Crush sendromu DERLEME. Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Metin Kaplan 2, Cahfer Güloðlu 1, Mustafa Aldemir 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Crush sendromu DERLEME. Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Metin Kaplan 2, Cahfer Güloðlu 1, Mustafa Aldemir 1"

Transkript

1 Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2006: 4 (2): DERLEME Crush sendromu Behçet Al 1, M. Nezir Güllü 1, Metin Kaplan 2, Cahfer Güloðlu 1, Mustafa Aldemir 1 1 Acil Týp Anabilim Dalý, Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi, 2 Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalý, Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi, Diyarbakýr Özet Crush sendromu, pek çok medikal ve cerrahi komplikasyonun sebep olduðu rabdomiyoliz ile iliþkili olan travmanýn sonucunda ortaya çýkan sistemik bir bozukluktur. Bu sendrom, özellikle de depremlerde direk travmatik tesiri takiben mortalitenin en sýk ikinci sebebini oluþturmaktadýr. Bu sendromda esas olay rabdomiyolizdir. Rabdomiyoliz terimi, çizgili kaslarýn travmatik veya non travmatik sebeplere baðlý olarak hasara uðramasýný ve içeriðinin hücre dýþý sývýlara ve kan dolaþýmýna salýnmasýný ifade etmektedir. Günümüzde bu tablonun en sýk sebebi, depremler gibi travmalardýr. En sýk görülen klinik ve laboratuar bulgularý, en çok aðrýlý ve ödemli uzuvlar, hiperpotasemi, hipokalsemi, miyoglobinemi, yükselmiþ kreatin fosfokinaz, hipovolemik þok, kardiyak aritmiler ve akut böbrek yetmezliðidir. Taný klinik bulgular, idrar tahlili ve kan biyokimyasý ile konur. Mortalitenin baþlýca nedenleri; akut böbrek yetmezliði, araya giren enfeksiyonlar ve kardiyak aritmilerdir. Mortaliteyi azaltmak için, crush sendromunun tedavisi iyi bilinmelidir. Profilakside en önemli yaklaþým sývý tedavisidir. Tedavi prensipleri; triyaj, vital bulgularýn stabilizasyonu, hastanýn hýzlýca transportu, uygun cerrahi veya medikal yaklaþýmlardýr. Anahtar kelimeler: Crush senromu, Rabdomiyoliz Mortalite ve Morbidite. Crush syndrome Crush syndrome is a systemic disorder resulting from trauma- associated rhabdomyolysis that causes several medical and surgical complications. It constitutes the second most frequent cause of mortality following the direct traumatic impact especially during earthquakes. In this syndrome, the main event is rhabdomyolysis. The term rhabdomyolysis points out to the disintegration of striated muscles due to traumatic or nontraumatic causes, which results in the release of muscular cell contents into the extracellular fluid and the circulation. Today, the major causes of this situation are traumas as earthquakes. The most common clinical and laboratory signs are extremities with pain and edema, hyperpotasemia, hypocalsemia, myglobinemia, high creatin phosphokinase, hypovolemic shock, cardiac arrhythmias and acute renal failure. It is diagnosed by clinical findings and urine- blood laboratory results. The major causes of mortality are acute renal failure, infections and cardiac arrhythmias. The treatment of crush syndrome must be pretty good learned to decrease the mortality. Fluid replacement is the most important approach for prophylaxis. The principles of treatment are triage, stabilization of vital signs, rapidly transportation of patients, and suitable surgical and medical approaches. Key words: Crush syndrome, rhabdomyolysis, Mortality and Morbidity. Yazýþma Adresi: Dr. Behçet Al Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi, Ilk ve Acil Yardým AD, 21280, Diyarbakýr. Tel: , Faks: Crush, ezilme ve basýya maruz kalma anlamlarýna gelmektedir. Crush hasarý sadece travmayý anlatýr. Ancak, "crush sendromu (CS)" bu travmanýn sebep olduðu rabdomyoliz ve buna baðlý ortaya çýkan ödemli ve aðrýlý kaslar, hipovolemik þok, akut böbrek yetersiz-

2 32 Al ve ark liði (ABY), hiperpotasemi, asidoz, infeksiyonlar, kalp ve solunum yetersizliði gibi semptom ve komplikasyonlarý ifade etmektedir. Bu rabdomyoliz, hem travmatik hem de nontravmatik nedenlerle ortaya çýkabilir. Genelde travma dýþý nedenler daha sýktýr. Ancak olaðan dýþý travmatik olaylar (Trafik kazalarý, göçükler, depremler ve savaþlar gibi doðal veya suni afetler) çok daha ön plana çýkar. Kýsa bir zaman süresi içersinde en fazla CS'na yol açan ve ülkemiz açýsýndan en çok önem taþýyan durum ise depremlerdir. Depremlerdeki ölüm sebepleri, erken dönemde travmanýn direk etkisi iken daha sonra en sýk CS ve bunun neden olduðu komplikasyonlardýr. Ani travmatik ölümlerde yapýlacak çok fazla bir þey yoktur. Dolayýsýyla bu tür afetlerde, morbite ve mortaliteyi azaltmak için CS akýlda tutulmalý ve gerekli týbbi önlemler alýnmalýdýr. Marmara Depreminde, ölü, yaralý ve bu hastalarýn 639'unda hastada ezilme sendromuna baðlý akut böbrek yetmezliði geliþmiþ ve bunlarýn 447'sinde hemodiyaliz gerekmiþtir. Literatürde 1995 yýlýnda Japonya'da Kobe depreminde 202 hastada ABY'inin geliþtiði ve bunlarýn 123'üne diyaliz tedavisinin uygulandýðý belirtilmektedir (1-4). Özellikle yaygýn travmatik hasarý olan olgularda mortalite ve morbiditeyi artýran bu sendromun iyi teþhis edilmesi ve gerekli önlemlerin alýnmasý son derece önemlidir. Tanýmlamalar Renal Rabdomiyoliz, travmatik veya nontravmatik nedenlere baðlý olarak çizgili kas hücrelerinin hasara uðramasý, ardýndan hücre içi elemanlarýn sistemik dolaþýma geçerek klinik ve laboratuar bulgulara yol açmasýdýr. Rabdomiyoliz tablosu; geçici hafif hiperpotasemi, hipokalsemi, miyoglobinemi ve yükselmiþ kreatin fosfokinaz (CK) düzeyinden hayatý tehdit eden hipovolemik þok, kardiyak aritmiler ve ABY ile karakterize CS'na kadar deðiþkenlik gösterebilir (5). Çizgili kaslar, oldukça esnek olmayan fasiyalarýn içinde bulunurlar. Normalde oldukça düþük (0-15 mmhg) olan kompartman içi basýnç, kas ödemi geliþtiði zaman artar ve CS ortaya çýkar. Kompartman içi basýncý, kapiller perfüzyon basýncý olan 30 mmhg'yi aþtýðý andan itibaren kas içi vasküler yapýlara basý sonucu, kasta iskemi, hasar ve nekroz (rabdomiyoliz) ortaya çýkar. Kompartman sendromunda distal nabýzlar palpe edilebilir. Kompartman sendromu ya kompartmana dýþtan basýlar sonucu (uzun süreli ayný pozisyonda kalmak, sýký alçý gibi) hacminin azalmasý ya da kompartman hacmini artýran durumlarda (Rabdomiyoliz gibi kaslarda primer ödem geliþmesi, arter yaralanmalarý, kýrýklar gibi adale içi kanamalar) ortaya çýkar. Bu durumda, fasyotomi ile kompartman içi basýnç azaltýlmalýdýr (6-9). Epidemiyoloji Büyük felaketlerde rabdomiyoliz ve CS insidansý tam olarak bilinmez. Olayýn þiddetti ve etkilediði alanýn geniþliði, binalarýn kalitesi, yaralýlarýn kurtarýlana kadar geçen süre, triyaj, lokal týbbi imkanlar ve kurtarma ekiplerinin yeterliliði gibi çok sayýda faktörler bu hastalarda CS ve ABY geliþmesini etkilemektedir. Þiddetli depremlerde ölü/yaralý oraný yaklaþýk 1/3 deðerindedir. Rabdomiyolizlerin hepsinde CS ve/veya ABY geliþmez. Rabdomiyoliz sonrasý ortalama %30-50 olguda ABY geliþir. Mesela, Ýtalya'da 19 hastanýn 12'sinde (%63.1) ABY, Ýran depreminde hastaneye baþvuranlarýn %25'inde rabdomiyoliz, rabdomiyolizli hastalarýn da %20'sinde ABY saptanmýþtýr. Marmara depreminde CS olan 20 çocuktan 7'sinde (%35) ABY geliþmiþtir. Japonya Kobe depreminde hastaneye yatýrýlan hastalarýn %6.1'inde CS geliþtiði tespit edilmiþtir (5,10-16). Felaketlerde CS, orta yaþ grubundakilerde daha sýk, ileri yaþ ve çocuklarda daha seyrektir. Bunun sebebi, yaþlýlarýn çoðu genellikle öldüðü, çocuklarýn küçük vücut yüzey alanýndan dolayý daha az yara almalarýndandýr (1,17). Cinsiyet ile CS arasýndaki iliþki henüz netlik kazanmamýþtýr. Kadýnlarda, daha az kas kitlesinden dolayý egzersizle rabdomiyoliz daha az görülür. Ama travmatik ve nontravmatik rabdomiyolizde, retrospektif çalýþmalarda ABY geliþmesi açýsýndan cinsiyetler arasýnda anlamlý bir fark görülmediði tespit edilmiþtir (14,18). Büyük felaketlerden sonra hastalarýn çoðu ilk üç gün içinde acil servislere baþvururlar ve bu günlerde acile baþvurmuþ hastalarda mortalite daha yüksek bulunmuþtur. Bunun sebebi, ilk günlerde aðýr hastalarýn gelmesine ve geç gelen hastalarýnda ölmüþ olmasý veya hafif yaralý olmalarýna baðlýdýr. Enkaz altýnda uzun süre kalmak mortaliteyi % oranýnda artýrmaktadýr. Enkaz altýnda uzun süre kalma ile ABY geliþmesi ve diyaliz ihtiyacý arasýnda anlamlý bir bulgu saptanamamýþtýr (2,10,19-23). Etyopatogenez Crush sendromu, seyrinde ABY geliþmesinin etyopatogenezi 2 baþlýk altýnda incelenir. 1. Deðiþik etyolojik faktörlerin rabdomiyolize yol açmasý. 2. Rabdomiyoliz sonucunda CS ve ABY geliþmesi. Rabdomiyoliz kas hücrelerinin hasara uðramasý ve ardýndan hücre içi elemanlarýn sistemik dolaþýma geçmesidir. Rabdomiyolizin sebebi, fiziksel ve fiziksel olmayan sebepler olarak iki ana grupta incelenir. Fiziksel olmayan sebeplerden sýk rastlanýlanlarý alkol ve deðiþik ilaçlarýn (en sýk statinlerin) kullanýmý, elektrolit bozukluklarý (özellikle hiperpotasemi ve hiperfosfatemi) ve enfeksiyonlardýr. Batý ülkelerinde, etyopatogenezde ilaç suiistimali en sýk neden iken, geliþmekte olan ülkelerde en çok travmalar buna sebep olmaktadýr (16,24-26). Fiziksel sebepler arasýnda ise, depremler, trafik ve maden kazalarý, elektrik çarpmalarý, aþýrý egzersiz yanýnda belirli pozisyonlarda uzun süre kalýnmasý (Ameliyatlarda yanlýþ pozisyon verilmesi, uzun süreli

