SİYASAL REKLAMCILIK ÖZELİNDE SİYASAL TUTUMLARIN OLUŞMASI SÜRECİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SİYASAL REKLAMCILIK ÖZELİNDE SİYASAL TUTUMLARIN OLUŞMASI SÜRECİ"

Transkript

1 Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 15, Sayı: 2, Sayfa: , ELAZIĞ-2005 SİYASAL REKLAMCILIK ÖZELİNDE SİYASAL TUTUMLARIN OLUŞMASI SÜRECİ The Process of Formation of Political Attitudes in Particular Political Advertisement Basri BARUT Fırat Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, Elazığ. ÖZET Bu çalışmada Tutum kelimesinin kelime anlamının açıklanmasından başlayarak, tutumların oluşma sürecini açıklayan bir takım öğeler ve kuramlar üzerinde durulmuştur. İnsanların değişik etkisel faktörler karşısındaki tutumlarının nasıl oluştuğu veya tutumlarını nasıl belirledikleri irdelenmiştir. Bireylerin tutumlarının, genel manada yaşları arasında oluştuğu, bu yaş aralığında değişik olaylara karşı tutumlarının oluşma örneklerinden yola çıkılarak; siyasal tutumlarının oluşma süreci açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tutum, Tutum Kuramları, Tutum Öğeleri, Siyasal Tutumlar. ABSTRACT In this study, the meaning of attitude as a word is described and then some elements and theories are emphasized which explain the forming process of attitudes. It is also studied how attitudes of people form the opposite side various effective factors or how people state their attitudes. The forming process of the politic attitudes of people is tried to be explained through the examples that attitudes of individuals form usually between ages of and the examples of forming people s attitudes against different situations. Key Words: Attitude, Attitude Theories, Elements of Attitude, Politic Attitudes.

2 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) 1. Giriş Bir insanın bütün yaşamını içeren toplumsal etki alanları olduğu bilinmektedir. İnsanların sergilediği bir çok davranış, çevresindeki diğer fertlerle olan münasebetlerin algılanmasına, bu münasebetlerin değerlendirilmesine ve yine onlar üzerinde edinilmiş olan yargılara bağlı olarak ortaya çıkar. Bireyin düşünsel dünyası, çok değişik ilişkilerden elde ettiği kazanımların oldukça karmaşık bir sonucudur. İnsan, birbiriyle örtüşen veya çelişen, yine birbiriyle uyumlu ya da uyumsuz bir çok fikrin etkisi altındadır. Bu çok değişik düşünce, yargı ve değerler birbirinden ilgisiz ve çelişik gibi görünse de, aslında her insanın düşünce yapısı, davranış kalıbı ve eylem çizgisi, kendi içinde şekillenmiş bir bütün halindedir (Tolan ve diğerleri, 1991:4). İnsanlar, davranışlarını, diğerleriyle olan ilişkilerini, tercihlerini, düşünsel örüntüleri doğrultusunda gerçekleştirirler. Sosyal psikolojide bu düşünsel örüntüye tutum adı verilmektedir (Aytaç ve Bayram, 2004:4). Tutum konusunda bir çok tanımla karşılaşmak mümkündür. Bu tanımlardan bir kaçına konumuzun daha iyi anlaşılmasına katkısı olması bakımından yer vermek istiyorum. Gündelik dilde tutum sözcüğü, hal ve gidiş, duygunun dış belirtisi olarak kullanılmaktadır. Tutum çağdaş sosyal psikolojinin en önemli kavramlarından birisini oluşturmaktadır (Dönmezer, 1990:97). Tutum, bir grup, bir kurum, bir sorun neviden sosyal tembihler (uyaranlar) karşısında ferdin takındığı durumlar(dır). (Oktay, 1996:162). Tutum, bir bireye atfedilen ve onun bir psikolojik obje ile ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan bir eğilimdir. (Smith, 1968: ). Bir başka tanıma göre ise Tutum, bireyin kendine ya da çevresindeki herhangi bir toplumsal konu, obje ya da olaya karşı deneyim, motivation ve davranışsal bir tepki ön eğilimidir (İnceoğlu, 1993:15). Özerkan ve İnceoğlu (1997:3) ise tutumu şu şekilde tanımlamışlar: Tutum, bireyin belli bir konu üzerine sistemli olarak geliştirdiği, çoğu zaman da onu diğer davranışlarıyla uyumlu ve belli yönde düşünce ve davranışa eğilimli kılma halidir. Tutumların genel unsuru inançlardır. Yani eylemleri belirleyen, bireyin sahip olduğu inançlarıdır. İnançlar, bilgi, duygu, tavır ve hareket gibi faktörlerin bir sonucudur (Dönmezer, 1990:97). İnsanlar, bir kişi, bir kurum, bir problem ya da belirli bir durum, bir olay veya bir faaliyet karşısında nasıl hareket edecekleri konusunda birbirini etkileyen bir inançlar etkileşimi içindedirler; işte bu etkileşim sonucu ortaya çıkan davranış tutumdur. Bu bakımdan tutum, bir duruma veya nesneye karşı cevap vermek anlamında bir eylem oluyor. Örneğin bir Yahudi ye, camiye, sendikalara veya ırkçılığa karşı organize edilmiş inançlar, yani tutumlar vardır. Burada söz konusu olan birbiriyle 296

3 Siyasal Reklamcılık... ilişkili yaradılıştan gelen veya sonradan edinilen eylem ve düşüncelerdir. Bireyin içinde bulunduğu duruma, kişinin oynadığı veya aldığı role göre eylemi değişecektir (Dönmezer, 1990:97). Örneğin bir futbol takımının fanatiği olan bireyin, üstlendiği rol gereği karşı takımdan olan arkadaşına karşı eylemini değiştirmesi gibi. Bu bakımdan genel manada tutum, ferdin çevresindeki canlı ya da cansız herhangi bir konuya, olaya karşı, sahip olduğu bir davranış yatkınlığını ifade etmektedir. Tutumun konusu, bir ağaç ya da bir başka birey veya bireyler grubu olabileceği gibi, aşk, sevgi, nefret, savaş, barış, sonsuzluk gibi herhangi bir soyut kavram da olabilir. İnsanların yakın çevrelerinde bir çok tutum konusu olduğu göz önüne alındığında, bu tutum konularının her biri için ayrı ayrı bir tutum oluşturmanın güçlüğü vardır. Bu nedenle, bireyler, bu farklı konuları belli kriterlere göre sınıflamakta ve bu sınıflara karşı bireysel tutumlarını belirlemektedirler. Bir insanın, belli bir konuya karşı tutum sahibi olması için o konu ile ilgili doğrudan bir deneyim geçirmesine gerek yoktur. Çevreden veya başkalarından duyarak, ya da basın-yayın araçlarından edinilen bilgilere dayanarak da, bir takım konularda tutum sahibi olmak mümkündür (Baysal ve Tekarslan, 1996:253). Örneğin, beyaz ırktan olan insanların, yakından tanımadığı halde, sadece yayın araçlarından elde ettiği bilgilerle, zenci olan insanlara karşı oluşturduğu tutumlar. Bir kişiyi, sağcı ya da solcu, tutucu ya da liberal, inanan ya da tanrı tanımaz kılan şey nedir?. Niçin bazı insanlar Yahudi aleyhtarı, diğerleri ırkçı, diğer bazıları da önyargısızdırlar?. İnsanlar, niçin bir ürün hakkında en iyisi budur diyebilir ya da uyuşturucu maddelerin korkunç olduğuna karar verirler?. İyi dediği ürün hakkında ya da uyuşturucular konusunda, bir bireyin düşüncesini değiştirip değiştirmeyeceğini belirleyen şey nedir?. Eğer birisi bir cumhuriyetçi ise demokrat bir adaya oy vermeye onu nasıl ikna edebiliriz?. Tersine olarak, bir kişiyi, kendi düşüncelerini hedef alan bir saldırıya direnebilmesi için nasıl hazırlayabiliriz?. Bunlar, bir çok seneler, ABD de, bir anlamda sosyal psikolojinin merkezi konusu olan tutumların oluşumu ve değişimi üzerine, pek çok sayıda araştırma ve çalışma için temel oluşturan sorulardır (Freedman ve diğerleri, 1993:318). İşte bu soruların hedefi, tutumların oluşma süreci ve gerektiğinde değişme sürecinin varlığını görmektir. D. Katz, tutumların, aşağıdaki dört amaca veya işleve hizmet ettiğini belirtmektedir (Armstrong ve Dawson, 1989:64-65): 1) Ego-Savunucu İşlev: Tutumların bir fonksiyonu bunların, insanların kendileri hakkındaki benlik imajlarını korumalarına hizmet etmeleridir. D. Katz bu görüşü ile bireylerin, kendi dışındaki diğer sosyal gruplara mensup insanları aşağılayarak veya küçük görerek (örneğin Hitler Almanya sında Yahudilere veya bir dönem Amerika da 297

4 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) zencilere karşı oluşan negatif tutum gibi), kendi aşağılık duygularını başkalarına yansıtmak suretiyle; kendi kendini tatmin etme olgusunun bulunabileceğini öne sürmektedir. Bu bakımdan ele alındığında, başka gruplara ve bireylere karşı aşırı önyargılı olmanın asıl nedeni olarak, bulundukları ortamda, çalışma ve sosyal hayatlarında kendilerine güvenmemeleridir. Yine, benlik imajını korumak isteyen insanlar, farklı cephe olarak gördükleri kişileri suçlayarak ve aşağılayarak; kendi yetersizliklerini örtme gayretinde oldukları, bu görüşçe iddia edilmektedir. 2) Değer İfade Etme (Açıklama) İşlevi: Bu işlev, kişilerin tutumlarını benimseme nedeni olarak, kendisinin nasıl bir insan olduğunu açıklama, ifade etme ihtiyacını vurgular. Bazı kişiler kendilerini hoşgörülü, bazıları liberal, diğer bazıları ise örneğin çalışkan, cesur, demokrat, becerikli vs. olarak görürler ve o şekilde yansıtmaya çalışırlar. Bireyler, kendilerini görmek veya göstermek istedikleri bu hedef veya basamaklarla ilgili sergiledikleri tutumları destekleyici mekanizmalar aramaktadırlar. 3) Araçsal veya Yararcı İşlev: Bazı tutumların benimsenmesindeki temel işlev ise bunların kişiler için araçsal bir görev görmesi ve menfaatlerini maksimize etmek (en üst noktaya çıkarmak) için birer araç görevi görmeleridir. Örneğin, belirli bir siyasal partiyi tutan ve bu partiye oy veren bir kişinin, bu tutumundan kaynaklanan davranışının temel sebebi, bu partinin kendi geleceğine yönelik olumlu icraatlarının olacağına inanmasıdır. Yani, öncelikle, bireysel çıkarlarını koruyacağını (örneğin birey memur ise maaşına zam yapacağını, mahkum ise af çıkaracağını veya kendi mensubu olduğu sosyal gruba çıkar sağlayacağını vb.) düşünmesidir. 4) Tutumların Bilgi Kazandırıcı İşlevi: Bu işlev, tutumların, insanların dünyalarını yapılandırdıkları temel çerçeveyi sağlama ve yeni bilgileri değerlendirmeye yardım eden ve yargılara varmayı kolaylaştıran bir bilgi temeli oluşturma yönünü ifade eder. Bireyler, yaşamları süresince, her gün, kendilerine ulaşan bilgi bombardımanı altındadır. Kendilerine gelen bu bilgileri, belirli guruplara ayırarak; sınıflama ve işlerine yaramayacak olanları eleme, işlerine yarayacak olan bilgileri ise daha sonra kullanabileceği konuma yerleştirme çabası içine girerler. Böylece, yaşamın zorlukları ile başa çıkabilme ve olayları kendilerine göre yorumlama yeteneğine sahip olurlar. Sosyal psikolojinin temel konularından olan ve bu kadar araştırmaya merkez teşkil eden tutumların öğelerini ele alarak, konuya devam edelim. 1. Tutumun Öğeleri Bir tutum, bireyin, düşünce, duygu ve davranışlarının, birbiriyle uyumlu halidir. Tutumlarda, genellikle, birbiriyle uyum içinde bulunan bu üç faktör, tutumun öğeleri 298

