TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI. Editörler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI. Editörler"

Transkript

1 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI Editörler Doç. Dr. Hatice ŞİRİN USER - Doç. Dr. Bülent GÜL Ankara / 2013

2 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınlarının tamamının veya bir kısmının yayımcının yazılı izni olmadan herhangi bir yolla çoğaltılması yasaktır. Yayınların fikrî sorumluluğu ve imlâ tercihi yazarlarına aittir. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınlarında yer alan başka kaynaklardan alınmış tablo, resim ve benzeri şeylerin yasal kullanım sorumluluğu yazarlarına aittir. User, Hatice Şirin Bülent Gül (Ed.) Yalım Kaya Bitigi Osman Fikri Sertkaya Armağanı / Hatice Şirin User - Bülent Gül XII+684 s. 24 cm. ISBN Osman Fikri Sertkaya - Biyografi 2. Türkoloji 3. Türk Dili 4. Eski Türkçe TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI TÜRK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI ARMAĞAN DİZİSİ 10 Genel Yayın Editörü Prof. Dr. Dursun YILDIRIM Editör Doç. Dr. Hatice Şirin User - Doç. Dr. Bülent GÜL Eser Hakem Kurulu Prof. Dr. Dursun YILDIRIM Doç. Dr. Bülent GÜL Doç. Dr. Ferruh AĞCA Doç. Dr. Hatice Şirin USER Yard. Doç. Dr. Faruk GÖKÇE Kapak ve Sayfa Tasarımı SEMETEYHAN [B. GÜL] İletişim Adresi T ü r k K ü l t ü r ü n ü A r a ş t ı r m a E n s t i t ü s ü Bahçelievler, 7. Cad. 17. Sok. Nu. 38, Ankara / TÜRKİYE Tel: ( ) Belgegeçer: ( ) Genel ağ: e-posta: Yalım Kaya Bitigi Osman Fikri Sertkaya Armağanı, Öncü Basımevi nde 500 adet basılmıştır. (Kazımkarabekir Cad. 85/2 İskitler/ANKARA Tel: ) Ankara /2013

3 Yalım Kaya Bitigi. Osman Fikri Sertkaya Armağanı, Ed. Hatice Şirin User Bülent Gül, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 2013: TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER * Doç. Dr. Eyüp BACANLI TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi [Türkiye] Giriş Bu makalede tarihi ve çağdaş Türk dillerindeki topluluk morfemleri ile grup (veya asosiye) çoğulu bildiren morfemler ele alınacaktır. Gramer kategorilerinden olan sayı genellikle dünya dillerinde tekil çoğul karşıtlığına dayanır. Ancak dünya dillerinde sayı kategorisi genellikle kendine özgü farklılıklar taşır. Bazı diller için aynı türden birden fazla varlığı belirtmek için çoğul işaretlemesi yapmak zorunlu iken bazılarında bu sadece anlam karmaşasını önlemek için başvurulan bir yöntemdir. Bazı dillerde cansız varlıklar için çoğul işaretlemesi yapılmaz. Bazı diller ikili (tesniye), üçlü, dörtlü, (2-10 arasını geçmeyecek şekilde) birkaçlı (paucal) gibi özel sayı değerlerine ve bunları ileten özel morfemlere sahiptir. İkili değer Arapça, İbranice ve bazı Slav dillerinde; üçlü, dörtlü, birkaçlı gibi sayı değerleri ise daha ziyade Avustranezyan olarak da bilinen bazı egzotik dillerde yaygın olarak görülmektedir (Corbett 2000: 19-38; 2001: ). İlk Türkçeyle ilgili etimolojik rekonstrüksiyon tasavvurlarını (bk. Dıbo 2006) saymazsak Türkçenin tarihi boyunca ve çağdaş Türk yazı dillerinde isimlere eklenen ikili, üçlü, dörtlü, birkaçlı gibi minör sayı değerleri ileten özel ekler yoktur. Ancak emir kipinin 1. çoğul şahsı için çeşitli Türk yazı dillerinde ikili ve ikiden çok ve ayrıca çeşitli Anadolu ve Azerbaycan ağızlarında ikiden çok anlamı katan özel ekler kullanılmaktadır (Demir 2000; Doğan 2012). Nevskaya Yakutçada, Dolgancada, Tuvacada, Tofacada, Hakasçada, Altaycada (ve Altaycanın Tuba, Kumandı ağızlarında), Şorcada ve Türkmencede 1. çoğul şahıs emir eklerinin ( biz ikimiz anlamında) ikili ve ( biz hepimiz anlamında) çoğul bildiren biçimlerini ele almıştır (2005). Yakın zamanda Gülsevin aynı ayrımın Şecere-i Türk, Kısasü l- Enbiya ve Şiban Han Divanı gibi tarihi Türk dili yadigârlarında da bulunduğunu keşfetmiştir (Gülsevin 2013). Bu çalışmada Türk yazı dillerindeki ve Türkiye Türkçesinin ağızlarında çoğulla ilişkili alt değerler olan topluluk ve grup (veya asosiye) çoğulu kavramlarını ileten bazı ek ve enklitikler Corbett in teorik yaklaşımları çerçevesinde değerlendirilecektir. Ele alınacak topluluk işaretleyicileri, Göktürkçe dönemindeki - gun, Tuvacadaki -şkı(lar)/-lışkı(lar) ekleri ve Tofacadaki -lışkı eki ile etimolojisi * Bu makalenin önceki bir versiyonu II. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatının Bugünkü Sorunları ve Çözümleri Sempozyumu nda (30 Mayıs 1 Haziran 2013, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul) sunulmuştur.

4 Eyüp BACANLI belirsiz guş enklitiğidir. Ele alınacak grup çoğulu ekleri ise Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil eki, Türkiye Türkçesi ağızlarındaki -i:n (-ıyn/iyn), -ylı, -e:ni/- i:ni, -eyl(i), -i:li gibi değişkeler ve Tuvacadaki sug enklitiğidir. (Günşen 2004; Ersöz 2008; Koçoğlu Gündoğdu 2012: 79). Konuya geçmeden önce topluluk ve grup çoğulu terimlerine açıklık getirmek gerekir, çünkü aile, grup, topluluk gibi kavramlar literatürde iç içe geçmiş durumdadır. Dilbilimine göre topluluk ve grup çoğulu kavramları eş değer değildir ve bunlar eş anlamlı olarak kullanılmaz. Bu gerçeği Eski Türkçe keliŋünüm ve Türkiye Türkçesindeki gelinimgil sözcük biçimleri de apaçık göstermektedir. Eski Türkçedeki sözcük biçimi bana ait gelinler topluluğuna, Türkiye Türkçesindeki sözcük biçimi ise gelinim ve (onunla ilişkili olan) diğerlerine, gelinim ve asosiyelerine gönderme yapar. Aşağıda önce topluluk, ardından grup çoğulu morfemleri ele alınacaktır. 2. Topluluk değeri ve Türk yazı dillerindeki morfo-sentaktik görünümü Sayı kategorisiyle ilişkili değerlerden olan topluluk üyelerin hep birlikte tek bir birim olarak ele alınmasını ifade eder (Corbett 2000: 118). Dünya dillerinde topluluk değeri birbirinden farklı özelliklere sahip olabilir ve literatürde topluluk la ilgili tanımlarda çeşitlilik gözlenir. Topluluk morfemleri genellikle (parmaklar, bacaklar, gözler, vb) insan uzuvlarının, doğadaki insan dışı canlı ve cansız varlıkların birlikteliğine, zaman ve mekânda toplu halde bulunmasına işaret eder (Corbett 2000: ). Corbett in bu tanımına rağmen Türk dillerindeki topluluk ekleri akrabalar için kullanılmaktadır ve zaman ve mekânda bir arada olmaları da gerekmemektedir. Türk yazı dillerinde topluluk ifade eden birkaç ek tespit edilmiştir. Bu kısımda ele alınacak morfemler Göktürkçedeki -gun (veya Erdal a göre -AgUn) ile Tuvacadaki -ışkı(lar), -lışkı(lar) ve Tofacadaki -lışkı ekleri ile yine Tofacadaki guş enklitiğidir. Sayı sıfatlarına eklenerek topluluk, ortaklık, birliktelik veya tane anlamı ileten Eski Türkçe -AgU (çeşitli çağdaş Türk yazı dillerinde -Aw, -Av, -U, -IA/-UO), Özbekçe -tä, Hakasça -OlAŋ, Tuvaca -AlAA(n), Tofaca -AAlIn ekleri konumuzun dışındadır. Yakutçadaki bihikki biz ikimiz (birlikte) ve ehikki siz ikiniz (birlikte) doğal olarak ikili (tesniye) şeklinde yorumlanır ancak bu zamirler ikili bildiren ve yaygın paradigması olan bir ekle elde edilmemişlerdir. Bunlar Yakutçada bihigi biz ve ehigi siz zamirlerinin ikili değer bildiren biçimleri olarak kullanılırlar. Dahası, bu zamirler başka bir zamir veya isimle birlikte kullanılmalıdır: kini bihikki biirge o ve ben birlikte, o ve ben ikimiz, Ohonoos bihikki Afanasiy ve ben (ikimiz birlikte), en bihikki sen ve ben (ikimiz), Zahar İvanoviç ehikki Zahar İvanoviç ve sen (ikiniz), vb (Nevskaya 2005: ) Eski Türkçedeki -gun eki Runik yazıtlardaki bazı kelimelerde genellikle -gun (Tenişev 1988: 16-17; Sertkaya 1994: 335; Tekin 2003: ) şeklinde okunan 1 bir topluluk eki dikkati çeker: keliŋünüm / käliŋünüm / keliŋẅnẅm (KT K9) gelinlerim, iniyigünüm / iniygünüm / ini:gü:nim / iniyägünüm / iniygẅnẅm (KT G1, K11, BK K1) küçük erkek kardeşlerim ve taygunuŋız / tayagunuŋuz (KT GD) yüksek memurlarınız / tay gibi oğullarınız / taylarınız (sözcüklerin yazım ve yorum farkları için bk. Clauson 1972: 170, 568, 719; Tenişev 1988: 17; Tekin 2003: 101; 2010: 20, 38, 40; 1 Erdal bu eki -AgUn olarak okur (2004: 160). 168

