YENİ SİYASET: NEOLİBERALİZM VE POST- MODERNİZMİN SİYASAL PROJESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YENİ SİYASET: NEOLİBERALİZM VE POST- MODERNİZMİN SİYASAL PROJESİ"

Transkript

1

2

3 2 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences YENİ SİYASET: NEOLİBERALİZM VE POST- MODERNİZMİN SİYASAL PROJESİ Oya ÇİTÇİ Özet Küreselleşmenin ideolojisi olarak neo-liberalizmin ve kültürel çerçevesini oluşturan postmodernizmin yeni bir siyaset projesine temel oluşturdukları söylenebilir. Bu yeni demokrasi projesinde hem siyasetin alanının daraltılması hem de daraltılmış siyasetin temel mekanizmalarının ve siyasal öznelerinin yeniden tanımlanması öngörülmektedir. Temsili demokrasi ve siyasal partilerin eleştirisi üzerinde kurgulanan bu projede, siyasetin yeni mekanizmaları, yönetişim ve yeni toplumsal hareketler olarak belirlenmektedir. Bu yazıda, demokrasi ve sivil toplum katılımı vurgusuna karşılık, yeni siyasetin yönetişim ayağının var olan iktidar ilişkilerinin sürdürülmesi, sermayenin çıkarlarının çatışmasız bir biçimde sürdürülmesinin bir aracı olduğu; yeni toplumsal hareketler ayağının ise, ideolojisizleştirilmiş ve örgütsüzleştirilmiş kitlelere sözde katılma duygusu sağlamanın ötesine geçemeyeceği sonucuna ulaşılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Küreselleşme, Neo-liberalizm, Post-modernizm, Yeni Siyasal Kültür, Yönetişim, Yeni Toplumsal Hareketler, Hükümet Dışı Kuruluşlar. Giriş 20. yüzyılın son çeyreğinden başlamak üzere ekonomi, siyaset ve toplumbilim tartışmalarında en fazla kullanılan sözcükler ve kavramlar sorgulanacak olursa, kriz ve son sözcükleriyle post ve yeni/neo ön ekini taşıyan kavramların ilk sıralarda yer aldığını söylemek bir yanılgı olmayacaktır. Kriz sözcüğü kapitalizm, refah devleti, temsili demokrasi, siyasal partiler için kullanılırken, son sözcüğü tarihin sonu, ideolojilerin sonu, işçi sınıfının sonu, refah devletinin Prof. Dr., Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü YDÜ Sosyal Bilimler Dergisi, C. I, No. 2, (Ekim 2008)

4 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 3 sonu, sosyal devletin sonu, modernizmin sonu, sınıf temeline dayanan siyasetin sonu tamlamalarında yer almakta; post ön eki, post-materyalist değerler, postendüstriyel toplum, post-endüstriyel devrim, post-fordizm ve post-modernizm kavramlarıyla; yeni ön eki ise, yeni dünya düzeni, yeni siyaset, yeni sağ, yeni muhafazakarlık, yeni/neo-liberalizm, yeni sol, yeni siyasal kültür, yeni toplumsal hareketler kavramlarıyla gündeme girmektedir. Tüm bu sözcük ve kavramların 20. yüzyılın son çeyreğinden bu yana tanık olunan köklü değişimin ana ya da alt başlıklarını oluşturduğu söylenebilir. Bu köklü değişim küreselleşme olarak adlandırılmaktadır. Küreselleşme kavramının çok yönlü olduğu ve ilgi alanına göre, iktisadi, siyasi ve kültürel boyutları bulunduğu, buna karşılık, belirleyici yönünün iktisadi olduğu vurgulanmakta ve uluslararası ekonomideki evrimin kendine özgü bir biçimde ortaya çıkması olarak tanımlanmaktadır (Timur, 1996: 8). Daha da açmak gerekirse, küreselleşmenin ayırıcı özelliği, uluslararası mal ve hizmet ticaretinin göreli payının ve öneminin artması, üretim etkinliğinin yeryüzüne yayılması, uluslararası doğrudan yatırımların ve finansal hareketlerin giderek daha önemli düzeylere yükselmesi olarak belirginleşmektedir (Şenatalar, 2008: 115). Kapitalizmin farklı bir aşaması ya da son aşaması olarak değerlendirilen küreselleşme (Akbulut, 2005: 208; Foran: 2008: 91), kapitalizmin bir dünya sistemi olarak yaygınlaşması, egemenlik kurması (Alemdar, 2001:1) ya da dünya ekonomik krizine karşı, sermayenin devreye soktuğu yeni program (Özdek, 1999: 25) olarak da tanımlanmaktadır. Böylelikle, benzerleri arttırılabilecek olan bu tanımlarda iktisadi boyut vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, küreselleşmenin yeni bir olgu olmadığı, ancak, günümüzde bazı farklı özelliklere sahip olduğu ileri sürülmektedir. Bu özellikler de, bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler, ulaşımın ucuzlaması ve hızlanması, ticaretin serbestleşmesi, finansal akışkanlığın artışı, şirketlerin ölçeğinin büyümesi ve güç kazanması olarak sıralanmaktadır (UNCHR, 2000: 2). Öte yandan, siyasal boyutuyla küreselleşme, ulusal toplum ve ulusal devletin yerine başka kurum ve bağlantıların geçmesi biçiminde tanımlanabilmektedir. Bunlar siyasal güç dengelerini değiştiren oluşumlardır (Şaylan, 2002: 135). Bu bağlamda Bauman a göre, küreselleşme, başka şeylerin yanı sıra, iktidarın siyasetten ayrılması anlamına da gelmektedir. Siyaset önceki gibi, yerel ve bölgesel kalırken, artık mekân ve mesafe sınırlarıyla bağlı olmayan sermaye özellikle de finans sermaye siyasal kurumların menzilinin dışına çıkmakta ve akmakta dır. Bu bağlamda, iktidar ve siyasetin farklı mekânlarda ikamet ettiklerini söylenebilmektedir. Siyasetin mekânı fiziksel/coğrafi olarak kalırken, artık ülke sınırlarıyla bağlı olmayan sermaye ve enformasyon sibermekanda ikamet etmektedir. (Bauman,

5 4 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 2000: ). Küreselleşme ile iktidar ve siyasetin mekânlarının farklılaşması, doğal olarak devletin rolüne ve temsili demokrasinin geçerliliğine ilişkin tartışmaları gündeme getirmektedir. Ulus devletin yetki aşınması uğraması, siyasetle ilgili geleneksel/alışıldık tanımları yetersiz kılmakta ortaya yeni bir tanım gereksinmesi çıkmaktadır. Aristotales ten günümüze kadar siyasetin tanımını yapan kuramcılar, iktidar ilişkileri ile çıkar dağıtımı ya da bölüşüm arasındaki belirleyici ilişkiyi temel almışlardır. Eğer, küresel yeniden yapılanma süreci içinde ulusal devletin, mali sermayenin ulusal sınırları aşan özgür hareketi üzerinde denetimi marjinalleşmiş ve bölüşüm esas olarak pazar mekanizmasına bırakılmış ise, siyasetin anlamının yeniden tanımlanması gerekmektedir. Çünkü siyaset ya da iktidar ilişkileri, Lasswell in ünlü tanımıyla kimin, neyi, ne kadar ve nasıl aldığını belirleyen bir süreç olmaktan çıkmıştır. Bundan da önemlisi küreselleşme karar odaklarının ulusal sınırların dışına çıkması, ulusal sınırlar dışında verilen kararların ciddi bir nicelikte artması anlamına gelmektedir. Bir başka anlatımla, ortak kararlar ulusal sınırların, ulusal siyasal mekanizmaların dışında alınırken, temsil ulusal kalmayı sürdürmektedir. Böylelikle artık temsil edenlerle temsil edilenler arasındaki simetri ortadan kalkmaktadır. Bu gelişme karşısında, rıza, temsil mekanizmasının işlerliği, çoğunluğun iktidar olup karar verme yetkisine sahip olması türünden demokrasi kuramının olmazsa olmaz koşul sayılan öğeleri tartışmalı konuma düşmektedir (Şaylan, 2002: 303). Sonuçta, küreselleşme ile birlikte, biçim değiştiren kapitalizmin siyasal yapılanması da süreç içinde yeniden şekillenmektedir (Akbulut, 2005: 208). Bu yapılanmada, devletin rolü ve işlevi, siyasetin özneleri ve kurumları, kapsamı, konuları, biçemi değişmektedir. Bunlara ideoloji ve kültür düzlemlerindeki değişiklikler eşlik etmektedir. İdeolojik düzlemdeki değişim, adı konulacak olursa neo-liberalizmle, kültür düzeyindeki değişim de post-modernizmle kendisini göstermektedir. Neo-liberalizm ve post-modernizmin yükselişi de, siyasal düzlemdeki dönüşümü bir yandan yansıtmakta, öte yandan desteklemekte ve gerekçelendirmektedir. Sonuçta, küreselleşme çağının hegemonik ideolojisi olarak neo-liberalizm ve kültürel çerçevesini oluşturan post-modernizm, yeni bir siyaset projesine temel oluşturmaktadır. Bu yeni demokrasi projesinde hem siyasetin alanının değişmesi, daraltılması, hem de daraltılmış bu yeni alanda siyasetin temel örgütlerinin ya da siyasal öznelerinin yeniden tanımlanması öngörülmektedir.

