Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet Subalterns in the Periphery: Conservative Opposition in the Early Republic

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet Subalterns in the Periphery: Conservative Opposition in the Early Republic"

Transkript

1 Akademik İncelemeler Dergisi (Journal of Academic Inquiries) Cilt/Volume: 10, Sayı/Issue: 1, Yıl/Year: 2015 ( ) 109 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet Subalterns in the Periphery: Conservative Opposition in the Early Republic Öz Türk Modernleşmesi tartışmalarında din ve dini yaşantı konuları siyasal alanda devam eden laiklik tartışmalarının ve siyasi tarih yazımı anlayışının gölgesinde kalmaktadır. Türk modernleşmesi literatürüne hâkim olan çatışma ve telfik paradigmaları özellikle erken Cumhuriyet Dönemi ndeki taşradaki dini yaşantı ve muhalefeti açıklamak için yeterli olmamaktadır. Türk modernleşmesinin bu yönünü ele almak için, Maduniyet Ekolü çerçevesinde geliştirilen tarih yazım metodu kullanılabilir. Taşradaki dini muhalefet Maduniyet perspektifinden değerlendirildiğinde ulaşabildiği metot ve enstrümanlarla Cumhuriyet modernleşmesine direnen aktörlerin varlığı göze çarpmaktadır. Dönemin aktörlerinin hatıratı bu çalışmanın temel kaynağıdır. Bu hatıratlardaki anlatılar madun muhalefet biçimleri perspektifinden değerlendirilecektir. Sonuç olarak hatıralara dayanan maduniyet okuması Türk modernleşmesinin ele alınan boyutu ve yönüyle ilgili yeni sorular sorup cevaplarını aramaya imkân sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Türk Modernleşmesi, Çatışma Paradigması, Telfik Paradigması, Maduniyet Ekolu, Dini Yaşantı ve Muhalefet. Yrd. Doç. Dr., İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü, gmail.com Bu makale ithenticate sistemi tarafından taranmıştır. DOİ: /aid.15644

2 110 Abstract In Turkish Modernization discussions, religion and religious life issues are often overshadowed by political historiography and laicism discussions in the political arena. Conflict and incorporation paradigms which dominate the Turkish modernization literature are not adequate specifically to explain the religious life and opposition in the periphery of the early Republican period. In order to discuss this aspect of Turkish Modernization, Subaltern historiography could be employed. When the peripheral religious opposition evaluated through Subaltern perspective, actors resisting against the Republican modernization with methods and instruments available to them can be understood. Particularly the memoirs written by people living in this period prove to be basic sources of information for such analysis. Memoirs of religiously conservatives actors will be analyzed from the aspect of Subaltern studies. As a result, subaltern historiography based on memoirs offers new possibilities of asking questions and finding answers about the alternative readings of Turkish modernization. Keywords: Turkish Modernization, Conflict Paradigm, Incorporation Paradigm, Subaltern School, Religious Life and Opposition

3 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 111 Türk Modernleşmesi tartışmalarında, din ve dini yaşantı konuları, siyasal alanda devam eden laiklik tartışmalarının ağırlığı altında ezilmekte ve kendine müstakil bir alan bulmakta sıkıntı çekmektedir. Akademik sahada ise bu alan sıkıntısının başat nedenlerinden birisi Türk modernleşmesi sahasında etkinliğini koruyan hâkim tarih yazım biçimleridir. Her ne kadar günümüzde Osmanlı modernleşmesi ile Türk modernleşmesi arasındaki devamlılığı vurgulayan intibak paradigması olarak isimlendirilebilecek tezler (Zürcher, 2005; Mardin, 2006) artan bir sayı ve etkinlikte ileri sürülse de, çatışma ve kopuş tezi (Tunaya, 2007; Berkes, 1998) olarak isimlendirebileceğimiz, Osmanlı Modernleşmesi ile Türk Modernleşmesini birbirinden iki ayrı süreç olarak konumlandıran ve bu süreçleri gelenekle modernin çatışması olarak açıklayan görüş hâkimiyetini korumaktadır. Bu görüş temel olarak Türk modernleşmesini dinden beslenen geleneksel güçlerle, ulus devletleşme sürecinde hâkim olan modern güçlerin bir çatışması olarak ele almaktadır. Bu bakış açısının tabii bir neticesi olarak, din ve dini hayat olguları çoğunlukla rejim karşıtı hareketler ve ayaklanmalar bağlamında ele alınmış, din gibi toplumsallıktan bağımsız anlaşılması imkânsız bir kurumun toplumsal ifade biçimleri ve pratikleri göz ardı edilmiştir. Var olan bu hâkim tarih yazımı ve söylemin bir diğer neticesi olarak da mevzu devamlı Cumhuriyet parantezinde ele alınmış, dini yaşantı ve din-toplum ilişkileri alanında Osmanlı dan devralınan miras göz ardı edilmiştir. Modernist ve/veya Kemalist tarih yazımı ve söylem, yukarıda intibak paradigması olarak adlandırdığımız çerçeveden hadiselere bakan tarihçiler tarafından eleştirilmiştir. Bu tarih yazımına getirilen eleştirilerden birisi, bu ekolün Osmanlı ile Cumhuriyet arasında var olan modernleşme bağlamındaki devamlılığı göz ardı ettiğidir. Cumhuriyet reformları olarak bildiğimiz reformların hemen hemen hiç birisi yoktur ki Osmanlı modernleşme çabaları sürecinde dile getirilmemiş ve tartışılmamış olsun. Aynı şekilde Osmanlı modernleşme çabaları ile Cumhuriyet modernleşmesi arasında kadrolar bağlamında da bir devamlılık vardır. Osmanlı nın Jön Türk subay, memur ve düşünürleri, 1923 de kurulan yeni Cumhuriyet in elitleri ve yöneticileri olarak etkinliklerine devam etmişlerdir. İntibak paradigmasının çatışma paradigmasına getirdiği bir diğer eleştiri ise Cumhuriyet modernleşmesi sırasında din-devlet ilişkilerinin bir karşıtlıktan daha çok karşılıklı dönüştürme/ dönüştürmeye çabalama ekseninde cereyan ettiğidir. Cumhuriyet ilk

4 112 zamanlarından başlayarak Diyanet İşleri Başkanlığı eliyle hurafelerden arınmış bir din yaratmaya çalışmış, ileriki yıllarda İmam Hatip Okulları aydın din adamları yetiştirmeye çalışmıştır. Modernist ve belki de Kemalist olarak isimlendirebileceğimiz bu tarih yazımına ve söyleme karşılık, dini muhafazakâr olarak isimlendirebileceğimiz bir başka söylem gelişmiş, ancak bu muhalif bakış açısı da istisnaları (Kara, 2009), olmakla birlikte tepkisel olmanın bir neticesi olarak özgün tezler ileri sürememiştir. Kemalizimden etkilenen tarihçiler, Türk modernleşmesinde dini hayat bahsini, ileri ve gerici güçler tartışmasına hapsederken, dini muhafazakâr söylem de dini yaşantıyı sadece mücadele ekseninde ele almış, bütün bir toplumsallığı tek parti rejiminin baskıcı uygulamalarına ve bu uygulamalara karşı sergilenen mücadele\muhalefete indirgemiştir. Dini muhafazakâr söylemle ilgili bir diğer dikkat çekicisi husus ise bu söylemin de kendi içerisinde bir kopuş algısını barındırmasıdır. Bu söylemi içeren ilgi çekici çalışmalardan birinde Türkiye de din-devlet ilişkileri dine bağlı devlet sistemi, Türkiye de yarı dini devlet ve laikliğe doğru gidiş ve Türkiye de devlete bağlı din sistemi başlıkları ile üç ana dönemde tartışmakta ve bu anlamda Cumhuriyet i, saltanat ve hilafetin ilgalarını dönüm noktası olarak ele almaktadır (Ceylan, 1989: 25-31). Muhafazakâr söylem Osmanlı dönemini çokça dini değer, terim ve referanslar üzerinden okumakta, Cumhuriyet e kıyasla Osmanlı yı dini meselelerde bir altın çağ olarak betimlemektedir. Buna mukabil Cumhuriyet in ilanı ile Osmanlı Dönemi nin temel unsurunu oluşturan din adamları, âlimler, evliyalar ile dolu ve bunlara paralel olarak dindar toplumdan, birden cenazeleri yıkayacak imamların dahi bulunamadığı (aktaran; Kara, 2009: 338) bir başka toplumsallığa geçildiğini iddia etmektedir. Bu açıdan baktığımızda modernist ve muhafazakâr tezler kopuş düşüncesinde ittifak edip, neyin ne noktada kopuşa ve kesintiye uğradığı noktasında ayrışmaktadırlar. Cumhuriyet Diyanet İşleri Başkanlığı, İmam Hatip Okulları ve benzeri araçlarla kendi modernleşmeci, ulus devletçi ideolojisine uygun bir din yorumunu toplumda hâkim kılmaya çalışırken, muhafazakâr kitleler Cumhuriyet in bu dönüştürme araçlarını bir dönüşüme tabi tutarak, yeni rejime eklemlenmenin mecraları haline getirmişlerdir; İmam Hatip Okulları ndan erken dönem Cumhuriyet elitinin hayalini kurduğu aydın din adamları yetişmemiş, öngörülemeyen bir sonuç olarak bu okullar dini muhafazakâr yukarı doğru sosyal hareketliliğin

5 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 113 ve muhalefetin siyasi ve toplumsal sahada temel mecralarından birisi haline gelmiştir (Çağlar, 2013a: 47). Kaldı ki devletin dini alanı belirleme ve düzenleme isteği ve çabası da Cumhuriyet e mahsus bir durum değildir. Osmanlı devlet sisteminde kuvvetli bir merkezi dini teşkilat ve sınıfın olduğu ve zaman zaman bu merkezi din anlayışı ile yerel ve/ veya heterodoks dini görüşler arasında çatışma olduğu bilinmektedir (Ocak, 2003: 92-96). Modernist Kemalist tarih yazımı ve söylem yukarıda kısaca özetlenen ve örneklenen görüşler ekseninde eleştiriye tabi tutulurken, popüler muhafazakâr söylem bu söyleme Kemalist eleştirileri sayılmazsa- pek fazla sorgulamaya tabi tutulmamıştır. Muhafazakârlar bir yandan erken Cumhuriyet Dönemi nde dini eğitimin yasaklanması nedeniyle cenazeleri kaldıracak imamların dahi bulunamadığı söylemini geliştirirken, öte yandan aynı kesim büyük hocalarının, din adamlarının, müderrislerinin var olan baskıya rağmen nasıl yılmadan medrese geleneği içerisinde öğrenci yetiştirdiklerini, hafız yetiştirdiklerini, dine ve dini hayata sahip çıktıklarını anlatmaktadırlar. Görünüşte kendi içerisinde çelişkili olan bu söylemi açıklamanın yöntemi erken Cumhuriyet Dönemi nde özellikle taşrada dini yaşantının izlerini sürmek, bu izleri takip ederek bu söylemi doğuran toplumsallığı ve bu söylemi anlamlandırmaktır. Çelişkili görünen bu söylemleri sorunsallaştırmak ve buradan yola çıkarak Türk modernleşmesinde din-devlet-toplum ilişkilerini çatışma ve telfik paradigmaları dışında üçüncü bir perspektiften ele almak bu çalışmanın en temel gerekliliğini oluşturmaktadır. Türk modernleşmesinde din-devlet-toplum ilişkilerini maduniyet paradigması ekseninde ele almak mevcut alternatif okumaları arttırarak Türk modernleşmesi tarih yazımını siyasi tartışmaların ve tarih yazımının etkisinden kurtarmak açısından kıymetlidir. Bu amaçlardan ve ihtiyaçtan hareket eden bu çalışma öncelikle, Türkiye deki muhafazakâr toplumsallığı maduniyet çerçevesine oturtarak, onu üst anlatılardan ve siyasi tartışmaların ağırlığından kurtarmanın imkânını aramaktadır. Bu anlamda makale özellikle erken Cumhuriyet Dönemi nde taşrada dini hayatın nasıl şekillendiğini, insanların devletin baskıcı politikalarına karşı nasıl stratejiler geliştirdikleri ve hangi araçlarla dini yaşantılarını devam ettirip geleneği sonraki kuşaklara aktardıklarını örneklendirip, bu örneklere dayanarak dini

