TUZ GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ BİTKİSEL BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK UNSURLARININ TARIMSAL KULLANIM POTANSİYELLERİ VE TEHDİT FAKTÖRLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TUZ GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ BİTKİSEL BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK UNSURLARININ TARIMSAL KULLANIM POTANSİYELLERİ VE TEHDİT FAKTÖRLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ"

Transkript

1 TUZ GÖLÜ ÇEVRESİNDEKİ BİTKİSEL BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK UNSURLARININ TARIMSAL KULLANIM POTANSİYELLERİ VE TEHDİT FAKTÖRLERİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Alptekin KARAGÖZ * ÖZET Tuz Gölü ve çevresi, Avrupa Komisyonu LIFE fonu tarafından desteklen, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı 1 ile Çevre Bakanlığı nın 2 ortaklaşa yürüttüğü Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi (99/TR/065) Projesi (TABT) kapsamında yılları arasında etüd edilmiştir. Ayrıca Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı 3 tarafından yılları arasında Tuz Gölünde yürütülen Biyolojik Çeşitliliğin Tespiti, Tuz Gölü Projesi (BÇTTGP) çerçevesinde gerçekleştirilen çalışmaların ana temasını, alanın biyolojik çeşitlilik unsurlarının belirlenmesi oluşturmuştur. Çalışmaların ilkinde alanın florasının belirlenmesi amacıyla iki yıl boyunca vejetasyonun her dönemini kapsayacak şekilde etüt çalışmaları düzenlenmiştir. Sonuçta alanın genel floristik yapısının belirlenmesi yanında Kısaca Bern Sözleşmesi olarak da bilinen Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi ekinde yer alan 15 bitki türünün yayılış alanları, habitatları ve hali hazır durumları da belirlenmiştir. Sözü edilen ikinci proje sonucu genelde bitkisel biyolojik çeşitlilik unsurlarının genel durumu yanında, alanda doğrudan kullanıma uygun ve potansiyel ekonomik öneme sahip bitki türleri ile habitatlar ve türler üzerindeki önemli tehdit unsurlarının listesi de çıkarılmıştır. Alanda bitkisel biyolojik çeşitlilik üzerinde tehdit unsuru olarak sıralanan yeraltı ve yüzey su rezervlerinin hızla azalması, sulu tarım ürünlerinin yoğun ekilişi nedeniyle yapılan sulamalar, geleneksel sulama teknikleri, tuzlu ve tatlı suların karışması, kuraklık ve çölleşme, aşırı otlatma, yerleşime açma, tarım alanlarının genişletilmesi, yaylalar, kanallar, plansız yol yapımı, Tuz Gölü ve yakın çevresindeki tuz işletmeleri, alandan kum ve malzeme alımı, kirlilik, katı atıklar, soda fabrikalarının yarattığı hava ve su kirliliği, anız yakımı, av ve avcılar, Tuz Gölü Havzasında doğalgaz depolama gibi konular üzerinde detaylar verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tuz Gölü, Bitkisel Biyolojik Çeşitlilik, Tarımsal Kullanım Potansiyeli, Tehditler 1. GİRİŞ Dünyada var olan tüm biyolojik unsurların korunması, sürdürülebilir kullanımı ve kullanımından doğabilecek hakların eşit ve adil paylaşımını hedefleyen, ülkemizin 2007 sonundan bu yana taraf olduğu Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (BÇS) nde (CBD, 2008) biyolojik çeşitlilik kavramı şöyle tanımlanmaktadır: diğerlerinin yanı sıra kara, deniz ve diğer su ekosistemleri ile bu ekosistemlerin bir parçası olduğu ekolojik kompleksler de dahil olmak üzere tüm kaynaklardan canlı organizmalar arasındaki farklılaşma anlamındadır; türlerin kendi içindeki ve türler arasındaki çeşitlilik ve ekosistem çeşitliliği de buna dahildir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere BÇS, biyolojik çeşitlilik kavramı içerisine tüm canlı türleri yanında ekosistemleri de katmaktadır. Bu durumda biyolojik çeşitliliğin korunmasında, tek başına canlıların korunmasının yetmeyeceği, bunun yanında canlıları içinde barındıran habitatların da bozulmadan sürdürülebilmesinin, canlı türlerinin sürdürülebilirliğiyle eşdeğer olduğu anlaşılmaktadır. Aynı sözleşmede genetik materyal, işlevsel kalıtım birimleri içeren, bitki, hayvan, mikrop veya başka menşeli olan her türlü materyal anlamında; genetik kaynak, bugün veya gelecek için değer taşıyan genetik materyal anlamında kullanılmıştır (CBD, 2008). Bu tanımlamalarda bugün bir değer ifade etmese bile en alt düzeydeki organizmalardan başlayarak tüm canlı türlerinin, yeri ve günü geldiğinde karşımıza çıkması muhtemel olumsuzlukları yenmemiz için genetik kaynak materyali olabilme potansiyeli taşıdığı ifade edilmektedir. Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 2004 yılında gerçekleştirilen II. Tarım Şurasının sonuç bildirgesinin ilk dört maddesinde doğal kaynakların envanterinin çıkarılması, doğal kaynakların erozyon, kirlenme ve yanlış kullanımını önleyici tedbirlerin alınması, genetik kaynakların ve 1 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı adı 2011 yılında Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı adı altında yeniden organize edilmiştir. 2 Çevre Bakanlığı adı 2011 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adı altında yeniden organize edilmiştir. 3 Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı adı 2011 yılında Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü adı altında yeniden organize edilmiştir.

