Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88)"

Transkript

1 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) BĐREYSEL BAŞVURUYA KONU YAPILAMAYACAK ĐŞLEM VE KARARLAR Hacı SARIGÜZEL Kanunlar Genel Müdürlüğü Tetkik Hâkimi Genel olarak Günümüzde insan hak ve özgürlükleri, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez nitelikte, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar olarak kabul edilmektedir. (1) Devlet veya başka bir güç, bu hak ve özgürlükleri keyfi olarak sınırlayamaz ve hiçbir şekilde ortadan kaldıramaz. Aynı şekilde kişi de bu hakları başkasına devredemez ve onlardan vazgeçemez. Đnsan varlığının bir parçası olan insan hak ve özgürlükleri olmaksızın, onurlu ve insanca bir yaşam sürdürmek mümkün değildir. (2) Đnsan hakları, modern devletin ortaya çıkışıyla gelişen, var olan bir kavramdır. Bu kavramla, iktidarın sınırlandırılması veya başka bir deyişle iktidarın dahi dokunamayacağı bireysel, özgür ve özerk alanların yaratılması ve koruma altına alınması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda insan hakları, gelişim seyri açısından ulusaldan, ulusal üstü ve uluslararasına doğru bir yörünge çizmektedir. (3) Devletin varlık nedenlerinden biri, bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunması ise de, aynı zamanda sahip olduğu kamu gücü nedeni ile hak ve özgürlükler açısından önemli bir tehdit oluşturmaktadır. (4) Anayasacılık hareketlerinin temelinde de hak ve özgürlükler için tehdit olarak algılanan bu gücün sınırlandırılması ve denetimi ağır basmaktadır. Hak sahibi olmak ona karşı saldırı olduğunda, korunmasına yönelik yolları da harekete geçirebilmeyi gerektirmektedir. Hak arama özgürlüğü bireyin haklarının güvence altına alınmasında önemli bir işleve sahiptir ve bu yol etkin bir şekilde işletilmelidir. (5) Bu özelliklere uygun bir yol, hak ihlalinin (1) Halil Kalabalık; (2004), Đnsan Hakları Hukuku, Ders Notları, Ankara, Değişim Yayınları, Önsöz. (2) Oktay Uygun; (1996), Türkiye de Demokrasi ve Đnsan Hakları, TODAĐE, Ankara, s (3) Mehmet Semih Gemalmaz; (1997), Ulusal üstü Đnsan Hakları Hukukunun Genel Teorisine Giriş, Đstanbul, Beta Yayınları, s. 7. (4) Đbrahim Özden Kaboğlu; (2002), Özgürlükler Hukuku, 6. Bası, Ankara, s (5) Musa Sağlam; (2011), Bir Hak Arama Yolu Olarak Bireysel Başvuru, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, s

2 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar meydana gelmesini önleyen, devam etmesini engelleyen ve ihlalden doğan zararın tazminini sağlar nitelikte olmalıdır. (6) Yirminci yüzyılın insan hakları açısından en önemli gelişmesi, insan haklarının uluslararası düzeyde tanınması ve insan haklarının korunması için uluslararası düzeyde mekanizmalar geliştirilmesidir. Özellikle II. Dünya Savaşının ardından sorun uluslararası platformda ele alınmaya başlanmıştır yılında BM Đnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin yayımlanması ve 1950 yılında Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Avrupa Sözleşmesinin kabul edilmesi uluslararası alandaki en önemli gelişmelerdendir. (7) AĐHS, sivil ve siyasi hak ve özgürlükler kataloğu oluşturmasının yanında; taraf devletler açısından taahhüt edilen yükümlülüklerin, hayata geçirilmesinin sistemini de oluşturmuştur. Taraf devletlerin, bireylerin, birey gruplarının ve hükümet dışı kuruluşların sözleşmeye taraf olan herhangi bir devlet aleyhine sözleşmede korunan değerleri ihlal ettiği gerekçesi ile sözleşme organlarına başvurabilmesi imkânı sağlanmıştır. Sözleşmede sayılan insan haklarının pratikte uygulanıp uygulanmadığının denetimini ise Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi yapmaktadır. (8) Đnsan haklarına yönelik uluslararası alandaki gelişmeler iç hukukumuza da yansımış ve 1982 Anayasasının 90 ıncı maddesinde 7 Mayıs 2004 tarihinde yapılan değişiklik ile, maddenin beşinci fıkrasına eklenen cümle ile temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile iç kanun hükmünün çatışması durumunda, temel haklara ilişkin uluslararası metinlerin tercih edileceği belirtilmiş, bu şekilde temel haklara ilişkin uluslararası belgeler normlar hiyerarşisinde anayasanın altında, kanunların üzerinde yerini almıştır. Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesine hangi tür ve hak ve özgürlüklerin çiğnenmesinden dolayı başvurulabileceği mahkemenin konu yönünden yetkisini belirler. Mahkemenin yetkisi Sözleşme ve Ek Protokollerinde yer alan hak ve özgürlükler ile sınırlıdır. Bunların dışında kalan hak ve özgürlüklerin çiğnenmesinden dolayı Mahkeme ye başvurma olanağı yoktur. Sözleşme hükümleri dışında kalan hakları konu alan başvurular Mahkeme tarafından konu yönünden yetkisizlik nedeniyle reddedilir. (AĐHS madde 35/3-a) Sözleşme ve ek protokollerinin koruma altına aldığı haklar ve (6) Osman Doğru; (2010), Anayasa ile Karşılaştırmalı Đnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Mahkeme Đçtüzüğü, Đstanbul, XII Levha Yayıncılık, s. 78. (7) Musa Sağlam; agm., s. 16. (8) Vahit Bıçak; Uluslararası Đnsan Hakları Normlarını Yorum Organı Olarak Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi ve Kararlarının Türk Hukukuna Katkısı, bilkent.edu.tr/-vahit/ar5.htm 64

3 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) özgürlükler doğal hukuk doktrininden çıkan klâsik liberal haklar ve özgürlüklerdir. Mahkemenin konu yönünden yetkisini belirlerken, taraf devletlerin Sözleşmenin 57 nci maddesi gereğince sözleşmeye katılırken koydukları çekinceleri de göz önünde tutmak gerekir. Başvuruya konu hak ve özgürlük ihlalinin Sözleşmenin kapsamında olup olmadığının tespitinde en güvenceli yol, Komisyon ve Divan ın içtihatlarını yakından izlemektir. Sözleşme ile güvence altına alınmış olan hak ve özgürlükler, herhangi bir tanımlama yapılmadan, kavramlara dayanan bir düzenleme yolu ile belirlendiğinden, sınırlarını açıkça saptama olanağı yoktur. Böyle bir düzenlemenin olumlu yönü de, zaman içinde hak ve özgürlüklerin gelişmesine açık olmasıdır. Sözleşme ile güvence altına alınmış olan hak ve özgürlükler, gerek Komisyonun gerek Mahkemenin içtihatları ile geliştirilmiş, kapsamı genişletilmiştir. (9) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM), 2001 yılından bu yana, her yılın Ocak ayında, bir önceki yıla ait Mahkeme faaliyetleri ile organizasyonuna ilişkin bilgilerin yer aldığı yıllık rapor yayınlar. Bu rapor, özellikle Mahkeme içtihatlarına ilişkin gelişmeleri ve söz konusu yıla ait tüm istatistikî bilgileri içerir. Bu çerçevede Mahkemenin yayınladığı istatistik bilgilerinin incelenmesinde; 1 Ocak 2012 tarihi itibariyle Mahkeme önündeki toplam derdest başvuru sayısının olduğu görülmüştür. Kendisine karşı en çok başvuru yapılan devlet başvuru ile Rusya Federasyonu dur (%26,6). Đkinci sırada (%10,5) başvuru ile Türkiye yer almakta, üçüncü sırada ise (%9,1) başvuru ile Đtalya bulunmaktadır. Mahkeme verilerine göre, Türkiye hakkında nüfus yoğunluğuna göre her kişi için verilen karar sayısı 2011 yılı için 1,83 olarak ortaya çıkmıştır. Bu oranda en yüksek değer 5,10 ile Sırbistan a aittir, ikinci sırada ise 5,02 ile Karadağ gelmekte üçüncü sırada 2,88 ile Moldova bulunmaktadır. En düşük değerlerde 0,00 ile San Marino en öndedir, 0,15 ile Portekiz, 0,18 ile Đspanya onu takip etmektedirler. Mahkeme 2011 yılında Türkiye hakkında başvuruyu ele almış, bunlardan başvuruyu kabul edilemez bularak reddetmiş, 458 başvuruyu görüş verilmesi için hükümete bildirmiş, 229 başvuruyu ise sonuçlandırmıştır yılında Mahkemenin verdiği kararların yarıya yakınını dört ülke hakkında vermiştir. Bunlar 174 (%15,04) kararla Türkiye, (9) A. Şeref Gözübüyük; Feyyaz Gölcüklü; (2011), Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması- Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Đnceleme ve Yargılama Yöntemi, 9. Bası, Ankara. 65

4 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar 133 (%11,50) karar ile Rusya, 105 (%9,8) karar ile Ukrayna ve 73 (%6,3) karar ile Yunanistan dır. Geriye kalan 672 karar (%58,08) ise diğer 43 devlet hakkında verilmiştir. Türkiye hakkında verilen 174 kararda Mahkeme, 159 başvuruda en az bir AĐHS maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiş, 2 başvuruda ihlal bulunmadığı sonucuna varmış ve 13 başvuruda diğer kararlar (yetkisizlik vb) vermiştir yılı dâhil Mahkeme nin Türkiye hakkında vermiş olduğu toplam ihlal kararı sayısı ye ulaşmıştır. Toplam ihlal kararı açısından Türkiye birinci, Đtalya kararla ikinci, Rusya ise kararla üçüncü sıradadır. (10) AĐHS nin hazırlanması sürecinde yer alan ve bu sözleşmeyi imzalayan on iki devletten biri olan ülkemizde insan hakları ihlallerine yönelik bu olumsuz sicilin düzeltilebilmesi amacıyla son yıllarda çalışmalar hızlandırılmış, bu bağlamda insan hakları açısından önem arz eden en önemli yeniliklerden biri olan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu 12 Eylül 2010 tarihinde gerçekleştirilen referandum ile kabul edilen anayasa değişikliklerine bağlı olarak hukuk sistemimizde yerini almıştır. Nitekim bireysel başvuru konusunda, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, (6) sayılı tavsiye kararında, ülkemiz açısından AĐHM deki dava yükünün azaltılabilmesi için bireysel başvuru yönteminin iç hukukta tanınmasının gerekliliğini vurgulamış; yine buna paralel olarak, Venedik Komisyonu da 2004 yılında kamuoyuna duyurulan bireysel başvuruya ilişkin anayasa değişikliği önerisini olumlu bulduğunu ifade etmiştir. Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi de, iç hukuk yollarının tüketilmiş olup olmadığını araştırırken, ilgili ülkede anayasa şikâyeti kurumunun bulunup bulunmadığını da dikkate almakta ve bu yolu hak ihlallerinin ortadan kaldırılmasında etkili bir hukuk yolu saymaktadır. Bireysel başvuru yolunun kabulü ile hak ihlallerine maruz kaldığını iddia edenlerin önemli bir bölümünün bireysel başvuru aşamasında, yani Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesine gitmeden tatmin edilebilmesinin mümkün olacağı ve böylece Türkiye aleyhine açılacak dava ve aleyhte alınacak kararlarda azalma olacağı, böylece Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesinden kaynaklanan karamsar tablonun düzeleceği değerlendirilmektedir. Bireysel başvuru ya da anayasa şikâyeti, kamu gücü tarafından, temel hak ve özgürlükleri ihlâl edilen bireylerin başvurdukları olağanüstü bir kanun yolu olarak tanımlanmaktadır. Bireysel başvuru, temel hak ve (10) Aktarılan istatistikî bilgiler, +and+statistics/statistics / Statistical+data adresinden temin edilmiştir. 66

