COMPUTER AIDED DESIGN OF ELEVATOR DRIVE UNIT I

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "COMPUTER AIDED DESIGN OF ELEVATOR DRIVE UNIT I"

Transkript

1 Niğde Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 3 Sayı 2, (1999), BİLGİSAYAR DESTEKLİ ASANSÖR TAHRİK GRUBU TASARIMI I C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Konstrüksiyon Anabilim Dalı, İstanbul. ÖZET Sürtünmeli tahrik mekanizması, yük ve dengeleme ağırlığının sürtünme kuvveti ile hareket ettirilmesinde kullanılmaktadır. Kaldırma yüksekliğinden bağımsız olarak çalışmaları, sürtünmeli tahrik grubunun yaygın kullanımını sağlamıştır. Sürtünmeli tahrik grubu, tahrik motoru, elastik kaplin, fren tertibatı, sonsuz vidalı dişli kutusu ve tahrik kasnağı ile askı halatlarından meydana gelmektedir. Bu çalışmada, sürtünmeli tahrik grubunun en bilinen ve yaygın uygulaması olan asansör tahrik grubu detaylı olarak incelenmiş ve tahrik grubunu oluşturan elemanlar ile yapıları tanıtılmış, hesap esasları ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler : asansör, tahrik grubu, sürtünmeli tahrik COMPUTER AIDED DESIGN OF ELEVATOR DRIVE UNIT I ABSTRACT Traction drive unit is used to put load and counter balance into motion with the friction force. Working without depending on the hoisting elevation has achieved common usage of the traction drive unit. The traction drive unit consists of the traction motor, the elastic coupling, the brake unit, the worm gear unit and traction sheave with ropes. In this study, elevator drive unit, which is the most known and general application of the traction drive, was examined in detailed and components of the drive unit were introduced with their structures, and fundamental principles of their calculations were considered. Key Words : elevator, drive unit, traction drive GİRİŞ Sürtünmeli tahrik prensibine göre çalışan tahrik grubu, kaldırma yüksekliğinden bağımsız olmaları yaygın kullanımını sağlamıştır. Asansör tahrik grubu gibi kaldırma makinalarının tasarımında sürtünmeli tahrik mekanizmalarından faydalanılır. Sessiz çalışması ve büyük yer kaplamaması asansör tahrik grubu olarak kullanımlarını yaygınlaştırmıştır. Sürtünmeli tahrik grubunun elemanları : a) asenkron elektrik motoru b) elastik kaplin c) dişli kutusu (sonsuz vida mekanizması) d) tahrik kasnağı (askı halatları ile)dır. Asansör makinası olarak kullanılan tahrik grubu elemanları Şekil 1 de görülmektedir. Kullanılan elemanlar modüler konstrüksiyon prensiplerine uygun olarak, standart elemanlardan seçilmiş ve montaj, tamir kolaylığı sağlanmıştır.

2 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ Şekil 1. Asansör tahrik grubu ve elemanları Asansör makinaları, özel asansör elektrik motoru, fren tertibatı, tahrik kasnağı ile teçhiz edilmiş bir sonsuz vida redüktöründen oluşmaktadır. Gövde ile muhafaza edilmiş dişli grubu verimli bir güç iletimi ve tam bir çalışma güvenliği sağlamaktadır [1]. ASANSÖR DİZAYN PARAMETRELERİ Halat donanımlı asansörler, üzerinde halat sarılmış olan kasnağın karşı ağırlık ile dengelenmiş kabinleri hareket ettirmesi prensibiyle çalışırlar. Mekanik donanım olarak sürtünmeli tahrik mekanizması dışında asansör tahrik grubunda, fren donanımı, redüktör olarak bir sonsuz vida mekanizması, kabin ve karşı ağırlığın üzerinde çalıştığı kılavuz raylar, tehlike anında devreye giren paraşüt düzenleri ve tamponlar ile kapı açma-kapama mekanizmaları bulunmaktadır. Sürtünme tahrikli asansörlerde kabin ve karşı ağırlıkların bağlı olduğu çelik tel halat ile kasnak arasındaki sürtünme etkisinden yararlanılarak hareket sağlanır. Asansör tesislerinde tahrik kasnakları sahip oldukları avantajlar nedeniyle tercih edilirler. Bu avantajlar şunlardır: a) Kasnak boyutu taşıma yüksekliğinden bağımsızdır. b) Boyutlar daha küçük olabildiğinden konstrüksiyon daha hafiftir. c) Kabinin veya karşı ağırlığın herhangi bir nedenle hareketsiz kalması durumunda halat kollarında aşırı bir yüklenme veya boşalma görülmez. d) Halat sayısı çok miktarda alınabildiğinden yüksek emniyeti sağlamak ve küçük kasnak çapı kullanmak mümkündür. 36

3 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Asansörlerin başlıca teknik parametreleri Q yüküne (kg) ve nominal hıza v (m/s) bağlıdır. Asansör tahrik grubunun elemanları bu parametrelere göre hesaplanmakta ve seçilmektedir. Nominal hızların seçiminde R5 (Renard 5) serisinden, yükler için R10 serisinden faydalanılmaktadır. Kabin hızları Tablo 1 de, taşıma kapasiteleri ve platform alanları Tablo 2 den alınır [1]. Tablo 1. Asansör kabin hızları Nominal Hızlar v [m/s] (R5 serisinden) 0.25 ; 0.40 ; 0.63 ; 1.00 ; 1.60 ; 2.50 ; 4.00 ; 6.00 (R10 serisinden) 2.00 ; 3.15 ; R5 = 10 = 1. 6 ; R5 = 10 = 125. Tablo 2. Taşıma kapasiteleri ve platform alanları Taşıma Net Platform Alanı Taşıma Net Platform Alanı kapasitesi A17 EN81 EN81 Kapasitesi A17 EN81 EN81 [kg] [m 2 ] [m 2 ] [adet] [kg] [m 2 ] [m 2 ] [adet] Asenkron Elektrik Motoru TAHRİK GRUBU ELEMANLARI VE YAPILARI Sürtünmeli tahrik grubunda genellikle alternatif akımlı asenkron elektrik motoru kullanılmaktadır. Motorlar bilezikli, yağlama sistemini içeren kaymalı yataklanmıştır. Motor seçimi, tesisin bulunduğu yerdeki şebeke ceryanına, motor devir sayısına, moment karakteristiğine ve kaldırma hızına bağlıdır. Genellikle devir sayısı 750, 1000 ve 1500 d/dak değerlerinde seçilmektedir. Motor büyüklüğünün seçiminde tam yük rejim gücü esas alınmaktadır. Tam yük rejim gücü, tam yükün rejimde anma hızıyla kaldırılması veya indirilmesinde motorun sağladığı güçtür [2,3]. Sürtünmeli tahrik prensibine göre çalışan asansör makinalarında yarım yüke göre dengelendiği için, kabinin yükleme durumuna göre, kabin tarafı veya dengeleme ağırlığı tarafı daha ağırdır. Bundan dolayı, yük kaldırma ve indirme hallerinin her ikisinde de, motor tarafından sağlanması gereken moment, tahrik momenti veya direnç momenti olabilir. Çalışma sırasında halatların ağırlığı nedeniyle bu moment işaret değiştirebilir. Bu durumun sonucu olarak, hızları yükle pek değişmeyen ve boş yukarı çıkması halinde olduğu gibi, yük tahrik edici yönde etki yaptığı zaman bir direnç momenti meydana getirebilen tipte motorların kullanılması gerekmektedir. Elastik Kaplin Sürtünmeli tahrik grubunun en bilinen ve yaygın uygulaması olan asansör tahrik grubunun yapımında hassas işçilik gerektiren monoblok konstrüksiyonlardan kaçınılarak mil uçları elastik kaplin ile birleştirilebilir. Elastik kaplinler, bazı küçük montaj hatalarını denkleştirdikleri gibi, ani demontaj ve frenleme sırasındaki darbeleri de sönümlemektedir [4]. Pernolu elastik kaplinler kısa süreli, sınırlı şiddetteki ve yeterli yükseklikteki frekansa sahip darbe momentlerini, darbe enerjisinin bir kısmını belli bir süre için elastik olarak depolayarak azaltmaktadır. Şekil 2 de pernolu elastik kaplin görülmektedir. 37

