TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI. Editörler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI. Editörler"

Transkript

1 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI YALIM KAYA BİTİGİ OSMAN FİKRİ SERTKAYA ARMAĞANI Editörler Doç. Dr. Hatice ŞİRİN USER - Doç. Dr. Bülent GÜL Ankara / 2013

2 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınlarının tamamının veya bir kısmının yayımcının yazılı izni olmadan herhangi bir yolla çoğaltılması yasaktır. Yayınların fikrî sorumluluğu ve imlâ tercihi yazarlarına aittir. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınlarında yer alan başka kaynaklardan alınmış tablo, resim ve benzeri şeylerin yasal kullanım sorumluluğu yazarlarına aittir. User, Hatice Şirin Bülent Gül (Ed.) Yalım Kaya Bitigi Osman Fikri Sertkaya Armağanı / Hatice Şirin User - Bülent Gül XII+684 s. 24 cm. ISBN Osman Fikri Sertkaya - Biyografi 2. Türkoloji 3. Türk Dili 4. Eski Türkçe TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI TÜRK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI ARMAĞAN DİZİSİ 10 Genel Yayın Editörü Prof. Dr. Dursun YILDIRIM Editör Doç. Dr. Hatice Şirin User - Doç. Dr. Bülent GÜL Eser Hakem Kurulu Prof. Dr. Dursun YILDIRIM Doç. Dr. Bülent GÜL Doç. Dr. Ferruh AĞCA Doç. Dr. Hatice Şirin USER Yard. Doç. Dr. Faruk GÖKÇE Kapak ve Sayfa Tasarımı SEMETEYHAN [B. GÜL] İletişim Adresi T ü r k K ü l t ü r ü n ü A r a ş t ı r m a E n s t i t ü s ü Bahçelievler, 7. Cad. 17. Sok. Nu. 38, Ankara / TÜRKİYE Tel: ( ) Belgegeçer: ( ) Genel ağ: e-posta: Yalım Kaya Bitigi Osman Fikri Sertkaya Armağanı, Öncü Basımevi nde 500 adet basılmıştır. (Kazımkarabekir Cad. 85/2 İskitler/ANKARA Tel: ) Ankara /2013

3 Yalım Kaya Bitigi. Osman Fikri Sertkaya Armağanı, Ed. Hatice Şirin User Bülent Gül, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 2013: TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER * Doç. Dr. Eyüp BACANLI TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi [Türkiye] Giriş Bu makalede tarihi ve çağdaş Türk dillerindeki topluluk morfemleri ile grup (veya asosiye) çoğulu bildiren morfemler ele alınacaktır. Gramer kategorilerinden olan sayı genellikle dünya dillerinde tekil çoğul karşıtlığına dayanır. Ancak dünya dillerinde sayı kategorisi genellikle kendine özgü farklılıklar taşır. Bazı diller için aynı türden birden fazla varlığı belirtmek için çoğul işaretlemesi yapmak zorunlu iken bazılarında bu sadece anlam karmaşasını önlemek için başvurulan bir yöntemdir. Bazı dillerde cansız varlıklar için çoğul işaretlemesi yapılmaz. Bazı diller ikili (tesniye), üçlü, dörtlü, (2-10 arasını geçmeyecek şekilde) birkaçlı (paucal) gibi özel sayı değerlerine ve bunları ileten özel morfemlere sahiptir. İkili değer Arapça, İbranice ve bazı Slav dillerinde; üçlü, dörtlü, birkaçlı gibi sayı değerleri ise daha ziyade Avustranezyan olarak da bilinen bazı egzotik dillerde yaygın olarak görülmektedir (Corbett 2000: 19-38; 2001: ). İlk Türkçeyle ilgili etimolojik rekonstrüksiyon tasavvurlarını (bk. Dıbo 2006) saymazsak Türkçenin tarihi boyunca ve çağdaş Türk yazı dillerinde isimlere eklenen ikili, üçlü, dörtlü, birkaçlı gibi minör sayı değerleri ileten özel ekler yoktur. Ancak emir kipinin 1. çoğul şahsı için çeşitli Türk yazı dillerinde ikili ve ikiden çok ve ayrıca çeşitli Anadolu ve Azerbaycan ağızlarında ikiden çok anlamı katan özel ekler kullanılmaktadır (Demir 2000; Doğan 2012). Nevskaya Yakutçada, Dolgancada, Tuvacada, Tofacada, Hakasçada, Altaycada (ve Altaycanın Tuba, Kumandı ağızlarında), Şorcada ve Türkmencede 1. çoğul şahıs emir eklerinin ( biz ikimiz anlamında) ikili ve ( biz hepimiz anlamında) çoğul bildiren biçimlerini ele almıştır (2005). Yakın zamanda Gülsevin aynı ayrımın Şecere-i Türk, Kısasü l- Enbiya ve Şiban Han Divanı gibi tarihi Türk dili yadigârlarında da bulunduğunu keşfetmiştir (Gülsevin 2013). Bu çalışmada Türk yazı dillerindeki ve Türkiye Türkçesinin ağızlarında çoğulla ilişkili alt değerler olan topluluk ve grup (veya asosiye) çoğulu kavramlarını ileten bazı ek ve enklitikler Corbett in teorik yaklaşımları çerçevesinde değerlendirilecektir. Ele alınacak topluluk işaretleyicileri, Göktürkçe dönemindeki - gun, Tuvacadaki -şkı(lar)/-lışkı(lar) ekleri ve Tofacadaki -lışkı eki ile etimolojisi * Bu makalenin önceki bir versiyonu II. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatının Bugünkü Sorunları ve Çözümleri Sempozyumu nda (30 Mayıs 1 Haziran 2013, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul) sunulmuştur.

4 Eyüp BACANLI belirsiz guş enklitiğidir. Ele alınacak grup çoğulu ekleri ise Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil eki, Türkiye Türkçesi ağızlarındaki -i:n (-ıyn/iyn), -ylı, -e:ni/- i:ni, -eyl(i), -i:li gibi değişkeler ve Tuvacadaki sug enklitiğidir. (Günşen 2004; Ersöz 2008; Koçoğlu Gündoğdu 2012: 79). Konuya geçmeden önce topluluk ve grup çoğulu terimlerine açıklık getirmek gerekir, çünkü aile, grup, topluluk gibi kavramlar literatürde iç içe geçmiş durumdadır. Dilbilimine göre topluluk ve grup çoğulu kavramları eş değer değildir ve bunlar eş anlamlı olarak kullanılmaz. Bu gerçeği Eski Türkçe keliŋünüm ve Türkiye Türkçesindeki gelinimgil sözcük biçimleri de apaçık göstermektedir. Eski Türkçedeki sözcük biçimi bana ait gelinler topluluğuna, Türkiye Türkçesindeki sözcük biçimi ise gelinim ve (onunla ilişkili olan) diğerlerine, gelinim ve asosiyelerine gönderme yapar. Aşağıda önce topluluk, ardından grup çoğulu morfemleri ele alınacaktır. 2. Topluluk değeri ve Türk yazı dillerindeki morfo-sentaktik görünümü Sayı kategorisiyle ilişkili değerlerden olan topluluk üyelerin hep birlikte tek bir birim olarak ele alınmasını ifade eder (Corbett 2000: 118). Dünya dillerinde topluluk değeri birbirinden farklı özelliklere sahip olabilir ve literatürde topluluk la ilgili tanımlarda çeşitlilik gözlenir. Topluluk morfemleri genellikle (parmaklar, bacaklar, gözler, vb) insan uzuvlarının, doğadaki insan dışı canlı ve cansız varlıkların birlikteliğine, zaman ve mekânda toplu halde bulunmasına işaret eder (Corbett 2000: ). Corbett in bu tanımına rağmen Türk dillerindeki topluluk ekleri akrabalar için kullanılmaktadır ve zaman ve mekânda bir arada olmaları da gerekmemektedir. Türk yazı dillerinde topluluk ifade eden birkaç ek tespit edilmiştir. Bu kısımda ele alınacak morfemler Göktürkçedeki -gun (veya Erdal a göre -AgUn) ile Tuvacadaki -ışkı(lar), -lışkı(lar) ve Tofacadaki -lışkı ekleri ile yine Tofacadaki guş enklitiğidir. Sayı sıfatlarına eklenerek topluluk, ortaklık, birliktelik veya tane anlamı ileten Eski Türkçe -AgU (çeşitli çağdaş Türk yazı dillerinde -Aw, -Av, -U, -IA/-UO), Özbekçe -tä, Hakasça -OlAŋ, Tuvaca -AlAA(n), Tofaca -AAlIn ekleri konumuzun dışındadır. Yakutçadaki bihikki biz ikimiz (birlikte) ve ehikki siz ikiniz (birlikte) doğal olarak ikili (tesniye) şeklinde yorumlanır ancak bu zamirler ikili bildiren ve yaygın paradigması olan bir ekle elde edilmemişlerdir. Bunlar Yakutçada bihigi biz ve ehigi siz zamirlerinin ikili değer bildiren biçimleri olarak kullanılırlar. Dahası, bu zamirler başka bir zamir veya isimle birlikte kullanılmalıdır: kini bihikki biirge o ve ben birlikte, o ve ben ikimiz, Ohonoos bihikki Afanasiy ve ben (ikimiz birlikte), en bihikki sen ve ben (ikimiz), Zahar İvanoviç ehikki Zahar İvanoviç ve sen (ikiniz), vb (Nevskaya 2005: ) Eski Türkçedeki -gun eki Runik yazıtlardaki bazı kelimelerde genellikle -gun (Tenişev 1988: 16-17; Sertkaya 1994: 335; Tekin 2003: ) şeklinde okunan 1 bir topluluk eki dikkati çeker: keliŋünüm / käliŋünüm / keliŋẅnẅm (KT K9) gelinlerim, iniyigünüm / iniygünüm / ini:gü:nim / iniyägünüm / iniygẅnẅm (KT G1, K11, BK K1) küçük erkek kardeşlerim ve taygunuŋız / tayagunuŋuz (KT GD) yüksek memurlarınız / tay gibi oğullarınız / taylarınız (sözcüklerin yazım ve yorum farkları için bk. Clauson 1972: 170, 568, 719; Tenişev 1988: 17; Tekin 2003: 101; 2010: 20, 38, 40; 1 Erdal bu eki -AgUn olarak okur (2004: 160). 168

