VLSI YA GEÇĐŞ Bilgisayarların çok kısa tarihi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VLSI YA GEÇĐŞ Bilgisayarların çok kısa tarihi"

Transkript

1 VLSI YA GEÇĐŞ Bilgisayarların çok kısa tarihi Đlk Kuşak ( ) 1930 lu yılların sonunda, Harvard üniversitesinde, Howard Aiken tarafından Harvard mimarisi geliştirildi, 1944 de Mark 1çalışır durumdaydı yılında Pennsylvania üniversitesinde Harvard mimarisine dayalı ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) geliştirildi (18000 lamba ve 7000 direnç). Daha ucuz ve daha basit yapıdaki, Lamba tabanlı ilk mikro bilgisayarlar John von Neuman tarafından tasarlandı (paralel binary aritmetik ve üç ana parça - Bellek - CPU - I/O birimleri) (EDVAC) Đlk Von-Neumann makinesi 1951 de Princeton üniversitesindeydi. Bu tasarım günümüzde de çoğunluk bilgisayar mimarilerinde de kullanılmaktadır. 1

2 Đkinci Kuşak Transistor tabanlı mikrobilgisayarlar Bu kuşaktaki ilk bilgisayarlardan biri 1961 yılında yapılan PDP-1di. (18 bitlik kelimelerden oluşan 4Kb lik belleğe sahipti ve 5ms saat peryodu vardı. Çok basit bir programı yazmak bile oldukça zordu. 2

3 Üçünc ncü Kuşak (70 li yıllar) Ayrık Tümleşik devrelerden oluşan yapılar Dördüncü Kuşak Şimdiye Kadar very large scale integration (VLSI) Đlk temsilcileri, 70 li yılların sonlarından itibaren yaygınlaşan PC lerdi. Bu kuşağın en üst seviyesi saniyedeki kayan noktalı işlem sayısını maksimize eden süper bilgisayarlardır. Paralel işlemciler, vektör işlemciler IBM, Sequoia 20 PetaFlops (2011) Beşinci kuşak Gelecekteki uygulamalar Yapay zeka ağırlıklı, sesli ve görsel uyarılar ile, düşük kapasiteli insan zekası benzetimi Süper iletkenler, Paralel işleme 3

4 Tipik bir bilgisayar USB Com ports. Ve diğerleri 4

5 Mikroişlemci Mimarisi Herhangi bir mikro bilgisayar sisteminin temel elemanlar bir BUS (Veri yolu) aracılığı ile birbirine bağlanır. Veri yolu adresler, veri ve kontrol bilgisini taşıyan bağlantılardan oluşur Genel olarak üç veri yolu mevcuttur : Address Bus Data Bus Control Bus 5

6 Adres Yolu CPU Kontrol Yolu Bellek I/O Çevre Birimleri Veri Yolu 6

7 Basitleştirilmiş standart mikroişlemci mimarisi 7

8 CPU nun gelişimi imi CPU Central Processing Unit DSP Digital Signal Processor MCU Micro Controller Unit MPU Micro Processor Unit DSP Digital Signal Processor DSC Digital Signal Controller MCU Micro Controller Unit MPU Micro Processor Unit Đşaret işleme ve denetleme fonksiyonlarını kapsayan birleşik yapı (Mixed signal Processor) 8

9 ĐŞLEMCĐ YAPILARI Klasik mikro işlemci yapıları hız açısından, bus yapısından dolayı sınırlanmışlardır. Bunlar hem kod hemde veri için aynı belleği kullanırlar. Bu yapıya Von-Neuman mimarisi denir. Bu yapı son 50 yıldır,bilgisayar sistemlerinin geliştirilmesi üzerinde bir standart olmuştur. - Bu yapı bilgisayar tasarımını basitleştirmiştir. - Ancak işlemci aynı anda ya veri yada komuta ulaşacaktır. - Genel amaçlı hesaplama için çok ciddi bir sınırlama değildir. Ancak işlem yoğun sistemlerde büyük dezavantajı vardır. 9

10 Von Neuman yapısı genel amaçlı uygulamalarda göreceli olarak avantajlıydı. Ayrı komut ve veri işleminin getireceği senkronizasyon problemleri yoktur. Ancak yoğun işlemlerde tek bir komut/veri bus ı ile paylaşılan bellek, önemli ölçüde tıkanmayı ortaya çıkarmaktadır. 10

11 von-neumann mimarisinde kodu çözülecek komut ve işlem yapılacak veri aynı kanal üzerinden geçer. Buda malzeme ile tarifin aynı satırlarda olduğu bir kitaptan yemek yapmaya benzer. von-neumann mimarisinde komutlar genellikle birden fazla saat çevrimi gerektirebilir. Farklı işlemler karışmayı engellemek için farklı zaman slot larına yerleştirilir. Örneğin T0 komut alma data bus T1 komut çözme CPU T2 Đşlemcinin veri adresini koyması adres bus T3 T2 de seçilen bellek gözünden data bus Verinin alınması T4 Verinin yeri değerinin oluşturulması data bus 11