2 biyolojik çeşitliliğin korunması ve mera ıslah çalışmalarının tamamlanması konularına yer verilmiştir (Anonim, 2004). Bitki popülasyonlarının uzun hatlar boyunca devamlılık gösterdiği alanlarda genetik çeşitlilik, dağ sırası, geniş su yüzeyler vs. gibi popülasyonlar arasındaki gen akışını önleyecek doğal engellerin mevcudiyeti veya geçmişi çok eskilere dayanan buzullaşma, doğal afet gibi olaylar sonucu ortaya çıkmaktadır (Persson et al., 2004; Mandak et al., 2005). Tuzgölü Anadolu nun ortasında, bitki popülasyonlarının arasındaki gen alışverişini engelleyecek genişlikte bir boşluk oluşturmak yanında taşıdığı yüksek tuz konsantrasyonu nedeniyle de sadece bu ortama uyum sağlayabilen bitki türlerinin yaşamasının mümkün olabildiği uç değerlerde bir habitattır. Bu nedenle Tuzgölü nde barınabilen bu izole bitki türleri, emsallerinden ve benzerlerinden çok daha farklı genetik, fizyolojik morfolojik ve anatomik yapılara sahiptir. Bu durum göle uyum sağlamış bitki türlerinin genetik kaynak olma değerini arttırmaktadır. Uç popülasyonlar geniş alanlara yayılmış merkezi popülasyonlara göre daha küçük, daha izole ve genellikle daha büyük genetik ve ekolojik çeşitliliğe sahip olmaları nedeniyle evrimsel süreç içerisindeki önem ve değer kazanmış olmalarına rağmen, genel koruma faaliyetleri içinde diğerlerine oranla daha az ilgi görmüştür (Leppig and White, 2006). Tuzgölü de, taşıdığı eşsiz biyolojik zenginliğe rağmen hak ettiği koruma statüsünden uzun yıllar mahrum kalmıştır. Çok güçlü bir koruma statüsüne kavuştuğu 2000 yılından bu yana da göl ve çevresinde barındırdığı genetik zenginlik üzerindeki baskı ve tehditler, çoğu durumda daha yoğun olmak üzere devam etmektedir. 2. ALAN HAKKINDA GENEL BİLGİLER Ülkemizin ikinci büyük gölü olan Tuz Gölü ve çevresi hayvancılık, tarım, tuz üretimi ve turizm gibi alanlardaki katkılarıyla Türkiye ekonomisi için büyük önem taşımaktadır (Anonim, 2007; Yerli ve Aldemir, 2005; ÇŞB, 2013). İdari olarak Aksaray, Konya ve Ankara illeri sınırları içinde olan alanda, toplamda 64 yerleşim yeri bulunmaktadır. Kapalı bir havzada yer alan göl, jeolojik olarak tektonik kökenlidir yılında, Bakanlar Kurulu kararıyla ha büyüklüğündeki alan, Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir (Anonim, 2000). Türkiye nin tuz ihtiyacının yüzde 30 unu karşılayan Tuz Gölü, çevresindeki endemik bitki örtüsü ve faunasıyla dünyanın en önemli doğal alanlarından (Özhatay vd., 2003) ve önemli endemizm merkezlerinden biri (Ekim vd., 2000; Vural et al., 20012) olarak kabul edilmektedir. Tuzgölü ve çevresinde tuzlu ortama ve susuzluğa dayanıklı 40 dan fazla endemik bitki türü vardır ( (Gökyiğit, 2013). Önemli Bitki Alanları (ÖBA) içerisinde kabul edilen Tuz Gölü ve Stepleri, koruma statüleri olarak Özel Çevre Koruma Alanı, Doğal Sit Alanı ve Yaban Hayatı Koruma Sahası olmak üzere 3 farklı kategoride değerlendirilmiştir. Alanın içerdiği ÖBA kriterleri A1:24 Küresel Ölçekte Tehdit Altındaki Tür (13 Bern Sözleşmesi Ek Liste I dahil); A2: 5 Avrupa Ölçeğinde Tehdit Altındaki Tür; B2: Zengin Tür Çeşitliliği İçeren Habitatlar ve C2: Tehlike Altındaki Doğal Habitatlar olarak sıralanmaktadır (Özhatay vd., 2003). Diğer yandan Tuz Gölü ve yakın çevresinde bulunan Bolluk, Tersakan, gölleri, Eşmekaya sazlıkları ve Obruk Yaylası da Önemli Kuş Alanı olarak belirlenmiştir (Kılıç ve Eken, 2004). İç Anadolu Platosu ortasında yer alan İç Anadolu Ova Stepleri, nisbeten derin topraklı düz kesimleri içine alır. Genellikle, ova stebinin primer bitki örtüsü bozulmuş ve bazı kısımlarda yerini tarımsal faaliyetlere terk ettiği için pek çok kesimlerde halen insan etkisiyle ortaya çıkmış sekonder bitki örtüsü oluşmuştur (Çetik, 1985). Tuzgölü çevresindeki tuzcul stepler eşsiz bir bitki örtüsü oluşturmaktadır. Bu alanlardan bazıları yüksek oranda endemik ve çok nadir bitki türlerini içermektedir. Bu alanlar içinde Bolluk - Tersakan tuzcul stepleri ha, Sultanhanı - Eşmekaya tuzcul stepleri ha ve Eskil - Yenikent tuzcul stepleri ha genişliktedir (Gorostiaga, 2001). Yazın sıcak ve kurak, kışın ise uzun süren soğuk ve nemli iklim koşulları; bu ekosistemlerde vejetasyon gelişimi sınırlanmaktadır. Aynı zamanda, bu ekosistemlere insan müdahalesi çok büyük boyutlara ulaşmıştır. Alana en yakın il olan Konya nın uzun yıllar meteorolojik veri ortalamaları Tablo 1 de verilmektedir (URL-1). Burada görüldüğü gibi ilin yıllık ortalama yağış toplamı 324,3 mm, en fazla yağış alınan aylar Aralık (44,8 mm) ve Mayıs (43,6 mm) aylarıdır. Ortalama sıcaklıkların en yüksek olduğu aylar Temmuz (23,6 o C) ve Ağustos (23,0 o C) dir. İlin yaz aylarında (Haziran-Ağustos) aldığı yağış toplamı 35,7 mm gibi çok düşük bir değerdedir. Yazın en sıcak döneminde alınan yağışların pratik olarak bitkilerin gelişmesi üzerinde fazla bir etkisi olması beklenemez. Kuraklığı sonbahar başlangıcında da devam etmektedir. Konya

3 Tablo 1. Konya İlinde uzun yıllar içinde gerçekleşen meteorolojik değerler ( ) KONYA Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ortalama Toplam Ortalama Sıcaklık ( C) ,6 Ortalama En Yüksek Sıcaklık ( C) ,0 Ortalama En Düşük Sıcaklık ( C) ,5 Ortalama Güneşlenme Süresi (saat) ,3 Ortalama Yağışlı Gün Sayısı ,2 Aylık Toplam Yağış Miktarı Ortalaması (kg/m 2 ) ,3 Şekil 1. Konya İli yağış ve sıcaklık grafiği