5 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER Erdal 2004: 160; Berta 2010: 127, 183, 202; Ölmez 2012: 78, 88). Türkologların yayınlarında yukarıdaki üç sözcüğün yazılışı ve yorumlanmasında birtakım küçük farklar olmakla birlikte içeriklerinde çoğul ve topluluk anlamı bulunduğu konusunda görüş birliği vardır. Tenişev (1988: 16-17) aynı ekle ilgili olarak çeşitli Türk yazı dillerinden sözlükselleşmiş izlenimi veren başka örnekler de verir: Divanu Lügati t-türk te (Atalay 2006, 1. Cilt: 528.) geçen kadın kadnagun ikilemesi Kaşgarlı Mahmud tarafından kayın, kayınbabalar; güveyiler için söylenir, ardarda kadın kadnagun denir şeklinde açıklanmıştır. Ancak bu sözcük bu haliyle kalıplaşmış bir ikileme hüviyetindedir ve çoğul anlamı -gun ekinden değil (Türkçedeki çoluk çocuk, iş güç, Kazakçada nadiren görülen kız kırkın kızlar örneklerinde olduğu gibi) ikilemeden kaynaklanır. Tenişev (1988: 17) ayrıca hangi yazı dilinde olduğunu belirtmediği arqagün aile, akrabalar ile Karakalpakça ve Kırgızcada gelinin akrabaları; zevcenin akrabaları anlamına gelen törkin / törkün sözcüğünün de bu topluluk ekiyle türetildiğini belirtir. Yazıtlar Türkçesinde 3 sözcükte kullanılan -gun eki bir topluluk ekidir. 1. tekil şahıs iyelik ekiyle çekimlenen ilk iki sözcük konuşana ait gelinler ve küçük erkek kardeşler topluluğuna gönderme yapar. Taygunuŋız (Erdal a göre tayagunuŋuz) sözcüğünün anlamlandırılmasında ise farklılık görülür. Bu sözcüğü Tekin (2003: 102) tay gibi oğlanlarınız, Erdal (2004: 160) your colts - taylarınız, Ölmez (2012: 88, 101) gençleriniz, Clauson (1972: 568) high officials yüksek memurlarınız şeklinde yorumlamışlardır. Berta (2010: 202) herhangi bir yorum yapmadan taygunlarınız şeklinde bırakmıştır. Eğer Erdal ın taylarınız yorumu doğruysa bu sözcük biçimi akrabalık ve hatta insan dışı bir varlık topluluğuna işaret etmektedir. Böyle yorumlanırsa Türk dillerinde ilk defa bir topluluk ekinin akraba ve hatta insan dışı varlıklar için de kullanılabildiği sonucu çıkar. Çünkü bu kısımda görüleceği üzere Türk dillerindeki topluluk ekleri genellikle akrabalık terimlerine eklenmektedir. Öte yandan Tekin in tay(gibi oğul)larınız yorumu bu sözcükte benzetme sanatı yapılmış olabileceğini ima etmektedir. Ölmez in gençleriniz yorumu Tekin in bu yorumunun devamı niteliğindedir. Yukarıdaki örneklere bakarak bu ekin kullanımının Eski Türkçede yaygın olduğunu düşünmek yanıltıcıdır. Çünkü bu ekleri taşıyan sözcükler -lar ve -An çoğul eki taşıyan diğer sözcüklerle aynı bağlam ve hatta aynı cümlede bile kullanılabilmektedir: iniygünüm oglanım (KT G1, K11) (siz) erkek kardeşlerim (ve) oğullarım (Tekin 2010: 20-21), öglerim ekelerim keliŋünüm kuunçuylarım (KT K9) (diğer) annelerim, ablalarım, gelinlerim, prenseslerim (krş. Tekin 2010: 38-39). Erdal ayrıca Yenisey yazıtlarından şu örnekleri verir: kälinlärim gelinlerim, küdägülärim güveylerim, kadaşlarıŋız akrabalarınız (2004: 158). Görüldüğü gibi Orhon yazıtlarındaki keliŋünüm yerine Yenisey yazıtlarında kelinlerim kullanılmıştır. Bu durumda akla iki ihtimal gelmektedir. Ya bu ek Orhon Türkçesinde bazı sözcüklerde arkaik bir ek olarak düzenli kullanılıyordu, ya da daha başka sözcüklerde de -lar ekiyle bir nöbetleşme yaşanıyordu. Bu sorulara eldeki malzemeyle net cevaplar vermek zor gözükmektedir. Kesin olan şu ki -gun (veya - AgUn) bir topluluk ekidir ama bu işlevi Eski Türkçede -lar eki de görebilmektedir Tuvacadaki -(lı)şkı(lar). Tuvacada -şkı, -şkılar, -lışkı, -lışkılar gibi biçimleri olan ek literatürde topluluk eki olarak bildirilmektedir (İshakov ve Palmbah 1961: ; Arıkoğlu 2007: ). İshakov ve Palmbah (1961: 171) bu ek hakkında şunları yazarlar: 169

6 Eyüp BACANLI sıradan akrabalık terimlerinden akrabalık veya özellik derecesine göre birleşmiş insanlar grubu (aile bireyleri) anlamında topluluk isimleri kurulur. Ekle kurulan sözcüklerde topluluk anlamı bariz olmakla birlikte ek daima aynı türden insan veya akraba topluluğuna işaret etmemektedir. Eki taşıyan sözcükler muhtemelen Tuvalıların geleneksel sosyal ilişkilerinden dolayı yarı sözlükselleşmiş anlamlar kazanmıştır. Örneğin anne ve ana anlamına gelen ava ve iye sözcüklerinden türetilen avalışkı(lar) / avaşkı(lar) ve iyeşki(ler) sözcük biçimleri analar / anneler topluluğu yerine çocuklarıyla birlikte ana / anne anlamı taşımaktadır. Aynı durum baba anlamına gelen ada için de geçerlidir: adalışkı(lar) / adaşkı(lar) çocuklarıyla birlikte baba. Benzer yarı sözlükselleşmiş topluluk anlamı bu ekle elde edilen çesteşkiler küçük kız ve erkek kardeşleriyle birlikte enişte (çeste enişte, ablanın kocası ), çaavaşkılar küçük kız ve erkek kardeşleriyle birlikte yenge ve çeŋgeşkiler kız ve erkek kardeşleriyle birlikte yenge gibi sözcük biçimlerinde de görülmektedir. Gerçek topluluk anlamı ugba abla sözcüğünden türetilen ugbalışkılar / ugbaşkılar kızkardeşler, kuda dünür sözcüğünden türetilen kudaşkılar dünürler, baja bacanak sözcüğünden türetilen bajaşkılar bacanaklar sözcük biçimlerinde görülür. Sadece bu üç sözcükte bu ek, aynı türden akrabalar topluluğuna işaret etmektedir. Son terim ise akı ağabey ve duŋma küçük kardeş sözcüklerinin birleşmesiyle ikilemeli olarak kurulmuş olan akı-duŋmalışkı / akı-duŋmaşkı terimidir ve (erkek ve kız, büyük ve küçük) kardeşler topluluğu anlamına gelir. Bir yönüyle bu terim de aynı türden veya birbirine denk varlıklar topluluğuna işaret etmektedir ama yapısı diğerlerinden farklıdır (örnekler için bk. İshakov ve Palmbah 1961: ). Tuvacaki ekin bazı kullanımlarını (yarı) sözlükselleşmiş saymamızın temel nedeni bazı sözcük biçimlerinin aynı türden varlıklar topluluğuna işaret etmemesidir. Örneğin çaavaşkılar ve çeŋgeşkiler sözcük biçimleri (büyük veya küçük) yengeler topluluğuna değil, yenge ve onun kız ve erkek kardeşlerine işaret etmektedir. Dolayısıyla ekin anlamı çok net olmadığından o kullanımları sözlükselleşmiş saymak mümkündür. Zaten Palmbah ın sözlüğünde bu sözcük biçimlerinin çoğunu bulmak mümkündür: 1955: 40, 78, 247, 416, 483, 505, Tofacadaki -lışkı eki Tuvacadaki ekin aksine Tofacadaki -lışkı ekinin hem şekli hem de anlamı tektir. Ek tek biçimlidir ve sonuna -lar çoğul eki almaz. Ek, akraba terimlerine eklenir ve düzenli olarak aynı türden akrabalar topluluğuna işaret eder. Aşağıdaki tabloda, Rassadin in (1978: 19-20) verdiği örnekler sunulmaktadır: Tekil Topluluk Anlam a:ha a:halışkı ağabey-ler (topluluğu) duŋma duŋmalışkı küçük erkek veya kız kardeş-ler (topluluğu) uba ubalışkı abla-lar (topluluğu) baçja baçjalışkı bacanak-lar (topluluğu) huda hudalışkı dünür-ler (topluluğu) hudugıy hudugıylışkı dünürcü-ler (topluluğu) şooza şoozalışkı adaş-lar (topluluğu) Tablo 1: Tofacadaki akraba terimlerinde topluluk 170