12 Von-neumann mimarili bir işlemcide, komut ve veri işleme 12

13 13

14 Daha sonra üretilen işlemcilerde bu sınırlamayı aşmak için bir bus arayüz birimi ortaya çıkarılmıştır. Bu birim, komutları ve adres çağrılarını bir iç bus a sıralayarak dış bus için düzenleyici görev yapar. Arbitration Logic ). Her bir iç birim çeşitli fonksiyon kümeleri için bağımsız bir işlemci gibi çalışır. Her bir işlem aynı anda yapıldığı için hız iyileştirilmiştir. Gerçek anlamda bir paralelizm olmamasına rağmen hızlanma T1-T4 fazlarının sayısındaki azalmadan kaynaklanmaktadır. Çünkü bir sonraki komut zaten önceden alınmıştır. ( instruction prefetch) ve gerekli olan anda kullanılmak üzere kodu çözülmüştür. Đki ayrı bellek sisteminin getirdiği karmaşıklık nedeniyle genel amaçlı işlemcilerde Harvard mimarisi tercih edilmemiştir 14

15 HARVARD MĐMARĐSĐ Sayısal işaret işleme algoritmalarındaki yoğun işlem yükünün altından kalkabilmek için Harvard mimarisi DSP yapılarında temel mimari olmuştur. Harvard mimarisinde komut ve veri bellekleri birbirinden ayrılmıştır. Dolayısıyla iki ayrı adres ve veri yolu vardır. Program Belleği PM Adres yolu PM Veri yolu CPU DM Adres yolu DM Veri yolu Veri Belleği Hardvard mimarisi aynı saat çevriminde komut ve verinin işlenebilmesini sağlar. Uygunlaştırılmış Harvard mimarisi: Çok fazla sayıda bacağın dış dünyaya çıkması engellenerek, içeride Harvard, dışarıda ise von-neumann mimarisi içeren işlemcilerdir. 15

16 Örnek Harvard Mimarisi ADSP28xx 16

17 Đlk Kuşak Harvard mimarisine dayalı DSP işlemcisi TMS320C10 17

18 Đkinci kuşak Motorola DSP işlemcisi 18

19 3. Kuşak BlackFin işlemcisi 19

20 16 KW ROM 32 KW DARAM I-Cache Program 32 bits Data Read (3-16 bit) Data Write (2-16 bit) Program 32 bits C55x TM Instruction Buffer Unit Dual Mac Barrel Shifter DSP Core Idle Domain Register 40-bit ALU Accumulators Advanced Power Mgmt Advanced Emulation 16-bit ALU Registers Address Units Peripherals Bus Peripherals 6 channel DMA 3 McBSPs Watchdog I 2 C Interface H/W UART Enhanced HPI GPIO 2 Timers 3. Kuşak TMS320C55xx ailesi 300 MHz Clock Generator 20

21 VLSI lar üzerinde Sayısal işaret işleme (Temel düşünceler) Devre, akıllı bir şekilde veriyi istenilen yere doğrudan ve mümkün olduğu kadar hızlı taşımalıdır. Veri ve adres yolları (ve diğerleri) belirli bir doğruluğu sağlayabilmek için yeterince geniş ve tıkanma yı engellemek için yeterli sayıda ve stratejik yerleşimlerde olmalıdır. Devre, kullanıcının fazla detaylara inmeden, optimum yolları sağlayabilecek bir yazılım aracılığıyla kullanılabilir olmalıdır. Bütün bunlar pratiğe indirgendiğinde * Đşlem hızı * Doğruluk * Maliyet arasında tercih yapılmalıdır. 21

22 *Örneğin chip üzerine koyulacak bir MAC ünitesi veri işlem hızını artıracaktır. Ancak chip in karmaşıklığı artacağından maliyet te etkilenir. Kayan nokta ve sabit nokta arasındaki tercihte bir başka karar noktasıdır. Kayan noktalı çözüm en yüksek doğruluğu verirken sabit noktalı işlemcilere göre fiyat oldukça fazladır. Blok kayan noktalı çözüm bu ikisi arasındadır. Çalışma hızının artması istendiğinde ise paralel işleme kavramı ortaya çıkar ki maliyet iyice artar. Paralellik ve pipelining gibi yapılar DSP mimarisine uygulanarak daha yüksek veri akış hızları elde edilebilir. Pipelining işlemi bir otomobil montaj hattındaki gibi işlemleri küçük alt birimlere ayırarak tıkanmayı önler. 22

23 Temel DSP Özellikleri Bus Genişliği : Kelime uzunluğu uygulamaya göre değişmekle birlikte, sabit noktalı sayısallaştırılmış işaretler için 16 bit kayan noktalı sayıları temsil etmek için 32 bit gereklidir. 64 bitlik DSP işlemciler mevcuttur. Genişletilmiş Aritmetik : Yuvarlatma hatalarının minimum olması için kayıtçı boyutlarının yeterli olması gerekir. Örneğin çarpıcı çıkışı veri yolu genişliğinin en az iki katı olmalıdır. Çarpıcı toplayıcı,uzun döngüler için taşma oluşmasını engellemek amacıyla ekstra koruma bitlerine sahip olmalıdır. 23

24 1. yol koruma bitleri eklemek 2. önceden yuvarlatmak Çarpıcı Çarpıcı Kayma ALU ALU Accumulator G Accumulator 24