5 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER Erdal 2004: 160; Berta 2010: 127, 183, 202; Ölmez 2012: 78, 88). Türkologların yayınlarında yukarıdaki üç sözcüğün yazılışı ve yorumlanmasında birtakım küçük farklar olmakla birlikte içeriklerinde çoğul ve topluluk anlamı bulunduğu konusunda görüş birliği vardır. Tenişev (1988: 16-17) aynı ekle ilgili olarak çeşitli Türk yazı dillerinden sözlükselleşmiş izlenimi veren başka örnekler de verir: Divanu Lügati t-türk te (Atalay 2006, 1. Cilt: 528.) geçen kadın kadnagun ikilemesi Kaşgarlı Mahmud tarafından kayın, kayınbabalar; güveyiler için söylenir, ardarda kadın kadnagun denir şeklinde açıklanmıştır. Ancak bu sözcük bu haliyle kalıplaşmış bir ikileme hüviyetindedir ve çoğul anlamı -gun ekinden değil (Türkçedeki çoluk çocuk, iş güç, Kazakçada nadiren görülen kız kırkın kızlar örneklerinde olduğu gibi) ikilemeden kaynaklanır. Tenişev (1988: 17) ayrıca hangi yazı dilinde olduğunu belirtmediği arqagün aile, akrabalar ile Karakalpakça ve Kırgızcada gelinin akrabaları; zevcenin akrabaları anlamına gelen törkin / törkün sözcüğünün de bu topluluk ekiyle türetildiğini belirtir. Yazıtlar Türkçesinde 3 sözcükte kullanılan -gun eki bir topluluk ekidir. 1. tekil şahıs iyelik ekiyle çekimlenen ilk iki sözcük konuşana ait gelinler ve küçük erkek kardeşler topluluğuna gönderme yapar. Taygunuŋız (Erdal a göre tayagunuŋuz) sözcüğünün anlamlandırılmasında ise farklılık görülür. Bu sözcüğü Tekin (2003: 102) tay gibi oğlanlarınız, Erdal (2004: 160) your colts - taylarınız, Ölmez (2012: 88, 101) gençleriniz, Clauson (1972: 568) high officials yüksek memurlarınız şeklinde yorumlamışlardır. Berta (2010: 202) herhangi bir yorum yapmadan taygunlarınız şeklinde bırakmıştır. Eğer Erdal ın taylarınız yorumu doğruysa bu sözcük biçimi akrabalık ve hatta insan dışı bir varlık topluluğuna işaret etmektedir. Böyle yorumlanırsa Türk dillerinde ilk defa bir topluluk ekinin akraba ve hatta insan dışı varlıklar için de kullanılabildiği sonucu çıkar. Çünkü bu kısımda görüleceği üzere Türk dillerindeki topluluk ekleri genellikle akrabalık terimlerine eklenmektedir. Öte yandan Tekin in tay(gibi oğul)larınız yorumu bu sözcükte benzetme sanatı yapılmış olabileceğini ima etmektedir. Ölmez in gençleriniz yorumu Tekin in bu yorumunun devamı niteliğindedir. Yukarıdaki örneklere bakarak bu ekin kullanımının Eski Türkçede yaygın olduğunu düşünmek yanıltıcıdır. Çünkü bu ekleri taşıyan sözcükler -lar ve -An çoğul eki taşıyan diğer sözcüklerle aynı bağlam ve hatta aynı cümlede bile kullanılabilmektedir: iniygünüm oglanım (KT G1, K11) (siz) erkek kardeşlerim (ve) oğullarım (Tekin 2010: 20-21), öglerim ekelerim keliŋünüm kuunçuylarım (KT K9) (diğer) annelerim, ablalarım, gelinlerim, prenseslerim (krş. Tekin 2010: 38-39). Erdal ayrıca Yenisey yazıtlarından şu örnekleri verir: kälinlärim gelinlerim, küdägülärim güveylerim, kadaşlarıŋız akrabalarınız (2004: 158). Görüldüğü gibi Orhon yazıtlarındaki keliŋünüm yerine Yenisey yazıtlarında kelinlerim kullanılmıştır. Bu durumda akla iki ihtimal gelmektedir. Ya bu ek Orhon Türkçesinde bazı sözcüklerde arkaik bir ek olarak düzenli kullanılıyordu, ya da daha başka sözcüklerde de -lar ekiyle bir nöbetleşme yaşanıyordu. Bu sorulara eldeki malzemeyle net cevaplar vermek zor gözükmektedir. Kesin olan şu ki -gun (veya - AgUn) bir topluluk ekidir ama bu işlevi Eski Türkçede -lar eki de görebilmektedir Tuvacadaki -(lı)şkı(lar). Tuvacada -şkı, -şkılar, -lışkı, -lışkılar gibi biçimleri olan ek literatürde topluluk eki olarak bildirilmektedir (İshakov ve Palmbah 1961: ; Arıkoğlu 2007: ). İshakov ve Palmbah (1961: 171) bu ek hakkında şunları yazarlar: 169

6 Eyüp BACANLI sıradan akrabalık terimlerinden akrabalık veya özellik derecesine göre birleşmiş insanlar grubu (aile bireyleri) anlamında topluluk isimleri kurulur. Ekle kurulan sözcüklerde topluluk anlamı bariz olmakla birlikte ek daima aynı türden insan veya akraba topluluğuna işaret etmemektedir. Eki taşıyan sözcükler muhtemelen Tuvalıların geleneksel sosyal ilişkilerinden dolayı yarı sözlükselleşmiş anlamlar kazanmıştır. Örneğin anne ve ana anlamına gelen ava ve iye sözcüklerinden türetilen avalışkı(lar) / avaşkı(lar) ve iyeşki(ler) sözcük biçimleri analar / anneler topluluğu yerine çocuklarıyla birlikte ana / anne anlamı taşımaktadır. Aynı durum baba anlamına gelen ada için de geçerlidir: adalışkı(lar) / adaşkı(lar) çocuklarıyla birlikte baba. Benzer yarı sözlükselleşmiş topluluk anlamı bu ekle elde edilen çesteşkiler küçük kız ve erkek kardeşleriyle birlikte enişte (çeste enişte, ablanın kocası ), çaavaşkılar küçük kız ve erkek kardeşleriyle birlikte yenge ve çeŋgeşkiler kız ve erkek kardeşleriyle birlikte yenge gibi sözcük biçimlerinde de görülmektedir. Gerçek topluluk anlamı ugba abla sözcüğünden türetilen ugbalışkılar / ugbaşkılar kızkardeşler, kuda dünür sözcüğünden türetilen kudaşkılar dünürler, baja bacanak sözcüğünden türetilen bajaşkılar bacanaklar sözcük biçimlerinde görülür. Sadece bu üç sözcükte bu ek, aynı türden akrabalar topluluğuna işaret etmektedir. Son terim ise akı ağabey ve duŋma küçük kardeş sözcüklerinin birleşmesiyle ikilemeli olarak kurulmuş olan akı-duŋmalışkı / akı-duŋmaşkı terimidir ve (erkek ve kız, büyük ve küçük) kardeşler topluluğu anlamına gelir. Bir yönüyle bu terim de aynı türden veya birbirine denk varlıklar topluluğuna işaret etmektedir ama yapısı diğerlerinden farklıdır (örnekler için bk. İshakov ve Palmbah 1961: ). Tuvacaki ekin bazı kullanımlarını (yarı) sözlükselleşmiş saymamızın temel nedeni bazı sözcük biçimlerinin aynı türden varlıklar topluluğuna işaret etmemesidir. Örneğin çaavaşkılar ve çeŋgeşkiler sözcük biçimleri (büyük veya küçük) yengeler topluluğuna değil, yenge ve onun kız ve erkek kardeşlerine işaret etmektedir. Dolayısıyla ekin anlamı çok net olmadığından o kullanımları sözlükselleşmiş saymak mümkündür. Zaten Palmbah ın sözlüğünde bu sözcük biçimlerinin çoğunu bulmak mümkündür: 1955: 40, 78, 247, 416, 483, 505, Tofacadaki -lışkı eki Tuvacadaki ekin aksine Tofacadaki -lışkı ekinin hem şekli hem de anlamı tektir. Ek tek biçimlidir ve sonuna -lar çoğul eki almaz. Ek, akraba terimlerine eklenir ve düzenli olarak aynı türden akrabalar topluluğuna işaret eder. Aşağıdaki tabloda, Rassadin in (1978: 19-20) verdiği örnekler sunulmaktadır: Tekil Topluluk Anlam a:ha a:halışkı ağabey-ler (topluluğu) duŋma duŋmalışkı küçük erkek veya kız kardeş-ler (topluluğu) uba ubalışkı abla-lar (topluluğu) baçja baçjalışkı bacanak-lar (topluluğu) huda hudalışkı dünür-ler (topluluğu) hudugıy hudugıylışkı dünürcü-ler (topluluğu) şooza şoozalışkı adaş-lar (topluluğu) Tablo 1: Tofacadaki akraba terimlerinde topluluk 170

7 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER Ancak, Tofacadaki tek topluluk morfemi bu -lışkı eki değildir. Rassadin bu ekin dışında ayrıca etimolojisi belirsiz kuş / guş sözcüğünün de ata baba, i:he ana, açja baba, aba anne, eş arkadaş sözcüklerine eklenerek yine topluluk bildiren birleşik sözcükler oluşturduğunu belirtir (1978: 20). Ancak bunlardan ana ve baba anlamına gelen sözcüklerle kurulan biçimler doğası gereği ikili (tesniye, dual) olarak yorumlanacaktır: atam guş, abam guş, açjam guş, i:hem guş ebeveynlerim, ana babam. Son örnekte ise esas sayı değeri belirsiz olmakla birlikte topluluk anlamı belirgindir: eçjim guş arkadaşlarım. Türk yazı dillerinin topluluk morfemlerinin kurduğu sözcük biçimlerinin analizi, bu eklerin yalnızca akrabalık terimlerinde işlev gördüğünü göstermektedir. Bu da Smith-Stark ın (1974; krş. Corbett 2000: 56) önerdiği Canlı Varlık Hiyerarşisi nde bu eklerin ortalarda bir yerlerde işlev gördüğü anlamına gelmektedir: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canlı > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 1: Türk yazı dillerinde topluluk çoğulunun Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı 3. Grup (asosiye) çoğulu Grup veya asosiye çoğulu bir isim ve ona ilave edilen bir işaretleyiciden oluşan ve ismin karşıladığı ana üye ile onunla ilişkili (asosiye) bir veya daha fazla üyeden oluşan bir takımdır (Corbett 2000: 101). Örneğin Macarcada János-ok sözcük biçimi Yanoşlar, ismi Yanoş olan birden fazla insan anlamına gelirken János-ék sözcük biçimi Yanoşgil, Yanoş ve grubu, Yanoş ve asosiyeleri anlamına gelir (Corbett 2000: 102). Türkiye Türkçesinde ve Azerbaycan Türkçesinde kullanılan ve tek şekilli olan -gil eki grup çoğulu bildiren bir ektir. Buna asosiyetif ek de denebilir. Ersoy, -gil ekinin Çuvaşçada ev, aile anlamına gelen kil sözcüğünden geldiğini iddia eder (2007). Bu varsayım yüksek ses benzerliğinin yanı sıra, -gil ekinin ve genel olarak dünya dillerindeki grup çoğulu bildiren morfemlerin en çok o ve ailesi anlamını ilettiği düşünüldüğünde akla yatkındır. Yapılan literatür taramasında grup çoğulu eklerinin Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerinde, Tuvacada ve Türkiye Türkçesinin Rumeli Göçmen, Batı Anadolu Yörük ve Bartın ağızlarında bulunduğu görülmüştür. Türkiye Türkçesinin genellikle Rumeli ama kısmen Anadolu ağızlarında Ersöz ün (2008) tek bir ekin allomorfları olarak değerlendirdiği bazı ekler tespit edilmiştir. 2 Nazilli S li Köyü ağzındaki -ä:ni; Örencik ağzındaki -ä:li; İzmir in Kınık ilçesinin Kocaömer Köyü ağzındaki -e:nĕ; Tavşanlı ilçesi ve köylerinde kullanılan -eyni; Adana Yüreğir ve Yöresi göçmen ağızlarındaki -in, -i:ni, -ıynı; Edirne Dağlı ağzındaki -i:n, -i:ne, -ıyn, -ylı, -ylın, -i:li ve Manisa nın Yunt Dağı köylerinden biri olan Osmancalı Köyü ağzındaki -eyl gibi birbirine benzeyen eklerin Türkiye Türkçesindeki -gil ekiyle aynı işlevi taşıdığı haber verilmektedir (Kalay 1998; Günşen 2004; Ersöz 2008). Bunların dışında Bartın ın Kurucaşile ilçe merkezinde (ve belirtilenlere göre ayrıca ilçenin köylerinde) -i:l/-i:li, Bartın merkeze bağlı Kışla köyünde -eyli biçimlerinin kullanıldığını Bartınlı öğrencilerimiz Sabriye Özdeniz ve Eren Bütünöz haber vermektedirler. Edirne ve Rumeli göçmenleri ağızlarındaki ekler, Günşen e göre (2004: 158) -gil ekinin fonetik değişmeler 2 Günşen 2004 ve Ersöz 2008 de eklerin uzunluğu genellikle üzerlerinde çizgiyle gösterilmiştir: ē, ǟ, ì vb. Burada uzun vokaller : işaretiyle gösterilecektir: 171

8 Eyüp BACANLI sonucu aldığı şekil olarak açıklanırken Kütahya nın Tavşanlı ilçesi ve yöresi ağızlarındaki -eyni değişkesinin etimolojisi (1. tekil şahıs iyelik eki -m ile birlikte - meyni biçiminde) Gülensoy tarafından -m 1. Kişi teklik eki öy ev ü iyelik eki n koruyucu ünsüz i (< e) yönelme durumu eki şeklinde yapılır (Gülensoy 1988: 77, 4. dipnot; krş. Ersöz 2008: ). Ersöz ün (2008: 372) de belirttiği gibi ek veya eklerin kökeni hakkındaki görüşler henüz tatmin edici nitelikte değildir Grup çoğulu eklerinin yapısal özellikleri Yukarıdaki grup çoğulu eklerinin yapısal (gramatikal) özellikleri hakkında karşılaştırmalı olarak şunlar söylenebilir: Ekler, genellikle şahıs adlarının ve/veya akrabalık terimlerinin sonunda tek başına kullanılırlar: dayımgil, dedemgil, Mehmetgil, Ayşegil, Edirne. anami:n anamgil, amıcami:n amcamgil, agamıylın ağabeyimgil, Bartın. dayımeyli dayımgil, halami:li halamgil, Aleyli/Ali:li Aligil, Tuvaca avam sug anamgil. Ancak Batı Anadolu Yörük ve Rumeli ağızlarındaki eklerin aksine (Günşen 2004; Ersöz 2008) -gil eki, Bartın daki -i:li/-eyli ekleri ile Tuvacadaki sug enklitiği, normal çoğul ekinin -ler allomorfunu da alabilmektedir: dayımgiller, dedemgiller, Mehmetgiller, Ayşegiller, Bartın teyzemi:lile:, dayımeylile:, Haticei:liler, Mustafeyliler, Tuvaca U. Dandar, H. Ösküs-ool suglar U. Dandar ve H. Ösküs-oolgiller 3, vb. Grup çoğulu ekleri, eklendikleri sözcüklere her halükarda onlar şeklinde yorumlanabilecek bir çoğul anlamı katarlar. Onlar anlamı taşıyan çoğul özneli bütün cümlelerde, özne yüklem uyumu doğrultusunda (zorunlu olmamakla birlikte) yüklemde -lar 3. çoğul şahıs eki bulunabilir. -gil ekini taşıyan sözcükler özne görevindeyse yüklem çoğul eki alabilmektedir: Annemgil alışverişe gitti/gittiler, Edirne (Balkan göçmenleri) Git ingemi:ne sö:le, sana bi sepet eşek yımırtası versinne Git yengemgile söyle, sana bir sepet eşek yumurtası versinler (Günşen 2004: 155), Nazilli (S li Köyü) Fadimä:ni bizim_evi ge:cegle: Fadimegil bizim eve gelecekler (krş. Ersöz 2008: 364). Gülsevin in belirttiği gibi -gil ekinin (ve ağızlardaki diğer değişkelerin) iyelik eklerinden sonra kullanılabilmesi, onu (ve benzerlerini) yapım ekleri arasında görmeyi zorlaştırmaktadır. Gülsevin -gil ekini -lar çokluk, -ma olumsuzluk ve diğer bir dizi ekle birlikte sözlüksel kelime türetmeyen, kelimelerde tür değişikliği yapmayan, cümle içinde öge belirlemek ve ilişki kurmak gibi fonksiyonları olmayan ekler olarak tanımladığı Kategori Ekleri grubuna dâhil eder (2004: ). Biz, Gülsevin in değerlendirmelerinin burada ele alınan bütün grup çoğulu ekleri için de geçerli olduğunu düşünüyoruz. Grup çoğulu ekleri genellikle Türkçenin ünlü ve ünsüz uyumlarına uymaz: dayısıgil, Yiğitgil, Edirne. alami:n halamgil, Nazilli S li Köyü anamä:ni anamgil, İzmir Kınık Kocaömer Köyü a:şae:nĕ Ayşegil, Tavşanlı bobameyni babamgil, Bursa (Balkan göçmenleri) anami:li anamgil, Bartın Kurucaşile dayımi:li dayımgil, Bartın Kışla Köyü 3 Sayın Koçoğlu Gündoğdu ya bu paragraftaki Tuvaca örnekleri gönderdiği için teşekkür ederim. 172