3 Crush sendromu þuur kayýplarý vb.) sonucunda kasýn ezilmesi önem kazanýr. Fiziksel nedenlere baðlý rabdomiyolizin patogenezinde kasýn baský altýnda kalmasý (baromiyopati) temel rol oynar. Baromiyopatide, sarkolemmanýn geçirgenliði bozulur, kas içinde yoðun miktarda bulunan potasyum, miyoglobin, kreatin gibi maddeler hücre dýþýna çýkarken sodyum, klorür, su ve kalsiyum hücre içine süzülür. Böylece hücrede ödem meydana gelir. Söz konusu ödem klinikte kompartman sendromu tablosuna yol açar (8,27-29). Membran geçirgenliði artmasýnýn en önemli sonuçlarýndan biri de hücre içi (sitozolik) kalsiyum düzeyinin yükselmesidir. ATP eksikliðine baðlý olarak sarkolemmadaki Na+-K+ ATP' az ve Ca+2-ATP'az pompalarýnda yetersizlik ortaya çýktýðý için, sitozolik Ca+2 normale çekilmez. Artmýþ kalsiyum proteolitik enzimleri aktive eder, kas liflerinin lizisi sonucu rabdomiyoliz meydana gelir. Proteolitik enzim aktivasyonu, ATP deplasyonunu daha belirgin hale getirerek kalsiyum yüksekliðini devam ettirir, sonuçta bir kýsýr döngü ortaya çýkar. Sitozolik kalsiyum artýþý ayrýca mitokondriyal hasara yol açar, böylece reaktif oksijen metabolitleri ortaya çýkar, bu faktör de rabdomiyoliz patogenezinde rol oynar (26,29,30). Baromiyopati dýþýnda deðiþik faktörlere baðlý olarak geliþen kas iskemisi ile bu iskeminin düzelmesi sýrasýnda geliþen iskemi-perfüzyon hasarý da rabdomiyoliz patogenezinde rol oynayan önemli faktörlerdendir (6). Rabdomiyoliz seyrinde ABY ortaya çýkmasýnda deðiþik faktörler rol alýr. Bunlarýn içinde en önemlisi kompartman sendromuna sekonder olarak geliþen hipovoleminin böbrek kanlanmasýný bozmasýdýr. Hipovoleminin uyardýðý vazokonstriktör etkili hormon ve sitokinler de böbrek perfüzyon bozukluðunu artýrýr. Bunun dýþýnda kaslardan açýða çýkan miyoglobin hem doðrudan toksik etki ile hem de tübüler týkaçlara yol açarak, ABY patogenezinde katkýda bulunur. Diðer bazý faktörler (miyoglobinden açýða çýkan demir iyonlarý, reperfüzyon hasarý, endotoksinler, hiperfosfatemi, hiperürisemi ve dissemine intravasküler koagulasyon)'de ABY geliþiminde rol alýr (6,8,15,25,31,32). Rabdomiyolize en çok neden olan ilaçlar amfetaminler, amfoterisin B, antimalaryal ilaçlar, karbonmonoksit, merkezi sinir sistemi depresanlarý, kokain, kolçisin, kortikosteriodler ve diüretikler' dir (33). Klinik bulgular Crush sendromlu olgularda klinik bulgular hastalýðýn deðiþik aþamalarýnda farklýlýk göstermektedir. Özellikle büyük felaketlerden hemen sonra büyük bir belirsizlik yaþandýðý için, çok erken dönemlerde hastalarýn kliniklerinin nasýl olduðu pek fark edilmeyebilir. Acil servislere baþvuru sýrasýnda gözlenen bulgular bu konuda fikir verebilir. Baþvuru aþamasýndaki klinik bulgularý; ezilme hasarýna uðrayan kaslardaki lokal belirtiler ve bu kaslardan salýnan maddelere baðlý sistemik bulgulardan oluþmaktadýr. Bu hastalarda tipik lokal bulgu, 33 kompartman sendromudur ve travmaya uðrayan bölgede cilt ve cilt altý genellikle saðlamdýr. Bu hastalarda travmaya baðlý lokal klinik belirtiler (miyalji, kaslarda kuvvetsizlik ve sertlik) ve aðrý ön plandadýr. Felaket sonrasý ortaya çýkan CS'lu hastalarda, rabdomiyoliz dýþýnda, laserasyon ve kontüzyonlar, fraktürler, gövdeye ve/veya kafaya gelen travmalarda vardýr (2,9). Crush sendromlu hastalarda sistemik bulgular ise tablonun öncelikle etkilediði organ ve sisteme göre çok farklýlýk gösterir. En sýk rastlanan bulgu ve komplikasyonlar; ABY, hipotansiyon, þok, kalp ve solunum yetersizlikleridir (1,15,17). Bu hastalarda ortaya çýkan ABY diðer etiyolojilere göre çok daha karmaþýktýr. Hem cerrahi (örneðin kanamalar, travma ve ameliyatlara baðlý diðer problemler), hem de medikal komplikasyonlar (örneðin deðiþik enfeksiyonlar, hiperpotasemi ve hipokalsemiye baðlý kardiyak aritmiler, diðer organ ve sistem yetersizlikleri) morbidite ve mortalitenin yüksek olmasýna yol açar. Genel olarak bu hastalarda en sýk görülen medikal komplikasyonlar, hiperpotasemi ve enfeksiyonlardýr. Ayrýca, felaketin stresine baðlý olarak koroner kalp hastalýðýna baðlý ölümlerin artýðý, hipertansiyonun daha da zor kontrol edildiði ve çok sayýda hastada psiþik problemlerin ortaya çýktýðý bilinmektedir (1,2,32,34). Crush sendromlu hastalarýn ölümlerinden ilk planda enfeksiyonlar, daha sonra ise kardiyovasküler komplikasyonlar sorumludur. Baþvuru anýndaki en önemli ölüm belirtileri kraniyal, torakal ve abdominal travmalardýr. Klinik seyir sýrasýnda ise, dissemine intravasküler koagulasyon ve akut sýkýntýlý solunum sendromu geliþenlerde mortalite riski anlamlý bir þekilde artmaktadýr. Bu sorunlar ile komplike olan hastalarýn hýzla yoðun bakým ünitelerine alýnmalarý veya bu tip servisleri bulunan hastanelere nakil edilmeleri morbidite ve mortaliteye olumlu yönde katkýda bulunabilmektedir (2,35-38). Laboratuar bulgularý Crush sendromlu hastalarýn laboratuar bulgularýný, felaket sahasýnda, baþvuru aþamasýnda ve klinik seyir sýrasýnda ayrý ayrý deðerlendirilmelidir. Hastanelere baþvuru sýrasýndaki laboratuar bulgularý erken dönemdeki patolojiler hakkýnda fikir verebilir. Baþvuru aþamasýnda, idrar tahlilindeki en önemli bulgu miyoglobinüri sonucunda idrarýn kirli-kahve renkli olmasýdýr. Pratikte miyoglobinürinin saptanmasýnda dipstik (veya kâðýt þerit) yöntemi kullanýlýr. Miyoglobinüri dýþýndaki idrar bulgularý böbrek tutulmasýnýn düzeyi ile ilgilidir. Önce prerenal, daha sonra intrarenal böbrek yetersizliði ile uyumlu bulgular dikkati çeker (6,39,40). Bu hastalarýn kan sayýmýnda da önemli laboratuar anomalileri saptanabilir. Bunlar arasýnda sýk görülenleri; anemi, lökositoz ve trombositopenidir. Anemi travmatik kanamalara veya hemodülisyona, lökositoz rabdomiyolize veya enfeksiyonlara, trombositopeni ise dissemine intravasküler koagulasyona iþaret edebilir (32,41-43).

