Bu metin Nisan 2014 tarihlerinde Kocaeli Üniversitesinde düzenlenen Uluslararası Balkan Kongresi başlıklı konferansta sunulan tebliğdir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bu metin 28 29 Nisan 2014 tarihlerinde Kocaeli Üniversitesinde düzenlenen Uluslararası Balkan Kongresi başlıklı konferansta sunulan tebliğdir."

Transkript

1 Bu metin Nisan 2014 tarihlerinde Kocaeli Üniversitesinde düzenlenen Uluslararası Balkan Kongresi başlıklı konferansta sunulan tebliğdir. This paper was presented in International Balkan Congress that took place at Kocaeli University, Turkey on April 28.29, 2011.

2 Giriş 1989 Zorunlu Göçü ve Göçmenlerin Sosyal Entegrasyonu: Tekirdağ daki Bulgaristan Göçmenleri Üzerine Bir Çalışma N. Aslı Şirin ** Göçmenlerin gittikleri ülkenin toplumuyla entegrasyonları 1 göçün önemli boyutlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Göçmen entegrasyonu, göç çalışmalarında değişik şekillerde tanımlanmaktadır. Ancak bu çalışmada, göçmen uyumu, bazı temel boyutlara sahip özel bir sosyal entegrasyon örneği olarak ele alınmaktadır. Sosyal entegrasyonun sahip olduğu boyutlar, yapısal entegrasyon (yerleştirme), kültürel entegrasyon (kültürleşme), etkileşime dayalı entegrasyon (etkileşim) ve özdeşime dayalı entegrasyondur (özdeşim kurma). Entegrasyon (uyum), ekonomik göçmenler kadar zorunlu göçmenlerin de deneyimlediği bir süreçtir. Dolayısıyla sosyal entegrasyonun boyutları zorunlu göç örnekleri için de incelenebilmektedir. Türkiye, siyasi ve tarihi pozisyonuna bağlı olarak, tarih boyunca çok çeşitli nüfus hareketlerine hizmet eden aktif bir merkez olmuştur. Osmanlı Đmparatorluğu nun dağılmasının ardından, bölgedeki nüfus mübadeleleri ile zorunlu göç hareketleri neticesinde nüfusta büyük değişiklikler yaşanmıştır. Türkiye, 1920 ler ile 1930 larda yeni bir ulus-devlet olarak kurulurken, çok sayıda nüfus hareketleri ile baş etmek zorunda kalmıştır lara kadar, Türkiye, bir taraftan Osmanlı Đmparatorluğu nun dağılmasıyla birlikte geride kalan Türk ve Müslüman toplulukların Türkiye topraklarına göçünü yaşarken diğer taraftan gayri-müslim nüfusunu yitirmeye devam etmiştir. Türkiye topraklarına yapılan göçün önemli bir bölümü Balkanlar dan gerçekleşmiştir. Bölgeden göç eden gruplar arasında Bulgaristan Türkleri ayrı bir öneme sahiptir. 20. yüzyılın ikinci yarısında Bulgar hükümetinin izlediği asimilasyonist politikalar, ülkede yaşayan etnik Türkler in Türkiye ye göç etmelerine yol açmıştır. Jivkov döneminde maruz kaldıkları zulüm, 1980 lerin ikinci yarısında en üst seviyeye ulaşmış ve 1989 yılının yaz aylarında büyük bir göç dalgasıyla sonuçlanmıştır. Bulgaristan göçmenleri nasıl bir deneyim geçirmişler ve bu deneyim onların uyumunu nasıl şekillendirmiştir? Bu bildiride, 1989 yılında Bulgaristan dan göçe zorlanan Türkler in yerleştiği şehirlerin başında gelen Tekirdağ örneği üzerinden zorunlu göçmenlerin sosyal uyumu ele alınmaktadır. Bildirinin ilk bölümünde sosyal uyumun analitik çerçevesi çizilmekte, ikinci bölümde ise Tekirdağ daki yaşayan 1989 Bulgaristan göçmenlerinin sosyal uyumu incelenmektedir. 1. Zorunlu Göçmenlerin Sosyal Uyumu Bu bildiri, Marmara Ünv. Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenen, yürütücülüğünü üstlendiğim Göç ve Sonrası: Ahıska Türkleri ile Bulgaristan Türkleri nin Türkiye ye Göçü ve Uyum Süreçlerinin Karşılaştırılması başlıklı niteliksel araştırma projesi çerçevesinde Temmuz 2010 da Tekirdağ da gerçekleştirdiğim alan araştırmasına dayanmaktadır. ** Yrd. Doç. Dr.; Marmara Üniversitesi. 1 Bu çalışmada, göçmen entegrasyonu, kelimenin tam anlamı olan bütünleşme yerine göçmen uyumu şeklinde tanımlanmaktadır ve bildiri boyunca entegrasyon ve uyum kavramları dönüşümlü olarak kullanılmaktadır. 354

3 Göç, göçmen alan bir ülke ile o ülke toplumunun hem nüfus büyüklüğünün hem de bileşimini ciddi ölçüde değiştirmektedir. Bu değişen ortamda, göçmenler, gittikleri ülkenin toplumu ve kurumlarıyla ilişki kurmak zorundadırlar. Bu durum aslında göçmen alan ülkenin toplumu için de geçerlidir. Söz konusu süreç sosyal bilimlerde pek çok çalışmaya konu olmuştur ve süreci ifade etmek için değişik terimler kullanılmaktadır. Göç yazınında, göçmenler ile göçmen alan ülkenin toplumu ve kurumları arasında kurulan ilişkiyi anlatmak için kullanılan terimlerden bazıları içine alma (absorption), uyum (adaptation), asimilasyon, kültürleşme, dahil etme ve entegrasyon dur. Göçmenlerin gittikleri ülkenin toplumuna uyumu, göçün önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. Entegrasyon, terim olarak farklı şekillerde tanımlanmaktadır. Genel itibariyle entegrasyon, sahip olduğu sınırlarla çevresinden kesin olarak ayrılan sisteme benzer bir bütün içinde yer alan parçalar arasındaki ilişkinin istikrarıdır ve bu durumda sistem entegre olmaktadır (Bosswick ve Heckmann, 2006: 2). Sosyolojik bağlamda ise, entegrasyon, çevresiyle arasında kesin sınırları bulunan bir toplumsal sistem içinde yer alan istikrarlı ve işbirliğine dayalı ilişkiler bütünü (Bosswick ve Heckmann, 2006) olarak tanımlanmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, bir toplumsal sistemi oluşturan parçalar arasındaki ilişkiler istikrarlı ve işbirliği içinde ise, söz konusu sistemin entegre olduğu söylenebilir. Đşlevselci (fonksiyonalist) kurama göre, bir toplumsal sistemin ayakta kalabilmek için entegrasyona ihtiyacı vardır. Bu, işlevsel önkoşullardan biridir. Entegrasyon aynı zamanda bir süreçtir: sosyal sistem içerisindeki ilişkilerin güçlenmesi ve sistem ile onun kurumlarına yeni aktör ve grupları tanıştırma sürecidir (EFMS, 2006: 8-9). Bu açıdan ele alındığı zaman, göçmenlerin entegrasyonu (uyumu) da başarılı olunan veya olunmayan bir süreçtir. Entegrasyonu sosyolojik perspektiften incelerken görüşlerine yer vermemiz gereken bir isim David Lockwood dur. Mouzelis in (1992) de belirttiği gibi, Lockwood un sistem ve sosyal entegrasyon ayrımı, sosyolojik teori için oldukça önem taşımaktadır çünkü sosyal bilimlerde yer alan paradigmalar arasındaki temel farklılıkları netleştirmesinin yanı sıra toplumların oluşumu, üremesi ve dönüşümlerini anlamamız için bize kavramsal araçlar sağlamaktadır. Lockwood a göre, sosyal sistemlerin ya kurumlar ve örgütler kanalıyla ya da devlet, yasal sistem, piyasalar, şirketler veya para yoluyla entegre olmalarıdır (aktaran EFMS, 2006: 9). Sistem entegrasyonun sorunu toplumsal sistemin parçaları arasındaki ilişkiye yoğunlaşmaktadır. Sosyal entegrasyon ise, sistem içinde yer alan aktörler arasında karşılıklı ilişkiler ve bütün olarak sosyal sisteme karşı aktörlerin tavırlarını geliştirme amacıyla sisteme yeni aktörlerin dahil edilmesidir (aktaran EFMS, 2006: 9). Sosyal entegrasyonun odak noktası sistemde yer alan aktörler arasındaki ilişkilerdir. Dolayısıyla bireysel aktörler arasındaki bilinçli ve güdülenmiş etkileşim ve işbirliği sosyal entegrasyon için son derece önemlidir. Sosyal entegrasyondan söz ederken Esser in görüşlerine de yer vermemiz gerekir (2000, aktaran EFMS, 2006). Esser, sosyal entegrasyonun, göçmen entegrasyonu açısından önemli olan dört temel şeklinden söz etmektedir: kültürleşme (toplum içinde başarılı biçimde etkileşim kurmak için gerekli olan bilgi, kültürel standartlar ve yetkinliklerin bireye aktarılması ve birey tarafından kazanılması), yerleştirme (bireyin, vatandaş olarak eğitim sistemi, ekonomik sistem ve meslek alanında uygun pozisyonları elde etmesi), etkileşim (aktörlerin karşılıklı yönelimleri ve ilişkiler ve iletişim ağları oluşturmayla nitelendirilen sosyal eylem) ve özdeşim 355

4 kurma (aktörün içinde bulunduğu sosyal sistemle özdeşim kurması ve kendisini o sistemin bir öğesi olarak görmesi). Söz konusu sınıflandırmadan hareketle göçmen entegrasyonu, yerleştirme, kültürleşme, etkileşim ve özdeşimin uygulandığı özel bir sosyal entegrasyon örneği olarak değerlendirilebilir. Heckmann, Schnapper ile birlikte yaptığı diğer çalışmada (2003, aktaran Heckmann, 2006), yerleştirmeyi yapısal entegrasyon, kültürlenmeyi kültürel entegrasyon, etkileşimi etkileşime dayalı entegrasyon ve özdeşim kurmayı da özdeşime dayalı entegrasyon olarak ifade etmektedir. Heckmann ın Schnapper le yaptığı kavramsallaştırmadan hareketle göçmen uyumunun (entegrasyon) dört temel boyutundan söz edilebilir. Bunlar sırasıyla, yapısal uyum, kültürel uyum, etkileşime dayalı uyum ve özdeşime dayalı uyum. Söz konusu boyutlar, zorunlu göçmenlerin uyumunu anlamamıza da yardımcı olacak boyutlardır. Dolayısıyla 1989 Bulgaristan göçmenlerinin uyumu incelenirken bu boyutlardan yararlanılacaktır. Ancak öncelikle söz konusu boyutları biraz detaylandırmakta fayda var Yapısal Uyum Yapısal uyum, Esser in sınıflandırmasındaki yerleştirmeye karşılık gelmekte ve toplumun çekirdek kurumları olan ekonomi ve iş piyasası, eğitim ve kalifikasyon sistemleri, konutlandırma sistemi, sağlık hizmetlerini de kapsayan sosyal güvenlik sistemi ile siyasi vatandaşlık alanlarındaki hakları elde etme ve bu çekirdek kurumlarda pozisyon ve statüye erişme (Bosswick ve Heckmann, 2006:9) şeklinde tanımlanmaktadır. Göçmenin sosyo-ekonomik statüsü ile ona sunulan fırsat ve kaynakları, göçmenin bu çekirdek kurumlara katılması belirlemektedir. Ekonomi her toplum için büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla ekonomi kurumları da merkezi konumda yer alırlar. Toplumu oluşturan bireyler, bu ekonomi kurumlarında pozisyon elde etmek için hazırlanırlar. Bu yüzden de bireyleri söz konusu kurumlara hazırlayan eğitim sistemleri de önemlidir. Son olarak bahsedilmesi gereken bir husus da şudur: bireylerin sosyo-ekonomik pozisyonları, toplumsal statülerinde büyük rol oynamaktadır ve toplumda statü elde etmek için bireyler belli başlı bilişsel, kültürel ve sosyal yetkinliklere sahip olmalıdırlar. Çekirdek kurumlar arasında yer alan konutlandırma ve sosyal güvenlik sistemi bağlamında, gerek bireylerin gerek hanelerinde yaşayan kişilerin konut piyasası ile sosyal güvenlik kurumlarına erişimlerinin önemli olduğu vurgulanmalıdır. Son çekirdek kurum ise vatandaşlıktır. Bir ülkenin siyasal sisteminde en azından belli ölçüde etkili olabilmenin yolu vatandaşlığa kabul edilme sonucu siyasi topluluğa üye olmaktan geçmektedir. Vatandaşlık neden bu kadar önemlidir? Her şeyden önce vatandaş olarak göçmenler, siyasetçilerin göz ardı edemeyeceği bir seçmen grubu oluşturmaktadır (Heckmann, 2006: 9). Đkinci olarak, vatandaşlık elde eden göçmenler seçimlerde aday olma hakkına sahiplerdir. Üçüncü olarak, göçmenler, vatandaşlık sayesinde kendisini konuk eden ülkede kalmaya hak kazanırlar. Son olarak da vatandaşlık toplum oluşturmanın asli özelliğidir. Bir ülkeye göç etmenin temel amacı nedir? Belli kazanımlar elde etmektir ki bu kazanımlar esas itibariyle göçmenlerin sahip oldukları sosyal statülerini geliştirmeye dayanmaktadır. Göçmenler, bu amaca ulaşabilmek için kendilerini konuk eden ülke toplumunun çekirdek kurumları na girmek zorundadırlar. 356