6 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 5 Küreselleşmenin İdeolojisi: Neo-Liberalizm Dünyayı yorumlamanın ve geleceğe ilişkin bir devlet, ekonomi, siyaset, toplum ve insan tasarımı sunmanın araçları olan ideolojiler, öngörülen düzenin meşrulaştırılmasına hizmet eden düşünce, değer ve inançlar bütünü olarak, hem ekonomik, toplumsal ve siyasal gelişmeleri etkilemekte hem de bu gelişmelerden etkilenmektedir. İdeolojiler bu bağlamda zaman içinde ekonomik ve toplumsal değişimlere koşut olarak değişebilmekte ve değişen sınıfsal dengelerin sonucunda, yeni değer ve inançları yükseltmektedir. Neo-liberalizm de, neo- ön ekiyle, 20. yüzyılda gücünü yitiren 19. yüzyılın güçlü ideolojisi liberalizmin, 1970 lerin sonunda yeni bir biçimde siyasal sahneye çıkması anlamını taşımaktadır. Ne var ki, neo-liberalizm konusunda tek bir tanımdan söz etmek olanaklı gözükmemektedir. Ancak, değişen vurgulara karşın, sermayenin ideolojisi olduğu konusunda genel bir uzlaşmanın varlığı tartışma götürmemektedir. Bu bağlamda, neo-liberalizmin kapitalist devletin sınıf iktidarına dönük rolünü, dolayısıyla temsil ettiği güç ilişkileri ile iktidar biçimlerini yeniden düzenlemek üzere oluşturulmuş bir sermaye projesi, saldırgan bir sınıf egemenliği projesi, (Öngen, 2003: 165, 170) olarak nitelendirilmektedir. Harvey (2005: 16), küreselleşme boyutunu vurgulayarak, neoliberalizmi küresel kapitalist sınıfın iktidarını onarma projesi olarak tanımlarken, Saad-Filho ve Johnston (2005:1), yaşadığımız neo-liberal çağın ayırıcı özelliğinin, iktidar ve zenginliğin giderek artan ölçüde ulusaşırı şirketlerin ve elit gruplarının elinde toplanması olduğunu ileri sürmektedirler. Bu çerçevede, neo-liberalizmin küreselleşen sermayenin ve uluslararası şirketlerin ideolojisi olduğu söylenebilmektedir. Küreselleşen sanayi sermayesi ve mali sermayenin ideolojisi olarak yükselen neo-liberalizmin insan tasarımı iktisadi insan, toplum tasarımı iktisadi toplum olarak belirlenmektedir (İnsel, 2005: 11). Neo-liberalizm, öncelikle insanlığın refahının bireysel girişim özgürlüklerinin, güçlü mülkiyet hakları, serbest piyasa, serbest ticaretle tanımlanan kurumsal bir çerçevede genişletilmesiyle gelişebileceği inancına dayanan iktisat politikası uygulamasıdır. Bu çerçevede devletin rolü, mülkiyet haklarını güvence altına alacak ve piyasaların elverişli bir biçimde işlemesini sağlayacak kurumsal, yasal yapı ve işlevleri oluşturmaktır. Dahası, piyasaların olmadığı durumlarda, eğer gerekliyse bunların devletçe oluşturulması da gerekmektedir. Ancak, bunların ötesinde devletin piyasalara müdahale etmemesi öngörülmektedir (Harvey, 2005: 2). Laissez faire politikalarına radikal bağlılıkla belirlenen özgül bir liberalizm türü olarak da tanımlanan ((Thorsen and Lie, 2006: 11) neo-liberalizmin, klasik liberalizmle paylaştığı ortak paydada, bireycilik, sınırlı devlet, negatif özgürlük anlayışı, özel mülkiyetin kutsallığı, girişim

7 6 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences özgürlüğü ve piyasa fetişizmi yer almaktadır. Piyasanın sınırlarının alabildiğince ve olabildiğince genişlemesi, ekonominin denetiminin devletten özel sektöre aktarılması da ortak amaçlar arasında sayılmaktadır. Kendini düzenleyen piyasa tercihi de klasik liberalizmin olduğu gibi neo-liberalizmin de temel ilkeleri arasında yer almaktadır. Buna karşılık, temel farklılık, neo-liberalizmin küresel bir ekonomik sistemin çerçevesini çizmesi, neo-liberal devletin artık yalnız ulusal sermayenin değil, uluslararası sermayenin çıkarlarına da hizmet etmesi gerekliliği noktalarında ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda, küresel sermayenin ve ulus aşırı şirketlerin karar süreçleri içinde yer alması ve önlerine çıkabilecek ulusal sınırlamaların kaldırılması neo-liberalizmin temel amaçları arasında yer almaktadır. Bir başka farklılık, siyaset düzleminde ortaya çıkmaktadır. Yükselme aşamasında, ekonomik bir güç haline gelen burjuvazinin siyasal süreçte yer almasını temsile dayanan meclislerin oluşmasında gören ve böylelikle temsili demokrasinin gelişmesine temel sağlayan klasik liberalizmden farklı olarak, neo-liberalizm temsili demokrasinin eleştirisinden yola çıkmaktadır. Ulusal sınırlar ve ulus devlet çerçevesinde işleyen temsili demokrasinin yasama süreçleri küresel sermayenin talepleri açısından ağır ve pahalıdır. Buna ek olarak, daha demokratik, katılımcı ve çoğulcu bir demokrasi iddiasından yola çıkan neo-liberalizm, siyasetin ekonomiye müdahalesini kriz nedeni olarak gördüğünden ekonominin siyasetsizleştirilmesini öngörmektedir (Öngen, 2003: 167) Uygulamaya gelince, rakipsiz bir hegemonya kurmaya rakiplerinin hepsinden daha fazla yakınlaşmış bir ideoloji olan neo-liberalizmin (Bauman, 2000: 136) benimsediği hem üretim hem denetim açısından sınırlı devlet anlayışının doğal sonucu olarak, özelleştirme, piyasalaşma, deregülasyon gibi uygulamalar aracılığıyla piyasanın sınırları olabildiğince genişletilirken, karar verme yetkisi kamusal alandan özel alana ya da piyasaya aktarılmaktadır. Bu değişimin siyasal açıdan anlamı, birey-yurttaşın seçim/temsil mekanizması aracılığıyla denetlediği kamusal alanın daralmasıdır. Bir başka anlatımla, özgürlüklerin ve demokrasinin güvencesi olarak görülen piyasanın alanı genişlerken, siyasetin alanı daralmaktadır. Devletin yetkilerinin aşağıya ve yukarıya doğru aktarılması da ulusal siyasetin alanının daralmasına neden olmaktadır. Bu çerçevede, neo-liberalizmin siyasal düzlemdeki en temel savlarından birisini temsili demokrasinin ve siyasal partilerin katılma ve temsil kurumları olma açısından işlevini kaybetmesi oluşturmaktadır. Bunun sonucunda, devlet iktidarını/siyasal iktidarları etkilemeye yönelik seçimler gibi geleneksel katılma kanallarının vatandaşlarca kullanılmasının anlamını yitirdiği yargısı, siyasal ifade ve mobilizasyon için alternatif alanlar ve hedeflere du-