6 114 muhafazakârlığı maduniyet perspektifi içerisinde ele almanın imkânını tartışacaktır. İlk bölümde, tek parti döneminde taşradaki dini hayatı tarif eden muhafazakar söylemin örnekleri verilecek ve bu örnekler üzerinden bir sorunsallaştırma yapılacaktır. Takip eden bölümde, ise sorunsalın maduniyet perspektifinden ele alınmasının imkânı sorgulanacaktır. Daha sonra muhafazakar muhalefet biçimlerini arada kalmışlık, tavassut, simülasyon gibi madun direniş biçimleri açıklayabilecek vakalar ve anlatılar aktarılacaktır. Sonuç bölümünde sergilenen örneklere ve aktarılan kavramsal tartışmalara dayanarak muhafazakâr direniş biçimlerinin madun kimliği içerisinde değerlendirilmesine dönük çıkarımlar aktarılıp, Türk modernleşmesini var olan paradigmalara bir katkı olarak maduniyet perspektifinden okumanın imkânı ve avantajları üzerinde durulacaktır. Erken Cumhuriyet Dönemi nde yaşamış ve bahsi gecen türden bir toplumsallığı tecrübe etmiş/kurmuş olan aktörlerin daha önce çeşitli şekil ve vesilelerle yayınlanmış hatıratları makalenin ana kaynağını ve verisini teşkil edecektir. Çalışma boyunca sık sık bahsedilen aktörlerin anlatımlarına yer verilecek, mümkün olduğu kadar tanıklar konuşturulup yorum ve analizler tanıklıkların ve hatıraların akabinde ayrıca verilecektir. Hayrettin Karaman (2008) ve Ali Kemal Saran ınkı gibi (2013) sahipleri tarafından kaleme alınmış hatıraların yanında Kutuz Hoca nınkiler gibi (Kara, 2000) birinci dereceden yakınları veya araştırmacılar tarafından hatıra sahibinin anlatımına dayanarak kaleme alınan hatıralar da çalışma boyunca kullanılacaktır. Yararlanılacak bir diğer hatıra türü ise sahipleri, yakınları veya araştırmacılar tarafından hatıra formunda kaleme alınmayıp, çeşitli akademik çalışmalar çerçevesinde derlenip aktarılmış olan tanıklıklardır. Bu noktada makalenin temelini oluşturan tanıklıkların zaman ve mekânıyla ilgili bazı noktaları açıklığa kavuşturmak faydalı olacaktır. Erken Cumhuriyet Dönemi kavramı, onunla kısıtlı olmamakla birlikte Cumhuriyet Halk Partisi nin (CHP) kadrolarının ve ideolojisinin egemen olduğu yılları arasındaki döneme denk düşmektedir. Ancak bu dönemlendirme 1923 le birlikte kesin olarak başlayıp, Demokrat Parti nin iktidarı devraldığı tarih olan 1950 ile birlikte birden ve kati olarak biten bir durum olmaktan ziyade, din-toplum-devlet ilişkilerinde devletin diğerleri üzerinde baskıcı bir denetim kurduğu dönemi yansıtmaktadır. Aynı şekilde taşra kavramı her ne kadar sık sık coğrafi taşra ile örtüşse bile, coğrafya ile kısıtlı kalmayıp, zamanın hâkim ide-

7 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 115 olojisine göre kıyıda, köşede, kenarda kalmış olan mekânları, kişileri, kurumları, değerleri ve hayat tarzlarını ifade etmektedir. Bu iki kavramın fiziksel boyutlarından çok daha geniş anlamda kullanılması bu makale göz önüne alındığında operasyonel bir kolaylık sağlamanın yanında, ileride açıklanacağı gibi muhafazakar madun söylemin kullandığı bir enstrüman olarak muğlaklığa dikkat çekmek için tercih edilmiştir. Muhalefet Alanı Olarak Söylem ve Muğlaklık: Ölüleri Yıkayacak İmam Bulamıyorduk Erken Cumhuriyet Dönemi nde dini alandaki kısıtlamalar ve özellikle din eğitimin engellenmesi neticesinde, bu dönemde insanların cenaze defnini de içeren birçok dini ritüeli hakkıyla gerçekleştirmek imkânından yoksun oldukları, muhafazakâr söylemde sıklıkla ifade edilen bir durumdur. Bu iddia genelde daha çarpıcı olması açısından Ölülerimizi yıkayacak imam bulamıyorduk şeklinde formüle edilir. Bu söylemin çok sayıdaki örnekleri arasından aşağıdaki iki tanesine bakmak yeterli olacaktır. İlk örnek oldukça geniş bir ağa, etkinliğe ve kaynağa sahip bir cemaatin (Süleyman Hilmi Tunahan cemaati) lideri olan Kemal Kacar a aitken, ikinci örnek Ali Saran 1 ise köyündeki kanunen yasak fakat toplum tarafından itibar gören medresede eğitimini tamamlamış ve hayatının geri kalan kısmında da dini faaliyetlerine camide görev yapan, çocuklara dini eğitim veren imam/hoca ve diyanet kadrolarında müftü olarak devam etmiş taşra kökenli daha lokal bir figürdür; Nazlı Ilıcak: Galiba o dönemde din eğitimi ile ilgilenen bütün müesseseler kapalı olduğundan doğru dürüst din bilgisine sahip olan kimse kalmamış. Yarı cahil hocalar yarım yamalak bilgileriyle dini eğitim vermeye başlamışlardı. Kemal Kacar: Bu hocalar az da olsa her tarafa yayılmışlardı. Yarım yamalak bilgilerle İslamiyet namı hesabına imamlık, müezzinlik yapar, vaaz ederlerdi. Bir ara öyle bir boşluk doğmuştur ki, köylerde, şehirlerde cenazeleri kaldıracak imam kalmamıştır. (aktaran; Kara, 2009: 338) 1 Ali Kemal Saran 1934 yılında Çaykara da doğmuştur. Çaykara da ilköğretimine devam ederken bir yandan da dini eğitim almış ve hafız olmuştur yılında medreseden mezun olup icazet almıştır yılında ise diyanet İşleri teşkilatı bünyesine katılarak çalışmalarını devam ettirmiştir.

8 116 Özellikle Ramazan da hoca ve hafızlara duyulan şiddetli ihtiyaç; bu yerlerde daha çok tek parti döneminde dini eğitim üzerinde izlenen baskıcı politikaların bir sonucu olarak, Cuma ve cenaze namazlarını dahi kıldırabilecek doğru dürüst bir din görevlisinin bulunmamasından ileri geliyordu. [...] Ehliyetli din adamının sayıca yetersizliğine karşılık, ülkenin her yerinden gelen din adamı talebinin giderek artmasının doğurduğu tabii sonuç; yeterli dini bilgiye ve ehliyet sahip olmayanların bile görev aramak için başka il ve ilçelere gittiklerinde kendilerine rahatlıkla yer bulabilmeleriydi. (Saran, 2013: 220) Yukarıda alıntılanan her iki görüşün ittifak ettiği tek nokta erken Cumhuriyet Dönemi nde dini eğitim ve hizmetlerin aksaması nedeniyle halkın cenazeleri kaldıracak/cenaze namazlarını kılacak imam bulamıyor olması değil, bu boşluğun din hizmetleri alanında yeterince eğitimli olmayan bir hoca kesimini de beraberinde getirdiğidir. Cenazeleri kaldıracak imam bulamıyorduk söylemini aynı profilden aktörlerin erken Cumhuriyet Dönemi ndeki dini yaşantıyı tasvir eden diğer anlatıları ile karşılaştırmak ufuk açıcı olabilir. Saran çocukluğunda aldığı dini eğitimle alakalı hatıralarını anlatırken, erken Cumhuriyet Döneminde taşradaki dini yaşantı ile ilgili kıymetli bilgiler sunmaya devam ediyor; Batı dünyasındaki uygulamaya paralel olarak hafta tatilinin Cuma gününden Pazar gününe alınmasıyla ilgili kanuni düzenleme 1935 yılında yürürlüğe girdiği halde, benim çocukluğumda sıbyan mekteplerinde hala eski uygulama geçerliydi. Zaten resmi bir geçerliliği olmayan bu mekteplerde resmi eğitim kurumlarından farklı olarak tatil, cumartesi günü yerine her Perşembe günü ikindiden sonra başlardı. İkindi namazından önce hocamız bizi dershane dışına çıkarır, etrafında halka halinde toplayıp dua eder ve her çubuğunu kaldırışında hep bir ağızdan âmin diyerek ortalığı çınlatırdık. (Saran, 2013:142) 1918 yılında Rize-Güneyce de dünyaya gelen ve köyünde geleneksel usule göre medrese eğitimi alan Kutuz Hoca nın aktardıkları da bu açıdan ilgi çekicidir; Ben 1926 yılında kursa gitmeye başladım. O yıllarda jandarmalar sık sık baskın yapar, Kur an okutan hocalara ve talebelerine eziyet ederlerdi. Dayak, hapis vakaları da olurdu. Kur an ve Arapça okutmak yasaktı. [ ] Fakat bizim kursa geldiklerin-