4 34 Al ve ark Crush sendromunda kan biyokimyasýndaki patolojik bulgular, rabdomiyolize baðlý olarak kaslardan açýða çýkan maddelerin serum düzeylerinin artmasýna ve ABY geliþmesine baðlýdýr. Rabdomiyoliz sýrasýnda kaslardan salýnan en önemli madde miyoglobindir; ancak yarý ömrü çok kýsa olduðu için klinikte bu maddenin serum düzeyi çoðu kez normal bulunur. Pratik uygulamada, rabdomiyolizin tipik göstergesi serum kreatin fosfokinaz (CK) düzeyindeki artýþtýr. Öte yandan, bu hastalardaki en önemli laboratuar bulgusu hiperpotasemidir. Varsayýmlara göre, depremlerde canlý olarak kurtulabilmiþ felaketzedelerdeki en sýk ölüm sebeplerinden biri hiperpotaseminin yol açtýðý kardiyak aritmiler ve kalp yetersizliðidir. O nedenle, felaket sahasýnda ampirik antihiperpotasemi tedavi yapýlmasý önerilir. Ancak CS'lu bazý olgularda hipopotasemi de gözlenebilir; bu hastalarda ampirik tedavi ile serum potasyumunun daha da azaltýlmasý önemli komplikasyonlara yol açar (2,6,18,32,40,43,44). Rabdomiyoliz sýrasýnda travmaya uðramýþ kaslardan açýða çýkan fosfor, sýklýkla hiperfosfatemiye sebep olur. Bu da, yumuþak doku kalsifikasyonlarýna, ABY'ne ve bazen ani ölümlere yol açabilir. Rabdomiyolizin sýk rastlanan bir diðer bulgusu olan hipokalsemi ise, tetanilere ve nöbetlere yol açarak kas hasarýný artýrabilir. Ayný zamanda hiperpotaseminin kardiyotoksik etkilerini artýrarak kardiyak ölümlere sebep olabilir. Öte yandan bu hastalarda iyileþme dönemlerinde sýklýkla hiperkalsemi ortaya çýkar. Crush sendromlu hastalarda farklý mekanizmalarla hem hiperalbuminemi, hem de hipoalbominemi görülebilir. Her iki patolojinin de kötü prognostik göstergeler olduðu ileri sürülmüþtür (16,32,45,46). Rabdomiyolizin yol açtýðý diðer biyokimyasal anomaliler arasýnda; hiperürisemi, aspartat aminotransferas (AST), alanin aminotransferas (ALT) ve laktik dehidrogenaz (LDH) enzim yükseklikleri sayýlabilir. Ayrýca bu hastalarda deðiþik nedenlere baðlý olarak yüksek anyon açýklý bir metabolik asidoz ve buna baðlý ölümler görülebilri (32,47). ABY, CS'nun en önemli unsurlarýndan biridir. Ancak henüz bu tablo geliþmeden de üremik sendromun laboratuar bulgularý ortaya çýkabilir. Bunun sebebi, rabdomiyolizin laboratuar bulgularý ile böbrek yetersizliðinin bulgularýnýn birbirine çok benzemesidir. Böyle hastalarda, ABY ortaya çýktýðý zaman BUN ve kreatinin düzeyinde artýþ görülürken, rabdomiyolizli hastalarda ise kreatinin/bun oraný beklenen deðerlerden daha yüksek olabilir (18,48). Taný Rabdomiyoliz ve CS tanýsýnda klinik bulgulardan, idrar tahlili ve kan biyokimyasýndan yararlanýlabilir. Klinik bulgular içinde hem etkilenen kaslardaki lokal bulgular hem de CS geliþen hastalardaki sistemik bulgular tanýda önem taþýr. Lokal bulgular içinde kaslarda aðrý, hassasiyet, þiþme, gerginlik ve zayýflýk saptanabilir. Kompartman içi sinirlerin inerve ettiði alanda periferik nöropati bulgularý ortaya çýkabilir. Bazý olgularda, baþka bir etyoloji ile açýklanamayacak düzeyde kas güçsüzlüðü vardýr. Rabdomiyolizli hastalarda intravenöz sývý uygulanmasýndan sonra, verilen sývý hasarlý kas içinde toplanacaðýndan dolayý kaslardaki ödem çok daha belirgin hale gelir. O nedenle sývý tedavisi ardýndan kaslar da ödem ortaya çýkmasý rabdomiyolizi düþündürmelidir. Kompartman sendromlu bir hastada hipotansiyon, kalp ve solunum yetersizliðine ait semptomlar, asidoz, hiperpotasemi gibi sistemik bulgularýn görülmesi CS tanýsýný koymak için yeterlidir (2,9,49,50). Ýdrar incelenmesinde miyoglobinüri saptanmasý rabdomiyoliz tanýsýnda çok yararlý ve pratik bir bulgudur. Ancak, belirgin miyoglobinüriye yol açmasý için hasara uðrayan kas kitlesinin çok fazla olmasý gereðinden dolayý tüm rabdomiyolizlerde miyoglobinüri görülmeyebilir. Ayrýca travmaya uðramýþ bir hastada, idrar renginin koyu kahverengi olmasý öncellikle rabdomiyolizi düþündürmesine raðmen, idrarda renk deðiþikliði baþka nedenlerle de ortaya çýkabilir. Ýdrar tahlilinde sedimentte eritrosit bulunmaksýzýn, dipstik testi ile pozitif reaksiyon miyoglobinüriyi, hematüriyi veya hemoglobinüriyi akla getirir. Ama bu test ile sayýlan üç ihtimal arasýnda ayýrýcý taný yapýlamaz (16,28). Plazma miyoglobin düzeyinin artmasý, rabdomiyoliz tanýsý için en güvenilir testtir. Ancak miyoglobinin metabolizmasý hýzlý olduðundan, baþvuru sýrasýnda çoðu kez normal düzeylere gelir. Tanýda en pratik yöntem serum CK düzeyinin artýþýdýr. Miyoglobine göre, bu enzim düzeyi çok daha uzun süre ile kanda yüksek kalýr. Serum CK düzeyinin laboratuar normalinin beþ katýndan daha yüksek bulunmasý ile rabdomiyoliz tanýsý konabilir (5,16,18). Bu hasta grubunda kompartman sendromu tanýsýnda kompartman içi basýnç ölçümleri fayda saðlar. Bu yöntem tedavi endikasyonlarýnýn belirlenmesinde de önemlidir. Görüntüleme yöntemlerinin rabdomiyoliz ve CS tanýlarýnýn konulmasýnda yeri yoktur (51). Rabdomiyolizli hastalarda, ABY baþlangýç aþamasýnda prerenal veya fonksiyonel özelliklidir. Sonraki aþamada ise akut tübüler nekroz ortaya çýkar. Volüm replasmanýna, mannitol ve bikarbonat uygulanmasýna cevap vermeyen, hemodinamisi normal olan, üriner kanalda obstrüksüyonu bulunmayan ve yeterli miktarda sývý verildiði halde oligürisi süren hastalarda akut tübüler nekrozun ortaya çýktýðý düþünülür. CS zemininde ABY geliþen her hastaya biyopsi yapma endikasyonu yoktur. Ancak belirli bir süre (çoðu kez bir ay) geçmesine raðmen ABY'de iyileþme süreci baþlamamýþ ise altta yatan nedeni saptamak için biyopsi yapýlabilir (2,32). Prognoz Crush sendromuna baðlý en yüksek mortalite oranlarý baþka patolojilerin de beraber bulunmasý nedeni ile

