Mart 2015 Yıl: 2 Sayı: 3

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mart 2015 Yıl: 2 Sayı: 3"

Transkript

1 Mart 2015 Yıl: 2 Sayı: 3 Editörden... Günün birinde daha önceden tüketebildiğiniz gıdaları artık tüketemeyeceğiniz söylense ne hissederdiniz? Peki ya tüketemeyecekleriniz temel gıda maddeleri ise? Editör: Arş. Gör. Gökçen KAHRAMAN Yardımcı Editörler: Arş. Gör. Esra KAÇAR Arş. Gör. Gözde Seval KARSLI Yayın Kurulu Üyeleri: Prof. Dr. Ahmet YEMENİCİOĞLU Yrd. Doç. Dr. Çağatay CEYLAN Arş. Gör. Canan CANAL Arş. Gör. Dilara KONUK Arş. Gör. Merve ŞAMLI Arş. Gör. Semanur YILDIZ Yayın tarihi: Günümüzde tedavisinde özel bir diyet uygulanması gereken metabolik rahatsızlıklar ve alerjiler birçok kişiyi etkilemektedir. Bu nedenle bu kişiler sağlıklı bir yaşam için şeker, soya, buğday ve hatta ekmek, et, süt ve yumurtadan uzak beslenme düzenini birer yaşam biçimi haline getirmiş durumdadır. Bir kısım kişiler ise bir şekilde teşhis alamadığından dolayı hasta olduğundan habersiz ve yaşam kalitelerinden ödün vererek hayatlarını sürdürmektedir. Gerek teşhis edilen hasta sayısının gerekse diyete uyumun artması bakımından toplum bilincinin oluşması önem taşımaktadır. Özel diyeti yaşam biçimi haline getirenlerin, çevrelerindeki insanların bilinçli yaklaşımı ve desteği olmaksızın diyete tam olarak uyum sağlaması maalesef mümkün olamamaktadır. Bültenimizin bu sayısı için konu seçiminde itici gücümüz bu önemli konuda algı yaratma isteği olmuştur. Bu sayıda diyabet, çölyak, fenilketonüri, gıda alerjileri ve intoleranslarının nedenleri, tedavi ve diyet özellikleri, ürün çeşitliliği ve ilgili mevzuat hakkında merak edilen birçok konuya değindik. İYTE GIDA Bülten in bu sayısının hazırlanmasında emeği geçen tüm ekip arkadaşlarıma ve meslektaşlarıma içtenlikle teşekkür ederim. Çalışmamızın tüm okurlarımız açısından aydınlatıcı ve bilgilendirici olması dileğiyle. Saygılarımla, Arş. Gör. Gökçen KAHRAMAN

2 Diyabet Otoimmün hastalık nedir? Bağışıklık sisteminin, virüs, bakteri, stres, ilaç gibi etkenlerle vücut hücrelerini yabancı olarak algılaması ve tahrip etmesi sonucu oluşan hastalıklardır 1. Bilinen bazı otoimmün hastalıklar 2 : Diyabet Romatoid artrit Skleroderma Arteriosklerosis Haşimato tiroiti Otoimmün sarılık Graves Hastalığı Diyabet Nedir? Diabetes Mellitus (DM), kronik bir metabolik hastalık olup pankreasın yeterli insülin salgılamaması (tip 1) veya salgılanan insülinin vücut içerisinde etkin kullanılamaması (tip 2) sonucu ortaya çıkar ve ömür boyu devam eder 1. Diyabetin belirtileri nelerdir 3? Halsizlik Bulanık görme İyileşmeyen yaralar Cilt enfeksiyonları Aşırı susama ve su içme Sık sık idrara çıkma Aşırı iştah ve çok yeme (5) Diyabet Mekanizması Normal metabolizmada karbonhidratlar, vücudun başlıca yakıtı olan glikoza (şeker) dönüştürülerek parçalanırlar. Sonrasında glikoz bağırsaklardan kana geçer ve kandaki şeker düzeyi yükselmeye başlar. Sağlıklı bireylerde kana geçen glikoz pankreastan salgılanan insülin hormonu yardımıyla hücrelerin içine taşınır. İnsülin hormonu vücutta yeterli miktarda bulunmazsa ya da etkisini kaybetmiş ise, şeker hücrenin içine taşınamaz. Sonuç olarak kandaki glikoz seviyesi düşürülemez ve buna bağlı olarak diyabet oluşur 4. Gizli Şeker (prediyabet) Normal glikoz toleransı üst sınırı ile aşikar diyabet arasındaki süreç "prediyabetik dönem" olarak adlandırılır. Bu süreçte açlık sonrası vücuda alınan glikozun kandaki seviyesinin belli bir zaman diliminde düşmemesi söz konusudur. Bu süreçteki kişiler "prediyabetik" olarak kabul edilmektedirler. Gizli diyabetin en önemli özelliği bu evrede de kalp-damar hastalıkları görülme sıklığının normal bireye göre artmış olmasıdır 4. Türkiye, Avrupa daki ülkeler arasında diyabet yaygınlığı en yüksek (% 14,85) olan ülkedir! 5 Asansör ve yürüyen merdivenler yerine merdiven kullanın! Merdiven Kullanın Tip 1 Diyabet Bu hastalık, genetik yatkınlığı olan kişilerde genellikle viral enfeksiyonlar, stres veya travma gibi olaylar sonrasında ortaya çıkabilir. Tip 1 diyabette insülin hormonunun üretildiği pankreasın beta hücreleri, otoimmün bir süreç sonrası fonksiyonlarını kaybeder. Böylece bireylerde insülin hormon üretim miktarı vücudun ihtiyacını karşılayamaz. Bu hastalarda, insülin eksikliği günlük olarak enjeksiyon ile telafi edilmelidir. Tüm diyabet hastalarının %5-10'u tip 1 diyabetlidir. Tip 1 diyabet çocuklarda veya yetişkinlerde de görülebilir 1. Gün içerisinde telefonla konuşurken ayakta durun veya mümkünse dolaşın! Tip 2 Diyabet Hastalığın temelinde genetik olarak yatkın kişilerde yaşam tarzı ile tetiklenen insulin direnci ve zamanla azalan insülin üretimi söz konusudur. Düzensiz beslenmeye bağlı obezite hastalığın oluşumunda en etkili çevresel faktörler arasındadır. Tip 2 diyabet genellikle 40 yaşından sonra ortaya çıkar ve yaşlanma ile sıklığı artar. Fakat son yıllarda obezitenin artması ile birlikte çocuk ve adölesan çağda da tip 2 diyabet görülmeye başlamıştır. Tüm diyabet hastalarının %90'ından fazlasında görülür 1. Arabanızı gideceğiniz yerin uzağına park edin! (11) (7)