5 Göçmenlerin bu uyumu ulusal topluma, daha net olarak yerel ve bölgesel kontekstlere uyumudur (Heckmann, 2006) ve göçmenlerin söz konusu çekirdek kurumlarda pozisyon elde etmeleri toplumda tanınma nın yolunu açmaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde, yapısal uyum gerek ekonomik gerek zorunlu göçmenlerin sosyal uyumunun çok önemli bir boyutunu oluşturmaktadır Kültürel Uyum Kültürel uyum, Esser in sınıflandırmasındaki kültürleşmeye (acculturation) karşılık gelmektedir. Kültürlenmenin önemli yönleri nelerdir? Đlk önce, göçmenleri konuk eden toplumda hak talep etme ve pozisyon elde etme için göçmenlerin, söz konusu toplum ve sahip olduğu kültürün temel yetkinliklerini kazanmaları gerekmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, uyum, bireyin bilişselliği (cognition), davranışları ve tavırlarındaki değişimi ifade etmektedir. Söz konusu değişim ise kültürel uyumdur (kültürleşme). Yaşanan bu değişimden ilk aşamada göçmenler ve onların çocukları etkilenirler ancak şu da unutulmamalıdır ki kültürleşme etkileşime dayalı ve karşılıklı bir süreçtir. Diğer bir deyişle, kültürel uyum göçmenler ve çocuklarını olduğu kadar onları konuk eden toplumu da değiştirmektedir. Yeni bir çevreye uyum sağlama şeklinde tanımlanan kültürleşme, göçmen uyumunun temel unsurlarından biridir. Göçmenler, kültürlenme deneyimini, göç ettikleri ülkedeki yerli grupla kurduğu iletişime ve göç ettikleri toplumdaki katılımlarına bağlı olarak zor ya da görece kolay yaşamaktadır; bu noktada, göçmen grupların sahip oldukları toplumsal destekler, göç ettikleri ülkede kendilerine karşı oluşturulan sosyal tutumlar, yeni hayattan beklentileri, yeni kültürde var olan özellikler, göçmenlerin yeni yaşam stratejileri geliştirmelerinde önemli rol oynayan etkenler olarak karşımıza çıkmaktadır (Kümbetoğlu, 1996). Kültürleşmeyle ilgili vurgulanması gereken son nokta, bu sürecin, ekonomik adaptasyon, sosyal entegrasyon, yaşamın tatmin edici olması, göç edilen ülke ve kültürün göçmeni tanıma ve kabul etmesine bağlı bir süreç olmasıdır. Göçmenin yeni yaşamındaki temel gereksinimleri, göç etikleri toplumun bireyleri tarafından benimsenmeleri, iş bulabilmeleri ve yeni toplumun bireyleri ile tatmin edici sosyal ilişkiler kurabilmeleri, diğer bir deyişle kendilerini evlerinde hissetmeleri dir (Kümbetoğlu, 1996). Bu duygu ise, kısa vadede gerçekleşmesi pek mümkün olmayan bir duygudur, zira kültürleşme başlı başına zor ve bir o kadar da uzun zaman alan bir süreçtir Etkileşime Dayalı Uyum Etkileşime dayalı uyum, Esser in yaptığı sınıflandırmada etkileşimin karşılığıdır ve genel itibariyle göçmenleri konuk eden toplumun sahip olduğu birincil ilişki ve sosyal ağlara göçmenlerin kabul ve dâhil edilmeleri (Heckmann, 2006) şeklinde tanımlanmaktadır. Etkileşime dayalı uyumun temel göstergeleri nelerdir? Sosyal ağlar, arkadaşlıklar, birliktelikler, evlilikler ve gönüllü örgütlere üyelikler bu göstergelerin en önemlileri arasında yer almaktadır. Ayrıca kültürleşmenin bazı temel öğelerinin etkileşime dayalı uyumun önkoşulları olduğunu da eklemek gerekir. Bu öğelerin en önemlisi ise iletişimsel yetkinliklerdir. Uyumun ilk aşamasında, göçmenlere daha önce göç etmiş akraba ve hemşerileri yardımcı olurlar, onlarla bilgi ve deneyimlerini paylaşırlar. Eski ve yeni 357

6 göçmenler arasında dayanışma sergilenir. Akrabalık, arkadaşlık, topluluk bağlarıyla oluşturulan sosyal ağ bağlantıları, göçmenlerin yararlandıkları önemli bir sosyal sermaye biçimidir (Massey ve diğerleri, 2002). Söz konusu ağlar göçmenlere yeni çevrelerine uyum sağlamada yardımcı olur. Bu da etnik koloninin toplumsal sistemlerine etkileşime dayalı entegrasyon dur (EFMS, 2006). Ülkeye daha önce gelen göçmenler bir nevi etnik koloni oluşturmuşlardır ve yeni gelenler de akraba ve hemşerileri sayesinde bu kolonilere entegre olurlar. Bu durum ilk başlarda faydalı olsa da zaman içerisinde dezavantaja dönüşebilir zira göçmenin kendisini konuk eden toplumla ilişki kurması önünde engel oluşturma riski taşımaktadır. EFMS raporunda belirtildiği gibi, etnik koloniye bağlı olma, kişinin göç ettiği ülkenin çekirdek kurumlarında rekabet edebilmesi için gerekli kültürel ve sosyal sermayeyi edinmesini zorlaştırmaktadır (2006: 17). Dolayısıyla, göçmen gittiği ülkeye uyum sağlama sürecinde bir yandan akraba ve arkadaşlardan yardım ve destek görürken öte yandan kendisini konuk eden toplumun üyeleri (yerliler) ile etkileşim içine girmelidir. Sadece bu etkileşim sayesinde çekirdek kurumlara katılabilmek için gerekli sosyal ve kültürel sermayeyi edinme şansını yakalar Özdeşime Dayalı Uyum Özdeşime dayalı uyum, Esser in sosyal uyum biçimleriyle ilgili yaptığı sınıflandırmada özdeşime karşılık gelmektedir. Yukarıda da söz edildiği gibi, göçmen, kendisini konuk eden toplumun çekirdek kurumlarına katılabilmek için gerekli olan kültürel yetkinlikleri edinmek durumundadır. Ancak çekirdek kurumlara katılma bu kurumların amaçlarıyla özdeşim kurmayı gerektirmez. Diğer bir ifadeyle, göçmen [çekirdek] kurumların amaçlarıyla özdeşleşmeden, göçmen alan topluma aidiyet duygusu geliştirmeden ve o topluma dâhil olmadan (EFMS, 2006: 17) çekirdek kurumlara katılabilir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, özdeşime dayalı uyum entegrasyonun ilk aşamasında gerçekleşmez. Entegrasyonun sonraki aşamalarında, göçmen kendisini konuk eden topluma karşı ait olma duygusu geliştirebilir. Katılım ve kabul edilme bu duyguyu geliştirmede önemli bir rol oynamaktadır. Aslına bakılırsa, özdeşime dayalı uyum yeni bir topluma öznel düzeyde dâhil edilmedir. Bu uyumun göstergesi nedir? Göçmeni konuk eden toplumdaki gruplara aidiyet duygusu ile o gruplarla özdeşleşme söz konusu uyum için son derece önemlidir. Bu bağlamda, etnik ve ulusal anlamda özdeşim kurma öne çıkmaktadır. Esas itibariyle, göçmenler bu aidiyet ve kimlik duygularını geliştirdiğinde o toplum kendilerini konuk eden toplum olmaktan çıkar. Göçmen kendisini göç ettiği ülkenin topluma ait hissettiği takdirde özdeşime dayalı uyumun gerçekleştiği söylenebilir ve dolayısıyla kendisini konuk eden toplumun konuk etme özelliği de anlamını yitirmiş olur. Sosyal entegrasyonun boyutları böylece özetlendikten sonra bildirinin ikinci bölümünde 1989 Bulgaristan Türkleri nin Türkiye ye göçü ve uyumları Tekirdağ örneğinde ayrıntılı biçimde irdelenmektedir. 2. Bulgaristan Türkleri nin 1989 Göçü ve Türkiye de Uyumları Türkiye, siyasi ve tarihi pozisyonu yüzünden, tarih boyunca, çok sayıda göç hareketine sahne olmuş ülkelerden biridir. Gerek Osmanlı Đmparatorluğu gerek Cumhuriyet döneminde yaşanan kitlesel göçler, ülkenin demografik olduğu kadar toplumsal yapısını önemli ölçüde etkilemiştir. 358

7 Osmanlı Devleti, göçmen (muhacir) sorunuyla ilk defa 17. yüzyıl sonralarına doğru karşılaşmış; yaşanan askeri yenilgiler ve Avrupa daki topraklardan geri çekilmeler neticesinde kitlesel göçler 19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyılın başlarında artarak devam etmiştir. Bu göçlere neden olan savaşların başlıcaları 93 Harbi diye de bilinen Osmanlı-Rus Savaşı 2, Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı dır. Binlerce insan evini terk etmek zorunda kalarak Đstanbul ve Anadolu ya göç etmiştir 3. Bu zorunlu göçmenlerin hepsi Osmanlı Đmparatorluğu nun Balkanlar daki topraklarından geliyordu. Türkiye, Cumhuriyet kurulduktan sonra da yoğun göç hareketlere sahne olmuştur yılından II. Dünya Savaşı nın sonuna kadar geçen dönemde yapılan göçler incelendiğinde, Türkiye ye gelen göçmenlerin büyük çoğunluğunun Türk soyundan olduğu görülmektedir. Osmanlı Đmparatorluğu, I. Dünya Savaşı nın sonunda dağılmasının ardından Balkanlar ın pek çok yerinde Türk toplulukları bırakmıştı. Bu topluluklar, yaşadıkları siyasi, dini ve etnik baskılar yüzünden Türkiye ye göç etmek zorunda kalmışlardır. Balkanlar dan yapılan zorunlu göç bağlamında vurgulanması gereken bir husus vardır. Türkiye nin, II. Dünya Savaşı sonrası dönemde kapılarını açtığı mültecilerin çoğu, ulusal mülteciler (Kirişçi, 1995) olarak adlandırılan grubu oluşturmaktadır. Ulusal mülteciler, Balkanlar da yaşayan, etnik kökenleri nedeniyle bu gruplar ya Türk soyundan geliyorlardı ya da Türk kültürüne bağlılardı baskı altında kalıp Türkiye ye gelen gruplardır tarihli, 2510 sayılı Đskan Kanunu uyarınca, sadece Türk soyundan gelenlerin ya da Türk kültürüne bağlı olanların göç etme, yerleşme ve Türk vatandaşlığı elde etme hakkı vardır 5. Kanun da söz konusu göçmenler iki gruba ayrılmaktadır: serbest göçmenler (Türk vatandaşları tarafından desteklendiği için Devletin yardım etmek zorunda olmadığı göçmenler) ve iskanlı göçmenler (göçleri ve yerleşmeleri Devletin mali yardımlarıyla gerçekleşen göçmenler). II. Dünya Savaşı ndan sonraki dönemde Türkiye ye gelen ulusal göçmenler incelendiğinde çoğunun Bulgaristan dan geldiği görülmektedir. Bunların bir kısmı iskanlı bir kısmı da serbest göçmen statüsündedir. II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye ye gelen ulusal mülteciler arasında Bulgaristan dan gelen Türkler diğer göçmenlerden sayıca daha fazladır. Göçmenlerin bir kısmı Türkiye ye serbest göçmen olarak gelip Türkiye ye daha önce göç etmiş akrabaları tarafından desteklenirken bir kısmı Devlet tarafından çeşitli şehirlere iskan edilmişlerdir. II. Dünya Savaşı sonrasında komünizmle yönetilen Bulgaristan dan Türkiye ye göç üç dalga halinde gerçekleşmiştir. Đlki döneminde yapılan göçtür. Ağustos 1950 de Bulgar hükümeti Türk ün Türkiye ye gitmek için 2 93 Harbi, bir milyonun üzerinde insanın yerlerinden edilmesiyle sonuçlanmıştır. 3 J. McCarthy e (1998) göre, döneminde Đstanbul ve Anadolu ya gelen Müslüman sığınmacıların sayısı idi. 4 Türkiye, ulusal mülteciler in yanı sıra sözleşme mültecileri diye adlandırılan 1951 BM Mülteciler Sözleşmesi kapsamında yer alan kişiler (Doğu Avrupa ile Sovyetler Birliği ndeki komünist yönetimin zulmünden kaçanlar) ile sözleşme kapsamı dışındaki mülteciler e (1951 Sözleşmesi nde belirtilen alanın ki bu alan Avrupa dır dışından gelenler) de kapılarını açmak durumunda kalmıştır (Kirişçi, 1995) tarihli, 2510 sayılı Đskân Kanunu, 2006 yılına kadar yürürlükte kalmıştır yılında kabul edilen 5543 sayılı yeni yasada göç etme, yerleşme ve vatandaşlık elde etme konularında bir değişiklik yapılmamıştır. 359