4 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ Şekil 2. Elastik kaplin Kaplinin her iki yarısı dinamik olarak dengelenmiş olmaktadır. Kaplin boyutlarının gerektiğinde büyük tutulması tam bir çalışma güvenliği sağlamaktadır. Pernolu elastik kaplini oluşturan elemanlar, lastik tampon, kavrama kasnakları, saplama, somun ve kamadır [5]. Şekil 3. Lastik tampon Tablo 3. DIN standardından lastik tampon boyutları Saplama d 1 d 2 l Elastik Kaplin Ağırlık çapları [mm] + 0, ,5 Büyüklükleri [ kg] 20 19, , 2 ve 2,5 0, , , , , , , , , , ,339 a) Lastik tampon : konstrüktif boyutları DIN standardında tanımlanan lastik tampon, yerleştirildiği deliğin içini dolduracak kadar, ancak zorlamadan sıkışırlar. Bu sıkıştırma sonunda kavrama kasnaklarının relatif hareketine müsaade ederek, lastik ile delik arasında sürtünme ve aşınmaya yer kalmamaktadır [6]. DIN standardına göre Şekil 3 de görülen lastik tamponun boyutları Tablo 3 de verilmiştir. Lastik tampon malzemesi olarak yağa ve yıpranmaya dayanıklı elastik malzeme seçilmelidir. 38

5 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I b) Kavrama Kasnakları : frenlemenin sağlanabilmesi için kavramanın ikinci kasnağı fren kasnağı olarak kullanılmaktadır. Kaplin kasnaklarının malzemesinin seçimi imalatçıya bırakılmakla birlikte kopma emniyet mukavemeti minimum 370 N/mm 2 olacak şekilde dökme çelik, çelik veya küresel grafitli dökme demir malzemeden yapılmaktadır. Motor tarafındaki kasnak ile ilgili boyutlar Şekil 4 de şekil üzerinde gösterilmiş ve değerleri DIN e göre Tablo 4 de verilmiştir. Şekil 4. Motor tarafındaki kavrama kasnağı Tablo 4. Motor tarafındaki kavrama kasnağı boyutları Büyüklük d 3 b 2 d 9 d 10 d 12 Delik d 13 d 14 f l 6 adedi , , , , , , , , , Redüktör tarafındaki kasnak ile ilgili boyutlar Şekil 5 de şekil üzerinde gösterilmiş ve değerleri DIN e göre Tablo 5 de verilmiştir. Fren kasnaklarının malzemesinin seçimi imalatçıya bırakılmakla birlikte kopma emniyet mukavemeti minimum 600 N/mm 2 olacak şekilde dökme çelik, çelik veya küresel grafitli dökme demir malzemeden yapılmaktadır. 39

6 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ Şekil 5. Redüktör tarafındaki kavrama kasnağı Tablo 5. Redüktör tarafındaki kavrama kasnağı boyutları Büyüklük d 5 b 1 d 1 d 9 d 10 d 11 Delik d 15 d 16 e f adedi , c) Kaplin Saplaması : kaplin kasnaklarında lastik tamponları tespit etmek için kullanılan ve Şekil 6 da görülen saplamalar DIN standardına uygun olarak Tablo 6 da verilen konstrüktif boyutlar ile kullanılmaktadır. Kullanılan kaplin saplamaları St 60 malzemesinden ve konik kısmı DIN standandardında tanımlanan konik tolerans bileziklerine göre işlenmiş olmalıdır. Şekil 6. Elastik kaplin saplaması 40

7 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Tablo 6. Elastik kaplin saplaması boyutları d 17 d 18 Vida e f 1 h 1 h ,65 M ,5 52, ,15 M ,5 63, ,65 M ,5 73, ,2 M ,0 83, ,75 M ,5 94, ,75 M ,5 115,5 215 d) Somun : kaplin kasnaklarını bir araya getiren kaplin saplamaları, TS 1021 standardına uygun altıköşe başlı somunlar ile birleştirilmektedir. e) kama : elastik kaplin ile iki milin tespit edilmesinde TS 147 / 1 standardına uygun olarak düz 1: 100 eğimli olan boyuna paralel kama kullanılmaktadır. Fren Tertibatı Asansör makinalarında, motor ile sonsuz vida mekanizması arasında yerleştirilen çift pabuçlu fren tertibatı ile frenleme sağlanır. Hareketin iletilebilmesi için, fren tertibatı doğru akım itici bir mıknatıs tarafından açılarak, fren kasnağı serbest bırakılır. Frenleme etkisini sağlayan eleman feredo veya benzeri cinste balatalarla kaplı, mafsallı iki pabuçtan ibarettir [7]. Sürtünmeli tahrik mekanizmalarında kullanılan çift pabuçlu fren tertibatı Şekil 7 de görülmektedir. Şekil 7. Çift pabuçlu fren tertibatları Fren mekanizması, tij arasında bulunan yayların etkisi altında normal olarak frenleme konumunda bulunur. Böylece hareketsiz kalan redüktör, ancak bir akım verildiği zaman hareket serbestliğine kavuşmaktadır. Verilen akım nedeniyle fren kasnağının pabuçları aralanır ve fren serbest kalır [8]. Çift pabuçlu fren tertibatı, frenleme momenti ve ona bağlı DIN standardına uygun olarak fren kasnağı boyutlarına göre seçilmektedir. Asansör tahrik grubunda, elektriğin aniden kesilmesi durumunda veya istendiği anda durdurma işini yapabilecek bir elektromekanik sürtünme etkili fren kullanılır. Çift pabuçlu olarak dizayn edilen fren, kabin % 125 yüklü halde maksimum hızda hareket ederken sistemi durdurduğu ve o konumunda tutabildiği kabulü ile hesaplanmaktadır [1]. 41

8 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ Sonsuz Vidalı Redüktör Sürtünmeli tahrikte kullanılan tahrik grubunda redüktör olarak genellikle bir sonsuz vida mekanizması kullanılmaktadır. Tahrik kasnağı bu dişli çarkın mili üzerine tespit edilmiştir. Sonsuz vida mekanizması, dökme demir bir karter içinde monte edilen bir sonsuz vida ile bir dişli çarktan oluşmaktadır. Çevrim oranı genellikle 1:25 ile 1:50 mertebesindedir [9]. Bu mekanizmalar, sessiz çalışmaları ve boyutlarının küçük olmaları nedeniyle sürtünmeli tahrik gruplarında kullanılmaya son derece uygun elemanlardır. Büyük güçleri yüksek çevrim oranlarında iletebilme özellikleri arasındadır. Ayrıca değişik motor devir sayıları ve kasnak çapları kullanılarak istenilen hızlar minimum çevrim oranlarında sağlanabilmektedir. Bu mekanizmaların iki ana elemanı sonsuz vida ve karşı çarktır. Sonsuz vida malzemeleri olarak tornalanmış vidalar (St60 ve St70), frezelenmiş, taşlanmış ve sertleştirilmemiş (C45 ve 42CrMo4), frezelenmiş, taşlanmış ve sertleştirilmiş (C15 ve 16MnCr5) kullanılımaktadır. Karşı çark malzemesi olarak ise, kum veya kokil kalıba döküm (G-SnBz12) ile savurma döküm GZ-SnBz12 malzemeleri seçilmektedir. Şekil 8 de sürtünmeli hatrik mekanizmalarında kullanılan sonsuz vida mekanizması görülmektedir. Genellikle sonsuz vida mili üst konumda olan konstrüksiyonlar tercih edilmektedir. Şekil 8. Sonsuz vida mekanizması Sonsuz vida mekanizmalarında sertleştirilmiş alaşımlı çelikten yapılmış bir vida iki radyal bir eksenel bilyalı yatak ile yataklanmıştır. Karşı çark üst konumda veya alt konumda bulunabilir. Üst konumda bulunan karşı çark hafif veya orta zorluk derecesindeki makinalar için tercih edilmektedir. Büyük çevrim oranlarının sağlanmasında kullanılan tek ağızlı vidalarda verim orta mertebede bulunmaktadır. Buna karşılık sistem tersinir olmadığı için daha kolay bir şekilde dudurulabilmektedir. Sonsuz vida mekanizmaları, küçük hacim ve ağırlıkla yüksek çevrim oranlarına imkan vermektedir. Genel olarak normal evolvent dişli ve silindirik sonsuz vidadan meydana gelmektedir [10]. Sonsuz vidanın ağız sayısına bağlı olarak, mekanizmanın maksimum çevrim oranı değişimi Tablo 7 de verilmiştir [1]. Tablo 7. Ağız sayısına bağlı çevrim oranı Ağız sayısı Maksimum çevrim oranı