5 Crush sendromu deprem gibi büyük felaketlerde görülür. Japonya'da Kobe'deki depremde erken dönemde hastaneye yatýrýlan CS'lu hastalarda mortalite %13.4, CS dýþýnda diðer travmalarý bulunan hastalarda bu oran %5.5 olarak tespit edilmiþtir. Felaketlerde erken dönemdeki prognozu etkileyen en önemli komplikasyonlardan birisi ABY'dir. Deðiþik etiyolojili tüm ABY'ler göz önüne alýndýðýnda mortalite oraný altta yatan olaya göre %7 ile %80 arasýnda deðiþiklik göstermektedir. Cinsiyetin mortalite üzerindeki etkisi tartýþmalýdýr. Fakat en yüksek mortalite yaþlý kadýnlarda saptanmýþtýr. Felaketler ertesinde CS'na baðlý ABY geliþenlerde ise mortalite oraný %25, bu grup içinde diyaliz yapýlanlarda ise mortalite %40 dolayýndadýr.diðer taraftan 1999 yýlýnda meydana gelen Tayvan ve Marmara depremlerinde bu oran diyaliz yapýlan hastalarda bile %20'lerin altýna düþmüþtür. Bu sonuçlardan deprem sonrasý ABY prognozunun giderek iyileþtiði söylenebilir (21,52-55). Crush sendromuna baðlý ABY'de hasta akut dönemde hiperpotasemi, kalp yetersizliði ve infeksiyonlar gibi komplikasyonlar sonucunda kaybedilmezse tam þifa bir kuraldýr ve kronik dönemde böbreklerde kalýcý hasar beklenmez (56,57). Proflaksi Felaketlerde travmanýn doðrudan etkisinden sonra en sýk ölüm sebebi CS'dur. Bu nedenle bu sendromun önlemi felaketzedelerin prognozunu olumlu yönde etkilemektedir. Crush sendromun en önemli komponenti ABY'dir. ABY patogenezinde rol alan en kritik faktör ise hipovolemidir. Bu hastalýðýn önlemi; volümün yerine konmasý ve diðer tedavilerden oluþur (2,58). Volümün yerine konmasýnda, temel ilke tedaviye olabildiðince erken (hatta hasta enkaz altýnda iken) baþlamaktýr. Bu aþamada herhangi bir ekstremiteye ulaþýldýðýnda saatte 1 litre gidecek hýzda izotonik sodyum klorür infüzyonuna baþlanýr ve bu tedaviye kurtarýlma faaliyeti aþamasýnda da devam edilir. Verilmesi gereken günlük sývý miktarý da 6 ile 24 litre arasýnda deðiþebilmektedir (1,16,56). Hasta kurtarýldýktan sonra eðer idrar yapabiliyorsa, mannitol-alkali solüsyonu uygulanmasýna baþlanýr. Mannitol-alkali solüsyonu, 1 litre hipotonik sodyum klorüre (%5 dekstroz solüsyonunda, %0.45 NaCL içeren solüsyon) 50 mmol bikarbonat ve 50 ml %20 mannitol solüsyonlarýnýn eklenmesi ile elde edilir. Bu hastalarda lezyona uðramýþ kaslar içinde litrelerce sývý biriktiðinden dolayý verilen sývý miktarýnda 4-5 litre önde olmakta yarar vardýr. Hasta idrar yapamýyorsa verilen sývý ile hipervolemi, hipertansiyon ve kalp yetmezliði geliþebilir. Bu nedenle idrar sondasý takýlýp verilecek sývýyý ona göre düzenlemek gerekmektedir. Hedef, idrar akýmýný 300 ml/saat veya daha fazla artýrmaktýr. Ýdrar yapamayanlara mannitol verilmez. CS'lu hastalara ampirik amaçlý potasyum verilmez. Bu hastalýðýn önleminde, diðer tedavi yöntemlerinin (miyoglobinin kandan temizlenmesi, diüretikler, ürik asit düzeyinin azaltýlmasý vb.) yararý hakkýnda bir fikir birliði yoktur 35 (2,16,32,48,58). Bu hastalarda infeksiyonlar da çok büyük önem taþýr. Çünkü enfeksiyonlar, CS'daki en sýk ölüm sebebidir. Proflakside en önemli nokta, varsa kirli yaralarýn debride edilmesi ve lokal cerrahilerin geciktirilmeden yapýlmasýdýr. Düzensiz antibiyotiklerin kullanýmý hastanýn tedavisinde olumsuz sonuçlara neden olabilmektedir (59). Tedavi CS pek çok organ ve sistemi ilgilendirdiðinden, tedavisinde multidisiplinler yaklaþým gerekmektedir. Tedaviyi cerrahi ve medikal tedaviler ana baþlýklarý altýnda incelemek ve her iki tedavi þeklini de felaket alanýnda, baþvuru sýrasýnda ve klinik seyir aþamalarýnda olmak üzere üç alt baþlýkta irdelemek yerinde olur. Felaket þartlarýnda, sahada birkaç istisna dýþýnda (zorunlu amputasyonlar gibi) major cerrahi giriþim yapmak mümkün olmaz. Burada cerrahi yaklaþýmýn ana prensibi artýk standart hale gelmiþ uygulamalar ile vital fonksiyonlarýn stabilizasyonunu saðlamak ve felaketzedeyi en yakýn saðlýk kuruluþuna sevk etmektir. Sahadaki tedavi giriþiminin en önemli aþamasý 'triyaj' dýr. Triyaj, yaþama þansý olan olgularýn ciddiyetlerine göre sýnýflandýrýlmasýdýr. Baþvuru sýrasýnda, travma hastalarýnda, öncelikle vital bulgular incelenir. Hipovolemiye yol açan kanama saptanýrsa, bir yandan kanamayý durdurmaya yönelik giriþimler yapýlýr. Öte yandan, varsa kan veya uygun baþka bir solüsyon ile volüm açýðý kapatýlmaya çalýþýlýr. Bu hastalarda fizik muayene sýrasýnda pupilla, servikal vertebra, göðüs ve karýn muayeneleri ile ciddi bir yaralanmanýn olup olmadýðý tespit edilmeye çalýþýlýr. Paralizi veya parestezi bulgularý olanlarda, spinal yaralanma kesin þekilde ekarte edilene kadar medulla spinalisin inmobilizasyonu saðlanýr. Analjezikler, semptom ve bulgularý maskeleyebileceði için çok dikkatle kullanýlmalýdýr. Felaketlerin ilk saatlerinden itibaren acil polikliniklere çok sayýda hasta geleceði için olabildiðince fazla hayat kurtarma amacý ile hastaneye baþvuru sýrasýnda da triyaj yapýlmasý þarttýr. Triyajda, kurtulma þansý olmayanlarla zaman kaybedilmez. Hayatý tehlikesi olmayan olgular geciktirilir ve öncelik hayatý tehdit eden komplikasyonlarý olan hastalara verilir (2,60-62). Crush sendromlu hastalarýn klinik seyri sýrasýnda farklý cerrahi giriþimler gerekebilir. Ancak, bu hastalarda en sýk uygulanan iki cerrahi müdahale fasyotomi ve ekstremite amputasyonlarýdýr. Fasyotomi endikasyonlarý hakkýnda fikir birliði yoktur. Erken dönemde rutin yapýlan fasyotomiler nekroza uðrayan kas kitlesini, böbrek yetmezliðinin þiddetini, periferik nöropati ve iskemik kontraktür risklerini azaltabilir. Öte yandan bu giriþim sýk olarak enfekte olma riski de taþýr. Böylece sepsise ve mortaliteye zemin hazýrlayabilir. O nedenle fasyotomiyi her hastaya rutin uygulamamalý, ancak distal nabazanýn alýnamadýðý ve /veya kompartman içi basýnç deðeri mm Hg'yi aþtýðý zaman yapýlmalýdýr. Bazý çalýþmalar mannitol'un medikal fasyoto-