8 başvuruda bulunduğunu açıklamıştır. Bulgaristan2da yaşayan Türkler in Türkiye ye gelmek istemelerinin esas nedeni, Türkler in asimilasyonuna yönelik Bulgar hükümetinin uyguladığı politikalardı. Bulgar hükümeti, ülkedeki Türk azınlığa baskı uygulamaya başlamıştı. Bu durumdan kaygı duyan Türkiye göçmenlere kapılarını açtı, fakat oldukça kısa bir süre içinde büyük bir kitleyle karşılaşınca Türk hükümeti bu kadar sayıda göçmeni kabul edemeyeceğini açıklayarak Kasım 1950 de Bulgar sınırını kapatmak zorunda kaldı. Đki ay sonra iki ülke arasında varılan anlaşma gereği Bulgaristan, yalnızca elinde Türkiye vizesi olanların ülkeyi terk etmesine izin verecekti. Ancak Bulgar hükümeti anlaşmanın gereklerini yerine getirmeyerek Türkler i göndermeye devam etti. Bunun üzerine Türkiye, bir daha açmamak üzere Kasım 1951 de sınırı bir kez daha kapattı (Poulton, 1991) döneminde yaklaşık kişi Türkiye ye göç etti (Şimşir, 2009). Bulgaristan dan göçün ikinci dalgası Yakın Akraba Göçü diye bilinen ve 1970 lerde gerçekleşen göç dalgasıdır yılında Türkiye ile Bulgaristan arasında imzalanan Yakın Akraba Göçü Anlaşması ndan 6 sonra Türkiye ye göç başlamıştır. Anlaşma, döneminde yakın akrabaları Türkiye ye göç eden kişilerin Bulgaristan dan göç etmelerine izin vermiştir. Şimşir in de (2009) belirttiği gibi, Türkiye nin Kasım 1951 de sınırı kapatmasıyla göçün birdenbire kesilmesi sonucunda çok sayıda aile parçalanmış ve Türkiye ye gelebilenlerin yakınları Bulgaristan da kalmıştı. Parçalanan aileler birleşmek istiyorlardı ve bu bağlamda Türkiye ye göç etme isteklerini dile getirmeye başladılar. Bunun yanı sıra, Bulgaristan daki Türk azınlığın hakları da oldukça kısıtlanmaya başlamıştı. Dolayısıyla Türkiye ye göç etmek isteyenlerin sayısı her geçen gün artıyordu. Yakın akraba göçü 1970 ler boyunca sürdü ve Anlaşma nın süresi Kasım 1978 de sona erdi. Bu Anlaşma kapsamında yılları arasında kişi Türkiye ye göç etti (Şimşir, 2009). Bulgaristan dan Türkiye ye son göç dalgası ise 1989 yaz aylarında gerçekleşen Büyük Göç tür. Daha önceki iki dalgada gelenlerin toplamından bile fazla sayıda Türk yaklaşık 2,5 ay gibi kısa bir süre içinde Türkiye ye göç etmiştir. Aslında bu göç, Bulgar hükümetinin Türk azınlığa karşı 1960 lardan beri izlediği ve 1980 lerin ortalarında giderek şiddete dayalı bir boyut kazanan asimilasyon politikalarının bir sonucudur. Bu bildiride 1989 göçü ve sonrasında yaşananlar göçmenlerin uyumu çerçevesinde ele alınmaktadır Büyük Göç ( 89 Göçü) Bulgaristan Türkleri nin 1989 daki Büyük Göçü, aslına bakılırsa, Bulgar hükümetinin 1980 lerde yaptığı baskı ve zulmün tepe noktasıydı. Bojkov un (2004) da belirttiği gibi, te Türk isimlerinin zorla değiştirilmesi, Bulgar hükümetinin baskı içeren asimilasyon politikalarının bir anlamda başlangıcını oluşturuyordu. Hükümetin bu politikaları Bulgar Türkleri nin kimliklerini komünistlerin önderlik ettiği milliyetçi ideolojinin içinde eritmeyi (Bojkov, 2004: 354) amaçlıyordu. Bulgar yöneticilerin istediği şuydu: Türkler i kimliklerini Bulgar kimliğiyle değiştirmek suretiyle sosyal ve siyasal hayatın her alanına entegre etmek. Bu bağlamda, Bulgarlaştırma ya da Bulgar yöneticilerin deyişiyle yeniden doğuş 6 Kısaca Yakın Akraba Göçü Anlaşması diye bilinen anlaşmanın resmi ismi Yakın Akrabaları 1952 Yılına Kadar Türkiye ye Göç Etmiş Olan Türk Asıllı Bulgar Vatandaşlarının Bulgaristan Halk Cumhuriyeti nden Türkiye Cumhuriyeti ne Göç Etmeleri Hakkında Anlaşma dır. 360

9 süreci 1984 Aralık ayının son günlerinden 1985 in Mart ayına kadar geçen sürede Türk isimlerinin değiştirilmesiyle başlamış oldu. Đsim değiştirme kampanyası çerçevesinde, sabahın çok erken saatlerinde polisler Türkler in çoğunlukta yaşadığı köylerin etrafını köpekler ve askerlerle sarıyorlar; Poulton ın (1991) da ifade ettiği gibi, yetkililer yeni nüfus kağıtları veya resmi Bulgar isimlerinin yer aldığı listelerle geliyorlar ve Türkleri yeni kimliklerini kabul etmeye ve gönüllü biçimde Bulgar ismi almak istediklerini belirten formları imzalamaya zorluyorlardı. Türklerin pek yoğun yaşamadıkları yerlerde, özellikle şehirlerde, Türklerin isimlerinin değiştirilmesi ve yeni nüfus kağıtlarının verilmesi işyerlerinde gerçekleşiyordu (Poulton, 1991). Kampanya ülkenin güney kesimlerinde başlamış, kuzeye doğru devam etmiş ve Mart ayının sonu itibariyle tamamlanmıştı. Đsim değiştirmenin yanı sıra, Türkleri asimile etmeye yönelik başka uygulamalar da söz konusuydu. Kamusal alanda Türkçe konuşmak, kadınların şalvar giymeleri, oğlan çocuklarının sünnet ettirilmesi, ölülerin Müslüman usulü defnedilmeleri ve daha pek çok gelenek-görenek yasaklanmıştı. Neuburger in (2004) vurguladığı gibi, Bulgar Komünist Partisi günlük hayatı ve kültürü tamamen kontrol altına almıştı. Bütün bu yapılanlar yeniden doğuş koşullarını empoze etmekten başka bir şey değildi. Elbette ki Türkler bu koşulları kabul etmeyeceklerdi. Nitekim asimilasyona karşı direniş de hemen kendini gösterdi. Đsimler değiştirilirken ölümlerle sonuçlanan çok sayıda protesto gösterisi düzenlenmişti. Bu gösteriler daha ziyade isim değiştirmelerin başladığı güney bölgelerde yapılıyordu. Đsim değiştirmeye karşı çıkan Türklerin çoğu tutuklanıyor, bazıları Belene Kampı na gönderiliyordu. Kimi göstericiler öldürülüyor kimileri de öldüresiye dövülüyordu lerin sonunda Türk azınlığın Bulgar hükümetince uygulanan asimilasyon politikalarına karşı direnişleri giderek büyüdü. Belene Kampı nda tutulan Türkler 1987 yılında açlık grevine başladılar (Poulton, 1991) ve Mayıs 1989 itibariyle bu açlık grevleri ülkenin kuzeydoğusundaki Türk bölgelerinde kitlesel protestolara yol açtı 8. Türkler isimlerini geri almak istiyorlardı. Bir de Bulgar hükümeti Türkler in gelenek ve göreneklerine saygı gösterecekti. Çok kısa bir süre içinde tüm ülkeye yayılan gösterileri Bulgar hükümeti oldukça sert bir biçimde bastırdı ve pek çok gösterici bu sırada hayatını kaybetti. Bunun yanı sıra, Türk azınlığın lideri konumundaki kişiler ülkeden sürüldü. Gösterilerden de anlaşılacağı üzere yeniden doğuş süreci devlet yetkililerinin umduğu gibi başarılı olamamıştı. Umulanın ve beklenenin aksine, Türk azınlığın etnik ve dini kimliği daha da güçlenmiş ve Türkler kimliklere daha da sıkı sarılmışlardı. Gösterilerin başlamasından yaklaşık bir hafta sonra Bulgaristan devlet başkanı T. Jivkov devlet televizyonunda Bulgar Türkleri eğer isterlerse Türkiye yi turist olarak serbestçe ziyaret edebilirler 9 (Bojkov, 2004: 360) şeklinde bir açıklama 7 Poulton a (1991) göre, isim değiştirme kampanyası esnasında yapılan gösteriler ufak çaplı ve spontane gelişen protesto gösterileridir Mayıs tarihleri arasında, Bohçalar, Akkadınlar (Dulovo), Vokil, Cerkovna, Vodno, Kemallar (Isperih), Cebel, Beli Lom, Osmanpazar, Şumnu, Gradnica, Benkovski, Ezerçe, Razgrad, Mahmuzlar, Dobriç gibi pek çok yer binlerce Türkün katıldığı protesto gösterilerine sahne olmuştur. Bu gösteriler, Türklüğümüz den asla vazgeçmeyiz, Bulgar isimlerini almayız diye başlıyordu (Şimşir, 2009). 9 Bu açıklama gerçekten de hiç beklenmiyordu zira dört yıl önce, Mart 1985 te, Türk hükümetinin 1968 Anlaşması na benzer bir anlaşma yapılması teklifine olumsuz yanıt vermişti (Bojkov, 2004). 361