3 Diyabet Ürün Çeşitleri Tedavi; Günümüzde marketlerde diyabet hastaları için özel ürünler insülin eksikliği nedeniyle kanda artan glikoz seviyesini düşürmek bulabilmek mümkündür. Bu ürünler özel raflarda yer almakta ve amacıyla yapılır. etiketlerinde diyabetikler için uygundur ifadesi yer almaktadır10. Diyabete bağlı olarak gelişen diğer hastalıkların da önüne geçerek yaşam Bu gıdaları lifli gıdalarla birlikte tüketmeye özen gösterilmelidir. süresini uzatmak ve yaşam kalitesini arttırmayı hedefler. Tüketim miktarına dikkat edilmelidir. Diyabeti önlemek için6; Diyabetik gıdalar doktor tavsiyesi ile tüketilmelidir! Glisemiyi normale yakın düzeylerde tutmak İdeal vücut ağırlığını sağlamak ve korumak Yeterli ve dengeli beslenmek Egzersiz yapmak faydalıdır. Komplikasyonlar Mevzuat Diyabetlilerde kalp damar hastalığı görülme ihtimali sağlıklı bireylere göre Türk gıda kodeksinde diyabet hastaları için üretilen gıdalara ait özel 2-5 kat kadar artar. Diyabet zamanla kalp, damarlar, göz, böbrek ve bir tebliğ bulunmamaktadır. Uzmanlarca gerekli çalışmaların yapılarak sinirlerde fonksiyonel bozulmalara yol açabilir4. mevzuatın hastaları koruyucu özellik kazanması gerekmektedir. Metabolik sendrom Diyabetik gıdalar tatlandırıcı maddeler içerdiğinden güvenli olarak Sizin beden kitle indeksiniz kaç Obezite, insulin direnci ve glikoz tüketilmin sağlanması için etikette bulunması zorunlu bilgiler vardır10: intoleransı gibi sistemik Bunlar 𝑽ü𝒄𝒖𝒕 𝒂ğ𝚤𝒓𝒍𝚤ğ𝚤 (𝒌𝒈) 𝑩𝑲𝑰 = bozuklukların birbirine eklendiği Sofralık tatlandırıcıların bileşiminde bulunan tatlandırıcı isimleri (𝑩𝒐𝒚 𝒖𝒛𝒖𝒏𝒍𝒖ğ𝒖)𝟐 (𝒎𝟐 ) ölümcül olabilen bir hastalıktır9. Polioller: aşırı tüketimi laksatif etkiye neden olabilir Tanımlama kriterleri şunlardır10: Obez Aspartam/Aspartam-asesülfam tuzu: fenilalanin kaynağı içerir Beden Kitle İndeksi Kilolu (BKI) değeri Diyabet derneklerine üye Trigliserid yüksekliği Normal olarak bilgi ve yardım Kan şekeri yüksekliği alabilirsiniz! Kan basıncı yüksekliği Eğer BKI değeriniz Zayıf Türk Diyabet Cemiyeti HDL kolesterol düşüklüğü normal aralığın dışındaysa Ege Diyabetliler Derneği doktor yardımı alınız! Risk Faktörleri Faydalı Linkler Diyet Özellikleri Düzenli beslenme, diyabet tedavisinin temelini oluşturmaktadır. Fonksiyonel gıdaların (tahıllar, diyet lifli gıdalar, probiyotik ve prebiyotik gıdalar) diyette yeterince yer alması tip 2 diyabet riskini azaltmaktadır9. Yetersiz Aile Diyabetiklerin lifli besinleri düzenli olarak tüketmeleri kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı geçmişi egzersiz olur3. Şeker hastaları için hazırlanmış özel formülasyonlu gıda ürünleri diyabetik gıdalar olarak adlandırılır. Bu gıdalarda şeker yerine sakkarin, aspartam gibi enerji içermeyen tatlandırıcılar /http://www.diabetcemiyeti.org/ 3 veya dekstroz, mısır şurubu, fruktoz gibi enerji içeren tatlandırıcılar kullanılır. Sağlıksız Aşırı Diyabetik gıdalar tüketilirken miktarına dikkat edilmeli, sağlıklı bir bireyin tükettiği gıda porsiyonlarına eşdeğer olacak şekilde tüketimden kaçınılmalıdır! beslenme kilo Referanslar (1) (2) (3) Çeri, Diyabet ve Beslenme Dyt. Mahmut Çeri, Hipertansiyon ve Diyabette Beslenme (4) (5) (6) Sevim, Şeker hastalarında sağlıklı beslenme nasıl olmalıdır?,haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği (7) (8) (9) (10) Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği, Resmi Gazete Tarihi: Resmi Gazete Sayısı: (11)