6 36 mide kullanýlabileceðini belirtmektedirler. Ekstremite amputasyon oranlarý deðiþik depremlerdeki felaketzedeler arasýnda büyük farklýlýklar gösterir. Amputasyon, iyileþtikten sonra hastanýn rehabilitasyonunu çok zorlaþtýran bir giriþimdir. Öte yandan miyoglobin, potasyum ve enfeksiyon kaynaðý bir ekstremiteyi vücuttan uzaklaþtýrarak hayat kurtarýcý olabilir. Endikasyonlarýn her hasta için ayrý ayrý deðerlendirilmesi þarttýr (2,6,9,31,44,48,63,64). Felaket alanýndaki medikal tedavide ABY profilaksisi hayati önem taþýr. Burada hastalarýn enkaz altýndan çýkarýldýktan sonra aniden kötüleþerek ölebileceklerine dikkat çekmeliyiz. Bu tabloya ani geliþen asidoz ve hiperpotasemi yol açar. Bu nedenle hastalarýn kurtarýldýktan hemen sonra, yoðun gözlem altýnda tutulmasý þarttýr. Ayrýca, özellikle aðýr travmatize erkek hastalarda felaket alanýnda ampirik antihiperpotasemik tedavi baþlanmalýdýr. Bu amaçla kullanýlabilecek en pratik ilaç oral yoldan kayeksalat uygulanmasýdýr. CS'lu hastalarý bir baþka merkeze nakletmeden önce vital bulgularý dikkatlice gözden geçirmelidir, stabil olmayan hastalarý bir sahra hastanesinde gözlem altýnda tutulmalý ve stabilleþtikten sonra nakledilmelidir (32,48,65). Baþvuru aþamasýndaki medikal tedavide; sývý tedavisi, antihiperpotasemik tedavi, enfeksiyonlarýn profilaksi ve tedavisi yapýlmalýdýr. Bu hastalara ilk fýrsatta santral venöz basýnç katateri ve gerekli ise foley katateri takýlmalý, EKG çekilmelidir. Hiperpotasemi bulgularýnýn varlýðýnda laboratuar sonuçlarýný beklemeden antihiperpotasemi tedavisi yapýlmalýdýr. Hiperpotasemi zemininde kardiyak aritmiler söz konusu ise, öncelikle intravenöz kalsiyum verilir. Hastanýn durumuna göre dekstroz/insülin, bikarbonat, beta-2 uyarýcýlar verilir ve diyaliz uygulamalarý yapýlýr. Serum potasyumu 6.5 meq/l'den fazla ise, EKG deðiþimleri olmasa bile antihiperpotasemi tedavisi baþlanabilir (66-68). Enfeksiyonlarýn profilaksisi ve tedavisinde kirli-açýk yaralar temizlenir, gerekirse cerrahi debridmana yapýlýr. Hastada sistemik infeksiyon bulgularý varsa kültür örnekleri alýndýktan sonra uygun antibiyotikler kullanýlýr. Ayrýca, CS'da hiperbarik oksijen tedavisinin kompartman sendromu ve yara iyileþmesinde yararlý olduðu bildirilmiþtir (69). Klinik takip sýrasýnda deðiþik diyaliz uygulamalarý bu hastalarýn tedavisinde hayati önem taþýr. Bu amaçla aralýklý hemodiyaliz, sürekli yavaþ tedaviler ve periton diyalizi kullanýlabilir. Ancak en etkin olaný hemodiyalizdir ve imkân olduðu sürece bu diyaliz türü tercih edilmelidir. Klinik takip sýrasýnda bu hastalarýn çok fazla miktarda kan ve kan ürünleri kullanýmý gerekebileceði de dikkate alýnmalý ve lojistik planlamayý buna göre yapmalýdýr. Bu hastalar klinik seyrin her aþamasýnda ortaya çýkabilecek öldürücü hipertpotasemi, infeksiyon ve aðýr hipokalsemi komplikasyonlarýna karþý yoðun bir þekilde izlenmelidir (42,66,70). Kaynaklar Al ve ark 1. Oda J, Tanaka H, Yoshioka T, Iwai A, Yamamura H, Ishikawa K, Matsuoka T, Kuwagata Y, Hiraide A, Shimazu T, Sugimoto H. Analysis of 372 patients with crush syndrome caused by the Hanshin-Awaji earthquake. J Trauma 1997; 42: Sever M S, Crush Sendromu ve Marmara Depreminde Çýkarýlan Dersler. Lebib Yalkýn Yayýmlarý ve Basým Ýþleri A.Þ. Ýstanbul, Turkey 2002; p Ukai T. The great Hanshin-Awaji earthquake and the problems with emergency medical care. Ren Fail 1997, 19: T.C. Baþbakanlýk Kriz Yonetim Merkezi. Depremler Baþbakanlýk Basýmevi, Ankara, 2000, s: MacLean JG, Barrett DS Rhabdomyolysis: a neglected priority in the early management of severe limb trauma. Injury 1993; 24: Slater MS, Mullins RJ. Rhabdomyolysis and myoglobinuric renal failure in trauma and surgical patients: A review. J Am Coll Surg 1998; 186: Matsen FA 3d, Krugmire RB Jr. Compartmental syndromes. Surg Gynecol Obstet 1978; 147: Abassi ZA, Hoffman A, Better OS. Acute renal failure complicating muscle crush injury. Semin Nephrol 1998; 18: Michaelson M. Crush injury and crush syndrome. World J Surg 1992; 16: Sever MS, Erek E, Vanholder R, Kalkan A, Guney N, Usta N, Yilmaz C, Kutanis C, Turgut R, Ozturk S. Lameire N. The fate of chronic dialysis patients following the catastrophic Marmara earthquake. XXXVIII Congress of the EDTA. June 24-27, 2001, Vienna, Austria, pp: Bywaters EGL, Beall D. Crush injuries with impairment of renal function. B Med J 1941; 1: Grossman RA, Hamilton RW, Morse BM, Penn AS, Goldberg M. Nontraumatic rhabdomyolysis and acute renal failure. N Engl J Med 1974; 291: Atef MR, Nadjatfi I, Boroumand B, Rastegar A. Acute renal failure in earthquake victims in Iran: epidemiology and management. Q J Med 1994; 87: Ward MM. Factors predictive of acute renal failure in rhabdomyolysis. Arch Intern Med 1988; 148: Holt S, Moore K. Pathogenesis of renal failure in rhabdomyolysis: The role of miyoglobin. Exp Nephrol 2000; 8: Vanholder R, Sever MS, Erek E, Lameire N. Acute renal failure related to crush syndrome: Towards an era of seismo-nephrology? Nephrol Dial Transplant 2000; 15: Roces MC, White ME, Dayrit MM, Durkin ME. Risk factors for injuries due to the 1990 earthquake in Luzon, Philippines. WHO Bulletin QMS. 1992; 70: Knochel JP. Catastrophic medical events with

7 Crush sendromu exhaustive exercise: "White collar rhabdomyolysis". Kidney Int 1990; 38: Whittaker R, Fareed D, Green P, Barry P, Borge A, Fletes-Barrios R. Earthquake disaster in Nicaragua. J Trauma 1974; 14: Peek-Asa C, Kraus JF, Bourque LB, Vimalachandra D, Yu J, Abrams J. Fatal and hospitalized injuries resulting from the 1994 Northridge earthquake. Int J Epidemiol 1998; 27: Tanaka H, Oda J, Iwai A, Kuwagata Y, Matsuoka T, Takaoka M, Kishi M, Morimoto F, Ishikawa K, Mizushima Y, Nakata Y, Yamamura H, Hiraide A, Shimazu T, Yoshioka T. Morbidity and mortality of hospitalized patients after the 1995 Hanshin-Awaji earthquake. Am J Emerg Med 1999; 17: De Bruycker M, Greco D, Lechat MF. The 1980 earthquake in southern Italy- morbidity and mortality, Int J Epidemiol 1985, 14: Noji EK, Kelen GD, Armenian HK, Oganessian A, Jones NP, Sivertson KT. The 1988 earthquake in Soviet Armenia: a case study. Ann Emerg Med : Brumback RA, Feeback DL, Leech WR. Rhabdomyolysis in childhood. Ped Clin North Am 1992; 39: Visweswaran P, Guntupalli J. Rhabdomyolysis. Crit Care Clin 1999; 15: Zager RA. Rhabdomyolysis and myohemoglobinuric acute renal failure. Kidney Int 1996; 49: Szewczyk D, Ovadia P, Abdullah F, Rabinovici R. Pressure-induced rhabdomyolysis and acute renal failure. J Trauma 1998; 44: Poels PJE, Gabreels FJM: Rhabdomyolysis: a review of the literature. Clin Neurol Neurosurg 1993; 95: Odeh M. The role of reperfusion-induced injury in the pathogenesis of the crush syndrome. N Eng J Med 1991; 324: Frisoni A, Jacob F, Voltz C, E Bollaert P. Rhabdomyolysis in acute renal failure. Progress in acute renal failure kitabýnda, editorler: Cantarovich F, Rangoonwala B, Verho M, 1998, Bridgewater, New Jersey, 1998, s: Better OS, Rubinstein I, Winaver JM, Knochel JP. Mannitol therapy revisited ( ). Kidney Int 1997; 52: Knochel JP. Rhabdomyolysis and acute renal failure. Current Therapy in Nephrology and Hypertension. 4th edition. editor: Glassock RJ, Mosby, St. Louis, 1998, s: Vanholder R, Sever MS, De Smet M, Erek E, Lameire N. The intervention of the Renal Disaster Relief Task Force in the North-West Turkey Marmara earthquake. Kidney Int 2001; 59: Baba S, Taniguchi H, Nambu S, Tsuboi S, Ishihara K, Osato S. The great Hanshin earthquake. Lancet 1996; 347: Fiore AE, Joshi M, Caplan ES. Approach to infection in the multiple traumatized patient. Mandell, Douglas and Bennet's Principles and Practice of Infectious Diseases, Dördüncü baský kitabýnda, editorler: Mandell GL, Bennet JE, Dolin R, New York; Churchill Livingstone, 1995, s: l. 36. Rabinowitz RP, Caplan ES. Management of infections in the trauma patients. Surg Clin North Am 1999; 79: Bullock ML, Umen AJ, Finkelstein M, Keane WF. The assessment of risk factors in 462 patients with acute renal failure. Am J Kidney Dis 1985; 5: Erek E, Sever M. Serdengec,ti K, Vanholder R, Akoglu E, Yavuz M, Ergin H, Tekge M, Duman N, Lameire N. An overview of morbidity and mortality in the patients with acute renal failure due to crush syndrome. Nephrol Dial Transplant 2002; 17: Knochel JP. Rhabdomyolysis and miyoglobinuria. Semin Nephrol 1981; 1: Fabris A, Pellanda MV, Gardin C. Rhabdomyolysis. Critical Care Nephrology, Ronco C, Bellomo R (eds.), Kluwer Academic Publishers, 1998, pp: Shoemaker WC, Kvetan V, Fyodorov V, Kram HB. Clinical algorithm for initial fluid resuscitation in disasters. Crit Care Clin 1991, 7: Sever MS, Erek E, Vanholder R, Ozener C, Yavuz M, Ergin H, Kiper H, Korular D, Canbakan B, Arinsoy T, Van Biesen W, Lameire N. The Marmara earthquake: Admission laboratory features of the patients with nephrological problems. Nephrol Dial Transplant 2002; 17: Honda N. Acute renal failure and rhabdomyolysis. Kidney Int 1983; 23: Iskit SH, Alpay H, Tugtepe H, Ozdemir C, Ayyildiz SH, Ozel K, Bayramigli M, Tetik C, Dagh TE. Analysis of 33 pediatric trauma victims in the 1999 Marmara, Turkey earthquake. J Pediatr Surg 2001; 36: Boles JM, Dutel JL, Briere J, Mialon P, Robasckiewicz M, Garre M, Briere J. Acute renal failure caused by extreme hyperphospatemia after chemotherapy of an acute lymphoblastic leukemia. Cancer 1984; 53: Spinrad S, Grosskopf Y, Blum I, Sztern M, Graff E. Treating constipation with phosphate enema: an unnecessary risk. Isr J Med Sci 1989; 25: Akmal M, Massry SG. Reversible hepatic dysfunction associated with rhabdomyolysis. Am J Nephrol 1990; 10: Better OS, Abassi Z, Rubinstein I, Marom S, Winawer Y, Silberman M. The mechanism of muscle injury in the crush syndrome: ischemic versus pressurestretch myopathy. Miner Electrolyte Metab 1990; 16: Reha WC, Mangano FA, Zeman RK, Pahira JJ. Rhabdomyolysis: Need for high index of suspicion. Urology 1989; 34: Gabow PA, Kaehny WD, Kelleher SP: The spec-

