HIV. HIV nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar. Dr. Asuman nan. Özet. Summary DERG S 2006; 9(4)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HIV. HIV nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar. Dr. Asuman nan. Özet. Summary DERG S 2006; 9(4)"

Transkript

1 TÜRK AIDS nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar Dr. Asuman nan Haydarpafla Numune E itim ve Araflt rma Hastanesi nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji Klini i Özet Son y llarda edinsel immun yetmezlik sendromu (AIDS) ile iliflkili hastal klar, f rsatç infeksiyonlar ve komplikasyonlarda dramatik bir azalma gözlenmesine ra men, infeksiyonu ile daha uzun süre yaflayan bireylerde gerek infeksiyonu ve gerekse antiretroviral tedavi ile iliflkili metabolik komplikasyonlarda art fl ortaya ç kmaktad r. infeksiyonu yönetimini zorlaflt ran metabolik bozukluklar içinde en önemlileri, vücut ya yeniden da l m (lipoatrofi, lipohipertrofi), glikoz metabolizma bozukluklar, serum lipid (kolesterol, trigliserid) anomalileri, laktik asidoz ve kemik bozukluklar d r. Anahtar Kelimeler: infeksiyonu, Antiretroviral tedavi, Metabolik komplikasyonlar. Summary Although the prevalence of AIDS-related illnesses, opportunistic infections, and complications have decreased dramatically; nowadays, the prolongation of life with ART and increasing duration of exposure to antiretroviral agents throughout a patient s lifetime, and infection itself may cause to an increase in incidence of the metabolic complications. The important abnormalities that complicate the management of infection include body fat redistribution (lipoatrophy, lipohypertorphy), dysregulation of glucose metabolism, serum lipid abnormalities, lactic acidemia, and bone disorders. Keywords: infection, antiretroviral therapy, metabolic complications. 104

2 nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar Etkin antiretroviral tedaviye ba l olarak, insan immunyetmezlik virus () infeksiyonu, art k ölümcül de il kronik bir hastal k olarak kabul edilmektedir. ile infekte genç hastalarda yaflam beklentisi 1990 l y llarda ortalama 9.1 iken günümüzde bu süre y ld r. Son y llarda edinsel immun yetmezlik sendromu (AIDS) ile iliflkili hastal klar, f rsatç infeksiyonlar ve komplikasyonlarda dramatik bir azalma gözlenmesine ra men, infeksiyonu ile daha uzun süre yaflayan bireylerde gerek infeksiyonu ve gerekse antiretroviral tedavi ile iliflkili metabolik komplikasyonlarda art fl ortaya ç kmaktad r (1). Bu komplikasyonlar n geliflmesinde, kontrol edilemeyen infeksiyonu ile iliflkili immun aktivasyon, inflamasyon, koagülasyon gibi faktörlerin yan s ra, antiretroviral tedavi ve persistan ba fl kl k yetmezli i rol oynamaktad r. infeksiyonu yönetimini zorlaflt ran metabolik bozukluklar içinde en önemlileri, vücut ya yeniden da l m (lipodistrofi), glikoz metabolizma bozukluklar, serum lipid (kolesterol, trigliserid) anomalileri, laktik asidoz ve kemik bozukluklar d r (1,2). Lipodistrofi ile iliflkili lipodistrofi, vücut ya da l m nda de ifliklikler (lipoatrofi ve lipohipertrofi) ve metabolik bozukluklar (insülin direnci ve dislipidemi) ile karakterize bir sendromdur (3). Antiretroviral alan olgularda tedavinin birinci y l nda %10, ikinci y l ndan sonra ise %83 oran nda görülmektedir. Oluflan vücut flekil bozukluklar hastalar n yaflam standard ve antiretroviral tedaviye uyumunu etkilemekte ve yine bu hastalarda kardiyovasküler hastal k riskinde art fl oldu u bildirilmektedir (2,3). Lipoatrofi Lipoatrofi /AIDS hastal nda en s k görülen morfolojik bozukluktur. Yüz, kalça ve ekstremitelerde, deri alt ya dokusunda azalma ve sonuçta bacak ve kol venlerinde belirginleflme ile karakterizedir (3). Konak ile ilgili risk faktörleri, hastal - n evresi düflük CD4+ hücre say s, hastal n süresi, ileri yafl ve düflük vücut kitle indeksidir (4). Lipoatrofili olgularda, plasma leptin ve adinopektin düzeyleri çok düflük olarak bulunmufl, özellikle leptin düzeyinin subkütanöz ya doku içeri inin belirlenmesinde bir gösterge olarak kullan labilece- i bildirilmifltir (5). Nükleozid revers transkriptaz enzim inhibitörlerinin (NRT ), mitokondriyel gama polimeraz inhibisyonu yaparak mitokondriyel fonksiyonlar bozdu u ve sonuçta lipoatrofiye yol açt düflünülmektedir (3). Özellikle stavudin, daha az s kl kta zidovudin lipoatrofi ile iliflkilidir (6,7). Tan da antropometrik ölçümler (bel, bacak, kar n çevresinin ölçümü) ilk basamakta yer almakla birlikte, subkütanöz doku- visseral ya ayr m nda yard mc olamamaktad r. Dual X-ray absorbsiyometri (DEXA) bölgesel vücut kompozisyonunu belirlemek amac yla çal flmalarda kullan lm flt r. Bu tetkik ile subkütanöz, visseral ya ayr m yap - lamamakta, ancak uyluk ya ile ense ya karfl laflt r labilmektedir. Komputerize tomografi visseral ya ve kantitatif subkütanöz ya de erlendiriminde kullan labilir. Vücut kitle indeksi ile ya d fl vücut kitlesi de erlendirilebilir, ancak ya da l - m belirlenemez. DEXA ve komputerize tomografinin klinik pratikte rutin kullan m önerilmemektedir (2,3). Lipoatrofinin önlenmesi için stavudin veya zidovudinin kullan lmamas veya baflka bir rejime de ifltirilmesi gerekmektedir. Tedavide, kullan - lan antiretrovirallerin de ifltirilmesi denenmifl olup, stavudin veya zidovudinin, abakavir veya tenofovire de ifltirilmesi ile ciltalt ya dokusunda k smi düzelme oldu u ve toplam ekstremite ya- nda y lda yaklafl k gram art fl görüldü- ü saptanm flt r. NRT içermeyen rejimler kullan ld nda ise toplam ekstremite ya nda y lda yaklafl k gram art fl belirlenmifltir. Ancak bu tedavilerin de farkl toksisite riskleri içerdi i unutulmamal d r (8-12). Lipoatrofi tedavisinde, insülin duyarl l n artt ran ajanlar n etkin olduklar na dair yeterli kan t yoktur ve yeni komplikasyonlara neden olabilirler. Bunlardan piaglitazon, stavudin kullanmayan olgularda yararl olabilir, rosiglitazon ise kan ya lar n ve iskemik kalp hastal riskini artt rmaktad r. Yüz atrofisi için cerrahi yaklafl m ve otolog ya, polilaktik asit ve polimetakrilat gibi dolgu maddeleri önerilmektedir. Bu tedaviler hastalar n bir k sm nda ve k sa bir dönem için fayda sa lamaktad r (2,13). Lipohipertrofi Santral obesite, dorsoservikal bölgede ya birikimi, visseral ya dokusunda art fl, jinekomasti, bel TÜRK AIDS enfeksiyonu yönetimini zorlaflt ran metabolik bozukluklar n bafl nda lipodistrofi, glikoz metabolizma bozukluklar, serum lipid anomalileri, laktik asidoz ve kemik bozukluklar gelmektedir. Ì 105