10 yaptı. Bunun üzerine yetkililerin hiç beklemediği bir şey oldu. Eminov un (1997) belirttiği gibi, binlerce Türk pasaport bürolarına akın etti. Yetkililer başvuru yapanlara hemen pasaport çıkartıp işlerini bir an önce ayarlayıp Türkiye ye gitmelerini söylediler. Bu arada, özellikle gösterilere katılmış olan kişiler aileleriyle birlikte Mayıs ayı sonunda ülkeyi terk etmeye zorlandılar. Bazılarına polis veya askerler telefon ederek Bulgaristan dan ayrılmalarını söylediler, bazılarına da ellerine pasaportları verilerek birkaç saat içinde toplanıp ülkeyi terk etme emri verildi. O ya da bu şekilde Türkler Bulgaristan dan sınır dışı ediliyordu. Sonuçta Avrupa nın II. Dünya Savaşı ndan beri gördüğü en büyük göç yaşandı. Haziran ın başından Türkiye nin vizeleri olmayanlara sınırı kapattığı 22 Ağustos a kadar, günde kişilik kafileler halinde in üzerinde göçmen ülkemize giriş yaptı (Şimşir, 2009). Büyük Göç, Bulgar hükümeti tarafından farklı biçimde adlandırılmıştı 10 zira Jivkov hükümete yöneltilecek suçlamalara karşılık vermek için bunu bir taktik olarak kullanacaktı. Đşte bu yüzden Bulgar hükümeti Türkiye ye gitmek isteyenleri Türk yerine turist olarak adlandırıyordu. Zaten yapılan resmi açıklamalar uyarınca Bulgaristan da Türk yaşamıyordu. Türkiye ye turist olarak gidenler ne zaman isterlerse Bulgaristan a dönebileceklerdi. Göçmenlerin bir bölümü, Bulgaristan da komünizm sona erip Jivkov yönetimi devrildikten sonra bu olanaktan yararlanıp Bulgaristan a geri dönmüşlerdir. Ancak bu bildiride Bulgaristan a geri dönenler değil Türkiye de kalanların uyum süreci değerlendirilmektedir Göçmenlerin Uyumu Büyük bir dramla karşılaşan Türkiye soydaşlarına kucak açtı. Göçün büyük bir yoğunluk içinde başladığı Haziran ayı başında bütün göçmenleri Türk vatandaşı olarak kabul etmeye ve onlara Türk pasaportu vermeye yönelik kanun hükmünde kararname çıkarıldığı televizyonlardan yapılan açıklamayla kamuoyuna duyuruldu (Poulton, 1989, aktaran Bojkov, 2004). Kalacak yeri olmayan göçmenler için Kırklareli nde çadır kamplar kuruldu. Marmara Bölgesi ve Ege Bölgesi nde akrabaları olanlar ilk zamanlar için onların yanına yerleştiler. Akraba ve tanıdıkları olmayanlar için barınma imkanı sağlamanın yanı sıra devlet göçmenlere iş bulmada da yardım etti. Scott un (1991) belirttiği gibi, iş piyasasını daha iyi yönetmek amacıyla devlet, göçmenlerin istihdam kalıplarını ve bunların yaşam koşulları üzerindeki etkilerini araştırması için Uluslararası Çalışma Örgütü nü görevlendirdi. Bunun yanı sıra, Devlet Planlama Teşkilatı da (DPT) Bulgaristan dan Türk Göçleri başlıklı hizmete özel bir rapor hazırladı. DPT nin Şubat 1990 da yayımlanan raporunda yer alan verilere göre, göçmenlerin sayısı tür. Ancak daha ayrıntılı veriler göçmenlerin sadece sı için mevcuttur. Dolayısıyla aşağıda verilen demografik özellikler bu sayıya dayanmaktadır. Yaş ve cinsiyet dağılımı açısından bakıldığında, göçmenlerin %51 nin kadın, %49 nun erkek olduğu görülmektedir. Diğer yaş gruplarıyla kıyaslandığında, yaş grubu %10.14 ile en yüksek orana sahiptir. Onu %10.09 ile 6-10 yaş grubu izlemektedir ile yaş gruplarındaki erkeklerin sayısı daha azdır zira Bulgar hükümeti askerlik çağındaki erkeklerin Türkiye ye gelmelerine izin vermemiştir (DPT, 1990). 10 Bulgar hükümeti yaşanan bu göçü büyük gezinti olarak nitelendiriyordu. 362

11 Eğitim seviyesi ile mesleki dağılım açılarından bakıldığında, şu özellikler ön plana çıkmaktadır: a) orta okul mezunları %35 ile en büyük grubu oluştururken ilk okul mezunları %29, lise mezunları %17 ile orta okul mezunlarını takip etmektedir; b) 0-15 yaş grubunu kapsayan öğrenciler (%17.8) dahil edilmediği takdirde emekliler %12.6 ile en büyük grubu oluşturmakta, onu %10.3 ile tarım işçileri, %9.7 ile diğer meslek gruplarında yer alanlar ve % 7.6 ile hizmet sektöründe çalışanlar izlemektedir 11 (DPT, 1990). Göçmenlerin yerleşim yerleri konusunda neler söylenebilir? Yukarıda da belirtildiği üzere, devlet göçmenler için geçici barınma olanakları sağlamıştır. Göçmenler işlemleri tamamlanıncaya dek Türkiye ye giriş yaptıkları şehirler olan Edirne ve Kırklareli nde kendileri için kurulan çadırlarda barındırılmışlar, herhangi bir kalacak yeri olmayan göçmenlerden yasal işlemleri tamamlananlar ise çeşitli şehirlere iskan edilmek üzere gönderilmişlerdir 12. Eylül ortasında yeni eğitimöğretim yılı başlayıncaya kadar göçmenlerin bir bölümü okullara ve yurtlara bir bölümü de kamu kuruluşlarının misafirhanelerine yerleştirilmiştir. Göçmenlerin konut ihtiyacını karşılamak için yaklaşık 900 konut inşa edilmiştir. Bu konutların 450 si Kırklareli, 200 ü Edirne, 100 ü Tekirdağ, geri kalanı da Manisa da yapılmıştır (DPT, 1990). Gerek gerek dönemlerinde gelen göçmenlerin yerleşim yeri tercihlerinde Đstanbul ilk sırada yer almış, onu Bursa, Tekirdağ ve Đzmir izlemiştir. Bu tercihin altında daha önce gelmiş olan akrabaların yanına yerleşme isteği, gelişmiş yörelerin sağladığı iş olanakları ve iklim benzerlikleri gibi nedenler yatmaktadır. Đşte bu yüzden Marmara Bölgesi, özellikle Trakya bölümü ve Ege Bölgesi göçmenlerin tercih ettiği yerler olmuştur. T. Çetin in (2008: 260) de belirttiği gibi, göçmenlerin %49 u Đstanbul ve Bursa da yaşamaktadır ve Marmara Bölgesi nde yaşayan göçmenlerin oranı %74 tür. Daha önceki dönemlerde göç etmiş olan akraba ve tanıdıklar yeni gelenler için son derece önem taşımaktadır zira onlara evlerini açmışlar ve iş bulmalarında yardımcı olmuşlardır Tekirdağ daki 1989 Göçmenlerinin Sosyal Uyumu Önceki bölümde de belirtildiği gibi, Tekirdağ, 1989 göçmenlerinin yerleşmeyi tercih ettiği şehirlerden biridir. Bu yüzden, 1989 ve 1990 ların başında Türkiye ye zorunlu göç eden iki grubun Bulgaristan ve Ahıska Türkleri ülkemizdeki uyum süreçlerini karşılaştıracağım çalışmamın alan araştırması için Tekirdağ ı seçtim 13. Araştırmam niteliksel olduğu için veri toplama yöntemimi derinlemesine görüşmeler ve gözlemler oluşturuyor. Bu çerçevede, Temmuz 2010 da Tekirdağ da otuz (30) adet derinlemesine görüşme gerçekleştirdim. Görüşmecilerimden 15 tanesi kadın, 15 tanesi erkekti. Görüştüğüm en yaşlı kişi 84 yaşında bir kadın, en genci ise 26 yaşında bir erkekti. Tekirdağ da yaşayan göçmenlerin uyum süreçleri onların perspektifinden incelenmektedir. Dolayısıyla yaptığım incelemenin temelini onların anlatıları oluşturmaktadır. Bu çalışmada, zorunlu göçmenlerin sosyal uyumu, Avrupa Göç Çalışmaları Forumu nun (European Forum for Migration Studies) entegrasyon ve entegrasyon 11 Göçmenlerin %15 i işsiz veya durumu belirsiz grubu oluşturmaktadır (DPT, 1990). 12 Aralık 1989 itibariyle 51 ilde ikamet eden göçmen sayısı dur. Bu göçmenlerin %30 u Đstanbul, %24 ü Bursa, %11 i Tekirdağ, %9 u Đzmir e yerleşmişlerdir (DPT, 1990). 13 Alan araştırmasını gerçekleştireceğim diğer şehirler Đstanbul, Bursa ve Đzmit tir. 363

12 politikaları ile ilgili hazırladığı raporda (2006) çizilen analitik çerçeve içerisinde, Tekirdağ da yaşayan 1989 göçmenleri örneği üzerinden ele alınmaktadır. Sosyal uyumun ana boyutları, yukarıda da belirtildiği gibi, yapısal uyum, kültürel uyum, etkileşime dayalı uyum ve özdeşime dayalı uyumdur. Yapısal uyumla başlayacak olursak, bu boyut, göçmeni konuk eden toplumun çekirdek kurumları olan ekonomi ve iş piyasası, eğitim ve kalifikasyon sistemleri, konutlandırma sistemi, sağlık hizmetlerini de kapsayan sosyal güvenlik sistemi ile siyasi vatandaşlık alanlarındaki hakları elde etme ve bu çekirdek kurumlarda pozisyon ve statüye erişme anlamına geldiği için 1989 göçmenlerinin avantajlı bir konumda oldukları söylenebilir. Bunun pek çok nedeni var. Vatandaşlık kazanımı ilk başta geliyor. 89 göçmenlerinin vatandaşlık kazanımları, kendilerine özgü yapılan düzenlemeler sayesinde kolay olmuştur. 16 Haziran 1989 tarih ve 2383 sayılı Kanun ile 14 Haziran 1934 tarih ve 2510 sayılı Đskan Kanunu na eklenen 33 üncü maddede, Bulgaristan'dan göçe zorlanarak 1/1/1984 tarihinden sonra Türkiye'ye gelerek yerleşmek isteyen Türk soylu kişiler 14/6/1934 tarihli ve 2510 sayılı Kanun hükümlerine göre Türk kültürüne bağlı serbest veya iskanlı göçmen sayılır ifadesi yer almaktadır. Bu ek madde uyarınca, göçmenlerin vatandaşlık elde etmeleri, istedikleri yerlere yerleşmeleri ve mal-mülk edinmeleri kolaylaşmıştır. Vatandaşlık kazanımının yanı sıra, göçmenlerin Bulgar vatandaşlıkları da devam ediyordu. Bulgar hükümeti onları Türkiye ye turist olarak gönderdiği için vatandaşlıktan çıkarmamıştı. Dolayısıyla 89 göçmenlerinin çifte vatandaşlık hakkı olduğunu vurgulamak gerekir. Çifte vatandaşlıkla ilgili olan durumu görüşmecilerden biri şöyle açıklamaktadır: Yok biz çifte vatandaşlığa başvurmadık. Şöyle. Bg'ye vizeyle gittim ben, orda vatandaş olarak gözüküyosunuz zaten. Gidiyosunuz doğum kağıdınızı alıyosunuz, gidiyosunuz pasaportunuzu çıkartıyosunuz, bu kadar. Ayrıyeten bir dilekçe bir şey vermiyosunuz. Zaten oranın vatandaşısınız. '89'da göç edenler - öyle demeyelim de turist olarak Tr'ye gelenler - hepsi şu anda Bulgar vatandaşı olarak kayıtlılar. Bilgileri de vardır. Oraya gittiğiniz zaman vizeyle gitseniz bile vatandaşlık bürosuna müracaat etmiyorsunuz. Doğduğunuz yere gidiyosunuz, nüfus müdürlüğüne, ordan doğum belgenizi alıyosunuz, gidiyosunuz ordaki emniyet müdürlüğüne pasaportunuzu alıyosunuz A.T. (40, E, Doktor). Dolayısıyla 89 göçmeni olan bir kişi Bulgaristan a doğum belgesi ile pasaportunu almaya gittiği takdirde çifte vatandaşlığa sahip olabiliyor zira Türk vatandaşlığı da kendisine verilmiş durumdadır. Yapısal uyumla ilgili bahsedilmesi gereken ikinci husus, ekonomi ve iş piyasasında pozisyon ve statü elde etmeyle ilgilidir. Bu konuda devletin yardımları şüphesiz ki çok önemlidir çünkü göçmenlere hem istihdam hem de iş bulabilmeleri için mesleki eğitim imkanları sağlamıştır. Đstihdam olanakları sağlamayla ilgili olarak altı çizilmesi gereken bir nokta da şudur: işverenlere fabrikalarında belli sayıda göçmen çalıştırma zorunluluğu getirilmiştir. Organize sanayi bölgesiyle bilinen Çerkezköy de görüşme yaptığım veteriner hekim, devletin göçmenlere iş imkanları sağlanmasında ne kadar önemli bir rol oynadığını şu sözleriyle dile getirmektedir: 364