4 İli yağış ve sıcaklık değerleri kullanılarak çizilen grafik Şekil 1 de verilmektedir. Burada yağış ve sıcaklık eğrilerinin kesiştiği Haziran ortasından Eylül ortasına kadar olan dönemde kuraklık yaşanmaktadır. Tuz Gölü nün metre altındaki tuz tabakalarının içine doğalgaz depolanması için çalışmalar yapılmaktadır. Depolama Sultanhanı Belediyesinin yaklaşık 17 km güneyinde, Bezirci Gölü mevkiinde bulunan yeraltı tuz kütlelerinin bulunduğu alan düşünülmektedir. Proje kapsamında kullanılacak tuz tabakası yeryüzünün yaklaşık 700 m altından başlamakta ve kalınlığı m arasında değişmektedir (Yerli ve Aldemir, 2005). Bu çalışmada tuz kütleleri içinde mağara (kaverna) oluşturma işleminde toplam su ihtiyacı m 3 / saat olacaktır. İhtiyaç duyulan su, alana 119 km mesafedeki Hirfanlı Barajı na kurulacak tesislerden temin edilecektir. Eritme işleminde oluşan tuzlu su 1200 m 3 kapasiteli bir havuzda toplanacak olup daha sonra 39 km lik bir boru hattı ile Tuz Gölü ne taşınacaktır. Topoğrafyanın uygun olması sebebiyle akış cazibe ile sağlanması ve göle verilen suyun difüzörler vasıtasıyla göl üzerinde homojen bir şekilde dağıtılması öngörülmektedir (URL-2, 2013). 3. ALANDA YAPILAN GÖZLEMLER Çalışma alanı, her iki projede de de benzer yöntemlerle etüd edilmiştir. Proje alanının biyolojik çeşitliliğinin tespiti çalışmasında, arazi çalışmaları sırasında alınan örneklerin teşhisine dayalı olarak, bitki listeleri oluşturulmuştur. Listede belirlenen hedef türlerin bulunduğu yerlerin koordinatları alınmış, hedef türlerin popülasyonlarının durumu, habitatla ilgili bilgiler ve eşlik eden türler kayıt edilmiştir. Çalışmaların her ikisinde de habitatları ve türleri tehdit eden faktörler ayrı ayrı listelenmiştir. Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi Projesi kapsamında Bern Sözleşmesi ekinde yer alan ve Tuzgölü çevresindeki habitatlarının ve popülasyonlarının durumunun belirlenmesi amaçlanan bitki türleri şunlardır: Allium vuralii, Asparagus lycaonicus, Centaurea halophila, Ferula halophila, Gypsophila oblanceolata, Hypericum salsugineum, Kalidiopsis wagenitzii, Limonium anatolicum, Limonium iconicum, Linum seljukorum, Microcnemum coralloides, Onosma halophilum, Silene salsuginea, Sphaerophysa kotschyana ve Verbascum helianthemoides. Biyolojik Çeşitliliğin Tespiti, Tuz Gölü Projesi kapsamında da gözlemlere ve literatüre dayalı olarak alanda yer alan bitki genetik kaynağı materyali içerisinde, doğrudan kullanım veya tarımı yapılan türlere genetik kaynak olarak değerlendirilebilme potansiyeli olan bitki türleri belirlenmiştir. 4. SONUÇLAR Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi Projesi kapsamında yapılan araştırmalar sonunda Tuzgölü civarında 4 lokasyon hedef türler bakımından ön plana çıkmıştır. Bunlardan birincisi Tuzgölü nün güney ve batı kısımlarıdır. Özellikle Eskil ilçesinden doğu ve kuzeydoğu yönüne doğru ilerledikçe hedef türlerin çoğunu yakın mesafeler içinde bulmak mümkün olmaktadır. Bu alan çoğunluğu sulanan tarım alanlarıyla çevrilidir. Yaz ortalarına kadar yeşilliğini koruyan alan yoğun otlatma baskısı altındadır. Burayı tehdit eden diğer bir faktör de yerleşim alanlarına yakınlığı nedeniyle piknik ve yerine göre çöp dökme alanı olarak kullanılmasıdır. Bazı lokal endemik türlerin bulunduğu dar bir alandan Eskil İlçesine yol yapımı için malzeme çekildiği de saptanmıştır. Alanda hedef türler birkaçı dışında kesikli ve küçük populasyonlar oluşturmaktadır. Alanın yeri, burada bulunan hedef türlerin listesi ve tehdit faktörleri Tablo 2 de verilmektedir (Anonim, 2002). İkinci alan olarak belirlenen yer Tersakan Gölünün güney kısımlarında yer almaktadır. Bu alanın etrafı da yoğun tarım uygulamalarının yapıldığı sulu ve kuru tarım alanlarından ve aşırı otlatma baskısındaki meralardan oluşmaktadır. Projenin yürütüldüğü yıllarda sulu tarım içerisinde en büyük payı şekerpancarı, tahıl ve yonca ekilişleri alırken günümüzde yağlık ayçiçeği ve özellikle mısır ekim alanlarında önemli artışlar gözlenmektedir. Yer altı sularının yoğun kullanımı nedeniyle taban suyu seviyesi düşmekte, buna bağlı olarak çevre dengesi bozulmaktadır. Üçüncü alan olarak Bolluk Gölü civarı belirlenmiştir. Burada sulu tarım alanları azalmaktadır. Alanda hedef türlerden dört tanesinin varlığı belirlenmiştir (Tablo 2). Alanı tehdit eden en önemli faktör, yakındaki özel sektöre ait soda işletmesinin meydana getirdiği kirliliktir.

5 Projenin yürütüldüğü dönemde Tekel işletmesine bağlı olarak faaliyet göstermekte olan ve daha sonra özelleştirme kapsamında özel sektöre devredilen Yavşan Tuzlası hedef türler açısından dördüncü alan olarak belirlenmiştir. Burası gölün içine kadar uzanan yollar ve alan içinde mevcut küçük adacıklarla eşsiz bir habitat oluşturmaktadır. Alanı tehdit eden en önemli faktör, tuz taşınması sırasında ortaya çıkan kirlilik olarak belirtilmiştir (Tablo 2). Ancak günümüzde tuzlanın özel sektöre devrinden sonra göl içerisine kilometreler boyunca uzanan yeni yollar yapımlı olup bu durum yeni bir tehdit unsuru olarak ortaya çıkmıştır. Yakın zamanda yaptığımız gözlemlerde yolların kenarında ve üzerinde endemik türlerden Ferula halophila ve Astragalus ovalis gibi türlere de rastlanmıştır. Tablo 2. Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi Projesi kapsamında yapılan araştırma sonuçları (Anonim, 2) Alan No 1 Tuzgölü nün güney ve güneybatısı Yeri Hedef türler Tehdit faktörleri Micocnemum coralloides subsp. anatolicum, Kalidiopsis wagenitzii, Limonium anatolicum, Limonium iconicum, Onosma halophilum, Verbascum heliantemoides, Linum seljukorum, Sphaerophiza kotschyana, Silene salsuginea, Centaurea halophila Entansif tarım uygulamaları Aşırı sulama nedeniyle taban suyu seviyesinin düşmesi Yerleşim alanlarının potansiyel ÖBA lara doğru ilerlemesi Aşırı otlatma 2 Tersakan Gölü nün güneyi Onosma halophilum, Micocnemum coralloides subsp. anatolicum, Linum seljukorum, Hypericum salsugineum, Gypsophila oblanceolata, Silene salsuginea, Asparagus lycaonicus 3 Bolluk Gölü Linum seljukorum, Micocnemum coralloides subsp. anatolicum, Limonium anatolicum, Limonium iconicum 4 Cihanbeyli Yavşan Tuzlası Allium vuralii, Ferula halophila, Limonium iconicum, Sphaerophyza kotschyana Aşırı otlatma Yanlış toprak ve su kullanımı nedeniyle ekolojik sapmalar Önemli bitki alanına yakın mesafedeki soda fabrikasından çıkan toz bulutlarının neden olduğu hava ve toprak kirliliği Tuz üretimi ve taşınması sırasında ortaya çıkan çevre kirliliği