9 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 117 de kapıyı açıp da Hocaefendi yi gördüklerinde yanlış bir yere gelmiş gibi mahcup halde kapıyı usulca kapatır ve hiçbir şey söylemeden dönüp giderlerdi. (Kara, 2000: 41-42) Birinci ifadeden gayet net anlaşıldığı gibi 1935 yılı civarında taşrada, 1924 tarihli Tevhidi Tedrisat Kanunu nun üzerinden en az on bir yıl geçtiği ve hafta tatili resmen Pazar günü olarak kabul edildiği halde, dini eğitim veren ancak resmi geçerliliği olmayan mektepler öğrenci yetiştirmeye devam ediyordu. Üstelik anlaşılan en azından Saran ın kendi yaşadığı yer için, bu eğitim hiç de gizli saklı devam etmiyordu. Aksine geleneksel usule göre hafta tatilini ortalığı çınlatacak kadar açıktan ilan edecek bir görünürlük mevcuttu. İkinci ifadeden ise her ne kadar devletin ciddi kısıtlamaları ve baskısından söz edilse de, 1926 yılında Kutuz Hoca nın köyünde de sayısı birden fazla Kur an eğitimi veren mektep ve medreseler olduğunu öğreniyoruz. Sınırlı sayıda örneğini gördüğümüz, ancak o dönemde yaşamış muhafazakâr insanlardan hatıratlarını yazanların, aktarmadan geçmediği iki söylemin varlığı ile karşı karşıyayız: (1) Bir yanda Erken Cumhuriyet idaresinin dini hayat üzerinde kurduğu baskının bir neticesi olarak engellenen dini eğitim ki bu engelleme beraberinde din adamı sıkıntısını doğurmuş ve şehirlerde, köylerde insanlar cenazelerini kaldıracak imam bulamaz hale gelmişlerdir, (2) diğer yanda ise bütün bu baskılara rağmen faaliyetlerine devam eden gayrı resmi dini eğitim kurumları vardır. Aktarılan bütün baskılara ve engellemelere, eziyet, dayak ve hapis tehdidine rağmen, insanlar taşrada geleneklere uygun bir şekilde mekteplerde ve medreselerde dini eğitim faaliyetlerine devam ediyorken, çok daha gündelik, uygulama açısından daha kolay ve tabiatı gereği yönetenler tarafından çok daha fazla hoş görülebilir olan cenaze işleri neden aksamaktaydı ve cenazeleri kıldıracak din görevlisi neden bulunamıyordu? Bu sorunun cevabını yaşanmış vakalarla ters düşme ihtimaline rağmen, basitçe Aslında Tek Parti rejimi dini alanda pek de baskıcı değildi diye vermek mümkündür, ya da daha kabul edilebilir ve akademik bir açıklama ile bu çelişkiyi yukarıdaki hatıraların sahiplerinin sübjektif karakterine yüklemek mümkündür. Diğer bir seçenek ise bu iki söylemi de oluşturan, tarihselliği, yani erken Cumhuriyet Dönemi nde taşradaki dini yaşantıyı, bu iki söylemin izini sürerek anlamaya çalışmaktır.

10 118 Örneğin bu bakış açısıyla cenazeleri kaldıracak imam bulamıyorduk söyleminin burada aktarılan iki örneğinin sahiplerinin farklı profilleri analiz edilebilir. Burada verilen ilk örneklerden Kemal Kacar Süleyman Efendi Cemaati nin, Cemaatin kurucusu olan Süleymen Hilmi Tunahan ın vefat tarihi olan 1959 yılı ila kendi vefat tarihi olan 2000 yılı arasındaki dönemde liderliğini yapmıştır. Kemal Kacar dini yaşantıdaki bahsedilen kısıtlamaları cenazeleri kaldıracak imam bulunamıyordu söylemiyle ifade ederken, aslında başında bulunduğu ve dini faaliyetleri devam ettirecek din adamları yetiştirme iddiasındaki cemaati için bir meşruiyet zemini aramaktadır. Bu noktada Kemal Kacar ın kentli üst sınıf bir ailenin Galatasaray Lisesi mezunu oğlu olduğunu hatırlayıp, dolayısıyla örneklediği söylemi bizzat gözlemlemiş olmasının mümkün olmadığını ancak cemaatin geleneksel yapısı içerisinde aktarımlarla tevarüs ettiği bir söylemi yeniden ürettiğini not etmek gerekmektedir. Devlet eskiden olduğu gibi dini hizmetleri finanse etmemektedir, üstelik daha önce bu hizmetlerin finansmanın da kullanılan vakıflar gibi araçlar da dindar kitlelerin elinden alınmıştır (Kara, 2008: 94-96). Bu şartlar altında var olan baskı ve yasaklara bir de ekonomik açıdan artık eskisi gibi avantajlı olmama durumu eklendiğinde, yasak olmasına rağmen geleneksel medreselerin gayrı resmi şekilde eğitime devam ettiğinin beyan edildiği bir ortamda, cenazeleri kaldıracak imam bulunamıyordu ifadesi anlamlı hale gelmektedir. Cenazeleri kaldıracak imam bulunamaması, bu sorumluluğu yerine getirecek bilgi ve beceride insan olmamasından ziyade, dönemin siyasi, toplumsal ve ekonomik şartlarından dolayı bu hizmetlerde belirgin bir aksama ve zorluk yaşandığı anlamına gelmektedir. Bu söylem devletle bire bir karşı karşıya gelmenin gerektirdiği en asgari kaynaklardan mahrum bir kitlenin, güç yetiremedikleri bir odağa karşı çoğunlukla sembolik fakat - İstiklal Mahkemeleri gibi enstrümanlar da göz önünde bulundurulduğunda - kesinlikle fiziksel boyutu da dışlamayan, bir hayatta kalma, direnme, hadisata yön verme ve belirleme stratejisidir. Bu açıdan bakıldığında çelişkili gibi duran bu iki söylemin bir arada var olması, üretilmesi, aktarılması ve hatırlanması madunlara mahsus bir direniş ve muhalefet biçimidir. Yani bu söylem var olmayan bir durumu sıfırdan kurgulamaktan ziyade farklı zaman ve mekânlarda var olmuş durumları, arka planlarını, nedenle-

11 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 119 rini ve bağlamlarını manipüle ederek, erken Cumhuriyet yönetiminin dini eğitimi ve hizmetleri kısıtlamasından dolayı toplumda cenazeleri kaldıracak bilgi ve beceride insan kalmadığını ifade etmektir. Şüphesiz dini eğitimin yasak olduğu yılları arasındaki 18 yıllık süre boyunca, toplumda daha önceden var olan cenaze kaldıracak bilgi ve beceriye sahip insanlar birden yok olmamışlardı. Ancak bu işlerin eskisi gibi prestijli olmaması, ekonomik getirilerinin azalmış belki de kalmamış olması, var olan siyasi baskı ve modernleşmenin doğurduğu diğer sonuçlar nedeniyle bu hizmetler eskisi gibi görülememekteydi. En iyi durumda bile bir ehliyet sorunu göze çarpmaktaydı ki her iki figür de bu ehliyet sorununa dikkat çekmektedir. Ali Saran hatıralarının diğer kısımlarında eleştirdiği ehliyetsiz ve bilgisiz hocalara karşı kendi konumunu Kemal Kacar kadar kitlesel ve aşikâr olmasa dameşrulaştırmaya çalışmaktadır. Bu nedenle her iki anlatıda da, cenazeleri kaldıracak hocaların bulunamadığı ifade edilir edilmez, akabinde görev yapan hocaların ehliyetsizlikler ve yetersizlikleri, doğrudan eleştirilmeyip, var olan baskı ve engelleme şartlarında hoş görülebilir bir eğilimle aktarılmaktadır. Maduniyet Perspektifinden Muhafazakâr Muhalefet Madun un kim olduğu, hangi vasıfları taşıyan ya da hangi davranış kalıplarıyla direnen kişilere madun deneceği bizzat maduniyet teorisini oluşturan figürler tarafından da tartışılan bir husustur. Bu durumda elimizde hangi aktörleri madun olarak tanımlayıp, hangilerini tanımlayamayacağımız konusunda net bir ölçüt ya da şablon yoktur kaldı ki böyle bir şablon beklentisi ya da arayışı maduniyet dışındaki kimlikler için de pek mümkün değildir. Madun kimliğine dair devam eden tartışmaların varlığını dışlamadan, madun en geniş anlamıyla dikey ve bir bakıma dışa doğru- sosyal hareketlilikten mahrum bırakılmış kişiler ve gruplar olarak tanımlanabilir (Spivak, 2012: 325). Bu çok şey anlatan ve kaçınılmaz olarak hiçbir şey anlatmayan tanımı, daha belirgin ve erken cumhuriyet dönemindeki dini yaşantıyı ve muhalefeti analiz ederken daha operasyonel hale getirmek için başka enstrümanlara da ihtiyaç vardır. Bu enstrümanlar James C. Scott un (1985: xvi) görece güçsüz grupların olağan silahları olarak nitelendirdiği ayak sürümek, simülasyon/dissimülasyon, firar, yapmacık itaat, yapmacık cehalet (bilmemezlikten gelmek, tecahül), iftira, kaytarma, dedikodu ve benzerleri gibi davranışlardır.

12 120 Erken Cumhuriyet Dönemi nde taşrada yaşayan dindar insanların dikey ve bir bakıma dışa doğru- sosyal hareketlilikten mahrum bırakılmış kişiler ve gruplar çerçevesinin içerisine ne ölçüde yerleştirilebileceği sorgulanması gereken bir durumdur. Özellikle Ali Saran gibi köyünde geleneksel medrese usulü üzerine aldığı dini eğitimi, daha sonra Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı nın açtığı sınavlara girip, diplomalar, sertifikalar, muvaffakiyet, ehliyet ve benzeri enstrümanlarla devlet katında resmi olarak tanıtarak, müftülük görevinde bulunan kişiler göz önüne alındığında, ilk bakışta dikey ve dışa doğru sosyal hareketlilikten dışlanmadan bahsedilemez gibi gözükmektedir. Ancak bu aceleci yargı iki noktadan sorgulamaya tabi tutulmalıdır. İlk olarak, sosyal bilimlerde teori ve paradigmalara, değişkenler yerli yerine yerleştirdiğinde evrensel sonuçlar hatta doğrular- veren formüller olarak yaklaşmamak gerekliliğidir. Daha doğru ve tercih edilesi bir yaklaşımla teori analize başlamak için gerekli olan zemindir. Bu açıdan bakıldığında, taşradaki muhafazakârlıkların, onları taşradaki muhafazakârlar olarak isimlendirirken göndermede bulunulan din ve gelenekle kurdukları ilişkiler, yaşam tarzları, sosyal örgütlenme ve iletişim biçimleri ve benzeri özellikleri ile toplumsal hareketliliğe dâhil olmadıkları görülebilir. Dolayısıyla bir birey olarak tek bir aktörün dikey ve dışa doğru sosyal hareketliliğine değil, bir toplumsal grubu yansıtan bir bireyin ya da toplumsal grubun kendisinin toplumsal hareketliliğine odaklanıldığında, taşradaki muhafazakârların kendilerini taşradaki muhafazakârlar yapan özelliklerinin dikey ve dışa doğru toplumsal hareketlilikten dışlandığı söylenebilir. Dikkat çekilmesi gereken ikinci nokta ise madun kavramsallaştırmasının detayları ile ilgilidir. Maduniyet ekolü, madunları pasif aktörler olarak ele alıp, onların mağduriyetlerinden yani sosyal hareketlilikten dışlanmış olmalarına dikkat çekmek için değil aksine madunların dikey ve dışa doğru sosyal hareketlilikten dışlanmış olmaları ile başa çıkma, bu konumdaki failliklerine, dışlayan-dışlanan/ yöneten-yönetilen ilişkisini kendi menfaatleri açısından dönüştürme stratejilerine odaklanır. Bu açıdan bakıldığında maduniyet ekolünün anlattığı tarih, madunların dikey ve dışa doğru sosyal hareketlilikten dışlanmışlıklarının tarihi değil, bu dışlanmışlık içerinde var ettikleri kimliklerinin ve eylemlerinin tarihidir. Bu kimlik; seçkinle etkileşim içerisinde ancak kendi başına var olan, konum olarak arada kalmış, kedine ait olmayan ödünç alınmış bir dille konuşan öznedir, ancak özne