7 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER Ancak, Tofacadaki tek topluluk morfemi bu -lışkı eki değildir. Rassadin bu ekin dışında ayrıca etimolojisi belirsiz kuş / guş sözcüğünün de ata baba, i:he ana, açja baba, aba anne, eş arkadaş sözcüklerine eklenerek yine topluluk bildiren birleşik sözcükler oluşturduğunu belirtir (1978: 20). Ancak bunlardan ana ve baba anlamına gelen sözcüklerle kurulan biçimler doğası gereği ikili (tesniye, dual) olarak yorumlanacaktır: atam guş, abam guş, açjam guş, i:hem guş ebeveynlerim, ana babam. Son örnekte ise esas sayı değeri belirsiz olmakla birlikte topluluk anlamı belirgindir: eçjim guş arkadaşlarım. Türk yazı dillerinin topluluk morfemlerinin kurduğu sözcük biçimlerinin analizi, bu eklerin yalnızca akrabalık terimlerinde işlev gördüğünü göstermektedir. Bu da Smith-Stark ın (1974; krş. Corbett 2000: 56) önerdiği Canlı Varlık Hiyerarşisi nde bu eklerin ortalarda bir yerlerde işlev gördüğü anlamına gelmektedir: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canlı > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 1: Türk yazı dillerinde topluluk çoğulunun Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı 3. Grup (asosiye) çoğulu Grup veya asosiye çoğulu bir isim ve ona ilave edilen bir işaretleyiciden oluşan ve ismin karşıladığı ana üye ile onunla ilişkili (asosiye) bir veya daha fazla üyeden oluşan bir takımdır (Corbett 2000: 101). Örneğin Macarcada János-ok sözcük biçimi Yanoşlar, ismi Yanoş olan birden fazla insan anlamına gelirken János-ék sözcük biçimi Yanoşgil, Yanoş ve grubu, Yanoş ve asosiyeleri anlamına gelir (Corbett 2000: 102). Türkiye Türkçesinde ve Azerbaycan Türkçesinde kullanılan ve tek şekilli olan -gil eki grup çoğulu bildiren bir ektir. Buna asosiyetif ek de denebilir. Ersoy, -gil ekinin Çuvaşçada ev, aile anlamına gelen kil sözcüğünden geldiğini iddia eder (2007). Bu varsayım yüksek ses benzerliğinin yanı sıra, -gil ekinin ve genel olarak dünya dillerindeki grup çoğulu bildiren morfemlerin en çok o ve ailesi anlamını ilettiği düşünüldüğünde akla yatkındır. Yapılan literatür taramasında grup çoğulu eklerinin Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerinde, Tuvacada ve Türkiye Türkçesinin Rumeli Göçmen, Batı Anadolu Yörük ve Bartın ağızlarında bulunduğu görülmüştür. Türkiye Türkçesinin genellikle Rumeli ama kısmen Anadolu ağızlarında Ersöz ün (2008) tek bir ekin allomorfları olarak değerlendirdiği bazı ekler tespit edilmiştir. 2 Nazilli S li Köyü ağzındaki -ä:ni; Örencik ağzındaki -ä:li; İzmir in Kınık ilçesinin Kocaömer Köyü ağzındaki -e:nĕ; Tavşanlı ilçesi ve köylerinde kullanılan -eyni; Adana Yüreğir ve Yöresi göçmen ağızlarındaki -in, -i:ni, -ıynı; Edirne Dağlı ağzındaki -i:n, -i:ne, -ıyn, -ylı, -ylın, -i:li ve Manisa nın Yunt Dağı köylerinden biri olan Osmancalı Köyü ağzındaki -eyl gibi birbirine benzeyen eklerin Türkiye Türkçesindeki -gil ekiyle aynı işlevi taşıdığı haber verilmektedir (Kalay 1998; Günşen 2004; Ersöz 2008). Bunların dışında Bartın ın Kurucaşile ilçe merkezinde (ve belirtilenlere göre ayrıca ilçenin köylerinde) -i:l/-i:li, Bartın merkeze bağlı Kışla köyünde -eyli biçimlerinin kullanıldığını Bartınlı öğrencilerimiz Sabriye Özdeniz ve Eren Bütünöz haber vermektedirler. Edirne ve Rumeli göçmenleri ağızlarındaki ekler, Günşen e göre (2004: 158) -gil ekinin fonetik değişmeler 2 Günşen 2004 ve Ersöz 2008 de eklerin uzunluğu genellikle üzerlerinde çizgiyle gösterilmiştir: ē, ǟ, ì vb. Burada uzun vokaller : işaretiyle gösterilecektir: 171

8 Eyüp BACANLI sonucu aldığı şekil olarak açıklanırken Kütahya nın Tavşanlı ilçesi ve yöresi ağızlarındaki -eyni değişkesinin etimolojisi (1. tekil şahıs iyelik eki -m ile birlikte - meyni biçiminde) Gülensoy tarafından -m 1. Kişi teklik eki öy ev ü iyelik eki n koruyucu ünsüz i (< e) yönelme durumu eki şeklinde yapılır (Gülensoy 1988: 77, 4. dipnot; krş. Ersöz 2008: ). Ersöz ün (2008: 372) de belirttiği gibi ek veya eklerin kökeni hakkındaki görüşler henüz tatmin edici nitelikte değildir Grup çoğulu eklerinin yapısal özellikleri Yukarıdaki grup çoğulu eklerinin yapısal (gramatikal) özellikleri hakkında karşılaştırmalı olarak şunlar söylenebilir: Ekler, genellikle şahıs adlarının ve/veya akrabalık terimlerinin sonunda tek başına kullanılırlar: dayımgil, dedemgil, Mehmetgil, Ayşegil, Edirne. anami:n anamgil, amıcami:n amcamgil, agamıylın ağabeyimgil, Bartın. dayımeyli dayımgil, halami:li halamgil, Aleyli/Ali:li Aligil, Tuvaca avam sug anamgil. Ancak Batı Anadolu Yörük ve Rumeli ağızlarındaki eklerin aksine (Günşen 2004; Ersöz 2008) -gil eki, Bartın daki -i:li/-eyli ekleri ile Tuvacadaki sug enklitiği, normal çoğul ekinin -ler allomorfunu da alabilmektedir: dayımgiller, dedemgiller, Mehmetgiller, Ayşegiller, Bartın teyzemi:lile:, dayımeylile:, Haticei:liler, Mustafeyliler, Tuvaca U. Dandar, H. Ösküs-ool suglar U. Dandar ve H. Ösküs-oolgiller 3, vb. Grup çoğulu ekleri, eklendikleri sözcüklere her halükarda onlar şeklinde yorumlanabilecek bir çoğul anlamı katarlar. Onlar anlamı taşıyan çoğul özneli bütün cümlelerde, özne yüklem uyumu doğrultusunda (zorunlu olmamakla birlikte) yüklemde -lar 3. çoğul şahıs eki bulunabilir. -gil ekini taşıyan sözcükler özne görevindeyse yüklem çoğul eki alabilmektedir: Annemgil alışverişe gitti/gittiler, Edirne (Balkan göçmenleri) Git ingemi:ne sö:le, sana bi sepet eşek yımırtası versinne Git yengemgile söyle, sana bir sepet eşek yumurtası versinler (Günşen 2004: 155), Nazilli (S li Köyü) Fadimä:ni bizim_evi ge:cegle: Fadimegil bizim eve gelecekler (krş. Ersöz 2008: 364). Gülsevin in belirttiği gibi -gil ekinin (ve ağızlardaki diğer değişkelerin) iyelik eklerinden sonra kullanılabilmesi, onu (ve benzerlerini) yapım ekleri arasında görmeyi zorlaştırmaktadır. Gülsevin -gil ekini -lar çokluk, -ma olumsuzluk ve diğer bir dizi ekle birlikte sözlüksel kelime türetmeyen, kelimelerde tür değişikliği yapmayan, cümle içinde öge belirlemek ve ilişki kurmak gibi fonksiyonları olmayan ekler olarak tanımladığı Kategori Ekleri grubuna dâhil eder (2004: ). Biz, Gülsevin in değerlendirmelerinin burada ele alınan bütün grup çoğulu ekleri için de geçerli olduğunu düşünüyoruz. Grup çoğulu ekleri genellikle Türkçenin ünlü ve ünsüz uyumlarına uymaz: dayısıgil, Yiğitgil, Edirne. alami:n halamgil, Nazilli S li Köyü anamä:ni anamgil, İzmir Kınık Kocaömer Köyü a:şae:nĕ Ayşegil, Tavşanlı bobameyni babamgil, Bursa (Balkan göçmenleri) anami:li anamgil, Bartın Kurucaşile dayımi:li dayımgil, Bartın Kışla Köyü 3 Sayın Koçoğlu Gündoğdu ya bu paragraftaki Tuvaca örnekleri gönderdiği için teşekkür ederim. 172