25 Veri adres üretimi : DSP lerden istenen bir başka özellikte, veri adreslerinin özellikle döngülerde, ALU ya ihtiyaç olmaksızın otomatik olarak üretilmesidir. Sınırlı durumlar için, sırayla giden adreslerde bir sayıcı basit bir çözüm üretir. Basit Lojik elemanların yeterli olmadığı durumlarda bir adres üretec biriminin kullanılması oldukça faydalıdır. Örneğin böyle bir birim FFT nin sıralı olmayan veri adreslerinin üretilmesi için kullanılabilir. Komut sıralama : Komut sıralama, ortak programların herhangi ir başlatıcı olmadan işlenmesini sağlamalıdır. Örneğin, komut sıralayıcı, atlamalarda yada döngülerde ortak kullanılan DSP komut dizilerini başlatıcı olmadan istetebilmelidir. Ölçekleme : yoğun ölçekleme hesaplarına gerek duyulmadan geniş bir dinamik bölge sağlanmalıdır.buda bir öteleyici aracılığıyla sağlanabilir.öteleyici geniş bir çıkışı, ana işlemciye ihtiyaç duymadan tek bir saat çevriminde veri yolu genişliğine indirger kayan nokta işlemleri için normdize ve denormalize işlemlerini gerçekler. Yapısal paralellik 25

26 HESAPLAMA HIZI Sayısal işaret işleyicilerde hız ölçülmesinde iki kavram kullanılır. MIPS : Saniyede, işlenen komut sayısını belirtir. ( milyon cinsinden) MFLOPS -GFLOPS : Milyon-Milyar cinsinden saniyedeki kayan noktalı işlem sayısıdır. Kayan noktalı işlemcilerin performansının değerlendirilmesinde önemli bir kavramdır. 26

27 VERĐ AKIŞI TIKANMASI Veri akışı tıkanması, bir otoyoldaki tamirattan dolayı trafiğin yavaşlamasına benzer. Bir dizi adımdan oluşan işlemin çıkış hızı en yavaş adım ile sınırlanır. Veri akışı tıkanması çözümleri *Pipelining *Paralelleme 27

28 Örneğin bir ayakkabı yapımındaki bir işlemin diğer iki işlemden 10 kat daha uzun sürdüğünü düşünelim bu durumda; Bir ayakkabı üretim süresi 12 T olur. Sürekli üretimde ise 10 T olacaktır. 28

29 Pipelining işlemi ile, yavaş adım herbiri T süre gerektiren 10 ayrı işleme dönüştürülür. Bu durumda çıkış hızı T olacaktır. Bütün işlemlerin optimum boyda bölümlere ayrılamamasından dolayı, birkaç ekstra register in ilavesi işlem hızını artıracaktır. Örneğin klasik bir işlemcide çarpım işlemi X girişi Y oluşuncaya kadar tutulacaktır. X ve Y için ayrı veri yolları olması çarpım işlemini hızlandırır. Pipelining işlemi, işlemi çok fazla bloğa böldüğü zaman işleme başlama ve bitirme boru doluncaya yada boşalıncaya kadar sürecektir. Hızlanma= Ortama komut süresi (pipeline yok)/ortama komut süresi (pipeline var) 29

30 Bir Sonraki Komut Komut adresi Komut Alma Komut Kayıtçısı BS BS KA BS KA D BS KA D E BS KA D E W KA D E W D E W E W W Kod Çözme & Giriş alma Giriş kayıtçıları Zaman Uygulama Sonuç Kayıtçıları Sonuçları yazma Kayıtçılar yada bellek 30

31 31

32 TMS320C54xx DSP lerinde genel Pipelining işlemi yapısı 32

33 Örnek: Pipeline olmayan bir işlemcide kod alma=35 ns, kod çözme 25 ns ve uygulama 40 ns olsun. Eğer pipeline olursa 5 ns lik pipeline gecikmesi eklendiğini düşündüğümüzde hızlanma ne olur? Pratik sebeplerle her bir işlem bir makine cycle ı sürecektir. Bu nedenle =120 ns lik bir uygulama süresi olur. Bu da saniyede 8.3 milyon işlem demektir. Pipeline varsa bir konut 40+5=45 ns sürecektir. Buda saniyede 22.2 milyon işleme denk gelir. Hızlanma=120/45=2.67 olacaktır 33

34 y Örnek 2. Aşağıda verilen FIR süzgeç ( 1 n) = a0x( n) + a1x( n 1) + a2x( n 2) an x( n ( N 1)) Şekildeki yapıda hesaplanacaktır. Burada Tm taşıma gecikmesi, Tx çarpma gecikmesi, Ts toplama gecikmesidir. Buna göre toplam çıkış hızı ne olur? En az 2 kat hızlanma için Nasıl bir pipeline yapısı oluşturulmalıdır? 34

35 Herbir işlem 400 ns sürmektedir. Buna göre çıkış hızı 400 ns, yada 2.5 milyon MAC işlemi biçiminde olur. Đşlemi parçalara bölerek yandaki pipeline yapısını uygulayalım. Çıkış hızı en yavaş, kısmı hızı olan 200ns olur. 5 milyon MAC işlemi 35

36 Paralelleme Yavaş adımı, çok sayıda benzer işlemle çoğullamak alternatif bir hızlandırma yöntemidir. Paralelleme ile pipelining için bir işlemi alt bölümlere ayırmadaki zorluk aşılabilir. Ayrıca başlama ve bitirme geçikmeleri olmaz. Benzer donanımın tekrarlanması maliyeti oldukça artırır. Ayrıca bir dağılım düzeneği gerekecektir ( giriş ve çıkışta veri akışını düzenlemek için ) 36

37 37

38 Parallelemede bazı teknikler aşağıdaki gibidir. * SIMD (Tek komut çok data) DSP işlemcilerde pek çok farklı veri yolu olduğu için, tek bir komut ile birden fazla işlem yapmak mümkündür. 38