5 Siyasal Reklamcılık... olarak tanımlanmaktadır. Bireyde tutarlılığı sağlayan bu üç unsur, yerleşmiş güçlü tutumlarda tam olarak varken, daha zayıf tutumlarda ise bu öğelerden üçüncüsü olan davranışsal öğe, çok zayıf kalabilir (Yüksel, 1994:18). Tutum, birbirinden farklı öğelere sahip olduğuna göre, tam gelişmiş bir tutum, yalın değil, karmaşık bir yapıya sahiptir. Tutumla ilgili sayılan bu öğeler, tutumu, kendi özünde tutarlılığı olan bir yapıya dönüştürür. Bir başka deyişle, tutum, bireyi davranışa hazırlayıcı karmaşık bir etkileşimdir. Bu hazır oluş sayesinde, bireyin çevresindeki çeşitli objelere karşı beslediği duyguları, o objeler hakkındaki fikirleri ve bilgileri, onlara karşı davranışları, devamlılık ve düzenlilik gösterir (Kağıtçıbaşı, 1996:86). Tutumlar, doğrudan gözlenebilen bir olay değildir. Ancak, bireylerin ortaya koydukları davranışlarıyla, yani eyleme dönüşen duygu ve düşünceleriyle var olduğu kabul edilen eğilimleridir. Tutumların her bir öğesinin bazı gözlenebilen ve ölçülebilen tepkilere yol açtığı ve bu tepkilerin gözlenmesi sonucu bu öğelerin de varsayıldığını düşünecek olursak, öğeler de ara değişken olarak ortaya çıkmaktadır (Yüksel, 1994:18). Tutumların öğelerine dair, bu giriş kısmından sonra, şimdi de, sırasıyla, bu üç öğeyi inceleyelim: 1.1. Duygusal Öğe Bireyin, çevre ile ilgili bilgi, duyum ve deneyimleri kendince sınıflandırması ve yaptığı bu sınıflamayı, olumlu, olumsuz olaylarla, arzulanan ya da arzulanmayan amaçlarla, bire bir ilişkilendirilmesi söz konusudur. Böyle bir ilişkilendirmenin varlığı, tutumun duygusal öğesinin (affecitive component) varlığını temsil eder. Bu bakımdan, bir insanın, herhangi bir tutum konusunda, olumlu ya da olumsuz duygular içinde olması, önceki deneyimlerine bağlıdır. Yani, herhangi bir uyarıcı grubuna karşı, bireyde olumlu duygular oluşmuşsa, bunun nedeni, bireyin bu uyarıcılarla, daha önceden etkileşimi olması ve bu uyarıcıları kabullenmiş olmasıdır (İnceoğlu, 1993, 15-16). Bireyin, uyarıcılarla, daha önce tanışması, tutum belirlemede, onun işini kolaylaştırmakta, vereceği tepkide, hazır olmasını sağlamaktadır. Tutumu oluşturan bileşenlerden merkezi bileşen, bir nesne ile ilgili göreli olarak devamlı bir duygu dur. Bu nesne, bir insan olabilir, bir grup olabilir (örneğin öğrenciler, zenciler), bir kurum olabilir (bir banka veya ordu gibi) veya soyut bir şey olabilir (din, eğitim gibi). Davranışlarımızın çoğu gibi, tutumlarımız da, öğrenme yoluyla kazanılmıştır. Aslında, tutumlar, bir bireyin, kazanılmış kişilik özelliklerinin bir parçasıdır ve diğer kazanılmış kişilik özellikleri gibi klasik veya edimsel koşullanma yoluyla veya modellerin gözlenmesi ve taklit yoluyla öğrenilmişlerdir (Morgan, 299

6 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) 1995:363). Yani, yaşamsal tecrübelerin, birey üzerindeki kalıcı ve kısmen kalıcı etkilerinin sonucudur. Tutumların oluşmasına etki eden duygusal öğe, aynı zamanda, bireyin değerler sistemi ile yakından ilişkilidir. Tutum konusunun, bireyin hedeflerine hizmet etmesi olumlu, amaçlarına hizmet etmemesi ise kişide olumsuz duyguların oluşmasına neden olur. Bu bakımdan, tutum konusu, birey için, daima, araçsal bir değer taşır (İnceoğlu, 1993:16). Bireyin, herhangi bir tutum konusu ile ilgili, olumlu ya da olumsuz duygulara sahip olması, daha önce, konu ile ilgili yaşamış olduğu tecrübelerine bağlıdır. Birey, her hangi bir uyarıcıya olumlu tepki veriyorsa; bu, bireyin daha önce bu uyarıcı ile etkileşimi olmuş ve bu etkileşim sonucundan da hoşlanmıştır anlamına gelmektedir (Güz, 1998:96). Bir başka deyişle, kişi uyaranı daha önce içsel yapısında değerlendirmiş ve bu uyaranla ilgili kararını vermiştir. Tutum konusu ile alakalı duygu öğesi ya da yapılan her gruplama, aynı güçte olmayabilir ve hatta, etki bakımından, yok denecek düzeyde, önemsiz de olabilir. Bununla birlikte, tutum konusunun sonuçlarının sosyal bakımdan değeri ile birey için ifade ettiği değer, birbirinden farklılık gösterebilir. Bilişsel olarak, kişi, bulunduğu ortamda yaşanan bir toplumsal olaydan hoşlanması gerektiğini bilir, fakat buna rağmen, belirtilen olaydan hoşlanmayabilir. Bunun nedeni ise bireyin daha önceki yaşam tecrübelerinde, bu olayla ilgili olumsuz izlenimlerinin olmasıdır. Yine, bireye, belirli bir tutum konusunda verilen bilgiler, olumsuzluk içerse dahi, birey, eğer bu konudan veya objeden hoşlanıyor ise bu objeden hoşlanmaya, hoşlandığı için de bu konuya olumlu tepki göstermeye devam edebilir. Örneğin, bazı insanlar, sigaranın neden olduğu bir çok hastalık nedeniyle, insan ömrünü kısalttığını bildiği halde, yine sigara içmeye devam etmesi gibi. Tutumun duygusal öğesi, bilişsel öğeye oranla daha basittir; olumlu ya da olumsuz tepkiye bir ön eğilimdir. Bununla beraber, duygusal öğesi ağır basan bir tutumun değişmesi daha güçtür; özellikle, bireyin egosunu ilgilendiren konu ya da olaylara karşı tutumu, daha yoğun duygu yüklüdür (İnceoğlu, 1993:16) Bilişsel Öğe Bir tutumun duygusal bileşeninin yanında, bir de bilişsel bileşeninin olduğunu belirtmiştik. Bilişsel bileşen, bireyin, tutum nesnesi hakkında, daha önceden edinmiş olduğu kişisel inançlarından oluşur. Sözü edilen bu inanç, bir ifadenin önceden benimsenmesidir. Bir nesneye veya bir olaya dair olumsuz bir tutumunuz varsa, o olay ve nesne hakkında olumsuz inanç veya inançlarınız da olacaktır. Örneğin, bir alandaki 300

7 Siyasal Reklamcılık... inancınız x kötüdür şeklinde, daha çok, genel bir ifade olabileceği gibi, enflasyon yüksek vergilere yol açar biçiminde, birbiriyle özleştirilmiş bir ifade de olabilir. Dolayısıyla bir tutumun inanç yönü ile duygu yönü, karşılıklı olarak, daima, birbirlerini etkilerler. Yaşadığı toplumda, sistemin, zengin kesimin yararına çalıştığına ve fakir grupların haklarını korumadığına inanmaya başlayan bir birey, içinde yaşadığı sisteme karşı olumsuz bir duygusal tepki geliştirecektir. Benzer şekilde, düzene karşı olumsuz duygular besleyen ve bu olumsuz duygular içinde hareket eden bir birey, büyük ihtimalle, düzen hakkında olumsuz ifadeler ve olumsuz inançlar geliştirecektir. Bu bakımdan, tutumlarla-inançlar, birbirinden farklı şeyler olmalarına karşın, her zaman birlikte bulunurlar. İnançlar, tutumların duygusal yönlerine eşlik eden, söze dökülmüş ifadelerdir. Bir tutumla birlikte bulunma durumu, kuşkusuz, bütün inançlar için geçerli değildir. Bir tutum ile ilişkisi olmayan inançlar da vardır; dünya yuvarlaktır gibi. Bu iki tür inancı birbirinden ayırt etmek için, bir tutuma eşlik eden inanca, kanı adı verilir (Morgan, 1995:363). Duygular ağı olan inanç ve tutumlar, bireylerin kararlarına ve kişiliğine süreklilik kazandırarak; değişik olayları ve faaliyetleri yorumlamasına, bunun sonucu olarak da, doğru seçime ulaşmasına yardım eder. Metin İnceoğlu (1993:16-17) na göre ise: Bilişsel öğe (cognitive companent), bireyin düşünme süreçlerinde kullandığı bir sınıflama olgusudur. Diğer bir deyişle, bu bilgilerin guruplandırılmasıdır. Böylece, bu gruplamalar, bireyin, birbirlerinden net bir biçimde farklı olan uyarılarına karşı, tepkilerinde gösterdikleri farklılıkları ifade eder. Fertlerin, tutum konusu ile ilgili bilgisi, o konu hakkında daha önce yaşamış olduğu deneyimine bağlıdır. Birey, uyarıcı grubun varlığını, ya direkt ya da dolaylı olarak öğrenir. Kişide oluşan tutumlar, bilgilerin gerçek olup-olmamasına göre, kalıcı ya da geçici olur. Bireyin, bir konu hakkında edindiği yeni bilgiler veya eski bilgilerin değişikliği durumunda, tutumunda da değişiklikler olabilir (Güz, 1998:95). İnsan bulunduğu çevre ile ilişkilerinde, bilişsel birikimlerinden yararlanır. Çevresinde sayısızca uyarıcı etken vardır. Birbirinden çok az farklı olan bu uyarıcıların hepsinin ayırt edilmesine, bireyin algılama kapasitesi yetmez. Birey bu zorluğu aşmak için, bir çok uyarıcıyı, önce belirli guruplarda toplarlar, daha sonra, bu gurupları birbirleri ile ilişkilendirir. Bireyin yaptığı bu guruplama süreci, onun çevreye vereceği tepkinin dozunu ayarlamasını sağlar, böylece, çevreyle ilişkisini de kolaylaştırmış olur (İnceoğlu, 1993:17) Davranışsal Öğe Bu öğe, kişinin bulunduğu ortamda var olan belli bir uyarıcı grubundaki tutum 301