9 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Tahrik Kasnağı Sürtünmeli tahrik gruplarında kullanılan tahrik kasnakları genellikle GG-18 veya GG-22 dökme demirlerden imal edilirler. Aşınmaya karşı dayanıklı olması için dökme demire % 10 ila 50 oranında çelik katılarak Brinell sertliği HB = dan/mm 2 olan malzemeler veya molibdenli alaşımlar yaparak Brinell sertliği HB = dan/mm 2 olan malzemeler kullanılmaktadır. Tahrik kasnakları, daha yüksek sertlik değerleri için, yüzeyi sertleştirilmiş dökme çeliklerden de imal edilirler. Hafif yapıda olmaları istendiğinden genellikle destek elemanlı olarak dizayn edilirler. Tahrik kasnağının görünüşleri ve konstrüktif boyutları Şekil 9 da görülmektedir. γ Yiv eksenleri arasındaki t mesafesi: Yarım yuvarlak yivlerde t > 1,3 d Yarıklı ve kama yivlerde t > 1,6 d Şekil 9. Tahrik kasnağının görünüşleri Sürtünmeli tahrik mekanizmasında, yük ve dengeleme (karşı) ağırlığı bir tahrik kasnağı üzerinden geçirilen askı halatlarının uçlarına bağlanmaktadır. Karşı ağırlığın hesaplanmasında taşıyıcı kabin ağırlığı ile faydalı yükün genellikle % 40 ile % 50 oranında bir kısmının ağırlıkları toplamanın dengelenmesi konusu dikkate alınır. Tahrik kasnağının konstrüktif boyutlandırılması için askı halatları esas alınmaktadır [11,12]. Tahrik kasnağı mili yataklarına radyal ve sonsız vida mekanizmasının karşı çarkından eksenel yükler gelmektedir. Bu nedenle seçilecek rulmanların, bu yükleri karşılaması gerekir. Büyük yüklerin kaldırıldığı tahrik mekanizmalarında makaralı oynak rulmanlar, küçük yüklerde ise bilyalı sabit rulmanlar en uygun çözümlerdir. Askı Halatları Sürtünmeli tahrik gruplarında, tahrik elemanı olarak 6 yuvarlak kordonlu bazen de 7 veya 8 yuvarlak kordonlu çelik tel halatlar kullanılmaktadır. Halat çapı minimum 8 mm olarak seçilen çelik tel halatların kopma mukavemeti 1570 N/mm 2 veya 1770 N/mm 2 olmaktadır. Tahrik mekanizmasında genellikle 4 adet Seale tipi çelik tel halat kullanılmaktadır. Asansör makinalarında askı halatı olarak çoğunlukla paralel sarımlı halatlar kullanılmaktadır. Paralel sarımlı halatlar olarak Seale veya Warrington halatı yaygın kullanılmaktadır. Paralel sarımlı halatın kordonlarındaki eşit sarımlı halatlarda kordon içindeki teller aynı uzunluğa sahiptir. Bu tip halatlar, çapraz sarımlı veya düz sarımlı kordonlardan meydana gelmektedir. Yaygın olarak kullanılan Seale tipi halatlarda, her bir kordonda tel sayısı eşit iki kat vardır ve dış kat telleri, iç kat tellerinden daha kalın olmaktadır. Standartlaştırılmış olan Seale tipi halatlar Şekil 10 da görülmektedir [13-16]. 43

10 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ 6 x 19 Seale, Elfay özlü 8 x 19 Seale, Elyaf Özlü 6 x 19 Seale, Çelik tel özlü Şekil 10. Seale tipi askı halatları Halat kesidi Şekil 8 de görüldüğü gibi bu tip halatların kordon yapılarında 3 ayrı çapta tel kullanılmaktadır. Orta çaptaki bir tel etrafında bir sıra ince tel, bunların da etrafında en kalın teller dizilidir. Bu da halatın kasnak üzerinde gezinmesinden ileri gelen sürtünmeler sonucu tellerin aşınarak kopmasını geciktirir. TS 1918 standardında yer alan Seale tipi halatların çeşitleri ve sahip oldukları tel adetleri Tablo 8 de verilmiştir. Tablo 8. Seale tipi askı halatlarının yapıları Standart Numarası Halat tel yapısı Tel adedi TS 1918 / 5 6 x 15 = 6 (1+7+7) 90 TS 1918 / 6 6 x 17 = 6 (1+8+8) 102 TS 1918 / 7 6 x 19 = 6 (1+9+9) 114 TAHRİK GRUBU ELEMANLARININ HESAP ESASLARI Sürtünmeli tahrik prensibine göre çalışmakta olan asansör tahrik grubu elemanlarının seçim ve hesaplama esaslarında taşıma kapasitesi (insan sayısı) ve asansör hızı giriş değerleri olarak alınmaktadır. Standartlarda beher insan ağırlığı 80 kg olarak esas alınarak, sisteme etki eden ağırlıklar hesaplanmaktadır [13,17,18,19]. Taşıma kapasitesi, i insan ağırlığı olmak üzere, Q = 80 i (1) Kabin ağırlığı ise, taşıma kapasitesine veya insan sayısına bağlı olarak Tablo 9 dan seçilmektedir. Tablo 9. Taşıma kapasitesine göre kabin ağırlıkları İnsan Sayısı Kabin Yükü Kabin ağılığı İnsan Sayısı Kabin Yükü Kabin ağılığı

11 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Karşı Ağırlığın Tayini Karşı ağırlık, kabinin ağırlığının ve seçilmiş yükün bir kısmını ( % 45 ila % 50 si cıvarı) dengelemektedir. Bu durumda karşı ağırlık, G K q = K + ψ Q + H (2) 4 Burada, Ψ : yükün karşı ağırlık tarafından karşılanan yüzdesi ( % 45-50) H : kabin tarafından alınan mesafe [m] q : hareketli halatın birim metre başına ağırlığı [kg/m] Çoğunlukta Sürtünmeli tahrik prensibine göre maksimum kapasite ile yüklü kabini dengelemek için kullanılacak karşı ağırlık, K kabin ağırlığı olmak üzere, hesaplanır. Elektrik Motoru Seçimi ve Hesabı Q G K = K + (3) 2 Tahrik grubunda kullanılan asenkron elektrik motorunun seçimi için, motor rejim gücü esas alınmıştır. Motor gücü sürtünmeli tahrikte çevre kuvvetinden hesaplanmaktadır. Bu mekanizmada çevre kuvveti (1) ve (3) eşitlikleri yardımıyla, Q Q S = ( Q + K ) ( GK ) = ( Q + K ) K + = (4) 2 2 olarak hesaplanmaktadır. Böylece karşı ağırlık bir miktar yükü dengelemiş olmakta ve hareketi sağlamak için gerekli güç azalmaktadır. Asansör hızı v olmak üzere motor rejim gücü, Q v S v N = = 2 [BG] (5) 75 η 75 η olarak hesaplanmaktadır. Motor gücü hesabında yer alan verim η, sonsuz vida mekanizmasına bağlı olarak seçilmektedir. Tahrik grubunda kullanılmak üzere motor seçiminde ihtiyaç duyulan bir diğer parametre ise motor devir sayısıdır. Asenkron elektrik motorları, 750 d/dak, 1000 d/dak veya 1500 d/dak olarak seçilmektedir. Elastik Kaplin Hesabı ve Seçimi Pernolu elastik kaplin hesabında, elektrik motorunun yarattığı döndürme momenti esas alınmaktadır. Moment iletiminde emniyet katsayısı k olmak üzere, (5) ifadesiyle bulunan motor gücü ve motor devir sayısı yardımıyla döndürme momenti hesaplanmaktadır. M d N = k (6) n 45