8 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 7 yulan gereksinmeye gerekçe olarak gösterilmektedir. Neo-liberalizmin birey/müşteri açısından öngördüğü katılma kanalı, daha sonra üzerinde durulacak olan sivil toplum örgütleri, katılma mekanizması ise yönetişim olarak belirlenmektedir. Küreselleşmenin Kültürel Çerçevesi: Post-modernizm Post-modernizm, küreselleşmenin toplumsal ve kültürel yapısının inşa edilmesi ve kavramsallaştırılması açısından işlevsel bir yaklaşım olma özelliği taşımaktadır (Akbulut, 2007: 361). Kapitalizmin kültürel savunusu (Rosenau, 2004: 228); yeni bir aşamaya giren kapitalizmin kültürel çerçevesi (Şaylan, 2002: 39) ya da geç-kapitalizmin kültürel mantığı (Jameson, 2004: 12) olarak nitelendirilen post-modernizm, cinsiyet, ırk, etnisite, cinsellik gibi kategoriler bağlamında farklılık ı vurgulamaktadır (Wood, 2000: 84). Buna göre, günümüz toplumunun özelliği, artan bir parçalanmışlık, toplumsal ilişki ve deneyim çeşitlenmesi, yaşam biçimlerinin çoğulluğu ve kişisel kimliklerin çoğalmasıdır. Başka bir anlatımla, yaşanan post-modern dünyada çeşitlilik ve farklılıklar, tüm eski keskinlikleri ve evrensellikleri eritmiştir. Eski dayanışmalar - bu özellikle sınıfsal dayanışma anlamına gelmektedir- çökmüştür (Wood, 2003: 303). Bu bağlamda, küreselleşme çağında post-modernizm tarafından bir son düşüncesi gündeme getirilmektedir. Buna göre, modern toplumun yerleşik özellikleri parçalandığı gibi, ortaya koyduğu siyasal inanç ve doktrinler de geçersiz hale gelmiştir. Böylelikle, post-modernizm, hem düşünce tarzı hem de toplumsal yaşamı düzenleme aracı olarak ideolojinin sonunu ifade etmekte, toplumu bütünleşik bir toplam olarak gören evrensel tarih kuramları olarak meta/üst-anlatıları reddetmektedir (Heywood, 2007: 384, ). Lytotard da, post-modernizmi yalın bir biçimde üst-anlatılara inanmamak olarak tanımlamaktadır (Harvey, 1997:60). Bunun temelinde ise, modernliğin yıkıcı karakterinin, post-modern çağı korkunç, acımasız, yabancılaştırıcı, ümitsiz, yorgun, ikircikli her şeyle karakterize olan, radikal, aşılmaz bir belirsizlik çağı kılmasının yattığı; bu dönemde hiçbir toplumsal ya da siyasal projenin bağlanmaya değmeyeceği ileri sürülmektedir (Rosenau, 2004: 36). İdeolojiler karşısındaki bu duruşun doğal sonucu, örgütlenmiş ideolojiler olarak tanımlanan siyasal partilerin de reddedilmesidir. Böylelikle, post-modernizm, makro siyaset in sonunu ilan etmektedir. Makro siyaset yerini, kısa dönemli mikro siyaset in çoğulluğuna bırakmaktadır. Bu çerçevede, modernitenin siyasal partilerde ve sendikalarda somutlaşmış, kapsayıcı siyasal görüşlerinin reddi söz konusudur. Post-modern kuramcıların pek

9 8 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences çoğu için, post-modern siyasal durum, kültürlerin ve söylemlerin çoğulluğunun kabulüne dayanmaktadır. Bunun bir sonucu olarak post-modern siyaset, tek-konu hareketlerinin ve tek konu eylemlerinin siyasetidir. Ve herhangi bir kurtarıcı politika türü ile bağdaşmamaktadır (Bertens, 1996: ). Dahası, sağ ve sol arasında bir farklılığın varlığını yadsıyan (Jameson, 2004: 12) ve post-modernist olarak nitelendirilen tüm çözümlemelerde ortak özellik, negatif özgürlük kavramının geçerli tek değer olarak kabul edilmiş olmasıdır. İnsan ve topluma yönelik her türlü düzenleme önerisi, bireyin özgürlüğünü kısıtlayacağı gerekçesiyle reddedilmektedir. Bu noktada, post-modernizm neoliberalizmle ortak bir paydaya sahip olmaktadır. Bu da, birçok düşünürün postmodernizmi, yeni sağ ya da yeni tutuculuk olarak nitelendirmesine (Şaylan, 2002: 28, 41) temel oluşturmaktadır. Öte yandan, siyasette özgürlüğü en üstün değer olarak kabul eden (Bauman, 1997: 206) ve negatif özgürlük kabulünden yola çıkan post-modernizm, hiyerarşik, bürokratik tüm karar alma yapılarının otoritelerini sorgulamaktadır. Post-modernizm, karar alma yapılarının yanı sıra liderliği de sorgulamakta ve yadsımaktadır (Rosenau, 2004: 25, 86). Geçmişin, hem dogmatizminden ve katı ideolojik standartlarından farklı bir hoşgörü ve siyasi çoğulculuk vurgusu yapan post-modernistlerin, zorunlu olarak bürokratik, yozlaşmış ve demokratik olmayan bir nitelik kazanan geleneksel siyasi partilere inancı yoktur. Post-modern toplumsal hareketler, işçi sınıfı adına konuşmakla ilgilenmemekte, bunu gerici ya da modası geçmiş bir tavır olarak görmektedirler. Yalnızca sorun yarattığı için, yeniden dağıtım, ya da refah politikalarıyla ilgilenmemektedirler. Özgürleşmenin ötesine geçecek yeni siyaset biçimleri aramaktadırlar, çünkü düşmanları, artık burjuvazi ya da işverenden çok bürokrasi, merkezi yönetim ve demokratik olarak seçilmiş temsilciler dir (Rosenau, 2004: ). Temsil, çıkarların çevirisi haline gelmiştir. Yasama kurumları, propagandaların sunulması için elverişli platform yaratan sahnelere dönüşmüştür. Hiçbir anlamlı fikir alışverişi cereyan etmemektedir. Kimse farklı bakış açılarıyla aydınlatıcı tartışmalara girip fikrini değiştirmemektedir (Rosenau, 2004: ). Her alanda temsili tartışan post-modernistler, ulusal ve toplumsal kaynaklar üzerinde devletin dolayımı olmaksızın, halk denetiminin kurulmasını, doğrudan demokrasiyi, her yurttaşın siyasi tartışmalara katılabilmesini savunmaktadır. Kendiliğindenliği, kitleleri ve kitlelerin gösterdiği, kişisel, özel direnişi idealize etme eğilimi sergilemektedirler (Rosenau, 2004: 149, 33). Siyasete karşı genelde soğuk durmasına karşın, post-modern birey zaman zaman devlete ve sisteme karşı veri-

10 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 9 len bazı mücadelelerle, kısa ömürlü toplumsal hareketlere katılabilecektir (Rosenau, 2004: 89). Burada anahtar sözcükler, kendiliğindenlik, özellik ve kısa ömürlülüktür. Nitekim, Lyotard a göre, uygulamada mesleki, duygusal, cinsel, kültürel, ailevi, uluslararası alanlarda olduğu gibi, siyasal sorunlarda da geçici anlaşmalar yerleşik kurumların yerini almaktadır (Aktaran Harvey, 1997: 134) Sonuç olarak, neo-liberalizmin, negatif özgürlük anlayışına eşlik eden sınırlı devlet ve siyaset anlayışı, post-modernizmin de kendiliğindenlik, doğrudanlık, geçicilik, özgüllük ve öznellik vurguları ile yeni bir siyaset projesini gündeme getirdikleri söylenebilir. Yeni Siyaset: Neo-liberalizm ve Post-modernizmin Siyasal Projesi Küresel kapitalizmin gereklerine yanıt verecek yeni demokrasi projesinde, daraltılmış siyasetin özellikleri, temel örgütleri ve siyasal özneleri tanımlanmaktadır. Ronald Inglehard ve Terry Nichols Clark ın, neo-liberalizm ve postmodernizmin bir bileşimini temsil eden yeni siyasal kültür kavramlaştırması, bu sürece ışık tutmaktadır. Yeni Siyasal Kültür Siyasal kültür, siyasal süreç ve siyasal sistemin işleyişini belirleyen ve bireylerin sistem içinde kendilerinin ve diğerlerinin rolünü tanımlamasını etkileyen değerler bütünü olarak tanımlanabilir. Bir başka anlatımla, siyasal kültürün bir siyasal toplulukta siyaset tarzını ve üslubunu belirlediği söylenebilir. Ronald Ingelhard ve Terry Nickols Clark tarafından 1970 lerden başlayarak, birçok ülkede gözlenen yeni siyasal üslubu/tarzı anlatmak, yeni siyaset biçimini tanımlamak için geliştirilen yeni siyasal kültür kavramı, kamunun siyasal eylem ve tutumlarındaki değişimi açıklamaktadır. Bu değişim, eski siyaseti özetleyen sınıf temelli siyaset ve klientelizmin gerilemesini; toplumsal sorunlarda liberal, mali sorunlarda muhafazakar tercihleri olan ve kendilerini ilgilendiren sorunlara doğrudan yaklaşımda bulunan kişilerin artışını yansıtmaktadır (Clark and Inglehart, 1998: 9-72 den aktaran Nakatani, 2006: 1-2). Yeni siyasal kültür, liderlik, yönetim, temsil konularında yeni kalıpları biçimlendiren, yeni sorun ve çıkarları gündeme getiren, yerleşik insan ilişkilerini dönüştüren değişimi kapsamaktadır.