8 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) konusuna karşı sergilediği davranış eğilimini yansıtır. Bireydeki bu davranış yansımalarını, sözlerinden ya da diğer hareketlerden gözlemleyebiliriz. Belirtilen bu davranışlar, bireyin alışkanlıkları, normları ve söz konusu tutum objesi ile doğrudan ilişkisi olmayan diğer tutumların da etkisi altındadır. Bu nedenle, davranışsal öğeden bahsederken karşımıza çıkan iki tür davranışı, önce birbirinden ayırmak gerekir. Bu davranışlardan biri duygusal davranış, diğeri ise kuralsal (normatif) davranıştır. Duygusal davranış, bireyin tutumunu hoşa giden ya da gitmeyen bir durumla ilişkilendirilmesi sonucu ortaya çıkar. Normatif davranış ise doğru davranışın ne olduğu konusundaki, daha önce var olan inançlara dayandırılan davranıştır. Kuralsal ve duygusal normlar, küçük gruplar ya da alt kültürlerin, birey davranışı üzerindeki etkisidir diyebiliriz. Bireyin bağlı olduğu grup ya da alt kültürde, eğer belli bir davranış, doğru olarak görülüyorsa, bunu onaylamasa da, normatif olarak yapar. Bu konuda yapılmış araştırmalar, tutum konusuna ilişkin davranışın, davranış normları ile yakından ilişkili olduğunu, davranış eğilimleri ile davranış normları arasında, yoğun ilişkiler bulunduğunu göstermektedir (İnceoğlu, 1993:17-18). Davranışsal bileşen, insanın duygu ve kanıya uygun olarak hareket etmesi eğilimidir. İnsanlar, çok farklı nedenlerden dolayı, her zaman, duygularına uygun bir şekilde davranmazlar, ancak, genel olarak, duygulara uygun davranış gösterme eğilimi daima mevcuttur Bu nedenle, genellikle, tutumlardan, davranışları anlamlandırmak veya tahmin etmek mümkündür. Bazı psikologlar, bir tutumun davranışsal bileşeninin, duygusal bileşenini etkileyebileceği görüşündedir. Bu psikologlara göre, davranış biçimimiz, tutumlarımızı şekillendirir (Bern, 1970:364). Bu görüşü, zencilere karşı önyargılı olan bir kadının davranışını örnek vererek, daha iyi açıklayabiliriz. Kadın işe otobüsle gidip gelmektedir ve bir rastlantı sonucu, günlerce sadece bir zencinin yanında oturacak boş bir yer bulmaktadır. İş dönüşlerinde yorgun olan kadın, ayakta durmayı göze alamaz ve zencinin yanında oturmaya başlar. Böylelikle, önyargılı olduğu nesneye yaklaşmış olur. Bu davranışından dolayı, yukarıdaki görüşe göre, kadının zencilere karşı önyargısında bir zayıflama olması gerekir (Morgan, 1995:364). Çünkü, beyaz kadın, zorunluluk halinde de olsa, sergilediği bu davranışı ile tutumunda bir değişiklik olduğunu göstermektedir. Diğer yandan, davranışın temlinde iki boyut vardır (İnceoğlu, 1993:18): Negatif(-) ya da pozitif(+) duygu ve ilişki kurma ya da kurmama eylemi. Bu da, üç tip davranış biçiminde ortaya çıkar: Tutum konusuna (objesine ) yaklaşma, karşı koyma ya da kaçınma. Herhangi bir davranışın tutum konusuna karşı, belirli ölçüde ilişki arama ya da ilişkiden kaçınma eğilimi olabilir veya belirli ölçüde olumlu ya da olumsuz duygu 302

9 Siyasal Reklamcılık... içerdiği düşünülebilir. Olumlu yada olumsuz duygu doğrusunun bir tarafında sonsuz özveri, diğer tarafında ise tutum konusunu yok etme, bir başka deyişle, tahrip etme arzusu olabilir. 2. Tutum Kuramları Bilim adamlarınca geliştirilen ve tutumların oluşması ve değişmesi ile ilgili gerçekleri ifade etmeyi amaçlayan kuramlardan hiç birisi, tutum ile ilgili, bilinen tüm yapıları açıklamada yeterli düzeyde değildirler (Fishbein ve Ajzen, 1972:365). Şimdi bu kuramlara, sırasıyla göz atalım: 2.1. Denge Kuramı Bilişsel tutarlılık kuramlarından, kişilerarası ilişkiler konusunu inceleyen denge kuramına göre, eğer iki birey birbirinden hoşlanıyorsa, bu iki bireyin, bir üçüncü tutum konusuna karşı, tutumlarının da aynı olması beklenebilir (İnceoğlu, 1993:32-33). Bu kuramın temelinde yatan görüş, bir tutumun, birbiriyle uyuşmayan veya tutarsız olan tepki eğilimlerine bir tutarlılık kazandırdığıdır (Morgan, 1995:365). Denge kuramına göre, bireyin davranışlarındaki dengesizliği, dengeli bir duruma dönüştürme doğrultusunda, kişi üzerinde bir baskı vardır. Burada denge kuramının, dengesizliğin etkisini kestirirken, en az çaba ilkesini benimsediğini belirtmek yeterlidir. Kişi elinden geldiğince az sayıda ama yine de dengeyi sağlayabilen duygusal ilişkiyi değiştirmeye çalışacaktır (Freedman ve diğerleri, 1993:331). Denge kuramına göre, kişilerin kendi görüşlerine ve tutumlarına uygun kanaatler ve fikirler beyan edildiği durumlarda, kişi kendisini daha uyumlu ve bu sayede daha rahat hissetmektedir. Fakat, bu durumun tamamen zıddı bir durum ortaya çıktığı zaman, yani, birey beklemediği ve hazır olmadığı bir uyarıyla karşılaştığı durumda, kendisini güvensiz ve rahatsız bir konumda hisseder. Heider in teorisine göre, uyaranlarla beklentiler arasında, böyle bir uyumsuzluk doğduğunda, kişi, doğası gereği, bir denge durumu aradığından, tutumlarını, tutarlı bir denge kuruncaya kadar değiştirmekte (bu bakımdan sürekli), uyarılmaktadır. Bu kuramda, dikkate alınan unsur, tutumların şiddeti değil, sadece yönüdür (Spooncer, 1989: ) Tutarlılık Kuramı Tutumların yönü bir yana, şiddetini de göz önünde bulunduran Osgood ve Tannenbaum un tutarlılık teorisi, Heider in teorisini geliştirmektedir. Tutum teorisi ile öğrenme kuramı, tutumları etkilemek söz konusu olduğunda, karizmatik veya bir başka deyimle, çekici kişilerin, tutumları daha fazla etkilediğini göstermektedir. Bununla birlikte, bir tutum değiştiricinin, hedef kitle ya da kişinin tutumlarıyla çelişen, kabul 303

10 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) edilemeyecek bir mesaj vermesi ile karşı karşıya kalındığında, bir tutarsızlık durumu ortaya çıkmaktadır. Osgood ve Tannenbaum, bu durumda, hedef kitleye ters düşen bu mesajların kabul edilerek; benimsendiğini, ancak, bunun sonucunda da, bu tutum değiştiricinin, karizma boyutundaki algılanışında veya çekiciliğinde bir azalma meydana geldiğini savunmaktadırlar (Spooncer, 1989: ). Birbirlerine, sadece önemli birkaç açıdan farklılık göstermekle birlikte, tümünün temelini oluşturan görüşlerin aynı olduğu bir dizi kuram mevcuttur. Bu kuramları geliştiren Lewin, Heider, Abelson, Festinger, Osgood ve diğerleri, kişilerin bilişleri arasında tutarlılık göstermek durumunda kaldıklarını ve bunun da, tutumların gelişmesi ve de biçimlenmesinde temel etken olduğunu savunarak, yola çıkmışlardır. Tüm bu kuramlar, birbirleriyle çelişen, tutarsız birçok inanç ve değere sahip olan bir kişinin, bu çelişkileri en aza indirerek; daha tutarlı bir şekilde davranmak yolunu seçtiğini savunmaktadır. Bununla birlikte, bilişleri tutarlı olan kişinin, tutarsızlığa yol açacak yeni bir bilişle karşılaşması durumunda da, bu tutarsızlığı en az düzeye indirgemeye çalıştığı da göz önünde bulundurulmalıdır (Freedman ve diğerleri, 1993: ). Denge modeli ile karşılaştırıldığında, tutarlılık kuramında, daha basit durumlar söz konusudur. Bir kişinin, bir başka kişi ya da obje ile ilgili söylediği iyi ya da kötü sözlerin, diğer kişi üzerindeki etkilerini incelemesi, tutarlılık kuramının ele aldığı durumlara en basit örnektir. Kişinin, iki farklı davranış objesine karşı farklı tutumları olması durumunda, bu farklı objelerin birbirleriyle ilişkili hale gelmesi söz konusu olduğunda da, kişinin tutumlarında, bu yeni duruma uyum sağlama üzerine bir değişim yaşanması muhtemeldir. Bilişsel uyuşum kuramı, bunu, tutumda, ortalama bir kayma olması ile açıklar. Denge kuramına göre, konular sadece olumlu veya olumsuz olarak ele alınır. Oysa ki, uyuşum kuramında, bunun yanı sıra, tutum değişimi durumunda önemli bir rol oynayan tutumların gücü de hesaba katılır (İnceoğlu, 1993:34) Tutarsızlık Kuramı Tutarsızlık kuramını oluşturan en önemli faktör, inanç ya da tutumlarla, aleni davranışlar arasındaki tutarsızlıklardır. Bu konuda en son kuram, ilk kez 1957 de Leon Festinger in ortaya attığı, çelişki kuramıdır. Bir başka adıyla, bilişsel çelişki kuramı, iki ana tutum-davranış tutarsızlığı kaynağı üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu tutarsızlıklar, bir şekilde azaltılabilen veya giderebilen bazı bilişsel çelişkilere neden olurlar (Freedman ve diğerleri, 1993:334). Kişi, inandığı şeylere ters düşen bir davranış biçimi gösteriyor ise bu, tutarsızlığı ya en aza indirgeyecek ya da bu uyumsuzluğun artmasına engel olacaktır. Çelişki adı 304

11 Siyasal Reklamcılık... verilen bu tutarsızlığa karşı koymak için, kişi, bilişleri, duyguları ve davranışları arasında tutarlılık sağlamaya çalışır. Bu kuramda vurgulanmak istenen yargı, tutarlılık varsayımına dayanır. Bireyin bilişsel unsurunda, kendisi ya da davranışı hakkında bilgi, inanç ve kanıları yer alır. Sözü edilen bu bilişsel unsurlar arasında ise ya çelişkili, ya uyuşumlu ya da ilgisizlik ilişkileri olduğu söylenebilir (İnceoğlu, 1993:35). Birey, bir karar verme durumu ile karşı karşıya kaldığında ve iki seçenekten birisini tercihi söz konusu ise tercih edilen seçeneğin olumlu yönleri ile reddedilen seçeneğin olumsuz yönleri, vermiş olduğu kararla tutarlıdır. Bir başka anlatımla, bu durum, bilişsel çelişki kuramı deyimi ile çelişkisizdir. Ancak, durum bu kadar da basit değildir. Çünkü, tercih edilen seçeneğin kötü, reddedilen seçeneğin ise iyi yönleri vardır. İşte bu durumda çelişki ortaya çıkar. Bu nedenden ötürü, ne kadar düşünülürse düşünülsün, ne kadar mantık yürütülürse yürütülsün, kararlar söz konusu olduğunda, verilen kararın bir çoğunda, biraz çelişki mevcuttur (Freedman ve diğerleri, 1993:334). Mantıksal tutarsızlık, bir başka deyişle, bilişsel çelişki, kişinin yaşam tecrübesi, gelenekler ya da kültürel değerlerin etkileşimiyle ortaya çıkabilir. Bunun temel dayanakları şunlardır (İnceoğlu, 1993:36): -Kişi, gerilimli bir olgu söz konusu olduğunda, ya çelişkiyi en aza indirgeyecek, ya uyum sağlayacak ya da çelişkiyi artıracak durum ve bilgilerden kaçacaktır. -Çelişki veya uyuşumun büyüklüğü, konunun kişi nezdindeki hayati önemi ya da değeri arttıkça çoğalacaktır. -Çelişkiyi azaltma, başkasının gücü ya da çelişkinin büyüklüğünün bir sonucu olarak ortaya çıkar. Festinger ise tutarsızlıkların, kişinin kendisi ile ilgili düşüncelerinde, davranış ve tutumlarında ve çevresi ile ilgili konularda kendini gösterdiğini savunur (Spooncer, 1989: ). Kişi, bu tür çelişkili bir durumla karşı karşıya geldiğinde, eğer kendisi için önemli olan unsur varsa, çelişkiyi en aza indirgemeye çalışacaktır. Kişinin, bu durumda takip ettiği yolları, sigara içen bir kişi örneği ile açıklayacak olursak (İnceoğlu, 1993:36-37): -Kişi, kötü olarak algıladığı davranışı ile ilgili bir bilişini değiştirir. Sigarayı bırakır ya da içen de ölüyor, içmeyen de diyerek bilişinden kaçınır. -Kişi, çevre ile ilgili bir bilişi değiştirir (çok sigara içmenin zararlı olduğunu bilir, ancak, kendisinin günde iki paket içtiğini belirterek; az sigara içtiğini savunur). -Kişi, çelişki unsurlarından birisini desteklemek için, yeni bilişler ekler (herkes sigara içiyor der veya kanserle sigaranın ilişkisinin kanıtlanmadığını savunur). -Kişi, bir ya da birkaç bilişinin daha az önemli olduğuna karar verir (sigaranın 305