39 VLIW (Çok uzun komut kelimesi) Bu yapı aslında daha kısa komutların birleşmesi ile oluşturulmuştur. Çok çekirdekli, yada ALU lu işlemcilerde uygundur. TMS320C6xxx mimarisi 39

40 TigerSHARC superscalar mimarisi 40

41 Paralelleme ve Pipelining için FFT örneği Yapı Hesaplama süresi (tb cinsinden ) Kelebek işleyicilerin sayısı Seri (N/2) log2n 1 Pipeline (N/2) log2n Paralel log2n (N/2) 1024 noktalı FFT için Seri Pipeline Paralel

42 42

43 Pipelining ve paralelleştirme daha az saat çevriminde daha çok iş yaparak işlemi hızlandırır. Sabit bir saat çevrimi için aşağıda bahsedilen 3 yapısal özellik hızı 8 kat artırır. 1. Chip içerisinde çarpma + toplama işlemi pipeline ile gerçeklenirse, ara bir bellek referansı gerekmeyeceğinden çıkış hızı ikiye katlanır 2. Komut alma ve işleme 1 çevrimde gerçekleştirilirse hız ikiye katlanacaktır. 3. Çift bellek yapısı nedeniyle x ve y operandları ayrı ayrı buslardan girişlere uygulanacağından buda hızı ikiye katlar. Örneğin bir FIR filtrede veri (x) ve katsayılar (y) tek bir saat çevriminde yüklenir ve işlenir. Aynı olay FFT de veri ve döndürme faktörü çarpanları içinde geçerlidir. 43

8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ

8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ 1 8. MİKROİŞLEMCİ MİMARİSİ Gelişen donanım ve yazılım teknolojilerine ve yonga üreticisine bağlı olarak mikroişlemcilerin farklı komut tipleri, çalışma hızı ve şekilleri vb. gibi donanım ve yazılım özellikleri

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Dersin Amacı Mikroişlemciler Mikrodenetleyiciler PIC Mikrodenetleyiciler Micro BASIC Programlama Kullanılacak Programlar MSDOS DEBUG PROTEUS

Detaylı

Von Neumann Mimarisi. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1

Von Neumann Mimarisi. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Von Neumann Mimarisi Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar 1 Sayısal Bilgisayarın Tarihsel Gelişim Süreci Babage in analitik makinası (1833) Vakumlu lambanın bulunuşu (1910) İlk elektronik sayısal bilgisayar

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler

Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Mikrobilgisayar Sistemleri ve Assembler Bahar Dönemi Öğr.Gör. Vedat MARTTİN Konu Başlıkları Mikrobilgisayar sisteminin genel yapısı,mimariler,merkezi işlem Birimi RAM ve ROM bellek özellikleri ve Çeşitleri

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1

MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 MİKROİŞLEMCİLER 1 Ders 1 Ders Kitabı: The 80x86 IBM PC and Compatible Computers Assembly Language, Design, and Interfacing Muhammad ali Mazidi, Janice Gillipsie Mazidi Öğr.Gör. Mahmut YALÇIN 09.03.2011

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Processor organization Register organization Instruction cycle 2 Processor organization İşlemci

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Mimariye Giriş. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Mimariye Giriş Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Ders Bilgileri Not Değerlendirmesi: Pop-up Quiz/Ödev : % 20 Ara Sınav : % 30 Final : % 50 Ders İçeriği Temel Bilgisayar Mimarisi

Detaylı

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ İçerik Mikroişlemci Sistem Mimarisi Mikroişlemcinin yürüttüğü işlemler Mikroişlemci Yol (Bus) Yapısı Mikroişlemci İç Veri İşlemleri Çevresel Cihazlarca Yürütülen İşlemler

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Donanım performans kriterleri Eş zamanlı çalışma Güç tüketimi Yazılım performans kriterleri

Detaylı

Mikroçita. Mikroçita Rapor 2:

Mikroçita. Mikroçita Rapor 2: Mikroçita Rapor 2: İşlemci projemizle ilgili olarak hazırlamış olduğumuz bu ikinci raporda öncelikli olarak vhdl kullanarak tasarladığımız işlemcimizin genel çalışmasını ilk rapora göre daha ayrıntılı

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genel Bilgiler Öğretim üyesi : Prof. Dr. M. Ali Akcayol Ofis : Gazi Ünv., Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir?

Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded(Gömülü)Sistem Nedir? Embedded Computing System de amaç; elektronik cihaza bir işlevi sürekli tekrar ettirmektir. Sistem içindeki program buna göre hazırlanmıştır. PC lerde (Desktop veya Laptop)

Detaylı

DERS 1 GİRİŞ İÇERİK - PIC DSP

DERS 1 GİRİŞ İÇERİK - PIC DSP DERS 1 GİRİŞ İÇERİK Mekanik Bilgisayarlar Elektronik Bilgisayarlar Mikroişlemciler Mikroişlemci Uygulama Alanları Mikroişlemci Türleri Mikrodenetleyiciler - PIC DSP İşlemciler TMS32C6000 Ders 1, Slayt

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Komut Seti Mimarisi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Komut Seti Mimarisi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Komut Seti Mimarisi Bilgisayarın hesaplama karakteristiklerini belirler. Donanım sistemi mimarisi ise, MİB(Merkezi İşlem Birimi),

Detaylı

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR BİLGİSAYAR CPU, bellek ve diğer sistem bileşenlerinin bir baskı devre (pcb) üzerine yerleştirildiği platforma Anakart adı verilmektedir. Anakart üzerinde CPU, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, çipsetler,