12 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ Hesaplanan döndürme momentine göre DIN standardında boyutları verilen elastik motor kaplinlerinin ölçüleri tespit edilmektedir. Döndürme momenti ile elektrik motoru tarafındaki kavrama kasnağı çapı arasındaki ilişki Tablo 10 da verilmiştir [19]. Tablo 10. Döndürme momentine göre elastik kaplin kasnak çapları Moment [dancm] Kasnak Çapı [mm] Moment [dancm] Kasnak Çapı [mm] Tablo 9 dan yararlanarak uygun elastik kavrama kasnakları seçildikten sonra, diğer elemanların boyutları hesaplanmaktadır. Mil boyutlandırılması için, mil malzemesi seçime bağlı olarak mil çapı hesaplanmaktadır. 32 M 3 d π τb d = (7) Mil malzemelerine bağlı olarak burulma değerleri kullanılmaktadır. Tahrik grubu tasarımında kullanılan mil mazlemeleri Tablo 11 da gösterilmiştir. Hesaplanan mil çapına en yakın standart mil çapı üst değeri seçilir [4]. Tablo 11. Mil malzemeleri Alaşımsız çelikler St 34 St 37 St 42 St 50 St 60 St 70 Islah çelikleri Sementasyon çelikleri C 22 C 35 C 45 C CrMo 4 34 CrMo 4 30 Mn 5 37 MnSi 5 34 CrNiMo 6 15 Cr 3 16 MnCr 5 20 MnCr 5 15 CrNi 6 18 CrNi 8 Standart eleman olan kamalar, seçilen mil çapına göre tayin edilmektedir. Kama boyunun hesabı için ilk olarak kasnak malzemesi dökme demir, dökme çelik veya çelik malzemelerinden seçilir. Seçilen malzemenin ezilme emniyet değeri kullanılarak kama boyu bulunur. 2 M d l = d t p 2 em (8) Burada, d : mil çapı t 2 : kama yuvası boyutu p em : kasnak malzemesi ezilme emniyet değeri Fren Tertibatının Hesabı ve Seçimi Gerekli fren kuvveti, yükün tutulması ve hareketin durdurulması için yeterli olmalıdır. Bu kuvvet fren boyutlarını tespit edebilmek için gerekli temel bir büyüklüktür. Fren tertibatının hesabında başlangıç noktası frenleme momentinin bulunmasıdır. Basitleştirilmiş hesap yönteminde frenleme momenti tahrik sisteminin toplam verimi ve momenti göz önüne alınarak hesaplanır. Burada ötelenen ve dönen makina elemanları ile yüklerin atalet kuvvetleri ve momentleri ayrı ayrı hesaplanmadan bir emniyet faktörü tanımlanarak fren momenti bulunur. Yükün güvenli bir şekilde asılı tutulabilmesi için taşıma kuvvetinin 2.5 katının frenlenmesi gerektiği dikkate alınırsa, bu durumda frenleme momenti; 46

13 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Burada, 2 M ν M η (9) B = d M B : frenleme momenti M d : tahrik motorundan elde edilen moment η : tahrik sisteminin toplam verimi ν : emniyet faktörü (2,5) Fren kasnağının çapı, frenleme momentine göre DIN standardından seçilmektedir. Fren kasnağının seçiminin uygun olup olmadığı, fren basıncına göre kontrol edilmektedir. Fren balatasının maksimum basınç değeri p em = 1,5 N/mm 2 alındığında ve fren tertibatı ile ilgili boyutlar kullanıldığında, fren basıncı hesaplanmaktadır. p = M B 1 D µ b l o o (10) Burada, M B : frenleme momenti D : fren kasnağı çapı µ : fren balatası sürtünme katsayısı (µ = 0,4) b o : fren balatası genişliği l o : fren balatası uzunluğu olarak alınmıştır [12]. Askı Halat Çapı Hesabı Tahrik kasnağının çapını hesaplayabilmek için ilk olarak askı halatı çapının hesaplanması ve standart çap değerinin seçilmesi gerekmektedir. Askı halatlarının hesabında öncelikle, tek bir halatta oluşan maksimum çekme kuvveti hesaplanır. Asansör hızı ve kullanım şekli dikkate alınarak seçilen emniyet katsayısı ile çarpılarak, bulunan bu değere göre halat tablosundan teorik kopma yüküne bağlı halat çapı seçilir. Askı halatlarına gelen maksimum dinamik yük hesaplanır. Q + K b ΣS max = + GH 1 + (11) i g Burada, i : halatlama oranı G H : halat ağırlığı b : asansör ivmesi g : yerçekimi ivmesi (9.81 m/s 2 ) Halat ağırlığı değeri ilk hesaplarda tahmini bir değer seçilmekte, kesin halat çapı seçiminden sonra hesap yenilenmektedir. Asansör ivmesi ise, hıza bağlı olarak tanımlanmaktadır [14]. b = 0.67 v v 2 (12) Taşıyıcı halat sayısı n = 4 adet olarak seçildiğinden, tek bir halata gelen maksimum yük (11) ifadesinden elde edilir. ΣSmax Smax = (13) n Tablo 12 den seçilen halat için emniyet katsayısı υ B ile halatın kopma kuvveti bulunur. 47

14 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ S B = S max ν (14) B Tablo 12. Halatların kopma emniyet katsayıları Asansör Hızı v [m/s] < >1.25 I. Tamburlu Yolcu Yük II. Tahrik Yolcu Kasnaklı Yük III. Tahrik Yolcu Kasnaklı* Yük * Kabin halatlara yaylı olarak asılı TS 1918 standardında Föy 7 de verilen 6 x 19 SEALE ve Föy 8 de verilen 8 x 19 SEALE tipi halat tablolarındaki 1570 veya 1770 N/mm 2 kopma mukavemeti değerleri için verilen F t teorik kopma yüküne uygun halat çapı seçilir [15]. Seale halatların minimum kopma yükleri ve halat çapları, halat yapılarına bağlı olarak Tablo 13 ve Tablo 14 de verilmiştir. Tahrik Kasnağı Hesabı ve Seçimi Tahrik kasnağı çapı, çelik tel halat çapına bağlı olarak seçilmektedir. Tahrik kasnağı çapı iki ayrı yöntemle elde edilmekte ve birbiriyle mukayese edilip en büyük çap esas alınmaktadır. a) I. Yöntem : tahrik kasnağı çapı, seçilen halat çapına ve işletme hızına bağlı olarak hesaplanmaktadır [14]. D T ( + 0. v) = d (15) Tablo x 19 Seale halatın minimum kopma yükleri (TS 1918 / 7) Elyaf Özlü Halat Çelik Tel Özlü Halat Halat Ağırlık Teorik kopma yükü [kn] Teorik kopma yükü [kn] Ağırlık Halat Çapı Kopma muk. [N/mm 2 ] Kopma muk. [N/mm 2 ] Çapı [mm] kg/m kg/m [mm] 8 0,238 38,7 43,6 44,9 50,6 0, ,302 48,9 55,2 56,8 64 0, ,373 60,4 68,1 70,1 79 0, , , , , , , , , , , , , ,98 22 b) II. Yöntem : tahrik kasnağı çapı, çelik tel halat ile kasnak yivi arasında meydana gelen ezilme basıncı esas alınarak hesaplanmaktadır [14]. Smax 1 D T = (16) d p sinγ / 2 Burada, p em : kasnak malzemesi ezilme emniyet basıncı (p em = 2,5 N/mm 2 ) γ : kasnak kama yiv açısı ( Şekil 11 den γ = 35 ) alınmıştır. em 48