4 Çölyak Nedir? Otoimmun bir metabolizma rahatsızlığıdır. Etki organı ince bağırsaktır. Buğday, Arpa, Yulaf, Çavdar tüketimi Bu faktörlerin birleşimi sonucu ortaya çıkar. Çevresel faktörler (Anne sütü alımı, glutenli gıdalarla erken tanışma) 1. Yaşamın herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir. Tek tedavi yöntemi ÇÖLYAK Tedavi Genetik yatkınlık Gluten Nedir? Tahıllarda (Buğday, arpa çavdar ve yulaf) bulunan, gliadin ve glutenin proteinlerinin oluşturduğu protein grubudur. Yasaklar Serbestler Buğday, arpa, çavdar ve yulaf içeren tüm gıdalar Hamur işleri Makarna, şehriye, bulgur Bira, viski, cin İşlem görmüş etlerin çoğu (salam, sosis, köfte) Hazır çorbalar Yaşam boyu glutensiz diyet Tüm sebze ve meyveler Tüm işlem görmemiş etler Baklagiller Pirinç, mısır, karabuğday, ve bunlardan elde edilen unlar Etiketinde Glutensiz ibaresi bulunan tüm gıda maddeleri İyi bir etiket okuyucusu olmak gerekiyor. Etiket üzerinde aşağıdaki ibareler varsa: Gluten içerir Tüketilemez! Eser miktarda gluten içerir İçine eklenmemiş, üretim hattında ve/veya ortamda gluten içeren ürünler üretilmiş Dışarıda yemek yerken yemek içeriği hakkında şeften bilgi alınmalı. Yurtdışı seyahatlerde alerjen sözlükler bulundurulabilir 4 Semptomlar nelerdir? Karın ağrısı Büyüme-gelişme geriliği Kilo kaybı Karın şişliği Ürün çeşitleri Çölyak İshal İştahsızlık Demir eksikliği Vb. Bazen semptomlar görülmeyebilir Yaygınlık? Her 100 kişiden 1 i çölyaklı Ülkemizde toplam kişi çölyaklı olmasına rağmen teşhis konulan kişi sayısı sadece Çölyaklı olduğundan habersiz yaşayan çok büyük bir kesim var! İlişkili Olduğu Hastalıklar Çölyak diğer bazı otoimmün hastalıklarla ilişkili olduğu bilinmektedir. Bunlardan bazıları: Tip 1 Diyabet,, Dermatitis Herpetiformis, Otoimmün Tiroid 3 Diyet özellikleri Çölyaklılar ekmek ve hamurişi tüketebilirler yeter ki glutensiz un ve diğer malzemelerden yapılmış olsun. Çay kaşığının 8 de 1 i kadar gluten bile tehlike arz eder! Yerli ürün çeşidi az, yabancı ürünler pahalı! Belediyeler ekmek ve un üretimi yapmaktadır (İzmir, İstanbul, Ankara). Tanı nasıl konulur? Kesin tanı için; Kan tahlili-serolojik testler (antigliadin (AGA), endomizyum ve transglutaminaz (TGA) antikorları) İnce bağırsak mukoza biyopsisi birlikte değerlendirilmelidir. Yasalar ve Etiket Codex Alimentarius ve Türk Gıda Kodeksi ne göre glutensiz ürünler: Glutensiz ürünler 1 kg ürün 20 mg dan az ( 20 ppm) gluten içermelidir. Etiket üzerinde: Gluten miktarı 20 mg/kg ı geçmez ifadesi Ambalaj rengi ile kontrast teşkil edecek şekilde Glutensiz ifadesi ve logosu bulunmalıdır. Önemli Noktalar Diyete sıkı uyum çok önemlidir, lütfen bir çölyaklıya gluten içeren bir ürünü yemesi konusunda ısrarcı olmayınız, Tadına bir bak, n olacak demeyiniz. Belirtilerden birini bile taşıyorsanız hekiminizden çölyak tetkiki isteyiniz. Bir çok ilde Çölyakla Yaşam Dernekler (ÇYD) var! Ege ÇYD Ankara ÇYD Bursa ÇYD Denizli ÇYD Batı Akdeniz ÇYD İstanbul ÇYD (http://www.colyak.org.tr) Eskişehiri ÇYD Kocaeli ÇYD Glutensiz Ürünleri Süpermarketlerden, Medikal Marketlerden ve İnternet üzerinden temin edebilirsiniz Güneydoğu ÇYD Referanslar (1) Di Sabatino, A. and Corazza, G. R Coeliac disease. The Lancet, 373(9673), (2) Aydoğdu, S. ve Karakoyun, M İnsanoğlunun Evrimsel Sağlık Sorunu Çölyak Hastalığı, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, Sağlık Serisi, Halk Kitapları 33, Bornova/İZMİR (3) León, F., Sánchez, L., Camarero, C., Camarero, C. and Roy, G Immunopathogenesis of celiac disease. Inmunología, 24, (4)