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Program Kavramı Bilgisayardan istenilen işlerin gerçekleştirilebilmesi için gereken işlem dizisi

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi Mikroişlemcilerin Tarihi Gelişimi Mikroişlemcilerin tarihi gelişimlerini bir kerede işleyebildikleri bit sayısı referans alınarak dört grupta incelemek

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR Bilgisayar Mimarisi Anahatlar ve Mimariye Giriş Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Yardımcı Kaynaklar Computer organization and architecture : principles

Detaylı

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi

Ders - 1. BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ. Ders Hakkında. Ders İzlencesi Ders - 1 BİL 221 Bilgisayar Yapısı GİRİŞ Ders Hakkında Ders İzlencesi Bilgisayar Sınıfları Kişisel Bilgisayarlar$ Genel amaçlı, çok çeşitli yazılımlar$ Performans - maliyet ödünleşmesi hedeflenir$ Sunucular$

Detaylı

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir.

Bilgisayara Giriş. Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayara Giriş Bilgisayarlar ilk geliştirilmeye başlandıklarından bugüne kadar geçen süre içerisinde oldukça değişmişlerdir. Bilgisayarın Gelişimi Bilgisayarlar daha hızlı hesap yapmak için geliştirilen

Detaylı

ncü Bilgi İşleyen Makine Olarak Beyin Beyin 2005 Albert Long Hall, Boğazi

ncü Bilgi İşleyen Makine Olarak Beyin Beyin 2005 Albert Long Hall, Boğazi Bilgisayar ve Beynin Karşılaştırmalı Evrimi Bilgi Đşleyen Makina Olarak Beyin - 3 23-24 Aralık 2005 Boğ, Đstanbul M. Ufuk Çağlayan Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Boğ 24 Aralık 2005 Motivasyon Bilgisayar

Detaylı

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Elektronik öncesi kuşak Elektronik kuşak Mikroişlemci kuşağı Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 Bilgisayar Tarihi Elektronik Öncesi Kuşak

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu

Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması. Sinan Doğan, Esra Beyoğlu Çok İşlemcili Yapılarda Sinyal İşleme Yazılımlarının Geliştirilmesi Uygulaması Sinan Doğan, Esra Beyoğlu ASELSAN A.Ş., REHİS Grubu, Ankara 16 Nisan 2009 1 1 İçerik Sinyal İşleme Yazılımları Çok İşlemci

Detaylı

İşlemci Tasarımı ve Aşamaları

İşlemci Tasarımı ve Aşamaları İşlemci Tasarımı ve Aşamaları Yazar: Erman Üret (ermanuret@gmail.com) Çalışmamıza işlemcilerin sınıflandırılması ile başlayacağız. Daha sonraki aşamalarda, bu kısımda anlatılan yapılar kullanılarak işlemci

Detaylı

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş

BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş C ile 8051 Mikrodenetleyici Uygulamaları BÖLÜM 2 8051 Mikrodenetleyicisine Giriş Amaçlar 8051 mikrodenetleyicisinin tarihi gelişimini açıklamak 8051 mikrodenetleyicisinin mimari yapısını kavramak 8051

Detaylı

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG2109 BİLGİSAYAR DONANIMI DERS 3 Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Haftanın Konuları Giriş İşlemciler İşlemci Tarihçesi İşlemci Parametreleri Saat Hızı Komut Seti Cache Bellek Bus Giriş Bir mikroişlemci bağımsız

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ

BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ BİLGİSAYAR MİMARİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR DÖNEM PROJESİ P6 MİMARİSİ MUSTAFA ÇAYIR 704062001 İÇİNDEKİLER 1. Intel İşlemcilerinin Tarihi Gelişimi... 3 2. X86 Komut Kümesi... 5 2.1. X86 Yazmaçları... 5 2.2.

Detaylı

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama 1. Hafta Mikroişlemcilere Giriş Doç. Dr. Akif KUTLU Yrd. Doç. Dr. Ahmet ÖZCERİT akutlu@sdu.edu.tr aozcerit@sakarya.edu.tr Ders web sitesi: http://www.8051turk.com/

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

(Random-Access Memory)

(Random-Access Memory) BELLEK (Memory) Ardışıl devreler bellek elemanının varlığı üzerine kuruludur Bir flip-flop sadece bir bitlik bir bilgi tutabilir Bir saklayıcı (register) bir sözcük (word) tutabilir (genellikle 32-64 bit)

Detaylı

EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ

EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ EEM 306 Mikroişlemciler ve Lab. Doç.Dr. Mehmet SAĞBAŞ Sayısal Sistemler ASIC (Application Specific Integrated Circuits) Belirli bir işlev için tasarlanırlar Performansları yüksektir Maliyetleri yüksektir

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerde Kullanılan Yeni Teknolojiler ve Mikroişlemcilerin Rakipleri

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerde Kullanılan Yeni Teknolojiler ve Mikroişlemcilerin Rakipleri MİKROİŞLEMCİLER MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerde Kullanılan Yeni Teknolojiler ve Mikroişlemcilerin Rakipleri Mikroişlemcilerde Kullanılan Yeni Teknolojiler Mikroişlemcilerin performanslarının arttırılmasına

Detaylı

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın İçerik Giriş Çalişmanın Amacı Mikroişlemciye Hata Enjekte Etme Adımları Hata Üreteci Devresi

Detaylı

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?...

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... İçerik Düzeni Entegre Tanımı Entegre Seviyeleri Lojik Aileler Datasheet Okuma ENTEGRE TANIMI Entegreler(IC) chip adı da verilen,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama

Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama Mikrobilgisayar Mimarisi ve Programlama 2. Hafta Bellek Birimleri ve Programlamaya Giriş Doç. Dr. Akif KUTLU Ders web sitesi: http://www.8051turk.com/ http://microlab.sdu.edu.tr Bellekler Bellekler 0 veya

Detaylı

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması

Adres Yolu (Address Bus) Bellek Birimi. Veri Yolu (Databus) Kontrol Yolu (Control bus) Şekil xxx. Mikrodenetleyici genel blok şeması MİKRODENETLEYİCİLER MCU Micro Controller Unit Mikrodenetleyici Birimi İşlemci ile birlikte I/O ve bellek birimlerinin tek bir entegre olarak paketlendiği elektronik birime mikrodenetleyici (microcontroller)

Detaylı

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir.

8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit mikroişlemcilerdir. Bölüm 9: 8086 nın Bacak Bağlantısı ve İşlevleri 8086 & 8088 her iki işlemci 40-pin dual in-line (DIP) paketinde üretilmişlerdir. 8086, 16-bit veri yoluna (data bus) 8088 ise 8- bit veri yoluna sahip16-bit

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Bellekler 1 Bellekler Ortak giriş/çıkışlara, yazma ve okuma kontrol sinyallerine sahip eşit uzunluktaki saklayıcıların bir tümdevre içerisinde sıralanmasıyla hafıza (bellek) yapısı elde edilir. Çeşitli

Detaylı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı MALTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSİĞİ BÖLÜMÜ BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı Öğrenci Adı Soyadı : Öğrenci no : Akademik yıl : 2015-2016 Dönem : Güz Tarih : 4.11.2015 Sınav yeri : MZ-4 Sınav

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

İŞLEMCİLER. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Aktaş

İŞLEMCİLER. Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Aktaş İŞLEMCİLER Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ali Aktaş 1.1. İşlemcinin Görevi İşlemcinin görevi nedir? Bilgisayarın beyni İşlemciyi anlamanız sizi hem mesleğinizde daha yeterli yaparken hem de bilinçli bir tüketici

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri

Bilgisayar Sistemleri Bilgisayar Sistemleri Bilgiyi giriş olarak alan, bunu belli bir kurala göre işleyen ve sonucu çıktı olarak veren sisteme basit olarak bilgisayar denir. Makine olarak tanımlanan bilgisayar, veriyi belli

Detaylı

Bir analitik cihaza bir bilgisayar takılması için en az iki neden vardır: Ölçmelerin kısmen veya tamamen otomatikleştirilmesi.

Bir analitik cihaza bir bilgisayar takılması için en az iki neden vardır: Ölçmelerin kısmen veya tamamen otomatikleştirilmesi. 1 MİKROBİLGİSAYARLAR VE MİKROİŞLEMCİLER Enstrümantal Analiz, Digital Elektronikler Mikrobilgisayarlar ve mikroişlemciler pek çok modern laboratuvar cihazının ayrılmaz bir parçası olmuşlardır. Bunlar çalışma

Detaylı

Mikrobilgisayar Donanımı

Mikrobilgisayar Donanımı KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ BĠLGĠSAYAR MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MĠKROĠġLEMCĠ LABORATUARI Mikrobilgisayar Donanımı 1. GiriĢ Bu deneyde 16 bit işlemci mimarisine dayalı 80286 mikroişlemcisini kullanan DIGIAC

Detaylı

Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması

Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması Sanal Makineler ve Linux Konteynerlerin Performans Karşılaştırması Emre Can YILMAZ 1, Recai OKTAŞ 2 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı, Samsun

Detaylı

MC6800. Veri yolu D3 A11. Adres yolu A7 A6 NMI HALT DBE +5V 1 2. adres onaltılık onluk 0000 0. 8 bit 07FF 2047 0800 2048. kullanıcının program alanı

MC6800. Veri yolu D3 A11. Adres yolu A7 A6 NMI HALT DBE +5V 1 2. adres onaltılık onluk 0000 0. 8 bit 07FF 2047 0800 2048. kullanıcının program alanı GİRİŞ Günümüzde kullanılan bilgisayarların özelliklerinden bahsedilirken duyduğumuz 80386, 80486 Pentium-III birer mikroişlemcidir. Mikroişlemciler bilgisayar programlarının yapmak istediği tüm işlerin

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU

Yrd. Doç. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU Yrd. Doç. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU Kaynakça; Interfacing PIC Microcontrollers Embedded Design by Interactive Simulation, Martin BATES, PIC Microcontroller and Embedded Systems, Muhammed Ali Mazidi, www.cobanoglu.wikispaces.com

Detaylı

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER DENEY 3 GİRİŞ Bu deneyde kurulacak devreler ile işaretsiz ve işaretli ikili sayılar üzerinde aritmetik işlemler yapılacak; işaret, elde, borç, taşma kavramları incelenecektir.

Detaylı

BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER. 1. Genel Tanıtım. 2- WAIT işaretinin üretilmesi

BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER. 1. Genel Tanıtım. 2- WAIT işaretinin üretilmesi K TÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Mikroişlemciler Laboratuarı BEKLEMELĐ ÇALIŞMA VE ZAMAN SINIRLI ĐŞLER 1. Genel Tanıtım CPU lar bazı çevre birimlerine göre daha hızlı çalışabilir

Detaylı

Mikrobilgisayar ve Assembler

Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Öğr. Gör. Serkan KORKMAZ 2011 - Birecik MYO 1 Mikrobilgisayar ve Assembler Mikrobilgisayar ve Assembler Bilgisayar Nedir? 2 Mikrobilgisayar ve

Detaylı

1. İŞLEMCİLER 1.2. İşlemcinin Görevi 1.3. İşlemcinin Yapısı

1. İŞLEMCİLER 1.2. İşlemcinin Görevi 1.3. İşlemcinin Yapısı 1. İŞLEMCİLER İşlemci- CPU (Central Processing Unit-Merkezi İşlem Birimi-MİB), bilgisayarın beyni olarak tanımlanır. Bu tanımlama, işlemcinin önemini belirtmek için söylenir. Bugün piyasada çeşitli işlemciler

Detaylı

BİLGİSAYAR VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

BİLGİSAYAR VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ BİLGİSAYAR VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1 BİLGİSAYAR NEDİR? Giriş birimleri ile dış dünyadan aldıkları veriler üzerinde aritmetiksel ve mantıksal işlemler yaparak işleyen ve bu işlenmiş bilgileri çıkış birimleri

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı

Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı Sunucu Bilgisayarlarda Kullanılan CISC ve RISC İşlemcilerin Performans Karşılaştırımı Aylin Kantarcı Ege Üniversitesi Akademik Bilişim 2015 Eskişehir, 2015 GİRİŞ CISC işlemciler Geriye uyumluluk Karmaşık

Detaylı

~BĠLGĠSAYAR DONANIMI~

~BĠLGĠSAYAR DONANIMI~ ~BĠLGĠSAYAR DONANIMI~ 03.10.2011 Yrd. Doç. Dr. Nuray Gedik GEÇEN HAFTA Bilgi çağı gereksinimleri Ekonomiye etki eden kaynaklar Tabi kaynaklar, iş, para ve BĠLGĠ Bilgi nedir? Veri nedir? Bilgisayar okuryazarlığı

Detaylı

İŞLEMCİLER İŞLEMCİLER

İŞLEMCİLER İŞLEMCİLER İŞLEMCİLER İŞLEMCİLER ÖN BİLGİLER 2 lik Taban ve 10 luk taban 10 luk taban dan 2 lik tabana geçme 2 lik tabandan 10 luk tabana geçme 16 lık taban ve 10 luk taban 10 luk taban dan 16 lık tabana geçme 16

Detaylı

Öğr. Gör. Özkan CANAY

Öğr. Gör. Özkan CANAY İşlemciler Öğr. Gör. Özkan CANAY Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Öğr. Gör. Özkan CANAY a aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır.

Detaylı

Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU

Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU Öğr.Gör. Dr. Bülent ÇOBANOĞLU B 'Bilgisayar' terimi, latincede hesaplamak anlamına gelen 'computere' kelimesinden üretilen 'computer' sözcüğünün Türkçe'ye çevrilmesinden gelmektedir. Bilgisayar sistemleri

Detaylı

NEDEN 8051. 8051 & ADuC8xx EĞİTİM NOTLARI Bölüm-2 Selim Dilmaç Neden 8051

NEDEN 8051. 8051 & ADuC8xx EĞİTİM NOTLARI Bölüm-2 Selim Dilmaç Neden 8051 NEDEN 8051 8051 ailesi, INTEL firması tarafından 1980 lerin başında piyasaya sunulan dünyanın en popüler 8-bit mikrokontrolör ailesidir. INTEL den sonra, bu MCU (Micro Controller Unit) ailesi ile uyumlu

Detaylı

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ

TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ TELSİZ SİSTEM ÇÖZÜMLERİNDE RAKİPSİZ TEKNOLOJİ! SIMULCAST GENİŞ ALAN KAPLAMA TELSİZ SİSTEMİ Prod-el tarafından telsiz pazarı için sunulan ECOS (Extended Communication System- Genişletilmiş Haberleşme Sistemi)

Detaylı

Bilgisayar aldığı komutlar uyarınca veri işleyerek problem çözen otomatik elektronik aygıtların ortak adıdır.

Bilgisayar aldığı komutlar uyarınca veri işleyerek problem çözen otomatik elektronik aygıtların ortak adıdır. Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler üzerinde aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemleri yaparak sonuçları çıktı birimlerine gönderen elektronik bir alettir. Bilgisayar çok hızlı işlem

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Komut çalıştırma özellikleri Büyük register file kullanımı Compiler tabanlı register

Detaylı

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Öğr. Gör. M. Ozan AKI r1.0 Algoritmalar (Algorithms) Algoritma, bir problemin çözümünü sağlayan ancak deneme-yanılma ve sezgisel çözüme karşıt bir

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri ANAKARTLAR Anakartlar, bilgisayarların temel donanım elemanıdır. Bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların iletişimini sağlayan elektronik devredir. Anakartın Bileşenleri 1-Yonga

Detaylı

BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ

BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ Hesaplama, saklama gibi çeşitli işlemler amacıyla bilgisayara verilen sayı, yazı, resim, ses, ölçüm vb. değerlerden oluşan her türlü sayısal, alfasayısal bilgiler veri olarak adlandırılmaktadır.