6 Yukarıda sıralanan 4 alanın tamamı, Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi Projesi kapsamında Önemli Bitki Alanı I (ÖBA I) olarak değerlendirilmiştir. Proje kapsamında ÖBA I olarak belirlenen alanın haritası ve burada belirlenen türlerin listesi Şekil 2 de verilmektedir. Şekil 2. Tehdit Altındaki Bitki Türleri İçin Ekosistem Muhafazası ve Yönetimi Projesi kapsamında ÖBA I olarak belirlenen alanlar ve bitki türleri (Anonim, 2002) Biyolojik Çeşitliliğin Saptanması, Tuz Gölü Projesi kapsamında alan toplam 7 kez gezilmiştir. Bu çalışmalar sonucu doğrudan kullanma potansiyeli olan türler belirlenmiştir Anonim, 2007). Doğrudan kültüre alma potansiyelindeki bakımından aşağıda sıralanan 5 bitki öne çıkmaktadır (Anonim, 2000; Anonim, 2013): Kochia prostrata, Leymus cappadocicus, Agropyron cristatum, Chyrosopogon gryllus ve Puccinella distants. Bu türlerin tamamı otlak alanlarında kullanma potansiyeline sahip olup bunlardan otlak ayrığı (Agropyron cristatum) türü halen ülkemizde yapay mera karışımlarında kullanılmaktadır. Bozkırotu (Kochia prostrata) türü Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan ın az yağışlı bölgelerinde yaygın bir yem bitkisi türü olarak değer kazanmıştır. Leymus cappadocicus türü tuza dayanımı oldukça yüksek olması ve kireç içeriği yüksek alanlarda (Aksaray Üniversitesi kampus alanı) da yetişebilme özelliğiyle otlatma amacıyla geliştirilebilir. Chyrosopogon gryllus türü toprak üstü aksamı bakımından zayıf bir bitki olmakla beraber tutunduğu yerleri kaplama ve toprağı sıkı bir şekilde tutma özelliğindedir. Bu bakımdan rüzgâr erozyonunu azaltma yönünde kullanılabilme potansiyeline sahiptir. Bu türe çok yakın bir tür olan Vetiveria zizanioides (Chyrosopogon ziznioides) dünyanın pek çok ülkesinde biyolojik arıtma tesislerinde, ağır metallerin temizlenmesinde bitkisel remidasyon alanında (Chen et al., 2004), parfüm yapımında ve erozyon kontrolunda (Nzeribe and Ike, 2008) kullanılmaktadır. Burada sıralanan türlerden doğrudan kullanma potansiyeli bakımında en zayıf olanı Puccinella distants türü olmakla beraber bu bitki tuzun en yoğun olduğu ve başka türlerin barınamadığı alanlarda bile yetişebilmektedir. Türün Poaceae familyasından olması genitör olarak tahıl ıslah çalışmalarında tuza dayanım geninin aktarılmasında da kullanılabilir.

7 5. TEHDİTLER Proje alanında yapılan arazi çalışmaları, ilgi grupları ile toplantılar, gözlemler ve literatür çalışmaları sonucunda biyolojik çeşitlilik üzerine aşağıda sıralanan tehditler belirlenmiştir (Anonim, 2007). a.su rezervlerinin azalması: Tuzgölü çevresi Türkiye nin en az yağış alan yerlerinden biridir. Yöre halkıyla yapılan yüz yüze görüşmelerde bundan yıl öncesine göre taban suyu düzeyinde önemli düdüşler olduğu ve civardaki keson kuyuların neredeyse tamamının kuruduğu ifade edilmiştir. Çoğu zaman yüzey sulamaları şeklinde yapılan uygulamalarda son derece fazla su tüketilmektedir. Su temininde büyük çoğunluğu kaçak olan kuyular kullanılmaktadır. Projenin yürütüldüğü tarih itibarıyla yörede den fazla kaçak kuyu olduğu belirtilmiştir. Tuz Gölü havzasındaki ekosistem, aşırı su kullanımı nedeniyle çoraklaşarak çölleşmektedir. Bölgede yoğun şeker pancarı ekiminden dolayı özellikle yeraltından çekilen su miktarı sürekli olarak artmaktadır. Ayrıca bölgede yonca, ayçiçeği ve mısır gibi diğer tarım bitkilerinin üretimi için de yoğun su kullanılmaktadır. Son yıllarda ayçiçeği ve mısır ekiliş alanlarında genişleme görülmektedir. Tatlı su kullanımından başka bir de tuz işletmelerinin tuz biriktirmek amacıyla gölden su çekerek tuz tavalarına basması, göl aynasının vaktinden önce kurumasına neden olmakta bu durum doğal bitki örtüsünü olumsuz yönde etkilemektedir. Aşırı tuzlu topraklar, tuzcul bitki tohumlarının çimlenmesinde engelleyici etkiye sahiptir. Tuzcul bitkilerin tohumları yağış mevsiminden hemen sonra, ortamdaki tuz konsantrasyonu düştükten sonra çimlenebilirler. Yüksek konsantrasyonda tuzluluğa (% 5 üzeri) tolerans gösteren bir yıllık deniz börülcesi (Salicornia europaea) tohumları bile, tuzlu ortamda dormant kalmakta ve çimlenememektedir. Su Tuz Gölü ekosisteminin tuzlu topraklarında yetişen ve yeraltından tatlı su ile beslenen lokal endemik bitkilerinin geleceği tehdit altındadır. Bataklık alanlar zayıflamakta, halofit bitki tohumlarının çimlenmesi zorlaşmakta veya çimlenme döneminde yeterince su bulamamaktadır. b.sulu tarımın yoğun olarak yapılması: Yörede başta şekerpancarı olmak üzere mısır, ayçiçeği, yonca ve tahıllar sulanmaktadır. Giderek artan su ihtiyacı, kaçak kuyuların sayısını artırmış ve dolayısıyla yeraltı su seviyelerinde düşüşe yol açmıştır. c.fazla su tüketen sulama yöntemleri: Açık kanallardan ortaya çıkan sızma ve buharlaşma ile su kayıplarına bir de salma sulama gibi ilkel yöntemler eklenince gerek sulama suyu etkinliği düşmekte gerek aşırı miktarda su tüketilmektedir. Son yıllarda basınçlı sulama yöntemlerine yöneliş gözlenmektedir. ç. Tuzlu ve tatlı suların karışması: Göl havzasında aşırı yeraltı suyu kullanımı nedeniyle, yer altında tatlı ve tuzlu suların yakın gelecekte karışabileceği hidrologlarca öngörülmektedir. Bunun gerçekleşmesi durumunda da karışımın ayrışması için en az 1000 yıl gibi uzun bir sürenin geçmesi gerektiği belirtilmektedir. d.kuraklık ve çölleşme: Gelinen noktada rezervlerden çekilen su miktarının ve su ihtiyacının her geçen gün biraz daha arttığını göstermektedir. Bu hızlı süreç havzanın su kıtlığı sorununu da gündeme getirmektedir. Doğal kaynaklarının etkin ve sürdürülebilir kullanımına yönelik acil önlemler alınmazsa, önümüzdeki yıllarda Tuz Gölü ÖÇKB nin kuraklık ve çölleşme tehlikesiyle karşılaşması kaçınılmazdır. e.aşırı Otlatma: Aşırı otlatama baskısı altındaki bitki örtüsü tahrip olmaktadır. Çoğu köylerde ve yaylalarda bulunan hayvan sayısı o alanın taşıma kapasitenin çok üzerindedir. Aşırı otlatma, doğal floristik yapının bozulmasına ve bitki örtüsünün lezzetsiz bitkiler lehine değişmesine neden olmaktadır. Özellikle bu değişimden en fazla lokal endemikler etkilenmektedir. f. Yerleşime açma: Önemli Bitki Alanlarının bir kısmı yerleşim alanı olarak açılmaktadır. g. Plansız yol yapımı: Alanın düz olması nedeniyle bataklık olmayan her alana plansız olarak yapılan yollar alanın parçalanmasına, toprağın sıkışmasına, yol alanlarındaki vejetasyon örtüsünün zarar görmesine ve populasyonların kopmasına neden olmaktadır. Özellikle tipik arazi araçları (jip, traktör) bataklık alanlarda rahatlıkla ilerleyerek doğal yapıyı bozmaktadır. h. Tarım alanlarının genişletilmesi: Step habitatları yok edilerek tarım alanlarına dönüştürülmektedir. Doğal habitatlar daralırken, su kullanımı da artmaktadır. ı. Mevsimlik otlatma hareketleri: Bölge kapsamında otlatma amacıyla geçici yerleşim yerleri olarak yaylalar kurulmaktadır. Yaylaların yakın çevresi hem yapılaşma hem de aşırı otlatma baskısı nedeniyle doğal yapısı bütünüyle bozulmuştur. Yaylaların çevresinde dikenli bitkilerle birlikte kötü kokulu hayvanların sevmediği bitkiler baskın durumu gelmiştir.