11 10 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences Yeni siyasal kültürün temsilcileri, tam da post-modernizmin öngördüğü gibi, vatandaş demokrasisi, ekoloji, eşcinsel hakları, kürtaj gibi yaşam biçemi ve yetkinlik sorunları ile ilgilenmektedirler. Bu çerçevede, neo-liberal ve postmodernist değerleri kapsayan yeni siyasal kültür, siyasal oyunun yeni kurallarını tanımlamaktadır. Kısacası, son 20 yılın değişiklikleri, geleneksel sınıf politikası ve klasik sağ-sol ayrımı ile açıklanamayacak bir durumu belirlemiştir. Yeni sorun ve konular yükselmekte ve toplumsal tabakalaşma yeni biçimlerde açıklanmaktadır. Sonuç olarak, izleyen özelliklere sahip olan yeni siyasal kültür ortaya çıkmaktadır (Cepulkauskaite: 1999): -Yeni siyasal kültürde, klasik sağ-sol ayrımı yeniden tanımlamaktadır: Özelikle sol un geçirdiği değişim üzerinde durulmaktadır. Buna göre, sol, geleneksel sınıf politikası ve bölüşüm sorunlarını bir yana bırakmış ve toplumsal sorunlara odaklanmıştır. Bu çerçevede en yoğun tartışmalar mülkiyet ve üretim araçlarının denetimi konusundan değil, toplumsal sorunlardan kaynaklanmaktadır. -Yeni siyasal kültürde toplumsal ve iktisadi sorunlar birbirinden ayrılmaktadır: Yeni siyasal kültür çerçevesinde artık önemli olan iktisadi sorunlar değil, yaşam tarzı ve kalitesi ile ilgili olan toplumsal sorunlardır. Liderlerin, yurttaşların ve partilerin toplumsal sorunlara yönelik tutumlarının, iktisadi sorunlara ilişkin tutumlarından türeyemeyeceği kabul edilmektedir. -Kimlik sorunları gündeme girmektedir: Kadınların yeni rollerine, çok kültürlülüğe ya da benzer toplumsal sorunlara karşı ilgi ve hoşgörü gibi yönelimler ortaya çıkmaktadır. -Piyasa bireyciliği ve toplumsal bireycilik yükselmektedir: Bireyciliğin bu iki biçimi, sol siyasetin geleneksel konularına karşı (örneğin sanayinin ulusallaştırılması ya da refah devletinin büyümesi) eleştirel ve kuşkucu bir yaklaşıma neden olmaktadır. -Yeni siyasal kültür temsilcileri refah devletini eleştirmektedir: Yeni siyasal kültür yurttaşları ve liderleri, merkezi devlet planlamasına dayanan yönetimin ekonomik ve toplumsal hizmetlerin pek çoğu için elverişsiz olduğunu ileri sürmektedirler. Yeni siyasal kültür, hizmetlerin etkinliği konusunu da gündeme getirmekte ve büyük merkezi bürokrasinin işleyişini kuşkucu bir biçimde sorgulamaktadır. Yeni siyasal kültür temsilcileri, yerelleşmeye/yerindenleşmeye sıcak bakmaktadırlar. -Ulus devlet sorgulanmaktadır: Bu çerçevede, federalizm ve bölgecilik tartışma gündemine girmektedir. Yeni siyasal kültüre göre, fazlasıyla büyük olan ulusal devletler, yurttaşlarından ve onları temsil etmekten uzaktır. Fe-

12 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 11 deralizm ve bölgecilik yeni kalıplar sunmaktadır ve küçük güzeldir, küresel düşün, yerel davran biçimindeki sloganlar giderek daha sıklıkla duyulmaktadır. -Konu politikasının ve daha geniş kapsamlı yurttaş katılımının gelişmesi; hiyerarşik siyasal örgütlerin gerilemesi savunulmaktadır: Yeni siyasal kültür, geleneksel bürokrasilere, partilere ve liderlere karşı çıkmaktadır. Yeni toplumsal hareketler ve konu politikası, hükümetlerin seçmenlere daha doğrudan tepkide bulunmasını sağlamaktadır. Total/kapsayıcı/topyekun liderlik anlayışı reddedilmektedir. Liderlik soruna göre değişecektir. -Yeni siyasal kültür görüşleri, gençler, eğitimli olanlar ve varlıklı bireyler ve toplumlar arasında daha yaygındır. -Sınıf temelli siyaset artık geçerli değildir: Yeni siyasal kültürde konu politikası ve geniş kapsamlı vatandaş katılımının gelişmesi gereği vurgulanmaktadır. -Geleneksel bürokratik yapılar, siyasal partiler, sınıf temeline dayalı geleneksel çıkar gruplarına karşı çıkış yeni siyasal kültürün temel özellikleri arasında yer almaktadır. Küreselleşme aşamasındaki kapitalizmin ideolojik çerçevesini oluşturan neo-liberalizmle post-modernizmin bir bileşimini yansıtan yeni siyasal kültür, sınıf temelli ve kapsayıcı siyaset yaklaşımını, tüm yerleşik siyasal/yönetsel kurumları, özellikle de siyasal yaşamın vazgeçilmez unsurları, siyasetin temel öznesi olarak tanımlanagelen, siyasal partiler tartışmaya açmaktadır. Siyasal Partilerin Krizi Siyaset sahnesine çıkmalarından bu yana eleştiri konusu olan siyasal partilere yönelik kapsamlı bir kampanyanın, özellikle 1980 lerden başlayarak gündeme geldiğini söylemek olanaklıdır. Seçmensiz partiler, seçmenle bağları kopmuş partiler, apolitik siyasal partiler, temsil edemeyen partiler, dahası partisiz seçmenler nitelemeleri küreselleşme döneminin ana temaları haline gelmiş ve bu bağlamda bir temsil krizinden ve temsili demokrasinin krizinden söz edilmeye başlanmıştır. Bir krizin varlığına ilişkin göstergeler arasında, siyasal partilerin kesin tanımlanmış toplumsal grup ya da çıkarları temsil etmekten uzaklaşmaları, sınıflar ve partiler arasındaki toplumsal bağların zayıflaması; siyasal partilerin toplumsal tabanlarının ve programlarının bulanıklaşması; sınıfsal-siyasal çıkarları savunan

13 12 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences örgütler olmaktan çıkıp merkeziyetçi, bürokratik ve kitlesel ölçekte bütünleşmeci aygıtlara dönüşmesi, bir başka anlatımla toplayıcı partilerin gelişmesi; ideolojilerin sona erdiği iddiası; siyasal partilerin diğer siyasal örgütlerle karşılaştırıldığında yasal ayrıcalıklar ve devlet yardımları ile bürokratik elitlerin güdümünde olan devletimsi aygıt kimliği kazanması gibi gelişmeler sayılmaktadır (Becker and Cuperus: 2004; Hirsch, 2004 :184; Von Beyme, 1985: 362). Sıradan yurttaş ve seçmen açısından, siyasal partilere ve siyasal sınıfa güvensizliğin yükselmesi, parti bağlılıkları ve parti özdeşleşmesinin kaybolması, bununla bağlantılı olarak parti üyeliklerindeki gerileme de bu krizin yansımaları olarak değerlendirilmektedir (Hirsch, 2004 :184; Mair, 1995: 44). Öte yandan, seçim sonuçlarının da partilerin krizine ilişkin olarak kimi ipuçları sağladığı ileri sürülmekte ve bu noktada birbirini tamamlayan iki olgu üzerinde durulmaktadır: Seçimsel hareketsizlik (demobilization) yani seçimlere katılmama eğiliminin yükselmesi ve seçmen tercihlerinde gözlenen değişim anlamında oynaklık (volatilite). Bunların dışında, parti içi muhalif hiziplerdeki artış, yeni politika örgütlerinin yükselmesi, küçük partilerin ve protesto gruplarının ve diğer hareketlerin ortaya çıkışı da kriz göstergeleri arasında sayılmaktadır (Appleton: 1995: 52). Özellikle, seçmenlerin küçük olmakla birlikte giderek artan bir bölümünün, yeni aşırı sağ ve yeşiller gibi sağın ve solun yeni politika partilerine oy verme eğiliminde olması, düzen karşıtı anti-parti partiler e yönelik oyların yükselmesi, anti-parti bir tutumun belirtileri olarak değerlendirilmektedir (Mair, 1995: 46). Aslında, siyasal partilerin krizinin küreselleşme ve neo-liberalizmin yükselişi ile yakından ilgili olduğu söylenebilir. Bu sorun, iç siyasa yapımına rehberlik eden ve bu süreci denetleyen ulusal devletlerin, ulusal hükümetlerin ve iktidarda olan siyasal partilerin, içinde yer aldıkları uluslararası koşullardan kaynaklanmaktadır. Sözgelimi, Mair e göre, tüm Avrupa ekonomileri şimdi bir anlamda açık ekonomilerdir ve bu ülkelerin tümü de yarı-egemen hale gelmiştir. Kendi doğrudan denetimlerinin dışında olan sınırlamalar ve etkilemeler bütününe konusu durumundadırlar. Bu nedenle, ulusal devlet ve hükümetlerin hareket özgürlüğü kesin olarak kısıtlanmıştır. Ulusal hükümetlerin siyasal ve iktisadi sorunlara tepkileri, giderek yerel olduğu kadar uluslararası baskılar tarafından da etkilenme eğilimindedir. Bu nedenle, hükümet partileri, yerel taleplere, meşruiyetleri ve otoriteleri için dayandıkları yerel çıkarları tümüyle tatmin edecek biçimde karşılık verememektedirler. Daha da önemlisi, küresel ekonominin giderek artan karmaşıklığı, siyasa yapımı sürecinin izlenmesi ve denetimi açısından ciddi sorunlara yol açmakta ve hükümet partileri bu sorunlarla başa çıkmakta ve seçmenleri de amaçlarının değerine inandırmakta yetersiz kalmaktadırlar (Mair, 1995: 46-47). Sonuçta,