3 TÜRK AIDS 106 nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar ve kar n çevresi/kalça oran nda art fl olarak tan mlanmaktad r. Antiretroviral tedavi ile iliflkili risk faktörleri, tedavinin süresi ve proteaz inhibitörü (P ) kullan m ; konakç faktörleri yafl ve kad n cinsiyet; ile iliflkili risk faktörleri ise hastal n ciddiyeti, yüksek viral yük, düflük CD4+ hücre say s d r (4). Lipohipertrofinin önlenmesinde kan tlanm fl bir yöntem bulunmamaktad r. S k kilo al p vermenin engellenmesi visseral ya lanmay azaltmaktad r. Diyet ve egzersizin visseral adipoziteyi azaltt -, ancak ciltalt lipoatrofide kötüleflmeye yol açabildi i bilinmektedir. Lipohipertrofisi olan obez olgularda, diyet ve egzersizin, insülin direnci ve kan ya lar nda iyileflme sa lad na dair k s tl veri bulunmaktad r. Büyüme hormonunun, visseral ya dokusunu azaltt, ancak subkütanöz lipoatrofiyi ve insülin direncini kötülefltirebildi i gösterilmifltir (2,13). Yeni bir geliflme olarak, bir büyüme hormon salg lay c faktör olan tesamorelin, lipodistrofi tedavisi için onay alm flt r (14). Metformin ise, insülin direnci olanlarda ya dokusunu azaltmakta, ancak ciltalt lipoatrofiyi kötülefltirme riski bulunmaktad r (15). Cerrahi müdahale lokalize lipom ve bufalo hörgücü için, seçilmifl olgularda düflünülebilir. Etki süresi de iflken olup; tekrarlama oran bir seride 1/18, baflka bir seride 5/10 olarak bildirilmifltir (16,17). nsülin Direnci nsülin direnci ile infekte olgularda s kt r, lipodistrofi sendromu ile iliflkilidir, diyabet ve kardiyovasküler hastal k (KVH) riskini artt rmaktad r. ile infekte olgular n, %0.5-%6 s nda diyabetes mellitus, %15-20 sinde glikoz tolerans testinde bozulma saptanmaktad r (2). Antiretroviral tedavi alan erkek olgularda diyabet riskinin dört kat artt gösterilmifltir (18). ile infekte gebelerin %38 inde glikoz tolerans testinde bozulma oldu u, %9 unda diyabet geliflti i; P alan ve almayan olgular aras nda ise fark gözlenmedi i bildirilmifltir. Bu oranlar normal gebe popülasyonu ile k yasland nda belirgin olarak yüksektir. HCV infeksiyonu olan olgularda, ile infekte olgularla k yasland nda hiperglisemi geliflme riski 5 kat fazlad r (2). Obesite, genetik, yafl, kolesterol ve trigliserid yüksekli i gibi geleneksel risk faktörlerinin yan s ra antiretroviral tedavi ve infeksiyonu ile iliflkili faktörler insülin direncinde rol oynamaktad r. ile infekte olgularda, insülin direnci geliflmesinde etki eden faktörler, vücut kitle indeksi, rk (ispanyol ve siyah rk), ileri yafl, hepatit C, ailede diyabet öyküsü ve düflük CD4+ hücre say s d r (19). P lerinin insülin direnci oluflumuna direkt etkileri, kas ve ya hücrelerine glikoz tafl yan ana tafl y c olan GLUT-4 inhibisyonu (indinavir, lopinavir/ritonavir) ve adipojenik proteinleri de ifltirerek adipozitlere glukoz geri al n m n n bozulmas yoluyla olmaktad r. Timidin analo u NRT lerinin (stavudin, zidovudin) direkt etkileri ise olas mitokondriyel toksisitedir. P ve NRT leri, kas ve karaci erde ya asitleri birikimi ve inflamatuvar sitokinlerin etkileri ile vücut kompozisyon de iflikliklerine yol açarak, indirekt yolla da insülin direncine yol açmaktad rlar. P ile tedavi edilen bireylerin yaklafl k %5 inde klinik hiperglisemi gözlenmektedir. ndinavir, insülin direncine etkisi en fazla olan antiretroviraldir. Di er proteaz inhibitörleri orta derecede etkilidir ve etkileri genellikle geçicidir (1,2). Genel popülasyonda diyabet, kardiyovasküler hastal k (KVH) için iyi tan mlanm fl bir risk faktörüdür. infekte olgularda, diyabetle iliflkisiz olarak, KVH öyküsü risk faktörü iken; KVH öyküsü olmayanlarda ise, diyabet risk tahmini için önemli bir prediktördür (20). Olgular n ço unda, kilo verme, egzersiz ve diyeti içeren yaflam biçimi de ifliklikleri, kan glukoz bozukluklar n n düzeltilmesinde yeterli olmaktad r. Tedavi gerekti inde, insülin duyarl l n artt ran ajanlar kullan labilir. Vücut kitle indeksi 25 in üzerindeyse ve lipoatrofi minimal ise metformin, lipoatrofi belirginse piaglitazon uygun alternatiflerdir. Antiretroviralin de ifltirilmesi di er bir yaklafl md r, örne in P yerine NNRT, stavudin yerine tenofovir uygulanan hastalarda, açl k insülin indeksinde belirgin azalma belirlenmifltir. Di er timidin analog de ifltirme çal flmalar nda ise benzer bir düzelme saptanmam flt r (2,13). Hiperlipidemi ile infekte olgular gittikçe yafllanan bir popülasyon olmaya bafllad ndan, hiperlipidemi gün geçtikçe daha çok önem kazanmaktad r. infeksiyonu seyrinde tromboza e ilim vard r, düflük dansiteli lipoprotein (LDL), yüksek dansiteli lipop-