9 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER halameyli halamgil (Korkmaz 2007: 47; Gülsevin 2004: 1273; Günşen 2004; Ersöz 2008). Ancak özellikle Balkan göçmeni ağızlarında nadiren de olsa bazı değişkelerin damak uyumuna uyan biçimleri tespit edilmiştir. Adana Yüreğir Göçmen ağızları: anam_ıynı anamgil ; Edirne Gacal ve Pomak ağızları: agamıylı ağabeyimgil, bobamı:n babamgil ; Kırklareli Göçmen ve Dağlı ağızları: anamıyn, bubamıyn (Ersöz 2008: 366, 367, 369). -gil eki vurguyu üzerine almaz: dayısıgil, annemgil (Gülsevin 2004: 1273). Öğrencilerimiz Bartın ağızlarındaki değişkelerin de vurguyu taşımadıklarını ifade etmişler ve telaffuzla göstermişlerdir: Ali:li, dedemeyli. Günşen le şahsi görüşmemizde Edirne ağızlarındaki değişkelerin vurguyu üzerine aldıklarını ifade etmiş ve kendisi de birkaç kelimeyle örneklendirmiştir: dedemi:n dedemgil, amucami:ne amcamgile. Hem -gil eki hem de ağızlardaki ekler, kendilerinden sonra hal ekleriyle birleşebilir: dedemgil(ler)in, amcamgil(ler)i, komşumuzgile, Ahmetgil(ler)de, bubami:ne babamgile, amıcami:ni amcamgili, ti:zeni:nden teyzengilden teyzeme:ne teyzemgile, teyzeme:nide teyzemgilde, dayıme:niden (Günşen 2004: ; Ersöz 2008: 365), Bartın Kurucaşile Özlemi:liden Özlemgilden, Bartın Kışla Köyü muhtareylide muhtargil, Tuvaca avam sugga annemgile Grup çoğulu eklerinin kullanım alanları Grup çoğulu ekleri gerçek ve yasal akrabalık ve hatta yakınlık bildiren baba, ana, anne, abla (aba), ağabey (abi), bacı, amca, dayı, hala, teyze, dede, nine, ebe, büyükbaba, büyükanne, enişte, yenge, kaynana, kayın, dünür, sağdıç, komşu, yavuklu, nişanlı, arkadaş, vb terimlerden sonra farklı ölçeklerde kullanılabilir. Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil eki yukarıdakilerle ve onlara eşdeğer pek çok sözcükle kullanılabilir. Ancak Rumeli ağızlarındaki -i:n ekinin kullanımı Günşen in ifadesiyle sonu ünlüyle biten akrabalık isimleri ile sınırlıdır (2004: 154). Türkiye Türkçesindeki -gil eki için bk. Ergin 1986: 178; Gülsevin 2004: 1273; Korkmaz 2007: 47; Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185; Karaağaç 2012: 274. Koçoğlu Gündoğdu Tuvacadaki sug enklitiğinin akrabalık terimleriyle kullanılabildiğini belirtmiş ve iyelik eki almış ava-m sug anne-m-gil örneğini vermiştir. Yukarıdaki bütün örneklerde görüldüğü gibi grup çoğulu ekleri akraba terimlerine doğrudan değil, onların iyelik eki almış biçimlerine eklenebilmektedir. Bu noktada pratikte tekil şahıs iyelik eklerinin kullanıldığını ve sıklık bakımından 1. > 2. > 3. tekil şahıs iyelik ekleri şeklinde bir ölçeğin görüldüğü belirtilmelidir (bk. Günşen 2004: 154). Bununla birlikte dünürümüzgil, komşumuzgil gibi sözcük biçimlerinin kullanımı da karşılıklı ilişkinin çift taraflı çoğul niteliği gereği teorik olarak mümkündür. Nitekim, Kononov da komşumuzgil örneğini vermiştir (1956: 69, dipnot). Benzer kullanımlar Azerbaycan Türkçesinde de görülmektedir: ämmioğlunuzgil (Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185). -gil eki, şahıs adlarından sonra kullanılır: Türkiye Türkçesi Aligil, Yaşargil, Ahmetgil, Özgürgil, Sevalgil; Azerbaycan Türkçesi Häsängil, Ähmädgil, Kübragil vb (Ergin 1986: 178; Gülsevin 2004: 1273; Korkmaz 2007: 47; Kartallıoğlu ve Yıldırım 2007: 185; Karaağaç 2012: 274). Tuvacadaki sug enklitiği de şahıs adlarına eklenebilmektedir ancak Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil ekinin aksine 4 Tuvaca örnek için Sayın Koçoğlu Gündoğdu ya teşekkür ederim. 173

10 Eyüp BACANLI sug enklitiği grubu kapsayan bütün isimlerden sonra eklenmektedir. Bu durum grup çoğulu morfeminin o ve diğerleri şeklindeki asıl (yani gramatikal) işlevini yitirmesine ve gibiler, ve benzerleri türünde bir anlamın ortaya çıkmasına yol açmaktadır: H. Kaygal-ool, U. Dandar, H. Ösküs-ool suglar H. Kaygal-ool, U. Dandar, H. Ösküs-oolgiller, Yuriy Arançın, Monguş Kenin-Lopsan, Yuriy Künzegeş suglarnıŋ Yuriy Arançın, Monguş Kenin-Lopsan, Yuriy Künzegeşgillerin Bistiñ klasstan Valeriy Şaravii, Vasiliy Doruun-ool suglar Bizim sınıftan Valeriy Şaravii, Vasiliy Doruun-oolgiller (Koçoğlu Gündoğdu 2012: 79). Türkiye Türkçesi ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin kullanım alanlarında çeşitli kısıtlamalar görülebilir. Edirne yöresindeki -i:n, -ıyn, -ıyl, -ıylı(n) gibi eklerin şahıs adlarına eklenebildiğine dair bir kayıt veya bir örnek Günşen in ve Ersöz ün makalelerinde bulunamamıştır. Ancak Nazilli nin S li Köyü ve İzmir Kınık ın Kocaömer Köyü ağızlarında bunun mümkün olduğu Aliä:ni Aligil, A:medä:ni Ahmetgil, Hüseinä:ni Hüseyingil, Me:mede:nĕ Mehmetgil gibi örneklerde açıkça görülmektedir (Ersöz 2008: 363, 364). Balkan göçmenlerinin ve Trakya Yöresi ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin ise şahıs adlarıyla kullanımı yok gibidir. Ersöz ün makalesinde Adana Yüreğir ve Yöresi Göçmen Ağzından bulunan malzemeler sunulurken bir yerde Cemil_i:nin Cemilgilin ibaresi geçer 5 (Ersöz 2008: 366). Bunun dışında Trakya ağızlarındaki ve Rumeli göçmen ağızlarındaki grup çoğulu eklerinin şahıs adlarına eklendiğini gösteren bir veri Günşen 2004 ve Ersöz 2008 de yoktur. Oysa akrabalık adlarıyla birleşimi gösteren yüzlerce örnek verilmiştir. Sayın Günşen le şahsi görüşmemizde kendi doğup büyüdüğü köyde de -i:n ekinin aktif olarak kullanıldığını ama asla şahıs, meslek ve unvan adlarına eklenmediğini, yalnızca sonu ünlüyle biten akrabalık adlarına eklendiğini belirtmiştir 6. Kendisi, Ersöz ün makalesinde geçen Adana Yüreğir Göçmen ağzından derlenen metinlerde geçen Cemili:n örneğinin etkilenme sonucu olabileceğini belirtmiştir. Bütün bunlardan sonra biz de bu örneğin, standart Türkçedeki ve ağızlardaki -gil ekinin doğal bir etkisi sonucunda kullanılmış olabileceğini düşünüyoruz. -gil ekinin, ağızlarımızda daha yaygın olarak bazı meslek ve unvan adlarına eklenerek de grup çoğulu türettiği görülür: valigil, kaymakamgil, savcıgil, yüzbaşıgil, muhtargil, sütçügil, kasapgil, oduncugil, berbergil, vb (krş. Ergin 1986: 178). Rumeli ağızlarındaki eklerin yalnız akrabalık terimlerinde kullanıldığına yukarıda değinilmiştir. Ersöz, Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki eklerin meslek ve unvan adlarında görülmediğini ilk elden teyit etmiştir (şahsi görüşme). Bartınlı öğrencilerimiz ise Bartın daki değişkelerin meslek adlarına rahatlıkla eklenebildiğini belirtmişlerdir: kaymakami:li, bakkali:li, kayıkç(ı)i:li, muhtareyli, ormanc(ı)eyli, vb. -gil ekinin o ve ailesi anlamı zamanla sülale adlarının oluşmasında rol oynar (Ersöz 2008: ). Örneğin, sütçügil sözcüğü ilk başlarda sütçü ve ailesini bildirirken zamanla sütçüler namıyla bilinen aileyi (Sütçüler ailesini veya sülalesini) karşılayan özel bir ada dönüşebilir. Böylece eklendiği sözcük, cins adı kategorisinden özel ad kategorisine sıçrar. Günümüzde bu eki taşıyan soyadlarıyla da karşılaşmak mümkündür: İmamgil, Sütçügil, Çağlayangil, Kasapgil, vb. 5 6 Ersöz le şahsi iletişimimizde, makalesinde font uyuşmazlığı nedeniyle ulama işaretinin yanlışlıkla â şeklinde çıktığını belirtmiştir. Sayın Günşen e verdiği bilgiler ve katkısından dolayı teşekkür ederim. 174

11 TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER -gil ekinin o ve ailesi, o ve asosiyeler anlamı, Cumhuriyet döneminde bazı hayvan ve bitki familyalarının belirtilmesi amacıyla botanik ve zooloji alanlarındaki terim ihtiyacının karşılanmasında da işlev görmüştür (Korkmaz 2007: 47): abanozgiller, ananasgiller, barbunyagiller, buğdaygiller, cevizgiller, atgiller, ayıgiller, köpekgiller vb. Yukarıda görüldüğü gibi grup çoğulu bildiren bu eklerin hepsi akrabalık terimlerine eklenmektedir. -gil eki, Batı Anadolu (Manisa, İzmir, Kütahya) Yörük ve Bartın ağızlarındaki ekler ve Tuvacadaki sug enklitiği ayrıca insanların özel adlarına da eklenmektedir. Dahası, -gil eki ve Bartın ağızlarındaki -i:li/-eyli ekleri ayrıca meslek ve unvan adlarına rahatlıkla eklenebilmektedir. Dolayısıyla işlev alanı en geniş olan grup çoğulu ekleri bunlardır. Akraba terimlerindeki kullanımlar başta olmak üzere en yaygın anlam o ve ailesi olmasına rağmen o ve diğerleri, o ve grubu, o ve avanesi gibi anlamlar da görülmektedir. Rumeli ağızlarındaki ekler hariç diğer bütün grup çoğulu morfemlerinin işlev alanı, Smith-Stark ın (1974) önerdiği ve sayı kategorisi araştırmalarında yaygın görülen Canlı Varlık Hiyerarşisi nin ortalarıdır. Aşağıdaki 2 ve 3 numaralı figürler Corbett in (2000: 103) asosiyetif çoğulun hiyerarşideki yeri ni gösteren figüründen uyarlanmıştır: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canlı > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 2: -gil, Yörük ağızlarındaki -ä:ni, Bartın ağızlarındaki -i:li/-eyli ve Tuvacadaki sug morfemlerinin Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı Yukarıdaki hiyerarşide karartılan kısımlar, Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerindeki -gil, Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki -ä:ni eklerinin ve Tuvacadaki sug enklitiğinin doğal işlev alanını göstermektedir. Öte yandan Tuvacadaki ve Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki morfemlerin meslek ve unvan adlarında kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Bu eklerin hiyerarşide insan alanındaki kullanımları şahıs adlarıyla sınırlıdır. Rumeli ağızlarının taşıyıcıları olan Trakyalı sakinlerin ve Türkiye ye yayılmış olan Rumeli göçmenlerinin ağızlarındaki değişkelerin işlev alanı, eldeki verilere bakıldığında, sadece akraba terimleriyle sınırlı gözükmektedir. Rumeli ağızlarındaki değişkelerin işlev alanı ise aşağıdaki figürde gösterilmektedir: konuşan > muhatap > 3. şahıs > akraba > insan > canl > cansız (1. şahıs (2. şahıs zamirleri) zamirleri) Figür 3: Rumeli ağızlarındaki grup çoğulu ekinin Canlı Varlık Hiyerarşisindeki işlev alanı Yukarıdaki iki figürde görüldüğü gibi bu ekler hiyerarşideki şahıs zamirlerinde ve insan dışı diğer canlılar ile cansız varlıkların adlarında kullanılmaz. Türkiye Türkçesinde botanik ve zooloji gibi bilim dallarındaki familya terimleri için -gil ekinin kullanılmış olması bu gerçeği değiştirmez. Bu durum sadece insanlar arası aile, grup, asosiye ilişkisinden bilimsel terim türetirken de yararlanıldığını gösterir. Öte yandan, grup çoğulu (veya asosiyetif çoğul) terimi morfolojik işaretlemenin dışındaki bazı çoğullar için de kullanılmaktadır. Yukarıdaki hiyerarşinin tepesini oluşturan şahıs zamirlerinin çoğul biçimleri ve özellikle de biz ve siz anlamına gelen zamirler, Moravcsik tarafından ben ve diğerleri, sen ve diğerleri anlamında 175