14 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 13 üzerlerindeki dış sınırlamaların giderek artması sonucunda, siyasal partiler elli yıl öncesine oranla politikalarda radikal değişiklik yapabilmek için daha az hareket alanına sahiptirler. Ulus üstü kurum ve girişimlerin artışı ile birlikte gelişen uluslararası liberal ticaret, devletler için diğer devletlerden farklı makro iktisadi stratejilerin benimsenmesini güçleştirmektedir (Ware, 1987: 205). Ayrıca, dünya pazarında giderek artan rekabet ve dünya pazarının kurduğu egemenlik ulusal hükümetlerin ulusal-sınıf bağlantılı politikaların alanını daraltmaktadır. (Hirsch, 2004: ). Sonuç olarak, bu sınırlanma ve etkilenmeler siyasal partilerin giderek benzeşmesine neden olmaktadır. Yerleşik partiler arasındaki farklılıkların azalması birçok düzeyde gözlenebilmektedir. Siyasal yelpazenin neresinde olurlarsa olsunlar, partileri sağ-sol ölçeğinde birbirinden ayrılan mesafe azalmakta, merkeze doğru yönelme eğilimi ortaya çıkmaktadır. Bir başka anlatımla, siyasal partiler giderek aynı politika parametreleri bütününce sınırlandırılmakta, en azından anaakım içinde kendilerini aynı politika önceliklerini paylaşır bulmaktadırlar (Mair, 1995: 48, 50). Bu partilerin ideolojik kimliklerini terk etmeleri ve benzeşmeleri anlamına gelmektedir. Geleneksel izmler ini terkeden, ideolojisizleştirilmiş yönetselciliğe yenilmiş, siyasal partiler, seçim piyasası nda birbirleriyle rekabet eden siyasal girişimlere, siyasi pazarlama ve tüketiciye duyarlı seçim makinelerine dönüşmektedirler (Heywood, 2007: 386; Becker and Cuperus: 2004). Bu çerçevede siyaset eğer gelecek alternatiflerinden birisini seçmekse, siyasal partilerin artık yeterince siyasal olmadıkları söylenebilmektedir (Faucher, 2004). Bu bağlamda, liderlik giderek önem kazanmakta, seçim sonuçları açısından giderek daha belirleyici olmaktadır. Seçmen, parti liderlerini bir tiyatro oyununun başrol oyuncusunu izler gibi izlemektedir. Sonuç izleyici demokrasi"sidir (Becker and Cuperus: 2004). Mair (1995: 42) gibi kimi gözlemcilere göre, söz konusu gelişme ve göstergeler, siyasal partilerin giderek marjinalleştiğine, etkisiz hale geldiğine ve zamanla ortadan kalkacağına işaret etmektedir. Bu da, özsel bir sorun olarak görülmemektedir. Gerçekte, partilerin gerilemesi ve giderek ortadan kalkması, kimilerince sağlıklı bir gelişme olarak bile değerlendirilmektedir. Böylelikle, modası geçmiş Jurassic Park tarzı siyasetin yerini, yurttaşların çıkarlarına daha yakın ve daha doğrudan ve sorumlu bir rol oynayabilecekleri başka siyasal etkinliklere bırakması söz konusu olacaktır. Bu çerçevede, bu tür bir yönelim, kendi kendine yeten yurttaşların gelişmesi anlamına gelmektedir ve demokrasi açısından olumlu görülmektedir. Kısacası, partilerin gerilemesi, kaçınılmaz bir değişimin yansıması

15 14 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences olarak değerlendirilmekte, bu değişimin daha sağlıklı, daha katılımcı ve kendisini daha fazla denetleyen bir demokrasi biçemine neden olacağı ileri sürülmektedir. Tarrow (2003: 236) ise, daha da ileri giderek, siyasal partilerinin zayıflaması sonucunda oluşan boşluğun, büyük ölçüde reformist aktivizm tarafından doldurulduğunu ileri sürmektedir. Özetlemek gerekirse, siyasal partilerin, alternatif toplum ve birey tasarımlarını sunma işlevinden uzaklaşmalarının ve kendilerini iyi tanımlanmış toplumsal kesimlerin temsilcisi olarak tanımlamaktan, halk partileri olarak tanımlamaya geçmelerinin somut sonucu, birey seçmenin partilerle özdeşleşmesinin ortadan kalkması olmuştur. Bu noktada, temel siyasal katılma mekanizması olarak işlevlerini yitirdikleri öne sürülen siyasal partilerin ve egemen oldukları yasama/yönetim sürecinin yerine ikame edilecek bir mekanizmanın bulunması bir gereklilik olarak ortaya çıkmıştır. Max Weber in demokrasinin çocukları olarak nitelediği siyasal partileri (Doherty, 2001) ikame edecek örgütlenmelerin adı 1990 larda konulmuştur: Demokrasinin kaynağı olarak değerlendirmeye başlanan sivil toplum örgütleri. Bu örgütlerin yükselmesi ile yerleşik yasama/yürütme süreçlerinin yerini de yönetişim alacaktır. Bir başka anlatım ile küreselleşme öncesi, ulus devlet bağlamında tanımlanan ve siyasal partilerin temel kurumlar olarak tanımlandığı temsile dayanan siyaset, yerini sivil toplum örgütlerinin temel mekanizmalar olarak belirlendiği yönetişimci siyasete bırakmaktadır. Neo-liberalizmin Tercihi: Yönetişim Daha önce de değinildiği gibi, neo-liberal model, devletin ekonomik ve toplumsal gelişme sürecinden çekildiği ve yerini, devlet düzenlemesinden ve sistemin olağan işleyişinde diğer müdahalelerden özgür olduğu bir yapı olarak serbest piyasaya bıraktığı minimal devletle tanımlanmaktadır Bu sistemin diğer unsurları arasında, sivil toplum örgütlerinin katılması temeline dayalı yönetişim bulunmaktadır (Petras and Veltmeyer, 2006: 86). Neo-liberal bakış açısından yönetişim, temsili demokrasinin bunalımına karşı, gerçekten katılımcı ve çoğulcu bir demokrasinin yaşama geçmesi için bir çözüm olarak değerlendirilmektedir. Eskiyi tanımlayan, tek özneli, merkezi, hiyerarşik bir iş bölümü içinde üretim yapan, kaynak ve yetkileri kendinde toplayan yönetimden, insan haklarına dayalı performans ölçütlerini gerçekleştirerek, çok özneli, yerinden yönetimci, ağsal ilişkiler içinde, kendisi yapmaktan çok toplumdaki aktörleri yapabilir kılan ve kaynakların yönlendirilmesini olanaklı kılan bir yönetişim anlayışına geçilmektedir. Bu özellikleriyle yönetişim siyasal ve ekono-

16 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 15 mik gücün daha yaygın dağılımını da içermektedir (Tekeli, 1999: 248). Tekeli ye göre, yöneten-yönetilen ikiliğini aşan katılım pratiklerine duyulan gereksinmeyi yönetişim karşılamaktadır. Bu uygulama ile toplumu yönlendirmekte sorumluluk dengesi, devletten topluma doğru kaymakta, yönlendirme sürecine hükümet dışı aktörler de katılmakta, demokratiklik, açıklık, hesap verme, çoğulculuk, kararın ilgililere en yakın yerde verilmesi (subsidiarite) gibi ilkeler de yaşama geçmektedir (Tekeli, 1999: 235). Özetle yönetişim, yalnızca etkin yönetim vurgusuyla sınırlı kalmamakta, aynı zamanda siyaset ve yönetimde açıklık ve sorumluluk vurgusunu da içermektedir. Bu çerçevede temel taleplerden birisi, sivil toplum ve devletin tüm düzeyleri arasındaki kurumsal bağları güçlendirmek olmakta ve iyi yönetişimin sonul olarak meşruiyet ve demokrasi kavramları ile kesin bağlılık içinde (Theobald, 1998: 3) olduğu ileri sürülmektedir. Yönetişim için neo-liberal bakış açısından dile getirilebilecek erdemlerden bir başkası da alanıyla ilgilidir. Küreselleşen dünyada, yönetişim, ulusal ve yerel düzeyde olduğu gibi, ulusal üstü ya da ulus aşırı düzeyde de uygulanabilecektir. Bu da, ulus devletin aşınan işlevlerinin bir bölümünün ulus üstü kuruluşlara devredildiği düşünüldüğünde, önemli bir boşluğu dolduracaktır. Bürokrasi, sivil toplum ve sermayeden oluşan üç ortaklı karar sürecinin, katılımcı ve çoğulcu demokrasiyi yaşama geçirmek açısından öneminden söz edilmesine ve yararının vurgulanmasına karşın, Birleşmiş Milletlerin küresel yönetişim konusundaki gerekçesi asıl amacın belirlenmesi açısından aydınlatıcıdır: Dünya üretim ve ticaretinin dörtte üçü ulus aşırı şirketlerin elindedir. Özel sektör bütün uygarlığın ve kalkınmanın motor gücüdür. Özel sektör yaşamda bu denli ağırlığa sahip iken, temsili demokrasinin o pahalı ve uzatmalı yolları ile karar mekanizmalarını harekete geçirmek zorunda kalmamalıdır. Dünya zenginliğini, toplumların zenginliğini özel sektör yaratıyorsa karar verme mekanizmalarında da bu ağırlığa uygun bir yere sahip olmalıdır. Bu nedenle özel sektör temel karar mekanizmasında üç ortak içinde yer alacak eşit ortaklardan birisi olmalıdır. (Aktaran Güler, 2005: 221). Ayrıca, yönetişimin ulusal-üstü ölçekte sağlayacağı yararlara da dikkat çekilmektedir (Mutlu, 2007: 8): Buna göre, küresel yönetişim sürecinde mal, hizmet ve sermayenin dünya ölçeğinde serbest dolaşımıyla, az gelişmiş ülkeler giderek daha yoğun biçimde yeni düzene uyum sağlayarak serbestleşme sürecine katılacaklar, bu da marjinalleşmeyi ve yoksulluğu önleyecektir.