13 Özal dedi yani işverenlere, "Alın" dedi "sizden kaç göçmen alırsanız onlara göre sizden kesinti almayacam," dedi. "Onları vergiden muaf yapıcam" falan dedi. Tam o işlemleri iktisadi açısından bilemem ben yani çok kişiler ozman göçmen tercih etti. Hatta yerlileri dedi "ya siz geldiniz, biz işsiz kaldık" falan filan dediler. Özal orda çok iyi bi olay yaptı bakın Ş.H. (56, E, Veteriner hekim) Göçmenlerin iş piyasasına katılmalarında devletin oynadığı rol tartışmasız önem taşımaktadır. Ancak göçmenlerin de ne kadar çalışkan oldukları unutulmamalıdır. Hiçbir biçimde seçici davranmadan, ne iş olsa yapmaya hazır bir gruptan söz ediyoruz. Tek amaçları iş bulmaktı. Buldukları işlerin bir kısmı ne mesleklerine ne de mesleki donanım ve becerilerine uyuyordu ama bu durum onlar için önemli değildi. Onlar için önemli olan çalışıyor ve para kazanıyor olmalarıydı. Görüşmecilerden 61 yaşındaki emekli M.I. Bulgaristan da makine mühendisi olarak çalışmasına rağmen Türkiye ye gelince ilk başta bulduğu iş, bir fabrikanın taşeron şirketinin şantiyesinde çaycılık yapmak ve takımların [makineler] başında olmaktan ibaretmiş. Bu durumun kendisi için ne kadar zor ama aynı zamanda Türkiye deki hayatının dönüm noktası olduğunu şu sözlerle ifade ediyor: Şantiyedeki mühendise (G.T) gönderildim. Çaycılık yapmak ve takımların başında olmak kaydıyla işe istediler beni. Ben çaycılık yapmaktan ne anlarım. Bg de çay yapmışlığım mı var? Üstelik mühendis olmuşum öte tarafta. Takımların başında olmak da çok küçültücüydü. Ertesi güne dek düşünmek için süre istedim. O da bunun üzerine Yarına kadar yeni birini çoktan buluruz, işi yapacak kişi çok, deyince işi hemen kabul ettim çünkü işe ihtiyaç duyuyordum. Bu, hayatımın dönüm noktası oldu. M.I. (61, E, emekli) Aynı bu görüşmeci gibi görüştüğüm çoğu göçmen fabrikalarda iş bulmuş ve gece gündüz vardiyası demeden çalışmışlardı. Hatta kadın görüşmecilerin bazıları günde üç vardiya çalıştıkları için çocuklarının büyümelerini bile gözlemleyemediklerini, kucaklarına alıp sevemediklerini dile getirdiler. Ama hallerinden hiç de şikayet etmiyorlardı çünkü bir an evvel para kazanmak istiyorlardı. Yapısal uyum bağlamında söz edilmesi gereken son husus, konutlandırma, eğitim ve sağlık hizmetleriyle ilgilidir. Konutlandırma bağlamında, devletin göçmenlerin konut ihtiyacını karşılamak için konut yaptırmaya başladığının altı çizilmelidir. Yüksek Planlama Kurulu nun Kasım 1990 da aldığı karar uyarınca, isteyen göçmenlere adete kadar konutun yaptırılması ve/veya satın alınması kararı alınmış olup, bu karar doğrultusunda T. Emlak Bankası Gayrettepe Şubesi nde açılan bir havuz hesaba en az TL yatırarak konut edinmek isteyenlerin müracaatı için göçmen büroları ve Valiliklerce tüm göçmenlere duyurulmuştur. Duyuru neticesinde kişi konut edinmek üzere müracaat etmiştir (TOKĐ, 2010). Göçmenlere konut edindirme projesi bu şekilde hayata geçirilmiştir. Göçmen Konutları Đnşa Projesi diye anılan söz konusu proje TOKĐ nin Göçmen Konutları Koordinatörlüğünce yürütülmüş, in üzerinde konut yapılmıştır. Yapılan konutlar kura usulü dağıtılmıştır ancak şu da belirtilmelidir ki asgari miktarın çok üzerinde yatıranlara (örn TL) kura dışı konut verilmiştir. Para yatırdıkları halde konut çıkmayan göçmenlere yatırmış oldukları bedele karşılık konutların inşa edildiği illerde arsa verilmiştir. Yaklaşık 4000 göçmen de bu şekilde konut sahibi olmuştur. Başvuru parasını yatırmalarına karşın ne konut ne de arsa sahibi olanlara ise başvuru bedellerini geri alma hakkı tanınmıştır. Konut edindirmenin yanı sıra, 365

14 devlet 1989 Eylül ayından itibaren bir yıl süreyle ayda TL ye varan kira yardımı da yapmıştır. Ağustos 1989 sonrasında vize alarak gelenler de Aralık 1989 dan itibaren kira yardımı almıştır. Tekirdağ merkez ve Çorlu ilçesinde görüşme yaptığım göçmenlerden dokuzu göçmen konutu sahibi olmuştu. Kimisi bu konutlarda yaşıyordu kimisi ise satmış ya da kiralamıştı. Görüşmecilerden biri oturduğu daireye kira ödüyordu ve gerçekten zor durumdaydı çünkü yatırdığı başvuru bedelini de geri alamamıştı. Bu bağlamda, yatırılan bedellerin geri alınmasının pek de kolay olmadığını belirtmekte fayda var. Diğer görüşmeciler ise çok çalışarak para biriktirmiş ve göreceli olarak kısa sürede arsa satın alıp kendi evlerini yapmışlardı. Bunlardan bazıları işçi tutup yaptırmış inşaat işlerinde beceri sahibi olanlar kendileri yapmıştı. Eğitim alanındaki yardımlara gelecek olursak, Milli Eğitim Bakanlığı nın düzenlemesi uyarınca, eğitim-öğretim yılı için Bulgaristan dan gelen yaklaşık 2000 öğrenci parasız yatılı okullara yerleştirilmiştir (DPT, 1990). Bunun yanı sıra, 75 ilkokul, 100, orta ve lise ve 150 yüksek okul öğrencisine Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu tarafından burs verilmiştir. Đlkokula gidecek göçmen çocuklarına eğitim-öğretim yılı başlayıncaya dek Türkçe kursları verilmiştir. Görüşmecilerden bazılarının çocukları bu olanaktan yararlanmışlardır. Sadece okuma öğrenmeye ihtiyaçları olduğu için kurslarda genel itibariyle pek zorluk çekmemişlerdir. Her ne kadar Bulgar hükümeti kamusal alanda Türkçe konuşmayı yasaklamış olsa da göçmenler evde Türkçe konuşmaya devam ettikleri için çocuklar da Türkçe konuşmayı biliyorlardı. Ayrıca Bulgaristan da üniversiteye başlamış olan gençlere kendi bölümlerinde öğrenimlerini sürdürme hakkı tanınmıştır. Öğrenim görmek hem göçmenler hem de çocukları için son derece önemli olduğundan kendilerine sunulan olanaklardan istifade etmişlerdir. Sağlık hizmetleriyle ilgili olarak göçmenler sorun yaşamamışlar, sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlanmışlardır. Devlet hastanelerindeki harcamaları devlet tarafından karşılanmıştır. Hatta en yaşlı görüşmeci olan 84 yaşındaki A.Ö. ye bile SSK lı olmadığı halde yeşil kart verilmiş ve tüm sağlık harcamalarını devlet karşılamıştır. Diğer örnek 40 yaşındaki A.T. ile yapılan görüşmeden şu şekilde aktarılmaktadır: G: akrabalarınızdan tanıdıklarınızdan sağlık sorunu yaşayan ve tedavi masraflarını devlet tarafından karşılanması söz konusu oldu mu? G.K: Geldikten sonra mı? G: Evet. G.K: Tabii oldu. Çevremde ameliyat olanlar oldu, devlet karşıladı. G: Sosyal güvencesi olmasa da karşıladılar mı? G.K: Olmasa da karşıladılar. Amcam bel fıtığı ameliyatı oldu Samsun'da çalışmıyordu ama ve devlet karşıladı zannedersem çünkü bel fıtığı ameliyatı maddiyata bağlı bir ameliyat sonuçta. Hastanede en az 3-4 gün kalıyorsunuz. Bunun ameliyat masrafları yatak masrafları var. Zaten o zaman da yeni gelmişiz. Sosyal uyumun ikinci boyutu olarak kültürel uyumu ele almamız gerekiyor. Göçmenlerin sosyal uyumuyla ilgili olan bölümde belirtildiği gibi, kültürel uyumdan 366

15 kastedilen bireyin bilişselliği (cognition), davranışları ve tavırlarındaki değişim sürecidir. Kültürel uyumun önemli bir özelliği, değerler, inançlar ve günlük pratiklere ilişkin heterojen bir alan olmasıdır. Bulgaristan göçmenleri, Türk kültürüne bağlı oldukları ve Bulgar hükümetinin asimilasyon politikalarına karşı kültürel ve etnik kimliklerini azimle koruduklarından ötürü kültürel uyum açısından avantajlı durumdadırlar da Türkiye ye göçe zorlandıklarında da Türkiye tarafından oldukça sıcak biçimde karşılanmışlardır. Her şeyden evvel onlara soydaş muamelesi gösterilmiştir. Türkiye onların anavatanı idi ve anavatanlarına kavuştukları için çok mutluydular. Görüşmecilerin bir kısmının da altını çizdiği gibi, göçmenlerin çoğu için Türkiye ye gelmek büyük bir hayaldi ve o hayali gerçekleştirmenin mutluluğunu yaşıyorlardı. Đkinci olarak, kültürel değerler, inançlar, gelenek-görenekler ve günlük pratikler farklı değildi. Bu anlamda Türkiye ye uyum sağlamak da zor olmadı. Özellikle Müslümanlıkları nı özgürce ve rahatça yaşayabilmeleri onlar için büyük önem taşıyordu. Son olarak da, kültürel uyumun etkileşime dayalı ve karşılıklı bir süreç olma özelliğinden söz etmek gerekir. Elbette ki Bulgaristan göçmenleri, yönetim sisteminin komünizm olması nedeniyle orada farklı bir yaşam sürüyorlardı. Çoğu lise ve üzeri ya da en azından ortaokul mezunuydu. Mesleki açıdan ise önemli bir bölümü vasıflı işçiydi. Đş disiplinine sahiptiler. Yaşlılar bile çalışmadan duramıyordu. Dolayısıyla Türkiye ye geldiklerinde ne kadar çalışkan olduklarını gösterdiler. Yaşlılar çocuk bakıyor, ailenin geri kalan üyelerinin hepsi bir yerde çalışıyordu. Bu bağlamda, özellikle Tekirdağ da (aslında bu durum Bulgaristan göçmenlerinin yerleştikleri diğer şehirler için de geçerliydi) kadınların da erkekler gibi canla başla çalıştıklarını görmek yerli halka oldukça değişik ve ilginç gelmişti. Bu durum şehirde giderek bir sosyal değişime yol açmıştır çünkü kadınlar daha özgüvenli hale gelip çalışmaya başlamışlardır. Böyle değerlendirildiğinde, göçmenlerin yerlilere esin kaynağı olduklarını söyleyebiliriz. Toplumsal cinsiyet ve çalışmayla ilgili algı ve anlayışta değişim meydana gelmiştir. Bu bağlamda, yerlilerin bakış açısı değiştiği için göçmenlerin kültürel uyumda oynadıkları rol oldukça önemlidir. Sosyal uyumun üçüncü boyutu etkileşime dayalı uyumdur. Göçmenleri konuk eden toplumun birincil ilişkileri ve sosyal ağlarına göçmenleri kabul ve dahil etmek anlamına gelen etkileşime dayalı uyumun temel göstergesi, göçmenlerin sosyal ağ, arkadaşlık, birliktelik, evlilik ve örgüt üyeliğine kabul edilme derecesidir. Bu bağlamda, sergilenen dayanışmanın altı çizilmelidir. Yukarıda da bahsedildiği gibi, Türkiye Bulgaristan göçmenlerine kucak açmış, devlet yardımının yanı sıra Türk halkı da ihtiyacı olan göçmenlere hem mali hem de moral destek sağlamıştır. Göçmenlere yardım için çok sayıda banka hesapları açılmıştır. Onun dışında göçmenlerin yerleştikleri mahallelerdeki komşular da yardım etmişlerdir. Tekirdağ ın merkezindeki göçmen konutlarından birinde görüştüğümüz kadın, kendilerine verilen destek için komşularına duyduğu minneti şu sözlerle dile getirmektedir: Komşularla ilişkilerimiz nasıldı? Çook güzeldi ilişki. Biri salça getiriyodu, biri tarhana getiriyodu, böyle ilgilendiler bizimle. Bi de dedim ya sana ağladık böyle kurban kesildiği sabah. Soora 2-3 saat geçti, o mahalleden herkes bütün komşular birer parça et şimdi ben her şeyi yapıyosam onları hiç unutamıyorum (ağlamaya başladı), herkes tabağını almış getirdi böyle çok duygulandık yani. Nasıl anlatsam çok duygulandık. A.G. (55, K, emekli) 367