8 38 Al ve ark trum of rhabdomyolysis. Medicine 1982; 61: Kuwagata Y, Oda J, Tanaka H, Iwai A, Matsuoka T, Takaoka M, Kishi M, Morimoto F, Ishikawa K, Mizushima Y, Nakata Y, Yamamura H, Hiraide A, Shimazu T, Yoshioka T: Analysis of 2,702 traumatized patients in the 1995 Hanshin-Awaji earthquake. J Trauma 1997; 43: Tanida N. What happened to elderly people in the great Hanshin earthquake. Br Med J 1996; 313: Osaki Y, Minowa M. Factors associated with earthquake deaths in the great Hanshin-Awaji earthquake, Am J Epidemiol 2001; 153: Thadhani R, Pascual M, Bonventre JV. Acute renal failure. N Engl J Med 1996; 334: Hwang S, Shu K, Lain J, Yang W. Renal replacement therapy at the time of the Taiwan Chi-chi earthquake. Nephrol Dial Transplant 2001; 16 (Suppl 5): Shimazu T, Yoshioka T, Nakata Y, Ishikawa K, Mizushima Y, Morimoto F, Kishi M, Takaoka M, tanaka H, Iwai A, Hiraide A. Fluid resuscitation and systemic complications in crush syndrome: 14 Hanshin- Awaji earthquake patients. J Trauma 1997; 42: Better OS, Rubinstein I, Winawer J. Recent insights into the pathogenesis and early management of the crush syndrome. Semin Nephrol 1992; 12: Dönmez O, Meral A, Yavuz M, Durmaz O. Crush syndrome of children in the Marmara Earthquake, Turkey. Pediatr Int 2001; 43: Stilwell M, Caplan ES. The septic multiple-trauma patient. Infect Dis Clin North Am 1989; 3: Taviloglu K. Felaketlerde yaralýlara yaklaþým ve hekimlik hizmetleri. Depremlerde uzmanlýk hizmetleri kitabýnda, Istanbul Tabip Odasý yayýnlarý: Ekspres Ofset, Istanbul, 2000, s: Haynes BE, Freeman C, Rubin JL, Koehler GA, Enriquez SM, Smiley DR: Medical response to catastrophic events: California's planning and the Loma Prieta earthquake. Ann Emerg Med 1992; 21: Ricci E, Pretto E. Assessment of prehospital and hospital response in disaster. Crit Care Clin 1991, 7: Shaw AD, Sjolin SU, McQueen MM. Crush syndrome following unconsciousness. Need for urgent orthopedic referral. Br Med J 1994; 309: Zhi-Yong S. Medical support in Tangshan earthquake: A review of the management of mass casualties and certain major injuries. J Trauma 1987; 27: Noji EK. Acute renal failure in natural disasters. Ren Fail 1992;14: Kamel SK, Halperin ML. Treatment of hypokalemia and hyperkalemia. Therapy in Nephrology and Hypertension kitabýnda, editorler: Brady HR, Wilcox CS, W.B. Saunders Comp., Philadelphia, 1999, s: Jacobs C. Medical management of the dialysis patient. Oxford Textbook of Clinical Nephrology, ikinci baský kitabýnda, editorler: Davison AM, Cameron JS, Grünfeld JP, Kerr DNS, Ritz E, Winearls CG. Oxford University Press, Oxford, 1998, s: Rose BD. Clinical Physiology of Acid-Base and Electrolyte Disorders. Me Graw-Hill Inc., New York, Aydýn F. Deneysel kompartman sendromunda cerrahi dekompresyon ile kombine edilen hiperbarik oksijen tedavisinin etkinliði (Uzmanlýk Tezi). Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi, Deniz ve sualtý Hekimliði Anabilim Dalý. 70. Vanholder R, Sever MS, De Smet M, Erek E, Lameire N. intervention of the Renal Disaster Relief Task Force in the North-West Turkey Marmara earthquake. Kidney Int 2001; 59:

CRUSH SENDROMU VE MARMARA DEPREMİ NİN ÖĞRETTİKLERİ

CRUSH SENDROMU VE MARMARA DEPREMİ NİN ÖĞRETTİKLERİ 372 KONU 56 CRUSH SENDROMU VE MARMARA DEPREMİ NİN ÖĞRETTİKLERİ Mehmet Şükrü SEVER Crush kelime anlamı olarak ezilme, sıkışma veya travmaya uğrama demektir. Crush hasarı sadece travmayı anlattığı halde,

Detaylı

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas MYOLOGIA CRUSH SENDROMU Dr. Nüket Göçmen Mas Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi AD Kas hücresi ve kas dokusu Kısalma özelliğini taşıyan hücreye kas hücresi denir. Bunların oluşturduğu dokuya

Detaylı

EZİLME ( CRUSH ) SENDROMU

EZİLME ( CRUSH ) SENDROMU 1 EZİLME ( CRUSH ) SENDROMU Amaç Prof. Dr. Mehmet Şükrü SEVER Afet tıbbı hakkında genel bilgi sahibi olmak Ezilme sendromu gelişmesi ihtimali olan hastaları tanımak, bu sendromun ortaya çıkmasını önlemek,

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet fiükrü Sever 1

Prof. Dr. Mehmet fiükrü Sever 1 .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri TÜRK YEDE SIK KARfiILAfiILAN HASTALIKLAR I Enfeksiyon Hastal klar, Romatizmal Hastal klar, Afetlerde Ezilme Yaralanmalar Sempozyum Dizisi

Detaylı

BÖLÜM V LABORATUAR BULGULARI

BÖLÜM V LABORATUAR BULGULARI 77 BÖLÜM V LABORATUAR BULGULARI İdrar bulguları Kan bulguları Kan sayımı Hematokrit değeri Lökosit sayısı Trombosit sayısı Kan biyokimyası Kaslardan açığa çıkan maddeler Serum miyoglobin düzeyi Serum kreatin

Detaylı

Rabdomiyoliz ile takip edilen hastaların taburculuk kararında kreatinin kinaz düzeyinin önemi: Olgu sunumu

Rabdomiyoliz ile takip edilen hastaların taburculuk kararında kreatinin kinaz düzeyinin önemi: Olgu sunumu OLGU SUNUMLARI Rabdomiyoliz ile takip edilen hastaların taburculuk kararında kreatinin kinaz düzeyinin önemi: Olgu sunumu The importance of creatinine kinase level in discharge decision of patients with

Detaylı

BÖLÜM - IX TEDAVİ. Cerrahi tedavi Felaket alanında yaklaşım Başvuru aşamasında yaklaşım ve triyaj Hastaya yaklaşım Triyaj TEDAVİ DERSLERİ

BÖLÜM - IX TEDAVİ. Cerrahi tedavi Felaket alanında yaklaşım Başvuru aşamasında yaklaşım ve triyaj Hastaya yaklaşım Triyaj TEDAVİ DERSLERİ 36 BÖLÜM - IX TEDAVİ Cerrahi tedavi Felaket alanında yaklaşım Başvuru aşamasında yaklaşım ve triyaj Hastaya yaklaşım Triyaj Klinik izlem sırasında cerrahi tedavi girişimleri Fasyotomi Amputasyon Fasyotomi

Detaylı

CRUSH (EZİLME) SENDROMU ve MARMARA DEPREMİNDEN ÇIKARILAN DERSLER

CRUSH (EZİLME) SENDROMU ve MARMARA DEPREMİNDEN ÇIKARILAN DERSLER 1 TÜRK NEFROLOJİ DERNEĞİ YAYINLARI CRUSH (EZİLME) SENDROMU ve MARMARA DEPREMİNDEN ÇIKARILAN DERSLER Prof. Dr. Mehmet Şükrü SEVER İstanbul Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Türk Nefroloji Derneği / International

Detaylı

2011 Van depremi sonrası Van bölgesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran olguların değerlendirilmesi

2011 Van depremi sonrası Van bölgesi Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran olguların değerlendirilmesi Turkish Journal of Trauma & Emergency Surgery Original Article Ulus Travma Acil Cerrahi Derg 2012;18 (3):260-264 Klinik Çalışma doi: 10.5505/tjtes.2012.05863 2011 Van depremi sonrası Van bölgesi Eğitim