8 i. Kanallar: Tuz Gölü çevresinde çok geniş alanları kaplayan tuzlu topraklar, tarıma elverişli değildir. Son yıllarda açılan drenaj kanallarıyla yıkanan bu topraklar tarıma elverişli hale getirilmektedir. Ayrıca drenaj kanalları ortamda bulunan yüzey veya yüzeye yakın suların tahliyesi için yapılmaktadır. Tuzu yıkanan bazı çok kritik step alanları sulu tarıma açılarak lokal endemikler tehdit edilmektedir. Ayrıca bölgenin doğal su dengesi değiştirilmektedir. j. Tuzlalar: Tuz Gölü nde bulunan Kayacık, Kaldırım ve Yavşan Tuzlaları göl ortamında suni bölünmeye neden olmakta ve doğal su döngüsünü bozmaktadır. Yine Tuz Gölü nde oluşturulan havuzların setleri için yüz binlerce ton büyük kaya blokları göl ortamına dökülerek onlarca km lik bölünmüş alanlar oluşturulmuştur. Ayrıca işletmelerin çevresindeki doğal doku bozularak vejetasyon örtüsünün floristik kompozisyonu bozulmuştur. k. Kum ve malzeme alımı: Endemik bitkilerin yer aldığı Önemli Bitki Alanlarından kum ve taş alınmaktadır. l. Kirlilik: Konya İli nin sanayi atıklarının Ana Tahliye Kanalı aracılığıyla Tuz Gölü ne boşaltılmaktadır. Tarımdan dönen suları toplayan ve Konya İli nin atık sularını taşıyan kanal, Bolluk ve Terksakan Göllerine teğet geçtikten sonra Tuz Gölü ne karışmaktadır. Bu durum, Tuz Gölü nü kirletmekte ve Tuz Gölü nün bu bölgesini kirli bataklık haline getirmiştir. Kirli tuz, gölün ekonomik olma özelliğini olumsuz etkilemektedir. Bunu yanısıra, bu kirlilik flamingo üreme adalarını da tehdit etmektedir. Bu konuda Konya Büyükşehir Belediyesi nin girişimleri bulunmaktadır. Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi (KOSKİ) tarafından, evsel atıkların arıtımı için tesis kurma çalışmaları iyi bir başlangıçtır. m. Katı atıklar: Katı atıkların bir kısmı Önemli Bitki Alanlarına dökülmektedir. Bölgedeki bazı yerleşim yerleri çevresinde çöplerin kontrolsüz biçimde alana bırakılması ve zaman zaman bu çöplerin yakılmasıyla oluşan kirlenme ve tahribat, doğal habitatların bozulmasına neden olmaktadır. n. Soda fabrikaları: Bolluk Gölü çevresindeki özel sektöre ait Soda Tesisleri üretimleri sırasında hava ve su kirliliğine yol açmaktadır. Ayrıca, alanın doğal yapısını bütünüyle bozarak tahrip etmiştir. o. Anız yakma: Tuz Gölü ekosisteminin en hassas vejetasyon örtüsünün bulunduğu alanlarda kasıtlı yangınlar oluşturulmaktadır. Bu yangınlar özellikle çobanlar tarafından yapılmaktadır. Step habitatları ile iç içe bulunan tarım alanlarındaki anızların yakılmasıyla birlikte zaman zaman doğal habitatlarda zarar görmektedir. Özellikle lokal endemiklerin oluşturduğu dar alanlardaki birlikler sosyolojik birimler yaygınlardan büyük zarar görmektedir. ö. Avcılık: Bölgede sürekli av yasağı olmasına rağmen, yöre halkından av yapmaya meraklı olanlar, özellikle Eskil-Gölyazı arasındaki bataklıklara özel arazi araçları ile giderek yaz döneminde 2-3 günlük av kampları kurmaktalar. Av için siperler kazılmakta ve bazı bitki toplulukları yakılarak zarar verilmektedir. p. Tuzgölü Havzasında doğalgaz depolama: Tuz Gölü nün 1150 metre altındaki tuz tabakalarının içine doğalgaz depolanması için çalışmalar yapılıyor. Depolama Sultanhanı Belediyesinin yaklaşık 17 km güneyinde, Bezirci Gölü mevkiinde bulunan yeraltı tuz kütlelerinin bulunduğu alan düşünülmektedir. Proje kapsamında kullanılacak tuz tabakası yeryüzünün yaklaşık 700 m altından başlıyor ve kalınlığı m arasında değişmektedir. Doğalgazın depolanması amacıyla, tuz tabakalarının eritilmesi yöntemi uygulanacaktır. Depolanacak ve tekrar şebekeye verilecek toplam gaz miktarının ise yaklaşık 50 milyon m 3 olması öngörülmektedir. Depolama projesiyle, yeraltındaki tuz tabakalarının eritilmesinde bölgenin yeraltı su rezervlerinin kullanılması planlanmıştı, ancak yeterli su bulunamadığı için Hirfanlı Barajından su getirilmesi yönünde plan değişikliği yapıldı. Eritme işlemi sonucunda oluşan tuzlu suyun ise Tuz Gölü ne verilmesi planlanmaktadır. Doğal gaz depolama projesi, bu proje kapsamında üretilen bilgiler çerçevesinde planlanmalıdır. Yeraltından çıkarılarak göl ortamına verilecek tuzun, Tuz Gölü çevresindeki az tuzlu habitatların vejetasyonu bütünüyle yok edebilir.