12 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) zararları, sağlığım açısından önemli değil. Hızlı yaşa, genç öl, gibi). Çelişkiyi genellikle olumlu bir şekilde azaltmak mümkün olmasa bile, çelişkinin büyüklüğü ölçüsünde, bilişsel unsurların bir ya da birkaçının değişmesi de muhtemeldir (İnceoğlu, 1993:37). Çelişkinin büyüklüğü ve seçilmesi en olası çelişki azaltma mekanizmasını etkileyen bir dizi koşul belirleyen bilişsel çelişki kavramı, tutum-davranış farklılığının söz konusu olduğu hallerde ortaya çıkan, belirgin iki çelişki giderme yöntemine sahiptir. Birincisi, kişinin çok önemli olmadığına kendini inandırarak; davranışından vazgeçmesi veya geri almasıdır. İkincisi de, kişinin, tutumlarını, davranışlarına göre değiştirmesidir (Freedman ve diğerleri, 1993:335). Tutarsızlık kuramı, çok genel kavramlar önerdiği için, uygulama alanı çok geniştir. Kişinin, bilişlerinden değil de, davranışlarından hareketle, tutum değişimi olgusunu inceliyor olması, bu kurama olan ilgiyi artırmıştır. Kişi, tutumunun, bilişsel ve duygusal olarak davranışından etkilendiğini ve kişinin değişik bir davranışta bulunduğunda, tutumunun da değiştiğini ilk olarak ileri süren Festinger olmuştur (İnceoğlu, 1993:37). 3. Tutumların Oluşması Tutum, basit bir anlatım şekli ile sosyal psikologlar tarafından kullanılan bir deyimdir. Başka bir anlatımla ise kişisel psikolojinin karmaşık anlatımından uzak, sadece zihinle ilgili değil, kişiyi ilgilendiren uyarı ve kişinin bu uyarıya verdiği cevap arasındaki gözlenebilir etkinin ortaya çıkarılması ile ilgili bir deyimdir (Yüksel, 1994:21). Tutumların meydana gelmesinde, kişinin daha önce yaşamış olduğu tecrübeler, içinde yaşadığı sosyal çevre, gözlemleri, zekası ve duygusu gibi faktörler önemli yer işgal eder. Tutumun meydana gelmesinde başka unsurlar da vardır (Baysal ve Tekarslan, 1996: ), bunlar: 1) Genetik faktörler, 2) Fizyolojik koşullar (hastalık, yaşın ilerlemesi, uyuşturucu alışkanlığı vs. ). 3) Tutum konusu ile doğrudan deneyim, 4) Kişilik, 5) Topluma uyma (toplumsallaşma süreci), 6) Grup üyeliği, 7) Sosyal sınıf. Yukarıda izah edilmeye çalışılan maddelerden ilk dördü, doğrudan doğruya, kişinin kendi yapısı ile ilgili özellikleri taşır. Kalan diğer üç madde ise kişinin toplumsal yaşamının sosyo-psikolojik özelliklerini kapsar. Yine, bu faktörlerin tutum oluşumuna iki türlü etkisi olur. Birincisi, kişinin, inanç sistemine özgül tutumsal içerik katar ve ikinci 306

13 Siyasal Reklamcılık... olarak da, bu sistemin değişime açık ya da bütünleşme derecesi gibi dinamik özelliklerini belirler (Baysal ve Tekarslan, 1996:262) Bireysel ve Toplumsal Tutumlar Her insanın kişisel deneyiminin ve çevresinin bir ürünü olan bireysel tutumların ötesinde, bir de her grubun ve her toplumun kendine özgü kolektif tutumları bulunur (Oktay, 1996:169). İnsanlar için, toplumun genel tutumlarının yanı sıra, üyesi olmak istedikleri veya buna zorunlu olduklarını var saydıkları grupların tutumları da önemlidir. Tutumlarına önem verdikleri bu gruplar, aile, akrabalar, okul çevresi, arkadaş grupları, çalışma grupları, cemiyetler ve mesleki kuruluşlardır. Bireyler, birbirine yakın tutumları olan kişilerle daha kolay iletişim kurup-gruplaştıkları gibi, belirli nedenlerle üye olmak istedikleri ya da üye olmak zorunda kaldıkları grupların tutumlarını da benimseme eğiliminde olurlar. Bazen, bunun için tutum bile değiştirirler. Fakat böyle bir değişimin gerçekleşmesi, o grubun üyeliğini ne kadar istediklerine bağlıdır. Tutumları en çok benimsenen grup, bireylerin en çok üye olmak istedikleri gruptur. Bu durum, bazen danışma grubunun tutumunu, bireyin, çalışma grubunun tutumundan daha önemli kılabilir (Baysal ve Tekarslan, 1996:262). Kişisel tutumların da, insanların tek başlarına oluşturdukları tutumlar olduğunu söylemek yerine, bir sosyal grup içinde başka insanlarla etkileşim içinde yaşamaları nedeniyle oluşan, aslında, birer sosyal tutum olduğunu söylenebiliriz. Gerçekten de, sosyal bir varlık olan insanın, yaşamı boyunca, çeşitli kişiler ve gruplarla (aile, arkadaşlar, eğitim, iş, eğlence ve boş zaman grubu vs.) iç içe yaşamaları, bireysel gibi gözüken tutumların da, toplumsal nitelikli olduğunu ortaya koymaktadır (Oktay, 1996:169). Wilcox ve Nolte un, bireysel tutumları etkileyen faktörler başlığı altında verdikleri liste de, kişisel tutumların, çok büyük ölçüde, toplumsal nitelik taşıdığını kanıtlamaktadır. Bunlar (Wilcox ve Nolte, 1990:33): 1) Aile: Bu faktörler (içinde) en güçlü etkiye sahip olup, dinsel ve siyasal tutumların ilk kaynağı aile çevresidir. Kişinin mesleki tutumlarının da, ailenin güçlü etkisi ve yönlendirmesi nedeniyle (ortaya) çıktığını söyleyebiliriz. 2) Eğitim: Eğitimin, tutumlar üzerinde önemli bir etkisi bulunur. Genellikle, yüksek eğitimin, daha liberal tutumlara yol açtığı farz edilir. Ayrıca, eğitimin niteliği ve yönü de etkili olur. Örneğin, çeşitli meslek gruplarına sahip insanlar (hekimler, hukukçular, öğretmenler, tüccarlar vs.), farklı grup etkileri ve çıkarlar sebebiyle, aynı 307

14 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) konularda, farklı tutumlar ve davranışlar içinde olabilirler. 3) Ekonomik Statü: Ekonomik statü, çoğu zaman sınıfsal farklılıkları da yarattığı için, tutumlar üzerinde etkili olur. Örneğin, sınırlı gelirleri olan ücretli insanlar, devletin harcamalarına veya yatırımlarının yönüne karşı çıkarken, belirli varlıklı kesimler, bu politikaları destekleyebilir. Aynı şekilde, bir fabrikanın işçileri, parlamentoya sunulan bir grev-sendika-toplu sözleşme yasasına, patronlardan farklı bir yaklaşım içinde olacaklardır. 4) Grup Üyeliği: Belirli bir sosyal gruba (örneğin bir derneğe, sendikaya, şirkete, partiye vs.) mensup kişiler, özellikle grubun çıkarlarını etkileyecek kararlara ve çalışmalara karşı kolektif bir duyarlılık içinde olacaklardır. 5) Geçirilen Deneyimler: Kişinin yaşamı boyunca geçirdiği yaşam deneyimleri, onun tutumlarının oluşmasında önemli etkilere sahiptir. Örneğin, çocukluğunda bir köpek tarafından ısırılan bir kişinin, köpeklere karşı tutumu, diğer insanlardan farklılık gösterecektir. 6) Yaşanılan Çevre ve Mekan: Kişinin, kentte veya kırsal kesimde; apartmanda veya müstakil evde; ülkenin batısında veya doğusunda yaşaması, onun geliştirdiği tutumlarda da kendisini gösterecektir. 7) Mensup Olunan Irk: Farklı ırklara mensup olarak dünyaya gelen insanlar, geliştirdikleri tutumlar bakımından da farklılık gösterirler. 8) Dinsel İnanç: Mensup olunan din, mezhep veya dinsel inanç da, kişinin tutumlarını etkileyen önemli bir faktördür. 9) Ulusal (Milli) Köken: Farklı milletlere mensup insanların farklı tutumlara sahip olması kadar, ayrı bir milletin (Örneğin ABD) içinde bir araya gelerek; bir toplum oluşturmuş kişilerin de, orijinal (milli) kökenlerine uygun tutumlar geliştirdiklerini görmekteyiz. Örneğin, Türk-ABD ilişkilerinde, Amerika daki Yunan lobisinin etkili bir rol oynadığını biliyoruz. 10) Tutulan Siyasi Parti: Tutulan/desteklenen siyasi partinin, tutumların bir göstergesi ve dış belirtisi olması kadar, siyasi partilerin de üyelerinin tutumlarını (sosyal grup etkisiyle) biçimlendirerek; etkilediğini belirtmek gerekir. 11) Meslek: Farklı meslek gruplarına sahip kişilerin, bir çok konuda (özellikle de mesleği etkileyen konularda), benzer tutumlara sahip olduğunu göstermekteyiz. Bu durum, her meslek grubunun, birer alt grup kültürüne sahip olmasından ileri gelmektedir. Örneğin, medya mensuplarının, genelde, toplumun geneline nazaran daha liberal (özgürlükçü) tutumlara sahip olduğu söylenir. 12) Sosyal Sınıf: Farklı sosyal sınıflara mensup insanlar, farklı ekonomik ve siyasal 308

15 Siyasal Reklamcılık... çıkarlara sahip olmaları ve farklı çevrelerde yetişip-yaşamları nedeniyle, farklı tutumlar geliştirirler. 13) Özel İlgi Alanları: Kişilerin özel ilgi alanları da, farklı tutumlar yaratabilir. Örneğin, hayvanları çok seven bir kişinin, belediyenin hayvan kıyımına karşı göstereceği tepki çok şiddetli olacağı gibi, bu kişi belki de Hayvanları Koruma Cemiyeti gibi bir örgüte de katılacaktır. Söz konusu ilgi alanlarını, eski eserler, tabiatın korunması, arabalar veya akla gelebilecek herhangi bir nesne veya uğraş alanına değin genişletebiliriz Tutumların Oluşum Yolları ve Evreleri Tutumlar şu yollarla oluşmaktadır (Yüksel, 1994:22-23): a) Büyüme boyunca ailede öğrenilen tepki tarzlarının birikmesi; mesela, oğulların, kızlara nazaran daha değerli tutulduğu bir aile çevresinde, erkeklerin üstünlüğüne dair bir tavır oluşur. b) Başımızdan geçen tecrübelerden (yaşantılardan) çıkardığımız genel sonuçlar. c) Bazı hallerde, çok şiddetli etki eden bir olaya dayanarak, buna benzeyen olayları da aynı şekilde değerlendirmek; mesela, bir defasında şiddetle midenize dokunan bir yemek yüzünden ona benzeyen yemeklerden nefret etme hali, başka milletten tanıdığımız bir ferde karşı duygusal tutumumuzu o kimsenin ait olduğu bütün millete karşı genelleştirme gibi. d) Başkalarının tavırlarını (tutumlarını) taklit yoluyla benimsemek. Tutumlarımızın oluşmasında etkili olan temel evreler ve faktörler ise şöyle özetlenebilir (Armstrong ve Dawson, 1989:60-61; Erdoğan, 1991:368): 1) Erken Sosyalleşme Evresi: Tutumların çoğunun kökeni, ilk çocukluk dönemimizde aile ve okuldan öğrenilen bilgilerdir. Sosyal normlar, otorite, disiplin anlayışı, çalışma zevki vb. bilgiler, çocuğun aile ve okul çevresinden öğrenme yoluyla edindiği bilgilerdir. Kişilere, nesnelere, gruplara vb. karşı duyulan hisler ve önyargıların kökeni, çocukluk yıllarına dek takip edebilir. 2) Grup Üyeliği: Yaşamın sonraki evrelerinde, ailenin etkisinden çıkarak, sosyal hayata karışan birey, arkadaş ve iş çevresinin etkileri altına girmekte ve gerek kişisel hayranlık nedeniyle, gerekse gruba katılabilmek ve bu üyeliği sürdürebilmek için, grup tutumlarını benimsemektedir. 3) Kişisel Deneyimler (Tecrübeler): Kişinin yaşamı boyunca geçirdiği kişisel tecrübeler ve başından geçen olaylar, tutumların oluşmasındaki üçüncü grup faktörleri meydana getirir. 4) Edinilen Bilginin Kullanırlığı: Tutumlar, yaşam boyunca edinilen bilgilerle 309