5 PKU Nedir? Kalıtsal metabolik bir hastalıktır. fenilalanin amino asidi Yasaklar - Süt ve süt ürünleri - Yumurta - Et ve et ürünleri - Hayvanın iç organları - Normal ekmek (buğday, çavdar, yulaf, mısır ekmekleri) - Kuru yemiş - Kuru baklagiller - Hazır besin (kraker, bisküvi, kek, kurabiye, pasta, yasaklarla yapılmış bütün besinler) - Aspartam ve fenilalanin içeren bütün içecek, sakız, yiyecekler. fenilalanin hidroksilaz (PAH) enzimi Tedavi tirozin amino asidi PKUl u bireylerde PAH enzimi aktivitesi düşüktür veya aktif değildir Fenilalanin ve türevleri vücutta birikir Beyinde kalıcı nörolojik hasarlar / İleri derecede zihinsel özür ve sinir sistemiyle ilişkili bir çok olumsuzluk 1 Gıdalar ile alınan fenilalanin miktarını azaltarak kandaki fenilalanin düzeyini normal sınırlar içinde tutmaktır. Fenilalanin tüm proteinli besinlerde bulunan elzem bir amino asittir Doğumdan itibaren ilk bir ay içinde tedavisi başlanmış ve yaşam boyu sıkı bir şekilde sürdürülmüş fenilketonürili çocuklar sağlıklı olarak büyürler. Serbestler Mısır nişastası, sade lokum, sade akide şekeri, çay, ıhlamur, adaçayı, sıvı yağ, çay şekeri, elma suyu, komposto suyu, gazoz, kolalı içecekler Sınırlı Miktarda Tüketilmesi Gerekenler Sebzeler, meyveler, unlu gıdalar, zeytin, margarin, tereyağı, bal, pekmez. Fenilketonüri Yaygınlık? Türkiye en sık görüldüğü ülkelerden biridir ( yenidoğandan biri) 2 Her yıl ülkemizde çocuk bu hastalıkla doğmaktadır. Her kişiden biri taşıyıcıdır. Ürün çeşitleri Diyet tedavisinde kullanılan tıbbi ürünlerin çeşitliliği sınırlıdır ve yurtdışından yüksek fiyatlarla ithal edilmektedir. Bu durum hastalıkla mücadeleyi zorlaştırmaktadır. Belediyeler ekmek ve un üretimi yapmaktadır (İzmir, İstanbul, Ankara). Fenililalanin tüm proteinli besinlerde bulunan elzem bir amino asittir ve diyetten tümden çıkarılması sakıncalıdır. Günlük verilecek fenilalanin miktarı gün için eşit dağıtılmalıdır. Diyetle alınması gerekli fenilalanini, bebeklerde 6-8 öğünde, çocuk grubunda 3-4 öğünde vermek ve doğal protein kaynaklı besinlerle tüketimini sağlamak önemlidir. Tıbbi Besinler Düşük proteinli özel ürünler (içecek, muhallebi, tahıl gevreği, makarna, pirinç, un, ekmek, gofret, kurabiye, bisküvi, çikolata, irmik), yoğurt yapımı için özel jel, yoğurt yapımı için süt şekeri, düşük fenilalaninli peynir vb. Tanı nasıl konulur? Guthrie yenidoğan testi Bebeklerin topuğundan filtre kağıdına bir damla kan alınarak Yasalar ve Etiket PKU lu kişiler genel anlamda proteince düşük bir beslenme biçimi sürdürecekleri etiket yardımı olmaksızın protein kaynağı gıdalar içeren besinlerden uzak durmaları gerekmektedir. Sakız vb. gibi normalde herhangi bir protein içermeyen fakat aspartam içeren ürünler etiketlenmelidir. Aspartam: Bir tatlandırıcıdır. Yaklaşık %40 fenilalanin içeren küçük bir proteindir. Aspartam içeren bütün gıdalar şu cümleyi içererek etiketlenmelidir: fenilalanin içerir 3 Önemli Noktalar İyi bir etiket okuyucusu olmak önem taşıyor. Dışarıda yemek yerken yemek içeriği hakkında şeften bilgi almak Yasaklı gıdaların tüketilmesi yönünde baskıcı olunmamalı. Sosyalleşmenin engellenmemesi için özellikle ebeveynlere ve yakın çevreye destek olma yönünde önemli görevler düşüyor. Faydalı web sayfaları / PKU Dernekleri Referanslar (1) van Spronsen, F. J., Enns, G. M Future treatment strategies in phenylketonuria.molecular Genetics and Metabolism, 99: (2) (3)