4 nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar Aç k kan flekeri ( tan s nda, ART bafllang c nda, daha sonra y lda 1) TÜRK AIDS <100 mg/dl mg/dl 126 mg/dl AKfi tekrar 126 mg/dl? 2-saat OGTT Hay r Evet <140 mg/dl mg/dl 200 mg/dl AKfi Y lda 1 *BGT: bozulmufl glukoz tolerans AKfi AKfi/BGT* DM DM Yaflam biçimi de ifliklikleri Yaflam biçimi de ifliklikleri metformin (di er risk faktörleri +) pioglitazone (lipoatrofi +) Yaflam biçimi de ifliklikleri metformin veya pioglitazone fiekil 1: ile infekte olgularda insülin direnci yönetimi. rotein (HDL) kolesterol dengesi bozulmakta ve iliflkili insülin direnci ve visseral ya lanma bu hasta grubunda yak n izlem gerektirmektedir. Etiyolojisinde geleneksel risk faktörlerinin yan s ra, infeksiyonunun kendi etkileri ve ART kullan m yer almaktad r. Ritonavir en fazla, atazanavir en az olmak üzere P leri, stavudin en fazla olmak üzere NRT leri hiperlipidemiye yol açan ilaçlard r (21). Kontrolsüz infeksiyonu olan hastalarda HDL ve LDL kolesterol düflmekte, trigliseridler yükselmektedir (22). serokonversiyonundan önce lipid düzeyleri normal s n rlarda olan hastalarda, serokonversiyondan sonra lipid düzeylerinin azald, antiretroviral tedaviden sonra ise HDL d - fl nda di er lipid düzeylerinin artt saptanm flt r (23). LDL fraksiyonlar ayr ca de erlendirildi inde, AIDS basama nda olan olgularda, aterojenik küçük dansiteli LDL partiküllerinin artt görülmektedir (21). Antiretroviral ilaçlar n lipidler üzerine etkileri incelendi inde; hemen tüm rejimlerde LDL kolesterolün orta derecede yükselme e iliminde oldu u görülmektedir. P lerinin ço u, TG ve HDL d fl kolesterolün yan s ra HDL kolesterolü artt rmaktad r. P kullan m ile total kolesterol, LDL ve trigliseridler tedavinin dördüncü haftas nda yükselip, alt nc ayda pik yapmakta, daha sonra tedavi de ifltirilmeksizin veya lipid düflürücü ilaçlar eklenmeksizin nisbeten normal s n rlarda kalmaktad r (23,24). Lipidler üzerine bu etkiler en fazla ritonavir, en az atazanavir ve darunavir ile ortaya ç kmaktad r (21,25). NNRT leri HDL kolesterol düzeylerini yükseltmektedir. Efavirenz, nevirapine göre LDL ve trigliseridleri daha fazla artt rmaktad r. NRT lerinden stavudin ve zidovudinin, lipidler üzerine daha fazla olumsuz etkileri vard r. Prospektif çal flmalarda, stavudin tedavisinin dördüncü haftas nda insülin direnci ve hiperlipidemi geliflti- i, abacavir ve tenofovir ile tedavi edilenlerde ise bu etkilerin görülmedi i bildirilmifltir (26). Yeni ilaçlardan maraviroc ve raltegravirin lipid düzeyleri üzerine olumsuz etkileri çok azd r (27-29). Hiperlipidemi tedavisinde öncelikle, sigara içimi, hipertansiyon, diyabet, obezite gibi genel kardiyak risk faktörlerin azalt lmas, egzersiz ve diyet önerilmektedir. Antiretroviral tedavinin de ifltirilmesi; P nün daha az sorunlu P veya atazanavire, efavirenz in nevirapine, stavudin veya zidovudinin tenofovire de ifltirilmesi yarar sa lamaktad r. LDL kolesterol hedef de erin üzerinde, serum trigliseridleri mg/dl, LDL d fl kolesterol yüksek Ritonavir en fazla, atazanavir en az olmak üzere P leri, stavudin en fazla olmak üzere NRT leri hiperlipidemiye yol açmaktad r. 107 Ì

5 TÜRK AIDS nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar Açl k lipid ART bafllamadan önce ve 3-6 ay içinde KVH, risk faktörleri 2 den fazla ise, 10 y l için risk faktörleri hesaplanmal d r Diyet ve sigara gibi risk faktörleri düzeltilmelidir Yaflam biçim de iflikliklerine ra men lipidler eflik de eri aflarsa Lipid düflürücü ilaçlar Antiretroviral tedavi de iflikli i LDL-K hedef de erin üzerinde ve TG mg/dl ve non-hdl-k yüksek: STATIN (prevastatin veya atorvastatin) Serum TG >500 mg/dl: FIBRAT (gemifibrozil veya fenofibrat) fiekil 2: infeksiyonlu olgularda hiperlipidemi izlem ve tedavisi. 108 de erlerde ise statinler (pravastatin veya atorvastatin); serum trigliseridi 500 mg/dl de erinin üzerinde ise fibratlar (gemfibrozil veya fenofibrat) önerilmektedir. Ayr ca ezetimib ve omega-3 bal k ya lar tedavide kullan labilecek lipid düflürücü ajanlard r (2,13). Kardiyovasküler Hastal k Geleneksel risk faktörleri (ileri yafl, sigara, hipertansiyon, hiperkolesterolemi), ile infekte olan ve olmayan bireylerde KVH riskini artt rmaktad r. ile infekte olgularda, kardiyovasküler hastal k için risk faktörleri, s ras yla geçirilmifl kardiyovasküler hastal k, diyabet, sigara, erkek cinsiyet, aile öyküsü, hipertansiyon ve yafl olarak belirlenmifltir (30-31). infeksiyonu kronik inflamatuar bir süreçtir, endotelyal disfonksiyona ve aterojenik dislipidemiye yol açmakta, dolay s yla infeksiyonu seyrinde ayr ca KVH riski artmaktad r (26). /AIDS olgular nda miyokard infarktüsü (MI) geçirme riskinin genel popülasyona göre daha yüksek oldu u (3.7/1000 hasta y l ) gösterilmifltir. P kullan m ile M riskinde art fl gözlenirken, (rölatif risk: 1.17/P kullan m y l ); NNRT ile riskin artt na dair bir bulgu saptanmam flt r (33). Antiretroviral tedavi süresi ile KVH insidans nda küçük bir art fl oldu u belirlenmifltir. MI riski, tedavi almayan olgularda 1.4/1000 y l iken, antiretroviral tedavinin alt nc y l nda 6.1/1000 y ld r (34). KVH riski yüksek olarak belirlenen olgular nda, CD4+ say s yüksek bulundu unda tedaviye ara verme stratejisi, sürekli viral supresyon ile k - yasland nda, ilaca ara verilen grupta hastal k progresyonu ve ölüm oranlar n n belirgin olarak artt bildirilmifltir (35). Sonuç olarak, potansiyel kardiyovasküler risk faktörleri ile infekte olgular n tümünde y lda bir kez, antiretroviral tedaviye bafllamadan önce, tedavi de ifltirildi inde ise birinci ve üçüncü aylarda de erlendirilmelidir. ki veya daha fazla geleneksel risk faktörü tafl yan olgularda, risk skorlama sistemleri kullan larak KVH riski hesaplanmal d r. Bunlardan, Framingham skorlama sistemi kullan ld nda, infeksiyonlu olgularda ART ile ilgili tahmin edilen ve gözlenen MI oranlar n n uyumlu oldu u gösterilmifltir (36). KVH riski, olgular n ço unda ART bafllama karar n etkilememeli, risk-yarar de erlendirmesi bafllanacak rejime karar vermede etkili olmal d r. KVH riski, infeksiyonlu olgunun tüm izlemi boyunca göz önünde bulundurulmal, hastalar infeksiyon hastal klar, endokrinoloji ve kardiyoloji uzmanlar n içeren bir ekip taraf ndan de erlendirilmelidir (2,13). Laktik Asidoz Laktik asidemi, serum arteriyel ph s normal s n rlarda iken, serum laktat düzeyinin 2.0 mmol/l üzerinde olmas d r. Antiretroviral tedavi uygulanan ile infekte olgularda s k görülmekte,

6 farkl derecelerde ciddiyet tafl yan klinik tablolara yol açmakta, ço unlukla semptomsuz seyretmektedir. Laktik asidoz ise 2.0 mmol/l üzerinde laktat düzeyi ile birlikte serum ph s n n 7.30 un alt nda olmas d r. Nadir görülen ancak fatal seyreden bir klinik tablodur. Akut veya subakut bafllayabilir, genellikle tedavinin 4. ay nda ortaya ç kar ve ço- unlukla semptomatik seyreder (1,2,13). Laktik asidoza yol açan risk faktörleri, alt aydan uzun süreli NRT kullan m (didanozin>stavudin>zidovudin), HCV veya HBV ile koinfeksiyon, ribavirin kullan m, düflük CD4+ hücre say - s, gebelik, kad n cinsiyet ve obezitedir. Hiperlaktemide, aç klanamayan bulant, kar n a r s, diyare, ALT ve/veya AST yüksekli i, kilo kayb görülürken; asidemi geliflti inde bu tabloya asteni, dispne, aritmi gibi bulgular eklenmektedir. Ciddi olgularda klinik h zla ilerleyebilir, kardiyomyopati, ensefalopati, periferik nöropati, pankreatit, pansitopeni, fulminan karaci er yetmezli i ve kardiyopulmoner flok geliflebilir, mortalite oran %30-60 t r (37). Laktik asidoz tan s alan olgular, serum laktat seviyesinden ba ms z olarak, hastaneye yat r larak izlenmeli, NRT leri kesilmeli ve intravenöz s v deste i sa lanmal d r. Yarar kesin olmamakla birlikte, vitamin deste i olarak B vitamini, riboflavin, tiamin, L-karnitin kullan labilir (13,37). Osteopeni, Osteoporoz, Avasküler Nekroz infeksiyonlu olgularda düflük kemik yo unlu- u saptanma oran %40-83 aras nda de iflir ve bu oran genel popülasyona göre daha yüksektir., immun aktivasyon yoluyla, sitokin sal n m na yol açarak (IL-6 ve TNF, kemik ili i prekürsörlerinin osteoklastlara dönüflümünü artt r r) veya endokrinolojik fonksiyonlardaki de ifliklikler yaparak, kemik mineral dansitesinde azalmaya neden olabilmektedir. Proteaz inhibitörleri sitokrom p450 yi inhibe ederek D vitamininin aktif metabolitlerine dönüflümünü bozmaktad r ve P alanlarda osteopeni ve osteoporoz riski iki kat yüksek bulunmufltur. NRT leri ise mitokondriyel toksisite ve laktat üretiminde art fl nedeniyle kemik bozukluklar na yol açmaktad r. Tenofovir, stavudin, lamivudin ve efavirenz tedavisi alanlarda kemik mineral dansite de ifliklikleri saptanm flt r. Son çal flmalar fl nda tenofovir alan 40 yafl üzeri bireyler veya postmenapozal kad nlarda rutin D vitamini ve kalsiyum deste i uygulanmas gündemdedir (6,38). 40 yafl üzeri hastalarda, osteoporoza ba l k r k riski hesap algoritmas kullan larak, risk hesaplanmal d r. Altm flbefl yafl üzeri postmenapozal kad nlarda, daha genç kad nlarda birden fazla risk faktörü varsa, 50 yafl üzeri hastalarda birden fazla risk faktörü varsa, kemik dansitometre tetkiki yap lmal d r. Dansitometre ile osteopeni saptan rsa, ya da frajilite-k r k öyküsü varsa, bifosfonatlar veya di er medikal tedavi seçenekleri düflünülmelidir. Bifosfonatlar, ile infekte olgularda görülen kemik dansite bozukluklar nda etkili görünmektedir, tedaviye yan t n bir y l süreyle izlenmesi önerilmektedir. Hastalara düzenli egzersiz, uygun kalsiyum, D vitamin al m, sigara ve afl r alkol tüketiminin kesilmesinin yararlar hat rlat lmal d r. Hipogonadizm ve D vitamini eksikli i gibi kemik dansitesini azaltan sekonder nedenler araflt r lmal ve uygun flekilde tedavi edilmelidir (2,38). Avasküler nekroz aç s ndan, bulgusu olmayan bireylerde rutin radyolojik inceleme önerilmemektedir, ancak persistent kalça a r s olan ve standart radyolojik görüntülemeleri normal bulunan hastalarda iki yönlü manyetik rezonans tetkiki tercih edilecek yöntemdir. Semptomatik avasküler nekrozlu ço u olguda eninde sonunda kalça replasman gerekece i bildirilmektedir (2,13). Kaynaklar 1. Lugassy DM, Farmer BM, Nelson LS. Metabolic and hepatobiliary side effects of antiretroviral therapy (ART). Emerg Med Clin N Am 2010;28: Aberg JA, Kaplan JE, Libman H. Primary care guidelines for the managements of persons infected with human immunodeficiency virus : 2009 update by the Medicine Association of the Infectious Disease Society of America. Lin Infect Dis 2009;49: Grinspoon S and Carr A. Cardiovasculer risk and body-fat abnormalities in -infected adults. N Engl J Med 2005;352: Lichtenstein KA. Redefining lipodystrophy syndrome : risks and impact on clinical decision making. JAIDS 2005;39: EstradaV, Serrano-Rios M, Larrad MTM, et al. Leptin and adipose tissue maldistribution in -infected male patients with predominant fat loss trea- TÜRK AIDS enfekte vakalarda düflük kemik yo unlu u saptanma oran %40-83 aras nda de iflir, bu oran genel popülasyona göre daha yüksektir. 109 Ì

7 TÜRK AIDS 110 nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar ted with antiretroviral therapy. JAIDS 2002;29: Gallant JE, Staszewski S, Pozniak AL, et al. Efficacy and safety of tenofovir DF vs stavudine in combination therapy in antiretroviral- naive patients. JA- MA 2004;292: Pozniak AL,Gallant JE, DeJesus E, et al. Tenofovir disoproxil fumarate, emtricitabine, and efavirenz versus fixed-dose zidovudine/lamivudine and efavirenz in antiretroviral-naive patients : virologic, immunologic, and morphologic changes : a 96-week analsis. J Acquir Immun Defic Syndr 2006;43: Moyle GJ, Sabin CA, Cartledge J, et al. A randomized comparative trial of tenofovir DF or abacavir as replacement for a thymidine analogue in persons with lipoatrophy. AIDS 2006;20: Martin A, Smith DE, Carr A, et al. Reversibility of lipoartophy in - infected patients 2 years after switching from a thymidine analogue to abacavir : the MITOX extension study. AIDS 2004;18: McComsey GA,Ward DJ, Hessenthaler SM,et al. Improvement in lipoatrophy associated with highly active antiretroviral therapy in human immunodeficiency virus-infected patients switched from stavudine to abacavir or zidovudine: the results of TARHEEL study. Clin Infect Dis 2004;38: Martinez E, Conget I, Lazano L, Casamitjana R, Gatell MJ. Reversion of metabolic abnormalities after switching from -1 protease inhibitors to nevirapine. AIDS 1999;13: Martinez E, Garcia-Viejo MA, Blanco JL, et al. Impact of switching from human immunodeficiency virus type 1 protease inhibitors to efavirenz in successfully treated adults with lipodystrophy. Clin Infect Dis 2000;31: European AIDS Clinical Society (EACS) guidelines for the clinical management and treatment of infected adults. Version 5-2, U.S. Food and Drug Administration. FDA approves Egrifta to treat Lipodystrophy in patients. Press release. November 10, Hadigan Corcoran C, Basgoz N, Davis B, Sax P, Grinspoon S. Metformin in the treatment of lipodystrophy syndrome, a randomized controlled trial. JAMA 2001;284: Gervasoni C, Vaccarezza M, Fedeli P, Ridolfo AL, et al. Long-term efficacy of buffalo hump surgical treatment in patients continuing antiretroviral therapy.10thcroi, Boston 2003;Abstract Piliero P, Hubbard M, King J, Faragon JJ. Use of ultrasonography-assisted liposuction for the treatment of human immunodeficiency virus-associated enlargement of the dorsocervical fat pad.cid 2003;37: Brown TT, Cole SR, Li X, et al. Antiretroviral therapy and the prevalence and incidence of diabetes mellitus in the multicenter AIDS cohort study. Arch Intern Med 2005;165: Brown TT, Xiuhong L, Cole SR, et al. Cumulative exposure to nucleoside analogue reverse transcriptase inhibitors is associated with insulin resistance markers in the Multicenter AIDS cohort study. AIDS 2005;19: Worm S, De Wit S, Weber R, et al. Does diatebes mellitus (DM) confer a risk of coronary heart disease (CHD) equivalent to that of prior CHD in positive individuals?. EACS Abstract PS Dubé MP, Stein JH, Aberg JA, et al. Guidelines for the evaluation and management of dyslipidemia in human immunodeficiency virus ()-infected adults receiving antiretroviral therapy : Recommendations of the Medicine Association of the Infectious Disease Society of America and the Adult AIDS Clinical Trials Group. CID, 2003;37: Grunfeld C, Kotler DP; Hamadeh R, Tierney A, Wang J, Pierson RN. Hypertrigliseridemia in the acquired immunodeficiency syndrome. Am J Med. 1989;86: Ridler SA, Smit E, Cole SR, et al. Impact of infection and HAART on serum lipids in men. JA- MA 2003;289: Murphy RL, de Silva BA, Hicks CB, et al. Sevenyear efficacy of a lopinavir/ritonavir-based regimen in antiretroviral-naive -1-infected patients. Clin Trials 2008;9: Mills AM, Nelson M, Jayaweera D, et al. Once-daily darunavir/ritonavir versus lopinavir/ritonavir in treatment-naive, -1-infected patients: 96- week analysis. AIDS 2009;23: Sabin AC. Cardiovascular risk and choice of drug regimen. Future Ther 2008;2(11): Markowitz M, Nguyen BY, Gotuzzo E, et al. Sustained antiretroviral effect of raltegravir after 96 weeks of combination therapy in treatment-naive patients with -1 infection. J Acquir Immune Defic Syndr. 2009;52: Lennox JL, Dejesus E, Lazzarin A, et al. Safety and efficacy of raltegravir-based versus efavirenz-based combination therapy in treatment-naive patients with -1 infection: a multicentre, double-blind randomised controlled trial. Lancet 2009; 374: Cooper DA, Heera J, Goodrich J, et al. Maraviroc versus efavirenz, both in combination with zidovu-

8 nfeksiyonu ve Tedavisi ile liflkili Metabolik Sorunlar dine-lamivudine, for the treatment of antiretroviral-naive subjects with CCR5-tropic -1 infection. J Infect Dis 2010;201: Wilson PW, D Agostino RB, Levy D, Belanger AM, Silbershatz H, Kannel WB. Prediction of coronary heart disease using risk factor categories. Circulation 1998;97: Conroy RM, Pyörala K, Fitzgerald AP, et al. Estimation of ten-year risk of fatal cardiovascular disease in Europe : the SCORE project. Eur Heart J 2003;24: The SMART/INSIGHT and the D:A:D study groups. Use of nucleoside reverse transcriptase inhibitors and risk of myocardial infarction in -infected patients. AIDS, 2008;22: Friis-Moller N, Reiss P, El-Sadr W, et al. Exposure to PI and NNRTI and risk of myocardial infarction: Results from the D:A:D study. CROI Abstract El-Sadr W, Reiss P, De Wit S, et al. Relationship between prolonged exposure to combination ART and myocardial infarction: Effect of sex, age and lipid changes. CROI Abstract El-Sadr W, Neaton J. Episodic CD4-guided use of ART is inferior to continuous therapy. Results of the SMART study. CROI Abstract 106 LB. 36. Law MG, Friis-Moller N, El-Sadr WM, et al. The use of Framingham equation to predict myocardial infarction in -infected patients: comparision with observed events in the D:A:D study. Med 2006;7: Lactic Acidosis International Study Group. Risk factors for lactic acidosis and severe hyperlactatamia in -1 infected adults exposed to antiretroviral therapy. AIDS 2007;21: Brown TT, Qaqish RB. Antiretroviral therapy and the prevalence of osteopenia and osteoporosis; a meta-analytic review. AIDS 2006;20: TÜRK AIDS HATAM web sayfam z ziyaret ettiniz mi? YEN LEND 111

HIV ile İlişkili Metabolik Sorunların izlemi. Doç.Dr. Ayşe Ertürk, RTE Üni. Tıp Fak. Enf. Hast ve Kl. Mik ABD

HIV ile İlişkili Metabolik Sorunların izlemi. Doç.Dr. Ayşe Ertürk, RTE Üni. Tıp Fak. Enf. Hast ve Kl. Mik ABD HIV ile İlişkili Metabolik Sorunların izlemi Doç.Dr. Ayşe Ertürk, RTE Üni. Tıp Fak. Enf. Hast ve Kl. Mik ABD HIV infeksiyonu ilişkili metabolik bozukluklar HIV enfeksiyonu Uzun süreli ART kullanımı -yaşam

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Kardiyovasküler Hastalık ve HIV

Kardiyovasküler Hastalık ve HIV Kardiyovasküler Hastalık ve HIV KLİMİK 2016, 30. Yıl Kurultayı 09.03.2016, Antalya Doç. Dr. Çiğdem Ataman Hatipoğlu Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S

KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S 2 KARD YOVASKÜLER R SK PLATFORMU ORTAK B LD R S Afla da ad bulunan uzmanl k dernekleri, ülkemizde kalp damar hastal klar n n azalt lmas için, kardiyovasküler

Detaylı

HIV ve HCV KOİNFEKSİYONU OLGU SUNUMU

HIV ve HCV KOİNFEKSİYONU OLGU SUNUMU HIV ve HCV KOİNFEKSİYONU OLGU SUNUMU Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 14.03.2013, Kervansaray Lara Otel, Antalya Olgu Erkek, 44 yaşında, bekar On yıl önce, yurt

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR. Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi

TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR. Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi AntiRetroviral Tedaviden (ART) Önce AIDS Fırsatçı enf.lar HIV Ölüm AntiRetroviral Tedaviden

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği, İzmir

İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği, İzmir İnfeksiyon Dergisi (Turkish Journal of Infection) 2006; 20 (3): 219-226 ANTİRETROVİRAL İLAÇLARIN YAN ETKİLERİ ADVERSE EFFECTS OF ANTIRETROVIRAL DRUGS Bahar ÖRMEN Nesrin TÜRKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

HIV/AIDS ART BAŞLAMA KRİTERLERİ VE UYGULANMASI Uzm. Dr. Şebnem n m Eren Ankara Numune Eğit ve Araş Hastanesi 1. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği AMAÇ YAŞAMI UZATMAK SAĞLIKLI VE KALİTELİ BİR YAŞAM SAĞLAMAK

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler /AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) /AIDS hastal sadece eriflkinleri de il, bebek, çocuk, genç, yafll demeden rk, cinsiyet,

Detaylı

HİV virüsü; AİDS hastalığı; Human İmmunodeficiency Virüs; Acquired İmmunodeficiency Syndrome; Edinsel İmmün Yetmezlik Sendromu.

HİV virüsü; AİDS hastalığı; Human İmmunodeficiency Virüs; Acquired İmmunodeficiency Syndrome; Edinsel İmmün Yetmezlik Sendromu. HİV ve AİDS HİV virüsü; AİDS hastalığı; Human İmmunodeficiency Virüs; Acquired İmmunodeficiency Syndrome; Edinsel İmmün Yetmezlik Sendromu. HİV virüsünün neden olduğu bulaşıcı hastalıktır. İmmün sistemi

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI

CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI CİDDİ KOMORBİDİTESİ OLAN SEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİLİ HASTALARDA RADYOFREKANS ABLASYON SONUÇLARI Firuz Gachayev 1, İsmail Cem Sormaz 1, Yalın İşcan 1, Arzu Poyanlı 2, Fatih Tunca 1, Yasemin Giles

Detaylı

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar

Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Prof. Dr. Sabahattin ALTUNYURT Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Perinatoloji BD 2016 İzmir Gebelikte Viral Enfeksiyonlar Gebelikte geçirilen

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Dr. Faruk KARAKEÇİLİ Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 22.01.2016 HATAY Tedavisi Zor Olgular! Zor hasta

Detaylı

HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve

HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve Tedavi Değiştirme Dr. Önder Ergönül Tedavinin Evrimi Tedavide Başarı Nedir? Kombine tedavi sonrasında, HIV-1 RNA titresinin 50 kopya/ml altına düşmesi - Viral baskılanmanın

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s Prof. Dr. Z.

.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri. Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s Prof. Dr. Z. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri KARD YOLOJ GÜNDEM Sempozyum Dizisi No: 64 Nisan 2008; s. 25-42 Bir Bütün Olarak Kardiyovasküler Riskin Ele Al nmas n n Önemi Prof. Dr. Z.

Detaylı

HİV TESTİ. ELİSA ve Western blot HİV testleri; HİV testi ne için yapılır? ELİSA pozitifliği ne anlama gelir? ELİSA negatifliği ne anlama gelir?

HİV TESTİ. ELİSA ve Western blot HİV testleri; HİV testi ne için yapılır? ELİSA pozitifliği ne anlama gelir? ELİSA negatifliği ne anlama gelir? HİV TESTİ ELİSA ve Western blot HİV testleri; Human immunodeficiency virus yani HİV virüsü kan yoluyla bulaşarak immün sistemin çalışmasını bozar ve AİDS ( Adult İmmune Deficiency Senrome ) denen hastalığa

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda

Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda Say n Meslektafllar m z, Hepinizin bildi i gibi bilgi ça olarak adland r lan günümüzde bilim ve teknoloji alan nda bafl döndürücü flekilde h zl ilerlemeler olmaktad r. Bu geliflmelerin en fazla oldu u

Detaylı

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL

Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL Neden MGB Tercih Ediyorum? DR. HALİL COŞKUN İSTANBUL İdeal Bariatrik Cerrahi Kriterleri Ne Olmalıdır? 1. Düşük komplikasyon riski olmalı 2. Etkili kilo kaybı olmalı 3. Teknik olarak kolay uygulanabilmeli

Detaylı

Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013

Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013 Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013 HIV/HBV KOENFEKSİYONU HIV ile enfekte bireylerin üçte ikisi hepatit B virusu ile karşılaşmış olup,

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Alkol-Dışı Yağlı Karaciğer Hastalığı