16 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) oluştuğuna göre, bu bilginin kullanılırlık derecesi, yani kişinin işine yaraması da, tutumların benimsenmesinde ve kalıcılığında etkili olmaktadır. Kişi, bir olayla karşılaştığında, bu durumu yorumlamasına ve başa çıkmasına yarayacak bilgilere sahip olmak ihtiyacındadır. Bu bilgiye göre, deneyimlerini davranışlarına yansıtacak, davranışının sonucunu da, gene, bu tür bilgilerin ışığı altında kestirebilecektir. 5) Bilginin Genelleştirilebilme Özelliği: Edinilen bilgilerin bir tutum biçiminde kalıcı olabilmesi için, bireyin, benzer durumlarda benzer etkilerle karşı karşıya kalması, eski deneyim ve bilgisini genelleyebilmesi ve bu bilgiler ışığında düşünsel sonucu davranışa dönüştürülebilmesi gerekir. Ancak, bu türden işlevsel bilgiler, tutumlara dönüşme eğilimindedirler. Tutumların kaynağı ile ilgili olan ve klasik olarak kabul edilen Allport un dört koşulu vardır (İnceoğlu, 1985:15): 1-Allport a göre birinci koşul: Aynı tipten olan deneyimlerin artmasıdır. Aynı konuda çeşitli deneyimlerin birikmesi sonucu, insanda o konu ile ilgili tutumlar oluşur. 2-İkinci koşul olarak: Bireyselleşme (individuation) farklılaşma (differentiation) ve ayrılma (separation) gelir. Birinci koşulla biriken deney, böylece desteklenir. Tutum özelleşir ve belli bir tutum, benzerlerinden ayrılır. 3-Üçüncü koşul ise: Kuvvetli bir etkileyici veya dramatik bir deneyin meydana gelmesidir. Örneğin; uzun boylulardan nefret eden birisinin hayatını, uzun boylu biri kurtarmışsa, kişi uzun boylulara karşı olumlu bir tutum geliştirebilir. 4-Dördüncü koşulda: Tutumlar, ana-babayı, öğretmenleri, arkadaşları ve benzerlerini taklit yolu ile yani, hazır olarak elde edilir. Allport, tutumların oluşmasını belirten bu dört koşuldan hangisinin daha önemli olduğunu söylememekle beraber, son koşulun, diğerlerinden daha önemli olduğu söylenebilir. Bireyin, yaşamının ilk dönemlerindeki tutumu, genel olarak, ana-babası tarafından şekillendirilir. İlk dönemden sonraki tutumları ise ebeveynlerin yanı sıra, sayılan diğer faktörlerin etkisi altında oluşur. Bu manada, tutumların oluşmasında, on iki-otuz yaşları arası kritik dönemdir. Tutumlar, bu evrede son şeklini alırlar. Değişik kaynaklardan edinilen bilgiler, alınan eğitim, kritik dönemde tutumların şekillenmesinde rol oynayan başlıca etkenlerdir. Biraz daha tutucu olma eğilimi dışında, 30 yaşından sonra, genel tutumlarda, hemen hemen hiç değişme olmaz. Genel olarak, günümüzde çocuklar, anababalarından daha açık fikirlidir (Morgan, 1995:382). Psiko-Analistler ise bazı tutumları, aile ilişkilerinin dolaylı veya dolaysız belirtileri olarak kabul ederler. Örneğin; anarşizmin veya radikalizmin diğer bir şeklinin, genel olarak, bir otoriteye, özellikle baba otoritesine karşı başkaldırmadan geldiği söylenir (İnceoğlu, 1985:15). 310

17 Siyasal Reklamcılık Kalıplaşmış Tutumlar Kalıplaşmış tutum olarak aklımıza, bilinen belirli gruplar hakkında daha önceden sahip olduğumuz bilgilerin bir özeti gelir. Hakkında bilgimizin az olduğu bir grupla ilgili tutum belirlemek için, çevreden duyduğumuz veya farklı yollardan edindiğimiz bilgileri bir araya toplarız. Bir araya topladığımız bilgilerin etkisiyle geliştirdiğimiz kalıp halindeki bir tutum, hedef grup hakkında, bize kestirme yoldan, fikir ve bilgi vermiş olur. Böylece, grup hakkında hazırlıklı oluruz ve o grubun bir üyesiyle karşılaşma durumunda sergileyeceği tutumu tahmin etmemiz ve ona karşı davranışımızı önceden ayarlayabilmemiz imkanı doğar. Dolayısıyla, kalıplaşmış tutumlar sayesinde, diğer gruplar hakkında özet bilgiye sahip olmamız, çevremizi, zihnimizde bir düzene koyar ve çevremize göstereceğimiz tepkilerimizi önceden belirleme ve ayarlama şansı verir (Kağıtçıbaşı, 1996:103). Farklı gruplara karşı oluşan kalıplaşmış tutumlarla ilgili araştırmalar, bize, tutumların oluşması ve durağanlığı hakkında detaylı bilgi vermektedir. Sözünü ettiğimiz bu bilgileri genel olarak özetlediğimizde: a) Kalıplaşmış tutumların küçük yaşlarda gelişmeye başladığını, b) Bu gelişmede, politik, tarihsel, ekonomik, kültürel, çeşitli etkenlerin rol oynadığını, c) Çoğunlukla, kalıplaşmış tutumların, başkalarından kulaktan dolma edinilen bilgilerle beslendiğini ve gerçek bilgi eksikliğini kapatma ve kişi için gerekli tanımlama görevini gördüğünü, d) Dolayısıyla, çoğu zaman, akılcı olmaktan çok, duygusal nitelik gösterdiğini ve nihayet e) Bu özelliklerinin sonucu olarak, kalıplaşmış tutumların kolay değişmeyip; zaman içinde oldukça durağan olduğunu söyleyebiliriz (Kağıtçıbaşı, 1996:113). Sosyolojik kuramları ve diğer boyutları ile ayrıntılı olarak açıklamaya çalıştığımız tutumların oluşma süreçlerine; siyasal tutumların oluşma süreciyle devam edelim. 4. Siyasal Tutumların Oluşması Sürecinde Siyasi Partilerin Çalışmaları ve Siyasal Reklamların Etkileri Seçimler döneminde hazırlanan siyasal reklamcılık uygulamalarının, seçmen tutumlarının değişimine etkisi konusunu, bu bölümde incelemeyelim. Alt seçmen yaşı dediğimiz li yaşlardaki bireyde, siyasal tutumlar önemli ölçüde yerleşmiş ve belirginleşmiştir. Bu nedenle; siyasal reklamcılığın, siyasal kanaatlerin değişmesine etkisi, sınırlı bir alan içerisinde ve özellikle kararsız seçmenler üzerinde, yine sınırlı bir etkisi olduğu söylenebilir. Verilen mesajlardan etkilenen bu kitlenin, tutumlarının değişim süreci ve bu sürece taşıyan aşamalar, değinmememiz ve üzerinde durmamız gereken önemdedir. 311

18 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) Hazırlanan bir reklamla verilmek istenen mesajın, tutum değişikliği yaratılması bakımından farklı süreçleri vardır. Bu süreçlere üç başlık altında değinelim (Güz, 1998:103): a)beğenme ve Kabullenme: Reklam mesajı, kişinin hoşuna gittiği ve beğendiği için, onun dikkatini çeker. Bu ilgi sonucunda, etkilenen kişi, reklam mesajının verdiği ödül veya ceza nedeniyle, daha önce konu ile ilgili var olan farklı tutumunu değiştirerek; yeni mesajı kabullenir. Örneğin, yapılan diş macunu reklamlarında, eğer x marka diş macunu kullanmaz iseniz dişleriniz çürür ve dişlerinizi kaybedersiniz mesajı ile bireye ceza önerilmekte ve bu yolla kişileri korkutarak; o marka diş macununu kabullenmeleri sağlanmaktadır. Veya kalite ile birlikte, ekonomik bir ödül sunarak, bir diş macunu alana birde bedava mesajı, bireyleri etkileyerek; bu diş macununu almalarını sağlar. b)özdeşleşme: Bu süreçte, birey, egosunu tatmin eden, olumlu ilişkide bulunduğu kişilerin tutumlarını kabul eder ve bu kişilerle özdeşleşir. Bireyler, benzemek istedikleri veya ilgi duydukları insanların tutumlarını benimsemek ve kendi tutumlarını o yönde değiştirmek isterler. Şampuan reklamlarında ünlü aktörlerin kullanılması neticesinde, tüketiciler, o reklamdaki aktöre ilgi duyduğu için, o kişiye özdeşleşmek istediği için, o marka mal veya hizmetle ilgili tutumunu değiştirecek ve benimseyecektir. c)benimseme: Verilen reklam mesajının, bireyin o anda varolan tutum ve değerleri ile aynı yönde olması durumunda, etkinin kabulü ve tutumun pekişmesi söz konusu olur. Böylece, birey, o tutum ve değerleri benimsemiş ve bu yönde davranış sergilemiş olacaktır. X marka televizyon kullanan ve bu markadan memnun olan kişi, aynı marka buzdolabının reklam mesajından etkilenecek ve tutumunu pekişecektir. Reklamlar, bireye, bütün yetkiyi elinde bulunduran bir hükümdarmış gibi muamele eder. Bu yetkisini kullanırken, bireyin kanaatlerinin yönlenmesini kolaylaştırır. Bunun için de, psikolojinin bilimsel yöntemlerini kullanarak; bu yolla, onu biçimlendirebilme çabalarını devam ettirir. Böylece, bireyin varlığını, anlam bakımından güçlendirmiş olur (Dalkıran, 1995:25). Bireyin, bu manada yüceltilmesi, belki de, psikolojide insan tanıma sanatının, reklamcılık alanında uygulama örneği olmaktadır. Reklamlar psişenin kavşağında yer alırlar; bir yandan libido yolunda, öte yandan kişilik denilen kültürel bir yapının, Freud çu ben in, yani bireyselliğin yolunda ilerlerler. Victorof( a göre:), reklam sloganları, bireysel düzeyde, inhibisyonları kaldırmakta, bilinç altına bastırılmış güçlerin, dolaylı yollardan ortaya çıkmasını sağlamaktadırlar. Reklamlar, marka imgesi ve tanıtıcı modellerde, tüketicilerin derin arzularını, sembolik planda doyurma işlevini görmektedir (Dalkıran, 1995:25). Bir insanda oluşmuş olan tutumlar tamamen değiştirilemez olsaydı, reklamcıların 312