6 Gıda alerji ve intoleransları Gıda reaksiyonları Gıda veya gıdalarla alınabilecek başka etkenlerin yol açtığı immünolojik olan veya olmayan reaksiyonların tamamına denir. Gıda alerjileri İmmunolojik sistem aracılığıyla gelişen reaksiyonlar olarak bilinirler. İmmünoglobulin E (IgE) moleküllerinin etkili olduğu veya olmadığı reaksiyonlardır 6. İnsan vücuduna giren ve kanda kendine özgü bir karşıt madde oluşturan yabancı maddelere antijen, oluşturulan karşı maddeye ise antikor adı verilir. Bu antijen bir alerjiye yol açarsa o zaman alerjen adını alır 2. Gıda alerjilerinin sıklığı genelde çocuklarda %2-8 arasında iken yetişkinlerde %1 civarında, tüm nüfusta ise %2 oranında görülmektedir. Besin alerjileri sadece besinin tüketimi ile değil dokunma ve hatta kokusunun solunması ile de ortaya çıkabilmektedir. Herhangi bir gıda alerjeni, ham haldeyken alerjik reaksiyona sebep olurken pişirildiğinde bu etki ortadan kalkabilmektedir 4. Alerjik reaksiyon, ilgili alerjenin az miktarda tüketilmesiyle görülebilmesinin yanı sıra çapraz bulaşma olmuş gıdalar aracılığıyla da olabilmektedir. Örneğin, yer fıstığı ve kabuklu yemiş içeren ürünler ile içermeyen ürünler için aynı ekipmanın kullanılması çapraz bulaşmaya neden olmaktadır 4. Gıda alerjilerinin belirtileri nasıldır? Gıda alerjilerinin belirtileri 1 dakika - 1 saat gibi çok kısa sürede akut olarak ortaya çıkmaktadır. Gıda alerjenine maruz kalındığı durumlarda Ürtiker, ciltte kızarıklık, angioödem, Karın ağrısı, kusma, yutma güçlüğü Hırıltılı ve kesik soluma, ses kısılması, burun tıkanması veya devamlı burun akıntısı Denge kaybı, bayılma Kalpdamar sisteminde rahatsızlıklar görülebilir 9. Gıda alerjisi bazen akut olarak gözlenen tüm sistemi etkileyen anafilaksi ile ölüme bile neden olabilir 7. Anafilaksi gıda alımının ardından yapılan egzersizle tetiklendiği durumlarda göze çarpmaktadır 8. Gıda intoleransı Gıda intoleransı, immünolojik olmayan veya non-ige mekanizmalarla oluşan besin reaksiyonları olup, gerçek gıda alerjileriyle sıklıkla karıştırılır 10. İmmunolojik olmayan gıda intoleransı toksik, enzimatik, farmakolojik, psikolojik veya tanımlanmayan bir sebeple gelişebilir 3. Bu reaksiyonlar sindirilemeyen veya emilemeyen gıda ya da gıda bileşenlerinden dolayı meydana gelmekte ve belirtileri gıda alerjilerine göre daha geç ortaya çıkmaktadır 9. Erken dönemde tanısı konulmayan intoleranslar ilerleyen yaşlarda daha büyük sıkıntılara neden olabilir. Gıda intoleransı belirtileri nasıldır? Aynı besine intoleransı olan iki hastanın reaksiyonları farklı olabilir, ya da yaşamlarının değişik zamanlarında intolerans ortaya çıkabilir. Belirtiler, daha çok büyüme döneminden daha sonra, yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilir. Ağız ülserleri, gastrik ülserler Bulantı, hazımsızlık, diyare, konstipasyon, ödem İrritable barsak sendromu Kızarıklık, kaşıntı, baş ağrısı Düzensiz kalp ritmi, migren Başlıca gıda intoleransları nelerdir? En yaygın gıda intoleransı dünyanın %65 ini etkileyen laktoz intoleransı olarak karşımıza çıkar ve sebebi laktaz enzim eksikliğidir. Aldehit dehidrogenaz eksikliği; alkol intoleransına, Glikoz-6-fosfat dehidrogenaz eksikliği; baklagil intoleransına Fruktaz enzim eksikliği fruktoz intoleransına neden olmaktadır.