15 Bilgisayar Destekli Asansör Tahrik Grubu Tasarımı I Tablo x 19 Seale halatın minimum kopma yükleri (TS 1918 / 8) Elyaf Özlü Halat Çelik Tel Özlü Halat Halat Ağırlık Teorik kopma yükü [kn] Teorik kopma yükü [kn] Ağırlık Halat Çapı Kopma muk. [N/mm 2 ] Kopma muk. [N/mm 2 ] Çapı [mm] kg/m kg/m [mm] 10 0,348 53,6 60,5 70,8 79,8 0, ,422 64,9 73,2 85,7 96,6 0, ,502 77,2 87, , , , , , , , , , , , , ,45 24 γ Sonsuz Vida Mekanizması Hesabı ve Seçimi Şekil 11. Kama yiv profili Sonsuz vida mekanizması motor devir sayısı, çevrim oranı ve motor anma gücüne bağlı olarak redüktör kataloglarından seçilmektedir [18]. Çevrim oranı, motor devir sayısı ile tahrik kasnağı devir sayısı arasındaki orandır. Tahrik kasnağı devir sayısı ise, işletme hızı ve (15) veya (16) ifadesinden hesaplanan tahrik kasnağı çapına bağlı olarak hesaplanmaktadır. n TK 60 v = π D T (17) Sonsuz vida mekanizmasının çevrim oranı ise, seçilmiş olan senkron motor devir sayısına bağlı olarak ifadesi ile bulunur. nmotor i = (18) n TK 49

16 C.Erdem İMRAK ve İsmail GERDEMELİ SONUÇ Hareket mesafesinden bağımsız çalışan sürtünmeli tahrik mekanizması, asansör tahrik grubu olarak yaygın kullanılmaktadır. Emniyet bakımından otoblokajlı sonsuz vida mekanizması ve her an devrede bulunan çift pabuçlu fren tertibatı, tahrik grubunun en önemli avantajlarıdır. Tahrik grubu elemanları, modüler konstrüksiyon prensiplerine uygun olarak, standart elemanlardan ve modüler ünitelerden seçilerek dizayn edilmiştir. Böylece tahrik grubunun bilgisayar ortamında hesaplanarak, teknik resimlerinin oluşturulması imkanı sağlanmıştır. KAYNAKLAR 1. İMRAK, C.E., Düşey Transport Sistemleri Ders Notları, İTÜ. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, İMRAK, C.E., Asansör Elektrik Tahrik Sistemleri, Asansör Dünyası, 32, 84-94, İMRAK, C.E., Asansör Tahrikinde Kontrol Parametreleri, Asansör Dünyası, 33, 90-96, ÇAKIR, A., Bağlama Elemanları, İTÜ Yayını, İstanbul, AKKURT, M., Makina Elemanları Cilt 2, Birsen Kitabevi, İstanbul, OKDAY, Ş., Makina Elemanları Cilt 1, Kazmaz Matbaası, İstanbul, PHILLIPS, R.S., Electic Lifts, Pitman Publ., Bath, DEMİRSOY, M., Transport Tekniği Kaldırma Makinaları Cilt 1, Birsen Yayınevi, İstanbul, AKKURT, M., Makina Elemanları Cilt 3, Bursa Üniversitesi Basımevi, Bursa, OKDAY, Ş., Makina Elemanları Cilt 3, Kazmaz Matbaası, İstanbul, PFEIFER, H., Grunderlagen Der Fördertechnik, Viewegs Favhbücher der Technik, Germany, ERNST, H., Hebezeuge Bemessungsgrundlagen Bautetie Antriebe, Friedr. Vieweg+Sahn, GmbH Verlag Braunschweig, Berlin, JANOVSKY, L., Elevator Mechanical Design, Ellis Horwood Publ., New York, TEXIER, G., Asansör Tesisleri, Çev. U. KÖKTÜRK, Birsen Kitabevi, İstanbul, GERDEMELİ, İ., Asansörlerin Mekanik Hesapları, Asansör Projelendirme Kurs Notları, TMMOB Makina Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, 49 68, İMRAK, C.E., Asansör Halatlarının Yapısı ve Tavsiyeler, Asansör Dünyası, 11, 34-42, BARNEY, G.C., COOPER, D.A. and INGLIS, J., Elevator & Escalator Micropedia, IAEE Publ., England, İMRAK, C.E., Bilgisayar Yardımıyla Makina Konstrüksiyonu ve Asansör Tahrik Grubuna Ait CAD Programı, Y.Lisans Tezi, İTÜ. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, DOSDOĞRU, G., Kaldırma Makinaları, Karaca Ofset Basımevi, İstanbul,

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ

MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ T.C PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKĠNE ELEMANLARI II REDÜKTÖR PROJESĠ Öğrencinin; Adı: Cengiz Görkem Soyadı: DENGĠZ No: 07223019 DanıĢman: Doç. Dr. TEZCAN ġekercġoğlu

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Yılmaz Redüktörün standart üretim yelpazesinin içerisinde genel kullanım amaçlı üretilen redüktörlerin dışında sektöre özgü imal edilmiş özel redüktörlerde bulunmaktadır. Bu

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

Şekil. Tasarlanacak mekanizmanın şematik gösterimi

Şekil. Tasarlanacak mekanizmanın şematik gösterimi Örnek : Düz dişli alın çarkları: Bir kaldırma mekanizmasının P=30 kw güç ileten ve çevrim oranı i=500 (d/dak)/ 300 (d/dak) olan evolvent profilli standard düz dişli mekanizmasının (redüktör) tasarlanması

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA

DİŞLİ ÇARKLAR II: HESAPLAMA DİŞLİ ÇARLAR II: HESAPLAMA Prof. Dr. İrfan AYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Dişli Çark uvvetleri Diş Dibi Gerilmeleri

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar RULMANLI YATAKLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Rulmanlı Yataklar Yataklar minimum sürtünme ile izafi harekete müsaade eden, fakat kuvvet doğrultusundaki

Detaylı

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Kayış-kasnak mekanizmalarının türü Kayış türleri Meydana gelen kuvvetler Geometrik

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

Rulmanlı Yataklarla Yataklama. Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ. Esasları

Rulmanlı Yataklarla Yataklama. Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ. Esasları Rulmanlı Yataklarla Yataklama Y.Doç.Dr. Vedat TEMİZ Esasları Sabit bilyalı rulmanlar Normal uygulamalar dışında, tek rulmanın yük taşıma açısından yetersiz olduğu yerlerde veya her iki doğrultuda ön görülen

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR

MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR MAKINA TASARIMI I Örnek Metin Soruları TOLERANSLAR 1. Boyut, gerçek boyut, nominal boyut ve tolerans nedir, tanımlayınız. 2. Toleransları sınıflandırınız. 3. Tasarımı yapılırken bir makine parçasının boyutları

Detaylı

Redüktör Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar

Redüktör Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar Redüktör Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar Katalog Verileri Katalogda motorsuz tablolarında verilen nominal moment değerleri doğrusal yükler (servis faktörü fs=1) için verilir. Motorlu tablolarında verilen

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

BÖLÜM 10. ASANSÖRLER ve YÜRÜYEN MERDİVENLER

BÖLÜM 10. ASANSÖRLER ve YÜRÜYEN MERDİVENLER BÖLÜM 10. ASANSÖRLER ve YÜRÜYEN MERDİVENLER Düşey transport sistemleri, asansörler ve yürüyen merdivenler olmak üzere iki ana grupta toplanabilir. Asansör, yolcuların ve yüklerin bir düzeyden başka bir

Detaylı

Đ.T.Ü. Makine Fakültesi, Gümüşsuyu, Đstanbul E-Posta : kurtserp@itu.edu.tr 2

Đ.T.Ü. Makine Fakültesi, Gümüşsuyu, Đstanbul E-Posta : kurtserp@itu.edu.tr 2 ASANSÖRLERDE KULLANILAN ÇELĐK TEL HALATLAR, SEÇĐM ve BAKIM YÖNTEMLERĐ Serpil Kurt 1, C. Oktay Azeloğlu 1 Đ.T.Ü. Makine Fakültesi, Gümüşsuyu, Đstanbul E-Posta : kurtserp@itu.edu.tr Y.T.Ü. Makine Fakültesi,

Detaylı

T.C. KOCAELĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MEKATRONĠK YAPI ELEMANLARI UYGULAMASI

T.C. KOCAELĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MEKATRONĠK YAPI ELEMANLARI UYGULAMASI T.C. KOCAELĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MEKATRONĠK YAPI ELEMANLARI UYGULAMASI 1.) Düz kayış kasnağı bir mil üzerine radyal yönde feder kaması ile eksenel yönde ise

Detaylı

3,2 TON SABİT VİNÇ KALDIRMA HESABI ( Fem 1 Am )