19 Siyasal Reklamcılık... çalışma alanı çok sınırlı olacaktı. Tutumların değiştirilebilir olması, reklamcıların çalışma alanı açısından çok önemli bir özelliktir. Bu nedenle, reklamcılar, bu özellikten hareketle, amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik mesajlar hazırlarlar ve hedef tüketiciye ulaştırırlar. Bu mesajlarla, belirli bir marka mal veya hizmet ile ilgili tutumlar; ya geliştirilerek, ya varolan tutumun şiddeti arttırılarak ya da varolan tutum değiştirilerek; birey üzerinde etkileyici olunmaktadır (Güz, 1998:104). Bireyin, bir seçmen olarak, belirli bir parti veya adayı tercih etme nedenleri konusunda çalışan bilim adamları, öncelikle, seçmenin karar verme sürecine eğilmektedir. Seçmenin oy verme konusundaki tutumunu açıklamaya çalışırken de, mevcut teorik ve ampirik yaklaşımlarla işe başlamaktadırlar. Konuyla ilgili değişik yaklaşımların incelenmesi, varsayım ve argümanların tartışılması, hem seçmenin nasıl karar verdiğini, hem de tercihini etkileyen ana faktörleri bulmayı sağlayacaktır. Bu amaçla Sears (1969: ), çalışmasında, kişisel oy verme kararını incelerken, o günlerde sahada yaygın olan sosyolojik ve psikolojik yaklaşımlarla konuyu ele almaktadır. Daha sonraları yapılan bir çalışmada ise Boiney ve Paletz (1991:3-4), seçmen kararlarını ve tercih yapma sürecini incelemede, teorik önemleri devam eden yaklaşımların beş ana unsuru üzerinde yoğunlaşmakta ve bazı karşılaştırmalar yapmaktadır. Teorik önemi devam eden beş unsuru, araştırmacılar; partiyle özdeşleşme (party identification), konu (issue), aday imajı, seçmen grup üyeliği ve geçmişi değerlendirici oy verme (retrospective voting) olarak sınırlamaktadırlar. İnsanlar, seçimlerde, partiler veya adaylar arasında tercihlerini yaparken, bu tercihlerini koylaştırıcı hazır çözümler bekler. Böylece, kendilerini yormadan, partilerin veya adayların sundukları uyarıcıların etkisiyle karar vermek gibi kolaycı bir mantık izlemektedirler (Leiss ve diğerleri, 1990:44). Demokraside, seçim dönemi iletişimi ve ikna çalışmalarının en önemli yararlarından biri, seçmeni yönlendirmesi değil, dağınık bilgilerin toparlanması, kamuoyunun unuttuğu bilgilerin hatırlanması, geleceğe yönelik vaatlerde tutarlılık aranmasıdır. Reklam mesajı kanalıyla tüketicilerin mal veya hizmetlerle ilgili tutumlarını denetlemek ya da değiştirmek için, aşağıda belirtilen hedeflere yöneltmekle işe başlamak gerekir (Güz, 1998:104): 1-Mal ve hizmetlerle ilgili belirli inanç ve tutumları tümüyle yok etmek, 2-Mal ve hizmetlerle ilgili tutumun yönünü değiştirmek, 3-Mal ve hizmetlerle ilgili bir inanç ve tutumun benimsenmesini desteklemek, 4-Mal ve hizmetlerle ilgili bir inanç ve tutumun doğuşunu önlemek. Belirli bir marka mal veya hizmetin reklamında, bunlar insanlara telkin edilirken, 313

20 F.Ü.Sosyal Bilimler Dergisi (2) dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır (Güz, 1998: ): 1-Mevcut bir ihtiyacı karşılayan bir reklam mesajı, karşılamayanlardan daha kolay kabul edilecektir, 2-Belirsiz bir durum ile ilgili mesaj, açıkça, belli olmayan bir durumla ilgili mesajdan daha kolay kabul edilir. 3-Başka inanç sistemleri ve görüş açıları ile uyuşan tutumlar, uyuşamayanlardan daha kolay kabul edilecektir. 4-Alışılmış bir nesnenin algısına, hemen yeni sıfatlar ekleyebilen mesajlar, bunu yapmayanlardan daha kolay kabul edilecektir. 5-İnsanların başkaları ile özdeşlenme ya da onlarla uyum içinde, ihtiyaçları ile uzlaşabilen mesajlar, böyle bir toplumsal desteği çekemeyen mesajlardan daha kolay kabul edilir. Yukarıda anlatılanlar ve verilen örnekler, bir malın reklamının, bireyi, satın alma davranışına itecek motifleri sunması gibi, benzer bir durumunda olduğu gibi, düşüncelerin ve hizmetlerin pazarlandığı siyasal reklamcılık için de geçerlidir. İnsanlar, bir partiye veya adaya oy verme kararı sürecinde, siyasal reklamın mesajlarından, derin bir şekilde, etkilenirler. Bireylerin siyasal tutumlarının oluşmasında, bu mesajlar son derece önemlidir. Siyasi partiler ve adaylar, profesyonel ekipler veya kurumlar kanalıyla hazırladıkları siyasal reklamlara, mesajlarını yüklerler. Reklamların içeriği, mesajın sunulma şekli ve hatta mecra seçiminde çok titiz davranırlar. Reklamda verilen mesajın içeriği, hedef kitle üzerindeki etkisi oranında ve bu mesajların sunumundaki yaratıcılık unsurunun başarısı nispetinde, bireylerin siyasal tutumlarının değişimine etki ederek; siyasi partiler hanesinde, artı, oya dönüşürler. Seçmenlerin herhangi bir aday veya partiyi tercih etmelerinde, tutumların büyük önemi bulunmaktadır. Tutumlar, bazı insanların, niçin bazı parti veya adaylara oy verdiğini, bazılarından kaçındığını açıklamada yardımcı olmaktadır (Kalender, 2000:30). Yani, yutumların oluşma süreçlerinde etki eden faktörler, bireyin siyasal tercihlerini de büyük ölçüde belirlemektedir. Bu durumu şöyle açıklamak mümkündür (Lazarfeld ve diğerleri, 1968: ): Oy verme eylemi, aslında bir grup deneyimidir. Birlikte yaşayan veya aynı çalışma ortamını paylaşan insanların, birbirlerinin tutumlarından etkilenmeleri söz konusu olduğundan, aynı adaya oy vermeleri ihtimali yüksektir. Politik eğilimler endeksi; sosyo-ekonomik statü derecesi, dini bağlılık ve ikamet üzerine temellenmiştir. Bu üç faktör, bireylerin karar vermelerinde büyük rol oynamaktadır. Özellikle, din bağlılığı, bireyleri sadece camide bir arada tutmakla 314

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ II

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ II Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ II Ayrımcılık Bir grubun üye veya üyelerine, sadece o gruba karşı sahip olduğumuz olumsuz tutum nedeniyle olumsuz davranışlarda bulunmaktır. Bir zenciyi

Detaylı

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5

ÜNİTE:1. Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2. Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3. Sosyal Biliş ÜNİTE:4. Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 ÜNİTE:1 Sosyal Psikoloji Nedir? ÜNİTE:2 Sosyal Algı: İzlenim Oluşturma ÜNİTE:3 Sosyal Biliş ÜNİTE:4 Sosyal Etki ve Sosyal Güç ÜNİTE:5 1 Tutum ve Tutum Değişimi ÜNİTE:6 Kişilerarası Çekicilik ve Yakın İlişkiler

Detaylı

Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing,

Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing, Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles of Marketing, Prentice Hall, Inc., New Jersey, 15 th Edition Tüketici

Detaylı

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II Tutumların Yapısı Kağıtçıbaşı, Ç. (2012). Günümüzde insan ve insanlar. Evrim Yayınevi. İstanbul. A. X partisine oy verirken, kardeşi neden Y partisine

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ

DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ DAVRANIŞ BİLİMLERİ ve İLETİŞİM DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ Davranış Bilimleri üzerine Davranış Bilimleri insan davranışını, davranışa etki eden toplumsal, psikolojik, grupsal ve

Detaylı

Öğrenme, Örgütsel Öğrenme

Öğrenme, Örgütsel Öğrenme Öğrenme, Örgütsel Öğrenme Öğrenme: Kişide istediği sonuca ulaşmak amacıyla hareket etmesini engelleyecek çeşitli eksiklikleri tamamlamasını sağlayacak bir süreç Hayatın her sürecinde öğrenme İşyerinde

Detaylı

Algılama ve Nedensellik Yükleme

Algılama ve Nedensellik Yükleme Algılama ve Nedensellik Yükleme 1 Davranışları yönlendiren gerçeğin algılanışıdır!!! Algılama:Dünyadaki nesnelerin, kavramların, olguların gerçeğinden oldukça farklı ve benzersiz bir resim sunan karmaşık

Detaylı

10/14/14. Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci

10/14/14. Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci Tüketici Davranışı Modeli Tüketici davranışını etkileyen faktörler Tüketici satınalma karar süreci Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

Tüketici Satın Alma Davranışı Tüketici Davranışı Modeli

Tüketici Satın Alma Davranışı Tüketici Davranışı Modeli Bölüm 6 Pazarları ve Satın alma Davranışı Bölüm Amaçları davranış modelinin unsurlarını öğrenmek davranışını etkileyen başlıca özellikleri belirtmek Alıcı karar sürecini açıklamak Satın Alma Davranışı

Detaylı

???? Doç.Dr.Hacer HARLAK

???? Doç.Dr.Hacer HARLAK ???? TUTUMLAR ve ilişkili kavramlar Tutum terimi Tutum attitude Lat. Aptus eyleme uygun ve hazır Bir bireye atfedilen ve onun bir psikolojik obje ile ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER SOSYAL PSİKOLOJİ

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER SOSYAL PSİKOLOJİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER SOSYAL PSİKOLOJİ Sosyal Psikoloji Nedir? Sosyal Psikolojinin Çalışma Konuları Sosyal Etki Ve Uyma Davranışı Tutumlar Sosyal Psikolojide Temel Kuramlar PSİKOLOJİ Bu üniteyi çalıştıktan

Detaylı

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015

Pazarlamanın Önemi. Toplumsal açıdan önemi. İşletmeler açısından önemi. Para Uzmanlık Pazar - 1. BBY 465, 6 Ekim 2015 Pazarlamanın Önemi Toplumsal açıdan önemi Para Uzmanlık Pazar İşletmeler açısından önemi - 1 Pazarlamanın Topluma Sağladığı Katkılar Toplumun gereksinim ve isteklerini karşılama hizmeti görür Ekonomik

Detaylı

Bireysel Farklılıklar, Kişilik, Tutum, Duygu ve Değerler

Bireysel Farklılıklar, Kişilik, Tutum, Duygu ve Değerler Bireysel Farklılıklar, Kişilik, Tutum, Duygu ve Değerler 1 KİŞİLİK Tutarlı davranışlar ortaya çıkmasına neden olan özellikler Doğuştan mı, sonradan mı? Çevresel etmenler.. (aile, okul, arkadaş, sosyal

Detaylı

DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ

DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ DAVRANIŞ BİLİMLERİ ve İLETİŞİM DUYGULAR - 1 YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ Duygu ile ilgili alanyazında araştırmacıların, biyolojik temelli olan, diğer hayvanlarla paylaşılan, tüm kültürlerde görülen ve evrensel

Detaylı

DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI

DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI OCAK ARALIK KASIM EKİM EYLÜL AY HAFTA DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI ETKİNLİKLER YETERLİK ALANLARI KAZANIM NUMARASI VE KAZANIMLAR UYGULAMA Öğrencilerle tanışılması, okulun tanıtılması,

Detaylı

1.İkna Kavramı. 2. İknanın Psikolojik, Toplumsal ve Mantıksal Boyutları. 3. İkna Kuramları. 4. İkna Edici İletişimde Kaynak

1.İkna Kavramı. 2. İknanın Psikolojik, Toplumsal ve Mantıksal Boyutları. 3. İkna Kuramları. 4. İkna Edici İletişimde Kaynak 1.İkna Kavramı 2. İknanın Psikolojik, Toplumsal ve Mantıksal Boyutları 3. İkna Kuramları 4. İkna Edici İletişimde Kaynak 1 5. İkna Edici İletişimde Mesaj 6. İkna Edici İletişimde Mesajın Alıcıları 7. Sözsüz

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

ÜNİTE:1. Sosyolojiye Giriş ve Yöntemi ÜNİTE:2. Sosyolojinin Tarihsel Gelişimi ve Kuramsal Yaklaşımlar ÜNİTE:3. Kültür ve Kültürel Değişme ÜNİTE:4

ÜNİTE:1. Sosyolojiye Giriş ve Yöntemi ÜNİTE:2. Sosyolojinin Tarihsel Gelişimi ve Kuramsal Yaklaşımlar ÜNİTE:3. Kültür ve Kültürel Değişme ÜNİTE:4 ÜNİTE:1 Sosyolojiye Giriş ve Yöntemi ÜNİTE:2 Sosyolojinin Tarihsel Gelişimi ve Kuramsal Yaklaşımlar ÜNİTE:3 Kültür ve Kültürel Değişme ÜNİTE:4 Aile ve Toplumsal Gruplar ÜNİTE:5 1 Küreselleşme ve Ekonomi

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞIN TANIMI Davranış Kavramı, öncelikle insan veya hayvanın tek tek veya toplu olarak gösterdiği faaliyetler olarak tanımlanabilir. En genel anlamda davranış, insanların

Detaylı

İlk izlenimler önemli midir? Yoksa, sonraki bilgilerle aslında kolayca değiştirilebilir mi?