16 Eski ve yeni göçmenler arasındaki dayanışmadan da söz etmek gerekir. 89 göçmenlerinin bir kısmı, gelir gelmez arası dönemde Türkiye ye göç eden akrabalarının yanlarına yerleşmişlerdir. Emekli kadın görüşmecilerden 56 yaşındaki F.H. akraba dayanışmasını şöyle ifade etmektedir: G: Peki Ayvalık'a gelme sebebiniz neydi? G.K: Orda benim eltimler ordaydı. Onlar '78'de geldiler. Biz onların yanına geldik, sonra ordan ayrıldık. G: Orda ne kadar kaldınız? G.K: 6 yıl kaldık. G: 6 yıl kaldınız. Peki orda ev mi tuttunuz? G.K: Onların yanında kaldık. G: Onların yanında kaldınız? G.K: Onların evinde kaldık. Hep beraberdik. G: Hep beraber kaldınız. Kaç kişi? 2-3 aile beraber mi? G.K: 2-3 aile beraberdik. Ayrıca eski göçmenler, yeni gelenlere iş bulmada da yardımcı olmuşlardır. Dolayısıyla, akraba ve tanıdıkların destek ve yardımlarıyla etkileşime dayalı uyum göçmenler için daha kolaylaşmıştır. Bunun yanı sıra, göçmenlerin bazıları kendileri gibi göçmenler yerine yerlilerle evlenmeyi tercih etmiştir. Örneğin Tekirdağ ın Saray ilçesinde görüşme yaptığım doktor, askerlik hizmetini yaptığı yerde tanıştığı Trabzonlu bir ilkokul öğretmeni ile evlendiğini, Tekirdağ ın merkezinde yaptığım görüşmelerden birinde kadın göçmen kızlarından birinin Kahramanmaraşlı bir subayla evlendiğini söyledi. Göçmenler yerine yerlilerle evlilik yapma konusunda Saray da görüştüğüm ilkokul öğretmeni Z.H nin görüşlerine de yer vermek gerektiği kanısındayım: Son 3 yıla kadar kesinlikle hayır, bir göçmenle evlenmeliyim, bir yerliyle asla evlenemem diyordum, şimdi değişti. Çünkü daha fazla çevremde insanlar, daha fazla üniversite mezunu yanıma geliyor, gençleri daha iyi tanıyorum, burada gençleri iyi tanıdığımı düşünüyorum. Artı benim yaşımda olup da tanıdığım erkekler de şu anda tanıdığım erkekler yani çalıştığım erkekler daha farklı görebildiğim insanlar var onların içinde, onun için değiştim diye düşünüyorum. Ama yine hepsini bu kategoriye koymuyorum Z.H. (48, K, ilkokul öğretmeni) Sosyal uyumun 89 göçmenleri örneğinde ele alınması gereken son boyutu özdeşime dayalı uyumdur. Önceki bölümde de belirtildiği gibi, bu boyut yeni bir topluma öznel düzeyde dahil olma anlamına gelmektedir ve temel göstergesi de göçmenin o toplumdaki gruplara kendini ait hissetmesi ve onlarla özdeşim kurmasıdır. 89 göçmenleri söz konusu olduğunda, aidiyet duygularının güçlü olduğunun altını çizmek gerekir. Görüşme yaptığım göçmenlerin büyük çoğunluğu, kendilerini nasıl tanımladıklarına dair sorduğum soru üzerine Türklüklerine vurgu 368

17 yaptılar. Bazı örneklerde Müslüman kimliğin Türk kimliğinden önce geldiğini söylemek mümkün ancak genelde öne çıkan Türklük idi. Bu bağlamda, kimileri kendilerini macir (muhacir) olarak bile algılamıyordu. Çerkezköy deki 60 yaşındaki kadın görüşmeci de bunlardan biriydi. Aramızda geçen konuşmayı şu şekilde aktarmak mümkün: G: Peki kendinizi ne olarak görüyorsunuz? Macir mi? Türk mü? Müslüman mı? Siz hangisisiniz? G.K: Ben macırlığı kabul etmiyorum. Önce Müslümanız, sonra Türküz. Benim dedelerim Konya Karaman'dan gelmişler Bulgaristan a. Esasımız Karamanlı bizim. O yüzden ben macır falan değilim. Bazıları da doğduğu, büyüdüğü topraklara karşı kendini yabancı hissediyordu. Mesela Saray da görüştüğüm 53 yaşındaki F.S ile konuya dair konuşmamız şöyleydi: G: Kendinizi nasıl tanımlarsınız? Göçmen mi, muhacir mi, Müslüman mı? G.K: Türküz. G: Bg Türkü mü, Türk mü, hiçbir şey mi? G.K: Valla ben kendimi buralı gibi burada doğmuşum, şey etmiş gibi, ne diyom ben sana gittim oraya bak, 15 güne gittim, 2.5 gün zor durdum. G: Zor döndünüz. G.K: Ben silmişim orasını artık, benim için silinmiş orası. Çağırıyorlar, gezmeye çağırıyorlar, gitmiyom. Bu açıdan değerlendirildiğinde, Tekirdağ da görüştüğüm 89 göçmenlerinin güçlü bir milli kimlik tanımlaması yaptıklarını söylemek mümkün. Ayrıca Bulgaristan göçmenlerinin Türklükleri ve Türk kültürüne bağlılıkları 1934 Đskan Kanunu na eklenen 33. maddede de açıkça ifade edilmektedir. Dolayısıyla, kullanılan siyasi söylem de kimlik odaklı bakış açısını destekler niteliktedir. Buna ek olarak, 89 göçmenleri geldiklerinde iyi karşılanmışlar, gördükleri muamele de kendilerini evlerinde gibi hissetmelerine yardımcı olmuştur. Anavatan larına kavuşmuşlardı ve nihayet ait oldukları topraklardaydılar. Farklı etnik kökene sahip göçmenle, yeni geldikleri topluma katılmaları ve o toplum tarafından kabul edilmeleri sayesinde uyum sürecinin ileriki safhalarında aidiyet duygusu geliştirebilirler. Ancak bu durum 89 göçmenleri için böyle olmamıştır. En azından Tekirdağ da görüşme yaptığım göçmenler kimlik tanımlama konusunda herhangi bir sorun yaşamamışlardır. Sonuç Göçmenlerin uyumu göçün önemli yönlerinden biridir. Kavram olarak göçmen uyumu farklı biçimlerde tanımlanmaktadır. Bu çalışmada göçmen uyumu, yapısal uyum, kültürel uyum, etkileşime ve özdeşime dayalı uyum olmak üzere dört temel boyuta sahip özel bir sosyal uyum örneği olarak ele alınmaktadır ve EFMS nin çalışmasında yer alan analitik çerçeve kullanılmıştır. 369

18 Her ne kadar EFMS nin analitik çerçevesi ekonomik göçmenler için çizilmiş olsa da, bu çalışmada zorunlu göçmenler için de aynı çerçevenin kullanılabileceği ileri sürülmektedir. Sosyal uyumları incelenen grup 89 Bulgaristan göçmenleridir. Her ne kadar Bulgar hükümetince turist olarak gönderilmiş olsalar da yaşadıkları zorunlu göçten başka bir şey değildir. Türkiye gelen göçmenlere kucak açmıştır. Devlet, göçmenlerin ihtiyaçlarının karşılanması için hemen harekete geçmiş, akraba ve tanıdıkları da göçmenlere destek olmuşlardır. Örneğin, göçmenlerin bir kısmı ilk etapta doğrudan akrabalarının yanlarına gidip bir süreliğine onlarda kalmışlardır. Akrabası olmayanlara devlet önce geçici barınma imkanı sağlamış, sonra onarlı çeşitli illere yerleştirip bir seneliğine ev kiralarını ödemiştir. 89 göçmenlerinin daha önceki dönemlerde gelen akraba ve tanıdıkları daha çok Marmara ve Ege bölgelerine yerleştikleri için yeni gelenler de Đstanbul, Bursa, Tekirdağ, Đzmir, Kırklareli ve Manisa gibi şehirlere yerleşmeyi tercih etmişlerdir. Tekirdağ da hem göçmenlerin hem de devletin yerleşim için tercih ettiği şehirlerden biridir. Tekirdağ da görüştüğüm 89 göçmenlerini incelediğimde genel itibariyle uyum süreçlerinin göreceli olarak daha kolay olduğunu söyleyebilirim. Uyum süreçlerinin kolay olmasında rol oynayan etkenleri şöyle sıralayabilirim: a)eğitimli olmaları (görüşmecilerin büyük çoğunluğu en azından ortaokul mezunuydu), b) çocuklar ve onlara bakan yaşlılar dışında ailede çalışabilecek durumda olan tüm fertlerin çalışması, ve c) ev sahibi olmanın önemi (aidiyet duygusunu pekiştirmesi açısından önemli çünkü Bulgaristan da 1980 lerin ortalarında yaşanan yeniden doğuş süreci nde devlet onarlın mahremine kadar girmiştir ve bu durum onlar için kabul edilebilir bir şey değildir). Bu etkenler sadece Tekirdağ da değil göçmenlerin yerleştikleri ya da devlet tarafından iskan edildikleri diğer yerler için de geçerlidir. Sosyal uyumun temel boyutları değerlendirildiğinde, yapısal uyumun genel anlamda uyumu kolaylaştırdığı için belirleyici bir rol oynadığını söylemek mümkündür. Vatandaşlığın kazanımı çok önemlidir. Türk devleti göçmenlere daha ilk baştan vatandaşlık verdiği için karşılaşabilecekleri sorunlar da ortadan kalkmıştır. Ayrıca, Bulgar vatandaşlığından da çıkarılmadıkları için çifte vatandaşlık olanağından yararlanıyorlar. Görüşmecilerin bazıları, Bulgaristan Avrupa Birliği üyesi olduğu için bunun bir avantaj olarak kullanılabileceğini düşünüyorlar. Ekonomi ve iş piyasasına katılmada da herhangi bir sorun yaşamamış olmaları da önemlidir. Eğitim, konutlandırma ve sağlık hizmetlerinde de pek çok olanaktan yararlanmaları söz konusu olmuştur. Kültürel uyum açısından da avantajlı olduklarını söylemek mümkündür zira Türk kültürüne bağlı olmaları ve kültürel kimliklerini korumaları da buradaki uyumlarını kolaylaştırıcı etki yapmıştır. Etkileşime dayalı uyum bağlamında sergilenen dayanışma ön plana çıkmaktadır. Hem devlet hem halk göçmenleri mümkün olduğunca desteklemişlerdir. Sosyal ağ, arkadaşlık, birliktelik, evlilik ve örgüt üyelikleri konularında sorun yaşamamışlardır. Özdeşime dayalı uyumda da göçmenlerin sahip olduğu aidiyet duygusunun güçlü olması altı çizilmesi gereken bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Göçmenlerin kendilik algılarında Türklük ön plana çıkmaktadır. Sonuç itibariyle, her ne kadar sürecin getirdiği olumsuz yönler ve taşıdığı zorluklar olsa da 1989 göçmenlerinin en azından Tekirdağ da görüşülen 370

19 göçmenlerin Türkiye deki deneyimlerinin olumlu bir uyum deneyimi olduğu söylenebilir. Kaynakça Bosswick, W. and F. Heckmann (2006), Integration of migrants: Contribution of local and regional authorities, Bojkov, V. (2004), Bulgaria s Turks in the 1980s: a minority endangered, Journal of Genocide Research, 6(3): Çetin, Turhan (2008), The Socio-Economic Outcomes of the Last Turkish Migration (1989) From Bulgaria to Turkey, Turkish Studies, 3 (7): Devlet Planlama Teşkilatı (1990), Bulgaristan dan Türk Göçleri, DPT Sosyal Planlama Başkanlığı Hizmete Özel Rapor, Ankara. European Forum for Migration Studies INTPOL Team (2006), Integration and Integration Policies: IMISCOE Network Feasibility Study, Germany: European Forum for Migration Studies, Eminov, A. (1997), Turkish and Other Muslim Minorities in Bulgaria, London: Hurst&Company Kirişçi, Kemal (1995), Refugee Movements and Turkey in the Post-World War II Era, Boğaziçi Research Papers, ISS/POLS Kümbetoğlu, Belkıs (1997), Göçmenlik, Mültecilik, Yeni Bir yaşam ve Sonrası, Toplum ve Göç, II. Sosyoloji Kongresi Bildirileri, Ankara: DĐE Matbaası. McCarthy, Justin (1998), Ölüm ve Sürgün, Đstanbul: Đnkılap Kitapevi, 6. Baskı Massey, D.S. et al. (1998), Worlds in Motion: Understanding International Migration at the End of the Millenium, Oxford: Clarendon Press. Mozelis, N. (1992), Social and system integration: Habermas view, The British Journal of Sociology, 43 (2): Neuburger, M. (2004), The Orient Within: Muslim Minorities and the Negotiation of Nationhood in Modern Bulgaria, Ithaca and London: Cornell University Press. Poulton, H. (1991), The Balkans: minorities and states in conflict, GB: Minority Rights Publications Şimşir, Bilal (2009), Bulgaristan Türkleri, Đstanbul: Bilgi Yayınları, Genişletilmiş II. Baskı. 371

Uyum Araştırması 2015

Uyum Araştırması 2015 Uyum Araştırması 2015 Araştırmamıza katıldığınız ve değerli vaktinizi ayırdığınız için teşekkür ederiz. Çeşitli üniversitelerin desteğiyle başka ülkelerden Türkiye ye göç etmiş kişilerin toplumsal, ekonomik

Detaylı

Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP. Proje hakkında açıklayıcı bilgiler

Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP. Proje hakkında açıklayıcı bilgiler Proje: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP Proje hakkında açıklayıcı bilgiler Bu anketin amacı, niteliksel bilgilerin toplanıp, belirli formlarda yardım ve ihtiyacı olan, 15-25 yaş arası göçmen yada farklı