13 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 121 olmayan hatta olamayan bir öznedir (Yıldırım, 2001/2002: ). Bu noktada Ali Saran ın ilk bakışta onu madun çerçevesinin dışına iten özellikleri aslında tam da onu madun yapan özellikleridir: Kendisini dikey ve dışa doğru sosyal hareketlilikten dışlayan geleneksel kimliğini (muhafazakârlık ve medrese eğitimi), dönüştürerek, tevil ederek, kendisini oluşturan parçalardan birine indirgeyip diğerlerini geri plana iterek örneğin Arapçadan feraize yani miras hukukuna kadar farklı İslami ilimlerin çetrefilli ve zor alanlarındaki ileri seviye eğitimini, sadece bu eğitimin giriş kısmı sayılabilecek kadar uzmanlık ve ehliyet gerektiren namaz kıldırma ehliyetine tevil etmiş, indirgemiş ve Diyanet İşleri Başkanlığı nın düzenlediği sınavlara girerek namaz kıldırmaya ehildir sertifikası alarak imamlık yapmıştır. Daha ilgi çekici olan ve bu tartışmayı derinleştirerek ve çeşitlendirerek devam ettirme potansiyeli veren nokta ise dönüştürme/tevil ve indirgemenin, Scott un Zayıfların Silahları olarak isimlendirdiği enstrümanlara dâhil olmasıdır. Taşradaki Muhafazakârların Maduniyet Biçimleri ve Enstrümanları Erken Cumhuriyet Dönemi nde taşradaki dini yaşantıya eldeki hatıratlar üzerinden bakıldığında madunluğun en net ve sık tebarüzlerinden birisinin arada kalmışlık olduğu söylenebilir. Söz konusu grup için arada kalmışlık bir madun direniş muhalefet biçimi ve kimlik olarak belirginleşmektedir. Saran ın dayısı hakkında aktardıkları arada kalmışlık durumunu örneklemesi açısından ilgi çekicidir: Dayımın hali vakti köylülere göre o derece iyi idi ki, o tarihlerde tek parti iktidarının sahibi olan Cumhuriyet Halk Fırkası na aylık 30 kuruş aidat verebiliyordu. Aslında siyasi olarak CHP nin görüşlerini benimsemediği halde, bu partiye düzenli olarak aidat ödemesi, resmi devlet otoritesi ile aynileşme, devlet katında itibar görme, sosyal ve ekonomik açıdan elde ettiği imtiyazlı statüyü sürdürebilme gayreti ve arayışıyla açıklanabilir. Tabii ki, Halk Partisi ne aidat vermesi, onun aynı zamanda köyde etkili bir kişi olduğunu da tescil etmiş oluyordu. Yalnız ne var ki, bu siyasi itibarını istismar etmemiş ve hiçbir zaman o partinin din aleyhtarı faaliyetlerini tasvip etmemişti. Tanıdığım kadarıyla itikadı sağlam, yaşayışı düzgün ve yumuşak kalpli bir kişi idi. Gel gör ki 1950 yılından sonra çok partili döneme geçilince, oyunu Demokrat Parti ye verdiği halde, müzmin bir CHP li olan ve uzun süre parti başkanlığı yapan Hasan Erol ile

14 122 eskiden beri olan samimiyeti yüzünden, yediği Halk Partili damgasından bir türlü kurtulamamıştı. (Saran, 2013: 28) Madun perspektifinden tarih yazanların kaynak sıkıntısı göz önüne alındığında, içerisinde bilginin yanında yorum da barındıran bu tip hatıratlar büyük bir avantajdır. Bu aktarımda arada kalmışlık bir kimlik olarak belirginleşmektedir. Dayı Bey sahip olduğu güç ve imtiyazı sürdürebilmek için paylaşmadığı ve onaylamadığı bir konum ile geleneksel var oluş tarzının arasında kalmıştır. Nihayetinde resmi devlet otoritesi ile aynileşme, devlet katında itibar görme, sosyal ve ekonomik açıdan elde ettiği imtiyazlı statüyü sürdürebilme gayreti ve arayışı onu ait olmadığı bir kimlikle yan yana getirmiştir. Bu ait olmayışın en net ifadesi kendisini itikadı sağlam, yaşayışı düzgün ve yumuşak kalpli tanımlamasında bulunmaktadır. Bu tanımlamada itikadı sağlam olmak ile kastedilen dini itikat yani inanç, CHP nin din aleyhtarı faaliyetlerine bir karşı-gönderme iken, yaşayışı düzgün olmak CHP nin ülkede hâkim kılmaya çalıştığı modern hayat tarzına karşı geleneksel hayat tarzına bir vurgudur ve yumuşak kalpli olmak CHP nin din aleyhtarı faaliyetlerini uygularken kullandığı baskıcı ve zorlayıcı metotlara dikkat çekmektedir. İtikadı sağlam, yaşayışı düzgün ve yumuşak kalpli olan Dayı Bey CHP nin din aleyhtarı faaliyetlerini, modern hayat tarzını ve baskıcı metotlarını paylaşmadığı halde resmi devlet otoritesi ile aynileşme, devlet katında itibar görme, sosyal ve ekonomik açıdan elde ettiği imtiyazlı statüyü sürdürebilme gayreti ve arayışı neticesinde Halk Partili damgasından bir türlü kurtulamamıştır. Alıntılanan kısımda yer alan müzmin bir CHP li Hasan Erol un hikayesi de arada kalmışlık hakkında bilgi vericidir. Ali Saran hatıralarının ilerleyen bölümlerinde Hasan Erol un müzmin bir CHP li olduğunu bir kez daha aktardıktan sonra, kendisinin manevi değerlere önem verip, ibadetini aksatmayan, Çaykara İmam Hatip Lisesi Derneği nin kurucusu ve başkanı olarak yaptığı faaliyetlerle yöredeki dindar insanların takdirini kazanan (2013: 283), Çaykara nın önde gelen din adamlarından Hacı Hasan Efendi tarafından hürmet görüp, Hacı Hasan Efendi nin yetiştirdiği hafızların icazet merasimlerine davet edilip katılan (2013: ), yörenin seyyar dini kitap satıcı Çavdar Hoca ne zaman sattığı dini kitaplar yüzünden jandarmanın eline düşse CHP li kimliğini kullanarak Çavdar Hoca yı kurtaran (2013: 334) ve bu nevi tutumları nedeniyle yöre insanı tarafından böyle Halk Partiliye can feda (2013: 334) ifadesiyle anılan bir kişidir.

15 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 123 Erken Cumhuriyet Dönemi nde taşradaki dindar insanlar için bir diğer arada kalmışlık alanı ise eğitimdir. Bahse konu kişiler, devletin sunduğu resmi eğitim seçeneğini reddedip Milli Eğitim kontrolündeki okullara gitmezken ve bu yönüyle devletin sunduğu resmi modernleşmeye direnirken, diğer taraftan bu modernleşmeye hepten bigâne kalamamışlardır. Bigâne kalamama durumu bir yandan gelenekten vazgeçmezken diğer yandan da modern olanın nimetlerinden faydalanmak ve bu nimetlerden faydalanırken modern olanı dönüştürmek şeklinde seyretmiştir. Bu tutuma uygun olarak medreselerde geleneksel eğitim alan öğrenciler bizzat hocalarının sevkiyle Milli Eğitim in sınavlarına girmişler, aldıkları Milli Eğitim diplomalarıyla modern hayata katılmışlardır. Ali Saran hocasının öğrencilerine kendilerini daha iyi yetiştirmek ve meslekte yükselebilmek için ilkokul ve ortaokul imtihanlarına girmelerini öğütlediğini aktarmaktadır (2013: 264). Meslekte yükselmekle kastedilen, Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesindeki müftülük, yöneticilik gibi görevlere atanabilmektir. Geleneksel usul üzerine medrese eğitimi almış kişilere ilk ve ortaokul eğitimi ve diplomasının dini ilimlerdeki ehliyetleri açısından katacağı bir şey yoktur. Dolayısıyla kendilerini daha iyi yetiştirmek dini ilimlerdeki bir ehliyete değil de modern hayatın gereksinimlerine işaret etmektedir. Eğitim alanındaki arada kalmış tutumun tek örneği Ali Saran ile sınırlı değildir. İstanbul İmam Hatip Lisesi müdürlüğü, İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü nde hocalık gibi dini eğitimin çeşitli safhalarında yer alan Mahir İz de dini tahsil içerisinde yer alıp, devletin resmi eğitim kurumlarına itibar etmeyen öğrencilere, İmam Hatip ve Yüksek İslam Enstitüsü gibi kurumlarda yer almalarını tavsiye etmektedir (Özdamar, 2003: 91-93, ). Mahir İz in, öğrencisi Mustafa Öz e yazdığı bir mektupta Yüksek İslam Enstitüsü ne devam etmesini tavsiye ettiği şu satırlar oldukça fikir vericidir; [askerlikten] sonra dersin mahiyeti ne olursa olsun Enstitülerde [Yüksek İslam Enstitüsü] açılacak olan asistanlık imtihanlarına girmelisin. Maksat sizlerin Enstitü camiasına intisabınızdır.. Bir an evvel kadroyu hakiki ehilleriyle doldurmak vazifemizdir. (Özdamar, 2003: 92-93) Mahiz İz in sistematik bir şekilde diploma alınması konusunda tavsiyelerde bulunduğunu gösteren başka anlatımlar da var. Örneğin Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi hocalarından Prof. Dr. Mahmud Kaya, kendisinin Mahir İz ile tanışana kadar geleneksel usul üze-