İlk izlenimler önemli midir? Yoksa, sonraki bilgilerle aslında kolayca değiştirilebilir mi? İZLENİM OLUŞTURMA İlk izlenimler önemli midir? Yoksa, sonraki bilgilerle aslında kolayca değiştirilebilir mi? Sosyal grupları tanımlayıcı birtakım özelliklere göre mi düşünürsünüz? Yoksa somut bir örneğe

Detaylı

Kazanım İfadeleri. Kendine değer veren insanların (aile-arkadaş vb.) yapıcı uyarılarına kayıtsız kalmaz.

Kazanım İfadeleri. Kendine değer veren insanların (aile-arkadaş vb.) yapıcı uyarılarına kayıtsız kalmaz. YEŞİLAY SAĞLIKLI FİKİRLER KISA FİLM SENARYO YARIŞMASI - 2017 Kazanım İfadeleri Kazanımın İlişkili Olduğu Alanlar Teknoloji Tütün Alkol Madde 1 Kendine değer veren insanların (aile-arkadaş vb.) yapıcı uyarılarına

Detaylı

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015

Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015 Engellilere Yönelik Tutumların Değiştirilmesi ZEÖ-II 2015 Ön yargı Farklılık Tutumlar Korkular Kaygılar Tabular Hoşgörü Tahammül Farklılıklar Hepimiz birbirimizden farklıyız. Aşağıdakileri kabul ettiğimizde

Detaylı

Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre

Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre Öğrenme nedir? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana gelen nispeten kalıcı etkisi uzun süre değişimlerdir. Öğrenmede değişen ne???? İnsan ve hayvan arasında

Detaylı

ÖZEL SEYMEN EĞİTİM KURUMLARI EĞİTİM ÖĞRETİM YILI REHBERLİK BÜLTENİ MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ

ÖZEL SEYMEN EĞİTİM KURUMLARI EĞİTİM ÖĞRETİM YILI REHBERLİK BÜLTENİ MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ ÖZEL SEYMEN EĞİTİM KURUMLARI 2016-2017 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI REHBERLİK BÜLTENİ MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ Değerli Velimiz; Meslek seçiminin öneminin anlatıldığı ve siz değerli velilerimize yönelik önerileri

Detaylı

Lion Leo İletişiminde Yetişkin Boyutu

Lion Leo İletişiminde Yetişkin Boyutu Lion Leo İletişiminde Yetişkin Boyutu Cahit Kişioğlu, İzmir 9 Eylül Lions Kulübü ÖZET: Lion ve Leo iletişiminde kullanılan eleştirel veya koruyucu yetişkin tarzını yetişkin boyutuna taşıyarak, Lion - Leo

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sosyal Psikoloji-II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

4 -Ortak normlar paylasan ve ortak amaçlar doğrultusunda birbirleriyle iletişim içinde büyüyen bireyler topluluğu? Cevap: Grup

4 -Ortak normlar paylasan ve ortak amaçlar doğrultusunda birbirleriyle iletişim içinde büyüyen bireyler topluluğu? Cevap: Grup 1- Çalışma ilişkilerinin ve endüstriyel demokrasinin başlangıcı kabul edilen tarih? Cevap: 1879 Fransız ihtilalı 2- Amerika da başlayan işçi işveren ilişkilerinde devletin müdahalesi zorunlu kılan ve kısa

Detaylı

kavramının inşa edilmesi

kavramının inşa edilmesi B E N L İ K kavramının inşa edilmesi Ben kimim? Doç.Dr. Hacer HARLAK - Sosyal Psikoloji I sorular sorular - sorular Siz diğerlerinden farklı mısınız, yoksa benzer mi? Herkes için aynı kişi misiniz? (Eğer

Detaylı

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki Teorisi Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki ve Uyma Davranışı Sosyolojinin, toplumun bütününü kapsayan kanunu insan toplum hayatı yaşar kanunudur. İnsan bir toplumda

Detaylı

Tutum ve Tutum Ölçekleri

Tutum ve Tutum Ölçekleri Tutum ve Tutum Ölçekleri tutum bireye atfedilen ve bireyin psikolojik bir obje ile ilgili düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilim Smith ( 1968 ) psikolojik obje birey için

Detaylı

ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı. ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri. ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri

ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı. ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri. ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri ÜNİTE:1 Psikolojinin Tanımı ve Kapsamı ÜNİTE:2 Psikolojide Araştırma Yöntemleri ÜNİTE:3 Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri ÜNİTE:4 Bilişsel Psikoloji 1 ÜNİTE:5 Çocuklukta Sosyal Gelişim ÜNİTE:6 Sosyal

Detaylı

225 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Yrd. Doç. Dr. Dilek Sarıtaş-Atalar

225 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Yrd. Doç. Dr. Dilek Sarıtaş-Atalar 225 ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Yrd. Doç. Dr. Dilek Sarıtaş-Atalar Bilgi Nedir? Bilme edimi, bilinen şey, bilme edimi sonunda ulaşılan şey (Akarsu, 1988). Yeterince doğrulanmış olgusal bir önermenin dile getirdiği

Detaylı

Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir?

Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir? Tanrı Tasavvuru Soru: Tanrı tasavvuru ne demektir? Peker e göre: Kişinin bebekliğinden itibaren, zeka gelişimine, edinmiş olduğu bilgi ve yaşantısına göre, Tanrı yı zihninde canlandırması, biçimlendirmesi

Detaylı

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazarlama - Tanımlar Tanım sayısının çokluğu Anlayış farklılıkları Tanımları yapanların özellikleri Dar ve geniş anlamda yapılan

Detaylı

Uygulamalı Davranış Analizi. Emre ÜNLÜ

Uygulamalı Davranış Analizi. Emre ÜNLÜ Uygulamalı Davranış Analizi Emre ÜNLÜ Derse İlişkin genel bilgiler ve işlenişi Bu ders ne işe yarayacak? o Uygulamada o o KPSS de Kendi günlük hayatınızda Ders ile ilgili gerçekleştirmeniz beklenen yükümlülükler

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI 2014-2015 1 ) Güdülenme süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır? İhtiyaç - Dürtü - Davranış - Güdü Güdü - Dürtü - İhtiyaç - Davranış Davranış

Detaylı

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal psikoloji - Sağlık ilişkisi Sağlıkla ilgili sorunları anlaşılması ya da çözülmesinde uygulanabilecek sosyal

Detaylı

ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI

ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI ALGI VE ALGISAL ÖRGÜTLEME YASALARI Çevredeki nesneleri ve olayları, tanıma, kavrama ve anlama, etiketleme ve tepki vermeye hazırlanma gibi işlemlerdir. ALGI Duyu organlarıyla gelen bilginin anlamlandırılmasıdır.

Detaylı

HEDEF KİTLE DAVRANIŞINI ETKİLEYEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER

HEDEF KİTLE DAVRANIŞINI ETKİLEYEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER Ünite 5 HEDEF KİTLE DAVRANIŞINI ETKİLEYEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER Öğr. Gör. Şadiye Nur GÜLEÇ Bu ünitede, reklamın önemi ve reklamın hedef kitlesi konusu işlenecektir. Hedef kitle davranışını etkileyen psikolojik

Detaylı

Eğitim Bilimlerine Giriş

Eğitim Bilimlerine Giriş Eğitim Bilimlerine Giriş Yrd. Doç. Dr. Tuncay Sevindik E-posta: tuncaysevindik@hotmail.com Web: www.tuncaysevindik.com 1/44 Ders İçeriği Bu dersin amacı; eğitimle ilgili temel kavramlar, eğitimin psikolojik,

Detaylı

5. MESLEKİ REHBERLİK. Abdullah ATLİ

5. MESLEKİ REHBERLİK. Abdullah ATLİ 5. MESLEKİ REHBERLİK Abdullah ATLİ Meslek seçimi neden önemlidir? İnsan, yaşamı boyunca çeşitli seçimler yapar. Mesleğini, yiyeceğini, giyeceğini, evini, eşini, arkadaşlarını vb. seçer. Meslek seçimi,

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili SOSYAL PSİKOLOJİ-I Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz. fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2013-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:5 DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI Değerler bizim hayatımıza yön veren davranışlarımızı şekillendiren anlam kalıplarıdır.

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ Marmara Evleri Anaokulunda Rehberlik Hizmetleri (3 6 yaş) Okulumuzdaki tüm öğrencilerin her yönüyle sağlıklı gelişmeleri, okul ortamına uyum sağlamaları ve kapasitelerini

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

ÖNSÖZ 5 1 İLETİŞİM SÜRECİ VE EĞİTİM...

ÖNSÖZ 5 1 İLETİŞİM SÜRECİ VE EĞİTİM... İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 Bölüm 1 İLETİŞİM SÜRECİ VE EĞİTİM... 13 İletişim Sürecinin Ögeleri... 13 İletişim Sürecinin İşleme Süreci... 14 Kod ve Kodlama... 14 Etkili İletişimde Kodlama ve Kod Açımlama... 15

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikoloji *Psikoloji, pscyhe (ruh) ve logy (bilim) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. *Psikoloji, hayvan

Detaylı

EĞİTİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR. 1. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL

EĞİTİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR. 1. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL EĞİTİM İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR 1. Bölüm Eğitim Bilimine Giriş GÜLENAZ SELÇUK- CİHAN ÇAKMAK-GÜRSEL AKYEL TEMEL KAVRAMLAR KÜLTÜR EĞİTİM İNSAN YAŞANTI SÜREÇ DAVRANIŞ İNFORMAL EĞİTİM FORMAL EĞİTİM ÖRGÜN

Detaylı

Sosyal Psikolojiye Giriş (PSY 201) Ders Detayları

Sosyal Psikolojiye Giriş (PSY 201) Ders Detayları Sosyal Psikolojiye Giriş (PSY 201) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Sosyal Psikolojiye Giriş PSY 201 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili PSİKOLOJİYE GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( )

Detaylı

10-11 YAŞ GRUBUNUN ANNE BABASI OLMAK

10-11 YAŞ GRUBUNUN ANNE BABASI OLMAK 10-11 YAŞ GRUBUNUN ANNE BABASI OLMAK İnsanoğlu yaşam boyu farklı gelişme dönemleri yaşar. Çocukları daha iyi tanımak için onların içinde bulundukları gelişme döneminin özelliklerinin bilinmesi aileyi rahatlatır,

Detaylı

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi)

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Şimdi bu beş mantıksal operatörün nasıl yorumlanması gerektiğine (semantiğine) ilişkin kesin ve net kuralları belirleyeceğiz. Bir deyimin semantiği (anlambilimi),

Detaylı

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr 9. HAFTA PFS102 Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ cagataykilinc@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İÇİNDEKİLER MOTİVASYON Motivasyon Teorileri Kapsam Teorileri

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama

GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama GESTALT KURAMI Gestalt kuramcılarına göre bütün, parçaların toplamından daha anlamlıdır ve farklıdır. Birey herşeyi bir bütün olarak algılama eğilimindedir. Gestalt kuramcıları Köhler Wertheimmer ve Koffka

Detaylı

10/22/2015. Kültürün Tanımı. Kültürel Ürünler, Kurallar ve Davranışları. Kültürün Tanımı

10/22/2015. Kültürün Tanımı. Kültürel Ürünler, Kurallar ve Davranışları. Kültürün Tanımı Ders 4 KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. SERAP TORUN Kültürün tanımının çok fazla olması ve bilim insanlarının belli bir tanım üzerinde anlaşamamaları kültür sözcüğünün çok anlamlı olmasından kaynaklanmaktadır. Antropolojide

Detaylı

Psikolog Psikoterapist Aile Danışmanı Sibel CESUR AKYUNAK

Psikolog Psikoterapist Aile Danışmanı Sibel CESUR AKYUNAK Psikolog Psikoterapist Aile Danışmanı Sibel CESUR AKYUNAK Evlilikte uyum ve Dayanışma Evilik, iki kişinin farklı değerler, farklı kültürlerle ve iki ayrı aile öyküsüyle bir araya geldikleri ve kendilerini

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III BÖLÜM 1 SOSYAL PSİKOLOJİNİN KONUSU VE GELİŞİMİ 1.1.Sosyal Psikolojinin Konusu ve Alanı 1.2.Sosyal Psikolojinin Bilim Olarak Ortaya Çıkışı 1.3.Sosyal Psikolojinin Gelişimi BÖLÜM 2

Detaylı

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1

1. ÜNİTE İÇİNDEKİLER EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... iii YAZARLAR HAKKINDA... iv 1. ÜNİTE EĞİTİM PSİKOLOJİSİ / 1 Giriş... 2 Eğitim Psikolojisi ve Öğretmen... 3 Eğitim Psikolojisi... 3 Bilim... 6 Psikoloji... 8 Davranış... 9 Eğitim...