9 KAYNAKLAR Anonim II. tarım şurası sonuç raporu, 29 Kasım-01 Aralık 2004, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, s 607, Ankara. Anonim Biyolojik Çeşitliliğin Tespiti, Tuzgölü Projesi Sonuç Raporu (Basılmamış). CBD Convention on Biological Diversity. Secreteriat of the Convention on Biological Diversity. Montreal, Canada. Çetik, A.R. (1985): Türkiye Vejetasyonu I. İç Anadolu nun vejetasyonu ve ekolojisi. Selçuk Üniv. Yay. Konya, No. 7: 496. ÇŞB Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Anonim Şubat 1984 tarih ve sayılı Resmî Gazete. Anonim Kasım 2000 tarih ve sayılı Resmi Gazete Anonim Tehdit Altındaki Bitki Türlerinin Ekosistemlerinde Korunması ve Yönetimi Projesi, Sonuç Raporu (Basılmamış). Chen, Y., Shen, Z., Li, X The use of vetiver grass (Vetiveria zizanioides) in the phytoremediation of soils contaminated with heavy metals. Applied Geochemistry, 19(10) Gorostiaga, A Integrated feasibility study fort he sabnitation of the Tuz Lake basin-turkey. Day2/Water/ Gorostiaga1.IDOM.pdf Gökyiğit, A.N Türkiye nin biyolojik zenginliği ve korunması. Namaş Matbaası, s 111, İstanbul. Kılıç, D.T. ve Eken, G Türkiye'nin Önemli Kuş Alanları Güncellemesi, Doğa Derneği, Ankara. Leppig, G., White, J.W Conservation of peripheral populations in California. Madrono, V:53 (3) Mandak, B., Bimova, K., Plackova, I., Mahelka, V. and Chrtek, J Loss of Genetic Variation in Geographically Marginal Populations of Atriplex tatarica (Chenopodiaceae). Annals of Botany 96: Nzeribe, T.A.K. and Ike, N Use of vetiver drass (Vetiveria ziznioides) in control of erosion in Anambra State, Nigeria. Environmental Research Journal, 2(6) Özhatay, N., Byfield, A. ve Atay, S Türkiye nin Önemli Bitki Alanları. MAS Matbaacılık, İstanbul. Persson, H, Widen, B, Andersson, S, Svensson, L Allozyme diversity and genetic structure of marginal and central populations of Corylus avellana (Betulaceae) in Europe. Plant Systematics and Evolution, 244: Tan, A., Duman, H., İnal, F.N., İnal, A., Karagöz, A Tehdit Altındaki Bitki Türlerinin Ekosistemlerinde Korunması ve Yönetimi Projesi. 99/TR/065. Hedef türler ve habitatların tanımlanması. Avrupa Komisyonu, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre Bakanlığı, Türkiye tabiatını Koruma Derneği. S 55. URL (son erişim ) URL Tuz Gölü Havzası Doğalgaz Depolama Arazi Edinim Planı, Şubat, BOTAŞ Boru Hatlarıyla Petrol Taşıma AŞ. www-wds.worldbank.org/. (son erişim ) URL-3. Lake Tuz Special Environmental Protection Area (SEPA). (son erişim ) Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N A new genus and three new species from Central Anatolia, Turkey. Turk J Bot, 36 (2012) Yerli, S. ve Aldemir, A Tuz Gölü çevresindeki endemik ve tehdit altındaki bitki türlerinin korunmasına yönelik ekoloji grup araştırma sonuç raporu (Basılmamış).

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı Havza? Hidrolojik olarak; Bir akarsu tarafından parçalanan, kendine

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 197 GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Sibel MERİÇ Jeoloji Yüksek Mühendisi Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Ankara,TÜRKİYE sibelozilcan@gmail.com Seçkin

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

KÜRESEL ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR. Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr

KÜRESEL ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR. Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr KÜRESEL İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ SU KAYNAKLARI VE KONYA HAVZASI NDA SOMUT ADIMLAR Dr. Filiz Demirayak Genel Müdür fdemirayak@wwf.org.tr WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı) Dünyanın en büyük ve saygın doğa

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI TMMOB COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMLERĐ KONGRESĐ 2009 02-06 Kasım 2009, Đzmir GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE A. Erdoğan 1, S. Meriç 2 1 Dr,

Detaylı

ÇORAK TOPRAKLARIN ISLAHI VE YÖNETİMİ

ÇORAK TOPRAKLARIN ISLAHI VE YÖNETİMİ ÇORAK TOPRAKLARIN ISLAHI VE YÖNETİMİ BÜLENT SÖNMEZ Dr., Ziraat Yüksek Mühendisi, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürü Bülent Sönmez, Çorak Toprakların Islahı ve Yönetimi, Bilim

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ. Çeşme/ İZMİR,2015

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ. Çeşme/ İZMİR,2015 ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRE BAŞKANLIĞI Çevre Koruma ve Kalite Kontrol Şube Müdürlüğü Çeşme/ İZMİR,2015 2 3 2014 YEREL SEÇİMLERDEN ÖNCE İlçe Sayısı: 5 Nüfus:

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ I. Analitik Çerçeve ve Kapsam, Tanımlamalar ve Sınıflamalar a) Analitik Çerçeve ve Kapsam: Korunan alan istatistikleri; korunan alanlar (milli park, tabiat parkı,

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Büyükşehir Belediye Alanlarında Tabiat Varlıklarının Yönetimi

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Büyükşehir Belediye Alanlarında Tabiat Varlıklarının Yönetimi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Büyükşehir Belediye Alanlarında Tabiat Varlıklarının Yönetimi Osman İYİMAYA Genel Müdür 12-13 Mayıs Karadeniz Teknik Üniversitesi