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

MİKRODENETLEYİCİLER. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

MİKRODENETLEYİCİLER. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL MİKRODENETLEYİCİLER Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL DERSİN AMACI Mikroişlemciler Mikroişlemcilerin Yapısı Mikrodenetleyiciler PIC mikrodenetleyiciler KULLANILACAK PROGRAMLAR PROTEUS ISIS 7 PROF Micro BASIC EDITOR

Detaylı

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak

Bölüm 4. Sistem Bileşenleri. Bilgisayarı. Discovering. Keşfediyorum 2010. Computers 2010. Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Bileşenleri Bilgisayarı Discovering Keşfediyorum 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Sistem Sistem, bilgisayarda veri işlemek amacıyla kullanılan elektronik bileşenleri

Detaylı

Mikroişlemciler. Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu

Mikroişlemciler. Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu Mikroişlemciler Alper Bayrak Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu 2014 Sunuma Genel Bakış Sunuma Genel Bakış I 1 Mikroişlemci Mikroişlemci Nedir? Mikroişlemci İç Yapısı 2 Mikrodenetleyici Mikrodenetleyici

Detaylı

FPGA Kullanarak 16 Bitlik Mikroişlemci Tasarımı Designing of a 16 bit Microprocessor by Using FPGA

FPGA Kullanarak 16 Bitlik Mikroişlemci Tasarımı Designing of a 16 bit Microprocessor by Using FPGA FPGA Kullanarak 16 Bitlik Mikroişlemci Tasarımı Designing of a 16 bit Microprocessor by Using FPGA Emre ÖZTÜRK, Herman SEDEF Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Yıldız Teknik Üniversitesi emre.ytu@gmail.com

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

GMB 103 Bilgisayar Programlama. 1. Bilgisayar Tarihi

GMB 103 Bilgisayar Programlama. 1. Bilgisayar Tarihi GMB 103 Bilgisayar Programlama 1. Bilgisayar Tarihi Yrd.Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü isonmez@omu.edu.tr

Detaylı

HDL Dilleri VHDL. Son olarak, spesifik ASIC teknolojisi için devrenin yerleşimi netlist tanımlamalarından gelen diğer araçlarla oluşturulmuş olunur.

HDL Dilleri VHDL. Son olarak, spesifik ASIC teknolojisi için devrenin yerleşimi netlist tanımlamalarından gelen diğer araçlarla oluşturulmuş olunur. HDL Dilleri HDL(Donanım Tanımlama Dili); tasarımın, HDL dillerinden her hangi bir tanesinin kullanılarak yapılmasıdır. HDL bir donanım parçasını modellemek için kullanılan yazılım dilidir. VHDL ile Verilog

Detaylı

KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU

KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU 14.07.2008 Ankara İçindekiler İçindekiler... 2 Giriş... 3 Kasırga Birimleri... 3 Program Sayacı Birimi... 3 Bellek Birimi... 3 Yönlendirme Birimi... 4 Denetim Birimi... 4 İşlem

Detaylı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı DEPOLAMA 1. Hafıza Depolama Araçları 2. Hafıza Çeşitleri 3. Hafıza Ölçümü 4. Bilgisayar Performansı HAFIZA DEPOLAMA ARAÇLARI HARDDİSK ZİPDİSK SSD BELLEK KARTLARI(SD,CF,MMC,MS) FLASH DİSK CD DVD ROM DİSKET

Detaylı

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER

MİKROBİLGİSAYAR SİSTEMLERİ VE ASSEMBLER BÖLÜM 4 INTEL AİLESİNİN 32 BİTLİK MİKROİŞLEMCİLERİ 4.1 80386 MİKROİŞLEMCİSİ Intel in ilk 32 bitlik mikroişlemcisi 80386 dır.bu işlemci diğer x86 işlemcileri gibi, 8086ve 80286 programlarını hiçbir değişiklik

Detaylı

1. HAFTA TBT181. Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr

1. HAFTA TBT181. Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr 1. HAFTA TBT181 Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK ekmelsulak@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Genel Bilgiler...

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ 1. 8 bitlik Okunur Yazılır Bellek (RAM) Her biri ayrı adreslenmiş 8 adet D tipi flip-flop kullanılabilir. RAM'lerde okuma ve yazma işlemleri CS (Chip Select), RD (Read), WR (Write) kontrol sinyalleri ile

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 5(1) (2009) Available online at www.e-lse.org Traffic Signaling with Sensor and Manual Control Sıtkı AKKAYA Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik

Detaylı

Ege MYO Bilgisayar Donanım Ders Notları

Ege MYO Bilgisayar Donanım Ders Notları EKRAN KARTI Ekran kartı, mikroişlemcide (CPU) işlenen verileri monitörde görüntülenmesini sağlayan arabirimdir. Ekran modülü anakart üzerine yerleşik olabileceği gibi genişleme yuvalarına bağlanabilmektedir.

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

SAYISAL ĐŞARET ĐŞLEYĐCĐLER VE UYGULAMALARI. Yard. Doç Dr. Ünal Küçük

SAYISAL ĐŞARET ĐŞLEYĐCĐLER VE UYGULAMALARI. Yard. Doç Dr. Ünal Küçük SAYISAL ĐŞARET ĐŞLEYĐCĐLER VE UYGULAMALARI Yard. Doç Dr. Ünal Küçük 1 TARĐHSEL GELĐŞĐM 1978 Intel, 2920 analog işaret işleyicisini tanıttı. Üzerinde bir ADC ve DAC vardı. 1979 AMI S2811, bir işlemci çevre-birimi

Detaylı

1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 1. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları 1. Bilgisayara Giriş Bilgisayar Nedir? Bilgisayar ile Neler Yapabiliriz? Yeni Bilgisayar

Detaylı