17 16 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences Aslında bu gerekçeler, yönetişimin mantığını çok net biçimde açıklamaktadır: Ulus aşırı şirketler, siyasal partilerin temel aktörler olarak tanımlandığı temsili demokrasinin pahalı ve uzun yasama ya da yönetim sürecine konu olmamalıdır. Eşitler arasında birinci ortak olarak sermaye, küreselleşen ekonominin sürat ve ucuzluk gereksinmesine yanıt verecek karar sürecinde -yönetişimde- yer alarak ulusal siyasetin kısıtlarından kurtulmalıdır. Bu noktada yönetişim, piyasaların düzenlenmesi konusunda daha etkili bir yöntem olarak gündeme getirilmekte, sistemin piyasa dinamizmine ve değişime uyum kapasitesini arttıran bir adım olarak değerlendirilmektedir (Ataay, 2006: 128). Bu adımın temel niteliği, ekonomik alanın ya da piyasa ilkelerinin siyasal ve yönetsel alana taşıyarak, küreselleşme ile biçim değiştiren kapitalist siyasal alanı yeniden yapılandırmak (Akbulut, 2005: 208, 231) arayışıdır. Yönetişimin anlamı ise, kamu siyasalarının belirlenmesinin işlevsel temsil ve neo-korporatist düzenlemeler yoluyla parlamento dışılaştırılması (Von Beyme, 1985: 361), siyasetten arındırılmış bir siyasal alanla iktisadın eklemlenmesinin sağlanmasıdır (İnsel, 2005: 131). Bunlara karşın yönetişim sürecinde, sivil toplum örgütlerinin ortaklardan birisi olarak yer almasının, sermayenin hareket alanını sınırlandırdığı, kamunun sesini karar sürecine taşıdığı yolunda görüşler de ileri sürülebilmektedir. Burada sivil toplum örgütlerine daha yakından bakmak gerekmektedir. Sivil Toplum Örgütleri/Hükümet Dışı Kuruluşlar Sivil toplum ve sivil toplum örgütleri liberal gelenekte 1980 özellikle de 1990 sonrasının egemen temaları arasında yer almaktadır. Bu noktada sivil toplum örgütleri başlığı altında öğrenci, kadın, çiftçi örgütleri, hükümet dışı örgütler (NGO), taban örgütleri (GRO- grass roots organizations), sendikalar, dinsel örgütlenmeler, meslek örgütlenmeleri, medya, insan hakları örgütlenmeleri ve dinsel gruplardan söz edildiği (Diamond, 1994: 5) belirtilmelidir. Ancak, sivil toplum kuruluşları arasından, yönetişimin mekanizmalarından birisini oluşturduğu, yeni siyasetin temel aktörleri olarak belirlenenler hükümet dışı kuruluşlar olmuştur. Sivil toplum ve sivil toplum örgütleri kavramlarının yaygın kullanımına karşılık, yeni siyaset ve yeni siyasal kültür bağlamında siyasal süreçte yer alması öngörülen örgütler hükümet dışı kuruluşlar olarak belirlenmektedir. Örneğin, Dünya Bankası sivil toplum koordinatörü William Reuben in yazdığı bir raporda ( 2003: 5), mesleksel ve sınıfsal çıkar temelinde örgütlenmiş sivil toplum örgütleri değil, herhangi bir kesimsel, sınıfsal çıkarı temsil etmeyen, adına konuştukları kesimler-

18 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 17 le aralarında bir sorumluluk ilişkisi olmayan daha çok bir yaşam biçimini ya da belirli kesimsel ve tikel değerleri temsil eden örgütler, yani hükümet dışı kuruluşlar ön plana çıkartılmaktadır lardan başlayarak, hükümet dışı kuruluşlar sivil toplum, demokrasi, yönetişim ve toplumsal sermaye gibi batının tarihsel deneyiminden kaynaklanan kavramlarla bağlantılı olarak tartışılmaya başlanmıştır. İlgili yazında, De Tocqueville perspektifinden hareketle, büyük ölçüde demokratikleşme aktörleri olarak değerlendirilen bu kuruluşların demokrasiyi güçlendirme rolüne ilişkin olarak üç gerekçe ileri sürülmektedir: İlk olarak, özerk aktörler olarak varlıkları nedeniyle kurumsal arenayı çoğullaştırdıkları ve bu nedenle güçlendirdikleri; demokratik sürecin mikro organizmaları oldukları; kimi ülkelerde oynadıkları siyasal rolün bir derneksel devrim boyutuna ulaştığı savunulmaktadır. İkinci olarak, yoksul ve marjinal gruplardan oluşan taban örgütleriyle çalıştıkları, bu nedenle yurttaş katılımını hem toplumsal ve coğrafi anlamda genişlettikleri, hem de kişisel ve örgütsel kapasite anlamında derinleştirdikleri vurgulanmaktadır. Üçüncü olarak, gerek ulusal gerekse yerel düzeylerde, değişim için baskı yaparak, alternatif perspektif ve siyasalar geliştirerek, devlet iktidarını denetledikleri belirtilmektedir. Şili ve Brezilya da otoriter yönetimlerden demokrasiye geçişte oynadıkları rol üzerinde durulurken, Hindistan, Tayland ve Filipinler de siyasal parti ve sendikaların zayıflığının yarattığı kurumsal boşluğun hükümet dışı kuruluşların yükselişine neden olduğuna değinilmektedir (Mercer, 2002: 5-7). Dünya Bankası da, hükümet dışı kuruluşların ve sivil toplum hareketlerinin giderek yükseldiğini ve halkın özlemlerini ifade etmek ve hükümetlere bu taleplere karşılık vermesi için baskıda bulunmak açısından giderek büyüyen bir rol üstlendiğini ileri sürmektedir. Sivil toplumun artan baskısı, özerk devlet eyleminin alanını sınırlandıracak, ayrıca, toplumun tüm kesimlerinin siyasal katılmasını yüreklendiren aktif bir sivil toplum, özellikle belirgin etnik bölünmelerin ve köklü yerel kimliklerin bulunduğu ülkelerde desantralizasyona yardımcı olacaktır (World Bank, 2002: 43-44). Buna karşılık, sivil toplumla ilgili yazının Marx ve Gramsci den yola çıkarak hükümet dışı kuruluşlar-sivil toplum ilişkisini kavramlaştıran ve giderek ağırlık kazanan bölümü, hükümet dışı kuruluşların demokratik bir rol üstlenmesinin toplumsal, iktisadi ve siyasal bölünmelerce sınırlandığını ileri sürmektedir. Gramsci perspektifine göre, sivil toplum bir mücadele alanıdır ve hükümet dışı kuruluşlar da toplumdaki çatışmaları yansıtırlar. Dahası, az gelişmiş ülkelerin sivil toplumları parçalı, zayıf ve örgütsüz ve sivil olmakta başarısızdır. (Mercer, 2002: 11). Var olan örgütlerin de genelde seçkinci bir nitelik taşıması yaygın bir özellik olarak ortaya çıkmaktadır.