16 124 rine medrese eğitimi aldığını ve 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonra Şehzadebaşı Camii müezzin mahfilin altında kırk-elli civarında talebeye ders okuttuğunu anlatmaktadır (Özdamar, 2003: ). Kendisinin bir dersini dinleyip çok beğenen İz, Kaya ya şu tavsiyede bulunur; sizin bu ümmete daha verimli hizmet edebilmeniz için lazım olan bir takım şeyler var. Devir diploma devri evladım, devlet mekteplerinden de icazet almanız lazım sizin. [...] hepiniz dışardan imtihana girer, diplomalarınızı alırsınız. İlkokul, ortaokul, lise derken dileyen, devam eder üniversiteye gider evladım! (Özdamar, 2003: 163) Bu örneklerde dikkat çekici olan husus arada kalmışlığın madun bir konum olmanın ötesinde bir kimlik haline geldiğidir. Özellikle Mahir İz in Mustafa Özdamar a yazdığı mektupta yer alan bir an evvel kadroyu hakiki ehilleriyle doldurmak vazifemizdir ifadesi muhafazakârların arada kalmış bir tutumun neticesi olarak devlet ile kurdukları ilişkiyi göstermesi açısından ilgi çekicidir. Muhafazakâr kesimin önemli bir kısmı muhalefetinin kaynağı olan rahatsızlığının nedeni olarak devleti ya da sistemi görmemiş, Devlet bizimdir, başındakiler kötüdür tavrını benimsemişler ve işbaşına iyi (dindar ve yetişmiş) adam lar gelince rahatsızlıklarının nedenlerinin ortadan kalkacağını düşünmüşlerdir. (Kara, 2009: 191). İsmail Kara bu tutumla ilgili şahsı tanıklığını İmam Hatip Okulu ( ) ve Yüksek İslam Enstitüsü ( ) talebesi iken hocalarımızın nerede ise tamamının, eğitim almış ve dini konularda iddialı insanlar olmalarına rağmen bir sistem fikrine sahip olmadıklarını, İmam Hatip mezunlarının kaymakam, vali, profesör, dekan, rektör, bakan, başbakan (mevki ve güç sahibi) olmaları halinde işlerin iyiye doğru gideceğine, memleketin kurtulacağına inandıklarına şahit olmuştum kelimeleri ile anlatır (2009: 191, n.8). Bu anlatım Mahir İz in kadroyu hakiki ehilleriyle doldurmayı bir vazife olarak telakki etmesiyle paraleldir. Gelenekten taviz vermemek hatta çoğu zaman geleneği muhafaza edebilmek maksadıyla, modernle girilen bu ilişkinin beraberinde getirdiği arada kalmışlık zamanla bir kimlik halini almıştır. Mahiz İz ile alakalı hatıralardan arada kalmışlığın yanında ilgi çekici olan bir diğer nokta da dini hayat üzerindeki baskının ve buna karşılık muhafazakârların bu baskıya direnme metotlarının ülkenin her yerinde her zaman aynı yoğunlukla ve yeknesak bir profilde olmadı-

17 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 125 ğıdır. Mahir İz in 1960 askeri darbesinin ertesinde İstanbul un göbeğinde Şehzadebaşı Camii nin müezzin mahfilinin altında talebe okuttuğunu beyan etmesi bu açıdan ilgi çekicidir. Yeknesak olmayan bu durum daha erken zamanlara ve taşraya gidildikçe daha da çeşitlenmekte, merkezden uzak olmak ve yerel dengeler muhafazakârların için madun bir direnişin imkânlarını arttırmaktadır. Taşraya doğru gidildikçe yöre halkı tarafından saygı duyulan kanaat önderi konumundaki hocaların şahıslarına mahsus bazı imtiyazlara sahip olduğu ya da bu kişilerin geleneksel medrese eğitimini devam ettirilmesine göz yumulduğu, görmezden gelindiği dikkat çekmektedir. Kutuz Hoca nın medrese eğitimi gördüğü hocası da bu figürlerden birisidir. Kutuz Hoca, jandarmaların baskınlarda Kur an öğretirken yakaladıkları hocalara dayak, hapis gibi baskı ve şiddet metotları uygularken, kendi hocasının bölgedeki saygınlığı ve manevi derecesi nedeniyle bu tarz muamelelere uğramadığını aksine jandarmaların kursa baskına geldiklerinde hocayı karşılarında görünce yanlış bir iş yapmış gibi mahcup olduklarını aktarır (Kara, 2000: 41-42). Benzerlerini hem bu makale içerisinde hem de diğer başka kaynaklarda, hatıralarda, sözlü aktarımlarda gördüğümüz bu neviden olaylar, tabandan tarih perspektifinin (Sharpe, 2001: 25-42) çok daha detaylı bir şekilde genelde Türk Modernleşmesi özelde ise Türk Modernleşmesi bahsinde din-devlet ilişkileri tartışmalarına dâhil edilmesi gerekliliğini göstermektedir. Bu aktarımlar açıkça göstermektedir ki, hükümet Ankara da reformlara hız kesmeden devam ederken ve reformlar devletin elinin kolunun daha iyi uzandığı şehir merkezleri gibi yerlerde görece etkili olurken, taşrada yani kenarda köşede kalmış olan yerlerde bu reformlar ve yeni uygulamalar merkezdeki kadar etkili olamamaktadır. Bazen yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi yerel bir figürün kişisel etkisi ve saygınlığı kilometrelerce uzaktaki hükümetin emirlerine galip gelebilmektedir. Örneklerini ilerleyen kısımlarda vermeye devam edeceğimiz durumlarda da bu emirler çeşitli madun metotları ile etkisizleştirilmekte, etrafından dolaşılmakta ve nihayetinde insanlar hem kitabi hem de mecazi olarak bildiğini okumaya devam etmektedirler. Diğer başka zevatın hatıratında da yerelliğin bir madun direniş biçimi olarak kullanılması karşımıza çıkan bir dokudur. Ali Saran da yaşadığı köyün civarındaki bir başka köyde yörenin saygın âlimlerinden olan Hacı Mehmet Aşıkkutlu ya Kur an okutması ve hafız yetiştirmesi için özel bir izin verildiğinden ve bu iznin neticesinde

18 126 Aşıkkutlu nun bir engellemeye maruz kalmadan medrese eğitimi vermeye devam ettiğinden bahseder (2013, 47, n.16). Saran ın aktardığına göre (2013: 195) bu izin hikayesiyle ilgili iki farklı rivayet vardır. Birincisinde Aşıkkutlu Hoca daha önce o yörede görev yapmış bir ağır ceza hâkiminin tavassutu ile bu izni Mustafa Kemal den istemiştir. Mustafa Kemal de Aşıkkutlu Hocayı Diyanet İşleri Rıfat Börekçi ye yönlendirerek iznin verilmesini sağlamıştır. Diğer bir anlatıya göreyse Aşıkkutlu Hoca yine devlet katına yakın kişilerin tavassutu ile Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi ile görüşmüş, Börekçi den köylerinde bir Kur an Kursu açılmasını istemiş ve Börekçi nin bu isteği ödenek yetersizliği ile geri çevirmesi üzerine kedisi için fahri olarak Kur an öğretme izni koparabilmiştir. Her iki durumda da dikkat çekici olan husus Aşıkkutlu Hoca nın dini eğitim vermek için izin alırken araya devlet katında etkili, ricası geçen, sözü dinlenir olduğunu düşündüğü kişileri sokmasıdır. Bir madun stratejisi olarak örneklerine farklı coğrafyalarda, farklı konular için rastlanan araya adam koyma, tavassut (Afacan, 2011), her zaman şahsın kendisini araya koyarak yapılmıyordu. Aşağıdaki örnekte olduğu gibi mahir ellerde fotoğraflar bile tavassut işlevi görüyor ve madunları istedikleri sonuca ulaştırabiliyordu; [...] eski yazı ile (Arap harfleri) basılı eserlerin satışını yapan [...] Çavdar Hoca [...] bu sebepten defalarca jandarma tarafından göz altına alınarak karakola götürülmüş, dayak ve hakarete maruz kalmış, binbir eza ve cefa görmüştü [...] İmdadına yetişerek kendisini bu sıkıntıdan kurtaranlar İsmet İnönü ile Celal Bayar ın ta kendileriydi. Nasıl mı? Bir taraftan sırtındaki hemençesinde ve bir elinde satmak üzere sakıncalı kitapları taşırken; diğer taraftan o zamanın cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve başbakanı Celal Bayar ın büyükçe çerçeveli portrelerini diğer eliyle göğsüne yaslayıp teşhir ederek dolaşması, ona uzun bir süre herhangi bir engelle karşılaşmadan kitap satma imkanı sağlamıştı. (Saran, 2013: 334) Madun direniş biçimlerinin en belirginlerinden birisi simülasyon (mış gibi yapma)/ dissimülasyon (değilmiş gibi yapma)dur (Scott, 1985: xvi; Erdoğan, 2011: 79). Aslında simülasyon bütün madun direniş biçimlerinde görülen ortak bir karakter olarak da yorumlanabilir. Simülasyona başvuran madunlar Kur an okumuyormuş/okutmuyormuş gibi yapıyor ve dolayısıyla açıktan karşı gelme iktidarından yoksun oldukları dev-

19 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 127 let gücüne karşı, bu gücün koyduğu kurallara, bu gücün isteklerine ve taleplerine uyuyormuş gibi yapıyorlardı. İlahiyat Profesörü Hayreddin Karaman ın hatıratında doğup büyüdüğü Çorum da açılan Kur an Kursu hakkında yazdıkları bir madun direnişi olarak dissimülasyonu çok güzel örneklemektedir; Diyanet e bağlı Kur an kursları vardı, ancak bu kurslara gidebilmek için ilkokulu bitirmek gerekiyordu; ilkokulu bitirmeden Kur an kurslarına gitmek (bugün yeniden uygulandığı gibi) yasak olduğu için ve ilkokulu bitiren bir çocuk ya ilerisini okumak ya da babasının işinde, başka bir işte çalışmak durumunda kaldığından bazı Kur an kursları öğrenci bulamamak yüzünden kapanma tehlikesi geçirir veya kapanırdı. Çorum da kurs kapanmasın diye bazı gayret sahibi Müslüman yetişkinler, Kuran okumayı bildikleri halde bilmiyormuş gibi kursa öğrenci yazılmışlardı. (Karaman, 2008; 78) Bu örnekte çok açık bir şekilde karşımıza çıkan dissimülasyon Kuran okumayı bilmiyormuş gibi yapmaktır. Devletin kursa kayıt olmayı sağlamak için getirdiği şartlar dönemin ekonomik ve sosyal durumundan dolayı kurslara öğrenci kayıt edilmesini sıkıntıya sokmaktadır. Bu durumda kurslara yeterli miktarda öğrenci sağlamak için Kur an okumayı bilenler, bilmiyormuş gibi yapıp kurslara kayıt olup, kursları açık tutmaktadırlar. Dissimülasyonun amacı kursları açık tutmaktır. Bu tutum hakkında madem kurslara yeterli talep, dolayısıyla ihtiyaç yok, neden kurslar açık tutulmaya çalışılıyor sorusu gündeme gelmektedir. Bu soruya cevap ararken, hatıra sahibinin kurslara öğrenci kaydedilmesini düzenleyen kuralları nasıl yorumladığı önemlidir. İfadeden anlaşıldığı üzere bu hatırayı aktaran kişi kurslara devam için getirilen ilkokulu bitirme şartının bir gereklilik olarak değil kurslara katılımı azaltmanın ve dolayısıyla kursları kapatmanın bir bahanesi olarak değerlendirmektedir. Bu yönde yorumlanan hamleye karşı muhafazakârlar daha doğrudan, açıktan ve cepheden bir itiraz imkânına sahip olmadıkları için, itirazlarını daha dolaylı yoldan yaparak, Kur an okumasını bilmiyormuş gibi yapıp kurslara yazılıyorlar ve dolayısıyla kursları kapatma hamlesini boşa çıkarmış oluyorlardı. Hayreddin Karaman ın kendi çocukluğunda Kur an Kursuna gidebilmek için getirilen ilkokul mezunu olmak şartını bugün yeniden uygulandığı gibi ifadesinin işaret ettiği şekilde 28 Şubat Süreci nde Kur an Kurslarına ve dini eğitimin diğer mecralarına getirilen kısıtlamalarla mukayese etmesi, ilkokul mezunu