Alkol-Dışı Yağlı Karaciğer Hastalığı Alkol-Dışı Yağlı Karaciğer Hastalığı Doç Dr Yusuf Yılmaz Marmara Üniversitesi Tıp Fak Gastroenteroloji Bilim Dalı 1. TÜRKİYE-AZERBAYCAN ORTAK HEPATOLOJİ KURSU 18-19 Eylül 2015 Radisson Blu Otel, Şişli,

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 15 (1) 29-33 (2008) Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı Serkan İpek Doğanşehir Devlet Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Malatya Amaç: Bu çalışma,

Detaylı

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Yeni Antimikrobik Sayısı Azalmaktadır

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI

2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI 06.04.2009/75 2008 YILI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ YAYIMLANDI ÖZET : 2008 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde değişiklikler

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

Sa l k Personelinde Afl lama

Sa l k Personelinde Afl lama Prof. Dr. Gaye USLUER Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T p Fakültesi, nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, ESK fieh R e-posta: gusluer@ogu.edu.tr S a l k personeli afl yla önlenebilir

Detaylı

HIV NFEKS YONU: 2004 YILI L TERATÜRÜNDEN SEÇMELER ÖZET SUMMARY. HIV Infection: Article Samples from 2004 Literature

HIV NFEKS YONU: 2004 YILI L TERATÜRÜNDEN SEÇMELER ÖZET SUMMARY. HIV Infection: Article Samples from 2004 Literature ANKEM Derg 2005;19(Ek 2):148-151. HIV NFEKS YONU: 2004 YILI L TERATÜRÜNDEN SEÇMELER Gülay SA N GÜVEN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, ç Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA gsain@tr.net ÖZET http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/internet

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Tablo 1. Metabolik Sendrom NCEP ATP III Kriterleri 4. Abdominal obezite (Bel çap ) Erkek >102 cm Kad n > 88 cm. HDL kolesterol

Tablo 1. Metabolik Sendrom NCEP ATP III Kriterleri 4. Abdominal obezite (Bel çap ) Erkek >102 cm Kad n > 88 cm. HDL kolesterol Türk Kardiyoloji Derne i L P D ÇALIfiMA GRUBU Ocak 2003 nsülin direnci, 1997'de normal biyolojik yan t n al nmas için daha fazla insülin gereksiniminin olmas hali olarak tan mlanm flt r. 1 Etyolojisinde

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Şizofreni Hastalarında Bedensel Sağlık Sorunları ve Çözüm Yolları Dr. Berna Binnur Akdede DEÜTF Psikiyatri AD 06.10.2010 Mortalite genel populasyondan

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü ÖZET Amaç: HCV-HBV koinfeksiyonlu olgularda viral replikasyon durumunun kesitsel de erlendirmesi ve koinfeksiyonlu olgularla kronik HBV infeksiyonlu olgular n HBV replikasyonu aç s ndan karfl laflt r lmas.

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194.

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194. Uz. Dr. Ali ASAN HBV ve Gebelik Dünyada 350-400 milyon kişi hepatit B ile kronik olarak infekte Bunların yaklaşık %50 si infeksiyonu perinatal yolla alıyor Doğurganlık yaşındaki kadınlar HBV bulaşı açısından

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Cengiz PATA*, Aziz YAZAR*, Esen AKBAY**, Oğuz ULU*, Kamuran KONCA*** *

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 26 Nisan 2014, Antalya 50. Ulusal Diyabet Kongresi Yaş Ortalama İnsan Ömrü Ortalama

Detaylı

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU

BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Dr. Şahin EYÜPOĞLU BÖBREK NAKLİ SONRASI HİPERÜRİSEMİ GELİŞİMİ İLE İLİŞKİLİ RİSK FAKTÖRLERİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. Şahin EYÜPOĞLU Giriş Hiperürisemi, böbrek nakli sonrası yaygın olarak karşılaşılan bir komplikasyondur. Hiperürisemi

Detaylı

HIV, HEPAT T B/C KO NFEKS YONLARI: EP DEM YOLOJ, KL N K VE TANI

HIV, HEPAT T B/C KO NFEKS YONLARI: EP DEM YOLOJ, KL N K VE TANI , HEPAT T B/C KO NFEKS YONLARI: EP DEM YOLOJ, KL N K VE TANI Prof. Dr. Bilgehan Aygen Erciyes Üniversitesi T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve nfeksiyon Hastal klar Anabilim Dal Özet Yüksek etkinlikli

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Akıl Tutulması Kafamız Neden Karışık? Pnomoni (Zatüre) Antibiyotik Hipertansiyon Antihipertansif

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Lipid Paneli Hangi Yaşta Taranmaya Başlanmalı? Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Koroner kalp hastalığı-ateroskleroz ğ t Ateroskleroz çocuk yaş grubunda başlar ş ve ileri yaşlarda ş bulgu verir

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 1 Sakarya l Sa l k Müdürlü ü 2 Marmara Üniversitesi T p Fakültesi Halk Sa l AD. ÖZET Amaç: Diyabetin tedavi ve kontrolünde en önemli hedef glisemik kontroldür.

Detaylı

Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi

Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi 203 Koroner Arter Hastal Bulunan Olgularda Obezite Derecelerinin Di er Risk Faktörleriyle liflkisi Dr. Kenan Sönmez, Dr. Mustafa Akçakoyun, Dr. Durmufl Demir, Dr. Ahmet Akçay Dr. Selçuk Pala, Dr. Nilüfer

Detaylı

Nonalkolik steatohepatit

Nonalkolik steatohepatit Nonalkolik steatohepatit 04.11.2015 Dr.Abdullah Sonsuz Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları uzmanı Nonalkolik steatohepatit (NASH) 1. Karaciğer hastası olarak izlenilen NASH olgusu... 2. Başka hastalıklar

Detaylı