19 18 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences Bunlara ek olarak, hükümet dışı kuruluşların demokratik rollerini gerçekleştirmeleri giderek artan biçimde uluslararası finans kuruluşları, devletler ve bağışta bulunanlar aracılığıyla siyasal ve iktisadi neo-liberal güçler tarafından sınırlandırılmaktadır. Dile getirilen kaygılardan bir başkası da, bir meşruiyet krizinin yaşanmasına ilişkindir. Gözlemciler bağışçıların dayattığı biçimsel izlekleri benimseyen hükümet dışı kuruluşların, tabandan çok bağışçılarla diyalog içinde olduğunu ve yukarıya doğru sorumluluğun geliştiğini ileri sürmektedirler (Mercer, 2002: 11, 15). Bir başka anlatımla, hükümet dışı kuruluşlar artık üyelerine, üstlendikleri projelerden yararlananlara ya da topluma değil projeleri fonlarıyla destekleyen finansörlerine karşı sorumluluk geliştirmektedirler (Ataay, 2006: 136). Öte yandan, hükümet dışı kuruluşların siyasal özne olarak tanımlanmasına yönelik eleştiriler de yükselmektedir. İlk olarak, genelde sivil toplum, özelde hükümet dışı kuruluşların dünyası eşitlikler dünyası değildir. O dünyada, en etkili olanlar en iyi örgütlenenler; en iyi örgütlenenler ise en fazla kaynağa sahip olanlar ve en güçlü olanlardır. Ayrıca, bu dünyanın hiç de demokratik olmayan ve sivil olmayan unsurları içinde barındırması olasılığının yüksekliği dile getirilmektedir. Sivil toplum içindeki ilişkiler, üyelerinin heterojenliğini ve asimetrisini yansıtmaktadır. Sivil toplum dünyasının örgütleri, iktidar ve iktisadi kaynaklara ulaşma açısından birbirinden farklılaşmaktadır. Kurumsal gelişme ve etki hiyerarşilerinin alt düzeylerinde yoksulların örgütleri yer almaktadır etmektedir. Yerel ve yoksul halk örgütleri sivil dışlanma ile yüz yüzedir. Bu örgütlerin, kamu siyasalarının tartışılmasına ve uygulanmasına katılmasını önleyen bilgi, kaynak, siyasal beceri gibi birçok engel bulunmaktadır (Reuben, 2003: 6). Hükümet dışı örgütlerin, devletle ve kaynak sağladıkları kuruluşlarla ilişkileri de önem taşımaktadır. Devletle hükümet dışı kuruluşların ilişkileri söz konusu olduğunda, devlet farklı stratejiler benimseyebilmektedir: Muhalefet ve direnme güçlerini mobilize etme kapasitesindeki sınıf temelli örgütlerin temsilcileriyle diyalog ve pazarlık süreci; sıklıkla hükümet dışı kuruluşlar aracılığıyla liderleri ekonomik, toplumsal ve siyasal reform siyasalarının belirlenmesi sürecine katmak; savaşan örgütleri bir reform gündemi, ortaklık yaklaşımı, popülist bir yatıştırma ya da klientelizm politikası temelinde uysallaştırmak; sivil toplum içinde reformist ve demokratik bir gündeme sahip olduğu düşünülen örgütleri güçlendirmek; sistem karşıtı örgütleri zayıflatmak; bunların tümü başarısız olduğunda, sistem karşıtı gündeme sahip olan örgütleri siyasa belirleme forum ve kurumlarına dahil etmek sayılabilir (Petras and Veltmeyer, 2006: 88-89). Görülebileceği gibi, uygulamada yönetişim bu amaçların tümüne hizmet edebilmektedir.

20 Cilt/Volume I Sayı/Number 2 Ekim/October 2008 Sosyal Bilimler Dergisi/Journal of Social Sciences 19 Bu çerçevede, hükümet dışı kuruluşların büyük ölçüde yönetimlerin taşeronları kimliği kazandıkları, var olan iktidar ilişkilerini güvence altına almak için kullanılan bir araç haline geldikleri eleştirisi de şaşırtıcı olmamaktadır. Latin Amerika uygulamasına ilişkin yazın, neo-liberal güçlerin hükümet dışı kuruluşları kamu yönetimi taşeronları haline getirdiğini belgelemektedir (Mercer, 2002: 11). Dahası, Dünya Bankası, hükümet dışı kuruluşları, sivil toplumun üçüncü sektörü içinde kitle hareketlerinin ortaya çıkmasıyla mücadele için, yerel gelişme ve iyi yönetişim ajanları olarak finanse etmektedir (Petras and Veltmeyer, 2006: 92). Hükümet dışı kuruluşların katılımıyla oluşturulan hükümet-yurttaş siyasa konseylerinin genelde gelişme sinerjisi yaratmak için Dünya Bankasının önerisiyle kurulduğu ve bunlarda müzakereciliğin değil, danışmanın söz konusu olduğu da dile getirilen eleştiriler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, hükümet dışı kuruluşların, hükümet politikalarını sorgulamaktan çok, destekleme ve meşrulaştırma rolünü üstlendikleri ileri sürülmektedir. Bir başka anlatımla, hükümet dışı kuruluşların katılımı statükoya karşı çıkmaktan çok, meşrulaştırmaya hizmet etmektedir (Mercer, 2002: 17). Böylelikle, bağışçıların ve finansörlerin kurumsal ve mali desteği ile yurttaşlar adına konuşan, meşru, örgütlü, denetimli bir kamusal tartışma alanı yaratılmaktadır. Sonuçta, hükümet dışı kuruluşlar yukarıdan ya da dışarıdan tasarlanan pasif, çatışmacı olmayan bir siyaset biçimine yönlendirilmektedir. Küreselleşme disiplinine ve emperyal yönetişim gereklerine uyum için yerel koşulların böylece oluşturulduğunu ileri süren Petras ve Veltmer e göre ( 2006: 93-94), hükümet dışı kuruluşlara sağlanan kaynak ve krediler, küreselleşme gündemini kolaylaştırdığı gibi yönetmektedir de. Bu çerçevede sivil toplum söyleminin, neo-liberal kapitalist gelişmeyi sağlamak için gerekli siyasal koşulları güvence altına alan, emperyalist gündemin ideolojik maskesi olduğu sonucuna ulaşmaktadırlar. Genelde sivil topluma, özelde hükümet dışı kuruluşlara yönelik bu saptama ve eleştiriler göz önüne alındığında, sivil toplumun katılmasıyla temellendirilen demokratik yönetişim düşüncesinin gerçeklikten oldukça uzak olduğu söylenebilmektedir. Çok-uluslu ve ulus aşırı şirketlerin sayısının artışı, mal ve sermayenin serbest dolaşımı, temsile dayanan ulusal parlamentoların yasama süreci ile bağdaşmamaktadır. Burada çözüm yolunda ilk aşama, küresel sermayenin önündeki engellerin kaldırılması; ikinci aşama da sermayenin karar/yönetim sürecine katılmasının sağlanmasıdır. Bunun en elverişli biçiminin de yönetişim olduğunda kuşku yoktur. Ancak gözden kaçırılmaması gereken nokta, yönetişimle siyasal otoritenin temsili organlardan, ne halk tarafından doğrudan seçilen ne de seçilmiş-

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir

Yerel Yönetim Vizyonu. Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Emin Dedeoğlu 16.09.2005, Eskişehir Yerel Yönetim Vizyonu Slide 2 Yeniden Yapılanma Kamu yönetiminde sorunlar Kötü ekonomik performans Yönetimin hantallaşması, verimsizlik ve etkinsizlik

Detaylı

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI Stratejik İletişim Planlaması -1 İletişim temelinde, plan ve strateji vardır. Strateji bilgi üretimine dayanır. Strateji, içinde bulunduğumuz noktadan

Detaylı

POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER

POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI POLİTİKA GÜNDEMİNİ BELİRLEYEN AKTÖRLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; *Sağlık politikalarının

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm MSGSÜ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ PLN 703 KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm 2014-2015 GÜZ YARIYILI Prof.Dr. Fatma ÜNSAL unsal.fatma@gmail.com TÜRKİYE NİN KENTLEŞME DİNAMİKLERİ Cumhuriyet öncesi Cumhuriyet

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

Dr. Zerrin Ayşe Bakan

Dr. Zerrin Ayşe Bakan Dr. Zerrin Ayşe Bakan I. Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Yeni Güvenlik Teorilerine Bir Bakış: Soğuk Savaş'ın bitimiyle değişen Avrupa ve dünya coğrafyası beraberinde pek çok yeni olgu ve sorunların doğmasına

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri Eğitim insanların mükemmelleştirilmesidir (Kant). İyi yaşama imkanı sunan etkinliklerin tümüdür (Spencer). Fizik ik ve sosyal faktörlarin insan üzerinde meydana getirdiği tesirlerdir (Durkheim). Bireyin

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015

N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR. 26 Kasım 2015 N OLACAK ŞİMDİ? BEKİR AĞIRDIR 26 Kasım 2015 SİYASİ İRADENİN ÖNÜNDE İKİ SENARYO Kapsamlı bir reform ve kalkınma hareketine girmek Toplumsal barış Çözüm süreci Yeni anayasa Başkanlık arayışı ve kutuplaşma