3,2 TON SABİT VİNÇ KALDIRMA HESABI ( Fem 1 Am ) 3,2 TON SABİT VİNÇ KALDIRMA HESABI ( Fem 1 Am ) Kaldırma Kapasitesi ( Ton )--------------------- 3,2 ton Kaldırma Yüksekliği ( metre)------------------- 12 m Çalışma Sahası------------------------------------

Detaylı

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2 MAKİNA ELEMANLAR I MAK 341 - Bütün Gruplar ÖDEV 2 Şekilde çelik bir mile sıkı geçme olarak monte edilmiş dişli çark gösterilmiştir. Söz konusu bağlantının P gücünü n dönme hızında k misli emniyetle iletmesi

Detaylı

Redüktör Seçimi: Astana Stadyumu 232 bin 485 metrekarelik alana kurulmuştur. Stadyumun ana formu

Redüktör Seçimi: Astana Stadyumu 232 bin 485 metrekarelik alana kurulmuştur. Stadyumun ana formu Kazakistan'ın başkenti Astana'da Türk mimarlar tarafından tasarlanan ve bir Türk inşaat şirketi tarafından inşa edilen Astana Arena Stadyumunun en büyük özelliği olan kapanan çatı hareket sistemi Yılmaz

Detaylı

Kılavuz Raylarının Deneysel Gerilme Analizi

Kılavuz Raylarının Deneysel Gerilme Analizi Kılavuz Raylarının Deneysel Gerilme Analizi Dr. C. Erdem Đmrak 1, Dr. Ergün Bozdağ 1, Emin Sünbüloğlu 1, Prof. Dr. Tuncer Toprak 1 & Sefa Targıt 2 1 Đstanbul Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Fakültesi,

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Atatürk Üniversitesi Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: ın

Detaylı

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI Müh.Böl. Makina Tasarımı II Burada verilen bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. Bir milden diğerine güç ve hareket iletmek için kullanılan mekanizmalardır. Döndürülen Eleman

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR İçerik Giriş Konik dişli çark mekanizması Konik dişli çark mukavemet hesabı Konik dişli ark mekanizmalarında oluşan kuvvetler

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 1.1. Kuvvet Makinaları... 1 1.2. İş Makinaları... 2 1.3. Tarifler... 2 1.4. Birimler ve Uluslararası Birim Sistemleri (SI)... 3 1.5. Makinalarda Tanımlar...

Detaylı

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI Müh.Böl. Melih Belevi-Çiçek Özes Burada verilen bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. Bir milden diğerine güç ve hareket iletmek için kullanılan mekanizmalardır. Döndürülen

Detaylı

MUKAVEMET HESAPLARI : ÇİFT KİRİŞLİ GEZER KÖPRÜLÜ VİNÇ

MUKAVEMET HESAPLARI : ÇİFT KİRİŞLİ GEZER KÖPRÜLÜ VİNÇ MUKAVEMET HESAPLARI ÜRÜN KODU MAKİNA ADI : 20+5 TON : ÇİFT KİRİŞLİ GEZER KÖPRÜLÜ VİNÇ İÇİNDEKİLER ÇELİK YAPI ANALİZİ (VİNÇ KÖPRÜSÜ) TEKER HESAPLARI HALAT HESAPLARI KANCA BLOĞU HESABI TAMBUR HESAPLARI SAYFA

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

Makina Elemanları I (G3) Ödev 1:

Makina Elemanları I (G3) Ödev 1: Makina Elemanları I (G3) Ödev 1: 1. Şekilde verilen dönen aks aynı düzlemde bulunan F 1 ve F 2 kuvvetleri ile yüklenmiştir. Değişken eğilme zorlanması etkisindeki aks Fe50 malzemeden yapılmıştır. Yatakların

Detaylı

CNC DİVİZÖR KATALOĞU.

CNC DİVİZÖR KATALOĞU. CNC DİVİZÖR KATALOĞU www.yildiriakina.net 2017 serisi Yeni Tasarım CNC Divizör GXA - S Süper Pnomatik (Pnomatik Frenli) tabla çapı yeni tasarım dikey ve yatay bağlantı sonsuz dişli aktarma süper pnomatik

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR

YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR I: RULMANLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Yuvarlanmalı

Detaylı

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA MOTOR KONSTRÜKSİYONU-3.HAFTA Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ İçten Yanmalı Motor Hareketli Elemanları 1- Piston 2- Perno 3- Segman 4- Krank mili 5- Biyel 6- Kam mili 7- Supaplar Piston A-Görevi: Yanma odası

Detaylı

2009 Kasım. BANTLI FRENLER. 40-4d. M. Güven KUTAY. 40-4d-bantli-frenler.doc

2009 Kasım.  BANTLI FRENLER. 40-4d. M. Güven KUTAY. 40-4d-bantli-frenler.doc 009 Kasım BANTI RENER 40-4d M. Güven KUTAY 40-4d-bantli-frenler.doc İ Ç İ N D E K İ E R 4 renler... 4.3 4. ntlı frenlerler... 4.3 4..1 ntlı basit frenler... 4.3 4.. Çıkarmalı frenler... 4.6 4..3 Toplamalı

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Dr. C. Erdem Đmrak 1, Said Bedir 1, Sefa Targıt 2 1 Đstanbul Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Fakültesi, Makine

Detaylı

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Aks ve milin tanımı Akslar ve millerin mukavemet hesabı Millerde titreşim hesabı Mil tasarımı için tavsiyeler

Detaylı

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI

GEZER KREN KÖPRÜSÜ KONSTRÜKSİYONU VE HESABI GEZER KRE KÖPRÜSÜ KOSTRÜKSİYOU VE HESABI 1. GEZER KÖPRÜLÜ KRE Gezer köprülü krenler, yüksekte bulunan raylar üzerinde hareket eden arabalı köprülerdir. Araba yükleri kaldırır veya indirir ve köprü üzerindeki

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR Helisel Dişli Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Erzurum Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Erzurum Teknik Üniversitesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. Bölüm GİRİŞ 2. Bölüm TASARIMDA MALZEME

İÇİNDEKİLER 1. Bölüm GİRİŞ 2. Bölüm TASARIMDA MALZEME İÇİNDEKİLER 1. Bölüm GİRİŞ 1.1. Tasarım... 1 1.2. Makine Tasarımı... 2 1.3. Tasarım Fazları... 2 1.4. Tasarım Faktörleri... 3 1.5. Birimler... 3 1.6. Toleranslar ve Geçmeler... 3 Problemler... 20 2. Bölüm

Detaylı

GÜÇ VE HAREKET ĠLETĠM ELEMANLARI

GÜÇ VE HAREKET ĠLETĠM ELEMANLARI GÜÇ VE HAREKET ĠLETĠM ELEMANLARI P=sbt n m? n iģmak Ġġ MAKĠNASI Yapı olarak motor, güc ve hareket iletim elemanları ve iģ makinası kısmından oluģan bir makinanın esas amacı baģka bir enerjiyi mekanik enerjiye

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR

DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR DİŞLİ ÇARKLAR IV: KONİK DİŞLİ ÇARKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Atatürk Üniversitesi Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: ın

Detaylı

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering

RULMANLAR YUVARLANMALI YATAKLAR-I. Makine Elemanları 2. Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız. BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) Department of Mechanical Engineering Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-I RULMANLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Yuvarlanmalı Yataklamalar Ve Türleri Bilyalı Rulmanlar Sabit Bilyalı Rulmanlar Eğik

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar İçerik Giriş Dinamik yük sayısı Eşdeğer yük Ömür Rulman katalogları Konstrüksiyon ilkeleri Örnekler 2 Giriş www.tanrulman.com.tr

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 11 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 14 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 15 1.5

Detaylı

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından;

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından; Soru 1) Şekilde gösterilen ve dış çapı D 10 mm olan iki borudan oluşan çelik konstrüksiyon II. Kaliteli alın kaynağı ile birleştirilmektedir. Malzemesi St olan boru F 180*10 3 N luk değişken bir çekme

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR ÖĞRENME FAALİYETİ -2 AMAÇ TS ISO Standart çielgelerinde, incir dişli çark ile ilgili hesaplamaları yapabilecek, elde edilen verilere göre yapım resmini çiebileceksini. ARAŞTIRMA İmal edilmiş ve yapım resimleri

Detaylı

TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI

TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI BÖLÜM 14. TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI 14. GİRİŞ Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD), imalatın tasarım aşamasının ayrılmaz bir parçasıdır. Genel amaçlı bir CAD sisteminde oluşturulan bir

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Giriş Temel kavramlar Sınıflandırma Aks ve mil mukavemet hesabı Millerde titreşim kontrolü Konstrüksiyon

Detaylı

Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması

Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması Disk frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, kampanalı frenler, kuvvet iletimi, konstrüksiyon, ısınma, disk ve kampanalı frenlerin karşılaştırılması Hidrolik Fren Sistemi Sürtünmeli Frenler Doğrudan doğruya

Detaylı

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir.

olup uygu kaması A formuna sahiptir. Müsaade edilen yüzey basıncı p em kasnak malzemesi GG ve mil malzemesi St 50 dir. ÖRNEK 1: Düz kayış kasnağı bir mil üzerine radyal yönde uygu kaması ile eksenel yönde İse bir pul ve cıvata ile sabitleştirilmiştir. İletilecek güç 1 kw ve devir sayısı n=500 D/d olup uygu kaması A formuna

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir.