12 Eyüp BACANLI asosiye (grup) çoğulu olarak nitelenir (1994). Bu konudaki uzun tartışmalar konumuzun dışındadır ve ilgilenenler daha fazla bilgi için Corbett (2000: ) ve Bobaljik e (2008) bakabilir. Grup çoğulu ekleri, bilindiği üzere Türkiye Türkçesi ağızlarında daha yaygın kullanılmakta, edebi dilde kullanımı zayıflamakta ve yerini -lar ekine bırakmaktadır (Ergin 1986: 178; Banguoğlu 1998: 323; Korkmaz 2007: 47): Perihanlar, Bekirler, yüzbaşılar, dayımlar, annemler, babamlar, halanlar, vb. Ancak akrabalık terimlerinin iyelik çekiminden sonra kullanılan -lar ekinin bu grup çoğulu işlevi yeterince anlaşılabilir olmakla birlikte şahıs adları ve unvanlardan sonraki kullanımların anlam karmaşasına açık olduğu, en azından çift anlamlı olduğu belirtilmelidir. Banguoğlu (1998: 323; krş. Ersöz 2008: 357) Turgutlar dediğimiz zaman da Turgud un evini ve ailesini kastetmiş oluruz der ancak aynı sözcük biçimi ismi Turgut olan birden fazla kişiyi de ifade edebilir. Hangisi olduğunu bağlamdan çıkarmak gerekecektir. Hâlbuki Turgutgil sözcük biçimi daima grup çoğulu bildirir. Grup çoğuluna sahip olmayan diğer Türk dillerinde -LAr ekinin bu çift anlamlı kullanımı özellikle şahıs adlarında görülebilir: Kırgızca Gencebaydar 1. İsmi Gencebay olan insanlar; 2. Gencebaygil, Hakasça Peskeler 1. İsmi Vasiliy olan insanlar; 2. Vasiliygil. Bazı Türk dillerindeki akrabalık terimlerindeki grup çoğulunun da Türkiye Türkçesinde yaygınlaşmakta olan morfo-sentaksla aynı şekilde yapıldığı görülür: Kırgızca akemder, baykemder amcamlar / amcamgil, ağabeyimler / ağabeyimgil. Öte yandan Kazak enformantlarımız Kazakçada şahıs adlarında da akrabalık adlarında da -LAr ekinin bu tür (grup çoğulu) kullanımlarının olmadığını belirtmişlerdir. Sonuç Gramer kategorilerinden sayı ile ilgili olan ama tekil, ikili, çoğul gibi esas sayı değerleri arasında yer almayan (bk. Corbett 2000: 111, 120) topluluk ve grup çoğulu değerleri Türk yazı dillerinde ve Türkiye Türkçesinin ağızlarında görülmektedir. Topluluk değeri Eski Türkçede üç sözcükte görülür. Tuvacadaki akrabalık terimlerinde kullanılan ek tek anlamlı değildir ve çoğunlukla sözlükselleşmiş sözcüklerde görülmektedir. Tofacadaki -lışkı eki ve guş enklitiği ise düzenli olarak topluluk anlamı iletir. guş enklitiğiyle kurulan biçimler ikili değer olarak yorumlanmaya elverişlidir. Grup çoğulu ise Türkiye ve Azerbaycan Türkçelerinde - gil ekiyle, Türkiye Türkçesi ağızlarında -e:ni, -i:n, -eyl, -ıyl, -i:li vb eklerle, Tuvacada sug enklitiğiyle temsil edilmektedir. Grup çoğulu morfemlerinin işlev alanı değişmektedir. -gil eki ve Bartın ağızlarındaki değişkeler akrabalık, şahıs, meslek adları ve unvanlara eklenebilme özelliğiyle işlev alanı en geniş eklerdir. Tuvacadaki ve Batı Anadolu Yörük ağızlarındaki morfemler sadece akrabalık ve şahıs adlarında işlev görürken Rumeli ağızlarındaki ekler çok daha dar bir alanda, yalnızca akrabalık terimlerinde kullanılmaktadır. Tuvacadaki sug enklitiği grup üyelerinin tamamının ismi belirtildikten sonra kullanıldığı için gramatikal işlevinde bir sapma görülmektedir. Teşekkürler: Grup çoğulu morfemleriyle ilgili katkılarından dolayı Prof. Dr. Ahmet Günşen e (Rumeli ağızları), Dr. Serpil Ersöz e (Batı Anadolu Yörük ağızları), Dr. Vildan Koçoğlu Gündoğdu ya (Tuvaca), öğrencilerim Sabriye Özdeniz ve Eren Bütünöz e (Bartın ağızları) teşekkürü bir borç bilirim. 176

13 Kaynaklar TÜRK DİLLERİNDE TOPLULUK VE GRUP ÇOĞULU BİLDİREN MORFEMLER ARIKOĞLU, Ekrem (2007) Tuva Türkçesi. Ahmet B. Ercilasun (ed.) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ ATALAY, Besim (2006) Divanü Lûgat it-türk Dizini 1-4 (5. Baskı). Ankara: TDK Yayınları. BANGUOĞLU, Tahsin (1998) Türkçenin Grameri. Ankara: TDK Yayınları. BERTA, Árpád (2010) Sözlerimi İyi Dinleyin Türk ve Uygur Runik Yazıtlarının Karşılaştırmalı Yayını (Çeviren: Emine Yılmaz). Ankara: TDK Yayınları. BOBALJİK, David Jonathan (2008) Missing persons: A case study in morphological universals, The Linguistic Review 25, CLAUSON, Sir Gerard (1972) An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford: Clarendon Press. CORBETT, Greville G. & MİTHUN, Marianne (1996) Associative forms in a typology of number systems: evidence from Yup ik. J. Linguistics 32, CORBETT, Greville G. (2000) Number. New York: Cambridge University Press. CORBETT, Greville G. (2001) Number. Martin Haspelmath, Ekkehard König, Wulf Oesterreicher and Wolfgang Raible (eds.) Language Typology and Language Universals. An International Handbook. Volume. 1, Berlin and New York: Walter de Gruyter, DEMİR, Nurettin (2000) Anadolu Ağızlarında Birinci Çoğul Kişi İstek Eklerinin İkilik Bildiren Bir Değişkesi, Türkçenin Ağızları Çalıştayı Bildirileri, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, DIBO, Anna V. (2006) İmya. E. R. Tenişev & A. V. Dıbo (eds.) Sravnitel no-istoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov. Pratyurkskiy yazık-osnova Kartina Mira Pratyurkskogo Etnosa Po Dannım Yazıka. Moskva: Nauka, DOĞAN, Talip (2012) Yıldızeli Yöresi Ağzında Çokluk 1. Şahıs İstek Eki (y)ǟŋ, -(y)āŋ, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi 9/3, ERDAL, Marcel (2004) A Grammar of Old Turkic. Leiden & Boston: Brill. ERGİN, Muharrem (1986) Türk Dil Bilgisi (14. baskı). İstanbul: Boğaziçi Yayınları. ERGİN, Muharrem (2005) Orhun Abideleri (36. baskı). İstanbul: Boğaziçi Yayınları. ERSOY, Feyzi (2007) +gil Eki Üzerine, Dil Araştırmaları Dergisi 1, ERSÖZ, Serpil (2008) Bazı Türkiye Türkçesi Ağızlarında Topluluk/Aile Adı Yapan Bir Ek: +ēni/+ìni, Turkish Studies 3/3, GÜLENSOY, Tuncer (1988) Kütahya ve Yöresi Ağızları. Ankara: TDK Yayınları. GÜLSEVİN, Gürer (2004) Türkçede Sıra Dışı Ekler ve Eklerin Tasnif-Tanımlanma Sorunu Üzerine. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I (20-26 Eylül 2004). Ankara, GÜLSEVİN, Gürer (2013) Tarihi ve Yaşayan Türk Diyalektlerinde Emir-İstek Kipinin Birinci Çokluk ve Birinci İkilik (Tesniye) Çekimleri Üzerine. Ülkü Gürsoy, Figen Güner Dilek, Dilek Ergönenç Akbaba, Feyzi Ersoy, Yavuz Kartallıoğlu ve Habibe Yazıcı Ersoy (eds.) Prof. Dr. Leyla Karahan Armağanı. Ankara: Akçağ Yayınları. GÜNŞEN, Ahmet (2004) Edirne ve Yöresi Ağızlarında Aile ve Topluluk İsimleri Yapan Ekler Üzerine. Türk Dili 626, İSHAKOV, F. G. ve Palmbah, A. A. (1961) Grammatika Tuvinskogo Yazıka. Fonetika i Morfologiya. Moskva: İzdatelstvo Vostoçnoy Literaturı. KALAY, Emin (1998) Edirne İli Ağızları (İnceleme-Metin). Ankara: TDK Yayınları. KARAAĞAÇ, Günay (2012) Türkçenin Dil Bilgisi. Ankara: Akçağ Yayınları. KARTALLIOĞLU, Yavuz ve YILDIRIM, Hüseyin (2007) Azerbaycan Türkçesi. Ahmet B. Ercilasun (ed.) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ KOÇOĞLU GÜNDOĞDU, Vildan (2012) Günümüz Tuva Türkçesi (Giriş, Dil Özellikleri, Metinler, Söz Dizini). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi. KONONOV, Andrey N. (1956) Grammatika Sovremennogo Turetskogo Literaturnogo Yazıka. Moskva Leningrad. 177

14 Eyüp BACANLI KORKMAZ, Zeynep (2007) Türkiye Türkçesi Grameri - Şekil Bilgisi (2. baskı). Ankara: TDK Yayınları. MORAVCSİK, Edith A. (1994) Group plural: associative plural or cohort plural. document, LINGUIST List: Vol June ISSN: NEVSKAYA, İrina (2005) Inclusive and exlusive in Turkic languages. Elena Filimonova (ed.) Clusivity: Typology and Case Studies of Inclusive-Exclusive Distinction. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, ÖLMEZ, Mehmet (2012) Orhon-Uygur Hanlığı Dönemi Moğolistan daki Eski Türk Yazıtları. Metin Çeviri Sözlük. Ankara: BilgeSu. PALMBAH, A. A. (1955) Tuvinsko-Russkiy slovar. Moskva: GİİNS. RASSADİN, Valentin İ. (1978) Morfologiya Tofalarskogo Yazıka v Sravnitel nom Osveşçenii. Moskva: Nauka SERTKAYA, Osman Fikri (1994) -an/-en Ekli Yeni Şekiller ve Örnekleri Üzerine. TDAY- Belleten 1989, SMİTH-STARK, T. Cedric (1974) The plurality split. Michael W. La Galy, Robert A. Fox and Anthony Bruck (eds.) Papers from the Tenth Regional Meeting, Chicago Linguistic Society, April , Chicago: Chicago Linguistic Society, TEKİN, Talat (2003) Orhon Türkçesi Grameri. İstanbul: Sanat Kitabevi. TEKİN, Talat (2010) Orhon Yazıtları (4. baskı). Ankara: TDK Yayınları. TENİŞEV, E. R. (1988) Kategoriya Çisla. E. R. Tenişev (ed.) Sravnitel'no-istoriçeskaya grammatika tyurkskih yazıkov - Morfologiya. Moskva: Nauka

BURSA GÖÇMEN AĞIZLARI FİİL İŞLETİMİNDE ŞİMDİKİ ZAMAN Şükrü BAŞTÜRK * Mustafa ULUOCAK ** Erol OGUR *** Süleyman EROĞLU **** Hatice ŞAHİN ***** ÖZET

BURSA GÖÇMEN AĞIZLARI FİİL İŞLETİMİNDE ŞİMDİKİ ZAMAN Şükrü BAŞTÜRK * Mustafa ULUOCAK ** Erol OGUR *** Süleyman EROĞLU **** Hatice ŞAHİN ***** ÖZET YAZ SUMMER 2013 SAYI NUMBER 6 SAYFA PAGE 7-13 BURSA GÖÇMEN AĞIZLARI FİİL İŞLETİMİNDE ŞİMDİKİ ZAMAN Şükrü BAŞTÜRK * Mustafa ULUOCAK ** Erol OGUR *** Süleyman EROĞLU **** Hatice ŞAHİN ***** ÖZET Anadolu'da

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME 1. Araştırmanın Amacı Mustafa Altun Sakarya Üniversitesi maltun@sakarya.edu.tr Araştırmada, akademik dil bilgisi

Detaylı

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153. TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153. TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 53, ERZURUM 2015, 149-153 TÜRK DİLİNDE BİR GEÇMİŞ ZAMAN EKİ -çi Özet Türk Dilinde birbirinden farklı kaynaklara dayanan ve farklı işlevleri taşıyan

Detaylı

Dr. Mikail CENGİZ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Ahmet Yesevi Üniversitesi Türkoloji Fakültesi

Dr. Mikail CENGİZ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Ahmet Yesevi Üniversitesi Türkoloji Fakültesi Ö Z G E Ç M İ Ş Dr. Mikail CENGİZ Adı Soyadı: Mikail CENGİZ Unvanı: Araştırma Görevlisi Dr. Yabancı Diller: İngilizce, Rusça E-posta: mikail@hacettepe.edu.tr Telefon: +90 312 780 71 49 ÖĞRENİM DURUMU:

Detaylı

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM Uygur Harfli OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM FERRUH AĞCA Ankara / 2016 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 2016. Türk Kültürünü Araştırma

Detaylı

Sayı: 13 Güz 2013 Ankara

Sayı: 13 Güz 2013 Ankara Sayı: 13 Güz 2013 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 13 Güz 2013 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup DELİÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

Doç.Dr. ENGİN ÇETİN ÖZGEÇMİŞ DOSYASI

Doç.Dr. ENGİN ÇETİN ÖZGEÇMİŞ DOSYASI Doç.Dr. ENGİN ÇETİN ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1977 DÖRTYOL T: 32233860842443 3223387528 F: ecetin@cu.edu.tr

Detaylı

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Birçok dilde olduğu gibi Türkçede de kelimeler isim ve fiil olarak iki temel gruba ayrılır. Diğer kelime

Detaylı

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT YAZ SUMMER 2011 SAYI NUMBER 2 SAYFA PAGE 29-40 KAŞ (ANTALYA) AĞZI ŞEKİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE Mehmet Dursun ERDEM * Ramazan BÖLÜK ÖZET Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün

Detaylı

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TDE 515 CUMHURİYET DÖNEMİ HİKAYE VE ROMANI Yarıyıl Kodu Adı T+U 1 TDE 515 Öğrenim Türü Örgün Öğretim Dersin Dili Türkçe Dersin Düzeyi Yüksek Lisans

Detaylı

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 Dr. Mustafa Altun * GİRİŞ Türkiye Türkçesinin sesleri, dil bilgisi kaynaklarının birçoğunda farklı sınıflandırmalara

Detaylı

Danışman: Prof. Dr. H.Ömer KARPUZ

Danışman: Prof. Dr. H.Ömer KARPUZ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ahmet AKÇATAŞ Doğum Tarihi: 22 Şubat 1970 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edeb. Öğr. Selçuk Üniversitesi 1992 Y.

Detaylı

GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE

GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE Özcan TABAKLAR* ÖZET Bugün Türkiye Türkçesinde -dan beri anlamıyla kullanılan Alı zarf-fiil eki, Eski Türkçede gali şeklinde karşımıza çıkar. Göktürk harfli yazıtlarda

Detaylı

3. Emine Yılmaz Ceylan, Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, TDK yay., 675, Ankara 1997.

3. Emine Yılmaz Ceylan, Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, TDK yay., 675, Ankara 1997. Prof. Dr. Emine Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Dili KİTAPLAR 1. Türkmence Türkçe Sözlük, Haz. Talat Tekin, M. Ölmez, E. Ceylan (o, ö, p, r, s,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. : :

ÖZGEÇMİŞ. : Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. : : ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Feridun TEKİN Adres Telefon E-posta : Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü : 310 54 84 : feridun.tekin@giresun.edu.tr 2. Doğum Tarihi : 30.05. 1964 3. Unvanı :

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Cüneyt Akın İletişim Bilgileri Adres : DUMLUPINAR M. MURAT ÇELEBİ C. AYDINALP APT. BİNA NO: 32 K: 4 DAİRE NO: 11 Telefon Mail : 05306010760 : cuneyt.akin@hotmail.com 2. Doğum Tarihi

Detaylı

OSMANİYE AĞZINDA KULLANILAN FİİLDEN AD TÜRETEN gel EKİ ÜZERİNE Yrd. Doç. Dr. Mustafa TANÇ

OSMANİYE AĞZINDA KULLANILAN FİİLDEN AD TÜRETEN gel EKİ ÜZERİNE Yrd. Doç. Dr. Mustafa TANÇ OSMANİYE AĞZINDA KULLANILAN FİİLDEN AD TÜRETEN gel EKİ ÜZERİNE Yrd. Doç. Dr. Mustafa TANÇ Özet Ağızlar bir dilin ölçünlü dilden ayrılan konuşma biçimleridir. Ölçünlü dilden farklı olarak ses bilgisi, şekil

Detaylı

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum)

14.00-14.15 Türkiye Türkçesi Ağızlarının Araştırılması Tarihi ve Ağız Atlasları (Görsel Sunum) 30 Eylül 2010 Perşembe Açılış Programı Sakarya Üniversitesi Kültür ve Kongre Merkezi -Salon 1 10.00 - Saygı Duruşu ve İstiklâl Marşı - Açış Konuşmaları Ağız Atlası Araştırmaları Oturumu-1 Sakarya Üniversitesi

Detaylı

KIŞ WINTER 2011 SAYI NUMBER 3 SAYFA PAGE ÖZET

KIŞ WINTER 2011 SAYI NUMBER 3 SAYFA PAGE ÖZET KIŞ WINTER 2011 SAYI NUMBER 3 SAYFA PAGE 53-58 BETER SÖZCÜĞÜNÜN FARKLI BİR KULLANIMI Gülsel SEV * ÖZET Zarfların çeşitlerinden biri olan azlık çokluk zarfları, bir sıfatta, bir zarfta, bir oluş veya kılışta

Detaylı

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI 2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Sayı: 15 Güz 2014 Ankara

Sayı: 15 Güz 2014 Ankara Sayı: 15 Güz 2014 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 15 Güz 2014 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup ÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara

Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara Sayı: 12 Bahar 2013 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 12 Bahar 2013 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup DELİÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir. ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail

ÖZGEÇMİŞ. : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Nadir İLHAN İletişim Bilgileri Adres : Ahi Evran Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Telefon : 2804636 Mail : nadirilhan@ahievran.edu.tr 2. Doğum

Detaylı

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993 1. Adı Soyadı: H. İbrahim DELİCE 2. Doğum Tarihi: 01 Nisan 1964 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984 Y. Lisans

Detaylı

Dilek Ergönenç Akbaba * 1

Dilek Ergönenç Akbaba * 1 Dil Araştırmaları Sayı: 15 Güz 2014, 298-302 ss. Habibe Yazıcı Ersoy, Başkurt Türkçesinde Kip, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları; 1112, Ankara, 486 s. ISBN 978-975-16-2831-2

Detaylı

PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE

PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 55, ERZURUM 2016, 629-635 PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE Semra ALYILMAZ 1. Prof. Dr. Ahmet BURAN ın Öz

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

MOĞOLCA İBNİ MÜHENNÂ LÜGATİ BÜLENT GÜL

MOĞOLCA İBNİ MÜHENNÂ LÜGATİ BÜLENT GÜL MOĞOLCA İBNİ MÜHENNÂ LÜGATİ BÜLENT GÜL Ankara / 2016 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 2016. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınlarının tamamının veya

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA

TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA TÜRKLÜK ARAŞTIRMALARININ BUGÜNKÜ DURUMU VE SORUNLARI 16-17 KASIM 2009 GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ANKARA 16-17 Kasım 2009 tarihinde Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde Türklük Araştırmalarının

Detaylı

Feryal KORKMAZ. Feryal KORKMAZ/ Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi Cilt/Sayı: XLVIII

Feryal KORKMAZ. Feryal KORKMAZ/ Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi Cilt/Sayı: XLVIII 152 RUNİK HARFLİ TÜRK YAZITLARINDA ij ÜNSÜZÜ ÜZERİNE ij CONSANANT IN THE TURKISH SCRIPT WITH RUNIC ALPHABET Feryal KORKMAZ ÖZET Türk Dilinin ilk yazılı metinleri runik alfabe ile yazılmıştır. Bu çalışmada,

Detaylı

Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova

Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova Öğretim Üyesinin Adı: Yrd. Doç. Dr. Milena Yordanova AKTS: 13+8* Dersin Adı: Uygulamalı Türk Dili 1 yordanova_milena@yahoo.com Dersin Yılı: 1 Dersin Yarıyılı: 1 (kış dönemi) En az Orta seviyede (Avrupa

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Süleyman Bulut GÜNAYDIN! GÜNAYDIN! Resimleyen: Burcu Yılmaz

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Süleyman Bulut GÜNAYDIN! GÜNAYDIN! Resimleyen: Burcu Yılmaz Süleyman Bulut GÜNAYDIN! GÜNAYDIN! ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Resimleyen: Burcu Yılmaz Süleyman Bulut GÜNAYDIN! GÜNAYDIN! Resimleyen: Burcu Yılmaz Yayın Koordinatörü: İpek Şoran Düzelti: Leyla Nebioğlu Son

Detaylı

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S.

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S. - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/1 Winter 2013, p.2951-2955, ANKARA-TURKEY DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI ALKIŞ BİTİĞİ. Kemal Eraslan Armağanı. Editör. Bülent GÜL

TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI ALKIŞ BİTİĞİ. Kemal Eraslan Armağanı. Editör. Bülent GÜL TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI ALKIŞ BİTİĞİ Kemal Eraslan Armağanı Editör Bülent GÜL Ankara / 2015 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü [TKAE],

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Afyonkarahisar Kocatepe

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Afyonkarahisar Kocatepe ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Cüneyt AKIN Doğum Tarihi: 10.03.1982 Öğrenim Durumu: Doktor Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Afyonkarahisar Kocatepe 1998-2002 Üniversitesi

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.)

(TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) (TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) Adı Soyadı (Unvanı) Akartürk Karahan (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009 E-posta: (kurum/özel) akartrk@yahoo.com Web sayfası

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZ GEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZ GEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : BİLAL AKTAN 2. Doğum Tarihi : 19.03.1956 3. Unvanı : PROF. DR. 4. Öğrenim Durumu : DOKTORA 5. Çalıştığı Kurum : DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk

Detaylı

Seminerler/Muğla

Seminerler/Muğla TÜRKÇEDE EKLERİN HİYERARŞİSİ VE ARA EKLER Cahit BAŞDAŞ Yapı bakımından eklemeli diller arasında yer alan Türkçe, sistemli bir ek düzenine sahiptir. Çuvaşçadaki olumsuz emir eki an hariç tutulursa, Türkçede

Detaylı

MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO

MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO MOĞOLCADAKİ ŞAHIS ZAMİRLERİNİN SİSTEMİ * D. TÖMÖRTOGOO Feyzi ERSOY ** Şahıs zamirleri, Moğolcanın bütün isim bahsinin içinde kendine has bir gruptur. Farklı şekilde çekimlenen gövdelerinden dolayı diğer

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

1. BÖLÜM KURAMSAL ÇERÇEVE

1. BÖLÜM KURAMSAL ÇERÇEVE İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...5 KISALTMALAR...9 1. BÖLÜM KURAMSAL ÇERÇEVE 1.1. Kalıplaşmış Söz Birliklerindeki Fosil Kelimeler...11 1.1.1. Kalıplaşmış Söz Birlikleri...12 1.1.1.1. Atasözleri ve Tekerlemeler...13

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Güvenevler Mahallesi Cinnah Caddesi No:16/A 06690 Çankaya-ANKARA

Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Güvenevler Mahallesi Cinnah Caddesi No:16/A 06690 Çankaya-ANKARA ÖZGEÇMİŞ (TÜRKÇE) I. (Ana sayfada görünecektir.) Adı Soyadı (Unvanı) Hülya Gökçe (Yrd. Doç. Dr) Doktora Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008 E-posta:(kurum/özel) hgokce@ybu.edu.tr; hulyagokce06@gmail.com

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ Türk Dilinin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri Türk Dilinin Gelişmesi ve Tarihî Devreleri TÜRK DİLİ - I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Türk dilinin dünya dilleri

Detaylı

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yılda

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir çünkü zamirler isimlerin yerine geçen sözcüklerdir sözcüğün neyin yerine, nasıl geçtiğini kavramak

Detaylı

AHMET TURAN SİNAN, TÜRKÇENİN DEYİM VARLIĞI, KUBBEALTI YAYINCILIK, MALATYA 2001, 516 S.

AHMET TURAN SİNAN, TÜRKÇENİN DEYİM VARLIĞI, KUBBEALTI YAYINCILIK, MALATYA 2001, 516 S. AHMET TURAN SİNAN, TÜRKÇENİN DEYİM VARLIĞI, KUBBEALTI YAYINCILIK, MALATYA 2001, 516 S. Yavuz TANYERİ * Genellikle gerçek anlamından az çok ayrı, kendine özgü bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbeği 1 olarak

Detaylı

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR 15 1.1. Dilin Tanımı 16 1.1.1. Dil Tabii Bir Vasıtadır 17 1.1.2. Dil, Kendi Kanunları Olan Canlı Bir Varlıktır 17 1.1.3. Dil, Temeli Bilinmeyen Zamanlarda

Detaylı

TÜRKÇEDE VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA S/Ş MESELESİ MATTER OF Ş/S IN TURKISH AND IN TÜRKİYE TURKISH DIALECT

TÜRKÇEDE VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA S/Ş MESELESİ MATTER OF Ş/S IN TURKISH AND IN TÜRKİYE TURKISH DIALECT ÖZET TÜRKÇEDE VE TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA S/Ş MESELESİ Prof. Dr. Ahmet BURAN Türkçenin ilk yazılı belgelerinden itibaren görülen ş/s farklılaşmasının tarihi metinlerdeki durumu ve bu farklılığın nedeni

Detaylı

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir.

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir. CÜMLENİN ÖĞELERİ TEMEL ÖĞELER Yüklem (Fiil, Eylem) Cümledeki işi, hareketi, yargıyı bildiren çekimli unsura yüklem denir. Yükleme, cümlede yargı bildiren çekimli öge de diyebiliriz. Yüklem, yukarıda belirttiğimiz

Detaylı

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 471-475 RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE ABOUT RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK Ahmet DEMİRTAŞ * Resim 1: Kitaba ait kapak görüntüsü Çizmecilik /

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : 3464 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

Turkish Studies Türkoloji Dergisi

Turkish Studies Türkoloji Dergisi Turkish Studies Türkoloji Dergisi Eski Anadolu Türkçesinin Kuruluşunda Yazi Dili - Ağız İlişkisi Prof. Dr. Leylâ Karahan Manzum Sözlüklerimizden Sübha-i Şibyán Şerhi Hediyyetü l-ihván Doç. Dr. Atabey Kılıç

Detaylı

ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER

ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER (Bu ünite 10. Hafta nın devamı niteliğindedir. 10. Hafta nın ders notlarını almayı unutmayınız.) AMAÇLAR: 1. Dilimizin yapısını tanıtmak 2. Dilimizin sözcük türetme

Detaylı

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA Selma GÜLSEVİN I. GİRİŞ Bir düşünceyi, bir duyguyu, bir hareketi, bir hadiseyi, bir durumu tam olarak bir hüküm halinde ifade eden kelime veya kelime dizisine cümle

Detaylı

Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P.

Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P. TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİ 273 Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P. Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa,

Detaylı

Sayı: 14 Bahar 2014 Ankara

Sayı: 14 Bahar 2014 Ankara Sayı: 14 Bahar 2014 Ankara 1 Dil Araştırmaları/Language Studies Uluslararası Hakemli Dergi ISSN: 1307-7821 Sayı: 14 Bahar 2014 Sahibi/Owner Avrasya Yazarlar Birliği adına Yakup DELİÖMEROĞLU Yayın Yönetmeni/Editor

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Ayvaz MORKOÇ Unvanı Doğum Tarihi ve Yeri Görevi Görev Yeri İdari Görevi Yrd. Doç. Dr. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TARİHİ TÜRK LEHÇELERİ I Ders No : 0020110021 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara)

ÖZGEÇMİŞ. Yüksek Lisans Tezi: Çin in Ming Döneminde Yapılmış olan Türkçe-Uygurca Sözlük: Ġdikut Mahkemesi Sözlüğü (1997 Ankara) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Mağfiret Kemal YUNUSOĞLU 2. Doğum yeri ve tarihi: DT, Gulca 3. Çalıştığı kurum: T.C. Beykent Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 4. Unvanı: Yar.Doç.Dr. 5. Öğrenim Durumu:

Detaylı

Tez adı: Neva'i Mecalisü'n-Nefa'is metin-inceleme (2 cilt) (1990) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/TÜRK DİLİ ANABİLİM DALI

Tez adı: Neva'i Mecalisü'n-Nefa'is metin-inceleme (2 cilt) (1990) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/TÜRK DİLİ ANABİLİM DALI VAHİT TÜRK Adres İstanbul Kültür Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Ataköy Yerleşkesi/Bakırköy-İstanbul ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 15.05.2014 Telefon E-posta 2124984370- Doğum Tarihi

Detaylı

OKUMAK KELİMESİ ÜZERİNE İNCELEME

OKUMAK KELİMESİ ÜZERİNE İNCELEME TC FATİH SULTAN MEHMET VAKIF ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ OKUMAK KELİMESİ ÜZERİNE İNCELEME ALİ ARIKMERT 120101022 TEZ DANIŞMANI PROF. DR.

Detaylı

KİTÂBİYAT KARAHAN, AKARTÜRK (2013), DÎVÂNU LUGATİ T-TÜRK E GÖRE XI. YÜZYIL TÜRK LEHÇE BİLGİSİ, TDK YAY., ANKARA.

KİTÂBİYAT KARAHAN, AKARTÜRK (2013), DÎVÂNU LUGATİ T-TÜRK E GÖRE XI. YÜZYIL TÜRK LEHÇE BİLGİSİ, TDK YAY., ANKARA. KİTÂBİYAT KARAHAN, AKARTÜRK (2013), DÎVÂNU LUGATİ T-TÜRK E GÖRE XI. YÜZYIL TÜRK LEHÇE BİLGİSİ, TDK YAY., ANKARA. 11. yüzyılda yaşamış olan büyük dil bilgini Kâşgarlı Mahmut Dîvânu Lugati t-türk adlı eserini

Detaylı

DOÇ. DR. SERKAN ŞEN İN ESKİ UYGUR TÜRKÇESİ DERSLERİ ADLI ESERİ ÜZERİNE

DOÇ. DR. SERKAN ŞEN İN ESKİ UYGUR TÜRKÇESİ DERSLERİ ADLI ESERİ ÜZERİNE DOÇ. DR. SERKAN ŞEN İN ESKİ UYGUR TÜRKÇESİ DERSLERİ ADLI ESERİ ÜZERİNE Kuban SEÇKİN 1. Doç. Dr. Serkan Şen in Öz Geçmişi 09.04.1976 Samsun doğumlu olan Şen, Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türk Dili

Detaylı

ARZU ATİK, Yard. Doç. Dr.

ARZU ATİK, Yard. Doç. Dr. ARZU ATİK, Yard. Doç. Dr. arzuuatik@gmail.com EĞİTİM Doktora 2003-2009: Marmara Üniversitesi, Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Tez konusu:

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön KoĢul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı İstanbul Üniversitesi 2001

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı İstanbul Üniversitesi 2001 Adı Soyadı: Enfel Doğan Doğum Tarihi: 05.04.1977 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı İstanbul Üniversitesi

Detaylı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Pazar, 27 Eylül 2009 0949 - Son Güncelleme Pazar, 27 Eylül 2009 0950 TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Dil İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler

Detaylı

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI Yayım İlkeleri 1. Türkiyat Mecmuası, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından Bahar ve Güz olmak üzere yılda iki sayı çıkarılan hakemli

Detaylı

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI Yazı Karakteri Tezde 12 punto Times New Roman yazı biçimi kullanılır. Tezde kullanılan yazı karakteri

Detaylı

Doktora Tezi ve Tez Danışman(lar)ı : Abdulvehhâb bin Yusuf un Müntahab-ı Fi t Tıbbı (Dil İncelemesi-Metin Dizin) Prof DR. H.

Doktora Tezi ve Tez Danışman(lar)ı : Abdulvehhâb bin Yusuf un Müntahab-ı Fi t Tıbbı (Dil İncelemesi-Metin Dizin) Prof DR. H. ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Meriç GÜVEN Doğum Tarihi: 29.12.1958 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Atatürk Üniversitesi 1977-1981 Y. Lisans Halk Edebiyatı

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN SÖZ DİZİMİ Ders No : 8107010023 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 0 Ders Bilgileri Ders Türü - Seçiniz

Detaylı

II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI)

II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) A. KAVRAM, TERİM - Kavramlar Arası İlişkiler - İçlem - kaplam ilişkisi - Beş tümel - Tanım B. ÖNERMELER - Önermeler Arası İlişkiler C. ÇIKARIM Ve Türleri - Kıyas

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Tel: Belgeç: E MAİL:

ÖZGEÇMİŞ. Tel: Belgeç: E MAİL: ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: Mustafa DURMUŞ ÜNVANI: Doç. Dr. DOĞUM TARİHİ: 10.08.1975 DOĞUM YERİ: İstanbul YABANCI DİLİ: İngilizce MEDENİ HÂLİ: Evli İŞ ADRESİ: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü

Detaylı

6. 1. Hazırlanan Lisans Tezi Ayverdi Lugatı ndaki Tasavvuf Terimlerinin Tespiti ve Diğer Lugatlarle Mukayesesi

6. 1. Hazırlanan Lisans Tezi Ayverdi Lugatı ndaki Tasavvuf Terimlerinin Tespiti ve Diğer Lugatlarle Mukayesesi 1. Adı Soyadı: FAHRÜNNİSA BİLECİK 2. Doğum Tarihi: 19.03.1967 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Tez Adı Lisans Türk Dili ve Mimar Sinan 1989 Edirneli Şâhidî

Detaylı

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE Leylâ KARAHAN Türkçe söz diziminde özne, nesne, zarf ve yer tamlayıcısı gibi yüklemle doğrudan bağlantılı olan ögelerin dışında yüklemle bağlantısı olmayan ancak

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU. 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.

1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU. 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. ÖZ GEÇMİŞ-CV 1. Adı Soyadı: Selim EMİROĞLU 2. Doğum Tarihi: 16.03.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 16.03.1979 tarihinde Malatya da doğdu. İlk, orta, lise öğrenimini ve ayrıca üniversite lisans ve yüksek lisans

Detaylı

MAKALE YAZIM KURALLARI

MAKALE YAZIM KURALLARI YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme makalesi, çeviri, arşiv belgeleri, kitap eleştirisi ve tanıtımı, ölüm ve sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Tezler. Akademik Unvanlar. Adı Soyadı: Erkan DEMİR Doğum Tarihi: Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Doktora

ÖZGEÇMİŞ. Tezler. Akademik Unvanlar. Adı Soyadı: Erkan DEMİR Doğum Tarihi: Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Doktora ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Erkan DEMİR Doğum Tarihi: 05.0.980 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Balıkesir Üniversitesi 000 Y.Lisans Türk Dili

Detaylı

ŞEKİL, İÇERİK VE ANLAM BAĞLANTISI BAKIMINDAN TÜRKİYE TÜRKÇESİ GRAMERCİLİĞİ. (ERCİYES, YIL: 31, SAYI: 362, ŞUBAT 2008, s ) Arş. Gör.

ŞEKİL, İÇERİK VE ANLAM BAĞLANTISI BAKIMINDAN TÜRKİYE TÜRKÇESİ GRAMERCİLİĞİ. (ERCİYES, YIL: 31, SAYI: 362, ŞUBAT 2008, s ) Arş. Gör. ŞEKİL, İÇERİK VE ANLAM BAĞLANTISI BAKIMINDAN TÜRKİYE TÜRKÇESİ GRAMERCİLİĞİ (ERCİYES, YIL: 31, SAYI: 362, ŞUBAT 2008, s. 15-18) Arş. Gör. Galip GÜNER Dil, aslında sosyal bir kurum olmakla birlikte çok karmaşık

Detaylı

Baleybelen Müfredatı

Baleybelen Müfredatı Baleybelen Müfredatı Dil veya Lisan, İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan doğal veya yapay bir araç, kendisine özgü kuralları olan ve ancak bu kurallar içerisinde gelişen canlı bir varlık, temeli tarihin

Detaylı

İstanbul Üniversitesi. İstanbul Üniversitesi. Marmara Üniversitesi. Yrd. Doç. Yeni Türk Dili Bartın Üniversitesi 2011

İstanbul Üniversitesi. İstanbul Üniversitesi. Marmara Üniversitesi. Yrd. Doç. Yeni Türk Dili Bartın Üniversitesi 2011 1. Adı Soyadı: NEVNİHAL BAYAR 2. Doğum Tarihi: 27. 02. 1970 3. Unvanı: Yrd. Doç. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı İstanbul Üniversitesi 1991 Y. Lisans

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖNSÖZ DİL NEDİR? / İsmet EMRE 1.Dil Nedir?... 1 2.Dilin Özellikleri.... 4 3.Günlük Dil ile Edebî Dil Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar... 5 3.1. Benzerlikler... 5 3.2. Farklılıklar...

Detaylı