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı

İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı İstanbul Ticaret Üniversitesi ile Kadın ve Demokrasi Derneği ve Marmara Belediyeler Birliği Yerel Yönetimler Sertifika Programı Amaç Yerel Yönetimler sertifika programının düzenleniş amacı yaklaşan 2014

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

KENTSEL TASARIM ve KATILIM

KENTSEL TASARIM ve KATILIM KENTSEL TASARIM ve KATILIM Kentsel Tasarım Kamusal Mekan Kamusal Mekan Olarak Yeşil Alan Katılım OET Ya sonra? Kentsel Tasarım Kentsel tasarım, çağdaş yaşama hizmet eden yapılar ve kamusal mekan arasında

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ

ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ Yük. Müh. Celalettin BİLGİN 1 2 Turkey, 20-24 April 2015. 1 KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ İnsanoğlu - toprak ilişkisini düzenleyen, kalkınmanın temeli

Detaylı

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 76 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 76 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ İçişleri Bakanlığından: Resmi Gazete Tarihi : 08/10/ 2006 Resmi Gazete Sayısı : 26313 BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası Siyasette Orta Doğu POLS 346 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

Türk Hava Kurumu Üniversitesi 2014

Türk Hava Kurumu Üniversitesi 2014 ECE-581E-Devlet ve e-dönüşüm Türk Hava Kurumu Üniversitesi 2014 BARIŞ ANKAY bankay@gmail.com ECE 581 1 Tanım Tarihçe Modeller ve Araçlar Uluslararası Eylemler Ulusal Eylemler ECE 581 2 E-katılım nedir?

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu

IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu IV. Uluslararası Türk-Asya Kongresi Sonuç Raporu 1. IV. Uluslararası Türk - Asya Kongresi 27-29 Mayıs 2009 tarihleri arasında İstanbul da icra edilmiş ve son derece yapıcı ve samimi bir ortam içerisinde

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE STRATEJİK PLAN ve UYGULAMA ÖRNEKLİ PERFORMANS ESASLI BÜTÇE. Dr. Ali İhsan ÖZEROĞLU Hatice KÖSE

YEREL YÖNETİMLERDE STRATEJİK PLAN ve UYGULAMA ÖRNEKLİ PERFORMANS ESASLI BÜTÇE. Dr. Ali İhsan ÖZEROĞLU Hatice KÖSE YEREL YÖNETİMLERDE STRATEJİK PLAN ve UYGULAMA ÖRNEKLİ PERFORMANS ESASLI BÜTÇE Dr. Ali İhsan ÖZEROĞLU Hatice KÖSE İstanbul, 2014 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 13 YEREL YÖNETİMLER EVRENSEL BİLDİRGESİ... 15 GİRİŞ...

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI Sayın Katılımcılar, değerli basın mensupları Avrupa Konseyi

Detaylı

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

Yerelleşme ve İyi Yönetişim

Yerelleşme ve İyi Yönetişim economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikaları araş t ı rmaenstitüsü Yerelleşme ve İyi Yönetişim Emre Koyuncu 7.Yönetim ve Mühendislik Günleri 10 Mart 2007, Ankara Yurttaş ve Yönetim Hizmet İlişkisi

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır?

ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır? ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır? Kadın ve Çocuk Merkezleri ECE Hizmetleri Sunan Kadın Kooperatifleri Kadın Emeğii Değerlendirme

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

Merkez Bankası Bağımsızlığına Eleştirel Bir Yaklaşım A Critical Review on the Independence of Central Bank

Merkez Bankası Bağımsızlığına Eleştirel Bir Yaklaşım A Critical Review on the Independence of Central Bank Baysal, B. (2013). [Review of the book Paranın toplumsal yeniden üretimi: Merkez Bankası iletişim politikaları by G. Gökgöz]. İş Ahlakı Dergisi, 6(2), 165-170. doi: 10.12711/tjbe.2013.6.2.R003 Merkez Bankası

Detaylı

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM ÇOCUK VE TÜKETİM Yapılan araştırmalar dünyadaki nüfus artışına bağlı olarak marka sayısında da artış olduğunu söylemektedir. Nüfusun farklı gruplara sahip olması ve çocukların da bu gruplar içerisinde

Detaylı

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı)

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) GAU AKADEMİK PERSONEL AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU Prof.Dr. Meltem DİKMEN CANİKLİOĞLU Kastamonu 01/08/1962 Profesör 07/12/2010 (DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) İzmir Ekonomi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

SİVİL TOPLUM VE SU. Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği. skantarli@ttkder.org.tr

SİVİL TOPLUM VE SU. Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği. skantarli@ttkder.org.tr SİVİL TOPLUM VE SU Serap KANTARLI Türkiye Tabiatını Koruma Derneği skantarli@ttkder.org.tr SİVİL TOPLUM Prof.Dr.Fuat KEYMAN a göre 21.yüzyıla damgasını vuracak en önemli kavramlardan biri "Dostluk, arkadaşlık

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Niçin değişmek zorundayız?

Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Niçin değişmek zorundayız? Zorunlu olunduğu için Kaynaklarını verimli kullanmak için Rekabet edebilmek için Kurumların kendileri ile yarışmaları için Farklı olabilmek için Hızlı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar...

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar... İÇİNDEKİLER Sunuş... 1 Konu... 2 Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2 Tarih ve Yer... 2 Amaç ve Hedefler... 3 Katılımcılar... 3 Yöntem... 3 Kapsam... 4 Projede Görevli Personel... 5 SUNUŞ 21. Yüzyıl

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler

Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler Yerel Demokrasi, Yerel Hukuk ve Evrensel Değerler 2000 li yıllara gelindiğinde iç dinamikler, Türkiye nin uluslararası hukuk taahhütleri, AB süreci, bölgesel ve küresel gelişmelerin etkisiyle değişim kaçınılmaz

Detaylı

İktisadi Kalkınma Vakfı

İktisadi Kalkınma Vakfı İktisadi Kalkınma Vakfı Türkiye-AB ilişkilerinin tarihi kadar eski ve köklü bir kurum olan İktisadi Kalkınma Vakfı, Türkiye ile AB arasındaki ortaklık ilişkisini başlatan Ankara Anlaşması nın imzalanmasından

Detaylı

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI Berna ERKAN Sunuş ASOSAI (Asya Sayıştayları Birliği) ve

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler 21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler Liana Ghent Direktör, ISSA BÖLGESEL BAKANLIK EĞİTİM KONFERANSI 12 Aralık, 2013 Istanbul ISSA Hakkında

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü. Sema AKMEŞE/ İrem ALPASLAN UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektör Uzmanı

UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü. Sema AKMEŞE/ İrem ALPASLAN UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektör Uzmanı UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü Sema AKMEŞE/ İrem ALPASLAN Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektör Uzmanı 31 Ekim - 1 Kasım 2014, Antalya UNESCO Sosyal ve Beşeri Bilimler Sektörü Günümüz toplumlarında

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar. Serdar Katipoğlu

E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar. Serdar Katipoğlu E-kitap: Yerel ve Küresel Boyutlar Serdar Katipoğlu giriş Aydınlanma dönemin insanlığa ve uygarlığa kazandırdığı ve bizim de bugün içinde sektör olarak çalıştığımız kütüphaneler 90 lı yıllardan beri kendi

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri On5yirmi5.com Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri "Türkiye'deki Sosyo-Kültürel Değişmeler Hakkında Liseli Gençlik Ne Düşünüyor" araştırmasından çarpıcı sonuçlar elde edildi. İşte o araştırma...

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ. 8. Hafta: Endüstri Sonrası Toplum ve Çağdaş Teoriler

CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ. 8. Hafta: Endüstri Sonrası Toplum ve Çağdaş Teoriler CAL 2302 ENDÜSTRİ SOSYOLOJİSİ 8. Hafta: Endüstri Sonrası Toplum ve Çağdaş Teoriler UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak değerlendirmeyiniz. Bu slaytlar ilgili ders kitabındaki, 43

Detaylı

Yasama süreci ve sivil toplum. İsveç

Yasama süreci ve sivil toplum. İsveç Yasama süreci ve sivil toplum İsveç Sosyal faaliyet alanları Devlet Piyasa Sivil toplum Sivil toplum nedir? Ortak çıkarlar, amaçlar ve değerler etrafında birleşmiş gönüllü ve kolektif faaliyetler Değişken

Detaylı

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp

DERS PROFİLİ. Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Seda Demiralp DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Siyaset Sosyolojisi POLS 312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Hella Dunger-Löper Staatssekretärin für Bauen und Wohnen 1 Katılım (Latince: Katılım). Genel olarak: Katılım, vatandaşların ortak (siyasi) sorunların

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel kavramları, insan ve toplum yaşamında

Detaylı

Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler...

Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler... TÜRKONFED BAŞKANI TARKAN KADOOĞLU TKYD KURUMSAL YÖNETİM ZİRVESİ KONUŞMA METNİ 14 Ocak 2016 Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler...

Detaylı