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI 05.06.2014 MEGA PROJELER VE SU HAVZALARINA ETKİSİ 3. HAVALİMANI PROJESİ KANAL İSTANBUL SU HAVZALARININ DURUMU VE KURAKLIK TEHLİKESİ

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir Yaşayan bir dünya için SUYA DOĞRU BAKMAK Akarsu havzalarının n korunması ve sürdürülebilir su yönetimi y için i in adımlar... Buket Bahar DıvrakD WWF-Türkiye 27 Mart 2008, İzmir YAŞAMIN ÖZÜ: SU SU YOKSA

Detaylı

OZON VE OZON TABAKASI

OZON VE OZON TABAKASI OZON VE OZON TABAKASI Yer yüzeyi yakınlarında zehirli bir kirletici olan ozon (O 3 ), üç tane oksijen atomunun birleşmesinden oluşur ve stratosfer tabakasında yaşamsal önem taşır. Atmosferi oluşturan azot

Detaylı

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013 Tarımsal Meteoroloji Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 2 EKİM 201 Prof. Dr. Mustafa Özgürel ve Öğr. Gör. Gülay Pamuk Mengü tarafından yazılan Tarımsal Meteoroloji kitabından faydalanılmıştır. Hava ve İklim ile

Detaylı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı İstanbul un geleceğini etkileyecek üç proje olan 3. Köprü, 3. Havalimanı ve Kanal İstanbul un hayata geçirilmesi halinde meydana gelebilecek etkiler TEMA

Detaylı

10.17. Kayabaşı-TOKİ Konutları

10.17. Kayabaşı-TOKİ Konutları 10.17. Kayabaşı-TOKİ Konutları Kayabaşı bölgesi İstanbul un Avrupa yakasında, biyolojik çeşitlilik ve kentin yaşam destek sisteminin en önemli parçalarından biri olup kentin doğal ve ekolojik dengeleri

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Milli Parklar Daire Başkanlığı Cihad ÖZTÜRK Orman Yüksek Mühendisi PLANLAMA NEDİR? Planlama, sorun

Detaylı

Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve yer altında bulunan tatlı sulardır.

Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve yer altında bulunan tatlı sulardır. Yer küresindeki su rezervi= yaklaşık 1.36 10 9 km 2. %97 si okyanuslarda %3 ü de göller, nehirler ve yer altı su yataklarında Su temini açısından en değerli sular atmosferden yağışla gelen, yer üstü ve

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

TOPRAK İLMİ, ORMAN EKOLOJİSİ, HAVZA AMENAJMANI VE ETÜD-PROJE İŞLERİ

TOPRAK İLMİ, ORMAN EKOLOJİSİ, HAVZA AMENAJMANI VE ETÜD-PROJE İŞLERİ DİKKAT: 1- Sorular çoktan seçmeli test şeklinde olup, cevap kağıdındaki doğru cevaba ait kare kutunun içi X (çarpı) şeklinde işaretlenerek cevaplanacaktır. 2- Cevaplandırmada siyah kurşun kalem ve yumuşak

Detaylı

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Harikulade bir tabii oluşum olan Milli Park, eşine az rastlanan tatlı ve tuzlu su ekosistemlerini bir arada bulundurması ve Afrika ile Avrupa arasındaki

Detaylı

23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne

23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne 23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne SARI, A., BAŞKAYA, Ş. ve GÜNDOĞDU, E., 2013. Bir Şehrin Yuttuğu Sulak Alan: Erzurum Bataklıkları adlı poster bildiri

Detaylı

Çevre ve Orman Bakanlığından SULAK ALANLARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi : 17/05/2005 Resmi Gazete Sayısı : 25818 BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - Bu Yönetmeliğin

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi

Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi Prof. Dr. Mehmet BABAOĞLU Abdurrahman AYAN Mevlüt VANOĞLU KOP İdaresi Başkanlığı NEVŞEHİR - 2011 KONYA KAPALI HAVZASI Aksaray Konya Niğde Karaman KOP

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU Çölleşme: Kurak, yarı kurak ve yarı nemli alanlarda iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri de dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanan arazi bozulumu

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçesi bulunan ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olan Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar Hazırlayanlar Tıbbi Teknolog Sait ŞEN Uzman Biyolog Zinnet OĞUZ Çevre Sağlık Teknisyeni Barış HALİÇ Yüksek Gıda Mühendisi Figen ERBİL NAZ Dr. Dilek DİKMEN Giriş ve Amaç Avrupa Birliği Komisyonu tarafından

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

1972 Dünya Miras Sözleşmesi

1972 Dünya Miras Sözleşmesi 1972 Dünya Miras Sözleşmesi Dünyada kültürel ve çevresel açıdan evrensel üstün değer taşıyan tarihsel alan ve doğal bölgelerin korunması Dünya Miras Listesi 745 Kültürel 188 Doğal 29 Karma (Doğal ve kültürel)

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics 1 Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics Average Altitude: 1132 meter 62.5% of the country has slope more than 15% 29% of the country is mid-high mountainous

Detaylı

ASKİ HAVZA KORUMA YÖNETMELİĞİ ÇALIŞMALARI

ASKİ HAVZA KORUMA YÖNETMELİĞİ ÇALIŞMALARI ASKİ HAVZA KORUMA YÖNETMELİĞİ ÇALIŞMALARI Kurum olarak, İlimize içme ve kullanma suyu temin edilen su kaynaklarını koruma çalışmalarımız, 2872 sayılı Çevre Kanununa dayanılarak çıkarılan Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ TR41 Bölgesi 2008 2010 10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ 10.1. Atık İstatistikleri 10.1.1. Belediye- Atık Hizmeti Verilen Nüfus ve Atık Miktarı 2008,2010 Toplam nüfus Belediye Anket uygulanan Anket uygulanan Atık

Detaylı

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SONUÇ VE DEĞERLENDİRME İÇERİK SUYUN ÖNEMİ TÜRKİYE DE SU AVRUPA BİRLİĞİ NDE SU KAYNAKLARI AB SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNİN ANA PRENSİPLERİ TÜRKİYE DE SU

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ TEKIRDAĞ İLI, TÜRKMENLI GÖLETI İÇME SUYU HAVZASıNı ETKILEYEN UNSURLARıN TESPITI VE HAVZANıN KORUNMASıNA YÖNELIK YAPıLMASı GEREKENLER ÜZERINE BIR DEĞERLENDIRME Sema KURT Tekirdağ

Detaylı

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir.

Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. -2002- Bu Yönetmelik Gölyaka Belediye Meclisinin 05.07.2002 tarih ve 2002/5 Sayılı Kararı ile kabul edilmiştir. İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM Sayfa No : Amaç 2 Kapsam 2 İKİNCİ BÖLÜM Katı Atıkların Depolanması,

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI

PROJE - FAALİYET KISA VADE ORTA VADE UZUN VADE 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI 1 HAVZA KORUMA EYLEM PLANI STRATEJİSİNİN OLUŞTURULMASI ÇOB, DSİ, İB, Valilikler, Belediyeler, Üniversiteler, TÜBİTAK HSA/ÇİB 2 KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN SAĞLANMASI ÇOB, Valilikler HSA/ÇİB

Detaylı

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU KARAR 1. Çölleşme ve erozyonla etkin mücadele edilmeli, etkilenen alanların ıslahı ve sürdürülebilir yönetimi sağlanmalıdır. a) Çölleşme ve erozyon kontrolü çalışmaları

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI III. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Köprülü Kanyon Milli Parkının Kısa Tanıtımı Gerçekleştirilen Envanter Çalışmaları Belirlenen Orman Fonksiyonları Üretim Ekolojik Sosyal

Detaylı

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ Hazırlayan Handan KAVAKOĞLU (ATB AR-GE, Gıda Yüksek Mühendisi) Yasemin OKUR (ATB AR-GE,

Detaylı

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA TRA1 FLORA Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA Avrupa dan Asya ya geçiş, saatten saate belli oluyor. Yiten ormanların yerini sık ve bitek çayırlar alıyor. Tepeler yassılaşıyor. Bizim ormanlarımızda bulunmayan

Detaylı

%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer gazlar

%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer gazlar Küresel Isınma MMO LPG Personel Eğitimi Çalışma Notlarından Geliştirilerek Tanzim Edilmiştir. İklim Nedir? iklim sözcüğü dilimize Arapça dan girmiştir. Aynı sözcük Latince klimatis ve Yunanca klima sözcüklerinden

Detaylı

ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ EĞİMLİ ARAZİLERDE TERASLAMA TEKNİĞİ BUROR HENDEKLİ TERAS BUROR ÇUKURLU SEKİ TERAS (BUROR : Bursa Orman Terası) 2009 Arazi Yetenek Sınıfları ve Bu

Detaylı

İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ

İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ ŞEHİRCİLİK, PLANLAMA VE İNŞAAT MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR Haziran 2008 Adres: Atatürk Caddesi No: 126 35210 Pasaport İZMİR Çağrı Merkezi: 444 92 92 Faks: 498 46 98 Web: http://www.izto.org.tr

Detaylı

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır.

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır. [I] İtakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu II 185 TEKİRDAĞ İLİ ÇEVRE SORUNLARİ ve SANAYİLEŞME Metin AYDIN 1- TEKİRDAĞ İLİNİN ÇEVRESEL TANITIMI İlimiz İstanbul iline komşu olması nedeniyle sanayinin

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Tunus Cumhuriyeti

Detaylı

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI Vahşi mi? Atıkların gelişigüzel tabiata dökülmesiyle Koku kirliliği Yüzey suyu kirliliği Yeraltı suyu kirliliği Atıkların çevreye dağılması Kirliliğin, atıklardan beslenen

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Akıllı Büyüme Eğitime, bilgiye

Detaylı

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 10 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28437 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: TEBLİĞ İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ TEKNİK TESPİT RAPORU 2014 İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ [TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ] 30 AĞUSTOS 2014 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Detaylı

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012 Yüzeysel Akış Giriş Bir akarsu kesitinde belirli bir zaman dilimi içerisinde geçen su parçacıklarının hareket doğrultusunda birçok kesitten geçerek, yol alarak ilerlemesi ve bir noktaya ulaşması süresince

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ 1 T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK=BİYOLOJİK KAYNAK Ekosistem Tür Gen 2 3 Bozulmamış

Detaylı

BELEDİYE HİZMETLERİNDE ÇÖZÜM ORTAĞINIZ

BELEDİYE HİZMETLERİNDE ÇÖZÜM ORTAĞINIZ BELEDİYE HİZMETLERİNDE ÇÖZÜM ORTAĞINIZ ÇÖP DEPONİ ALANLARINDA VE ÇÖP SIZINTI SUYUNDA KOKU KONTROLÜ, ÇÖP SIZINTI SUYUNUN ARITMA ÖNCESİ BOİ, KOİ, AKM DEĞERLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ Bütün dünyada olduğu gibi,

Detaylı

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Ek-3: Faaliyet Ön Bilgi Formu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Kod No:... Tarih:.../.../... Bu form, toprak kirliliği potansiyeli bulunan endüstriyel faaliyetler ile ilgili genel

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye Çevre Durum Raporu 2011 www.csb.gov.tr/turkce/dosya/ced/tcdr_20 11.pdf A3 Su ve Su Kaynakları 3.4 Kentsel

Detaylı

A R A Z İ V A R L I Ğ I ALAN(Ha) PAYI(%) Tarım Arazisi (Kullanılmayan hali Araziler Dahil) (*) 254.960 44,7. Çayır Mera Alanı (*) 65.

A R A Z İ V A R L I Ğ I ALAN(Ha) PAYI(%) Tarım Arazisi (Kullanılmayan hali Araziler Dahil) (*) 254.960 44,7. Çayır Mera Alanı (*) 65. TARIMSAL YAPI 1. İlin Tarımsal Yapısı İlimiz ekonomisinde Tarım ilk sırada yer almakta olup 28.651 çiftçi ailesinden 141.077 kişi bu sektörden geçimini sağlamaktadır. 2013 yılı Bitkisel ve Hayvansal in

Detaylı

İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014. Prof. Dr. Feza KARAER

İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014. Prof. Dr. Feza KARAER İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014 Prof. Dr. Feza KARAER Su, diğer doğal kaynaklardan farklı olarak, yaşamın ana unsurunu oluşturmaktadır. Bu niteliği

Detaylı

KONYA İLİ TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN NEDEN

KONYA İLİ TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN NEDEN KONYA İLİ TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN KONYA TAM BİR FIRSAT KAPISI KONYA İLİ TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN 1. Genç ve Nitelikli İnsan Kaynağı 2. Stratejik Konum 3. Yatırımcılara Tahsis

Detaylı

Bu sorunun doğru cevabını verebilmek için öncelikli olarak bazı kavramların iyi bilinmesi gerekir. Zira bu kavramların anlaşılabilmesi neticesinde

Bu sorunun doğru cevabını verebilmek için öncelikli olarak bazı kavramların iyi bilinmesi gerekir. Zira bu kavramların anlaşılabilmesi neticesinde Bu sorunun doğru cevabını verebilmek için öncelikli olarak bazı kavramların iyi bilinmesi gerekir. Zira bu kavramların anlaşılabilmesi neticesinde orman mühendisinin sadece ağaç mı kesip kesmediği belli

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı