB - Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı Kuruluş Amacı Ülkemiz özel sektör kuruluşlarının araştırma-teknoloji geliştirme ve yenilik

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ 2014 NEVŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı KOBİ lerin bir araya gelerek tedarik, pazarlama, düşük kapasite kullanımı, rekabet gücü zayıflığı ve finansman gibi Ortak Sorunlara

Detaylı

www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası

www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası Yeni Türk Ticaret Kanunu Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası Yeni muhasebe standartlarına hazır mısınız? 1 Temmuz 2012

Detaylı

İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI

İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI İLAÇTA AR-GE SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAKIŞI DR. MUSTAFA KURUCA SGK BAŞKAN YARD. EKİM 2014 1 o o o o AR-GE NEDİR? AR-GE DEN BEKLENENLER NELERDİR? İLAÇ AR-GE SİNDE NEREDEYİZ? -SGKİLAÇ HARCAMALARI -GERİ ÖDEME

Detaylı

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI www.sanayi.gov.tr 1 Bakanlığımız özellikle son 7 yıllık süreçte, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin desteklenmesi,

Detaylı

Sunum İçeriği TÜBİTAK

Sunum İçeriği TÜBİTAK Sunum İçeriği 2 TEYDEB KURULUŞ AMACI Teknoloji veyenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB); ülkemiz özel sektör kuruluşlarının araştırma-teknoloji geliştirme ve yenilik faaliyetlerini desteklemek

Detaylı

TUSAŞ PROJELERİNDEKİ AR-GE İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ

TUSAŞ PROJELERİNDEKİ AR-GE İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ AR-GE MERKEZLERİ İYİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ PAYLAŞIM TOPLANTISI AR-GE YÖNETİMİ TUSAŞ PROJELERİNDEKİ AR-GE İÇERİĞİNİN BELİRLENMESİ TUSAŞ TÜRK HAVACILIK VE UZAY SANAYİİ A.Ş SUNUM PLANI 1. UYGULAMANIN KISA AÇIKLAMASI

Detaylı

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN

SANAYİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI 1 Günümüzde toplumların ekonomik gücünü ve refah düzeyini belirleyen en önemli etken bilim

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 03. İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır.

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 03. İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır. İNŞAAT PROJELERİNİN YÖNETİMİNDE FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI İnşaat projelerinin yönetimi ve kurallar Parkinson Kuralı İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır. Peter İlkesi Bireyler

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Yönetim anlayışındaki değişimler "önce insan" anlayışıyla şekillenen, müşteri odaklı, süreçlerle yönetilen,

Detaylı

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliği Günümüzde, finans, tıp, sanat, güvenlik, enerji gibi bir çok sektör, bilgisayar mühendisliğindeki gelişimlerden

Detaylı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ. *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı DENEY HAYVANLARI LABORATUVARLARINDA VETERİNER HEKİMİN ROLÜ Uzm. Vet. Hekim Tayfun İDE* Uzm. Vet. Hekim A.Sarper BOZKURT* *Gülhane Askeri Tıp Akademisi Araştırma ve Geliştirme Merkezi Deney Hayvanları Kısmı

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Destek ve Teşvik Programları Ürün ve Üretim Geliştirme Destekleri Ticarileştirme ve Pazarlama Destekleri Araştırma-Geliştirme Destekleri Destek

Detaylı

Ar-Ge Destekleri. Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI. Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü

Ar-Ge Destekleri. Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI. Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü Ar-Ge Destekleri Bilgi Dokümanı SAN-TEZ PROGRAMI TÜBİTAK TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI Huriser BALCI Ar-Ge Koordinatörü BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI SAN-TEZ PROGRAMI DESTEK ORANI : Bakanlık tarafından

Detaylı

TÜBİTAK ın Teknoloji Transfer Ofisleri Desteği

TÜBİTAK ın Teknoloji Transfer Ofisleri Desteği TÜBİTAK ın Teknoloji Transfer Ofisleri Desteği Destek Sistemimizde Ticarileşme Boyutu Yetersiz %98 nin temel araştırmaya aktarıyoruz; % 2 transfere aktarıyoruz 7,5 Milyar TL (%98) * 131 milyon TL (%2)

Detaylı

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI TARAFINDAN SAĞLANAN DİĞER DESTEKLER

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI TARAFINDAN SAĞLANAN DİĞER DESTEKLER BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI TARAFINDAN SAĞLANAN DİĞER DESTEKLER 1. TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI Ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması amacıyla,

Detaylı

ETTOM e-bülten SAYI 2

ETTOM e-bülten SAYI 2 ETTOM e-bülten SAYI 2 TÜBİTAK 1003 ÖNCELİKLİ ALANLAR AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI 2014 YILI ÇAĞRISI 1003 PROGRAMI ve ÖZELLİKLERİ Programın amacı; belirlenecek öncelikli alanlarda Sonuç odaklı, İzlenebilir

Detaylı

F.Kemal ÖZTÜRK Daire Başkanı

F.Kemal ÖZTÜRK Daire Başkanı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Ar-Ge Merkezleri San-Tez Programı Teknopazar Destek Programı Teknogirişim Sermayesi Desteği Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı Rekabet Öncesi İşbirliği F.Kemal ÖZTÜRK

Detaylı

Başlıca Hizmetleri. yenilenebilir Enerji alanında. prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin 1 / 5

Başlıca Hizmetleri. yenilenebilir Enerji alanında. prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin 1 / 5 1 / 5 prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin yenilenebilir Enerji alanında Başlıca Hizmetleri 2 / 5 prowind Alternatif Enerji Şirketi nde görev yapan kilit mevkiideki personeli, doksanlı yılların ortalarından

Detaylı

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon 3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon Ar-Ge Nedir? Araştırma, var olan bilgiye kullanılabilir ve kanıtlanabilir nitelikte yeni bilgiler eklemek amacını güden sistemli bir incelemedir. Araştırma

Detaylı

KLİNİK MÜHENDİSLİK HİZMETLERİNE ULUSLARARASI BAKIŞ. UĞUR CUNEDİOĞLU, MSc. TOBB ETÜ Rektör Danışmanı Biyomed Yönetim Kurulu Başkanı

KLİNİK MÜHENDİSLİK HİZMETLERİNE ULUSLARARASI BAKIŞ. UĞUR CUNEDİOĞLU, MSc. TOBB ETÜ Rektör Danışmanı Biyomed Yönetim Kurulu Başkanı KLİNİK MÜHENDİSLİK HİZMETLERİNE ULUSLARARASI BAKIŞ UĞUR CUNEDİOĞLU, MSc. TOBB ETÜ Rektör Danışmanı Biyomed Yönetim Kurulu Başkanı Klinik Mühendisliği Nedir? Biyomedikal Mühendisliği Biyomühendislik Medikal

Detaylı

SANAYİ TEZLERİ SAN-TEZ PROGRAMI

SANAYİ TEZLERİ SAN-TEZ PROGRAMI 11.09.2009 12:23:50 SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI SANAYİ TEZLERİ SAN-TEZ PROGRAMI 1 Page 1 of 29 11.09.2009 12:23:51 MÜZCE AR-GE FAALİYETLERİ KAPSAMINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR 2 Page 2 of 29 11.09.2009 12:23:51

Detaylı

TÜBİTAK tarafından sağlanan destekler. Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleri. 1501 - Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı

TÜBİTAK tarafından sağlanan destekler. Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleri. 1501 - Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı TÜBİTAK tarafından sağlanan destekler Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleri 1501 - Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı Program, firma düzeyinde katma değer yaratan kuruluşların Araştırma-Geliştirme

Detaylı

TMS YORUM - 32 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR - İNTERNET SİTESİ MALİYETLERİ

TMS YORUM - 32 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR - İNTERNET SİTESİ MALİYETLERİ MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR - İNTERNET SİTESİ MALİYETLERİ GÜNCELLEMELER ve YÜRÜRLÜK TARİHLERİ TMS Yorum 32 Maddi Olmayan Duran Varlıklar - İnternet Sitesi Maliyetleri Yorumu 31/12/2005 tarihinden sonra

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü,

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü, Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç BİRİNCİ BÖLÜM MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezinin teşkilat, yönetim, çalışma usul ve esaslarını

Detaylı

Prof. Dr. Orhan Arıkan Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü Bilkent Üniversitesi

Prof. Dr. Orhan Arıkan Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü Bilkent Üniversitesi Prof. Dr. Orhan Arıkan Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü Bilkent Üniversitesi Kritik Teknolojilarin Kazanım Süreci: Teknolojik Yetkinlik Düzeyi ve Teknolojik Yetkinlik Onayı Sunum Planı Teknolojik

Detaylı

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BİLİM VE TEKNOLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIĞIMIZCA YÜRÜTÜLEN AR-GE VE YENĠLĠK DESTEK PROGRAMLARI Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünce Yürütülen Ar-Ge Destek Programları

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OFFSET (SİP) UYGULAMALARI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OFFSET (SİP) UYGULAMALARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI OFFSET (SİP) UYGULAMALARI 02.04.2015 1 OFFSET E İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER 663 sayılı KHK nın 13. ve 50. maddeleri, 6518 sayılı Kanunun 45. ve 52. Maddelerine istinaden Bilim, Sanayi

Detaylı

Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik. Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası

Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik. Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası AFET LOJİSTİĞİ LOJİSTİK Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası Kızılay Lojistik Yönetim Sistemi LOJİSTİK NEDİR? İhtiyaçları

Detaylı

X. Çözüm Ortaklığı Platformu

X. Çözüm Ortaklığı Platformu www.pwc.com/tr Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş İçerik 1. Yeni Türk Ticaret Kanunu na Genel Bakış 2. Türkiye Muhasebe Standartları na Geçiş Yol Haritası 3. Finansal Raporlama Süreci ve Teknik Altyapı

Detaylı

14.07.2011 ANKARA KALKINMA AJANSI

14.07.2011 ANKARA KALKINMA AJANSI GÜNDEM Kimler başvurabilir? Hangi maliyetler uygun kabul edilir? Başvuru belgeleri nelerdir? Nasıl, ne zaman, nereye yapılır? Süreç nasıl işleyecek? Değerlendirme kriterleri nelerdir? 14.07.2011 ANKARA

Detaylı

2- Bildiğiniz gibi geçen sayımızda TÜBİTAK_AR-GE desteklerinden bahsetmiştik. KOBİ ler bu desteklerden nasıl faydalanır?

2- Bildiğiniz gibi geçen sayımızda TÜBİTAK_AR-GE desteklerinden bahsetmiştik. KOBİ ler bu desteklerden nasıl faydalanır? 1- Öncelikle kendinizi tanıtır mısınız? 1978 yılında Galatasaray Lisesini bitirdikten sonra, Boğaziçi Makine Mühendisliğinden 1983 yılında mezun oldum. 1985 yılında da Endüstri Mühendisliğinden yüksek

Detaylı

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri MITIGATING CLIMATE CHANGE Industry Workshop Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri Dr. Theodor Goumas Managing Director, EXERGIA S.A. Ankara, 4-5 October Düşük/Sıfır Maliyetin

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ PROJE YÖNETİM VE DESTEK OFİSİ ÇALIŞMA İLKE VE ESASLARI YÖNERGESİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ PROJE YÖNETİM VE DESTEK OFİSİ ÇALIŞMA İLKE VE ESASLARI YÖNERGESİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ PROJE YÖNETİM VE DESTEK OFİSİ ÇALIŞMA İLKE VE ESASLARI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1. Bu Yönerge Bartın Üniversitesine bağlı olarak kurulan