5 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) özgürlükleri yasama, yürütme veya yargı organlarının işlemleri tarafından ihlal edilen bireylerin başvurdukları ikincil nitelikli olağanüstü bir kanun yoludur. Bireysel başvuru yolu ile, Anayasa Mahkemesi insan haklarının korunması eksenli içtihatlar üretecek, özgürlükler hukuku baskıcı ve kısıtlayıcı karakterinden uzaklaşacak ve insan hakları, mahkemenin temel uğraş alanı olarak ön plana çıkacaktır. (11) Bireysel başvuru yolu hukuk sistemimize dâhil olmadan önce öğretide, bireylerin doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru haklarının Anayasa yargısı sistemimize dâhil edilmesi gerektiği, ülkemizde, Anayasa Mahkemesine özellikle de ilk kuruluş yıllarında çok sayıda yetkisiz başvuru yapıldığı, bunun vatandaşlarımızın Anayasa Mahkemesinin umutlarını gerçekleştirecek bir yüksek makam olarak görmelerinden kaynaklandığını, (12) bu yolun yargıçları anayasal norma üstün bir değer vermeye ve fiilen anayasa yargıcını yargı kararlarının anayasaya uygunluğunun uyanık bekçiliğine dönüştüreceği, doğrudan başvuru hakkının, Anayasa mahkemelerini yurttaş mekânına yakınlaştırıcı bir işlev göreceği, Anayasa Mahkemesi süzgecinin AĐHM e yapılacak başvuru sayısını azaltıcı bir etki yaratacağı ifade edilmiştir. (13) Bireysel başvuru, mevcut kanun yollarının devamı olmadığı gibi, hukuk düzeni içinde görülen uygulama hatalarının düzeltilebileceği bir olağanüstü kanun yolu da değildir. Bireysel başvuru, sadece temel hak ihlallerinin denetlenebileceği istisnai bir hukuki çözüm yoludur. Temel haklara ilişkin ihlal iddiaları başka hukuki yollarla giderilebilecekse bireysel başvuru yoluna gidilmez. Olağan yasa yollarında yapılan denetime rağmen, temel hak ve özgürlüklerin çiğnendiği iddiası kabul görmemiş ise, ancak ondan sonra gerekli şartları taşıyan başvurular Anayasa Mahkemesi önüne getirilebilecektir. Anayasa mahkemeleri, kendiliğinden değil, başvuru yolu ile harekete geçer. Anayasallık sorununun Anayasa Mahkemesine intikal ettiriliş tarzı, başka bir anlatımla, yargı yolunu başlatma şekli, denetimin özelliğini belirler. (14) Bu denetim; bir yargı mercii önünde uyuşmazlık ortaya çıkmadan önce dava yolu ile kanunların anayasaya uygunluğunun denetiminin gündeme getirildiği soyut norm denetimi; kanunun, bir mahkeme önünde getirilen uyuşmazlığa uygulanması sırasında, anayasaya uygunluk (11) Đbrahim Özden Kaboğlu; (2007), Anayasa Yargısı, Ankara, Đmge Kitabevi, s. 80. (12) Zafer Gören; (2006), Anayasa Hukuku, Ankara, s (13) Đbrahim Özden Kaboğlu; (2009), Anayasa Hukuku Dersleri (Genel Esaslar), Đstanbul, s (14) Đbrahim Özden Kaboğlu; Anayasa Hukuku Dersleri (Genel Esaslar), s

6 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar sorununun hâkimin kendiliğinden ya da taraflardan birinin isteği üzerine itiraz yolu ile kanunun anayasaya uygunluk sorununun ortaya konulduğu somut norm denetimi ve bireylerin Anayasa Mahkemesini doğrudan harekete geçirebildiği bireysel başvuru yolu ile mümkün olmaktadır. Devlet gücünün sınırlandırılmasının en temel kurumu olarak ortaya çıkan anayasacılık ve anayasa mahkemeleri bu görevi yasama faaliyetlerinin denetlenmesi suretiyle kısmen başarı ile yerine getirirken, bu yöntemin bireyin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasında yeteri kadar etkin olmadığı düşüncesi, anayasa mahkemelerinin bireysel başvuru yolu ile bu konudaki etkinliğinin artırılmasına neden olmuştur. (15) Temel hak ve özgürlüklerin sınırsız olmadığı kabul edilmekle birlikte, bir taraftan bu hakların sınırlandırılmasında, Anayasada belirtilen nedenlere bağlı olarak özlerine dokunulmadan ölçüsüz bir sınırlamanın olmaması, diğer taraftan haksız bir müdahalenin yapılması durumunda hak sahibine en üst düzeyde şikâyet yoluyla hakkını arama imkanı vermek için, giderek birçok ülkede kabul gören bireysel başvuru yolu, ülkemizde 5982 sayılı Kanun ile Anayasanın 148 inci maddesinde yapılan değişiklik ile kabul edilmiştir. (16) 1982 Anayasasının Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri başlıklı 148 inci maddesine 07/05/2010 tarih ve 5982 sayılı Kanunun 18 inci maddesi ile eklenen üçüncü fıkrasında; herkesin Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulabileceği belirtilerek, başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olmasının gerektiğine hükmedilmiştir. Maddenin 4 üncü fıkrasında, bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı, 5 inci fıkrasında ise bireysel başvuruya ilişkin usul ve esasların kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bireysel başvurunun hangi usul ve esaslar dâhilinde yapılacağına ilişkin düzenlemeler, 30/03/2011 tarihinde kabul edilen ve sayılı Resmi Gazete ile 03/04/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunda yer almaktadır. Kanunun Mahkemenin görev ve yetkileri başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde mahkemenin görevleri arasında Anayasanın 148 inci maddesi uyarınca yapılan bireysel başvuruları karara (15) Ahmet Kırtepe; Bireysel Başvuru Hakkının Kapsamı, Kullanılması, HUKAB Dergisi, Hukuk Adamları Birliği Yayınları, Ankara, Sayı 1, s (16) Ahmet Kırtepe; agm., s

7 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) bağlamak sayılmıştır sayılı Kanunun 45 inci maddesinde ise; Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. hükmüne yer verilmiştir. Anayasanın 148 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer almayan Türkiye nin taraf olduğu protokoller ibaresi, eksikliğin giderilmesi için 6216 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir. Kanunun 46 ncı maddesinde bireysel başvuru hakkına sahip olanlar, 47 nci maddesinde bireysel başvuru usulü, 48 inci maddesinde bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi, 49 uncu maddesinde esas hakkındaki inceleme, 50 nci maddesinde esas hakkındaki inceleme sonucunda verilecek kararlar, 51 inci maddesinde de başvuru hakkının kötüye kullanılması düzenlenmiştir. Kanunun 76 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, bireysel başvuru hakkının düzenlenmiş olduğu 45 ila 51 inci maddelerinin yürürlük tarihinden sonra tarihinde yürürlüğe girmesi düzenlenmiştir. Ülkemizde Anayasa ile tanınan ve Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi ile buna ek Türkiye nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki haklar bireysel başvurunun konusu yapılabilecektir. AĐHS ile korunan bu temel hak ve özgürlüklerin Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında karşılık geldiği hükümler; AĐHS nin 2 nci maddesi ile Anayasanın kişinin dokunulmazlığı, maddî ve manevî varlığı başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen yaşam hakkı; AĐHS nin 3 üncü maddesi ile Anayasanın Kişinin dokunulmazlığı, maddî ve manevî varlığı başlıklı 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen işkence yasağı; AĐHS nin 4 üncü maddesi ile Anayasanın Zorla çalıştırma yasağı başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen kölelik ve zorla çalıştırma yasağı; AĐHS nin 5 inci maddesi ve Anayasanın Kişi hürriyeti ve güvenliği başlıklı 19 uncu maddesinde düzenlenen özgürlük ve güvenlik hakkı; AĐHS nin 6 ncı maddesi ile Anayasanın Hak arama hürriyeti başlıklı 36 ncı maddesi, Kanunî hâkim güvencesi başlıklı 37 nci maddesi ve Suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı 38 inci maddelerinde düzenlenen adil yargılanma hakkı, masumiyet karinesi ve sanık hakları; AĐHS nin 7 nci maddesi ve Anayasanın Suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen suç ve cezaların kanuniliği; AĐHS nin 8 inci maddesi ile Anayasanın Özel hayatın gizliliği başlıklı 20 nci, Konut dokunulmazlığı başlıklı 21 inci ve Haberleşme hürriyeti başlıklı 22 nci maddeleri ile düzenlenen özel ve aile hayatına saygı hakkı; AĐHS nin 9 uncu 69

8 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar maddesi ile Anayasanın Din ve vicdan hürriyeti başlıklı 24 üncü maddesi ve Düşünce ve kanaat hürriyeti başlıklı 25 inci maddeleri ile düzenlenen düşünce, vicdan ve din özgürlüğü; AĐHS nin 10 uncu maddesi ile Anayasanın Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti başlıklı 26 ncı ve Bilim ve sanat hürriyeti başlıklı 27 nci maddesi ile düzenlenen ifade özgürlüğü; AĐHS nin 11 inci maddesi ile Anayasanın Dernek kurma hürriyeti başlıklı 33 üncü ve Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı başlıklı 34 üncü maddelerinde düzenlenen toplantı ve dernek kurma özgürlüğü; AĐHS nin 13 üncü maddesi ile Anayasanın Hak arama hürriyeti başlıklı 36 ncı maddesi ile Temel hak ve hürriyetlerin korunması başlıklı 40 ıncı maddelerinde düzenlenen etkili başvuru hakkı; AĐHS nin 14 üncü maddesi ile Anayasanın Kanun önünde eşitlik başlıklı 10 uncu maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağı; AĐHS nin Olağanüstü hallerde yükümlülükleri askıya alma başlıklı 15 inci maddesi ile Anayasanın Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması başlıklı 13 üncu maddesinde düzenlenen özgürlüklerin sınırlandırılması ve durdurulması; AĐHS nin Hakları kötüye kullanma yasağı başlıklı 17 nci maddesi ile Anayasanın Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması başlıklı 14 üncu maddesinde düzenlenen temel hakların kötüye kullanma yasağıdır sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu Hakkında Kanunun Esas hakkındaki Đnceleme başlıklı 49 uncu maddesinin altıncı fıkrasında; bölümlerin, bir mahkeme kararına karşı yapılan bireysel başvurulara ilişkin incelemelerinin bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile sınırlı olduğu, bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacağı hükmü yer almaktadır. Bu düzenlemenin, Anayasa Mahkemesine getirilen süper temyiz mahkemesi eleştirisinin ve yüksek mahkemeler arası ihtilafların önlenmesi için konulmuş olduğu kanaatindeyiz Anayasasının 146 ncı ve 158 inci maddeleri arasında yüksek mahkemeler düzenlenmiştir. Yüksek mahkemeler, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesidir. Hiçbirinin diğerine üstünlüğü söz konusu değildir. Mahkemenin bu hükmü uygularken temyiz mahkemelerinin asli görev alanlarına ve takdir hakkına müdahale etmemesi gerektiği düşünülmektedir. Ancak, 6216 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre; eğer Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen ihlal, bir mahkeme kararından kaynaklanmakta ise, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilecektir. Yeniden yargılama, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yapılacak ve her halükarda yeniden yargılama 70

9 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) yapacak olan mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı ile uyumlu bir nihai karara varacak ve mümkünse dosya üzerinden karar verecektir. Bu hüküm, Anayasa Mahkemesini, diğer yüksek mahkemelerin kararlarına karşı ikinci derece temyiz mercii konumuna getirmesi sebebiyle öğretide eleştirilmiştir. (17) Kaboğlu na göre; zaten çok geniş bir yetki alanına sahip olan Anayasa Mahkemesinin, bireysel başvuru yoluyla, Anayasal düzenlemelere aykırı olarak, diğer yüksek yargı organları üzerinde hiyerarşik üst konumuna geçirilmesi ve buna rağmen üyeler için aranmadığı gibi, raportörler için bile Đnsan hakları uzmanı olma koşulunun bulunmaması önemli eksiklik olarak görülmüştür. (18) I. Bireysel başvuruya konu yapılamayacak işlem ve kararlar 6216 sayılı kanunun 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemlerin de bireysel başvurunun konusu olamayacağına hükmedilmiştir. Federal Alman ve Meksika uygulamalarında, tüm kamu gücü işlemlerine karşı yani yasalara ve diğer düzenleyici işlemlere, idari kararlara ve kesinleşmiş tüm mahkeme kararlarına karşı bireysel başvuru yapılabilmektedir. Avusturya da ve Güney Kore de ise mahkeme kararlarına karşı bireysel başvuru yolu kapalıdır. (19) Đspanya da yasalara karşı bireysel başvuru kapalı olup, diğer kamu gücü işlemlerine yani idari kararlara ve mahkeme kararlarına karşı bireysel başvuru hakkı tanınmıştır. (20) A. Yasama işlemleri Yasama işlemlerinin öğretide farklı tanımları yapılmıştır. Yasama işlemi, TBMM tarafından yapılan tüm hukuki işlemlerin bir üst başlığı olarak kullanılmaktadır. (21) Gözler; ise, yasama işlemini, yasama organının (17) Tacettin Şimşek; (2011), Đdari Yargı Açısından Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Hakkı, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Paneli, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, s (18) Đbrahim Özden Kaboğlu; AYM ye Bireysel Başvuruda On Çelişki, (19) Bahadır Kılınç; (2008), Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Bireysel Başvuru (Anayasa Şikâyeti) Kurumu ve Türkiye Açısından Uygulanabilirliği, Anayasa Yargısı, Cilt 25, s. 30 vd. (20) Musa Sağlam; agm., s. 47 vd. (21) Cemil Tutal; (2005), Kanun Yapım Tekniği, Uzmanlık Tezi, T.C. Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanlığı Genel Sekreterliği, Kanunlar ve Kararlar Müdürlüğü, Ankara, s

10 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar belli bir sonuç doğurmaya yönelik irade açıklaması olduğunu, yasama organı tarafından yapılan bir işlem olarak tanımlanabileceğini, yasama işleminin genel, sürekli, objektif, kişilik-dışı olmasının aranamayacağını, isterse bir kişiye ilişkin olsun, yasama organınca kabul edilen her işlemin bir yasama işlemi olduğunu belirtmiştir. (22) Yasama organının yönetsel ihtiyaçlarından kaynaklanan işlemleri ise yasama işlemi olarak değerlendirilemezler. Çünkü TBMM Başkanlığının, yönetsel ihtiyaçlarını karşılamak gayesiyle edindiği malvarlığı ve istihdam ettiği personel hakkında birtakım hukuki işlemler yapması kaçınılmaz bir durumdur. Şu halde bu kapsamda yapılan işlemler yasama işlemi değil, yerine göre özel hukuk işlemi veya idari işlem niteliğinde olacaktır. Bu durumda TBMM Başkanlığının özel hukuk işlemleri ile idari işlemlerine karşı açılacak davalarda yerine göre adli yargı veya idari yargı organları görevli olacaktır. (23) Yasama işlemleri, kural olarak TBMM Genel Kurulundan çıkan işlemlerdir. TBMM Başkanlığının yönetsel ihtiyaçlarından kaynaklanan işlemleri ise, TBMM Başkanlığı veya TBMM Başkanlık Divanından çıkan işlemlerdir. (24) Bununla birlikte TBMM Başkanlığından çıkan her işlem idari işlem değildir. (25) Örneğin, TBMM Başkanının Anayasanın 93 üncü maddesine göre tatilde olan TBMM Genel Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırması işlemi, TBMM Başkanından çıkmakla birlikte bir idari işlem değildir. Bu işlem idari yargının denetimine tabi olmadığı gibi, Anayasa Mahkemesinin denetimine de tabi değildir. Nitekim Anayasa Mahkemesi, TBMM Başkanlığının TBMM Genel Kurulunu 13 Mart 1999 günü saat te olağanüstü toplantıya çağırması işleminin iptali istemiyle yapılan bir başvuruyu görevsizlik nedeniyle reddetmiştir. (26) Yasama işlemleri kanunlar ve Parlamento kararları olarak ikiye ayrılır. Parlamento kararlarına örnek olarak; seçimin yenilenmesi kararı, istifa nedeniyle düşme kararı, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı gösterilebilir. Kanunlar Resmi (22) Kemal Gözler; (2000), Türk Anayasa Hukuku, Bursa, Ekin Kitabevi, s (23) TBMM personeli hakkında yapılan işlemin idari işlem ve bu işleme karşı açılacak davada idari yargı mercilerinin görevli olduğu konusunda bkz. Şeref Gözübüyük; Turgut Tan; (1999), Đdare Hukuku, Đdari Yargılama Hukuku, Cilt II, Turhan Kitabevi, s. 137 vd. (24) Akif Celal Kocaoğlu; (2007), 1973 tarihli TBMM içtüzüğünde Yapılan Değişikliklerin Kanun Yapım Sürecine Etkisi, Uzmanlık Tezi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Genel Sekreterliği, Ankara, s (25) Kemal Gözler; Türk Anayasa Hukuku, s (26) E.1999/12, K.1999/5 sayılı karar, gov.tr/eskisite/karar LAR/IPTALITIRAZ/K1999/K199905, htm 72

11 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) Gazete de Kanun, Parlamento Kararları ise TBMM Kararı başlığı altında yayımlanırlar. Teziç; parlamento kararlarını, Türkiye Büyük Millet Meclisinin kanun dışındaki bütün işlemleri olarak tanımladıktan sonra, (27) parlamento kararlarını, meclisin içe dönük (kendi bünyesi ile ilgili) ve dışa dönük (kendi dışındaki bir organın ya da kuruluşun faaliyetleri üzerinde etkili olmasını sağlayan) kararları diye ikiye ayırmaktadır. (28) Gözler ise, kanun ile parlamento kararı arasındaki temel farkın, kanunun yasama organının düzenleyici işlemi, parlamento kararının ise bireysel işlemi olduğunu kabul etmektedir. Yani yasama organı, belli kişi veya somut durumlara ilişkin iradesini parlâmento kararı biçiminde, buna karşın norm koyma iradesini ise kanun biçiminde açıkladığını ifade etmiştir. Ayrıca, parlamento kararını; Türkiye Büyük Millet Meclisinin içyapısına ve çalışma düzenine ilişkin olarak veya Türkiye Büyük Millet Meclisinin yürütme ve yargı organlarıyla ilişkileri çerçevesinde aldığı kararlar şeklinde tanımlamıştır. (29) Anayasanın 148 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca kanunlar, kanun hükmünde kararnameler ve Anayasa değişiklikleri ise sadece şekil bakımından Anayasaya uygunluk denetimine tâbi olmasına rağmen, TBMM nin parlamento kararı niteliğindeki tasarrufları Anayasaya uygunluk denetimine tâbi tutulmamıştır. Ancak, kanun koyucu parlamento kararı niteliğindeki işlemlerden üç tanesini anayasaya uygunluk denetimi kapsamına almıştır. Bu işlemler; Đçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi işlemleridir. Kanun koyucunun bu istisnai işlemleri Anayasa Mahkemesinin denetimi kapsamına alması, bu işlemlerin parlamenter sistemdeki önemlerinden kaynaklanmaktadır. Parlamento kararlarının bu istisnai durumlar dışında yargı denetimi dışında tutulması hukuk devleti açısından önemli bir sakınca olarak görülmemiştir. (30) Çünkü parlamento kararları kural olarak, vatandaşlar için uyulması zorunlu olan hukuk kuralları koymamaktadır. Kaldı ki yasama organı, yargısal denetimden kaçırmak için bir işlemi kanun değil karar adı altında yapsa bile Anayasa Mahkemesi söz konusu işlemin meclis tarafından hangi nitelikte sayıldığı ile kendisini bağlı görmeyerek, onu kanun (27) Erdoğan Teziç; (1972), 1961 Anayasasına Göre Kanun Kavramı, ĐÜHF Yayınları, Đstanbul, s. 11. (28) Erdoğan Teziç; (1989), Parlâmento Kararı ve Kanun, Anayasa Yargısı, Ankara, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Cilt 5, s (29) Kemal Gözler; Türk Anayasa Hukuku, s (30) Ergun Özbudun; (2004), Türk Anayasa Hukuku, Yetkin Yayınları, 8. Bası, Ankara, s

12 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar niteliğinde değerlendirip denetleyebilecektir. (31) Nitekim Anayasa Mahkemesi de, 22/02/1977 tarih, 1977/6-14 (E-K) sayılı kararında aynı yönde karar vermiştir. (32) Bu durumda, yargısal denetime tabi tutulacak yasama işlemleri olarak; kanunlar, kanun hükmünde kararnameler, sadece şekil bakımından Anayasa değişiklikleri, TBMM içtüzüğü ve milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması veya üyeliğin düşmesine ilişkin meclis kararları yargı denetimine tabidir. Bu denetim ancak, soyut ve somut norm denetimi ile mümkündür. Bu işlemler aleyhine bireysel başvuru yoluna gidilmesi 6216 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile engellenmiştir. Anayasanın 148 inci maddesinin üçüncü fıkrasında kamu gücünden bahsetmesi ve yasama organının da kamu gücü olduğu gerçeğinin karşısında, bir kanunun ya da kanun hükmünde kararnamenin anayasaya aykırı olması yüzünden temel hak ve özgürlükleri ihlal edilenlerin bireysel başvuruda bulunabilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Bireylere doğrudan yasama işlemlerine karşı başvuru hakkının tanınmamış olması bir eksikliktir ve uygulamada sorunlara sebebiyet verecektir. Örneğin, TCK nin 278 inci maddesinde düzenlenen suçu bildirmeme suçu unsurları itibariyle, Anayasanın 38 inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. hükmüne aykırılık teşkil etmekteydi. (33) Somut olayda, mağdura yönelik çocuğun cinsel istismarı iddiasıyla kardeş suça sürüklenen çocuklar hakkında açılan kamu davasında, suça sürüklenen çocuk ve mağdurun annesi olan sanık hakkında suçu bildirmeme suçundan kamu davası açılması üzerine, Genç Asliye Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet savcısının talebi üzerine, anılan kanun hükmünün Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle konuyu Anayasa Mahkemesine taşımıştır. Anayasa Mahkemesinin 30/06/2011 tarih ve E.2010/ 52- K.2011/ 113 sayılı kararında özetle; Anayasanın 38 inci maddesinde suç ve cezalara ilişkin temel ilkelere yer verildiğini belirterek, bunlardan birinin de, Anayasanın 38 inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan Hiç kimse kendisini ve kanunda (31) Zafer Gören; age., s (32) Mahkemeye göre; Anayasa Mahkemesi bir metnin Anayasaya uygunluğunu denetlerken, o metnin meclislerce şu veya bu nitelikte sayılmış olmasıyla bağlı tutulamaz. Anayasa denetiminin amacı ancak Anayasa Mahkemesinin incelemesi için önüne getirilen metni, kendi hukuk anlayışına göre nitelendirebilmesini zorunlu kılar. (33) Özcan Özbey; (2012), Türk Hukukunda Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Hakkı, Ankara, s

13 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz. hükmü olduğunu, aynı zamanda evrensel bir ceza hukuku ilkesi olan bu anayasal hüküm karşısında, kanun koyucunun, kişinin kendisini ve kanunda gösterilecek belli derecedeki yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya zorlayan düzenleme yapamayacağını belirterek, Türk Ceza Kanununun 278 inci maddesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle oybirliği ile iptaline karar vermiştir. Đptal kararından önce, varolan düzenleme öğretide de eleştirilmiştir. Döner; suçu ihbar etme yükümlülüğünün daha çok güçlü, üstün ve müdahaleci devlet anlayışının hâkim olduğu otoriter sistemlerde görüldüğünü, demokratik hukuk sistemlerinde, insan hak ve özgürlüklerinin gelişimine ilişkin gerekli düzenlemeler getirilmiş olması sebebiyle devletin, insanların özel yaşamlarına müdahale alanı daraltıldığını, bireylerin yakınlarının yakalanacağı ve cezalandırılacağı korkusu ile gerekli ihbarda bulunamayacaklarını, bu durumda da suçu bildirmeme suçunun faili olacaklarını, kişilere insan doğasına aykırı olacak şekilde yükümlülükler getirilmemesi gerektiği şeklinde değerlendirmede bulunarak, anılan maddenin kişinin temel haklarına aykırılık teşkil ettiğini vurgulamıştır. (34) Bir taraftan Anayasanın 41 inci maddesinin ikinci fıkrası ile devlete ailenin huzur ve refahı için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü yüklenirken, diğer taraftan, bu şekilde aile içi huzur ve refahı ortadan kaldıracak şekilde kişi ayrımı yapmaksızın yakın akrabaları da kapsayacak şekilde ihbar yükümlülüğü düzenlemesi yapılması yerinde değildi. Anılan düzenlemenin iptalinin bu açıdan da yerinde olduğu kanaatindeyiz. Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Suçu bildirmeme başlıklı 278 inci maddesinin dördüncü fıkrasına 6352 sayılı Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla Đşlenen Suçlara Đlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanunun 91 inci maddesi ile; Tanıklıktan çekinebilecek olan kişiler bakımından cezaya hükmolunmaz. Ancak, suçu önleme yükümlülüğünün varlığı dolayısıyla ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler saklıdır. hükmü eklenmiştir. Yukarıdaki örneğimizden hareketle, mahkemenin başvurusu üzerine Anayasa hükmüne açıkça aykırı olan Türk Ceza Kanununda ki düzenleme iptal edilmemiş olsaydı, sanık üzerine atılı suçu bildirmeme suçundan yapılan yargılama sonucunda, belki de cezası seçenek yaptırımlara çevrilmeyerek Anayasaya aykırı düzenlemeye rağmen özgürlüğü kısıtlanacaktı. (34) Đsa Döner; Suçu Bildirmeme Suçu (TCK madde 278), Erzincan, AÜEHFD, Cilt IX, Sayı 3-4, s

14 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar Bu nedenle, bir kanun maddesinden doğrudan etkilenen kişinin, yerel mahkemeden bunu Anayasaya aykırılığı iddiası ile iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine taşıması talebi reddedildikten sonra, bunu bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine taşımasını mümkün kılmak gerekirdi. Her ne kadar, bireysel başvuruyu inceleyecek olan Anayasa yargısı içerisindeki bölümün, başvuruya konu ihlalin kanundan kaynaklandığını tespit etmesi durumunda, konuyu itiraz davası olarak bu davalara bakmakla görevli olan Genel Kurul önüne götürerek, soruna dolaylı bir çözüm bulunabileceği çözüm yolu olarak düşünülebilir ise de, (35) Anayasanın iptal davası başlıklı 150 nci maddesine göre, Anayasa Mahkemesine doğrudan iptal davası açabilme hakkının, münhasıran Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi meclis grupları ile TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere ait olması, ayrıca Anayasanın 152 nci maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrası (36) birlikte değerlendirildiğinde bir davaya bakmakta olan mahkeme kapsamının ilk derece mahkemeleri ile sınırlı olması karşısında, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine başvuruya konu ihlalin kanundan kaynaklandığını tespiti halinde kendiliğinden bu hususu Genel Kurula taşıyarak iptal kararı veremeyeceği kanaatindeyiz. Ayrıca bu durum ihsas-ı rey sıkıntısını ve Anayasa Mahkemesine, yasama organı tarafından çıkarılan kanun ya da kanun hükmünde kararnameyi dolaylı olarak ve re sen denetleyerek, erkler arasındaki dengenin yasama aleyhine bozulması sorununu da beraberinde getirecektir. (37) (35) 6216 sayılı Kanun Tasarısının 49 uncu maddesinin altıncı fıkrasında: Bölümler, temel hak ihlâlinin bir kanun veya kanun hükmünde kararname hükmünden kaynaklandığı kanısına varırlarsa, iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna başvururlar. hükmü yer almaktaydı. Tasarının alt komisyonda görüşülmesi sırasında Sayın Đsa Gök, altıncı fıkra ile Anayasaya aykırı bir şekilde yeni bir iptal davası açma imkanı yaratıldığını, Anayasa Mahkemesinin hem hakim hem de savcı konumuna getirilmemesi gerektiğini dile getirmiştir. Sayın Ayhan Sefer Üstün ise, bölümlerde görev yapan üyelerin genel kurula da katılacaklarını, bunun sakıncalı olacağını, yasama organının kanundan kaynaklanan ihlâllerde hassasiyet göstererek yeni düzenlemeyi yapması gerektiğini belirtmiştir. Bu görüşler doğrultusunda maddenin altıncı fıkrası madde metninden çıkarılmış ve 49 uncu madde bu değişiklik çerçevesinde Komisyon tarafından kabul edilerek aynı şekilde kanunlaşmıştır. (http://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/ donem23/yil01/ss696.pdf) (36) Anayasanın 152 nci maddesinin ikinci fıkrasında: Mahkeme Anayasaya aykırılık iddiasını ciddi görmezse, bu iddia temyiz merciince esas hükümle birlikte karar bağlanır. düzenlemesi yer almaktadır. (37) Özcan Özbey; age., s

15 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) B. Düzenleyici idari işlemler Đdarenin yargısal denetimini sağlamak, hukuk devletinin gereğidir. Hukuk devleti, Anayasa ve hukukun üstün kuralları ile kendisini bağlı sayıp, yargı denetimine açık olan devlettir. Anayasamızın 125 inci maddesinde Đdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. hükmü yer almaktadır. Yine Anayasamızın 138 inci maddesinin son fıkrasında; Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. düzenlemesi mevcuttur. Đdarenin yargısal denetimi ile idarenin işlem ve eylemlerinden dolayı haksızlığa uğrayan kimse yetkili yargı yerine başvurarak idari işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini ve idari işlem ve eylemin uygulanmasından ve yürütülmesinden doğan zararının tam yargı davası ile karşılanmasını isteyebilir sayılı Kanunun 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında bireysel başvuruya konu yapılamayacak işlemlerden bir diğeri de düzenleyici idari işlemlerdir. Yönetim hukuku alanında, idarenin tek taraflı irade açıklaması ile hukuksal sonuç doğuran, başka bir ifadeyle hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemlerine idari işlemler denir. (38) Đdari işlemler, tek taraflı idari işlemler ve iki taraflı idari işlemler olarak ikiye ayrılır. Tek taraflı idari işlemler de, bireysel idari işlemler ve düzenleyici idari işlemler olarak ikiye ayrılır. (39) Bireysel idari işlemler ile memurun emekliye ayrılmasında olduğu gibi idare kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik yapabilir, ya da bir kişinin memurluğa atanması, okula kaydının yapılmasında olduğu gibi kişileri yeni bir hukuksal duruma sokabilir. Düzenleyici işlemler ise, genel ve kişilik dışı nitelikte olan tek taraflı idari işlemlerdir. Bunlar, hukuk düzenine yeni kural getiren, ya da olan bir kuralı değiştiren veya kaldıran işlemlerdir. (40) Düzenleyici işlemler, genel ve kişilik dışı niteliktedir. Kişilik dışı olma özelliği bakımından önemli olan şey, işlemin muhataplarının sayısı değil, bunların ismen belirlenmemiş olmasıdır. (41) Düzenleyici idari işlemler; idarenin genel ve soyut düzenleme yetkisi kapsamında, bakanlar kurulunun yasama organından veya anayasadan doğrudan doğruya aldığı sınırlı bir yetkiye dayanarak yaptığı, daha sonra yasama organının denetimine tabi olan kanun hükmünde (38) A. Şeref Gözübüyük; (2000), Yönetim Hukuku, 13. Bası, Ankara, s (39) Kemal Gözler; (2009), Đdare Hukuku Dersleri, 8. Bası, s (40) A. Şeref Gözübüyük; age., s (41) Kemal Gözler; age., s

16 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar kararname, Anayasanın 115 inci maddesi uyarınca kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işlemleri belirtmek üzere Bakanlar Kurulu nun çıkardığı tüzük, Anayasanın 124 üncü maddesi uyarınca kanunların uygulanmasını sağlamak üzere Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişiliklerinin çıkardığı yönetmelik ve adsız yönetmelik diye adlandırılan sirküler, genelge, karar, tebliğ, ilke kararı, esaslar, yönerge, talimat, izahnâme gibi tüm objektif düzenlemelerdir. Kanun hükmünde kararnamelerde, ilk olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi çıkardığı bir yetki kanunu ile Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermektedir. Sonra, Bakanlar Kurulu bu yetki kanununa dayanarak kanun hükmünde kararname çıkarmaktadır. Son olarak, kanun hükmünde kararname Türkiye Büyük Millet Meclisi nin onayına sunulmakta, yasama organı kanun hükmünde kararnameyi aynen ya da değiştirerek onaylamakta ya da reddetmektedir. Burada, yetki kanunu ve onay kanunu idari işlem değil, yasama işlemi niteliğindedir. (42) Đdarenin düzenleyici işlemleri, sübjektif işlemlerinde olduğu gibi yalnızca belli kişilerin hukuksal durumlarına ilişkin olmayıp, belli bir alanı hukuksal düzenleme işlevini yüklenen ve bu alanla ilişkilendirilen herkesin hukuksal durumunu etkileyen işlemlerdir. Düzenleme alanı ile bir biçimde ilişkide bulunan ve bu nedenle de hukuksal durumlarında bir etkilenme bulunan kişiler bu işleme karşı menfaatleri ihlal edildiği için iptal davası yoluna başvurabileceklerdir. (43) Düzenleyici idari işlemlere karşı idari yargıda dava açılması mümkünken, hukuki yararı bulunan bir kişinin bu işlemlerden etkilenmesi ve diğer koşulların da oluşması halinde bireysel başvuru hakkını kullanamaması çelişki oluşturmuştur. Bu nedenle, somut duruma göre bu işlemlere yönelik de bireysel başvuru hakkı tanınmış olması gerekirdi. (44) (42) TBMM, anayasal pratikte kanun hükmünde kararnameler üzerinde yaptığı ret, onay ya da değiştirerek onay işlemlerini parlamento kararı değil, kanun biçiminde yapmaktadır. Eğer, kanun hükmünde kararname, bir parlamento kararı ile onaylanırsa, zaten yürürlükte olan kanun hükmünde kararname bir kanun hükmünde kararname olarak yürürlükte kalmaya ve hukuki sonuçlarının doğurmaya devam eder. Oysa uygulamada, ret, onay ya da değiştirerek onay işlemi kanun şeklinde olduğu için, öğretide onaylanan kanun hükmünde kararnamenin kanun haline dönüştüğü kabul edilmektedir. (Kemal Gözler; age., s. 428.) Nitekim Anayasa Mahkemesi de bu yönde karar vermiştir. (10/01/1991 tarih ve E.1990/25, K.1991/1 Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi Sayı 27, Cilt 1, s. 95.) (43) Đlhan Özay; (1986), Devlet Đdari Rejim ve Yargısal Korunma, s. 130.; A. Şeref Gözübüyük; age., s (44) Özcan Özbey; age., s

17 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) Ancak, öğreti de, düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan (soyut) bireysel başvuru yapılamayacağı öngörülmüş ise de, bireysel başvuru hakkı çerçevesinde, Anayasa Mahkemesi'nin söz konusu düzenleyici işlemleri, bunların başvuru sahibine uygulanmış olması halinde anayasallık denetimine tabi tutması olanaklı görülmüştür. Eğer bireysel başvuru mekanizmasının koruması altında bulunan temel bir hak ve özgürlük, belirli bir kanunun ya da düzenleyici idari işlemin başvuru sahibine uygulanmış olması nedeniyle edilmiş ise, yani ihlalin nedeni salt temel hak ve özgürlüklere aykırı kanun ya da düzenleyici idari işlem ise, Anayasa Mahkemesi bu ihlâlin ve sonuçlarının kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedecektir. (45) Ancak, iştirak ettiğimiz diğer bir görüşe göre ise, 6216 sayılı Kanunda düzenleyici idari işlemlere karşı bireysel başvuru yapılamayacağı açıkça belirtildiğinden, ihlal nedeni temel hak ve özgürlüklere aykırı kanun ya da düzenleyici idari işlem olması halinde, Anayasa Mahkemesinin bu ihlal ve sonuçlarının kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmetmesini kabul etmek, dolaylı olarak Mahkemenin yetkisini aşar bir biçimde, bu düzenlemeye aykırı karar verebileceğini kabul etme sonucunu doğuracaktır. (46) Kanun koyucunun net iradesi karşısında yorum yoluyla uygulamanın kapsamını genişletmek doğru bir yaklaşım olmayacaktır. C. Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler 6216 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemlerin de bireysel başvurunun konusu olamayacağına hükmedilmiştir. Anayasanın 2 nci maddesinde Cumhuriyetin nitelikleri başlığı altında Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Ayrıca 5 inci maddesinde de, hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan engelleri kaldırmak, devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır. Yine Anayasanın 8 inci ve 123 üncü maddelerinde idarenin kanuniliği vurgulanmıştır. Hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi idarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olmasıdır. Anayasanın 125 inci maddesinin birinci fıkrasında da bu husus belirtilmesine rağmen, idarenin bazı işlemleri yargı denetimi dışında tutulmuştur Anayasası'nda Denetlenemez Đşlemler ; ilk olarak, olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleridir. Bu kararnameler, olağanüstü hal ya (45) Öykü Didem Aydın; (2011), Türk Anayasa Yargısında Yeni Bir Mekanizma: Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XV, Sayı 4, s (46) Özcan Özbey; age., s

18 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar da sıkıyönetim süresince Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından, olağanüstü halin ya da sıkıyönetim halinin gerekli kıldığı konularda çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerdir. (Anayasa madde 121, 122). Bu kararnameler, Anayasanın 91 inci maddesi çerçevesinde ancak bir yetki yasası ile çıkanlabilen (olağan) kanun hükmünde kararnamelerden tamamen farklıdır. Çünkü olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri kaynağını doğrudan anayasadan almakta olup, yasama organını devre dışı bırakmaktadır. Đkinci olarak, anayasal denetimin itiraz yoluyla yapılmasına engel olan yargısal denetim yasaklarıdır. Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler (47) (Anayasa madde 125/ 2), Cumhurbaşkanının resen imzaladığı kararlar ve emirler (Anayasa madde 105/ 2), Yüksek Askeri Şûra nın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırarak ilişik kesme kararları, (Anayasa madde 125/ 2) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararları (Anayasa madde 159/ 10) ve Yüksek Seçim Kurulunun kararları (Anayasa madde 79/2 yargı denetimi dışında tutulmuştur. Üçüncü olarak, anayasa değişiklikleridir. Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceleyip, denetleyebilmektedir. (Anayasa madde 148/1). Dördüncü olarak, Anayasanın 174 üncü maddesinde sekiz bent halinde sayılan Đnkılâp kanunlarının anayasaya aykırılığı ileri sürülemeyecektir. Bir diğer yargı denetimi dışında bırakılan durum; Anayasanın 129 uncu maddesinde, 5982 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile yapılan değişiklik ile memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında verilen disiplin cezalarının tamamı yargı denetimine açılmasına rağmen, maddenin (47) Cumhurbaşkanın yürütmenin başı olarak değil de, tarafsız devlet başkanı sıfatından kaynaklanan, başka hiçbir organın katılımı olmadan, doğrudan doğruya, sadece kendi değerlendirmesi ve tercihi doğrultusunda yaptığı işlemler, tek başına yaptığı işlemler olarak tanımlanmaktadır. Örneğin; Cumhurbaşkanının Başbakanı ataması, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu na ve Yüksek yargı organlarına üye seçmesi, Kanunları tekrar görüşülmek üzere meclise iade etmesi, kanunların anayasa aykırılığı gerekçesiyle iptal davası açması Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemlerdir. (Ergun Özbudun; age., s ) Danıştay; rektör atamaları gibi, başka organ ya da kurumların katkıları sonucu oluşturduğu işlemleri Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler arasında kabul etmemiştir. (Danıştay Beşinci Dairesinin 24/04/1996 tarih, E.1995/4152, K.1996/1717 sayılı kararı). 80

19 Hacı SARIGÜZEL Adalet Dergisi, Yıl:2013, Sayı:45, (s.63/88) dördüncü fıkrası ile hâkimler ve savcılar ile silahlı kuvvetler mensupları saklı tutularak sınırlama getirilmiştir. Son olarak ise, Anayasanın 90 ıncı maddesinin son fıkrasına göre; kanun hükmünde olan usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacaktır. (48) Yukarıda belirtilen işlem ve kararlara karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna başvurulamayacaktır. Anayasanın, idarenin her türlü işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu şeklinde âmir hükmü karşısında, Anayasanın çeşitli maddelerinde öngörülen bazı idari işlemler için yargı yolunun kapatılmasının hukuk devletinde kabulü mümkün değildir. D. Anayasa mahkemesi kararları 1982 Anayasasına göre Anayasa mahkemesi tarafından verilebilecek çeşitli karar türleri bulunmaktadır. Anayasanın 148 inci maddesinin birinci fıkrasında: Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Đçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar. hükmü yer almaktadır. Anayasa Mahkemesi karar türleri; norm denetimi sonucunda verilen kararlar ve diğer kararlar şeklinde ikiye ayrılır. Diğer karar türlerinden maksat, Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlar, siyasi parti kapatma davaları sonucunda verilen kararlar ile partilerin mali denetimi sonucunda verilen kararlardır. (49) Anayasa Mahkemesi iptal ya da itiraz yoluyla önüne gelen Anayasaya aykırılık iddiasını içeren bir davada, ilgili normu içerik açısından esas denetimi yaparak ya da Anayasada belirtilen şekil şartlarına uygunluk denetimi sonucunda, Anayasaya aykırı olmadığı kanaatine varırsa, davanın reddine karar verir. Anayasanın 152 nci maddesinin son fıkrasına göre; Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamayacaktır. Mahkeme yaptığı esas denetim ya da şekli denetim sonucunda ilgili normu veya hükmü Anayasaya aykırı bulması halinde ise iptal kararı verecektir. Anayasa Mahkemesi usule ilişkin yaptığı (48) 1982 Anayasasında denetlenemez normlar üzerine ayrıntılı bilgi için bkz. Yılmaz Aliefendioğlu; (1997), Anayasa Yargısı, Ankara, Yetkin Yayınları, s ; Đbrahim Ö. Kaboğlu; Anayasa Yargısı, s (49) Đsmail Köküsarı; (2009), Anayasa Mahkemesi Kararlarının Türleri ve Nitelikleri, 1 Bası, Đstanbul, s

20 Bireysel Başvuruya Konu Yapılamayacak Đşlem ve Kararlar norm denetimi sonucunda, başvuranın yetkisizliği, Anayasanın 152 nci maddesinde belirtilen on yıllık süre dolmaması, başvuru ile ilgili usule aykırılıklar ve dava süresinin dolması nedeniyle ret kararı verebilecektir. Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılama sonucunda ise, beraat, mahkumiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbiri, davanın reddi ve düşme kararları verebilecektir. Mahkeme, siyasi parti kapatma davaları sonucunda ise, kapatma, siyasî partinin Devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması ve ret kararı verebilir. Partilerin mali denetimi neticesinde mahkeme, kanuna uygunluk kararı, denetim sonucu hukuka aykırı gelirler ve giderlerin hazineye irat olarak kaydedilmesi kararları verebilmektedir. (50) 6216 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında bireysel başvuruya konu yapılamayacak son durum ise Anayasa Mahkemesi kararlarıdır. Anayasanın 153 üncü ve 6216 sayılı Kanunun 66 ncı maddelerinde Anayasa Mahkemesi kararlarına ilişkin düzenlenmeler yer almaktadır. Bu iki hükümde daha çok iptal davası ile itiraz yolunda verilecek kararlara ilişkin düzenlemelerin yer aldığı görülmektedir. Ayrıca Mahkeme nin Yüce Divan sıfatıyla yapmış olduğu yargılama sonucunda verdiği kararlar da vardır. Bunların dışında, Anayasanın 148 inci maddesinin son fıkrası uyarınca, Mahkeme kendisine Anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirecektir. (51) Yargı kararları açısından, 6216 sayılı Yasanın 45 inci maddesinin üçüncü fıkrası, yalnızca Anayasa Mahkemesi kararlarını açıkça bireysel başvuru yolu dışında tuttuğundan, bunun dışında adli, idari ve askeri yargının tüm kesinleşmiş kararlarına karşı bireysel başvuru yolunun açık (50) Anayasa Mahkemesi karar türleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz., Đsmail Köküsarı; age., s: 19 vd. (51) Bu görevlerin başlıcaları; Anayasanın 69 uncu maddesine göre, siyasi partilerin kapatılmasına ve devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davaları karara bağlamak, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini yapmak, Anayasanın 152 nci maddesine göre mahkemelerce itiraz yoluyla intikal ettirilen işleri karara bağlamak, Anayasanın 158 inci maddesine göre mahkeme üyeleri arasından Anayasa Mahkemesi Başkanı ve başkanvekilleri ile Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ve Başkanvekilini seçmek, Anayasanın 85 inci maddesine göre, milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ve milletvekilliklerinin düşmesine ya da milletvekili olmayan bakanların dokunulmazlıklarının kaldırılmasına Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verilmesi hâllerinde, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekilinin Anayasa, kanun veya Türkiye Büyük Millet Meclisi Đçtüzüğü hükümlerine aykırılık iddiasına dayanan iptal istemlerini 15 gün içerisinde kesin karara bağlamaktır. 82

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Yargı nedir? Türk hukukunda yargının bölümleri Anayasa Yargısı İdari Yargı Adli Yargı TEMEL HUKUK YARGI Yargı, devletin hukuk

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi

MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi MAHKEMELER (TÜRK YARGI ÖRGÜTÜ) Dr. Barış TEKSOY Hukukun Temel Kavramları Dersi ÖĞRENME HEDEFLERİMİZ - ADLİYE MAHKEMELERİ, YARGITAY - İDARE MAHKEMELERİ, DANIŞTAY - UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ - ANAYASA MAHKEMESİ

Detaylı

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA Davanın Konusu : Uyuşmazlık, davacının 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış İçin www.hukukmarket.com İSMAİL KÖKÜSARI Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI

ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI Sirküler Rapor 28.03.2013/83-1 ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi, 5.3.2013 tarihli ve 2012/73 sayılı Başvuru Kararında,

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI

ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI Sirküler Rapor 28.03.2013/84-1 ANAYASA MAHKEMESİNDEN VERGİ USUL KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi, 5.3.2013 tarihli ve 2012/829 sayılı Başvuru Kararında,

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşen mahkeme kararı, özel tüketim

Anahtar Kelimeler : Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşen mahkeme kararı, özel tüketim vergisi. Anahtar Kelimeler : Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşen mahkeme kararı, özel tüketim Özet : Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal

Detaylı

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966 1-) 1921 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir B) İl ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi kabul edilmiştir. C) Yasama ve yürütme kuvvetleri

Detaylı

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19

İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI. Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM. Genel Esaslar. I. Devletin şekli... 1...19 İÇİNDEKİLER TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Madde Sayfa BAŞLANGIÇ...17 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar I. Devletin şekli... 1...19 II. Cumhuriyetin nitelikleri... 2...19 III. Devletin bütünlüğü, resmî dili,

Detaylı

ONÜÇÜNCÜ DAİRE USUL KARARLARI. Anahtar Kelimeler : Dava Açma Süresi, Yazılı Bildirim, Başvuru Mercii ve Süresi, Hak Arama Hürriyeti

ONÜÇÜNCÜ DAİRE USUL KARARLARI. Anahtar Kelimeler : Dava Açma Süresi, Yazılı Bildirim, Başvuru Mercii ve Süresi, Hak Arama Hürriyeti T.C. D A N I Ş T A Y Esas No : 2014/3745 Karar No : 2014/3772 ONÜÇÜNCÜ DAİRE USUL KARARLARI Anahtar Kelimeler : Dava Açma Süresi, Yazılı Bildirim, Başvuru Mercii ve Süresi, Hak Arama Hürriyeti Özeti :

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM İDARENIN DENETLENMESI I. GENEL OLARAK...1 II. YARGI DIŞI DENETİM...2 A. İdari Denetim...2 1. Genel İdari Denetim...2

Detaylı

Bireysel Başvuru Yolu

Bireysel Başvuru Yolu Dr. Ebru KARAMAN Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Bireysel Başvuru Yolu İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR

Detaylı

dan itibaren ücret gelirlerine farklı (düşük oranlı) gelir vergisi tarifesi uygulamasına son veren kanuni düzenlemenin,

dan itibaren ücret gelirlerine farklı (düşük oranlı) gelir vergisi tarifesi uygulamasına son veren kanuni düzenlemenin, 04.12.2009 Açıklamalı Sirküler Rapor 2009/16 Konu: ANAYASA MAHKEMESĐ ĐPTAL KARARI SONRASINDA ÜCRETLER ÜZERĐNDEN HESAPLANACAK GELĐR VERGĐSĐNDE DĐKKATE ALINACAK GELĐR VERGĐSĐ TARĐFESĐ VE ĐHTĐRAZĐ KAYITLA

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BIRINCI BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNUN KISA KONULARI 1. 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası nın Hazırlanış ve Kabul Ediliş Süreçlerindeki Farklılıklar...1 2. Üniter, Federal ve Bölgeli

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol T.C. D A N I Ş T A Y Esas No : 2011/8665 Karar No : 2013/9005 Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol Özeti : İmar planında küçük sanayi

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM İdarenin Denetlenmesi I. GENEL OLARAK...1 II. YARGI DIŞI DENETİM...2 A. İdari Denetim...2 1. Genel İdari Denetim...2

Detaylı

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI

BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM İDARE HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI Birinci Bölüm: İdare Hukukunun Tanımı I. İdare... 3 II. İdari Fonksiyon... 4 A. Toplumun Genel ve Sürekli İhtiyaçlarının Karşılanmasına Yönelik

Detaylı

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI

HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 3.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER HUKUKUN KAYNAKLARI Yargı organları kararlarını, hukuka dayanan, hukuktan kaynaklanan, hukukun gerektirdiği kararlar olarak sunarlar. Bu açıdan yargı

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları Normlar hiyerarşisi Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARİ YARGI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM İdarenin Denetlenmesi I. GENEL OLARAK...1 II. YARGI DIŞI DENETİM...2 A. İdari Denetim...2 1. Genel İdari Denetim...2

Detaylı

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza

Detaylı

En İyisi İçin. I. Kanun-u Esasi gerçek anlamda anayasa bir monarşi öngörmemektedir. (x)

En İyisi İçin. I. Kanun-u Esasi gerçek anlamda anayasa bir monarşi öngörmemektedir. (x) Ne x t Le v e l Ka r i y e r 250ADET TAMAMIÖZGÜN ÇÖZÜMLÜAÇI KUÇLU SORU Kaymakaml ı k Sı navı nahazı r l ı k Anayasa Açı kuçl usor u Bankası En İ yi si İ çi n.. Necat i beycd.50.yı li şhanı Apt.no: 19/

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü30 Mayıs 2009 CUMARTESİResmî GazeteSayı : 27243 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2009/16 Karar Sayısı : 2009/46 Karar Günü : 12.3.2009 İTİRAZ

Detaylı

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır?

1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? 1-Hâkim ve Savcılar idari görevleri dolayısıyla aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? A) Cumhurbaşkanlığı B) Başbakanlık C) Adalet Bakanlığı D) Halk E) HSYK 3-Aşağıdakilerden hangisi adli yargının

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR S. R. BAŞVURUSU

ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR S. R. BAŞVURUSU TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR S. R. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2015/33) Karar Tarihi: 19/1/2015 BİRİNCİ BÖLÜM ARA KARAR Başkan ler : Serruh KALELİ : Burhan

Detaylı

Yargı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler

Yargı ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler Yargı ÜNİTE 9 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yargı bağımsızlığı kavramını tanımlayabilecek, Yargı içinde yer alan farklı mahkemeleri ve bunların görevlerini öğreneceksiniz. İçindekiler Yargı Yetkisi

Detaylı

TEMEL HUKUK. Hukuk ve Kaynakları

TEMEL HUKUK. Hukuk ve Kaynakları TEMEL HUKUK Hukuk ve Kaynakları HUKUK NEDİR Hukuk, toplumsal yaşam içinde kişilerin birbirleriyle ve toplumu temsil eden güçle ilişkilerini düzenleyen ve uyulması, toplumu temsil eden güç tarafından yaptırıma

Detaylı

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem ÖZETLE Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem MiLLETiN ONAYIYLA Mevcut Anayasa da Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin başıdır. Sistemin işleyişi, devletin bekası ve vatanın bütünlüğü, Türkiye

Detaylı

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR

TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA. Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR TEMEL HUKUK DERS NOTLARI SON HAFTA Öğr. Gör. Erkan ÇAKIR ANAYASANıN TEMEL ILKELERI 2 1. madde Türkiye devleti bir cumhuriyettir. 2. Madde Cumhuriyetin nitelikleri Cumhuriyetçilik Başlangıç ilkeleri Atatürk

Detaylı

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire Esas No : 2012/4237 Karar No : 2012/7610 Anahtar Kelimeler: Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi, Yatırım Teşvik Belgesi, Muafiyet Özeti: Yatırım teşvik mevzuatı koşullarına

Detaylı

Sirküler Rapor /70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI

Sirküler Rapor /70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI Sirküler Rapor 18.02.2014/70-1 ANAYASA MAHKEMESİNİN ÖZEL USULSUZLUK CEZASIYLA İLGİLİ BAŞVURUYA İLİŞKİN KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi 14/1/2014 tarihli ve 2013/5028 Başvuru Numaralı kararında, 2010 yılının

Detaylı

İTİRAZIN KONUSU: günlü, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu nun;

İTİRAZIN KONUSU: günlü, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu nun; ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Resmi Gazete tarih/sayı: 11.08.2004/25550 Esas Sayısı : 2004/26 Karar Sayısı : 2004/51 Karar Günü : 15.4.2004 İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 5. İdare Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU:

Detaylı

Cumhurbaşkanı. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Cumhurbaşkanı. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Cumhurbaşkanı Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu 2 3 Cumhurbaşkanı bir ülkede yönetim hakkının kalıtımsal, soya dayalı, kişisel olmadığını Kanyanğının dinsel kaynaklardan ilahi tanrısal

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

İdari Yargının Geleceği

İdari Yargının Geleceği İdari Yargının Geleceği Av. Zühal SİRKECİOĞLU DÖNMEZ* * Ankara Barosu. İdari Yargının Geleceği / SİRKECİOĞLU DÖNMEZ Ülkemiz Hukuk Fakültelerinde iki Ana Bilim dalı vardır: Özel Hukuk ve Kamu Hukuku. Özel

Detaylı

TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı

TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı TÜRK YARGI SİSTEMİ YARGITAY Öğr. Gör. Ertan Cem GÜL MYO Hukuk Bölümü Adalet Programı Yargıtay, tanımı Anayasa ile yapılan, işlevleri, mensupları ve bunların seçimi ve diğer kuruluş esasları, Anayasa'da

Detaylı

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK) ŞİKAYET NO : 2015/5132 KARAR TARİHİ : 01/04/2016 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU : Türkiye Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler

Detaylı

Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb. bütünü.

Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb. bütünü. MEVZUAT Bir ülkede yürürlükte olan yasa, tüzük, yönetmelik vb. bütünü. NORMLAR HİYERARŞİSİ ANAYASALAR Dünya daki ilk Anayasa: 1787 ABD Anayasası İkincisi: 1791 Fransız Anayasası Türkiye'de anayasal hareketler

Detaylı

EMLAK VERGİSİNDEN MUAF OLAN TAŞINMAZLA İLGİLİ DÜZENLENEN ÖDEME EMRİNE İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZMA KARARI

EMLAK VERGİSİNDEN MUAF OLAN TAŞINMAZLA İLGİLİ DÜZENLENEN ÖDEME EMRİNE İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZMA KARARI Sirküler Rapor 08.10.2013/180-1 EMLAK VERGİSİNDEN MUAF OLAN TAŞINMAZLA İLGİLİ DÜZENLENEN ÖDEME EMRİNE İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZMA KARARI ÖZET : Danıştay Dokuzuncu Daire Başkanlığının 25.04.2013 Tarih,

Detaylı

İYİ İDARE YASASI İÇDÜZENİ. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. İKİNCİ KISIM İyi İdarenin İlkeleri

İYİ İDARE YASASI İÇDÜZENİ. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. İKİNCİ KISIM İyi İdarenin İlkeleri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle Kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNE YAPILMIŞ BAZI BAŞVURULARIN TAZMİNAT ÖDENMEK SURETİYLE ÇÖZÜMÜNE DAİR KANUN YAYIMLANDI

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNE YAPILMIŞ BAZI BAŞVURULARIN TAZMİNAT ÖDENMEK SURETİYLE ÇÖZÜMÜNE DAİR KANUN YAYIMLANDI Sirküler Rapor 21.01.2013/33-1 AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNE YAPILMIŞ BAZI BAŞVURULARIN TAZMİNAT ÖDENMEK SURETİYLE ÇÖZÜMÜNE DAİR KANUN YAYIMLANDI ÖZET : 23 Eylül 2012 tarihi itibarıyla Avrupa İnsan

Detaylı

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi M. Gözde ATASAYAN Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 A. «KAMU HİZMETİ» KAVRAMI...1 1. Kamu Hizmetinin Klasik Tanımı...1

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNDEN GVK GEÇİCİ 73 ÜNCÜ MADDEYLE İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI

ANAYASA MAHKEMESİNDEN GVK GEÇİCİ 73 ÜNCÜ MADDEYLE İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI Sirküler Rapor 16.12.2013/216-1 ANAYASA MAHKEMESİNDEN GVK GEÇİCİ 73 ÜNCÜ MADDEYLE İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi, 21.11.2013 tarihli ve 2013/4413 Başvuru

Detaylı

4 Ocak 2004 Tarihli Resmi Gazete Sayı: Başbakanlık Genelgesi 2004/12 Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkının Kullanılması

4 Ocak 2004 Tarihli Resmi Gazete Sayı: Başbakanlık Genelgesi 2004/12 Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkının Kullanılması 4 Ocak 2004 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 25356 Başbakanlık Genelgesi 2004/12 Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkının Kullanılması T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü Sayı : B.02.0.PPG.0.12-320-1327

Detaylı

BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ SONUÇLARI

BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ SONUÇLARI BİREYSEL BAŞVURU KARARLARININ SONUÇLARI 1-Anayasa Mahkemesinin İş Yükünün Artması Sonucu Adil Yargılanma Hakkının İhlali 2-Anayasa Mahkemesinin Yetkilerinin Artması Sonucu Otoritesinin Güçlenmesi 3-Avrupa

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Kamulaştırma, Mülkiyet Hakkının Korunması, Ek Protokol - 1

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Kamulaştırma, Mülkiyet Hakkının Korunması, Ek Protokol - 1 T.C. D A N I Ş T A Y Esas No : 2012/3492 Karar No : 2013/5107 Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Kamulaştırma, Mülkiyet Hakkının Korunması, Ek Protokol - 1 Özeti : Kentsel dönüşüm ve

Detaylı

ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ

ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XVII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ ZAMAN BAKIMINDAN ETKİSİ

Detaylı

İDARİ YARGI ( ADL104U )

İDARİ YARGI ( ADL104U ) İDARİ YARGI ( ADL104U ) KISA ÖZET kolayaof.com İDARİ YARGI - ADL104U İÇİNDEKİLER Ünite Ünite Adı Sayfa Ünite 1 : İdarenin Denetlenmesi 1 Ünite 2 : İdari Yargı Yetkisi Ve Yargı Düzenleri 4 Ünite 3 : İdari

Detaylı

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği

Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği Davacı ve Yürütmenin Durdurulmasını İsteyenler : 1- Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği 2- Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği 3- Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği 4- İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği 5-

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR:

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR: ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru 1982 Anayasası nın 148. ve 149. Maddeleri ile geçici 18. maddesi hükümleri ve ayrıca 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

Detaylı

EĞİTİMİN HUKUKSALTEMELLERİ. 7. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL

EĞİTİMİN HUKUKSALTEMELLERİ. 7. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL EĞİTİMİN HUKUKSALTEMELLERİ 7. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL EĞİTİM VE HUKUK HUKUKUN AMAÇLARI HUKUKUN DALLARI EĞİTİM HUKUKU HUKUKUN KAYNAKLARI ULUSLARARASI BELGELERDE

Detaylı

İŞ HUKUKU TEMEL HUKUK Kanunların Özellikleri

İŞ HUKUKU TEMEL HUKUK Kanunların Özellikleri İŞ HUKUKU TEMEL HUKUK Yrd.Doç.Dr. A. Erkan KARAMAN Kanunların Özellikleri Yasama organının yaptığı düzenlemelerin biçimsel anlamda kanun olabilmesi için, yazılı bir metin içinde, genel ve soyut nitelikte

Detaylı

II. ANAYASA MAHKEMESİNİN YETKİSİNİN KAPSAMI

II. ANAYASA MAHKEMESİNİN YETKİSİNİN KAPSAMI İÇİNDEKİLER I. GENEL AÇIKLAMALAR 1. Bireysel başvuru nedir? 2. Bireysel başvurunun temel nitelikleri nelerdir? 3. Bireysel başvuru yolu hangi ülkelerde uygulanmaktadır? 4. Ülkemizde bireysel başvuru kurumuna

Detaylı

Başvuru kararının tam metni için tıklayınız.

Başvuru kararının tam metni için tıklayınız. Başvuru kararının tam metni için tıklayınız. Esas Sayısı : 2016/38 Karar Tarihi : 5.5.2016 R.G. Tarih Sayı : Tebliğ edildi. ANAYASA MAHKEMESİ KARARI İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 1. İdare Mahkemesi İTİRAZIN

Detaylı

T.C. D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785. Karar No : 2012/3582

T.C. D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785. Karar No : 2012/3582 T.C D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785 Karar No : 2012/3582 Anahtar Kelimeler : Haciz İşlemi, İhtiyati Haciz, Şirket Ortağı, Teminat, Kişiye Özgü Ev Eşyaları Özeti: Teşebbüsün muvazaalı olduğu

Detaylı

VERGİ SORUMLUSUNUN İDARİ DAVA AÇMA HAKKININ BULUNDUĞUNA İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZULMASINA İLİŞKİN KARAR YAYIMLANDI

VERGİ SORUMLUSUNUN İDARİ DAVA AÇMA HAKKININ BULUNDUĞUNA İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZULMASINA İLİŞKİN KARAR YAYIMLANDI Sirküler Rapor 20.12.2011/ 149-1 VERGİ SORUMLUSUNUN İDARİ DAVA AÇMA HAKKININ BULUNDUĞUNA İLİŞKİN KANUN YARARINA BOZULMASINA İLİŞKİN KARAR YAYIMLANDI ÖZET : Danıştay Üçüncü Daire Başkanlığının 17.10.2011

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? İdare nedir? Organik anlamda idare-fonksiyonel Anlamda İdare Hukuk devleti İdare teşkilatı İdari davalar İDARE HUKUKU Devletin 3 fonksiyonu vardır:

Detaylı

SİRKÜLER İstanbul, Sayı: 2017/120 Ref: 4/120

SİRKÜLER İstanbul, Sayı: 2017/120 Ref: 4/120 SİRKÜLER İstanbul, 24.07.2017 Sayı: 2017/120 Ref: 4/120 Konu: KANUNİ SÜRESİNDEN SONRA İHTİRAZİ KAYITLA BEYANNAME VERİLİP VERİLEMEYECEĞİ TARTIŞMASI ÜZERİNE BİR ANAYASA MAHKEMESİ KARARI İstanbul 9. Vergi

Detaylı

7035 SAYILI YASA İLE TEMYİZ SÜRELERİ DEĞİŞTİ

7035 SAYILI YASA İLE TEMYİZ SÜRELERİ DEĞİŞTİ 7035 SAYILI YASA İLE TEMYİZ SÜRELERİ DEĞİŞTİ Ceza ve hukuk yargılamasında 05.08.2017 tarihinden itibaren verilen kararlara karşı, (5 Ağustos 2017 Tarihli ve 30145 Sayılı Resmî Gazete Mükerrer yayınlanan

Detaylı

Sirküler No: 049 İstanbul, 17 Haziran 2016

Sirküler No: 049 İstanbul, 17 Haziran 2016 Sirküler No: 049 İstanbul, 17 Haziran 2016 Konu: Anayasa Mahkemesi nin adil ve mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediğine ilişkin değerlendirmelerini içeren bireysel başvuru kararı. Özet: İdarece verilen

Detaylı

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU Volkan ERDOĞDU* Öz Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye nin taraf olduğu protokoller kapsamında koruma altına alınan

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları (devam) Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi yolları içermesi

Detaylı

Sirküler Rapor 1804.2014/108-1

Sirküler Rapor 1804.2014/108-1 Sirküler Rapor 1804.2014/108-1 DANIŞTAY IN TAKAS DURUMUNDA ÖDENDİĞİ YASAL BELGE VE DEFTERLERLE KANITLANAMAYAN KDV NİN İNDİRİLECEK KDV OLARAK DİKKATE ALINMAMASI İLE İLGİLİ KANUN YARARINA BOZMA KARARI ÖZET

Detaylı

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ :

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ŞİKAYETİN KONUSU : Özel büro ve turizm tesisleri

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ DERİN BAŞVURUSU. (Başvuru Numarası: 2014/13462)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ DERİN BAŞVURUSU. (Başvuru Numarası: 2014/13462) TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR BARIŞ DERİN BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2014/13462) Karar Tarihi: 22/12/2016 BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan ler Raportör Yrd. Başvurucu : Burhan ÜSTÜN

Detaylı

DANIŞTAYIN SÜRESİNDE AÇILMAYAN DAVAYLA İLGİLİ KANUN YARARINA BOZMA KARARI

DANIŞTAYIN SÜRESİNDE AÇILMAYAN DAVAYLA İLGİLİ KANUN YARARINA BOZMA KARARI Sirküler Rapor 26.07.2012/139-1 DANIŞTAYIN SÜRESİNDE AÇILMAYAN DAVAYLA İLGİLİ KANUN YARARINA BOZMA KARARI ÖZET : Danıştay Üçüncü Daire Başkanlığının E: 2010/6979 K: 2012/667 sayılı Kanun Yararına Bozma

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi, bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesi, ücret

Anahtar Kelimeler : Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi, bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesi, ücret Anahtar Kelimeler : Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi, bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesi, ücret Özet : Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi tarafından yapılan bireysel başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.5.2005 tarihli ve 5352 Sayılı Adli Sicil Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim gerekçesi ile birlikte ektedir. Gereğini arz ederim. 29 Ocak

Detaylı

I sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunun başvuru konusu kuralının Anayasaya aykırılığı sorunu:

I sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunun başvuru konusu kuralının Anayasaya aykırılığı sorunu: Davacı şirket tarafından defter ve belgeler ile aylık ücret bordrolarının kanuna uygun düzenlenmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanunun 102/l-e-4ve 5. maddelerine istinaden şirket adına kesilen toplam 3.064,50

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Merciine Tevdi Kararı, Süre Aşımı Dava Açma Süresi

Anahtar Kelimeler : Merciine Tevdi Kararı, Süre Aşımı Dava Açma Süresi Onbeşinci Daire Yargılama Usulü Kararları İdare Mahkemesi'nce verilen karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile

Detaylı

DEVLET MEMURLARININ ŞİKAYET VE MÜRACAATLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

DEVLET MEMURLARININ ŞİKAYET VE MÜRACAATLARI HAKKINDA YÖNETMELİK DEVLET MEMURLARININ ŞİKAYET VE MÜRACAATLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (R.G.:12.01.1983 / 17243) BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler Amaç Madde 1-Bu Yönetmelik Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları ile ilgili

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ

ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ (Danıştay Karar İncelemesi) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 29 Ocak 2013 Nr. Ref.: RK 359/13 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: KI 69/12 Başvurucu İkinci Dünya Savaşı Sivil Malulleri Birliği Kosova Yüksek Mahkemesi nin KRJA nr. 6/2011 sayı ve 8 Mayıs

Detaylı

Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları. Pozitif Hukuk: İdeal Pozitif Hukuk. Hukukun Dalları. Maddi Hukuk- Biçimsel Hukuk

Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları. Pozitif Hukuk: İdeal Pozitif Hukuk. Hukukun Dalları. Maddi Hukuk- Biçimsel Hukuk Hukukun Dalları Hukukun Kaynakları Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN İdeal Pozitif Hukuk İdeal Hukuk: Doğal (tabii) veya olması gereken hukuktur. İnsanların zihinlerinde ve vicdanlarında yaşayan hukuka denir.

Detaylı

T.C. DANIŞTAY Yedinci Daire. Anahtar Kelimeler : Katma Değer Vergisi, Müteselsil Sorumluluk, Ek Tahakkuk, İdari İşlemin İcrailiği

T.C. DANIŞTAY Yedinci Daire. Anahtar Kelimeler : Katma Değer Vergisi, Müteselsil Sorumluluk, Ek Tahakkuk, İdari İşlemin İcrailiği T.C. DANIŞTAY Yedinci Daire Esas No : 2009/1602 Karar No :2013/6426 Anahtar Kelimeler : Katma Değer Vergisi, Müteselsil Sorumluluk, Ek Tahakkuk, İdari İşlemin İcrailiği Özeti : Müteselsil sorumlulardan

Detaylı

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ I. İNSAN HAKLARI KAVRAMI 3 II. İNSAN HAKLARININ ULUSLARARASI DÜZEYDE KORUNMASI 4 1. Birleşmiş Milletler Örgütü 4 2. İkinci Dünya

Detaylı

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR. DURUŞMA TALEPLİDİR. ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALILAR : Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı : Oğuzlar Mah. Barış Manço Cad. Av. Özdemir Özok

Detaylı

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU İKİNCİ DAİRE KARARI Esas No 2013/149. Karar No 2013/1034

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU İKİNCİ DAİRE KARARI Esas No 2013/149. Karar No 2013/1034 Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İkinci Dairesi aşağıda isimleri yazılı üyelerin katılımı ile tarihinde toplandı....eski Hâkimi hâlen emekli... (... ) ile... Hâkimi... (...) hakkında, Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

T.C. DANIŞTAY BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2004/4439 İTİRAZ YOLUYLA ANAYASA MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI KARARI

T.C. DANIŞTAY BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2004/4439 İTİRAZ YOLUYLA ANAYASA MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI KARARI İTİRAZ YOLUYLA ANAYASA MAHKEMESİNE BAŞVURULMASI KARARI Türk Tabipler Birliği Merkez Konseyi tarafından, 5.5.2004 günlü, 25453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Sağlık ve Yardımcı Sağlık Personeli Tarafından

Detaylı

İPTAL BAŞVURUSUNA KONU OLAN YASA MEDDESİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMA:

İPTAL BAŞVURUSUNA KONU OLAN YASA MEDDESİ İLE İLGİLİ AÇIKLAMA: Sanık. 30/08/2014 tarihinde emniyet görevlileri tarafından yapılan üst aramasında uyuşturucu olduğu değerlendirilen madde ele geçirildiği, ekspertiz raporu uyarınca ele geçirilen maddenin uyuşturucu niteliğine

Detaylı

Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı

Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2010/2495 Karar No : 2014/7763 Anahtar Kelimeler : Hakim, savcı, havaalanı, VİP hakkında. Özet : Hakim ve savcıların havaalanlarında VIP uygulamasından yararlanamayacağı

Detaylı

Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir. 688 Sıra Sayılı Kanun uyarınca, İnternet Ortamında Yapılan Yayınların

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 1. DEMOKR AT PARTI İKTIDARININ SONUNA DOĞRU...9 1.1. DP nin Muhalefete Karşı Tutumu...9 1.1.1.

Detaylı

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar. Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar Türkiye nin Yönetim Yapısı Doç. Dr. Aslı Yağmurlu Yardımcı Kuruluşlar Hükümete veya bakanlıklara görevlerinde yardımcı olmak, belirli konularda görüş bildirmek, bir idari

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU RET KARARI :F.Y.

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU RET KARARI :F.Y. T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU ŞİKAYET NO : 04.2013.1870 KARAR TARİHİ : 10/03/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU :F.Y. : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ziyabey Cad. No:6 Balgat/ANKARA

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER

KAMU YÖNETİMİ. 5.Ders. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER KAMU YÖNETİMİ 5.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 TÜRK KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI (MERKEZ ÖRGÜTÜ) DEVLETİN TEMEL ORGANLARI KAMU YÖNETİMİNİN YAPISI MERKEZ (BAŞKENT) ÖRGÜTÜ Cumhurbaşkanı Bakanlar kurulu Başbakan

Detaylı

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI

OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI OLAĞANÜSTÜ HAL KAPSAMINDA GÖREVDEN ÇIKARILAN, İHRAÇ EDİLEN, UZAKLAŞTIRILAN KAMU PERSONELİNİN HUKUKİ HAKLARI Türk Psikologlar Derneği Vekili Av. Mehmet Ferit aka Bu metinde sırasıyla 21.7.2016 tarihinde

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR

ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR M. A. G. J. BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2015/1832) Karar Tarihi: 13/2/2015 ARA KARAR ler : Alparslan ALTAN : Serdar ÖZGÜLDÜR Osman Alifeyyaz

Detaylı

1. Ceza Hukukunun İşlevi, Kaynakları ve Temel İlkeleri. 2. Suçun Yapısal Unsurları. 3. Hukuka Aykırılık Unsuru

1. Ceza Hukukunun İşlevi, Kaynakları ve Temel İlkeleri. 2. Suçun Yapısal Unsurları. 3. Hukuka Aykırılık Unsuru 1. Ceza Hukukunun İşlevi, Kaynakları ve Temel İlkeleri 2. Suçun Yapısal Unsurları 3. Hukuka Aykırılık Unsuru 4. Ceza Sorumluluğunu Kaldıran ve Azaltan Nedenler 5. Suçun Özel Görünüm Biçimleri 1 6. Yatırım

Detaylı

ĐKĐNCĐ DAĐRE. (Başvuru No. 14697/07) KARAR STRAZBURG. 24 Eylül 2013

ĐKĐNCĐ DAĐRE. (Başvuru No. 14697/07) KARAR STRAZBURG. 24 Eylül 2013 ĐKĐNCĐ DAĐRE BEŞERLER YAPI SAN. VE TĐC. A.Ş. / TÜRKĐYE (Başvuru No. 14697/07) KARAR STRAZBURG 24 Eylül 2013 Đşbu karar nihai olup, şekli düzeltmelere tabi tutulabilir. T.C. Adalet Bakanlığı, 2013. Bu gayrıresmi

Detaylı