Detaylı

BÖLÜM - VI TANI. Klinik bulgular İdrar bulguları Kan bulguları Miyoglobin düzeyi Kreatin fosfokinaz düzeyi Diğer serum enzimleri Diğer kan bulguları

BÖLÜM - VI TANI. Klinik bulgular İdrar bulguları Kan bulguları Miyoglobin düzeyi Kreatin fosfokinaz düzeyi Diğer serum enzimleri Diğer kan bulguları 1 BÖLÜM - VI TANI Klinik bulgular İdrar bulguları Kan bulguları Miyoglobin düzeyi Kreatin fosfokinaz düzeyi Diğer serum enzimleri Diğer kan bulguları Diğer tanı yöntemleri Kompartman içi basınç ölçümü

Detaylı

BÖLÜM III ETYOPATOGENEZ

BÖLÜM III ETYOPATOGENEZ 40 BÖLÜM III ETYOPATOGENEZ Rabdomiyolizin etyopatogenezi Rabdomiyolizin fiziksel olmayan nedenleri Elektrolit dengesizlikleri Hipopotasemi Hipofosfatemi Hiponatremi Alkol kullanımı İlaç kullanımı İnfeksiyonlar

Detaylı

BÖLÜM - XI EKLER. Felaket durumunda ezilme sendromlu hastaların tedavi ve yönlendirilmeleri için acil olarak aranacak merkezler

BÖLÜM - XI EKLER. Felaket durumunda ezilme sendromlu hastaların tedavi ve yönlendirilmeleri için acil olarak aranacak merkezler 97 BÖLÜM - XI EKLER Ezilme sendromunda 1. basamak tedavi Ezilme sendromunda 2. basamak tedavi Hastanın karşılanması Medikal tedavi Hiperpotasemi tedavisi Hipokalsemi tedavisi Sıvı tedavisi Akut böbrek

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

BÖLÜM VIII PROFİLAKSİ. Akut böbrek yetersizliğinin profilaksisi Sıvı tedavisi. Diğer profilaktik yaklaşımlar. İnfeksiyon profilaksisi

BÖLÜM VIII PROFİLAKSİ. Akut böbrek yetersizliğinin profilaksisi Sıvı tedavisi. Diğer profilaktik yaklaşımlar. İnfeksiyon profilaksisi 27 BÖLÜM VIII PROFİLAKSİ Akut böbrek yetersizliğinin profilaksisi Sıvı tedavisi Ezilme sendromlu hastalarda sıvı tedavisinin irdelenmesi Diğer profilaktik yaklaşımlar Miyoglobinin eliminasyonu Ürik asit

Detaylı

Ezilme Sendromu: Yeni Rehber Neler Getiriyor? 28. Ulusal Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Kongresi 19-23 Ekim 2011; Antalya

Ezilme Sendromu: Yeni Rehber Neler Getiriyor? 28. Ulusal Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Kongresi 19-23 Ekim 2011; Antalya Ezilme Sendromu: Yeni Rehber Neler Getiriyor? Mehmet Şükrü Sever İstanbul Tıp Fakültesi Raymond Vanholder Gent Üniversitesi, Belçika 28. Ulusal Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Kongresi 19-23 Ekim

Detaylı

İlk 3 günde yatırılan hastalarda EAS ın irdelenmesi

İlk 3 günde yatırılan hastalarda EAS ın irdelenmesi 24 BÖLÜM II EPİDEMİYOLOJİ İnsidens Yaş Cinsiyet Yerleşim merkezleri Hastanelere başvuru zamanı Enkaz altında geçen süre (EAS) Tüm seride EAS ın irdelenmesi EAS mortalite ilişkisi EAS morbidite ilişkisi

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme. Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez

Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme. Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez Diyabetik Nefropati Tanısında Güncelleme Dr. Alper Sönmez GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim

Detaylı

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR

Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Anestezi Esnasında ve Kritik Hastalıklarda Ortaya Çıkan Hipoksinin Tedavisinde Normobarik/Hiperbarik Ek Oksijen Tedavisinin Kullanımı FAYDALIDIR Prof. Dr. A. Necati GÖKMEN DEÜ Tıp Fakültesi Anesteziyoloji

Detaylı

BÖLÜM VII PROGNOZ. Felaketlerde genel prognoz Erken dönem Geç dönem

BÖLÜM VII PROGNOZ. Felaketlerde genel prognoz Erken dönem Geç dönem 10 BÖLÜM VII PROGNOZ Felaketlerde genel prognoz Erken dönem Geç dönem Ezilme sendromlu hastaların prognozu Değişik etyolojili akut böbrek yetersizliklerinde prognoz Ezilme sendromuna bağlı akut böbrek

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

Crush Sendromu. Doç. Dr. Süheyla Güven Apayd n

Crush Sendromu. Doç. Dr. Süheyla Güven Apayd n .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri ç Hastal klar nda Aciller Sempozyum Dizisi No: 29 Mart 2002; s. 247-255 Crush Sendromu Doç. Dr. Süheyla Güven Apayd n 1941 yılında Bywaters

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği Asemptomatik Hiperürisemi Tanım: Serum ürik asit düzeyinin kristal depolanma hastalığı bulguları

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyb. Hemş. Dr. Selda ÇELİK İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

Kas İskelet Sistemi Acilleri

Kas İskelet Sistemi Acilleri Kas İskelet Sistemi Acilleri Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Kas-İskelet sistemine ait şikâyetler acil servisin en sık başvuru nedenleri arasında yer alır. Özellikle travmalar

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı DİYALİZ BAŞLANGICI SDBY hastalarında o Malnütrisyon o Hipervolemi o Kanama o

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Başlık: Yanık Olgularında Enfeksiyon Gelişim Nedenleri ve Enfeksiyonların Önlenmesi Üzerine Yapılan Çalışmalar

Başlık: Yanık Olgularında Enfeksiyon Gelişim Nedenleri ve Enfeksiyonların Önlenmesi Üzerine Yapılan Çalışmalar Başlık: Yanık Olgularında Enfeksiyon Gelişim Nedenleri ve Enfeksiyonların Önlenmesi Üzerine Yapılan Çalışmalar Amaç : Bu derlemenin amacı, yanıklı olguların tedavisi surecinde gelişen enfeksiyonların tanımı,

Detaylı

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA

Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA Dr.Şua Sümer Selçuk Üniversitesi Selçuklu Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD KONYA 49 yaşında, erkek hasta Sol ayakta şişlik, kızarıklık Sol ayak altında siyah renkte yara

Detaylı

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Akut Mezenter İskemi. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Akut Mezenter İskemi Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Anatomi Etyoloji/Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Giriş Tüm akut mezenter iskemi

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen 9 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAÞI Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen deðiþiklikler gibi vücut duruþunda ve yürüyüþünde de deðiþiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek ve temelidir.

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

AKUT BÖBREK HASARINDA RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ: NE ZAMAN BAŞLATILMALI, HANGİ YÖNTEM SEÇİLMELİ, NE ZAMAN SONLANDIRILMALI?

AKUT BÖBREK HASARINDA RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ: NE ZAMAN BAŞLATILMALI, HANGİ YÖNTEM SEÇİLMELİ, NE ZAMAN SONLANDIRILMALI? AKUT BÖBREK HASARINDA RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ: NE ZAMAN BAŞLATILMALI, HANGİ YÖNTEM SEÇİLMELİ, NE ZAMAN SONLANDIRILMALI? Dr. Aykut SİFİL Dokuz Eylül Üniversitesi Georg Ganter 1923 MORTALİTE YB hastalarının

Detaylı

İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları

İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları Doç. Dr. Eyüp KÜLAH Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi İstanbul Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi Kronik Böbrek yetmezliği (KBY) sıvı, asit-baz

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Akut Böbrek Yetersizli i ve Crush Sendromu

Akut Böbrek Yetersizli i ve Crush Sendromu Tıp Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Pediatrik Aciller Sempozyumu 14-15 Haziran 2001, stanbul, s. 177-185 Sürekli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli

Detaylı

Severe Rhabdomyolysis Due to Henoch - Schonlein Purpura: A Case Report

Severe Rhabdomyolysis Due to Henoch - Schonlein Purpura: A Case Report Severe Rhabdomyolysis Due to Henoch - Schonlein Purpura: A Case Report Henoch-Schönlein Purpurasına Bağlı Şiddetli Rabdomiyoliz: Bir vaka takdimi [Turkish] Mehmet Ibrahim Turan 1, Atilla Cayir 2 1 Diyarbakır

Detaylı

BÖLÜM I TEMEL BİLGİLER. Giriş Terminoloji Rabdomiyoliz Kompartman sendromu Fasyotomi

BÖLÜM I TEMEL BİLGİLER. Giriş Terminoloji Rabdomiyoliz Kompartman sendromu Fasyotomi 9 BÖLÜM I TEMEL BİLGİLER Giriş Terminoloji Rabdomiyoliz Kompartman sendromu Fasyotomi Kasların yapısı ve fonksiyonu Kasların yapısı Miyosit veya kas lifi Miyofibriller, aktin ve miyozin filamanları Sarkoplazma

Detaylı

DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON ve BAĞIŞIKLAMA Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Neden önemli? Mortalite Maliyet Yaşam kalitesi KBY hastalarında

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Kan Transfüzyonu. Emre Çamcı. Anesteziyoloji AD

Kan Transfüzyonu. Emre Çamcı. Anesteziyoloji AD Kan Transfüzyonu Emre Çamcı Anesteziyoloji AD Kan Dokusu Neden Var? TRANSPORT Doku ve organlara OKSİJEN Plazmada eriyik kimyasallar ISI Damar dokusu bozulduğunda pıhtılaşma kabiliyeti Diğer.. Kan Transfüzyonu

Detaylı

ABY deekstrakorporaltedavi: Yavaş sürekli tedavi yöntemleri mi? Marmara Üniversitesi NefrolojiBilim Dalı

ABY deekstrakorporaltedavi: Yavaş sürekli tedavi yöntemleri mi? Marmara Üniversitesi NefrolojiBilim Dalı ABY deekstrakorporaltedavi: Hemodiyaliz mi? Yavaş sürekli tedavi yöntemleri mi? Dr. İzzet Hakkı Arıkan Marmara Üniversitesi NefrolojiBilim Dalı Olgu 58 yaşında erkek hasta Tip 2 Diyabetesmellitus, hipertansiyon

Detaylı

DÖNEM 4 -GENEL CERRAHİ ( CTB 402) 1. HAFTA 15-19 EYLÜL 2014 PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA

DÖNEM 4 -GENEL CERRAHİ ( CTB 402) 1. HAFTA 15-19 EYLÜL 2014 PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA DÖNEM -GENEL CERRAHİ ( CTB 0). HAFTA -9 EYLÜL 0 Prof.Dr.Hasan Kaplan.00 Küçük Cerrahi Girişimler ( Minor surgical interventions) Prof.Dr.Hasan Kaplan Akut Karın (Acute abdomen) Akut pankreatit (Acute pancreatitit)

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROMLAR Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROM NEDİR? Akut böbrek yetmezliği bulguları ile gelen bir hastada gross hematüri, varsa tanı nefritik sendromdur. Proteinürü

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Ayak Yaralarının Önlenmesi ve Yönetimi. Dr. Meltem Gürsu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi

Diyaliz Hastalarında Ayak Yaralarının Önlenmesi ve Yönetimi. Dr. Meltem Gürsu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Diyaliz Hastalarında Ayak Yaralarının Önlenmesi ve Yönetimi Dr. Meltem Gürsu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Sunum Planı Ülser nasıl oluşur? Ayak ülserleri neden önemli? Ayak ülserleri için

Detaylı

Sıvı - Elektrolit. Tintinalli 2011 Haldun Akoglu

Sıvı - Elektrolit. Tintinalli 2011 Haldun Akoglu Sıvı - Elektrolit Tintinalli 2011 Haldun Akoglu 40 yaşında, kronik böbrek yetersizliği olan erkek hasta İştahsızlık, bulantı ve kusma şikayetleri var. Glukoz: 108 mg/dl BUN: 140 mg/dl Na: 115 meq/l K:

Detaylı

DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, Antalya, 2011 KBY de Böbrek Yetmezliği 5

Detaylı

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD KBY PREVALANSI Dünyada SDBY Prevalans ve Prevalans İnsidansı İnsidans USRDS 2009 Önümüzdeki

Detaylı

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Kalsinörin İnhibitörleri Siklosporin Takrolimus Antiproliferatif Ajanlar Mikofenolat Mofetil / Sodyum Azathiopurine Kortikosteroidler Sirolimus

Detaylı

DİYALİZ: GENEL BİLGİLER

DİYALİZ: GENEL BİLGİLER 15 KONU 2 DİYALİZ: GENEL BİLGİLER Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ Diyaliz tedavisi hemodiyaliz ve periton diyalizi olmak üzere iki şekilde uygulanır. Bu bölümde diyaliz tedavisinin tanım ve tarihçesi, fizyolojik

Detaylı

Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tümör Lizis Sendrom Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Akut Tümör Lizis Sendrom Genellikle büyük, hızlı prolifere olan, tedaviye

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

genellikle böbrek yetmezliği göstergesi preanalitik hata kaynakları çok sağlıklı değerlendirme için

genellikle böbrek yetmezliği göstergesi preanalitik hata kaynakları çok sağlıklı değerlendirme için Kreatinin yüksekliği genellikle böbrek yetmezliği göstergesi olarak bilinir ama birçok testte olduğu gibi farklı hastalıkların da tanısında kullanılır ve testi etkileyen faktörler yine her testte olduğu

Detaylı

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011 ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011 1. Hemodiyaliz sırasında kan akımının yetersizliğinin nedenleri nelerdir? (en az 4 adet)

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı ÇOCUKLARDA DİYALİZ Prof. Dr. Mesiha Ekim Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi 19-23 Mayıs 2010 Antalya 2008 yılında ilk defa RRT

Detaylı

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD

İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı. Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalığında Protein Enerji Kaybı: Epidemiyoloji ve Tanı Kübra Kaynar KTÜ Nefroloji BD İleri Kronik Böbrek Hastalarında Protein Enerji Kaybı Neden Önemli? Kalantar-Zadeh, K. et al.

Detaylı

Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği

Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği Kronik Zeminde Akut Karaciğer Yetmezliği Prof. Dr. Birol ÖZER Başkent Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı 1. Türkiye-Azerbaycan Ortak Hepatoloji Kursu, İstanbul, 2015 Tanım Kronik karaciğer hastalığı

Detaylı

Dr. Murat Sungur Erciyes Universitesi Tıp Fakultesi İç Hastalıkları ABD. Yogun Bakım Bilim Dalı msungur@erciyes.edu.tr

Dr. Murat Sungur Erciyes Universitesi Tıp Fakultesi İç Hastalıkları ABD. Yogun Bakım Bilim Dalı msungur@erciyes.edu.tr Dr. Murat Sungur Erciyes Universitesi Tıp Fakultesi İç Hastalıkları ABD. Yogun Bakım Bilim Dalı msungur@erciyes.edu.tr Tanım Şok, akut olarak sirkülatuar fonksiyonun bozulması, doku perfüzyonunda yetmezlik

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014 Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kontrolsüz Hipertansiyonun Bedeli SVO geçiren hastaların.. J Rendon et al.,

Detaylı

Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş. Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD

Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş. Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD Postoperatif Noninfeksiyoz Ateş Dr.Dilek ARMAN GÜTF Enfeksiyon Hastalıkları AD GT, 62 y, kadın Nüks tiroid papiller CA Kitle eksizyonu (özefagus ve trake den sıyırılarak) + Sağ fonksiyonel; sol radikal

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ 165 KONU 24A HEPATİT C Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ Hepatit C virusu (HCV) hemodiyaliz hastalarında kronik karaciğer hastalığının en sık nedenidir. Hepatit C virus infeksiyonu, ülkemizde hemodiyaliz ünitelerinin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Dahili Bakım I DHH 501 I. Yarıyıl 3 T+ 4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Dahili Bakım I DHH 501 I. Yarıyıl 3 T+ 4 U 5 10 Dahili Bakım I DHH 501 I. Yarıyıl 3 T+ 4 U 5 10 Prof. Dr. Nermin Olgun Prof. Dr. Nermin Olgun Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Bir Dönemlik Öğrenciye tüm sistem hastalıklarının belirti-bulguları, tanı

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

Böbrek transplantasyonu hastalarının retrospektif analizi Retrospective analysis of kidney transplanted patients

Böbrek transplantasyonu hastalarının retrospektif analizi Retrospective analysis of kidney transplanted patients Dicle Tıp Dergisi, 2009 Cilt: 36, Sayı: 2, (75-79) ARAŞTIRMA YAZISI / ORIGINAL ARTICLE Böbrek transplantasyonu hastalarının retrospektif analizi Retrospective analysis of kidney transplanted patients Tamer

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen

Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen Willien J.Kolff(1911 2009)1943 Hemodiyaliz tedavisi Üremik toksinlerin uzaklaştırılması, asit baz, sıvı elektrolit dengesinin sağlanması

Detaylı

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 05.04.2011

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 05.04.2011 ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 05.04.2011 1. Hemodiyaliz esnasında oluşan hemolize ait belirti ve bulgular nelerdir? (en az 4 adet)

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ

GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ GİZLİ TEHLİKE HİPOTROİDİ GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ DR. İSMAİL KATI GAZI ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON AD Sunu Planı Tiroid anatomisi Tiroid anatomisi HipoMroidi tanımı Tiroid

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

Akut ve Kronik Böbrek Yetmezliğinde Mortalite Nedenleri

Akut ve Kronik Böbrek Yetmezliğinde Mortalite Nedenleri Klinik Araştırma www.firattipdergisi.com Akut ve Kronik Böbrek Yetmezliğinde Mortalite Nedenleri Ferdi Seyyid TAŞ 1, Kuddusi CENGİZ 2, Emre ERDEM a2, Ahmet KARATAŞ 2, Coşkun KAYA 2 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Detaylı

05.01.2011. Epidemiyoloji ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER. Patofizyoloji. Klinik. Prickly heat. Heat edema

05.01.2011. Epidemiyoloji ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER. Patofizyoloji. Klinik. Prickly heat. Heat edema ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER Haldun Akoğlu Epidemiyoloji Isı artışı ile ilişkili ölümler daha çok yaşlılarda görülmekte < 40 yaş; 1/1000 000 > 85 yaş; 5/1000 000 Patofizyoloji Isı üretimi ile ısı kaybı arasındaki

Detaylı