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir. RULMANLI YATAKLAR Yataklar iki eleman arasındaki bir veya birkaç yönde izafi harekete minimum sürtünme ile izin veren fakat kuvvet doğrultusundaki harekete engel olan destekleme elemanlarıdır. Dönme şeklindeki

Detaylı

Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar.

Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar. REDÜKTÖR TİPLERİ VE ÖZELLİKLERİ Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar. Helisel dişli redüktörler Sonsuz dişli redüktörler Konik dişli redüktörler Planet dişli

Detaylı

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar YATAKLAR Miller, dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalara bağlanır. İşte yataklar; millerin bu görevlerini

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DİŞLİ VERİMLİLİĞİNİ BELİRLEME DENEYİ FÖYÜ 2015-2016 Güz Dönemi 1.1. Deneyin Amacı DĠġLĠ VERĠMLĠLĠĞĠNĠ BELĠRLEME DENEYĠ Mevcut deney

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR

DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Helisel Dişli Çarklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular:

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR

DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR DİŞLİ ÇARKLAR III: HELİSEL DİŞLİ ÇARKLAR Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Prof. Dr. Akgün ALSARAN Arş. Gör. İlyas HACISALİHOĞLU Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Helisel Dişli Çarklar Bu bölüm

Detaylı

KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR

KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR 1 Mil ve Göbeğin Kamayla Bağlantısı Kama: Mil ile göbek arasında bağlantı kurarak, kuvvet veya hareketin milden göbeğe aktarılmasını sağlayan makina elemanıdır. Kamalı birleştirme:

Detaylı

ASANSÖRLERDE KAYAR FRENLER VE TASARIM PROBLEMLERİ

ASANSÖRLERDE KAYAR FRENLER VE TASARIM PROBLEMLERİ ASANSÖRLERDE KAYAR FRENLER VE TASARIM PROBLEMLERİ Fatih C. BABALIK Uludağ Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Bursa babalik@uludag.edu.tr Kadir ÇAVDAR Uludağ Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları Hareket Cıvataları METİN SORULARI. Hareket cıvatalarını bağlama cıvataları ile karşılaştırınız ve özelliklerini anlatınız. 2. Hareket vidalarının verimi hangi esaslara göre belirlenir? Açıklayınız ve gereken

Detaylı

Meeting Point For More. Qualified Life... Daha İyi Bir Yaşam İçin Buluşma Noktası... Engelsiz Yaşam Üniteleri

Meeting Point For More. Qualified Life... Daha İyi Bir Yaşam İçin Buluşma Noktası... Engelsiz Yaşam Üniteleri Meeting Point For More Qualified Life... Daha İyi Bir Yaşam İçin Buluşma Noktası... S H E HYDRODENT GÖZÜNÜZ ARKADA KALMASIN Tahrik Tipi : Motorlu Max. Kapasite : 125 kg Max Hız : 0,15 m/sn Kuyu Dibi :

Detaylı

Destekleme Elemanları

Destekleme Elemanları Destekleme Elemanları Destekleme Elemanları Dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla millerin üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalar gibi makine elemanları

Detaylı

Kavramalar ve Frenler

Kavramalar ve Frenler Shigley s Mechanical Engineering Design Richard G. Budynas and J. Keith Nisbett Kavramalar ve Frenler Hazırlayan Makine Mühendisliği Bölümü Sakarya Üniversitesi Giriş Bir makina elemanı olarak kavramalar

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ Makine Elemanları 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ 1 Bu bölümden elde edilecek kazanımlar Güç Ve Hareket İletim Elemanları Basit Dişli Dizileri Redüktörler Ve Vites Kutuları : Sınıflandırma Ve Kavramlar Silindirik

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI AKSLAR VE MİLLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Dönen parça veya elemanlar taşıyan

Detaylı

T.C. GAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MAKĠNE RESĠM VE KONSTRÜKSĠYON ÖĞRETMENLĠĞĠ ANABĠLĠM DALI LĠSANS TEZĠ KAYMALI YATAKLAR. Hazırlayan : Ġrem YAĞLICI

T.C. GAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MAKĠNE RESĠM VE KONSTRÜKSĠYON ÖĞRETMENLĠĞĠ ANABĠLĠM DALI LĠSANS TEZĠ KAYMALI YATAKLAR. Hazırlayan : Ġrem YAĞLICI T.C. GAZĠ ÜNĠVERSĠTESĠ MAKĠNE RESĠM VE KONSTRÜKSĠYON ÖĞRETMENLĠĞĠ ANABĠLĠM DALI LĠSANS TEZĠ KAYMALI YATAKLAR Hazırlayan : Ġrem YAĞLICI 051227054 Tez Yöneticisi : Prof. Dr. H. Rıza BÖRKLÜ ANKARA 2009 Giriş

Detaylı

FRENLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU

FRENLER SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU FRENLER MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Frenler 2 / 20 Frenler, sürtünme yüzeyli kavramalarla benzer prensiplere göre çalışan bir makine elemanı grubunu oluştururlar. Şu şekilde

Detaylı

Makine Elemanları Dersi Bilgisayar ile buluşuyor: Dişli Çarkların 3D Modeli ve Kinematik Analizi (Taslak)

Makine Elemanları Dersi Bilgisayar ile buluşuyor: Dişli Çarkların 3D Modeli ve Kinematik Analizi (Taslak) Makine Elemanları Dersi Bilgisayar ile buluşuyor: ın 3D Modeli ve Kinematik Analizi (Taslak) Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Erzurum Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Yuvarlanmalı Yataklar- Rulmanlar. Bir rulman iç bilezik, dış bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafesten oluşan bir sistemdir.

Yuvarlanmalı Yataklar- Rulmanlar. Bir rulman iç bilezik, dış bilezik, yuvarlanma elemanları ve kafesten oluşan bir sistemdir. YATAKLAR Yataklar Genellikle milleri veya aksları destekleyen yataklar, kaymalı ve yuvarlanmalı (rulman) olmak üzere iki gruba ayrılır. Kaymalı yataklarda yüzeyler arasında kayma, rulmanlarda ise yüzeyler

Detaylı

ECO SNL HAT TİPİ (IN-LINE) POMPALAR

ECO SNL HAT TİPİ (IN-LINE) POMPALAR HAT TİPİ (IN-LINE) POMPALAR Basılabilen Sıvılar İçinde katı parçacıklar ve elyaf bulunmayan, temiz veya çok hafif kirli, düşük viskoziteli sıvılar. Teknik Bilgiler Basma Flanşı DN 40...DN 150 mm Debi Basma

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI DİŞLİ ÇARKLAR MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Dişli Çarklar 2 Dişli çarklar, eksenleri birbirine paralel, birbirini kesen ya da birbirine çapraz olan miller arasında

Detaylı

Asansörler, yük ve insanları, emniyet gereksinimlerini

Asansörler, yük ve insanları, emniyet gereksinimlerini MAKALE TAHRİK KASNAKLI ASANSÖRLERDE STANDART DIŞI KÜÇÜK ÇAPLI ÇELİK TEL HALATLARIN UYGUNLUĞUNUN İNCELENMESİ Yrd.Doç.Dr., Bülent Ecevit Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü 67100, Zonguldak aytaconur@hotmail.com