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ZORUNLU STAJ RAPORU

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ZORUNLU STAJ RAPORU T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ZORUNLU STAJ RAPORU Dosyayı Hazırlayan : İsim-Soyisim : MEHMET KONUK Numara : 1412020220 Kuruluşun İsmi ve Yeri : ENTECH ENVIRONMENTAL

Detaylı

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Proje Hazırlama Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü PROJE Kısa Orta ve Uzun vadede planlanaması olan Bilimsel / Endüstriyel manada AR-GE (Araştırma-Geliştirme ) faaliyetleri birer

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; İzmir

Detaylı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı A. Hakan ÖZDEMİR 31 Mayıs 2010 Vakfımızın Kuruluşu TTGV, 1 Haziran 1991 de bir Sivil Toplum Kuruluşu olarak, Türk Sanayii nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü

Detaylı

KOSGEB İN TEKNOLOJİ VE YENİLİĞE DAYALI DESTEK PROGRAMLARI ŞUBAT 2016 ANKARA

KOSGEB İN TEKNOLOJİ VE YENİLİĞE DAYALI DESTEK PROGRAMLARI ŞUBAT 2016 ANKARA KOSGEB İN TEKNOLOJİ VE YENİLİĞE DAYALI DESTEK PROGRAMLARI ŞUBAT 2016 ANKARA SUNUM PLANI AR-GE, İNOVASYON VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI ULUSLARARASI KULUÇKA MERKEZİ VE HIZLANDIRICI DESTEK PROGRAMI

Detaylı

TÜBİTAK / TEYDEB 1507 - KOBİ AR-GE BAŞLANGIÇ DESTEK PROGRAMI

TÜBİTAK / TEYDEB 1507 - KOBİ AR-GE BAŞLANGIÇ DESTEK PROGRAMI TÜBİTAK / TEYDEB 1507 - KOBİ AR-GE BAŞLANGIÇ www.novicor.com T : +90 212 709 0850 Eski Büyükdere Cad. No:67 4.Levent Plaza Kat:5/B 4.Levent / İstanbul 1507 - KOBİ AR-GE BAŞLANGIÇ Programın Amacı: Programda

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama

Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama Girişimcilik ve İnovasyon Dersi Proje Yönetimi Uygulamaları Görev Tanımlama Yrd. Doç. Dr. Ali Nizam Prof. Dr. Fevzi YILMAZ Mühendislik Fakültesi Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi 2015 İş Paketi -

Detaylı

SUNUM AKIŞI o Proje Nedir? o Problemin Tanımı o Niçin Proje Yaparız o TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Akademik Sanayi Kamu

SUNUM AKIŞI o Proje Nedir? o Problemin Tanımı o Niçin Proje Yaparız o TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Akademik Sanayi Kamu SUNUM AKIŞI o Proje Nedir? o Problemin Tanımı o Niçin Proje Yaparız o TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Akademik Sanayi Kamu o ARDEB Araştırma Grupları o Bazı Akademik Araştırma Destek Programları 1001

Detaylı

KUDAKA 2012 YILI FAALİYET TAKVİMİ. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI 2012 YILI FAALİYETLERİ Takvim (Ay)

KUDAKA 2012 YILI FAALİYET TAKVİMİ. KUZEYDOĞU ANADOLU KALKINMA AJANSI 2012 YILI FAALİYETLERİ Takvim (Ay) KUDAKA 2012 YILI FAALİYET TAKVİMİ Faaliyet 3.1. KURUMSAL GELİŞİM VE YÖNETİM 3.1.1. Alt Faaliyetler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Sorumlu Uygulama İnsan Kaynakları ve Kurumsallaşmaya İlişkin Faaliyetler Uzman

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

Üniversite - Sanayi İşbirliği Destek

Üniversite - Sanayi İşbirliği Destek Üniversite - Sanayi İşbirliği Destek Programa Etken Olan 2 Temel Sorular 3 1505 Programı Paydaşları Genel Bakış 4 Temel Sorular / Beklentiler 1505 Programı Paydaşları Şirketlerle üniversitelerin işbirliği,

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

Proje Hazırlama. Proje Kriterleri. Ne Çeşit Proje? Proje Kavramı... Prof. Dr. Hasan Efeoğlu

Proje Hazırlama. Proje Kriterleri. Ne Çeşit Proje? Proje Kavramı... Prof. Dr. Hasan Efeoğlu PROJE Proje Hazırlama Kısa Orta ve Uzun Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Vadede planlanan bir Yatırım-Araştırma-Geliştirme Endüstriyel veya Bilimsel manada AR-GE faaliyetleri

Detaylı

Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi Sonuçları Eylem Planı SAKARYA TİCARET BORSASI. Hazırlayan: Dr. Yüksel VARDAR

Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi Sonuçları Eylem Planı SAKARYA TİCARET BORSASI. Hazırlayan: Dr. Yüksel VARDAR Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi Sonuçları Eylem Planı SAKARYA TİCARET BORSASI Hazırlayan: Dr. Yüksel VARDAR SAKARYA TİCARET BORSASI ÜYE BEKLENTİ VE MEMNUNİYET ANKETİ SONUÇLARI VE EYLEM PLANI BORSANIN

Detaylı

KAYSERİ TİCARET MESLEK LİSESİ ALAN-DAL TANITIMLARI SUNUSU

KAYSERİ TİCARET MESLEK LİSESİ ALAN-DAL TANITIMLARI SUNUSU KAYSERİ TİCARET MESLEK LİSESİ ALAN-DAL TANITIMLARI SUNUSU Okulumuzda MEGEP Sisteminde 2 alan ve bu alana bağlı 3 ayrı dalda eğitim-öğretim sürdürülmektedir. Eğitim süresi 4 yıldır. TİCARET MESLEK LİSESİ

Detaylı

MEHMET Ş. SANLI EĞİTİM BİLGİLERİ UZMANLIK ALANI KISA TANITIM. STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK

MEHMET Ş. SANLI EĞİTİM BİLGİLERİ UZMANLIK ALANI KISA TANITIM. STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK MEHMET Ş. SANLI STRATEJİK YÖNETİM ve KURUMSAL GELİŞME DANIŞMANI KURUCU ORTAK E-mail: m.sanli@girisimmerkezi.com EĞİTİM BİLGİLERİ Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği (ANKARA) (1990) UZMANLIK

Detaylı

Yazılım Destek Hizmeti

Yazılım Destek Hizmeti Veri sayfası Yazılım Destek Hizmeti HP Care Hizmetleri kapsamında Care Pack ve Sözleşmeli Hizmetler Hizmetin sağladığı avantajlar Sorun çözme amacıyla HP teknik kaynaklarına Yazılım güncellemelerini ayrı

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon Laboratuvar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi

Detaylı

TTGV nin Desteklerinin Gelişimi

TTGV nin Desteklerinin Gelişimi 1991 1995 2000 2005 2010 2015 Ar&Ge Ticarileştirme Üretime Hazırlık TTGV nin Desteklerinin Gelişimi Teknoloji Geliştirme Projeleri Desteği Odak: Özel Sektör Ar-Ge projeleri Kaynak: Ekonomi Bkn.lığı ve

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMİ GELİŞTİRME SÜRECİ Sistem Geliştirme Süreci ve Modelleri Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü Bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için izlenen sürece Sistem Geliştirme

Detaylı

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU Dünyada en çok kullanılan yönetim sistemi standardı ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının son revizyonu 15 Eylül 2015 tarihinde yayınlanmıştır.

Detaylı

APQP/PPAP. Prof. Dr. Ali ŞEN

APQP/PPAP. Prof. Dr. Ali ŞEN APQP/PPAP Prof. Dr. Ali ŞEN Ürün Kalite Planlama Döngüsü Geri besleme Değerlendirmesi ve Düzeltici Faaliyetler Planla ve Tanımla Ürün ve Prosesin Geçerli Kılınması Ürün Tasarımı ve Geliştirmesi Proses

Detaylı