9 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER halameyli halamgil (Korkmaz 2007: 47; Gülsevin 2004: 1273; Günşen 2004; Ersöz 2008). Ancak özellikle Balkan göçmeni ağızlarında nadiren de olsa bazı değişkelerin damak uyumuna uyan biçimleri tespit edilmiştir. Adana Yüreğir Göçmen ağızları: anam_ıynı anamgil ; Edirne Gacal ve Pomak ağızları: agamıylı ağabeyimgil, bobamı:n babamgil ; Kırklareli Göçmen ve Dağlı ağızları: anamıyn, bubamıyn (Ersöz 2008: 366, 367, 369). -gil eki vurguyu üzerine almaz: dayısıgil, annemgil (Gülsevin 2004: 1273). Öğrencilerimiz Bartın ağızlarındaki değişkelerin de vurguyu taşımadıklarını ifade etmişler ve telaffuzla göstermişlerdir: Ali:li, dedemeyli. Günşen le şahsi görüşmemizde Edirne ağızlarındaki değişkelerin vurguyu üzerine aldıklarını ifade etmiş ve kendisi de birkaç kelimeyle örneklendirmiştir: dedemi:n dedemgil, amucami:ne amcamgile. Hem -gil eki hem de ağızlardaki ekler, kendilerinden sonra hal ekleriyle birleşebilir: dedemgil(ler)in, amcamgil(ler)i, komşumuzgile, Ahmetgil(ler)de, bubami:ne babamgile, amıcami:ni amcamgili, ti:zeni:nden teyzengilden teyzeme:ne teyzemgile, teyzeme:nide teyzemgilde, dayıme:niden (Günşen 2004: ; Ersöz 2008: 365), Bartın Kurucaşile Özlemi:liden Özlemgilden, Bartın Kışla Köyü muhtareylide muhtargil, Tuvaca avam sugga annemgile Grup çoğulu eklerinin kullanım alanları Grup çoğulu ekleri gerçek ve yasal akrabalık ve hatta yakınlık bildiren baba, ana, anne, abla (aba), ağabey (abi), bacı, amca, dayı, hala, teyze, dede, nine, ebe, büyükbaba, büyükanne, enişte, yenge, kaynana, kayın, dünür, sağdıç, komşu, yavuklu, nişanlı, arkadaş, vb terimlerden sonra farklı ölçeklerde kullanılabilir. Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil eki yukarıdakilerle ve onlara eşdeğer pek çok sözcükle kullanılabilir. Ancak Rumeli ağızlarındaki -i:n ekinin kullanımı Günşen in ifadesiyle sonu ünlüyle biten akrabalık isimleri ile sınırlıdır (2004: 154). Türkiye Türkçesindeki -gil eki için bk. Ergin 1986: 178; Gülsevin 2004: 1273; Korkmaz 2007: 47; Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185; Karaağaç 2012: 274. Koçoğlu Gündoğdu Tuvacadaki sug enklitiğinin akrabalık terimleriyle kullanılabildiğini belirtmiş ve iyelik eki almış ava-m sug anne-m-gil örneğini vermiştir. Yukarıdaki bütün örneklerde görüldüğü gibi grup çoğulu ekleri akraba terimlerine doğrudan değil, onların iyelik eki almış biçimlerine eklenebilmektedir. Bu noktada pratikte tekil şahıs iyelik eklerinin kullanıldığını ve sıklık bakımından 1. > 2. > 3. tekil şahıs iyelik ekleri şeklinde bir ölçeğin görüldüğü belirtilmelidir (bk. Günşen 2004: 154). Bununla birlikte dünürümüzgil, komşumuzgil gibi sözcük biçimlerinin kullanımı da karşılıklı ilişkinin çift taraflı çoğul niteliği gereği teorik olarak mümkündür. Nitekim, Kononov da komşumuzgil örneğini vermiştir (1956: 69, dipnot). Benzer kullanımlar Azerbaycan Türkçesinde de görülmektedir: ämmioğlunuzgil (Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185). -gil eki, şahıs adlarından sonra kullanılır: Türkiye Türkçesi Aligil, Yaşargil, Ahmetgil, Özgürgil, Sevalgil; Azerbaycan Türkçesi Häsängil, Ähmädgil, Kübragil vb (Ergin 1986: 178; Gülsevin 2004: 1273; Korkmaz 2007: 47; Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185; Karaağaç 2012: 274). Tuvacadaki sug enklitiği de şahıs adlarına eklenebilmektedir ancak Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil ekinin aksine 4 Tuvaca örnek için Sayın Koçoğlu Gündoğdu ya teşekkür ederim. 173

10 Eyüp BACANLI sug enklitiği grubu kapsayan bütün isimlerden sonra eklenmektedir. Bu durum grup çoğulu morfeminin o ve diğerleri şeklindeki asıl (yani gramatikal) işlevini yitirmesine ve gibiler, ve benzerleri türünde bir anlamın ortaya çıkmasına yol açmaktadır: H. Kaygal-ool, U. Dandar, H. Ösküs-ool suglar H. Kaygal-ool, U. Dandar, H. Ösküs-oolgiller, Yuriy Arançın, Monguş Kenin-Lopsan, Yuriy Künzegeş suglarnıŋ Yuriy Arançın, Monguş Kenin-Lopsan, Yuriy Künzegeşgillerin Bistiñ klasstan Valeriy Şaravii, Vasiliy Doruun-ool suglar Bizim sınıftan Valeriy Şaravii, Vasiliy Doruun-oolgiller (Koçoğlu Gündoğdu 2012: 79). Türkiye Türkçesi ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin kullanım alanlarında çeşitli kısıtlamalar görülebilir. Edirne yöresindeki -i:n, -ıyn, -ıyl, -ıylı(n) gibi eklerin şahıs adlarına eklenebildiğine dair bir kayıt veya bir örnek Günşen in ve Ersöz ün makalelerinde bulunamamıştır. Ancak Nazilli nin S li Köyü ve İzmir Kınık ın Kocaömer Köyü ağızlarında bunun mümkün olduğu Aliä:ni Aligil, A:medä:ni Ahmetgil, Hüseinä:ni Hüseyingil, Me:mede:nĕ Mehmetgil gibi örneklerde açıkça görülmektedir (Ersöz 2008: 363, 364). Balkan göçmenlerinin ve Trakya Yöresi ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin ise şahıs adlarıyla kullanımı yok gibidir. Ersöz ün makalesinde Adana Yüreğir ve Yöresi Göçmen Ağzından bulunan malzemeler sunulurken bir yerde Cemil_i:nin Cemilgilin ibaresi geçer 5 (Ersöz 2008: 366). Bunun dışında Trakya ağızlarındaki ve Rumeli göçmen ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin şahıs adlarına eklendiğini gösteren bir veri Günşen 2004 ve Ersöz 2008 de yoktur. Oysa akrabalık adlarıyla birleşimi gösteren yüzlerce örnek verilmiştir. Sayın Günşen le şahsi görüşmemizde kendi doğup büyüdüğü köyde de -i:n ekinin aktif olarak kullanıldığını ama asla şahıs, meslek ve unvan adlarına eklenmediğini, yalnızca sonu ünlüyle biten akrabalık adlarına eklendiğini belirtmiştir 6. Kendisi, Ersöz ün makalesinde geçen Adana Yüreğir Göçmen ağzından derlenen metinlerde geçen Cemili:n örneğinin etkilenme sonucu olabileceğini belirtmiştir. Bütün bunlardan sonra biz de bu örneğin, standart Türkçedeki ve ağızlardaki -gil ekinin doğal bir etkisi sonucunda kullanılmış olabileceğini düşünüyoruz. -gil ekinin, ağızlarımızda daha yaygın olarak bazı meslek ve unvan adlarına eklenerek de grup çoğulu türettiği görülür: valigil, kaymakamgil, savcıgil, yüzbaşıgil, muhtargil, sütçügil, kasapgil, oduncugil, berbergil, vb (krş. Ergin 1986: 178). Rumeli ağızlarındaki eklerin yalnız akrabalık terimlerinde kullanıldığına yukarıda değinilmiştir. Ersöz, Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki eklerin meslek ve unvan adlarında görülmediğini ilk elden teyit etmiştir (şahsi görüşme). Bartınlı öğrencilerimiz ise Bartın daki değişkelerin meslek adlarına rahatlıkla eklenebildiğini belirtmişlerdir: kaymakami:li, bakkali:li, kayıkç(ı)i:li, muhtareyli, ormanc(ı)eyli, vb. -gil ekinin o ve ailesi anlamı zamanla sülale adlarının oluşmasında rol oynar (Ersöz 2008: ). Örneğin, sütçügil sözcüğü ilk başlarda sütçü ve ailesini bildirirken zamanla sütçüler namıyla bilinen aileyi (Sütçüler ailesini veya sülalesini) karşılayan özel bir ada dönüşebilir. Böylece eklendiği sözcük, cins adı kategorisinden özel ad kategorisine sıçrar. Günümüzde bu eki taşıyan soyadlarıyla da karşılaşmak mümkündür: İmamgil, Sütçügil, Çağlayangil, Kasapgil, vb. 5 6 Ersöz le şahsi iletişimimizde, makalesinde font uyuşmazlığı nedeniyle ulama işaretinin yanlışlıkla â şeklinde çıktığını belirtmiştir. Sayın Günşen e verdiği bilgiler ve katkısından dolayı teşekkür ederim. 174

11 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER -gil ekinin o ve ailesi, o ve asosiyeler anlamı, Cumhuriyet döneminde bazı hayvan ve bitki familyalarının belirtilmesi amacıyla botanik ve zooloji alanlarındaki terim ihtiyacının karşılanmasında da işlev görmüştür (Korkmaz 2007: 47): abanozgiller, ananasgiller, barbunyagiller, buğdaygiller, cevizgiller, atgiller, ayıgiller, köpekgiller vb. Yukarıda görüldüğü gibi grup çoğulu bildiren bu eklerin hepsi akrabalık terimlerine eklenmektedir. -gil eki, Batı Anadolu (Manisa, İzmir, Kütahya) Yörük ve Bartın ağızlarındaki ekler ve Tuvacadaki sug enklitiği ayrıca insanların özel adlarına da eklenmektedir. Dahası, -gil eki ve Bartın ağızlarındaki -i:li/-eyli ekleri ayrıca meslek ve unvan adlarına rahatlıkla eklenebilmektedir. Dolayısıyla işlev alanı en geniş olan grup çoğulu ekleri bunlardır. Akraba terimlerindeki kullanımlar başta olmak üzere en yaygın anlam o ve ailesi olmasına rağmen o ve diğerleri, o ve grubu, o ve avanesi gibi anlamlar da görülmektedir. Rumeli ağızlarındaki ekler hariç diğer bütün grup çoğulu morfemlerinin işlev alanı, Smith-Stark ın (1974) önerdiği ve sayı kategorisi araştırmalarında yaygın görülen Canlı Varlık Hiyerarşisi nin ortalarıdır. Aşağıdaki 2 ve 3 numaralı figürler Corbett in (2000: 103) asosiyetif çoğulun hiyerarşideki yeri ni gösteren figüründen uyarlanmıştır: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canlı > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 2: -gil, Yörük ağızlarındaki -ä:ni, Bartın ağızlarındaki -i:li/-eyli ve Tuvacadaki sug morfemlerinin Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı Yukarıdaki hiyerarşide karartılan kısımlar, Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil, Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki -ä:ni eklerinin ve Tuvacadaki sug enklitiğinin doğal işlev alanını göstermektedir. Öte yandan Tuvacadaki ve Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki morfemlerin meslek ve unvan adlarında kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Bu eklerin hiyerarşide insan alanındaki kullanımları şahıs adlarıyla sınırlıdır. Rumeli ağızlarının taşıyıcıları olan Trakyalı sakinlerin ve Türkiye ye yayılmış olan Rumeli göçmenlerinin ağızlarındaki değişkelerin işlev alanı, eldeki verilere bakıldığında, sadece akraba terimleriyle sınırlı gözükmektedir. Rumeli ağızlarındaki değişkelerin işlev alanı ise aşağıdaki figürde gösterilmektedir: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canl > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 3: Rumeli ağızlarındaki grup çoğulu ekinin Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı Yukarıdaki iki figürde görüldüğü gibi bu ekler hiyerarşideki şahıs zamirlerinde ve insan dışı diğer canlılar ile cansız varlıkların adlarında kullanılmaz. Türkiye Türkçesinde botanik ve zooloji gibi bilim dallarındaki familya terimleri için -gil ekinin kullanılmış olması bu gerçeği değiştirmez. Bu durum sadece insanlar arası aile, grup, asosiye ilişkisinden bilimsel terim türetirken de yararlanıldığını gösterir. Öte yandan, grup çoğulu (veya asosiyetif çoğul) terimi morfolojik işaretlemenin dışındaki bazı çoğullar için de kullanılmaktadır. Yukarıdaki hiyerarşinin tepesini oluşturan şahıs zamirlerinin çoğul biçimleri ve özellikle de biz ve siz anlamına gelen zamirler, Moravcsik tarafından ben ve diğerleri, sen ve diğerleri anlamında 175

12 Eyüp BACANLI asosiye (grup) çoğulu olarak nitelenir (1994). Bu konudaki uzun tartışmalar konumuzun dışındadır ve ilgilenenler daha fazla bilgi için Corbett (2000: ) ve Bobaljik e (2008) bakabilir. Grup çoğulu ekleri, bilindiği üzere Türkiye Türkçesi ağızlarında daha yaygın kullanılmakta, edebi dilde kullanımı zayıflamakta ve yerini -lar ekine bırakmaktadır (Ergin 1986: 178; Banguoğlu 1998: 323; Korkmaz 2007: 47): Perihanlar, Bekirler, yüzbaşılar, dayımlar, annemler, babamlar, halanlar, vb. Ancak akrabalık terimlerinin iyelik çekiminden sonra kullanılan -lar ekinin bu grup çoğulu işlevi yeterince anlaşılabilir olmakla birlikte şahıs adları ve unvanlardan sonraki kullanımların anlam karmaşasına açık olduğu, en azından çift anlamlı olduğu belirtilmelidir. Banguoğlu (1998: 323; krş. Ersöz 2008: 357) Turgutlar dediğimiz zaman da Turgud un evini ve ailesini kastetmiş oluruz der ancak aynı sözcük biçimi ismi Turgut olan birden fazla kişiyi de ifade edebilir. Hangisi olduğunu bağlamdan çıkarmak gerekecektir. Hâlbuki Turgutgil sözcük biçimi daima grup çoğulu bildirir. Grup çoğuluna sahip olmayan diğer Türk dillerinde -LAr ekinin bu çift anlamlı kullanımı özellikle şahıs adlarında görülebilir: Kırgızca Gencebaydar 1. İsmi Gencebay olan insanlar; 2. Gencebaygil, Hakasça Peskeler 1. İsmi Vasiliy olan insanlar; 2. Vasiliygil. Bazı Türk dillerindeki akrabalık terimlerindeki grup çoğulunun da Türkiye Türkçesinde yaygınlaşmakta olan morfo-sentaksla aynı şekilde yapıldığı görülür: Kırgızca akemder, baykemder amcamlar / amcamgil, ağabeyimler / ağabeyimgil. Öte yandan Kazak enformantlarımız Kazakçada şahıs adlarında da akrabalık adlarında da -LAr ekinin bu tür (grup çoğulu) kullanımlarının olmadığını belirtmişlerdir. Sonuç Gramer kategorilerinden sayı ile ilgili olan ama tekil, ikili, çoğul gibi esas sayı değerleri arasında yer almayan (bk. Corbett 2000: 111, 120) topluluk ve grup çoğulu değerleri Türk yazı dillerinde ve Türkiye Türkçesinin ağızlarında görülmektedir. Topluluk değeri Eski Türkçede üç sözcükte görülür. Tuvacadaki akrabalık terimlerinde kullanılan ek tek anlamlı değildir ve çoğunlukla sözlükselleşmiş sözcüklerde görülmektedir. Tofacadaki -lışkı eki ve guş enklitiği ise düzenli olarak topluluk anlamı iletir. guş enklitiğiyle kurulan biçimler ikili değer olarak yorumlanmaya elverişlidir. Grup çoğulu ise Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerinde - gil ekiyle, Türkiye Türkçesi ağızlarında -e:ni, -i:n, -eyl, -ıyl, -i:li vb eklerle, Tuvacada sug enklitiğiyle temsil edilmektedir. Grup çoğulu morfemlerinin işlev alanı değişmektedir. -gil eki ve Bartın ağızlarındaki değişkeler akrabalık, şahıs, meslek adları ve unvanlara eklenebilme özelliğiyle işlev alanı en geniş eklerdir. Tuvacadaki ve Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki morfemler sadece akrabalık ve şahıs adlarında işlev görürken Rumeli ağızlarındaki ekler çok daha dar bir alanda, yalnızca akrabalık terimlerinde kullanılmaktadır. Tuvacadaki sug enklitiği grup üyelerinin tamamının ismi belirtildikten sonra kullanıldığı için gramatikal işlevinde bir sapma görülmektedir. Teşekkürler: Grup çoğulu morfemleriyle ilgili katkılarından dolayı Prof. Dr. Ahmet Günşen e (Rumeli ağızları), Dr. Serpil Ersöz e (Batı Anadolu Yörük ağızları), Dr. Vildan Koçoğlu Gündoğdu ya (Tuvaca), öğrencilerim Sabriye Özdeniz ve Eren Bütünöz e (Bartın ağızları) teşekkürü bir borç bilirim. 176

13 Kaynaklar TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER ARIKOĞLU, Ekrem (2007) Tuva Türkçesi. Ahmet B. Ercilasun (ed.) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ ATALAY, Besim (2006) Divanü Lûgat it-türk Dizini 1-4 (5. Baskı). Ankara: TDK Yayınları. BANGUOĞLU, Tahsin (1998) Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yayınları. BERTA, Árpád (2010) Sözlerimi İyi Dinleyin Türk ve Uygur Runik Yazıtlarının Karşılaştırmalı Yayını (Çeviren: Emine Yılmaz). Ankara: TDK Yayınları. BOBALJİK, David Jonathan (2008) Missing persons: A case study in morphological universals, The Linguistic Review 25, CLAUSON, Sir Gerard (1972) An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press. CORBETT, Greville G. & MİTHUN, Marianne (1996) Associative forms in a typology of number systems: evidence from Yup ik. J. Linguistics 32, CORBETT, Greville G. (2000) Number. New York: Cambridge University Press. CORBETT, Greville G. (2001) Number. Martin Haspelmath, Ekkehard König, Wulf Oesterreicher and Wolfgang Raible (eds.) Language Typology and Language Universals. An International Handbook. Volume. 1, Berlin and New York: Walter de Gruyter, DEMİR, Nurettin (2000) Anadolu Ağızlarında Birinci Çoğul Kişi İstek Eklerinin İkilik Bildiren Bir Değişkesi, Türkçenin Ağızları Çalıştayı Bildirileri, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, DIBO, Anna V. (2006) İmya. E. R. Tenişev & A. V. Dıbo (eds.) Sravnitel no-istoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov. Pratyurkskiy yazık-osnova Kartina Mira Pratyurkskogo Etnosa Po Dannım Yazıka. Moskva: Nauka, DOĞAN, Talip (2012) Yıldızeli Yöresi Ağzında Çokluk 1. Şahıs İstek Eki (y)ǟŋ, -(y)āŋ, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi 9/3, ERDAL, Marcel (2004) A Grammar of Old Turkic. Leiden & Boston: Brill. ERGİN, Muharrem (1986) Türk Dil Bilgisi (14. baskı). İstanbul: Boğaziçi Yayınları. ERGİN, Muharrem (2005) Orhun Abideleri (36. baskı). İstanbul: Boğaziçi Yayınları. ERSOY, Feyzi (2007) +gil Eki Üzerine, Dil Araştırmaları Dergisi 1, ERSÖZ, Serpil (2008) Bazı Türkiye Türkçesi Ağızlarında Topluluk/Aile Adı Yapan Bir Ek: +ēni/+ìni, Turkish Studies 3/3, GÜLENSOY, Tuncer (1988) Kütahya ve Yöresi Ağızları. Ankara: TDK Yayınları. GÜLSEVİN, Gürer (2004) Türkçede Sıra Dışı Ekler ve Eklerin Tasnif-Tanımlanma Sorunu Üzerine. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I (20-26 Eylül 2004). Ankara, GÜLSEVİN, Gürer (2013) Tarihi ve Yaşayan Türk Diyalektlerinde Emir-İstek Kipinin Birinci Çokluk ve Birinci İkilik (Tesniye) Çekimleri Üzerine. Ülkü Gürsoy, Figen Güner Dilek, Dilek Ergönenç Akbaba, Feyzi Ersoy, Yavuz Kartallıoğlu ve Habibe Yazıcı Ersoy (eds.) Prof. Dr. Leyla Karahan Armağanı. Ankara: Akçağ Yayınları. GÜNŞEN, Ahmet (2004) Edirne ve Yöresi Ağızlarında Aile ve Topluluk İsimleri Yapan Ekler Üzerine. Türk Dili 626, İSHAKOV, F. G. ve Palmbah, A. A. (1961) Grammatika Tuvinskogo Yazıka. Fonetika i Morfologiya. Moskva: İzdatelstvo Vostoçnoy Literaturı. KALAY, Emin (1998) Edirne İli Ağızları (İnceleme-Metin). Ankara: TDK Yayınları. KARAAĞAÇ, Günay (2012) Türkçenin Dil Bilgisi. Ankara: Akçağ Yayınları. KARTALLIOĞLU, Yavuz ve YILDIRIM, Hüseyin (2007) Azerbaycan Türkçesi. Ahmet B. Ercilasun (ed.) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ KOÇOĞLU GÜNDOĞDU, Vildan (2012) Günümüz Tuva Türkçesi (Giriş, Dil Özellikleri, Metinler, Söz Dizini). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi. KONONOV, Andrey N. (1956) Grammatika Sovremennogo Turetskogo Literaturnogo Yazıka. Moskva Leningrad. 177

14 Eyüp BACANLI KORKMAZ, Zeynep (2007) Türkiye Türkçesi Grameri - Şekil Bilgisi (2. baskı). Ankara: TDK Yayınları. MORAVCSİK, Edith A. (1994) Group plural: associative plural or cohort plural. document, LINGUIST List: Vol June ISSN: NEVSKAYA, İrina (2005) Inclusive and exlusive in Turkic languages. Elena Filimonova (ed.) Clusivity: Typology and Case Studies of Inclusive-Exclusive Distinction. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, ÖLMEZ, Mehmet (2012) Orhon-Uygur Hanlığı Dönemi Moğolistan daki Eski Türk Yazıtları. Metin Çeviri Sözlük. Ankara: BilgeSu. PALMBAH, A. A. (1955) Tuvinsko-Russkiy slovar. Moskva: GİİNS. RASSADİN, Valentin İ. (1978) Morfologiya Tofalarskogo Yazıka v Sravnitel nom Osveşçenii. Moskva: Nauka SERTKAYA, Osman Fikri (1994) -an/-en Ekli Yeni Şekiller ve Örnekleri Üzerine. TDAY- Belleten 1989, SMİTH-STARK, T. Cedric (1974) The plurality split. Michael W. La Galy, Robert A. Fox and Anthony Bruck (eds.) Papers from the Tenth Regional Meeting, Chicago Linguistic Society, April , Chicago: Chicago Linguistic Society, TEKİN, Talat (2003) Orhon Türkçesi Grameri. İstanbul: Sanat Kitabevi. TEKİN, Talat (2010) Orhon Yazıtları (4. baskı). Ankara: TDK Yayınları. TENİŞEV, E. R. (1988) Kategoriya Çisla. E. R. Tenişev (ed.) Sravnitel'no-istoriçeskaya grammatika tyurkskih yazıkov - Morfologiya. Moskva: Nauka

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153. TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153. TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153 TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi Özet Türk Dilinde birbirinden farklı kaynaklara dayanan ve farklı işlevleri taşıyan

Detaylı

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME 1. Araştırmanın Amacı Mustafa Altun Sakarya Üniversitesi maltun@sakarya.edu.tr Araştırmada, akademik dil bilgisi

Detaylı

Sayı: 13 Güz 2013 Ankara

Sayı: 13 Güz 2013 Ankara Sayı: 13 Güz 2013 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 13 Güz 2013 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup DELİÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT YAZ SUMMER 2011 SAYI NUMBER 2 SAYFA PAGE 29-40 KAŞ (ANTALYA) AĞZI ŞEKİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE Mehmet Dursun ERDEM * Ramazan BÖLÜK ÖZET Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün

Detaylı

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 Dr. Mustafa Altun * GİRİŞ Türkiye Türkçesinin sesleri, dil bilgisi kaynaklarının birçoğunda farklı sınıflandırmalara

Detaylı

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum)

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum) 30 Eylül 2010 Perşembe Açılış Programı Sakarya Üniversitesi Kültür ve Kongre Merkezi -Salon 1 10.00 - Saygı Duruşu ve İstiklâl Marşı - Açış Konuşmaları Ağız Atlası Araştırmaları Oturumu-1 Sakarya Üniversitesi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Cüneyt Akın İletişim Bilgileri Adres : DUMLUPINAR M. MURAT ÇELEBİ C. AYDINALP APT. BİNA NO: 32 K: 4 DAİRE NO: 11 Telefon Mail : 05306010760 : cuneyt.akin@hotmail.com 2. Doğum Tarihi

Detaylı

3. Emine Yılmaz Ceylan, Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, TDK yay., 675, Ankara 1997.

3. Emine Yılmaz Ceylan, Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, TDK yay., 675, Ankara 1997. Prof. Dr. Emine Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Dili KİTAPLAR 1. Türkmence Türkçe Sözlük, Haz. Talat Tekin, M. Ölmez, E. Ceylan (o, ö, p, r, s,

Detaylı

Sayı: 15 Güz 2014 Ankara

Sayı: 15 Güz 2014 Ankara Sayı: 15 Güz 2014 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 15 Güz 2014 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup ÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993 1. Adı Soyadı: H. İbrahim DELİCE 2. Doğum Tarihi: 01 Nisan 1964 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984 Y. Lisans

Detaylı

Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara

Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 12 Bahar 2013 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup DELİÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nadir İLHAN İletişim Bilgileri Adres : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail : nadirilhan@ahievran.edu.tr 2. Doğum

Detaylı

Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova

Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova AKTS: 13+8* Dersin Adı: Uygulamalı Türk Dili 1 yordanova_milena@yahoo.com Dersin Yılı: 1 Dersin Yarıyılı: 1 (kış dönemi) En az Orta seviyede (Avrupa

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

Dilek Ergönenç Akbaba * 1

Dilek Ergönenç Akbaba * 1 Dil Araştırmaları Sayı: 15 Güz 2014, 298-302 ss. Habibe Yazıcı Ersoy, Başkurt Türkçesinde Kip, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları; 1112, Ankara, 486 s. ISBN 978-975-16-2831-2

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Güvenevler Mahallesi Cinnah Caddesi No:16/A 06690 Çankaya-ANKARA

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Güvenevler Mahallesi Cinnah Caddesi No:16/A 06690 Çankaya-ANKARA ÖZGEÇMİŞ (TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) Adı Soyadı (Unvanı) Hülya Gökçe (Yrd. Doç. Dr) Doktora Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008 E-posta:(kurum/özel) hgokce@ybu.edu.tr; hulyagokce06@gmail.com

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S.

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S. - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/1 Winter 2013, p.2951-2955, ANKARA-TURKEY DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS

Detaylı

TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA

TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA 16-17 Kasım 2009 tarihinde Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde Türklük Araştırmalarının

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.)

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) (TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) Adı Soyadı (Unvanı) Akartürk Karahan (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009 E-posta: (kurum/özel) akartrk@yahoo.com Web sayfası

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO

MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO Feyzi ERSOY ** Şahıs zamirleri, Moğolcanın bütün isim bahsinin içinde kendine has bir gruptur. Farklı şekilde çekimlenen gövdelerinden dolayı diğer

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI Yazı Karakteri Tezde 12 punto Times New Roman yazı biçimi kullanılır. Tezde kullanılan yazı karakteri

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

Tez adı: Neva'i Mecalisü'n-Nefa'is metin-inceleme (2 cilt) (1990) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/TÜRK DİLİ ANABİLİM DALI

Tez adı: Neva'i Mecalisü'n-Nefa'is metin-inceleme (2 cilt) (1990) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/TÜRK DİLİ ANABİLİM DALI VAHİT TÜRK Adres İstanbul Kültür Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Ataköy Yerleşkesi/Bakırköy-İstanbul ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 15.05.2014 Telefon E-posta 2124984370- Doğum Tarihi

Detaylı

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yılda

Detaylı

1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU. 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.

1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU. 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. ÖZ GEÇMİŞ-CV 1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 16.03.1979 tarihinde Malatya da doğdu. İlk, orta, lise öğrenimini ve ayrıca üniversite lisans ve yüksek lisans

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön KoĢul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara)

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mağfiret Kemal YUNUSOĞLU 2. Doğum yeri ve tarihi: DT, Gulca 3. Çalıştığı kurum: T.C. Beykent Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. Unvanı: Yar.Doç.Dr. 5. Öğrenim Durumu:

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Ayvaz MORKOÇ Unvanı Doğum Tarihi ve Yeri Görevi Görev Yeri İdari Görevi Yrd. Doç. Dr. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı

Detaylı

6. 1. Hazırlanan Lisans Tezi Ayverdi Lugatı ndaki Tasavvuf Terimlerinin Tespiti ve Diğer Lugatlarle Mukayesesi

6. 1. Hazırlanan Lisans Tezi Ayverdi Lugatı ndaki Tasavvuf Terimlerinin Tespiti ve Diğer Lugatlarle Mukayesesi 1. Adı Soyadı: FAHRÜNNİSA BİLECİK 2. Doğum Tarihi: 19.03.1967 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Tez Adı Lisans Türk Dili ve Mimar Sinan 1989 Edirneli Şâhidî

Detaylı

Bu sayının Hakemleri

Bu sayının Hakemleri Bu sayının Hakemleri Doç. Dr. Osman Aydınlı (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. Metin Bozkuş (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. İbrahim Görener (Erciyes Üniversitesi İlahiyat

Detaylı

MAKALE YAZIM KURALLARI

MAKALE YAZIM KURALLARI YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme makalesi, çeviri, arşiv belgeleri, kitap eleştirisi ve tanıtımı, ölüm ve sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir

Detaylı

AZERBAYCAN TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ ARASINDA AKTARMA ÜZERİNE BAZI PROBLEMLER

AZERBAYCAN TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ ARASINDA AKTARMA ÜZERİNE BAZI PROBLEMLER A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 47, ERZURUM 2012, 51-56 AZERBAYCAN TÜRKÇESİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ ARASINDA AKTARMA ÜZERİNE BAZI PROBLEMLER Some Problems on the Translation Between Turkey

Detaylı

TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI

TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI 1. Dönem projesi başka bir yerde yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere hazırlanmış olmalıdır. Yazılardaki görüş ve sorumluluklar

Detaylı

MAKALE YAZIM KURALLARI

MAKALE YAZIM KURALLARI YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme, çeviri, arşiv belgeleri, nekroloji, kitap eleştirisi ve tanıtımı, sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir yerde,

Detaylı

BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE ON PRIMARY LONG VOWEL IN NATIVE DIALECTS OF BURSA

BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE ON PRIMARY LONG VOWEL IN NATIVE DIALECTS OF BURSA KIŞ WINTER 2012 SAYI NUMBER 5 SAYFA PAGE 1-7 BURSA YERLİ AĞIZLARINDA BİRİNCİL UZUN ÜNLÜLER ÜZERİNE Hatice ŞAHİN * ÖZET Ana Türkçede, tarihi Türk dillerinde, Anadolu ağızlarında birincil ünlü uzunluklarının

Detaylı

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI ZORUNLU DERSLER BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL 1 YDİ 101

Detaylı

Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI

Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı TDE 601 Divan Şiiri

Detaylı

Konuşulan Dil Türkiye Türkçesinin Sahası Cuma, 02 Ağustos 2013 15:27

Konuşulan Dil Türkiye Türkçesinin Sahası Cuma, 02 Ağustos 2013 15:27 Türk dünyasının batı kanadında, Balkanlar da konuşulan Türk ağızları, konuşan nüfus ve yaygınlık bakımlarından Türk yazı dillerinin en büyüğü olan Türkiye Türkçesinin ağızlarıdırlar. Balkan Türkleri, bu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı AÇIKLAMALAR 1. Soruların cevaplarını kitapçıkla birlikte verilecek optik forma işaretleyiniz. 2. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle

Detaylı

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA Özet Türkçede, Sözlüksel özne, yüzey yapıda olsa da olmasa da, yüklemde yer alan kişi ekleri, bize özneyi verir. söylemi yaygındır. Aldım,

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO Cilt:3 Sayı:4 Şubat 2013 Issn: 2147-5210 www.thestudiesofottomandomain.com NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO THE

Detaylı

Öz Geçmiş. Öğretmen MEB (1999 2009) Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Dili Anabilim Dalı (2011-2012)

Öz Geçmiş. Öğretmen MEB (1999 2009) Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Yeni Türk Dili Anabilim Dalı (2011-2012) Öz Geçmiş I. Adı Soyadı (Unvanı) Nihal Çalışkan (Yrd. Doç. Dr.) Doktora: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009 E-posta: (kurum/özel) ncaliskan@ybu.edu.tr; caliskanihal@hotmail.com; nihalcaliskan@gmail.com

Detaylı

: Prof.Dr. Şerif Ali BOZKAPLAN HELVACI 01/08/1962. Buca Eğitim Fakültesi. Buca Eğitim Fakültesi

: Prof.Dr. Şerif Ali BOZKAPLAN HELVACI 01/08/1962. Buca Eğitim Fakültesi. Buca Eğitim Fakültesi Prof.Dr.Ş.Bozkaplan 1 / 6 22/12/2009 1022 Adı Soyadı Prof.Dr. Şerif Ali BOZKAPLAN Doğum Yeri/Tarihi Kadro Ünvanı ve Aldığı Tarih Kadrosunun Bulunduğu Birim Görev Yaptığı Birim HELVACI 01/08/1962 Profesör

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN TC Kimlik No / Pasaport No: 18773153342 Doğum Yılı: 1977 Yazışma Adresi : Telefon : e posta : MERSİN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, BÖLÜMÜ, YENİŞEHİR KAMPUSU/MERSİN Mersin/Türkiye

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI Yayım İlkeleri 1. Türkiyat Mecmuası, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından Bahar ve Güz olmak üzere yılda iki sayı çıkarılan hakemli

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI 1. Dergiye gönderilen makaleler, 6.000 12.000 (en fazla 30 sayfa) kelimeden oluşmalıdır. Kitap incelemeleri

Detaylı

DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ

DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TÜRKİYE KÜLTÜR PORTALI PROJESİ DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Prof. Dr. Ahmet MERMER EKİM - 2009 ANKARA 1. 4. Dünyada Türkçe Öğretimi Anahtar

Detaylı

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında

Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Akademik İncelemeler Cilt:3 Sayı:1 Yıl:2008 Karahanlı Eserlerindeki Söz Varlığı Hakkında Emek Üşenmez 1 fahemek@gmail.com ÖZET Karahanlı Türkçesi Türk dilinin önemli devrelerinden birisini oluşturmaktadır.

Detaylı

Karahan, Saim Osman (2011), Dobruca Kırım Tatar Ağzı Sözlüğü (1-2-3), Köstence-Romanya, 1682 s., ISBN: 978-606-598-188-1

Karahan, Saim Osman (2011), Dobruca Kırım Tatar Ağzı Sözlüğü (1-2-3), Köstence-Romanya, 1682 s., ISBN: 978-606-598-188-1 Dil Araştırmaları Sayı: 13 Güz 2013, 210-214 ss. Karahan, Saim Osman (2011), Dobruca Kırım Tatar Ağzı Sözlüğü (1-2-3), Köstence-Romanya, 1682 s., ISBN: 978-606-598-188-1 Işılay Işıktaş Sava * 1 Romanya

Detaylı

TÜRKİYE DE SİBİRYA TÜRK TOPLULUKLARININ HALK EDEBİYATI HAKKINDA YAPILMIŞ ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ

TÜRKİYE DE SİBİRYA TÜRK TOPLULUKLARININ HALK EDEBİYATI HAKKINDA YAPILMIŞ ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ DOI: 10.7816/sad-01-03-04 TÜRKİYE DE SİBİRYA TÜRK TOPLULUKLARININ HALK EDEBİYATI HAKKINDA YAPILMIŞ ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ Doğan ÇOLAK 1 ÖZET Bu çalışmada Sibirya da yaşayan Türk

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma

Detaylı

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ

PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ Adı ve Soyadı : Cengiz ALYILMAZ : Prof. Dr. Bölüm/ Anabilim Dalı : Türkçe Eğitimi Bölümü Doğum Tarihi : 11.4.1966 Doğum Yeri : Kars Çalışma Konusu : Eski Türk Dili, Türkçe Eğitimi,

Detaylı

ANADOLU AĞIZLARINDA GÖRÜLEN DİL UYUMSUZLUĞU ÜZERİNE EK DÜZEYİNDE BİR İNCELEME * ÖZET

ANADOLU AĞIZLARINDA GÖRÜLEN DİL UYUMSUZLUĞU ÜZERİNE EK DÜZEYİNDE BİR İNCELEME * ÖZET - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 143-148, ANKARA-TURKEY ANADOLU AĞIZLARINDA GÖRÜLEN DİL UYUMSUZLUĞU ÜZERİNE EK DÜZEYİNDE BİR İNCELEME * Özlem

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Hürriyet GÖKDAYI Doğum Tarihi: 05.0.1968 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Ankara Üniversitesi 1990

Detaylı

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) *

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) * - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.981-986, TURKEY ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME ТУРКИЙ ТAФСИР

Detaylı

+SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR?

+SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR? +SIZ EKİ OLUMSUZLUK EKİ MİDİR? Münir ERTEN * ÖZET Son zamanlarda bazı dilbilgisi kitapları ve dershane kaynaklarının birçoğunda siz eki için olumsuzluk eki terimi kullanılmaktadır. Bu ek, kullanılış ve

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş ÖZ GEÇMİŞ I. Adı Soyadı (Unvanı) Mustafa ARSLAN (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007. E-posta: (kurum/özel) marslan@ybu.edu.tr; musarslan19@gmail.com Web sayfası

Detaylı

Türkçede prak Zarf-Fiili

Türkçede prak Zarf-Fiili Modern Türklük Araştırmaları Dergisi Cilt 4, Sayı 3 (Eylül 2007) Mak. #39, ss. 68-73 Telif Hakkı Ankara Üniversitesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebîyatları

Detaylı

Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları. Üç Hareke

Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları. Üç Hareke ب س م الل ه الر ح ن الر ح ي م Durûs Kitabı 1. Cilt Gramer Kuralları Üç Hareke ا ل ر ك ات الث الث ة Kesra(Esre) - Damme (Ötre) - ف ت ح ة - (Üstün) Fetha ض م ة ك س ر ة (i) (u) (a) Sükûn(Cezm) Şedde - - س

Detaylı

TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİNE DİLBİLİMSEL BİR BAKIŞ, PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ, TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİ, KESİT YAYINLARI / 12, İSTANBUL-2009, 209 S.

TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİNE DİLBİLİMSEL BİR BAKIŞ, PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ, TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİ, KESİT YAYINLARI / 12, İSTANBUL-2009, 209 S. TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİNE DİLBİLİMSEL BİR BAKIŞ, PROF. DR. GÜNAY KARAAĞAÇ, TÜRKÇENİN SÖZ DİZİMİ, KESİT YAYINLARI / 12, İSTANBUL-2009, 209 S. Veysel İbrahim KARACA * Dil, dış dünyanın içselleştirilerek düşünsel

Detaylı

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz

Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Ekonometri Ders Notları İçin Önsöz Yrd. Doç. Dr. A. Talha YALTA Ekonometri Ders Notları Sürüm 2,0 (Ekim 2011) Açık Lisans Bilgisi İşbu belge, Creative Commons Attribution-Non-Commercial ShareAlike 3.0

Detaylı

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1 Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun Kaynak: Muharrem Ergin (1985), Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yayınları. Kelime gurubu birden fazla kelimeyi

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ-1 DERS PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ-1 DERS PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ-1 DERS PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI Dersin adı: TÜRK DİLİ-1 Dersin kodu: TRD 151 AKTS kredisi: 2 1. yıl 1. yarıyıl Lisans Zorunlu 2s/hafta Teorik:

Detaylı

T.C. İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU

T.C. İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU T.C. YÜKSEK LİSANS PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU Tezsiz Yüksek Lisans Programı öğrencileri, yüksek lisans projesinin alındığı yarıyılda proje dersine kayıt yaptırmak ve yarıyıl sonunda yazılı bir rapor vermek

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ISSN 1303-7757 2003/1 Yıl: 2, Cilt: II, Sayı: 3 GAZI UNIVERSITY THE JOURNAL OF CORUM FACULTY OF THEOLOGY ISSN 1303-7757 2003/1 Year: 2, Vol.:II, Issue:

Detaylı

AN EVALUATION OF THE USAGE FEATURES OF PLURAL SUFFIX IN NEW HITIT TURKISH LESSON BOOK FOR FOREIGNERS AND LALE TUKISH LESSON BOOK FOR FOREIGNERS I

AN EVALUATION OF THE USAGE FEATURES OF PLURAL SUFFIX IN NEW HITIT TURKISH LESSON BOOK FOR FOREIGNERS AND LALE TUKISH LESSON BOOK FOR FOREIGNERS I www.jedus.net ISSN: 2199-2053 YENİ HİTİT YABANCILAR İÇİN TÜRKÇE DERS KİTABI 1 VE LALE TÜRKÇE DERS KİTABI 1 DE ÇOKLUK EKİNİN KULLANIM ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME AN EVALUATION OF THE USAGE FEATURES

Detaylı

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili Ve Edebiyatı Marmara 2000 Y. Lisans Yeni Türk Edebiyatı Marmara

Detaylı

Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı

Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı TBD Türk Dünyası Ortak Bilişim Terimleri Çalışma Grubu Başkan Yardımcısı Belgin Tezcan Aksu: Türk dünyası, bilişim alanında ortak terimler kullanmalı TBD Türk Dünyası Ortak Bilişim Terimleri Çalışma Grubu,

Detaylı

Adjectives in Turkish Language. . Abstract

Adjectives in Turkish Language. . Abstract [433] Adjectives in Turkish Language Abstract Adjectives in Turkish Language come before the nouns An adjective is known by the word which explains the meanings of nouns, its characteristics and things

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

ENERJİ PİYASA VE DÜZENLEME DERGİSİ YAZIM KURALLARI. Büyük harf, 12 punto, kalın, tek satır aralıklı ve ortalayarak yazılmalıdır.

ENERJİ PİYASA VE DÜZENLEME DERGİSİ YAZIM KURALLARI. Büyük harf, 12 punto, kalın, tek satır aralıklı ve ortalayarak yazılmalıdır. ENERJİ PİYASA VE DÜZENLEME DERGİSİ YAZIM KURALLARI 17.08.2012 a) Sayfa Yapısı: Yazılar, üst 5,5 cm, alt 5,5 cm, sağ 4,3 cm, sol 4,3 cm cilt payı sıfır (0), cilt payı yeri sol kenar boşluklu yazılmalıdır.

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ Serkan ÇAKMAK 1. Prof. Dr. Muharrem DAŞDEMİR in Öz Geçmişi 1969'da Kırşehir in Kaman ilçesinde doğdu. İlköğrenimimi

Detaylı

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres

EK - 4A ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres EK - 4A ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Burak Yasin YILMAZ İletişim Bilgileri Adres : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Eğitim Programları ve Öğretim ABD Meşelik Yerleşkesi

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 KONULAR Avrupa da Folklor sözcüğünün kullanımı ile ilgili çalışmalar Folklorun ilk derneği Folklorun tanımı DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 AVRUPA DA FOLKLOR SÖZCÜĞÜNÜN

Detaylı

Dergiye makale gönderen yazar, bu ilkeleri kabul etmiş sayılır.

Dergiye makale gönderen yazar, bu ilkeleri kabul etmiş sayılır. YAYIN ŞARTLARI 1. Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, uluslararası hakemli bir dergi olup, Bahar ve Güz olmak üzere yılda iki kez yayınlanmaktadır. Gerektiğinde özel sayılar

Detaylı

DİL VE EDEBİYAT DERGİLERİ Batı Dilleri ve Edebiyatları Dil Bilimi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Eskiçağ Dilleri ve Edebiyatları Türk Dili ve Edebiyatı

DİL VE EDEBİYAT DERGİLERİ Batı Dilleri ve Edebiyatları Dil Bilimi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Eskiçağ Dilleri ve Edebiyatları Türk Dili ve Edebiyatı DİL VE EDEBİYAT DERGİLERİ 19 DİL VE EDEBİYAT DERGİLERİ Batı Dilleri ve Edebiyatları Dil Bilimi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Eskiçağ Dilleri ve Edebiyatları Türk Dili ve Edebiyatı 20 TÜRKİYE AKADEMİK DERGİLER

Detaylı

BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE *

BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE * BİLDİRME EKİNİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDEKİ YERİ ÜZERİNE * Dr. Sedat BALYEMEZ sedatbalyemez@yahoo.com Özet Bildirme eki DIr/-DUr, günümüz Türkçesinde sıkça kullanılan bir ektir. Bu ekin başlıca üç işlevi

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ ZAMAN VE KİP ÇEKİMLERİNDE BİRLEŞİK YAPILAR ÜZERİNE

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ ZAMAN VE KİP ÇEKİMLERİNDE BİRLEŞİK YAPILAR ÜZERİNE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ ZAMAN VE KİP ÇEKİMLERİNDE BİRLEŞİK YAPILAR ÜZERİNE Gürer GÜLSEVİN Türkiye Türkçesindeki Zaman ve Kiplerin Birleşik Çekimi üzerine gramerlerimizde yazılanlar dolayısı ile kendi kendimize

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 7

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 7 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TÜRK DİLİ I Hafta 7 Okutman Engin ÖMEROĞLU Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan bu ders

Detaylı