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - II ÖRNEK SORULAR VE ÇÖZÜMLERİ

MAKİNE ELEMANLARI - II ÖRNEK SORULAR VE ÇÖZÜMLERİ MAKİNE ELEMANLARI - II ÖRNEK SORULAR VE ÇÖZÜMLERİ KAYMALI YATAKLAR ÖRNEK: Bir buhar türbininde kullanılan eksenel Michell yatağına gelen toplam yük F=38000 N, n=3540 dev/dk, d=210 mm, D=360 mm, lokma sayısı

Detaylı

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES CIVATA BAĞLANTILARI Cıvata bağlantıları teknikte en çok kullanılan çözülebilen bağlantılardır. Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşların, silindir kapaklarının

Detaylı

KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI

KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI Y.Doç. Dr. Müh. İsmail GERDEMELİ İTÜ. Makina Fakültesi 1. GİRİŞ Krenlerin ve vinçlerin konstrüksiyonunda kullanılan standart kaldırma makinaları elemanları

Detaylı

Kayış kasnak mekanizmaları metin soruları 1. Kayış kasnak mekanizmalarının özelliklerini, üstünlüklerini ve mahsurlarını açıklayınız. 2.

Kayış kasnak mekanizmaları metin soruları 1. Kayış kasnak mekanizmalarının özelliklerini, üstünlüklerini ve mahsurlarını açıklayınız. 2. Kayış kasnak mekanizmaları metin soruları 1. Kayış kasnak mekanizmalarının özelliklerini, üstünlüklerini ve mahsurlarını 2. Kayış kasnak mekanizmalarının sınıflandırılmasını yapınız ve kısaca her sınıfın

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Rulmanlar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Rulmanlar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler Rulmanlar İçerik Giriş Rulmanlar Yuvarlanma elemanı geometrileri Rulman çeşitleri Rulman malzemeleri Rulman standardı 2 Giriş www.sezerrulman.com.tr

Detaylı

Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri

Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri Kaplinler Esnek Burulmalı Mil Kaplinleri Birn esnek burulmalı mil Kaplinleri dönen iki mil arasındaki güç aktarımı sırasında çıkabilecek sorunları önlemek üzere, makina üretiminde yaygın olarak kullanılır.

Detaylı

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım

YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI. 40-2-4a. 2012 Eylül. www.guven-kutay.ch. M. Güven KUTAY 2009 Kasım 01 Eylül YÜRÜME SİSTEMİ YÜRÜYÜŞ MOTORLARI 40--4a M. Güven KUTAY 009 Kasım 01-09-06/Ku Değiştirilen yerlerin satır sonuna dik çizgi çekildi. 40--4a-yuruyus-motorlari.doc İ Ç İ N D E K İ L E R Yürüme Sistemi....3.

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat)

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Oda numaram E-posta adresi : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) : ikaymaz@atauni.edu.tr http://muhserv.atauni.edu.tr/makine/ikaymaz/makel Her hafta

Detaylı

BÖLÜM 7. MEKANİK FREN KONSTRÜKSİYONLARI

BÖLÜM 7. MEKANİK FREN KONSTRÜKSİYONLARI BÖLÜM 7. MEKANİK FREN KONSTRÜKSİYONLARI 7.1. GİRİŞ Frenler hareketi durduran veya yavaşlatan mekanizmalardır. Kaldırma makinalarında ise bir yükü durdurmak, sabit bit yükseklikte tutmak veya istenilen

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 5 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 8 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 9 1.5 TAŞIT

Detaylı

Makine Elemanları I. Bağlama Elemanları. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Elemanları I. Bağlama Elemanları. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Erzurum Teknik Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü İçerik Bağlama Elemanlarının Sınıflandırılması Şekil Bağlı bağlama elemanlarının hesabı Kuvvet

Detaylı

TOBB ETÜ. MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı

TOBB ETÜ. MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı TOBB ETÜ MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı Amaç: Eğlence merkezlerinin olmazsa olmazı dönme dolaplar, ilk olarak George Washington Gale Ferris, Jr., tarafından 1893 yılında

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI 105 MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI Bölüm 20. GİRİŞ VE AÇIKLAMALAR Makina Elemanları Bilimi, makinaları oluşturan elemanların hesaplama ve şekillendirme prensiplerini inceleyen bilim dalıdır. Herhangi bir

Detaylı

KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI

KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI KRENLERDE KULLANILAN ELEMANLAR VE HESAP ESASLARI 1. GİRİŞ Krenlerin ve vinçlerin konstrüksiyonunda kullanılan standart kaldırma makinaları elemanları mevcuttur. Bu elemanların seçimi ve dizaynı gerek DIN

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

DİŞLİ VERİMLİLİĞİ BELİRLEME DENEYLERİ OMG -414/3

DİŞLİ VERİMLİLİĞİ BELİRLEME DENEYLERİ OMG -414/3 DİŞLİ VERİMLİLİĞİ BELİRLEME DENEYLERİ OMG -414/3 DENEY DÜZENEĞİ Deney Düzeneğinin Genel Yapısı Deney düzeneği dişli sistemi veriminin kuvvet, moment, mil dönüş hızı gibi teorik büyüklüklere dayanarak belirlenmesine

Detaylı

SNT EN 733 NORM POMPALAR

SNT EN 733 NORM POMPALAR EN 733 NORM POMPALAR Basılabilen Sıvılar İçinde katı parçacıklar ve elyaf bulunmayan, temiz veya çok hafif kirli, düşük viskoziteli sıvılar. Teknik Bilgiler Basma Flanşı Debi Basma Yüksekliği Hız Çalışma

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 8.BÖLÜM Mil-Göbek Bağlantıları Paralel Kama, Kamalı Mil, Konik Geçme, Sıkı ve Sıkma Geçme Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Şekil Bağlı Mil-Göbek

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER

MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER MAKİNA ELEMANLARI I CETVELLER Not: Cetveller Makina Elemanlarının Projelendirilmesi (A. Bozacı, İ. Koçaş, Ö. Ü. Çolak) kitabından alınmıştır. Cetvel numaraları bu kitaptaki numaralar ile aynıdır. Dinamik

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATALAR Cıvatalar: Özel baş biçimine sahip silindirik gövde üzerine belli boylarda diş açılmış bağlantı elemanlarına cıvata denir. Cıvataların diş açılmış kısımları üçgen vida

Detaylı

Pompalar: Temel Kavramlar

Pompalar: Temel Kavramlar Pompalar: Temel Kavramlar Sunum Akışı 1. Genel Tanımlar 2. Tesisat ve Sistem 3. Tasarım 4. Çok Pompalı Sistemler 5. Problemler Tarihçe Santrifüj pompanın esas mucidi Fransız fizikçi DENIS PAPIN (1647-1714).

Detaylı

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket.

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket. Frezeleme İşlemleri Üst başlık Askı yatak Fener mili yuvası İş tablası Üst başlık hareket kolu Devir sayısı seçimi Boyuna hareket volanı Düşey hareket kolu Konsol desteği Eksenler ve CNC Freze İşlemler

Detaylı

Aksesuarlar. Montaj çerçeveleri. Geri dönüşsüz damperlerin ve basınç düşürme dam perlerinin hızlı ve kolay kurulumu için. 03/2014 DE/tr K3 3.

Aksesuarlar. Montaj çerçeveleri. Geri dönüşsüz damperlerin ve basınç düşürme dam perlerinin hızlı ve kolay kurulumu için. 03/2014 DE/tr K3 3. Montaj çerçevesi, X XMontaj çerçevesi testregistrierung Aksesuarlar Montaj çerçeveleri Geri dönüşsüz damperlerin ve basınç düşürme dam perlerinin hızlı ve kolay kurulumu için Montaj çerçevesi, geri dönüşsüz

Detaylı

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net www.muhendisiz.net MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ Hareket civatasında bir güç iletimi söz konusu olduğundan verimin yüksek olması istenir.bu nedenle Trapez profilli vida kullanılır. Yük ; F =

Detaylı