Detaylı

Medya Okuryazarlığı Programı NİLÜFER PEMBECİOĞLU

Medya Okuryazarlığı Programı NİLÜFER PEMBECİOĞLU Medya Okuryazarlığı Programı NİLÜFER PEMBECİOĞLU İletişim Nedir? Değişen İletişim Kavramı Yalnızlaşma ve Yabancılaşma Yüzeysel Etkileşim İlgi Eksik Etkileşim Otomatik Etkileşim İletişim Herşeydir! Değişen

Detaylı

1.Aşama (Cüzdanını doldurmaya başla) Para kazanmanın birçok yolu var. Bu yolların hepsi birer altın kaynağıdır ve işçiler bu kaynaktan

1.Aşama (Cüzdanını doldurmaya başla) Para kazanmanın birçok yolu var. Bu yolların hepsi birer altın kaynağıdır ve işçiler bu kaynaktan Nasıl daha çok para kazanabiliriz? Nasıl para sorunlarımızı çözeriz. Bunun herkes için yöntemi farklıdır. Gelin George S.Clason Babil in en zengin adamı adlı kitabında para kazanmak için önerdiği yedi

Detaylı

Rekabet üstünlüğü, bıçaklarla yapılan bir kavgada, bir tabancaya sahip olmak gibidir.

Rekabet üstünlüğü, bıçaklarla yapılan bir kavgada, bir tabancaya sahip olmak gibidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ Rekabet üstünlüğü, bıçaklarla yapılan bir kavgada, bir tabancaya sahip olmak gibidir. Hızla artan iletişim olanakları karşısında hedef kitleye en etkin şekilde ve doğru kanaldan ulaşmanın

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

EĞİTİM PSİKOLOJİSİ KISA ÖZET KOLAYAOF

EĞİTİM PSİKOLOJİSİ KISA ÖZET KOLAYAOF EĞİTİM PSİKOLOJİSİ KISA ÖZET KOLAYAOF 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- EĞİTİM VE PSİKOLOJİ İLİŞKİSİ: EĞİTİM PSİKOLOJİSİ.... 4 2. ÜNİTE-GELİŞİMİN TEMELLERİ........7 3. ÜNİTE-FİZİKSEL

Detaylı

Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu AİLE İÇİ İLETİŞİM

Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu AİLE İÇİ İLETİŞİM PDR BÜLTENİ Bülten Tarihi: Aralık 2016 Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu AİLE İÇİ İLETİŞİM Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu Psikolojik Danışma ve

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi Aile Bülteni SINIRLAR VE DİSİPLİN Biraz düşünelim... Alışverişe gittiniz; her zaman akıllı ve anlayışlı olan oğlunuz istediği oyuncağı alamayacağınızı söylediğinizde

Detaylı

1. BETİMSEL ARAŞTIRMALAR

1. BETİMSEL ARAŞTIRMALAR ARAŞTIRMA MODELLERİ 1. BETİMSEL ARAŞTIRMALAR A. BETİMLEME (KAMUOYU) ARAŞTIRMALARI Bir survey yöntemi olan betimleme yöntemi, grupla ilgili, genişliğine bir çalışmadır. Bu tür araştırmalar, çok sayıda

Detaylı

SOSYAL PSİKOLOJİ II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL PSİKOLOJİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL PSİKOLOJİ II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? OCAK

3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? OCAK 3. SINIFLAR BU AY NELER ÖĞRENECEĞİZ? 04 22 OCAK TÜRKÇE ÖĞRENME ALANI: DİNLEME 1. Dinleme Kurallarını Uygulama 1. Dinlemeye hazırlık yapar. 2. Dinleme amacını belirler. 3. Dinleme amacına uygun yöntem belirler.

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

ÜNİTE 12. Sosyal Psikoloji. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 12. Sosyal Psikoloji. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 12 Sosyal Psikoloji Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Sosyal psikolojinin içerdiği alanı bilecek, Bireyler arasındaki ilişkileri etkileyen birey içi süreçleri bilecek, Tutum ve tutum değişmesini

Detaylı

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM EĞİTİM REHBERLİK ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK NİN YERİ ve ÖNEMİ Eğitim? İnsana en iyi olgunluğu vermektir (Eflatun). İnsana tabiatında bulunan gizli bütün kabiliyetlerin geliştirilmesidir (Kant). Bireyin

Detaylı

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ KIŞILIK KURAMLARı GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ Kişilik Nedir? Psikolojide kişilik, kapsamı en geniş kavramlardan biridir. Kişilik kelimesinin bütün teorisyenlerin üzerinde anlaştığı bir tanımlaması yoktur.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sunuş Bölüm I: Küresel İletişim, Değişen Paradigmalar ve Reklamın Yeni Rolü Küreselleşme Sürecinin İletişime Yansımaları

İÇİNDEKİLER. Sunuş Bölüm I: Küresel İletişim, Değişen Paradigmalar ve Reklamın Yeni Rolü Küreselleşme Sürecinin İletişime Yansımaları İÇİNDEKİLER Sunuş... 13 Bölüm I: Küresel İletişim, Değişen Paradigmalar ve Reklamın Yeni Rolü... 15 1. Küreselleşme Sürecinin İletişime Yansımaları 1.1. Küreselleşme Kavramı... 15 1.1.1. Küreselleşme Sürecinin

Detaylı

PSİ3541 - PSİ362 Doç.Dr. Hacer HARLAK. UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999)

PSİ3541 - PSİ362 Doç.Dr. Hacer HARLAK. UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal psikologların iki şapkası Emprik araştırmalara dayanan kuramlar inşa eden bilimci Laboratuvar dışındaki pratik sorunları çözmek

Detaylı

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu İÇERİK Rehberlik Birimi Tanıtımı Gelişim Dönemleri ve Okula Uyum Süreçleri Öğrencilerimizin; Zihinsel, bedensel, sosyal ve

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Davranış Bilimleri I. Fizyobiyolojik Sistem A Biyolojik Yaklaşım II. Psikolojik Sistem B. Davranışçı Yaklaşım C. Gestalt

Detaylı

KIMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ENDÜSTRİYEL KİMYAYA YÖNELİK TUTUMLARI VE ÖZYETERLİLİK İNANÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ; CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

KIMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ENDÜSTRİYEL KİMYAYA YÖNELİK TUTUMLARI VE ÖZYETERLİLİK İNANÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ; CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ KIMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ENDÜSTRİYEL KİMYAYA YÖNELİK TUTUMLARI VE ÖZYETERLİLİK İNANÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ; CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Öğr. Gör. Gülbin KIYICI Arş.Gör.Dr. Nurcan KAHRAMAN Prof.

Detaylı

SOSYAL PSİKOLOJİ G İ R İ Ş

SOSYAL PSİKOLOJİ G İ R İ Ş SOSYAL PSİKOLOJİ G İ R İ Ş sorular...sorular...sorular İnsanın duygu düşünce ve davranışları başka insanlardan nasıl etkilenir, onları nasıl etkiler? İnsanlar birbirlerini nasıl algılar? İnsanlar birbirlerine

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER KRİZ DÖNEMLERİNDE HALKLA İLİŞKİLER

HALKLA İLİŞKİLER KRİZ DÖNEMLERİNDE HALKLA İLİŞKİLER HALKLA İLİŞKİLER KRİZ DÖNEMLERİNDE HALKLA İLİŞKİLER Psikolojik olarak insanların kriz yaşayabileceği gibi toplumlar, işletmeler vb. kuruluşlar da kriz yaşayabilir. Psikoloji de kriz, bireyin tehdit ediliyor

Detaylı

ÖĞRENME. Temel Kavramlar

ÖĞRENME. Temel Kavramlar ÖĞRENME Temel Kavramlar Öğrenme nedir? Davranışlarda göreli olarak kalıcı değişimlere yolaçan deneyimlerdir. Olgunlaşma sonucu davranışların değişmesi öğrenme sayılmaz. Davranışta kısa süreli ufak değişiklikler

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve. Değer Kavramı. ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar

ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve. Değer Kavramı. ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar ÜNİTE 1: Pazarlamanın Konusu, Kapsamı, Gelişimi ve Değer Kavramı ÜNİTE 2: Pazarlama Çevresi ve Bilgi Sistem ÜNİTE 3: Pazarlar ve Davranışlar ÜNİTE 4: Pazarlama Yönetimi ÜNİTE 5: 1 Ürün Yönetimi ÜNİTE 6:

Detaylı

Programda yer alan etkinlikler okul rehber öğretmeni, sınıf öğretmeni ve idarecilerin işbirliği ile yürütülecektir.

Programda yer alan etkinlikler okul rehber öğretmeni, sınıf öğretmeni ve idarecilerin işbirliği ile yürütülecektir. KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MİLLİ EĞİTİM VE KÜLTÜR BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2017 2018 Öğretim Yılı 9.Sınıflar için Rehberlik

Detaylı

Hedef Davranışlar. Eğitim Programının birinci boyutudur. Öğrencilere kazandırılması planlanan niteliklerdir (davranışlar).

Hedef Davranışlar. Eğitim Programının birinci boyutudur. Öğrencilere kazandırılması planlanan niteliklerdir (davranışlar). Hedef Davranışlar Eğitim Programının birinci boyutudur. Öğrencilere kazandırılması planlanan niteliklerdir (davranışlar). Bu nitelikler bilişsel, duyuşsal ve psikomotordur. 2 aşamada ele alınmaktadır.

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sınıf Nedir? Ders yapılır Yaşanır Zaman geçirilir Oyun oynanır Sınıf, bireysel ya da grupla öğrenme yaşantılarının gerçekleştiği

Detaylı

Risk Altında ve Korunması Gereken Çocuklar Uluslararası Sempozyumu Nisan 2011-Ankara

Risk Altında ve Korunması Gereken Çocuklar Uluslararası Sempozyumu Nisan 2011-Ankara 36-72 Aylık Çocukların Sigara Algısı ve Ebeveynlerin Sigara Kullanım Profili Uzm. Dilek Erol Sahillioğlu 02.05.2011 1 Sigara İlk kullanıcıları Aztekler ve Mayalar olduğu tahmin edilen sigaranın geçmişi

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER HALKLA İLİŞKİLERDE İMAJ VE SOSYAL SORUMLULUK. Yrd.Doç.Dr. Özgür GÜLDÜ

HALKLA İLİŞKİLER HALKLA İLİŞKİLERDE İMAJ VE SOSYAL SORUMLULUK. Yrd.Doç.Dr. Özgür GÜLDÜ HALKLA İLİŞKİLER HALKLA İLİŞKİLERDE İMAJ VE SOSYAL SORUMLULUK Genel anlamda imaj, kişilerin bir başka kişi, obje ve kurumlar hakkında düşünceleridir. Kişi ve kuruluşlar ile ilgili görüşler ve düşüncelerin

Detaylı

TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ. REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ

TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ. REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ TİCARET VE SANAYİ ODASI İLKOKULU SOSYAL BECERİ GELİŞTİRME GRUP ÇALIŞMAMIZ REHBERLİK ve PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ Çocuklar büyüklerini dinlemede asla iyi değildirler. Ama onların davranışlarını benimsemede

Detaylı

Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin?

Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin? Örnek öğrenmeler söyleyin? Niçin? Öğrenmede değişen ne???? İnsanlar ve hayvanların öğrenmelerindeki farklar? Öğrenme??? Büyüme ve yaşa atfedilmeyecek yaşantılar sonucunda davranış ve tutumlarda meydana

Detaylı

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI İÇİNDEKİLER KISIM I VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI BÖLÜM 1 Vygotsky nin Yaklaşımına Giriş Zihnin Araçları... 4 Zihnin Araçları Niçin Önemlidir... 5 Vygostky Yaklaşımının Tarihçesi...

Detaylı