20 128 olma şartını bir ihtiyaç ve fayda beklentisinden dolayı getirilen bir uygulama değil, dini eğitimin önünü kesmek için getirilen bir uygulama olarak algıladığını göstermektedir. Simülasyon geniş bir konu yelpazesinde sıklıkla başvurulan bir muhalefet biçimidir; Gözden uzak yerlerde yine de [Kur an, Arapça, dini ilimler] okutmanın imkanı vardı. Kızılbaş Hafız Hüseyin (Alemdar) o kışın bizim camide imamdı, fakat çocukları okutmuyordu, cemaat bir şey söylediği zaman da yasaktır deyip geçiyordu. Babam kendisine birkaç defa sert ifadelerle çıkışmıştı. Müfettiş [yaşadıkları köye gelen Milli Eğitim müfettişi] geldiği zaman Hafız Hüseyin mektebe geldi ve İmamlık yaptığı mahallede yaşlı birisinin kendisini Kur an okutmaya icbar ettiğini söyleyerek şikayette bulundu. Yaşım büyük olduğu için, müfettiş beyin ve başmuallim Bayar ın emri ile sınıf hocamız Abdullah Bey le beraber şikayet edilen kişiyi bulup getirmekle görevlendirildik. Şikayet edilen kişi babamdı. Eve kadar gittik, babama söyledim, gelmedi. Döndüğümüzde müfettişe aranan kişiyi bulamadığımızı söyledik, o da ısrar etmedi. (Kara, 2000: 46-47) Bu hatıra simülasyonun bir muhalefet biçimi olarak ne kadar sıklıkla kullanıldığını göstermektedir. Her ne kadar ilk bakışta Kutuz Hoca nın sınıf hocasıyla birlikte babasını evde bulamamış gibi yapması, bu hatırada aktarılan tek simülasyon olsa da, daha derinlemesine bir bakışla ve biraz da spekülasyon yaparak, hatıradaki her aktörün kendi konumu içerisinde farklı nedenlerle mış gibi yaptığını söylemek mümkündür. Olay örgüsü içerisinde simülasyona başvuran ilk figür Hafız Hüseyin dir. Kanunen var olan ama aslında var olmayan Kur an öğretme yasağı varmış gibi yapmış ve kanunu bahane ederek çocuk okutmak mesaisinden kurtulmuştur. Böylece Hafız Hüseyin köylüler tarafından çocukları okutmadığı için gördüğü baskı ve kınamayı, sanki çocukları okutmamasının sebebi var olan kanuni yasakmış gibi göstererek daha kolay göğüsleyebilmiştir. Kutuz Hocanın babası ve Hafız Hüseyin den başka simülasyona başvuran bir diğer figür ise müfettiştir. Müfettiş kısıtlı sayıda insanın kısıtlı bir alanda yaşadığı köyde, bir köylünün bulunamıyor olmasını daha doğru bir ifade ile bulunamıyormuş gibi yapılmasını, o köylü hakkındaki şikayeti takip etmemek için yeterli bir sebep olarak görmüştür ya da yeterli bir sebepmiş gibi yapmıştır. Belki bir Milli Eğitim müfettişi olduğu için doğrudan kendi alanı ile

21 Taşradaki Madunlar: Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakâr Muhalefet 129 alakalı olmayan bu işe bulaşmayarak bir an önce bu köydeki işini bitirip geri dönme isteği ile belki de kendisi de şikayet edilen köylü gibi imamın çocukları da okutmasına taraftar olması sebebiyle ya da başka bir nedenle müfettiş de simülasyona başvurmuş ve şikayeti fazla üstelememiştir. Her ne kadar diğer iki figürün mış gibi yapması hakkındaki spekülasyonun gerçeklikle ilişkisini kestirmek imkansız olsa da, Kutuz Hoca nın ve babasının mış gibi yapması madun direniş ve muhalefet biçimlerinin açık bir örneğidir. Örneklerde görüldüğü gibi simülasyon sıklıkla pratik sonuçlar için başvurulan bir yöntem olarak gözlense de, bazı durumlarda da bir onur mücadelesinin aracı olarak karşımıza çıkar; Bir müddet sonra Diyanet İşleri Başkanı dışında hiç kimsenin dışarıda sarık takamayacağına dair emir çıktı ve [Rize Müftüsü] Nuh Efendi ye de tebliğ edildi. Müftü Efendi çok sıkıntılı bir duruma düşmüştü. Eski hocalardan Antin Osman Efendi müftünün yanına gelmiş ve Vali kimdir de bize şapka için tebliğde bulunacak, biz birer fötr şapka alıp takalım, sokakta gezelim, o da işitsin diyerek onu ikna etmiş. İkisi satın aldıkları şapkayı takınarak sokağa çıkmışlar (Kara, 2000: 178) Müftü Efendi ve Osman Efendi vali emriyle geleneksel ulema kıyafeti olan sarığı çıkartmak istemedikleri için, sarığı kendi istekleri ile çıkartıp şapka takmış gibi yapmışlar, şapka takma emrine şapka takmayarak muhalefet etmek gibi bir enstrümandan yoksun oldukları, bu enstrüman imkansız olduğu için, bu emre şapka takmayı kabullenmiş gibi yaparak direnmişler ve böylece ulemanın valinin tebliğ ve emirlerine boyun eğmesini kendilerince reddetmişlerdir. Osman Efendi nin Müftü Efendi yi ikna etmek için kullandığı vali kimdir de bize şapka için tebliğde bulunacak ifadesi hadisenin onur mücadelesi yönünü yansıtmaktadır. Kara nın Kutuz Hocanın bu hatırasını anlatırken dipnotla aktardığı bir detay, hadisenin bu yönünü yoruma ihtiyaç bırakmayacak şekilde göstermektedir; Kutuz Hoca bu hatırasını anlatırken ağladı. Madun çalışmalarında kullanılan metotların birisi de egemenler tarafından üretilmiş olan kaynakları üretenlerin arzusu hilafına ya da bir diğer ifadeyle yazılış nedenlerini ve ideolojik belirlenmişliklerini göz önüne alan eleştirel bir üslupla okumaktır (Ergene, 1999/2000: 34). Muhafazakâr örgütlülük ve direniş biçimleri hakkında üretilen Kemalist söylem de tersten yapılan bir okuma ile muhafazakârların

İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz?

İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz? On5yirmi5.com İHL'yi Ne Kadar Tanıyoruz? İmam Hatip Liseleri Son günlerin en gözde hedefi Katsayı, Danıştay, ÖSS ve başörtüsüyle oluşan okun saplandığı tam 12 noktası. Kimilerinin ötekileri Yayın Tarihi

Detaylı

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

ANKET SONUÇLARI. Anket -1 Lise Öğrencileri anketi.

ANKET SONUÇLARI. Anket -1 Lise Öğrencileri anketi. ANKET SONUÇLARI Anket -1 Lise Öğrencileri anketi. Bu anket, çoğunluğu Ankara Kemal Yurtbilir İşitme Engelliler Meslek Lisesi öğrencisi olmak üzere toplam 130 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya

Detaylı

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI Kasım 2007 İÇİNDEKİLER Metodoloji I. Araştırmanın Metodoloji ve Örneklemin Yapısı II. Örneklemin Mezhep Bağlılığı ile İlgili Yapısı III. Dindarlık Algısı IV. Din

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINCA DÜZENLENEN EĞİTİM FAALİYETLERİNDE UYGULANACAK DERS VE EK DERS SAATLERİNE İLİŞKİN KARAR (*)

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINCA DÜZENLENEN EĞİTİM FAALİYETLERİNDE UYGULANACAK DERS VE EK DERS SAATLERİNE İLİŞKİN KARAR (*) DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINCA DÜZENLENEN EĞİTİM FAALİYETLERİNDE UYGULANACAK DERS VE EK DERS SAATLERİNE İLİŞKİN KARAR (*) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Karar Tarihi: 14/07/2009 Karar Sayısı:

Detaylı

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 8 Kitabın Adı Türkiye de Eğitim Editör Bekir S. GÜR Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-25-9 Baskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık Ömür

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ PRATİK DİNİ HİZMETLERVE MESLEKİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ PRATİK DİNİ HİZMETLERVE MESLEKİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ PRATİK DİNİ HİZMETLERVE MESLEKİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı, din görevlisi adaylarının, din görevliliği

Detaylı

BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK

BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK BĠR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLĠK Meslekleşme ölçütleri Öğretmenlik Mesleğinin Yasal Dayanakları Öğretmenlik Mesleğinin Temel Özellikleri Türkiye de Öğretmenliğin Meslekleşmesi Öğretmenlerin hizmet öncesinde

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

frekans araştırma www.frekans.com.tr

frekans araştırma www.frekans.com.tr frekans araştırma www.frekans.com.tr FARKLI KİMLİKLERE VE YAHUDİLİĞE BAKIŞ ARAŞTIRMASI 2009 Çalışmanın Amacı Çalışma Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Türk Yahudi Cemaati ve Yahudi Kültürünü Tanıtma

Detaylı

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP:

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP: SORU : Yediemin deposu açmak için karar aldım. Lakin bu işin içinde olan birilerinden bu hususta fikir almak isterim. Bana bu konuda vereceğiniz değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Öncelikle

Detaylı

OSMANLILAR. 23.03.2015 Yrd. Doç. Dr. Ali Gurbetoğlu. İstanbul Ticaret Üniversitesi

OSMANLILAR. 23.03.2015 Yrd. Doç. Dr. Ali Gurbetoğlu. İstanbul Ticaret Üniversitesi OSMANLILAR 1 2 3 Osmanlılarda Eğitimin Genel Özellikleri Medreseler çok yaygın ve güçlü örgün eğitim kurumları haline gelmiş, toplumun derinden etkilemişlerdir. Azınlıkların çocuklarını üst düzey yönetici

Detaylı

Diyanet'in yaz Kur'an kursları bugün başladı

Diyanet'in yaz Kur'an kursları bugün başladı On5yirmi5.com Diyanet'in yaz Kur'an kursları bugün başladı Türkiye ve İstanbul çapında verilecek olan Yaz Kur an Kursu eğitimlerini İstanbul Müftü Yardımcısı Mehmet Yaman ile konuştuk Yayın Tarihi : 15

Detaylı

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015

R A P O R. Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL. Mayıs 2015 R A P O R 1 Doç. Dr. Fatih YARDIMCIOĞLU Arş. Gör. Furkan BEŞEL Mayıs 2015 Sunuş 4.264 kişi ile yüz yüze görüşme şeklinde yapılan anket bulgularına dayanan bu rapor, Mart- Nisan 2015 tarihinde Sakarya ilinin

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

ÖĞRENCİLERİN ASKERLİK ERTELEME İŞLEMLERİ

ÖĞRENCİLERİN ASKERLİK ERTELEME İŞLEMLERİ ÖĞRENCİLERİN ASKERLİK ERTELEME İŞLEMLERİ Öğrencilerin askerlikleri 1111 sayılı askerlik kanununun 35/C maddesi ile belirlenen esaslar çerçevesinde ertelenmektedir. ERTELEME ESASLARI : Lise veya dengi okul

Detaylı

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ BENİM GELECEĞİM OLDU. Sayın Yurduseven öncelikle bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ BENİM GELECEĞİM OLDU. Sayın Yurduseven öncelikle bize biraz kendinizden bahseder misiniz? Çankaya Üniversitesi Bilgi İşlem Departmanı nda çalışan ve 2007 Bilgisayar Mühendisliği Bölümümüzden mezun olan Hakan Yurduseven ile bilgilendirici bir söyleşi gerçekleştirdik. ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ BENİM

Detaylı

Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart!

Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart! On5yirmi5.com Öğrencilerin çektiği fotokopiye yasal formül şart! Üniversitelerin açılmasıyla birlikte geçen hafta İstanbul Polisi, Beyazıt ve Beşiktaş'ta bir dizi korsan fotokopi baskını gerçekleştirildi.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş Bütün araştırmalar kendilerinden önce yapılan araştırmalara, bir başka deyişle, var olan bilgi birikimine dayanırlar. Bir araştırmaya başlarken yapılacak ilk iş, daha önce

Detaylı

Prof. Dr. Turgut Göksu

Prof. Dr. Turgut Göksu Sunum Planı İnsan Kaynağını Bulma (Tedarik) Süreci İK İhtiyacının Belirlenmesi İç Kaynaklar Dış Kaynaklar İşe Alma İşe Almada Uygulanan Sistemler İşe Almada Uygulanan Yöntemler İşe Alma İlkeleri Sınavlar

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

Değerli Yöneticiler, son yıllarda vergi incelemeleri büyük ölçüde bu konu etrafında dönmeye başladı.

Değerli Yöneticiler, son yıllarda vergi incelemeleri büyük ölçüde bu konu etrafında dönmeye başladı. Değerli Yöneticiler, son yıllarda vergi incelemeleri büyük ölçüde bu konu etrafında dönmeye başladı. Şayet bir grup şirketi iseniz, diğer bir deyişle ilişkili şirketlerden mal ve veya hizmet alıp satıyorsanız,

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ANADOLU İMAM HATİP LİSELERİ HUTBE OKUMA YARIŞMASI UYGULAMA ESASLARI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ANADOLU İMAM HATİP LİSELERİ HUTBE OKUMA YARIŞMASI UYGULAMA ESASLARI MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Din Öğretimi Genel Müdürlüğü ANADOLU İMAM HATİP LİSELERİ HUTBE OKUMA YARIŞMASI UYGULAMA ESASLARI A. Amaç Milli eğitimin amaçlarına uygun olarak Anadolu imam hatip lisesi öğrencilerinin;

Detaylı

AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ

AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ AK PARTİ YURT DIŞINDAKİ... GENÇLERIMIZIN YANINDA 1 Kasım 2015 Genel Seçimleri Yurt Dışı Gençler Seçim Beyannamesi ... IÇINDEKILER MUSTAFA YENEROĞLU SUNUS 04 --------------------------------- YURT DIŞINDAKİ

Detaylı

İngiltere de Üniversite Eğitiminin Avantajları

İngiltere de Üniversite Eğitiminin Avantajları İngiltere de Üniversite Eğitiminin Avantajları Lisans eğitim 3 yıl! İngiltere'de lisans programları 3 yıl sürmektedir. Böylelikle Türkiye de 4 senede tamamlayacağınız üniversite eğitiminizi İngiltere'de

Detaylı

İmam - hatip liseleri, imamlık, hatiplik ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek

İmam - hatip liseleri, imamlık, hatiplik ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek İmam - hatip liseleri, imamlık, hatiplik ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek amacıyla dini eğitim veren hem mesleğe, hem de yüksek öğrenime

Detaylı

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ

UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası I. Ulusal Uçak Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 12 Mayıs 2001 Eskişehir-Türkiye UÇAK,HAVACILIK,UZAY MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNİN DURUM DEĞERLENDİRMESİ Mehmet Nazım

Detaylı

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz

Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

V. Din Şûrası Programı

V. Din Şûrası Programı T.C. BAŞBAKANLIK Diyanet İşleri Başkanlığı V. Din Şûrası Programı Günümüzde Yeni Dini Anlayışlar; Dini Bilgi, Eğitim ve Din Hizmetleri 08-10 Aralık 2014 Ankara Bilkent Otel ve Konferans Merkezi 1. GÜN:

Detaylı

12. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ. Prof. Dr. Zeki TEKİN. ztekin@karabuk.edu.tr

12. HAFTA PFS105 TÜRK EĞİTİM TARİHİ. Prof. Dr. Zeki TEKİN. ztekin@karabuk.edu.tr 12. HAFTA PFS105 Prof. Dr. Zeki TEKİN ztekin@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler CUMHURİYET DÖNEMİNDE ORTA ÖĞRETİMDE YENİLİK VE GELİŞMELER...

Detaylı

2014 YILI FAALİYETLERİ

2014 YILI FAALİYETLERİ 2014 YILI FAALİYETLERİ 28 Ağustos 2013 tarihinde Dekanımız Prof. Dr. Bayram Ali ÇETİNKAYA görevine başladı. 27 Eylül 2013 tarihinde Dekanımız Prof. Dr. Bayram Ali Çetinkaya Atatürk Üniversitesinde düzenlenen

Detaylı

40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve

40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve 04.10.2010 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sayın Cumhurbaşkanı, Muhterem Konuklar, 40 yılı aşkın bir süre, önce öğrenci, sonra değişik unvanlarla öğretim elemanı ve yönetici olarak içinde yer aldığım Ankara

Detaylı

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı 22, 2009, 155-181 VEFEYÂT Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin Doç. Dr. M. Süreyya Şahin i 24 Ocak 2008 tarihinde Hakk ın rahmetine tevdi ile ebedî yolculuğuna uğurladık. Akademik

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir?

Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir? Amerika da Üniversite Eğitimini Kimler Alablir? Üniversite eğitimi almak için Amerika gerçekten de çok iyi bir seçimdir. Amerikan Üniversiteleri dünyaca tanınmış bir kaliteye sahip olmakla beraber dünyadaki

Detaylı

ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1. Nihat BÜYÜKBAŞ

ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1. Nihat BÜYÜKBAŞ Eğitim Yönetimi Yıl 3, Sayı 2. Bahar 1997. ss. 155-162 ÖZEL DERSANELER VE TÜRK EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI 1 * 1 Nihat BÜYÜKBAŞ Bugünkü yapısı ile ortaöğretim sistemimiz, daha çok lise yolundan üniversite

Detaylı

e-imza Prof. Dr. Şükrü ŞENTÜRK Rektör a. Rektör Yardımcısı

e-imza Prof. Dr. Şükrü ŞENTÜRK Rektör a. Rektör Yardımcısı Evrak Ana. Üni. Tarih Evrak ve Sayısı: Tarih 14/06/2016-E.5655 ve Sayısı: 15/06/2016-E.37386 T. C. DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı *BD8107914312* Sayı :76144028-821.99-

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

2. En başarılı olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri? 3. En başarısız olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri?...

2. En başarılı olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri? 3. En başarısız olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri?... ANKET-1 (LİSE) Türk İşaret Dilinde izlemek için tıklayınız. Ad Soyad:. Okul -Sınıfı:. 1. Okul başarınızı nasıl yorumluyorsunuz? Kötü Orta İyi Çok iyi 2. En başarılı olduğunuzu düşündüğünüz dersler hangileri?

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... V GİRİŞ...1 1. Eğitime Neden İhtiyaç Vardır?...1 2. Niçin Eğitim Tarihi Okuyoruz?...2 I. BÖLÜM İSLAMİYET TEN ÖNCEKİ TÜRK EĞİTİMİ 1. Eski Türklerde Eğitim Var mıdır?...5 2. Hunlarda

Detaylı

GÖLCÜK MESLEK YÜKSEK OKULU 7. DÖNEM ÖĞRENCİLERİ KOCAELİ FABRİKAMIZDA BECERİ EĞİTİMİNE BAŞLADI Sabahattin Gücin Eğitim Uzmanı İnsan Kaynakları Direktörlüğü 2001 yılında Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. ile Kocaeli

Detaylı

Alaaddin TOSUN İl Müftü Yardımcısı

Alaaddin TOSUN İl Müftü Yardımcısı Alaaddin TOSUN İl Müftü Yardımcısı 04/05/1962 yılında samsun İli Havza İlçesinde doğdu.ilkokulu ilçesinde bitirdi.imam Hatip Lisesini Çorum İlinde tamamladı.1984-1989 yıllarında İzmir Dokuz Eylül Üniversitesini

Detaylı

İLKADIM İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI EYLEM PLANI

İLKADIM İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI EYLEM PLANI İLKADIM İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 04 YILI EYLEM PLANI DİN HİZMETLERİ ALANINDA PLANLANAN EYLEMLER NO PLANLANAN EYLEM AÇIKLAMA BAŞLAMA BİTİŞ Din görevlileri tarafından vatandaşlar için Camilerde Kur an Öğretimi Kursları

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri

Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri On5yirmi5.com Liselilerden Eğitim Sistemine Sert Eleştiri "Türkiye'deki Sosyo-Kültürel Değişmeler Hakkında Liseli Gençlik Ne Düşünüyor" araştırmasından çarpıcı sonuçlar elde edildi. İşte o araştırma...

Detaylı

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK

EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK EKİM 2014 KAHRAMANMARAŞ SELİM IŞIK TEMEL KAVRAMLAR Kamu Kamuoyu Bir ülkedeki halkın bütünü, halk, amme. Belirli bir konu ve olay hakkında toplumun büyük bir kesimi veya belli gruplar tarafından benimsenen

Detaylı

Fakültemiz; Fakültemiz yeni kurulmasına rağmen hızla büyümekte ve kadrolarını genişletmektedir.

Fakültemiz; Fakültemiz yeni kurulmasına rağmen hızla büyümekte ve kadrolarını genişletmektedir. HOŞGELDİNİZ Fakültemiz; Bilimsel tutum ve becerileri kazanmış, mesleki donanım sahibi, içinde bulunduğu eğitimsel süreçlerle ilgili, toplumsal meselelere duyarlı, hür düşünen, demokratik ilkelere bağlı,

Detaylı

TRABZON İL MÜFTÜLÜĞÜ KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

TRABZON İL MÜFTÜLÜĞÜ KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO 1 HİZMETİN ADI Dini Soruların Cevaplandırılması BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER Sözlü, yazılı ve elektronik olarak yapılmaktadır. Sözlü sorular anında cevaplandırılır. 2 İhtida İşlemleri, (4) adet fotoğraf,

Detaylı

Türkiye de üniversiteye giremeyen öğrenciler Fas ta üç dil öğreniyor

Türkiye de üniversiteye giremeyen öğrenciler Fas ta üç dil öğreniyor Türkiye de üniversiteye giremeyen öğrenciler Fas ta üç dil öğreniyor Türkiye deki üniversite imkanlarının zorluğu ve kontenjan sıkıntısı öğrencileri değişik arayışlara itiyor. Her yıl 50 binin üzerinde

Detaylı

TÜRKİYE DE MÜHENDİSLERİ N SORUNLARI VE MÜHENDİS

TÜRKİYE DE MÜHENDİSLERİ N SORUNLARI VE MÜHENDİS TÜRKİYE DE MÜHENDİSLERİ N SORUNLARI VE MÜHENDİS OLMAK Türkiye de Mühendis Olmanın Zorluklarını 4 Evrede İncelemek Yerinde Olacaktır. Bunları; İlköğretim ve Lise eğitimi evresi. ÖSS evresi. Lisans eğitimi

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Psikoloji Psikoloji bilimi, insanı anlamada bu bütünsel bakış açısını koruyan bir yaklaşım sergiler. Amacı insanı daha iyi anlamak ve ona yardımcı olmaktır. Psikoloji,

Detaylı

Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama. Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum

Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama. Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum Program Yeterlilikleri hazırlama Ders Öğrenme Çıktıları Yazma AKTS Hesaplama Fahri YAVUZ 1 Nisan 2010, Kültür Merkezi Mavi Salon Erzurum Neden? Bilişimsel, eğitimsel ve teknolojik gelişmeler yüksek öğretim

Detaylı

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ Bismillairrahmanirrahim 1. Suriye de 20 ayı aşkın bir süredir devam eden kriz ortamı, ülkedeki diğer topluluklar gibi

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 24 Ağustos 2009 04:42 - Son Güncelleme Çarşamba, 26 Ağustos 2009 19:20

Yönetici tarafından yazıldı Pazartesi, 24 Ağustos 2009 04:42 - Son Güncelleme Çarşamba, 26 Ağustos 2009 19:20 Düğünlerde Takılan Sahte Paralar Yüksek eğitimini tamamlamış, babası ticaretle uğraşan, annesi ise bir bankada görevli bulunan bir ailenin tek kızıydı. Okul arkadaşı ile evlenmeye karar vermişlerdi. Damat

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

KAZAKİSTAN ISSA-TÜRK ÜNİVERSİTELERİ TANITIM GÜNLERİ RAPORU

KAZAKİSTAN ISSA-TÜRK ÜNİVERSİTELERİ TANITIM GÜNLERİ RAPORU KAZAKİSTAN ISSA-TÜRK ÜNİVERSİTELERİ TANITIM GÜNLERİ RAPORU ALMATI (20-23 KASIM 2015) 20 Kasım 2015 Cuma: İlk gün konu ile ilgili öğrenci haricinde konunun ilgililerinin katıldığı bir panel düzenlendi.

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

MEMURUN HAYATI BORÇ ÖDEMEKLE GEÇİYOR! Yazar Editör Pazartesi, 20 Ocak 2014 07:48

MEMURUN HAYATI BORÇ ÖDEMEKLE GEÇİYOR! Yazar Editör Pazartesi, 20 Ocak 2014 07:48 Pazartesi 20 Ocak 2014 07:48 Türkiye Kamu-Sen Ar-Ge Merkezi nin yaptığı araştırma kamu görevlilerinin meslek haya tlarını borç ödeyerek geçirdiklerini ortaya koydu Yüzde 97 si borçlu olan memurların 60

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

Sözlü, yazılı ve elektronik olarak yapılmaktadır.

Sözlü, yazılı ve elektronik olarak yapılmaktadır. 1 2 ADI Dini Soruların Cevaplandırılması Dini Eserlerin İncelenmesi 3 İhtida İşlemleri 4 5 Aile İrşat Rehberlik Bürosu Vekâlet Yoluyla Kurban Kesimi 6 Cami Devirleri 7 Cami Dersleri 8 9 10 11 Dernek, Vakıf,

Detaylı

Sayı : 28892082-840-E. 11033602 28.10.2015 Konu: Ek Ders Ücreti

Sayı : 28892082-840-E. 11033602 28.10.2015 Konu: Ek Ders Ücreti T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü Sayı : 28892082-840-E. 11033602 28.10.2015 Konu: Ek Ders Ücreti ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi : 16.10.2015

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI

ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI AY S.N ADI VE SOYADI ÜNVANI VAAZ YAPACAĞI YER TARİHİ GÜNÜ VAKTİ Ana Konu Alt Konu Vaaz Konusu 1 H.Basri DÜZDAŞ Müezzin-Kayyım

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

KOTAN A Personelinden Uğurlama

KOTAN A Personelinden Uğurlama KOTAN A Personelinden Uğurlama Tekirdağ Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü görevinden Ankara Sosyal Güvelik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Başmüfettişliğine atanan Mahmut KOTAN A, kurum yöneticileri ve

Detaylı

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ SAHA ÇALIŞMASI ÖRNEKLEM SAYISI CSG STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18

Detaylı

KURSLARI. gerçekleştirilmektedir.

KURSLARI. gerçekleştirilmektedir. İDP (İNGİLİZCE DESTEK PROGRAMI) VE MOTİVASYON KURSLARI Eylül ayı seminer döneminde okulumuza yeni katılan öğrencilerimiz için 45 ders saati İngilizce ve 5 ders saati Almanca destek kursu yapılmıştır. Kursta

Detaylı

EMRE KÖROĞLU BAŞKANLIK İÇİN ADAYLIĞINI AÇIKLADI

EMRE KÖROĞLU BAŞKANLIK İÇİN ADAYLIĞINI AÇIKLADI EMRE KÖROĞLU BAŞKANLIK İÇİN ADAYLIĞINI AÇIKLADI EMRE KÖROĞLU CHP BODRUM İLÇE BAŞKANLIĞINA YENİLİKÇİ VE BAŞARI ODAKLI BİR SİYASET İÇİN ADAY OLDUĞUNU AÇIKLADI Emre Köroğlu 29 Kasım 2015 Pazar günü yapılacak

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir.

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir. Haziran 25 Medya ve Güven 2013 Tüm hakları gizlidir. Gündem 1. Yöntem Bu araştırma Xsights Araştırma ve Danışmanlık, bu konu hakkında online araştırma yöntemiyle, toplamda 741 kişi ile bir araştırma gerçekleştirmiştir.

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

KENDİ İŞİNİZİ YAPARKEN KİMSE YANLIŞLARINIZI DÜZELTECEK CESARETE SAHİP OLAMIYOR.

KENDİ İŞİNİZİ YAPARKEN KİMSE YANLIŞLARINIZI DÜZELTECEK CESARETE SAHİP OLAMIYOR. Osman Serin, Bilgisayar Mühendisliği Bölümümüzün 2007 mezunu. Kendisi, aynı zamanda, Üniversitemizin MBA dalında yüksek lisans öğrencisi Osman Serin ile Üniversitemiz ve otomotiv sektörü hakkında keyifli

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sanayi ve İş Dünyası İşbirliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (DÜSİMER) Yrd.Doç.Dr. Ethem TOKLU

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sanayi ve İş Dünyası İşbirliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (DÜSİMER) Yrd.Doç.Dr. Ethem TOKLU DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sanayi ve İş Dünyası İşbirliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (DÜSİMER) Yrd.Doç.Dr. Ethem TOKLU 1 Amaç Üniversite ile Sanayi ve İş Dünyası arasında köprü vazifesi olmak, Sanayi ve İş

Detaylı

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir.

Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. İDARE HUKUKU Anayasa ve İdare Türk idare teşkilatı Anayasal bir kurumdur. 1982 Anayasası belli başlıklar altında idari teşkilatlanmayı düzenlemiştir. Bu düzenlemede yer alan ilkeler şunlardır; - Hukuk

Detaylı

MÜFTÜ TANIM. Toplumu İslam dini hakkında aydınlatan, din hizmetlerini düzenleyen ve denetleyen kişidir. A- GÖREVLER

MÜFTÜ TANIM. Toplumu İslam dini hakkında aydınlatan, din hizmetlerini düzenleyen ve denetleyen kişidir. A- GÖREVLER TANIM Toplumu İslam dini hakkında aydınlatan, din hizmetlerini düzenleyen ve denetleyen kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Toplumu dini konularda aydınlatır, bu konuda görev alacakları

Detaylı

NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM

NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM DETAYLARDAKİ ETKİLEŞİMLER Değerli hoca Şeref Akdik in yaktığı ışık ile sanatla tanışan ve lise çağlarında ressam olmaya karar veren Neslihan

Detaylı

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR

AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi, kamuoyunu yani halkın kanaatlerini karar alıcıların ve uygulayıcıların meşruiyetini sürdüren önemli bir faktör olarak görmektedir.

Detaylı

Avrupa nın imamları Mainz de yetişecek. ACG nin mesajı: Gençler zenginliğimizdir. Maneviyatsız bereket olmaz. Bereketin anahtarları.

Avrupa nın imamları Mainz de yetişecek. ACG nin mesajı: Gençler zenginliğimizdir. Maneviyatsız bereket olmaz. Bereketin anahtarları. Gemeinschaft. Community. Communauté. İslam Toplumu Millî Görüş» www.igmg.org 09 Ekim 2015 Sayı 69 HASENE KURBAN KAMPANYASINDA YENİ REKOR: 161.500 HISSE s. 21 GENEL MERKEZ 27. Avrupa Kur ân-ı Kerîm Tilavet

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM - 169 - İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM Cemalettin Dönmez * Özet Türkiye de inşaat mühendisliğinde lisans sonrası eğitimin hacim ve temel uzmanlık

Detaylı

İsmail Kara, Cumhuriyet Türkiyesi nde Bir Mesele Olarak İslam, 4. baskı, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2010, 386 s.

İsmail Kara, Cumhuriyet Türkiyesi nde Bir Mesele Olarak İslam, 4. baskı, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2010, 386 s. Değerlendirme / Review İsmail Kara, Cumhuriyet Türkiyesi nde Bir Mesele Olarak İslam, 4. baskı, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2010, 386 s. Değerlendiren: M. Esat Altıntaş* Bu kitapta, Cumhuriyet Türkiyesi

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

04.12.2015 https://yoksis.yok.gov.tr/ilansayfa/?sessionid=45008

04.12.2015 https://yoksis.yok.gov.tr/ilansayfa/?sessionid=45008 04.12.2015 https://yoksis.yok.gov.tr/ilansayfa/?sessionid=45008 Yazdır Anasayfa Yönetmelikler Üyelik Duyurular İletişim Arama Seçenekleri Tümünde ara Seçiniz Ara İlan No : 1003506 İlanın Çıkılacağı yer

Detaylı

Hikaye uzak bir Arap Alevi köyünde geçer. Ararsanız bambaşka versiyonlarını da bulabilirsiniz, hem Arapça hem Türkçe.

Hikaye uzak bir Arap Alevi köyünde geçer. Ararsanız bambaşka versiyonlarını da bulabilirsiniz, hem Arapça hem Türkçe. Sitti Cemili ve Meryem im Ben çocukken pek çok Arapça hikâye dinledim anneannemden. Sitti Cemili den anneanne diye bahsetmek de tuhafmış. Arapça da onun adı Sitti yani benim ninem. Söylemeden geçemeyeceğim,

Detaylı

Sağlık Bakanlığından:

Sağlık Bakanlığından: 19 Ocak 2013 Sayı : 28533 RESMÎ GAZETE Sayfa : 41 Sağlık Bakanlığından: MEZARLIK YERLERİNİN İNŞAASI İLE CENAZE NAKİL VE DEFİN İŞLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi

21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi 21.05.2014 Çarşamba İzmir Gündemi Doğu Akdeniz de Son Gelişmeler ve Kıbrıs, İKÇÜ de Ele Alındı İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çelebi Avrupa Birliği Merkezi nin

Detaylı