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar Hamburg Uyum Meclisi Genel bilgiler Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar 1. Uyum Meclisi ne için gereklidir? Entegrasyon; örneğin politika, ekonomi, iş piyasası, eğitim, sosyal işler, kültür, din,

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

3. Hangi ülkenin vatandaşlığını taşıyorsunuz? Alman vatandaşlığı: evet Başka bir ülkenin vatandaşlığını taşıyorum:...

3. Hangi ülkenin vatandaşlığını taşıyorsunuz? Alman vatandaşlığı: evet Başka bir ülkenin vatandaşlığını taşıyorum:... Übersetzungshilfe - Anket çevirisi Size anketi doldurmanız için kolaylık sağlamak istiyoruz, bu yüzden size göç ve entegrasyon ile ilgili bu çeviriyi hazırladık. Lütfen cevaplarınızı bu kâğıta yazmayınız,

Detaylı

SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin

SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin (kısa adı ile SAM-DER in) davetlisi olarak 2010 yılında kurulduğu dönemde Sam-der e geldim ve büyük

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER

TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER Merve Nur Bulut, Kübra Sezgin www.improkul.impr.org.tr facebook.com/improkul @improkul improkul@gmail.com SURİYE KRİZİ VE TÜRKİYE DE BULUNAN SURİYELİ MÜLTECİLER 2011

Detaylı

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI D EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI Devlet Planlama Örgütü İstatistik ve Araştırma Dairesi tarafından Ekim 2011 tarihinde uygulanan Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre,

Detaylı

FARKLI AB ÜLKELERİNDE GÖÇMEN POLİTİKALARINDAKİ GENEL YAKLAŞIMLAR

FARKLI AB ÜLKELERİNDE GÖÇMEN POLİTİKALARINDAKİ GENEL YAKLAŞIMLAR FARKLI AB ÜLKELERİNDE GÖÇMEN POLİTİKALARINDAKİ GENEL YAKLAŞIMLAR AB Göç politikalarında uyum ve koordinasyon için: Amsterdam Anlaşması 2.10.1997 Tampere Zirvesi 15-16.10.1999 GÖÇ VEGÖÇMEN POLİTİKALARININ

Detaylı

ANKET SONUÇLARI. Anket -1 Lise Öğrencileri anketi.

ANKET SONUÇLARI. Anket -1 Lise Öğrencileri anketi. ANKET SONUÇLARI Anket -1 Lise Öğrencileri anketi. Bu anket, çoğunluğu Ankara Kemal Yurtbilir İşitme Engelliler Meslek Lisesi öğrencisi olmak üzere toplam 130 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya

Detaylı

frekans araştırma www.frekans.com.tr

frekans araştırma www.frekans.com.tr frekans araştırma www.frekans.com.tr FARKLI KİMLİKLERE VE YAHUDİLİĞE BAKIŞ ARAŞTIRMASI 2009 Çalışmanın Amacı Çalışma Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Türk Yahudi Cemaati ve Yahudi Kültürünü Tanıtma

Detaylı

Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında

Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Yayın Organı Mart 2014 Yıl: 1 Sayı: 10 Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Ayşenur İslam, Çocuk Hizmetleri

Detaylı

ÜLKEMİZE GÖÇ EDEN SÜRİYELİ MÜLTECİLERİN İZMİR'DEKİ SOSYO-EKONOMİK VE KÜLTÜREL DURUMLARI

ÜLKEMİZE GÖÇ EDEN SÜRİYELİ MÜLTECİLERİN İZMİR'DEKİ SOSYO-EKONOMİK VE KÜLTÜREL DURUMLARI ÜLKEMİZE GÖÇ EDEN SÜRİYELİ MÜLTECİLERİN İZMİR'DEKİ SOSYO-EKONOMİK VE KÜLTÜREL DURUMLARI Araştırma Grubu : Osman GÖREN Taha AKSOY Serhat ALP İsmail AKINCI Doğan BOĞDU Mehmet Siraç AKAN Danışman : Yrd. Doç.

Detaylı

14.30-16.00: II. OTURUM GÖÇ KONULARINDA KAMU GÜVENİ İNŞA EDİLMESİ OTURUMU GENEL KONUŞMA NOTU

14.30-16.00: II. OTURUM GÖÇ KONULARINDA KAMU GÜVENİ İNŞA EDİLMESİ OTURUMU GENEL KONUŞMA NOTU 14.30-16.00: II. OTURUM GÖÇ KONULARINDA KAMU GÜVENİ İNŞA EDİLMESİ OTURUMU GENEL KONUŞMA NOTU 1 SAYIN BAKANLAR, KIYMETLİ TEMSİLCİLER; ÖNCELİKLE BURADA BULUNMAKTAN DUYDUĞUM MEMNUNİYETİ İFADE ETMEK İSTİYORUM.

Detaylı

NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖNLİSANS VE LİSANS DÜZEYİNDE YURT DIŞINDAN ÖĞRENCİ SEÇME VE YERLEŞTİRME YÖNERGESİ

NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖNLİSANS VE LİSANS DÜZEYİNDE YURT DIŞINDAN ÖĞRENCİ SEÇME VE YERLEŞTİRME YÖNERGESİ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖNLİSANS VE LİSANS DÜZEYİNDE YURT DIŞINDAN ÖĞRENCİ SEÇME VE YERLEŞTİRME YÖNERGESİ Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı Namık Kemal Üniversitesine önlisans ve lisans düzeyinde,

Detaylı

BASIN BİRİMİ GÜNLÜK YAYIN RAPORU

BASIN BİRİMİ GÜNLÜK YAYIN RAPORU Sayfası :5. Syf Sayfası :7. Syf Sayfası :6. Syf Sayfası :7. Syf Sayfası :3. Syf Sayfası :7. Syf Sayfası :İnternet Sitesi SON DAKİKA GAZETESİ Sayfası :İnternet Sitesi Karabağlar Belediyesi Farkındalık Yaratacak

Detaylı

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI Prof. Dr. Nezih Güven (ODTÜ, Rektör Danışmanı) Doç. Dr. Ayşe Gündüz Hoşgör (ODTÜ,Sosyoloji Blm.) Y. Doç. Dr. Mustafa Şen (ODTÜ, Sosyoloji Bölümü) Bağlantı

Detaylı

Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir.

Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir. Kadın Girişimcilerin Yeterliliklerinin Artırılması ve İş Dünyasına Entegrasyonu AB Projesi (W2LAB) 2013-1-TR1-LEO05-47596 İhtiyaç Analizi Anketi Raporu Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye

Detaylı

ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ

ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ KENTSEL DÖNÜŞÜM Öğrencinin adı- soyadı: ERDEM EGE MARAŞLI Proje Danışmanı: MÜGE SİREK Bahçeşehir - İSTANBUL Kentsel Dönüşüm Son günlerde haberlerde gazetelerde çok fazla rastladığımız

Detaylı

23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Dünyada En Hızlı Yaşlanan İkinci Ülke: Türkiye 18-24 Mart Yaşlılara Saygı Haftası kapsamında,izmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek

Detaylı

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay 1 Prof. Dr. F. Cankat Tulunay Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Farmakoloji Derneği Başkanı Baş Ağrısı Dereği Başkanı 2006 2 1.Araştırmanın Amacı Araştırmanın ana amacı, Türkiye genelinde kronik

Detaylı

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ?

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? ÖĞRENCİ RAPORU TR-51-12-2012-R3 OSTİM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ "Bu proje T.C. Başbakanlık DPT AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (http://www.ua.gov.tr)

Detaylı

Göçmenler için hangi Danca dil kurslarının 1 mevcut olduğunu inceleyin

Göçmenler için hangi Danca dil kurslarının 1 mevcut olduğunu inceleyin Göçmenler için hangi Danca dil kurslarının 1 mevcut olduğunu inceleyin Önsöz Günlük yaşamımızda karşılaştığımız insanlar ile iletişim kurabilmenin ne kadar önemli olduğunu hepimiz biliyoruz. Danimarka

Detaylı

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 2014 yılında Kadın Dayanışma Vakfı Danışma Merkezi ne 354 kadın başvurdu. 101 kadın yüz yüze başvuru yaparken,

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013 TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI 1 Haziran-30 Ağustos 2013 Türk Psikologlar Derneği Travma, Afet ve Kriz Birimi

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

Amasya da Kadın İstihdamının Artırılmasına Destek Projesi. Ülker Şener 1 Temmuz 2011, Amasya

Amasya da Kadın İstihdamının Artırılmasına Destek Projesi. Ülker Şener 1 Temmuz 2011, Amasya Amasya da Kadın İstihdamının Artırılmasına Destek Projesi Ülker Şener 1 Temmuz 2011, Amasya Projenin Hedefleri Projenin hedefi: Amasya da çalışmayan ama çalışmak isteyen ya da aktif olarak iş arayan 300

Detaylı

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ SAHA ÇALIŞMASI ÖRNEKLEM SAYISI CSG STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18

Detaylı

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek Soydaş Uyum Eğitimi Bulgaristan dan göç eden soydaşlarımızın Türkiye de yerleşme, yaşama ve çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla 9 aylık bir sürede 4 ilde 33 seminer düzenlenmiş, 7.000 e yakın kişiye

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ NÜFUS ETÜTLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE DE KADIN VE AİLE ARAŞTIRMASI 2014 HANEHALKI SORU KAĞIDI

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ NÜFUS ETÜTLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE DE KADIN VE AİLE ARAŞTIRMASI 2014 HANEHALKI SORU KAĞIDI HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ NÜFUS ETÜTLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE DE KADIN VE AİLE ARAŞTIRMASI 2014 HANEHALKI SORU KAĞIDI TANITIM BİLGİLERİ KÜME NO... İL HANE NO... İLÇE 5 BÖLGE... BUCAK 12 BÖLGE... KÖY YERLEŞİM

Detaylı

SOSYAL HİZMET UZMANI (SOSYAL ÇALIŞMACI)

SOSYAL HİZMET UZMANI (SOSYAL ÇALIŞMACI) TANIM Ekonomik, sosyal ve kültürel yönden sıkıntı içinde bulunan kişi, grup ve topluluklara sorunlarını tanıyıp çözümlemelerinde sahip oldukları olanakları kullanma ve çevredeki olanakları araştırma ve

Detaylı

10 Temmuz 2011. Sayın Ahmet Ahmetoğlu,

10 Temmuz 2011. Sayın Ahmet Ahmetoğlu, 10 Temmuz 2011 Sayın Ahmet Ahmetoğlu, Kanada ya göçmenlik başvurusu yapabilme durumunuzun değerlendirilmesi amacıyla kendiniz ve eşiniz Ayşe Ahmetoğlu adına gönderdiğiniz bilgiler için teşekkür ederiz.

Detaylı

İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI

İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI 1 GİRİŞ TÜRKİYE DE ULUSLARARASI KORUMA MEVZUATI GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL İLKELER-TANIMLAR Göç İdaresi Genel Müdürlüğü,

Detaylı

Türk Mevzuatına Göre Sağlık Turizminde Yabancı İstihdamı. Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK Doç. Dr. Erol ESEN

Türk Mevzuatına Göre Sağlık Turizminde Yabancı İstihdamı. Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK Doç. Dr. Erol ESEN Türk Mevzuatına Göre Sağlık Turizminde Yabancı İstihdamı Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK Doç. Dr. Erol ESEN Berlinliler Taranıyor Yaklaşık 3,5 milyon Berlinli, göç arka planı konusunda taranıyor Kamu çalışanları

Detaylı

Prof. Dr. Turgut Göksu

Prof. Dr. Turgut Göksu Sunum Planı İnsan Kaynağını Bulma (Tedarik) Süreci İK İhtiyacının Belirlenmesi İç Kaynaklar Dış Kaynaklar İşe Alma İşe Almada Uygulanan Sistemler İşe Almada Uygulanan Yöntemler İşe Alma İlkeleri Sınavlar

Detaylı

YABANCILAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ KAMU HİZMET STANDART TABLOSU

YABANCILAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ KAMU HİZMET STANDART TABLOSU YABANCILAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ KAMU HİZMET STANDART TABLOSU S.N. HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ (EN GEÇ) 1 Geçici Sığınma Müracaatının Alınması 1-1951 Sözleşmesi ; 1 Temmuz

Detaylı

Diplomatik temsilciliklerimizin hiçbir birimi staj faaliyeti için uygun değildir.

Diplomatik temsilciliklerimizin hiçbir birimi staj faaliyeti için uygun değildir. Staj Hareketliliği Nedir? Faaliyet, yükseköğretim kurumunda kayıtlı öğrencinin yurtdışındaki bir işletmede staj yapmasıdır. Staj, bir yararlanıcının programa katılan başka bir ülkedeki bir işletme veya

Detaylı

İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz?

İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz? On5yirmi5.com İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz? İmam Hatip Liseleri Son günlerin en gözde hedefi Katsayı, Danıştay, ÖSS ve başörtüsüyle oluşan okun saplandığı tam 12 noktası. Kimilerinin ötekileri Yayın Tarihi

Detaylı

Kadınlar ikinci bir şansı hak ediyor!

Kadınlar ikinci bir şansı hak ediyor! Kadınlar ikinci bir şansı hak ediyor! Hem kadınlar kazansın, hem ülkemiz. Çünkü Biz Büyük Bir Aileyiz. www.aile.gov.tr www.gonulelcileri.gov.tr Toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin yapılan pek çok hukuksal

Detaylı

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti.

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti. ARAŞTIRMA RAPORU ÖZEL ARAŞTIRMA--AVRUPA BİRLİĞİ TÜRKİYE KRONOLOJİSİ 20/06/2005 1959 1963 1964 1966 1968 1970 1971 1972 1973 31 Temmuz: Türkiye, AET ye ortaklık için başvurdu. 11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi,

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014

KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014 KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014 Sayın katılımcı, bu araştırma Kırklareli İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmektedir. Anketi cevaplamak için ayırdığınız

Detaylı

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ CSG OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18 Yaş Üzeri Bireyler. Katılımcıların 68

Detaylı

Erasmus Öğrenci Staj Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU

Erasmus Öğrenci Staj Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU Ek V.8 Erasmus Programı Erasmus+ Programı Erasmus Öğrenci Staj Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU Yurtdışındaki staj dönemini tamamlayarak kendi yükseköğretim kurumuna dönen öğrenciden alınan sözel

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları günlük bakımcıya veya kreşe gidecek olan vede başlamış olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 9-14 aylık çocuklar hakkında durum ve

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ CENAZE HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B100THG0100008 KONU : Özürlü Kimlik Bilgi Formu 24.10.03 * 20198... VALİLİĞİNE GENELGE Başbakanlığın 20 Haziran 2002 tarih ve 2002/22 sayılı

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ Memnun im im Hiç T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ KİŞİSEL BİLGİLER Biriminiz (Fakülteniz/Yüksekokulunuz/Meslek Yüksekokulunuz/Enstitünüz): Bölümünüz: Anabilimdalınız/Programımız: Program

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

Erasmus Programı. Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU

Erasmus Programı. Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU Ek V.4 Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Programı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU Yurtdışındaki öğrenim dönemini tamamlayarak kendi yükseköğretim kurumuna dönen öğrenciden

Detaylı

Türkiye de azınlık olmak Anket Çalışması

Türkiye de azınlık olmak Anket Çalışması Türkiye de azınlık olmak Anket Çalışması Kişilik Bilgileri: D.1 Hangi yaş aralığında bulunduğunuzu işaretleyiniz. K.1 20 nin altında 1 20-29 2 30-39 3 40-49 4 50-59 5 59 un üstü 6 D.2 Cinsiyetiniz? K.2

Detaylı

2013/14 AKADEMİK YILI İÇİN KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA YÖNELİK BURS PROGRAMI

2013/14 AKADEMİK YILI İÇİN KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA YÖNELİK BURS PROGRAMI 2013/14 AKADEMİK YILI İÇİN KIBRIS TÜRK TOPLUMUNA YÖNELİK BURS PROGRAMI Başvuru rehberinin 5. Maddesi doğrultusunda 28 Nisan 2014 e kadar gelen AÇIKLAMA TALEPLERİ No. Soru Cevap 27 Bir öğrenci şu anda yurt

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamına girenlerin;

YÖNETMELİK. MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamına girenlerin; 12 Haziran 2014 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29028 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Devlet Personel Başkanlığı) ndan: SOSYAL HİZMETLER KANUNU KAPSAMINDA TANINAN İSTİHDAM HAKKININ KULLANIMINA

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Birliği

Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisi Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun

Detaylı

YABANCI UYRUKLULARIN İKAMET İŞLEMLERİ

YABANCI UYRUKLULARIN İKAMET İŞLEMLERİ YABANCI UYRUKLULARIN İKAMET İŞLEMLERİ İlimizde ikamet eden, çalışan, öğrenci, daimi ikameti, haymatloz, mülteci, 1951 Cenevre sözleşmesine göre ikametli, gayri muntazam iltica talebi tetkik edilen yabancı

Detaylı

1 ÇALIŞMANIN NASIL SUNULACAĞINI İŞARETLEYİNİZ

1 ÇALIŞMANIN NASIL SUNULACAĞINI İŞARETLEYİNİZ ÇALIŞMAYA DAİR BİLGİLER 1 ÇALIŞMANIN NASIL SUNULACAĞINI İŞARETLEYİNİZ SUNUM:(X) ATÖLYE ÇALIŞMASI: ( ) 2 UYGULAMADA YER ALAN DİĞER PAYDAŞLAR(DERSLER/KURUMLAR) Tüm derslerde uygulanabilecek bir çalışmadır.

Detaylı

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI 24 Şubat 2016 İstanbul Deniz Müzesi KAZANANLAR KONFERANSI ASLI KANBİR OKUL MÜDÜRÜ Okul ortamını sürekli iyileştirerek çocukların iyi alışkanlıklar kazanmalarını, Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamak

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 24 Ağustos 2009 04:42 - Son Güncelleme Çarşamba, 26 Ağustos 2009 19:20

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 24 Ağustos 2009 04:42 - Son Güncelleme Çarşamba, 26 Ağustos 2009 19:20 Düğünlerde Takılan Sahte Paralar Yüksek eğitimini tamamlamış, babası ticaretle uğraşan, annesi ise bir bankada görevli bulunan bir ailenin tek kızıydı. Okul arkadaşı ile evlenmeye karar vermişlerdi. Damat

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821

GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821 GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1)

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi

Yeni Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014, IV. Arazi Yönetimi Çalıştayı Yeni (6360) Büyükşehir Yasası ve Arazi Yönetimi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 12-13 Mayıs 2014 6360 sayılı

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler AB Hukuku ve Tercüman ve Çevirmenler için Metotlar

Detaylı

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI TANIM Bankalar ve diğer mali kuruluşlar ile işletmelerin uluslar arası finansal hareketlerini planlama, uygulama ve kontrol işlemlerini yapma bilgi ve becerisine sahip kişidir. A-GÖREVLER Uluslararası

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET UZMANLIK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

KADINLARIN ÇOK YÖNLÜ GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ KATILIMCI PROFİLİ RAPORU

KADINLARIN ÇOK YÖNLÜ GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ KATILIMCI PROFİLİ RAPORU KADINLARIN ÇOK YÖNLÜ GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ KATILIMCI PROFİLİ RAPORU AĞUSTOS 2009 Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kursiyerlerinin Demografik Özellikleri Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi

Detaylı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME PROGRAMI / ERASMUS PROGRAMI YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME PROGRAMI / ERASMUS PROGRAMI YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME PROGRAMI / ERASMUS PROGRAMI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1-(1) Bu Yönerge üç bölümden oluşmaktadır:

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETİNİ YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

TÜRK PARASI KIYMETİNİ YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 11 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 30.12.2006 tarihli Resmi Gazetede 32 sayılı

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

UYGULAMALI EĞİTİM KALICI ÖĞRENİM

UYGULAMALI EĞİTİM KALICI ÖĞRENİM UYGULAMALI EĞİTİM KALICI ÖĞRENİM ARS Training, profesyonel iş dünyasında gereksinim duyulan eğitim ve danışmanlık hizmetlerini bütünsel yaklaşımla, duygu ve davranışları temel alarak uygulayan bir eğitim

Detaylı

Araştırma Notu 16/190

Araştırma Notu 16/190 Araştırma Notu 16/190 ASGARİ ÜCRET ETKİSİ GENÇLERDE VE KADINLARDA YOĞUNLAŞIYOR Seyfettin Gürsel * Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Bu araştırma notunda Ocak 2016'dan itibaren geçerli olan

Detaylı

YATAY GEÇİŞ. (c) Öğrenci, kayıtlı bulunduğu programda almış olduğu bütün derslerden başarılı olmalıdır.

YATAY GEÇİŞ. (c) Öğrenci, kayıtlı bulunduğu programda almış olduğu bütün derslerden başarılı olmalıdır. YATAY GEÇİŞ A- Doğuş Üniversitesi Programlar Arası Yatay Geçiş DOÜ diploma programları arasındaki yatay geçiş başvurularında sağlanması gereken asgari koşullar aşağıda belirtilmiştir: a) Öğrenci, DOÜ deki

Detaylı

AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ

AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ... GENÇLERIMIZIN YANINDA 1 Kasım 2015 Genel Seçimleri Yurt Dışı Gençler Seçim Beyannamesi ... IÇINDEKILER MUSTAFA YENEROĞLU SUNUS 04 --------------------------------- YURT DIŞINDAKİ

Detaylı

T.C. TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ NE YURTDIŞI ÖĞRENCİ KABULÜNDE UYGULANACAK ESASLARA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ KISIM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR

T.C. TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ NE YURTDIŞI ÖĞRENCİ KABULÜNDE UYGULANACAK ESASLARA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ KISIM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR T.C. TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ NE YURTDIŞI ÖĞRENCİ KABULÜNDE UYGULANACAK ESASLARA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ KISIM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR AMAÇ Madde 1- (1) Bu Yönergenin amacı; Türk-Alman Üniversitesi

Detaylı

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ TÜRKİYE NİN NABZI AĞUSTOS 2015 ERKEN SEÇİM ÖNCESİ SİYASAL DURUM DEĞERLENDİRMESİ MetroPOLL Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi A.Ş. Cinnah Caddesi No: 67/18 06680 Çankaya/ANKARA Tel: (312) 441 4600

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ SAYI 12 EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ 2014 2. Çeyrek Yıllar İtibariyle Yatırım Teşvik Belgeli Yatırım Bilgileri YATIRIM TEŞVİK İSTATİSTİKLERİ (ENERJİ YATIRIMLARI HARİÇ) Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Bölgemizde

Detaylı

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR?

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? Ulusal Eğitim Programı, iki yıllık bir çalışma sonucunda ve çok sayıda akademisyen ve eğitimcinin görüşleri alınarak ülkemiz eğitim sisteminin iyiye ve doğruya dönüşmesi

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

Avrupa hastanelerinde

Avrupa hastanelerinde Avrupa hastanelerinde mesleki katılım Baş hekimler ve hemşireler için anket (PTE1) Baş hekimler ve hemşirelerin hastanede yönetici rolü oynadıkları düşünülmektedir. Aynı zamanda resmi yönetim rolleri de

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi:7/2/2001 Resmi Gazete Sayısı:24311 24311 MĠLLĠ EMLAK GENEL TEBLĠĞĠ (SIRA NO:)

Resmi Gazete Tarihi:7/2/2001 Resmi Gazete Sayısı:24311 24311 MĠLLĠ EMLAK GENEL TEBLĠĞĠ (SIRA NO:) Resmi Gazete Tarihi:7/2/2001 Resmi Gazete Sayısı:24311 24311 MĠLLĠ EMLAK GENEL TEBLĠĞĠ (SIRA NO:) Bulgaristan dan zorunlu göçe tabi tutulan ve daha sonra Türk vatandaşlığına kabul edilenleri konut sahibi

Detaylı

SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ÖN ÜFLEMECİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ÖN ÜFLEMECİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ÖN ÜFLEMECİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI

HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI TANIM Çalıştığı kurumun tanınmasını, çalışmalarına karşı insanlarda olumlu izlenimler uyandırmasını, çevresiyle iyi ilişkiler kurmasını ve saygınlığını artırmasını sağlamak

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ

GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ Gelir Testi nasıl başladı, kimler muaf? Sosyal Güvenlik Reformu ile tüm vatandaşların sağlık güvencesi kapsamına alınması 1 Ocak 2012 tarihinde başladı.

Detaylı

Sunumun ilerlemesi için boşluk tuşunu kullanabilirsiniz, ileri ve geri gitmek için ise yön tuşlarını kullanabilirsiniz!

Sunumun ilerlemesi için boşluk tuşunu kullanabilirsiniz, ileri ve geri gitmek için ise yön tuşlarını kullanabilirsiniz! Sunumun ilerlemesi için boşluk tuşunu kullanabilirsiniz, ileri ve geri gitmek için ise yön tuşlarını kullanabilirsiniz! METEB NEDİR? 4702 sayılı Kanun un 2. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun un

Detaylı

SONAR. Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması

SONAR. Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması Buca Belediyesi Engelli Veri Tabanı Araştırması AMAÇ Buca ilçesinde yaşayan engellilerin; Kimlik ve iletişim bilgilerini, Engel grubu ve derecesinin tespitini, Ailede başka engellilerin yada sağlık sorunu

Detaylı