7 Gıda alerjenleri, tanı ve tedavisi Ülkemizde ve dünyada yasal düzenleme nasıl? Gıda alerjilerinin %90 ından sorumlu olan süt, yumurta, balık, kabuklu deniz canlıları, ağaç yemişleri, yer fıstığı, buğday ve soya dünyada The Big-8 olarak adlandırılan esas alerjen gıdalardır. Bu gıdaları içeren, herhangi bir işlenmiş gıda ürününün etiketinde alerjen uyarısı yer alması AB, ABD, Kanada, Japonya ve Avusturalya/Yeni Zelanda ülkelerinde de bizim ülkemizdeki gibi zorunludur. Ülkemizde ise Türk Gıda Kodeksi ne göre, gluten/gliadin, yumurta, yerfıstığı, fındık, badem, soya, sülfit, süt ve laktoz etikette mutlaka göze çarpan bir şekilde belirtilmesi gereken alerjenler arasındadır 1. Gıda Süt Yumurta Soya Buğday Kabuklular Balık Yer fıstığı Şarap ve bira Peynir Alerjenleri α-laktoalbumin, β-lactoglobulin, serum albumin,kazein Ovalbumin, ovomukoid, ovotransferrin, konalbumin, lisozim Glycinin, profilin, trypsin inhibitor α-amilaz tripsin, omega-5-gliadin Tropomyosin Histamin, parvalbumins Vicillin, conglutin, glycinin Sulfites, tiramin, histamin Lisozim Faydalı Linkler od-allergy-menu/food-allergy Gıda alerjisi teşhisi Gıda alerjisini ve ya intoleransı teşhis ederken aşağıdaki sorulara yanıt aranmaktadır 1-Reaksiyonu tetikleyen şüpheli gıda veya gıdalar nedir? 2-Bu gıdanın tüketilen miktarı ne kadar? 3-Gıdanın tüketimi ve belirtilerin başlaması arasında geçen süre ne kadar? 4-Gıda her tüketildiğinde aynı belirtiler görülüyor mu? 5-Son reaksiyondan beri geçen zaman ne kadar? 6-Belirtilerin başka bir sebebi tanımlandı mı? 7-Reaksiyonu artıran (egzersiz, güneş ışığı vs.) başka nedenler bu belirtilerin sebebi olabilir mi? 11 Alerjen teşhisi nasıl yapılır? 1. Prick deri testi ile belirli gıda veya başka alerjenlerin cilde uygulanarak bir reaksiyon gelişip gelişmeyeceği izlenir. 2. Kan testi ile serumda bulunan alerjen-spesifik IgE konsantrasyonunun belirlenmesi 3. Oral Food Challenge: Çift kör ve plasebo-kontrollü olarak uygulanan bu yöntemde şüpheli alerjen gıda sürekli artan miktarlarda tüketilir. Ancak anafilaksi gelişme riski olduğu için mutlaka gözetim altında yapılmalıdır. Artan miktara rağmen reaksiyon görülmezse o gıda alerjen değildir. Ancak artan miktarların ardından gelişen belirtiler o gıdanın alerjen olduğunu gösterir 11. Tedavi Gıda alerjileri, yaşam boyu süren bir durumdur. Gıda intoleransı durumunda ise intolerans oluşturan gıda, belirli bir süre elimine edildikten sonra, semptomlarda azalma oluşabilir, aylar sonra veya bir yıl sonra bile, intolerans oluşturan besine karşı reaksiyon oluşmaz. Ancak herhangi bir zamanda intolerans yine ortaya çıkabilir. Eğer intoleransa neden olan gıda, çok sık tüketilmeye devam edilirse, intolerans bir ay içerisinde bile tekrar ortaya çıkabilir. Şüpheli gıda eliminasyon diyeti ile diyetten çıkarılır ve diğer çevresel faktörleri de kontrol altına alarak, rahatsızlıkların giderek azaldığı görülür. Vücudun direnci artar ve besinlere karşı oluşan hassasiyetler azalır 10. Referanslar (1) Türk gıda Kodeksi etiketleme tebliği (2) Öztürk, U. D. M., & Besler, H. T. (2006). Besin alerjileri.(3) Maître, S., Maniu, C. M., Buss, G., Maillard, M. H., Spertini, F., & Ribi, C. (2014). [Food allergy or food intolerance?]. Revue medicale suisse, 10(426), (4) Marco H.-K. Ho & Wilfred H.-S. Wong & Christopher Chang, Clinical Spectrum of Food Allergies: a Comprehensive Review Clinic Rev Allerg Immunol (2014) 46: (5) (6) Muraro, A., Werfel, T., Hoffmann Sommergruber, K., Roberts, G., Beyer, K., Bindslev Jensen, C.,... & Akdis, C. A. (2014). EAACI Food Allergy and Anaphylaxis Guidelines: diagnosis and management of food allergy. Allergy,69 (8), (7) Wang, J., Sampson, H. A., Fiocchi, A., & Sicherer, S. (2014). atopic dermatitis, food allergy, and anaphylaxis. Asthma: Comorbidities, Coexisting Conditions, and Differential Diagnosis, 455. (8) Şener, O., Kartal, Ö., Güleç, M., Baysan, A., & Muşabak, U. (2012). Gıda ile ilişkili egzersiz anafilaksisi: olgu sunumu. Gulhane Medical Journal, 54(4). (9) Dhalsamant, K., & Dash, S. K. (2014). FOOD ALLERGY-SOME BASIC FACTS. Science Horizon, 38. (10) Gübür S., Besin İntoleransı Saptanan Kilolu Ve Obez Kişilere Uygulanan Eliminasyon Diyetinin, Vücut Kompozisyonu Ve Biyokimyasal Parametrelere Etkisinin Belirlenmesi (2012) T.C. İstanbul Bilim Üniversitesi Kurumsal Arşiv Sistemi (11) Lockey, R. F., & Ledford, D. K. (Eds.). (2014). Asthma: Comorbidities, Coexisting Conditions, and Differential Diagnosis. Oxford University Press.

8 SAĞLIKLI BULMACA :) Soldan Sağa : 3.Yenidoğanların topuk kanı alınarak yapılan ve fenilketonüri tanısı için gerekli tanı yöntemi 5.Buğday, arpa çavdar ve yulaf gibi tahıllarda bulunan, gliadin ve glutenin proteinlerinin adı 6.Canlının kendi vücudunda bulunan öz dokuları "yabancı" olarak algılayıp, bunlara karşı antikor oluşturarak tanımaması ve dolayısıyla bağışıklık sistemi hücrelerinin vücudün kendi dokularına saldırması şeklinde oluşan hastalık 7.Günlük yaşamda kullandığımız şekerin yerini almak üzere üretilen, aynı miktardaki şekerden daha tatlı olan ve daha az enerji içeren kimyasal maddelerdir 9.İnsan vücuduna giren yabancı maddelere karşı bağışıklık sistemi tarafından oluşturulan savunma amaçlı protein maddelerdir 10.Fenilalanin içeren ve varlığı gıda etiketlerinde belirtilmesi gereken bir tatlandırıcı 13.İnsan vücuduna giren ve kanda kendine özgü bir karşıt madde oluşturan yabancı maddelerdir 14.Tek tedavisi yaşam boyu glutensiz diyet olan otoimmün hastalık 15.Kan şekerinin normal sınırların üzerinde bulunması durumudur Soldan Sağa 3.GUTHRİE 5.GLUTEN 6.OTOIMMÜN 7.TATLANDıRıCı 9.ANTIKOR 10. ASPARTAM 13. ANTIJEN 14.ÇÖLYAK 15.HIPERGLİSEM Yukarıdan Aşağıya 1. DIYABET 2.FENİLALANİN 4.İNSÜLIN 8.GIZLIŞEKER 10. ALERJEN 11.ANAFILASKSI 12.BIYOPSI Yukarıdan Aşağıya : 1.Pankreasın yetersiz insülin üretmesi veya hiç insülin üretmemesiyle karakterize edilen ve şeker yüksekliğiyle seyreden kronik bir hastalık 2. Sağlıklı bireylerde karaciğerde tirozine dönüştürülen amino asit 4.Pankreastan salgılanarak kan şekerini düşürücü etki gösteren hormon 8. Bir kişinin kan şekeri düzeyinin normalden yüksek olması fakat diyabet tanısı koymaya yeterli yükseklikte olmaması durumudur (prediyabet) 10.İnsan vücuduna girerek reaksiyon alerji oluşmasına sebep olan yabancı maddedir 11.Vücudun alerjen maddeye verdiği ani başlayan ve birçok sistemi birden etkileyebilen bazen ölümle sonuçlanan duyarlılıktır 12. Çölyak teşhisinde kan tahlili ile beraber kullanılan tanı yöntemi

9 BİZDEN KARELER... SORU VE ÖNERİLERİNİZ BİZİM İÇİN ÇOK ÖNEMLİ! İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Bölümü, Gülbahçe Köyü Urla İZMİR Tel : (+90) Fax : (+90)

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE

Çölyakla Yaşamak. Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Çölyakla Yaşamak Hazırlayan: Uzm. Dyt. Hande DEDE Bir Yaşam Biçimi; ÇÖLYAK Çölyağın aldığı yol Avrupa da 1980 li yıllara kadar çölyak prevelansı 1/1000-1/6500 Bugün Avrupa'da hastalığın görülme sıklığı

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği Diyabet Nedir? Önce Hastalığımızı Tanıyalım! Şeker Glikoz Karbonhidrat! İnsülin!

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN

ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN EKMEK YEMEDEN!!! Makarna Pasta yemeden ömür boyu DİĞER İNSANLARLA BİR ARADA YAŞAMAK??? Çölyak Hastalığı Buğday, arpa, çavdar, yulaf tüketilmesi ile

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır.

ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. ÇÖLYAK HASTALIĞI NEDİR? Çölyak hastalığı, ince bağırsağa hasar veren yiyeceklerin alımı ile besin emilimini bozan sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığı olan kişiler için; BUĞDAY, ARPA, ÇAVDAR

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein,

DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, DİYABET DİYETİ * Diabet diyeti, yeterli ve dengeli beslenme temeline dayanmaktadır. Size önerilen miktarlardaki yiyecekler günlük protein, karbonhidrat, yağ ve enerji ihtiyacınızı karşılayacaktır. * Bu

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

Diyabet nedir? Ensülin nedir?

Diyabet nedir? Ensülin nedir? Was ist Diabetes? Was ist Insulin? (Türkisch) Diyabet nedir? Ensülin nedir? Diyabet melitusun temelleri Diyabet melitus Diyabet, kronik bir özümleme bozukluğudur. Diyabetli olmak demek, ya vücudunuzun

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME

KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME KALP DAMAR HASTALIKLARI VE BESLENME Kalp hastalıkları deyince; kalp ve kan damarlarına ilişkin hastalıklar aklımıza gelmektedir. Damar sertliği; Atardamar duvarının kalınlaşmasıdır. Yavaş seyreden ilerleyici

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

Diyabette Beslenme. Diyabet

Diyabette Beslenme. Diyabet Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme

Detaylı

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? Diyabet vücutta yeterince insülin üretilememesi veya etkili

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Gıda alerjisi ve intoleransı. Food allergy and intolerance

Gıda alerjisi ve intoleransı. Food allergy and intolerance Gıda alerjisi ve intoleransı Food allergy and intolerance Gıda alerjileri ve intoleransları ile güvenli yaşamak Gıda alerjileri ve gıda intoleransları kişiyi huzursuz edebilir, hayatını zorlaştırabilir

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Öğrencim ve Diyabet ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Şeker hastalığının (diyabet) en sık görülen belirtileri sık sık ve bol miktarda idrar yapma, çok su içme, iştah artmasına rağmen

Detaylı

Beslenme ve Sağlık Beyanları

Beslenme ve Sağlık Beyanları Beslenme ve Sağlık Beyanları PROF. DR. SİBEL KARAKAYA E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BESLENME BİLİM DALI 12-14 KASIM 2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI Diyabet, erişkinlerde daha sık olmak üzere her yaşta görülebilen ve yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle çok önemli bir halk sağlığı

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

Şeker düşürücü ilaçlar

Şeker düşürücü ilaçlar TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES 05 MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ Şeker düşürücü ilaçlar Şeker düşürücü

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi,

Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, ÇÖLYAK HASTALIĞI Çölyak Sprue; Non Tropikal Sprue; Glüten Enteropatisi, Çölyak hastalığı sindirim sisteminin otoimmün hastalığıdır. Buğday, arpa gibi tahılların içinde bulunan GLÜTEN maddesine karşı ortaya

Detaylı

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse;

Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu. Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; Günün Birinde Bir Hastaya Artık Ömür Boyu Ekmek, Börek, Baklava, Makarna, Gofret, Gevrek, Kumru, Boyoz v.b. Yememesi Gerektiği Söylenirse; e SORUNUN ADI ÇÖLYAK HASTALIĞIDIR... Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Ege

Detaylı

Diyabet ve Hiperlipidemi

Diyabet ve Hiperlipidemi TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 11 Diyabet ve Hiperlipidemi Diyabet

Detaylı

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu*

Tip 2 Diyabet Hastaları için. Beslenme Kılavuzu* Tip 2 Diyabet Hastaları için Beslenme Kılavuzu* Değerli hastalar, Hazırladığımız bu kısa kılavuz ile size günlük hayatınızda tüketeceğiniz gıda maddelerini seçerken, yönünüzü daha iyi belirleyebilmenize

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838 İçindekiler Bu Kitap kimin için yazıldı? 11 Önsöz 12 Diyabet üzerine bilmeniz gereken konular 15 Glukagon nedir? 17 Tip-1 -Diyabet 23 Kan şekerinin aşırı düşmesi neden olur? (Hipoglisemi) 25 Kan şekerinin

Detaylı

DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU

DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU DOĞA OKULLARI OKUL MENÜSÜ KILAVUZU EKİM 2015 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 2. BENİM TABAĞIM KONSEPTİ 3. BESİN GRUPLARI 4. MENÜ KILAVUZU a. ARA ÖĞÜNLER b. ANA ÖĞÜNLER c. SALATA BAR 5. MENÜNÜN YAĞ VE ŞEKER İÇERİĞİ

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ. Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü

21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ. Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü 21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü 1 OKULDA DİYABET PROGRAMI www.okuldadiyabet.org DİYABET VE OBEZİTE 2 KAN ŞEKERİ, İNSÜLİN VE DİYABET

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır.

SAĞLIĞIN DENGESİ. 5 Gıda Grubu. Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SAĞLIĞIN DENGESİ 5 Gıda Grubu Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir SÜGAV yayınıdır. SÜGAV Yayın No: 05/2011 Sağlığın Dengesi Yeterli ve dengeli beslenebilmek

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize göre size özgü planlanmıştır.

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MÜSABAKA ÖNCESİ,SIRASI ve SONRASI DÖNEMDE BESLENME. Doç. Dr.Funda Elmacıoğlu O.M.Ü Tıp Fakültesi Beslenme ve Diyet Uzmanı

MÜSABAKA ÖNCESİ,SIRASI ve SONRASI DÖNEMDE BESLENME. Doç. Dr.Funda Elmacıoğlu O.M.Ü Tıp Fakültesi Beslenme ve Diyet Uzmanı MÜSABAKA ÖNCESİ,SIRASI ve SONRASI DÖNEMDE BESLENME Doç. Dr.Funda Elmacıoğlu O.M.Ü Tıp Fakültesi Beslenme ve Diyet Uzmanı SPORCULARIN MÜSABAKALARDAKĠ BAġARISI ÇEġĠTLĠ FAKTÖRLER BAĞLIDIR. Antrenman süresi

Detaylı

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME: Büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. BESİNLER VE BESİN ÖĞELERİ Yaşamımız için gerekli olan bütün besinleri,

Detaylı

DÜŞÜK PROTEİNLİ VE GLUTENSİZ ÜRÜNLER SUT GEREĞİ METABOLİK VEYA ÇÖLYAK HASTALIĞI OLAN BİREYLER BU ÜRÜNLERİ HESAPLARINA YATIRILAN ÜCRETLE ALMAKTADIRLAR. DÜŞÜK PROTEİNLİ ÇİKOLATA (150gr) Yalnızca düşük proteinlidir.

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02 FR-HYE-04-719-02 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/Birim(ler):Beslenme ve DiyetBirimi Sayfa 1 / 10 İlkyayın tarihi:

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar

TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek

Detaylı

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir.

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir. Laktoz temel olarak süt içinde bulunan disakkarid türü bir şekerdir. Disakkaridler iki farklı şeker türünün biraraya gelmesi ile oluşurlar. Glukoz ile galaktoz biraraya gelerek süt şekerini yani laktozu

Detaylı

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz

Çölyak. Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık. Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Özlem İkinci Dr, Bilimsel Programlar Uzmanı, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Türkiye de 500.000 Kişi Hastalığından Habersiz Yüzyıllardır Gözden Kaçan Hastalık Çölyak Yediğiniz her şeyin içeriğini sorgulamak

Detaylı

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ BESLENME Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ 2 SAĞLIKLI BESLENME O Beslenme, O Yeterli ve dengeli beslenme O Besin O Besin öğeleri 3 İnsanlar neden yemek yer? Beslenme; İnsanın büyümesi, gelişmesi,

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİZİNC 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat bulunur. Yardımcı maddeler: Şeker (sükroz), gliserin, nipajin

Detaylı

Diyabet Nedir? Diyabetin Tarihçesi. Gizli Şeker (Prediyabet)

Diyabet Nedir? Diyabetin Tarihçesi. Gizli Şeker (Prediyabet) Diyabet Nedir? Diabetes Mellitus (DM), pankreasın yeterli insulin üretememesi veya vücudun ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaması sonucu oluşan ömür boyu devam eden kronik ve insülin üreten

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

ÖZEL BESLENME AMAÇLI ve TAKVİYE EDİCİ GIDALAR

ÖZEL BESLENME AMAÇLI ve TAKVİYE EDİCİ GIDALAR ÖZEL BESLENME AMAÇLI ve TAKVİYE EDİCİ GIDALAR Selman Ayaz Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanı İstanbul Sağlık ve Beslenme Bienali 12-14 Kasım 2014 1 ÖZEL BESLENME AMAÇLI GIDALAR Özel Beslenme Amaçlı

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Diyabet ve kalp-damar hastalıkları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve kalp-damar hastalıkları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 10 Diyabet ve kalp-damar hastalıkları

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı

YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK. MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı YAŞLILIKTA BESLENME VE SAĞLIK MERSİN SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ Züleyha KAPLAN Beslenme ve Diyet Uzmanı Yaşlanma her canlıda görülen ve vücutta değişiklik yapan bir süreçtir Herkes bir gün yaşlanacaktır

Detaylı

DİYABET VE BESLENME. Hazırlayan. Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

DİYABET VE BESLENME. Hazırlayan. Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü DİYABET VE BESLENME Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet Sağlık

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı