Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi"

Transkript

1 DERLEME Hacettepe T p Dergisi 2008; 39: Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi P nar Erkeko lu 1, Belma Giray 2, Gönül fiahin 3 1 Uzman Ecz., Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı, Ankara 2 Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı, Ankara 3 Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı, Ankara ÖZET Obezite yağ dokusu olarak depolanan enerji kaynağının çeşitli sağlık sorunlarına ve mortaliteye neden olabilecek şekilde aşırı artışı olarak değerlendirilen bir hastalıktır. Aşırı kalori alımı ve hareketsiz hayat tarzı obezitenin primer nedenleridir. Obezite ile uyku apnesi, diyabet, kardiyovasküler hastalık ve kanser gibi birçok medikal ve fizyolojik durum ilişkilendirilmektedir. Obezite özellikle kadınlar için ruh halini bozan zorlu bir hastalıktır ve küresel bir epidemi olmaya devam etmektedir. Sağlıklı ve dengeli bir diyet ile hamilelikte doğru oranda kilo alımı, bebeğin gerekli tüm gıda ögelerini aldığının ve sağlıklı bir oranda büyüdüğünün iyi bir göstergesidir. Hamilelikte hem yetersiz, hem de aşırı kilo alımı fetusun sağlığını tehlikeye atabilir. Obeziteyi gestasyonel komplikasyonlarla ilişkilendiren güçlü bilimsel kanıtlar bulunmaktadır. Obezite hamilelikten önce var olabilir veya hamilelik esnasında ortaya çıkabilir. Her iki durumda da, aşırı kilo hem kadınlar hem de çocukları için uzun süreli sorunlara neden olan büyük bir tıbbi problem olabilir. Antiobezitik ilaçların hamilelik ve laktasyonda fazla kilo sorununu çözmek için kullanılmaları klinikte rastlanılabilen bir durumdur; ancak hem anne hem de çocuk için potansiyel zararlara neden olabilir. Bu derlemede hamilelik ve laktasyonda obeziteyi önlemek için kullanılan antiobezitik ilaçların ortaya çıkarabileceği olası toksikolojik sonuçlar tartışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Obezite, hamilelik, laktasyon, antiobezitik ilaçlar. ABSTRACT The toxicological evaluation of the usage of antiobesitic drugs in pregnancy and lactation Obesity is evaluated as a disease in which natural energy reserve stored in the fatty tissue of humans is increased to a point where it is associated with certain health conditions or increased mortality. A combination of excessive calorie consumption and a sedentary life are the primary causes of obesity. Large numbers of medical and psychological conditions have been associated with obesity, including sleep apnea, diabetes, cardiovascular disease and cancer. Obesity remains as a frustrating and formidable disease especially for women and continues to be a global epidemic. Gaining the right amount of weight during pregnancy by eating a healthy, balanced diet is a good sign that the baby is getting all the nutrients he or she needs and is growing at a healthy rate. Both insufficient weight gain and excessive weight gain can compromise the health of the fetus. Women who are more prone to be overweight should only gain sufficient weight to have a healthy pregnancy. Strong scientific evidence exist linking obesity with gestational complications. Obesity may be present before pregnancy or pregnancy may be a cause for obesity. In both cases, maternal obesity during pregnancy as a risk factor for both the mother and the baby s health and has longlasting consequences. The use of antiobesitic drugs to solve the overweight problem in pregnancy 121

2 Erkeko lu, Giray ve fiahin and lactation is sometimes encountered in clinic; but potential hazards are present for the fetus and expecting mother. In this review the toxicological outcomes of the usage of anti-obesitic drugs for the prevention of obesity in pregnancy and lactation will be discussed. Key Words: Obesity, pregnancy, lactation, antiobesitic drugs. Obezite insanlarda ve diğer memelilerde yağ dokusu olarak depolanan enerji kaynağının çeşitli sağlık problemlerine ve mortaliteye neden olabilecek şekilde aşırı artışıdır. Obezite vücut kitle indeksi (VKİ) nin değerlendirilmesi ile anlaşılabilir. Bunun dışında bel çevresi ve bel-kalça çevresinin değerlendirilmesi ile de belirlenebilir [1]. Bilindiği gibi obezite büyüyen bir sorundur ve doğurganlık çağı kadınlarda sıkça görülmektedir [2]. Obezitenin dişi üreme sistemi üzerine zararlı etkileri olduğu bilinmektedir [3]. Genel olarak kadınlarda görülen obezite, ovülasyon sıklığını olumsuz etkilemekte ve subfertiliteye neden olmaktadır [2]. Obezitenin neden olduğu üreme sekellerini etkileyen en önemli olay insülin sensitivitesindeki değişmedir. Subfertil kadınlarda fertiliteyi artırmak ve obstetrik riski azaltmak için konsepsiyon öncesi kilo verilmesi sağlanmalıdır. Özellikle polikistik over sendromu (PCOS) olan kadınların doğurganlıklarının azaldığı ve bu kadınlarda insülin direncinin de görüldüğü bilinmektedir [3]. Obez kadınlar arasında yaygın olarak görülen PCOS subfertilitenin önemli nedenlerinden biridir. PCOS, insülin direnci, kompensatör hiperinsülinemi ve seks-hormon bağlayıcı globulinde spesifik bir azalma, testesteron ve dihidrotestesteronda bir artış ile karakterizedir [4-6]. Obezite hamileliğin ilerleyen aylarında hem anne hem de çocuk için büyük bir risk oluşturmaktadır. İngiltere de hamile kalan kadınların 1/5 inin fazla kilolu veya obez olduğu belirtilmektedir [2]. İngiltere de yapılan diğer bir çalışmada kadınların en sık VKİ = kg/m 2 arası gebe kalabildikleri, bu değerlerin altında ve üstünde gebe kalma şansının azaldığı bildirilmiştir [7]. Hamilelikte alınan kilo fizyolojik bir adaptasyon olarak gelişen yağ depolanması, plazma hacminin artması ve vücut toplam suyunun artması ile ortaya çıkan normal bir olaydır. Hamilelikte görülen obezite ile ilgili prevalans değerleri bulunmamaktadır; ancak doğurganlık çağındaki kadınlarda hızla artan obezitenin hem fetus hem de annenin mortalite ve morbiditesini etkilediği bilinmektedir. Bu nedenle anne adayının kilosunun rutin olarak kontrol edilmesi ve VKİ nin takip edilmesi prenatal izlemin bir parçası olmalıdır. VKİ ile hamile kalabilme arasındaki ilişkiyi inceleyen prospektif çalışmalar bulunmamaktadır. Hamilelikte obezitenin düşük kilo ağırlığına mı yoksa makrosomik bebek doğurmaya mı neden olduğu tam olarak bilinmese de obez annelerin bebeklerinin sıklıkla makrosomik olduğu görülmektedir [3]. Anne adaylarının az ya da fazla kilo alması perinatal ölümlere ve erken doğumlara neden olabilmektedir [3]. Hamilelikte kilo vermek veya 9 kg dan az kilo almak ise bebeğin alacağı besin ögelerinin baskılanmasına ve dolayısıyla yeteri kadar beslenememesine neden olur [2,3]. Tıp Enstitüsü (IOM) obez kadınların hamilelikte minimum 6.8 kg almalarını belirtmektedir; IOM obez kadınlar için maksimum kilo alma limitini belirlememiştir [8,9]. Maternal insülin direnci, normal hamilelikte ara metabolizmayı değiştiren ana etkendir. İnsülin direnci fetal büyüme için gerekli metabolitlerin salınımında rol alabilir. Açlık kan glukoz düzeyleri normal hamilelikte düşmektedir. Ayrıca, normal hamilelikte glukoz değişimlerine veya yemek yemeye karşı insülin yanıtı artmaktadır. Açlık plazma insülin düzeyleri artmaktadır; ancak bu değişimler glukoz konsantrasyonlarındaki düşüşler kadar belirgin değildir. Bu da eğer insülin sensitivitesinde bir değişiklik veya pankreatik ß-hücre glukostatında belirgin bir değişim yoksa, glukoz ve insülin konsantrasyonlarının doğrudan birbirine bağlı olmadığını göstermektedir [10]. İstatistiksel olarak önemli bulunmasa da, obez olmayan kadınlara oranla obez kadınlarda insülin konsantrasyonlarındaki artışın daha fazla olduğu ve insülin sensitivitesinin azaldığı bildirilmiştir [11]. Obez hamilelerde görülebilecek hastalıklar/bozukluklar, gestasyonel diyabet (antepartum dönemde), hipertansiyon (antepartum dönemde), pre-eklampsi, tromboembolizm (antepartum dönemde ve postpartum dönemde), infeksiyon riskinde artma (postpartum dönemde idrar yolu infeksiyonları, yara infeksiyonları, endometrit), inkontens, kanamalar (postpartum dönemde), astım, uyku apnesi, ruh hali bozuklukları (tüm hamilelik boyunca) ve artmış enstrümental veya sezaryen doğum (intrapartum dönemde) olarak sıralanabilir [2,10,12-15]. Obez kadınlarda görülebilecek obstetrik komplikasyonlar ise aşağıdaki gibi sıralanabilir [2,10,16,17]: Hamilelik öncesi menstrüel bozukluklar, infertilite: Aşırı vücut yağı spontan ovülasyonu etkilediği kadar üreme tekniklerinin başarısını da etkilemektedir. 122 H ACETTEPE T IP D ERG S

3 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi Hamileliğin erken dönemlerinde düşükler: Hamilelikte obezite düşüğün ve tekrarlayan düşüklerin önemli nedenlerinden biridir. Her ne kadar bazı çalışmalarda obezitenin düşük riskini artırmadığı belirtilse de, özellikle tekrarlayan düşükleri olan kadınlarda hiperinsülineminin önemli bir etyolojik rolü olduğu yadsınamaz. Normal yolla hamile kalan obez ve PCOS lu kadınlarda düşüklere sıklıkla rastlanırken, in vitro fertilizasyon gibi yardımcı üreme teknikleriyle hamile kalan kadınlarda PCOS un düşük riskini artırmadığı bulunmuştur. Antepartum dönemde ölü doğum. İntrapartum dönemde doğumun indüksiyonu, omuz distosisi (bebeğin omzunun ön bölgesinin simfisis pubisten geçememesi), sezaryen doğum, doğumun ilerleyememesi. Obez annelerin hamilelikte takibi de oldukça güçtür. Hamileliğin kesin gününün saptanması ve fetal anomalilerin belirlenmesinin zor olduğu bildirilmektedir. Anne bebeğin hareketlerini daha az fark eder, eksternal elektronik fetal monitörizasyon problemlidir, anestezi işleminin cinsine karar vermek güçleşir, sezaryen bile olsa ameliyat yaraları daha büyük olur ve geç düzelir [12]. Obez annelerin bebeklerinde de konjenital malformasyonlar [nöral tüp (spina bifida), santral sinir sistemi, kalp atardamarlarında ve ventral duvarda, septal, intestinal ve göbek fıtığı gibi defektler], fetal distres gibi intrapartum komplikasyonlar, düşük APGAR skorları, makrosomi [obez annelerin/obez ve diyabetik olan annelerin bebeklerinin büyüme hızları diğer bebeklerden yüksektir ve bu 3. trimestıra kadar devam edebilir. Bu bebeklerin 4000 g doğma insidansı artar ve ilk 1 dakikada APGAR skorları düşüktür. Ayrıca, bu bebeklerin arter ph ları düşüktür, bebek doğarken ciddi hasarlar (kırıklar, palsiler) oluşabilir ve bebeklerin mortalitesi %8 e kadar yükselebilir] ve yoğun bakımda daha uzun süre kalma gibi çeşitli sorunlar görülmektedir [2,10,12,15,18,19]. Obezite doğum sonrası emzirmeyi de etkileyen bir risk faktörüdür. Obez kadınlarda laktojenez geç (doğumdan 72 saat sonra) başlar. VKİ de her 1 kg/m 2 lik artış laktojenezi yarım saat geciktirir. Ayrıca, hamilelikte alınan kilo miktarı da emzirmenin başlama süresini ve emzirme süresini etkilemektedir [20]. Hamilelikte alınan kilo annenin ruh halini olumsuz yönde etkilemektedir. Zaten aşırı kilolu iken hamile kalan anne adayları ve hamilelikte kilo almak istemeyen normal kilodaki anne adayları tarafından ilaç veya herbal preparat kullanımı nadir rastlanan ama önemli sonuçlar doğurabilecek bir durumdur. Ayrıca, hamile kaldığını bilmeden ilaç kullanan obez anne adaylarının da antiobezitik ilaç kullanmaları toksikolojik açıdan önemli sonuçlar doğurabilir. HAM LEL KTE ANT OBEZ T K LAÇLARIN KULLANIMI Hamilelikte kullanımı belirlenen ilaçlar ve kullanımlarının olası sonuçları aşağıda açıklanmıştır: 1. Fentermin Fentermin amfetamin ve fenetilamin sınıfına ait olan bir iştah baskılayıcıdır. Fentermin genelde kilo problemi ciddi olan obez bireylerde kullanılır. Yapısı amfetaminlere benzediği için bağımlılık yapma potansiyeli vardır. Dopamin, adrenalin ve noradrenalin salınımını artırarak etki eder [21,22]. Fentermin ilk olarak 1959 yılında Food and Drug Administration (FDA) dan onay almıştır ve 1970 li yılların başında piyasaya preparat olarak verilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) dahil hâlâ birçok ülkede piyasada bulunmakta ve farklı jenerik adlar altında satılmaktadır. FDA fenterminin en fazla 12 haftaya kadar kısa dönem kullanılmasını önermektedir. İlaç uykusuzluğa neden olabileceği için sabah alınmalıdır [23,24]. European Court of First Instance tarafından 6 Kasım 2006 tarihinde fenterminin üretici firma lisansı Avrupa genelinde iptal edilmiştir [22]. Fenterminin yüksek doz alımı ile psikolojik ve santral sinir sistemi etkileri (mental depresyon ve bunu takiben heyecanlanma hissi, rahatsızlık hissi, konfüzyon, halüsinasyonlar, düşmanlık hissi ve saldırma, yorgunluk veya zayıflık hissi, konvülziyonlar, tremor, aşırı aktif refleksler, baş dönmesi, bayılma, titreme, sallanma); kardiyovasküler sistem problemleri (kan basıncında yükselme, aritmi); gastrointestinal etkiler (ciddi bulantı, kusma, ishal, mide krampları) ve dermatolojik sorunlar (deride kızarıklık/acıma) ortaya çıkabilir [23]. Fenterminin FDA gebelik kategorisi C dir. Gebelikte güvenilirliği tam olarak bilinmemektedir ve güvenilirliğinin belirlenmesi için daha ileri çalışmalara gerek bulunmaktadır [25]. Fentermine hamilelikte maruziyetle ilgili araştırma sayısı azdır. Ayrıca, fentermin/fenfluramin kombinasyonuna insanlarda gebelikte maruziyetle ilgili az sayıda çalışma bulunmaktadır. Fentermin/fenfluramin kombinasyonuna ilk trimestırda maruz kalan 98 kadın üzerinde yapılan bir çalışmada doğan ve yaşayan bebekler üzerinde kontrol grubuna göre (n= 233) majör yapısal anomalilerde bir değişiklik olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bebeklerde herhangi bir malformasyon kalıbı belirtilmemiştir. Gruplar arasında spontan düşükler ve prematüre doğum arasında da bir fark gözlenmemiştir. Fentermin/fenfluramin kombinasyonuna maruz kalan 123

4 Erkeko lu, Giray ve fiahin grupta doğum ağırlığının ve kafa çevresinin anlamlı olarak yüksek olduğu, ancak bunun ilaç kullanımına doğrudan bağlı olmadığı belirtilmektedir. Fentermin/fenfluramin kombinasyonu alan annelerin çocuklarında kardiyomiyopati, ventriküler septal defektleri, bilateral ve unilateral inguinal fıtık görülmekle birlikte kontrol grubuna göre fark anlamlı değildir [26]. Klorfentermin ve fenterminle sıçanlar üzerinde yapılan bir başka çalışmada her iki ilaç da 30 mg/kg dozda gestasyonun son 6 günü uygulanmıştır. Klorfentermin uygulanan anne sıçanların akciğerlerinde fosfolipidoz gelişmiş ve yavru sıçanların %83 ü doğumu takip eden 16 ve 24. saatler arasında ölmüştür. Bu yavruların vücut ağırlığı kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Bunun nedeni olarak hem bu yavrulara karşı anne sıçanların davranışları, hem de malnütrisyon gösterilmektedir. Ayrıca, yavrularda intrauterin olarak fosfolipidoz gelişmiştir. Klorfenterminin aksine, fentermin uygulanan anne ve yavru sıçanlarda fosfolipidoz gözlenmemiştir. Ayrıca, fentermin uygulanan anne sıçanların yavrularının vücut ağırlığı normaldir, letalite ise gözlenmemiştir [27]. Diğer bir çalışmada ise, fentermin/deksfenfluramin kombinasyonuna maruz kalan Sprague-Dawley dişi sıçan üzerinde yapılan bir çalışmada, sıçanlar eşleştirildikten 2-3 gün sonra kombinasyon 10 mg fentermin/kg/gün ve 3 mg deksfenfluramin/kg/gün olacak şekilde uygulanmış, ilk 3 gün sıçanlarda anoreksi gözlenmiş, sonra sıçanlar normal yeme düzenine geçmiştir. Doğan yavruların doğum ağırlıkları ve her doğumda doğan yavru miktarı birbirinden farklı bulunmamıştır. Yavrular 21 günlük olunca tekrar tartılmış ve fentermin/deksfenfluramin kombinasyonuna maruz kalan sıçanların yavrularının kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük ağırlıkta oldukları belirlenmiştir. Ayrıca bu yavruların %25 inin kalbinde mitral kapak kalınlaşması görülmüştür. Bu bozukluğun geri dönüşlü olup olmadığı ve kullanılan kombinasyondaki hangi ajanın buna neden olduğu konusuna açıklık getirilememiştir [28]. Fentermin anne sütüne geçmektedir ve bebek üstüne olası zıt etkilerinden dolayı emzirme döneminde kullanılmamalıdır [25]. 2. Mazindol Mazindol, yapısı amfetamine benzeyen bir sempatomimetik amindir ve ekzojen obezitenin tedavisinde kısa süreli olarak kullanılan bir santral sinir sistemi stimülanıdır. Mazindol noradrenalinin gerialımını inhibe ederek etkisini gösterir. İştah üzerine etkisi kısa sürelidir. Oral glukoz tolerans testine insülin ve büyüme hormonu (GH) yanıtını azaltır ve T4 düzeylerini yükseltir; FSH, LH düzeylerini ve bazal metabolizma hızını etkilemez [29,30]. Mazindolün yan etkileri, psikolojik ve santral sinir sistemi etkileri (panikleme, rahatsızlık hissi, konfüzyon, konvülziyonlar, halüsinasyonlar, agresiflik, yorgunluk veya zayıflık hissi, insomnia, ciddi baş ağrısı, görme problemleri, tutarıklar, tremor); kardiyovasküler sistem etkileri (aritmi); gastrointestinal etkiler (bulantı, kusma, ishal) ve diğer sorunlar (hızlı soluma, ağız ve yüzde şişme, ağız kuruluğu) olarak sıralanabilir [31-34]. Mazindolün FDA gebelik kategorisi C dir. Mazindol kullanımının sıçan ve tavşanlarda yüksek dozlarda kaburga kemik anomalilerini artırdığı belirlenmiştir; ancak insanlara ait yeteri kadar veri mevcut değildir. Mazindolün gebelikte güvenilirliği tam olarak bilinmemektedir ve güvenilirliğinin belirlenmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Mazindolün anne sütüne geçip geçmediği bilinmemektedir ve mazindol kullanımının bebek üstüne olası zıt etkilerinden dolayı laktasyon döneminde kullanımı önerilmez [35]. 3. Benzfetamin Benzfetamin anorektik etkisi olan sempatomimetik bir amindir. Yapısı amfetamine benzer ve ekzojen obezitenin tedavisinde kullanılır. Bilindiği gibi amfetamin türevleri santral sinir sistemi stimülasyonu yapar ve plasentayı geçer. İntravenöz amfetamin kullanan hamile kadınların erken doğum yaptıkları ve bebeklerde büyüme geriliği, yarık damak ve kardiyak anomaliler görüldüğü, ayrıca bu bebeklerin agresif davranışlar sergiledikleri ve öğrenme problemlerinin olduğu belirlenmiştir [36,37]. Metamfetamine gestasyonel maruziyet fetal büyümenin kısıtlanmasına neden olur ve bebeklerde letarji, iyi beslenememe, uyarılara iyi yanıt verememe ve ciddi bayılma problemleri olduğu bildirilmiştir [22]. Amfetamin türevlerinin vazokonstrüktif etkisinden dolayı ilk trimestırda gastroşize neden oldukları belirtilmektedir. Benzfetaminin FDA gebelik kategorisi X dir ve hamilelikte kesinlikle kullanılmamalıdır [36]. Benzfetamin anne sütüne geçmektedir ve bebek üstüne olası zıt etkilerinden dolayı emzirme döneminde kullanılmaması gereklidir [37,38]. 4. Fenilpropanolamin Fenilpropanolamin fenetilamin yapısında, dekonjestan ve iştah baskılayıcı olarak kullanılan bir ilaçtır. Fenilpropanolamin içeren zayıflama preparatları hamilelikte hemorajik şoklara neden olabileceği için 2000 yılında FDA tarafından yasaklanmıştır [39-42]. 124 H ACETTEPE T IP D ERG S

5 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi 5. Dietilpropion Dietilpropion (dietilkatinon) antiobezitik olarak kullanılan bir sempatomimetik stimülandır. Oldukça sık kullanılan bir antidepresan olan bupropionun bir analoğudur. Dietilpropionun üretici firma lisansı 26 Kasım 2006 tarihinde European Court of First Instance tarafından Avrupa genelinde iptal edilmiştir [22]. Dietilpropionun yan etkileri, psikolojik ve santral sinir sistemi etkileri (mental depresyon, anksiyete, psikoz, öfori, ajitasyon, sinirlilik hali, rahatsızlık hissi, tutarıklar, felç, tremor, bulanık görme, baş ağrısı, baş dönmesi); kardiyovasküler sistem etkileri (hipertansiyon, aritmi); pulmoner sistem etkileri (pulmoner hipertansiyon, göğüs ağrısı); gastrointestinal etkiler (bulantı, kusma, ishal, konstipasyon, abdominal kramplar); dermatolojik etkiler (terleme, ekimoz, kızarıklık, alopesi); hematolojik etkiler (kemik iliği depresyonu, agranülositoz lökopeni) ve diğer etkiler (hızlı soluma, ağız ve yüzde şişme, ağız kuruluğu, ağızda metalik tat) olarak sıralanabilir [22,43,44]. Dietilpropionun FDA gebelik kategorisi B dir. Dietilpropion anne sütüne geçmektedir ve bebek üstüne olası zıt etkilerinden dolayı emzirme döneminde kullanılmamalıdır [45,46]. 6. Sibutramin FDA, 24 Kasım 1997 tarihinde sibutraminin kullanımına onay vermiş ve ilaç antiobezitik olarak kullanıma girmiştir. Sibutraminin kimyasal yapısı amfetaminlere benzemektedir [47-50]. Sibutramin bir nörotransmitter gerialım inhibitörüdür. Serotonin (%54), norepinefrin (%73) ve dopamin (%16) gerialımını inhibe eder. Beyinde serotonin ve norepinefrin düzeylerini artırarak etki gösterir ve özellikle seratonerjik etkisinin iştahı etkilediği düşünülmektedir [51,52]. Dopamin aktivitesi üzerindeki kısıtlı etkisi suiistimal edilmesini kısıtlayan en önemli etkendir. Bu etki hem sıçan hem de daha önce bağımlılık öyküsü olan insanlar üzerinde incelenmiş ve sibutraminin bağımlılık yapma potansiyelinin olmadığı gösterilmiştir [53]. Her ne kadar FDA ilacın piyasadan çekilmesine gerek görmemiş olsa da, sibutramin kullanımının obeziteden daha tehlikeli sonuçlar doğurabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle European Commitee of Proprietary Medicinal Products risk/yarar değerlendirmesi yaparak ilacın klinikte kullanımına izin vermektedir [33]. Sibutramin normalde günlük mg dozda kullanılmaktadır. Kullanım doz aralığı 5-30 mg dır. Ancak günde 15 mg ın üzerindeki dozlar önerilmez. Doz titrasyonu ile ilgili kararlar alınırken kan basıncı ve kalp hızındaki değişimler dikkate alınmalıdır [47,49,50]. Sibutramin yeme alışkanlığı bozukluğu olan (sürekli yemek yiyen, atıştıran, az öğünde çok miktarda yemek yiyen) ve düşük HDL düzeyleri olan kişilerde etkin bir antiobezitik ilaçtır. Doygunluk hissi verir ve aynı zamanda deney hayvanlarında yapılan çalışmalarda termojenezisi stimüle ettiği görülmüştür. İnsanlarda da termojenezisi stimüle ettiği bazı araştırıcılar tarafından gösterilmiş olmakla birlikte, bu konudaki verilerin henüz çelişkili olduğu söylenebilir [24,53]. Sibutraminin yan etkileri Tablo 1 de özetlenmiştir [37,55,56]. Sibutraminin FDA gebelik kategorisi C dir. Hamilelikte sibutramin kullanımı ve yaratacağı olası sonuçlar üzerine literatürde yeterli veri mevcut değildir. Genel olarak sibutraminin teratojenik olmadığı belirtilse de, hamilelikte kullanımına ait yeteri kadar çalışma ve veri olmadığı için kullanımı önerilmez. İşaretlenmiş sibutramin ile yapılan çalışmalarda, hamileliğin sibutraminin doku dağılımını etkilemediği ve sibutraminin fetusa geçişinin rölatif olarak düşük olduğu belirlenmiştir [57]. Sıçan çalışmalarında 1 mg/kg/gün, 3 mg/kg/gün ve 10 mg/kg/gün sibutramin uygulamalarının teratojeniteye neden olmadığı bildirilmektedir. Tavşan çalışmalarında ise yüksek doz sibutramin maruziyetinin maternal toksisite ve fetusta kardiyovasküler malformasyonlara neden olduğu belirlenmiştir. Sibutramin uygulanan Dutch Belted tavşanların yavrularında kontrol grubuna oranla anomalilerin fazla olduğu bulunmuştur. Bu yavrularda geniş kısa burun, kısa yuvarlak kulaklar, kısa kuyruk ve bazılarında kol-bacaklarda kısa kalın kemik yapısına rastlanmıştır. Daha yüksek dozlarda Yeni Zelanda beyaz tavşanlarında yapılan bir çalışmada ise kontrol grubuna göre hafif yüksek oranda kardiyovasküler anomalilere rastlanırken, aynı tür hayvanla yapılan bir diğer çalışmada ise kontrol grubuna oranla kardiyovasküler anomalilerin daha düşük olduğu belirlenmiştir [58]. Fareler üzerinde yapılan diğer bir çalışmada ise, gebe/emziren dişi farelerin yavrularının gelişimi üzerine sibutraminin etkisi incelenmiştir. Gebe fareler rastgele 4 gruba ayrılmış, ilk gruba 32 mg/kg/gün (1/5 LD 50 ), ikinci gruba 2.83 mg/kg/gün, üçüncü gruba 0.25 mg/kg/gün sibutramin uygulanmış, dördüncü grup ise negatif kontrol olarak belirlenmiştir. Sibutraminin hem gebe fareler üzerinde, hem de yavruları üzerinde etkileri değerlendirilmiştir. 32 mg/kg/gün uygulanan grupta gebe ve emziren farelerin %10 u ölmüştür. Yavruların doğum ağırlıkları, doğumdan sonra kilo almaları, fiziksel gelişimleri, duyu fonksiyonları, refleksleri ve davranışlarında herhangi bir anomali gözlenmemiştir. Yavrularda yapılan nekroskobik incelemelerde ise herhangi bir anomali 125

6 Erkeko lu, Giray ve fiahin Tablo 1. Sibutraminin yan etkileri Psikolojik ve santral sinir sistemi etkileri Kardiyovasküler sistem etkileri Gastrointestinal sistem etkileri Dermatolojik etkiler Genitoüriner etkiler Pulmoner etkiler Kas-iskelet sistemi etkileri Hematopoietik sisteme etkileri Diğer etkiler Sersemlik, asteni, uyuma güçlüğü, anormal duruş, duygusal dalgalanma, aşırı heyecan, rahatsızlık hissi, konfüzyon, kısa dönemli hafıza kaybı, konuşma güçlüğü, anksiyete, bayılma, depresyon, intihar düşüncesi, sinirlilik, geçici iskemik ataklar, manik reaksiyonlar, tremorlar, Gilles de la Tourette sendromu, baş ağrısı, migren, boyun ağrısı, vazodilatasyon nedeniyle yüzde kızarma, tutarıklar, parestezi, baş dönmesi, kasılmalar, anormal görme, hemipleji Kan basıncında yükselme, anjina pektoris, konjestif kalp yetmezliği, atriyal fibrilasyon, kalp atım hızında azalma, miyokardiyal infarktüs, senkop, vasküler baş ağrısı, ventriküler taşikardi, ventriküler ekstrasistoller, ventriküler fibrilasyon, ventriküler taşikardi Karaciğer enzimlerinde geri dönüşlü artışlar, bağırsak gazı, bulantı, mide yanması, gastroenterit, var olan hemoroidin şiddetlenmesi, mide ülseri, duodenal ülser, ağızda ülserasyon, gastrointestinal kanama, artmış salivasyon, kolesistit, kolelitiyaz Herpes simpleks, akne, ürtiker, alopesi, dermatit, fotosensitivite, prurit İdrar yolu infeksiyonları, anorgazm, ejekülasyonda gecikme, üriner retansiyon, idrara çıkmada güçlük, hematemesis, dilde ödem Dispne, göğüs ağrısı, nazal konjesyon, solunum bozuklukları, esneme Bursit, artroz, artrit, sırt ağrısı, el, ayak, dirsek ve alt bacakta şişme, bacak krampları Anemi, lökopeni, lenfadenopati, peteşi, trombositopeni, anjiyoödem, anormal kanamalar veya ciltte morarmalar İnfeksiyonlarda artış, dental etkileri, ağızda garip tat hissi, iştah artışı, ağız kuruluğu, üşüme, titreme, periferik ödem saptanmamıştır. Araştırıcılar elde ettikleri verilerden sibutraminin belirgin bir reprodüktif ve gelişimsel toksisitesinin olmadığı görüşüne varmışlardır [59]. ABD de 2004 yılında yürütülen Motherisk çalışması kapsamında sibutramine hamilelikte maruz kalan 10 kadın ve çocukları incelenmiş, bu kadınlardan 7 sinin sağlıklı doğum yaptığı, 2 sinde spontan düşük gözlendiği, 1 inde ise elektif terminasyon uygulandığı bildirilmiştir. Sibutramin kullanan 2 kadın üzerinde yapılan bir başka çalışmada ise, bebeklerde herhangi bir malformasyon olmadığı ve sağlıklı doğdukları gözlenmiştir. Bu 3 çalışmada yer alan toplam 64 vaka sonucunda sibutraminin majör bir teratojen olmadığı bildirilmekle birlikte, bu konuda yapılan çalışmaların yeterli olmaması nedeniyle hamilelikte kullanılmaması önerilmektedir [60,61]. İtalya da Mayıs 2001-Eylül 2004 tarihleri arası hamileliğin ilk trimestırında hamile olduğunu bilmeden sibutramin kullanan ve daha sonra Teratoloji Enformasyon Merkezine başvuran 52 hamile kadın üzerinde yapılan bir çalışmada, hamile kadınlardan 7 sinde hamileliğinde hipertansiyon geliştiği, bebeklerde ise herhangi bir konjenital anomaliye rastlanmadığı bildirilmektedir. Bu bebekler doğumdan 1 ay sonrasına kadar izlenmiş, herhangi bir büyüme ve gelişme sorunları gözlenmemiştir [62]. Bir diğer çalışmada, 22 yaşında, VKİ = 29 kg/m 2 olan, 14 ay önce başka bir doğum yapmış fazla kilolu bir kadının hamile olduğunu bilmeden 30 gün boyunca 10 mg/gün sibutramin kullandığı ve ultrason incelemesinde gebeliğinin 21. haftasıyla uyumlu bulgular elde edildiği bildirilmiştir. Bu hasta gestasyonun 39. haftasında normal kiloda bir erkek bebek dünyaya getirmiş, bebeğin APGAR skorları 1. ve 5. dakikalarda 10 olarak belirlenmiştir. Bebek 2.5 yıl boyunca takip edilmiş, normal büyüme ve gelişmeye sahip olduğu bulunmuştur. Yine aynı çalışmada 30 yaşında, 2 yıl önce normal doğumla sağlıklı bir kız bebek dünyaya getirmiş, VKİ = 25 kg/m 2 olan başka bir hastanın gestasyonun ilk 5 haftası boyunca sibutramin kullandığı, 6. haftada hamile olduğunu öğrendiği anda ilacı bıraktığı bildirilmiştir. Hasta gestasyonun 13. haftasında vajinal kanamayla hastaneye başvurmuş, bu sürede bebeğin ultrasonla takibi yapılmış ve normal bulunmuştur. Kanama spontan olarak durmuş, 10 gün sonra ise hastada spontan düşük gözlenmiştir. Fetus normal görünmekle birlikte, plasentada yapılan inceleme sonucunda kromozomal anomaliler saptanmış, ancak annenin isteği üzerine fetusa otopsi uygulanmamıştır [63]. Türkiye de yapılan bir araştırmada 32 yaşında, daha önce gebe kalmış, VKİ = 42 kg/m 2 olan bir hipertansif hastanın gestasyonun 4-6. haftaları arasında sibutramin kullandığı belirlenmiştir. Hasta bu sürede aynı zamanda 25 mg/gün metoprolol ve 100 mg/gün flurbiprofen kullanmıştır. Hamilelikte hastanın hipertansiyonu 250 mg/gün alfa-metildopa ile kontrol altına alınmıştır. Akraba evliliği söz konusudur. Bu nedenler- 126 H ACETTEPE T IP D ERG S

7 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi den dolayı hastanın takiplerine devam edilmiş, 17. gestasyon haftasında hasta ve fetus normal olarak gözlenmiştir. Hasta 37. haftada sezaryenle bir bebek dünyaya getirmiş ve doğumda bebeğin APGAR skorları 1. ve 5. dakikalarda sırasıyla 7 ve 9 olarak belirlenmiştir. Bebekte herhangi bir anomali gözlenmemiş, bebek 18 aya kadar takip edilmiş ve herhangi bir majör veya minör anomaliye rastlanmamış, gelişimsel bir sorun belirlenmemiştir. Çalışmada sunulan diğer bir vaka ise VKİ = 39 kg/m 2 olan 30 yaşında, daha önce gebe kalmış, gestasyonun 5-8. haftaları boyunca 10 mg/gün sibutramin kullanmış obez bir anne adayıdır. Bu hastada da gebelik boyunca bir anomaliye rastlanmamış, hasta 39. haftada lumbal disk fıtığı nedeniyle sezaryen doğumla normal kilo ve boyda sağlıklı bir erkek bebek dünyaya getirmiştir. Bebek 2 ay boyunca izlenmiş ve herhangi bir majör veya minör anomaliye ve gelişimsel soruna rastlanmamıştır [64]. Sibutramin ve metabolitlerinin anne sütüne geçip geçmedikleri bilinmemektedir. Bu nedenle emziren annelere sibutramin kullanmaları önerilmez [65]. 7. Orlistat Orlistat son yıllarda piyasaya çıkmış antiobezitik olarak kullanılan bir ilaçtır. Obez veya aşırı kilolu ve buna bağlı başka hastalıkları da olan hastaların tedavisinde hafif düşük kalorili bir diyetle birlikte endikedir. Orlistat diyetle beraber alınan yağların absorpsiyonunu önler ve böylece kalori alımının kısıtlanmasını sağlar. Orlistat gastrik lipazı ve bağırsakta trigliseridlerin yıkımından sorumlu olan pankreatik lipazı inhibe ederek etki gösterir; intestinal hidrolazlar, tripsin, pankreatik fosfolipaz A2, fosfo-inositol spesifik fosfolipaz C, asetilkolin esteraz ve nonspesifik karaciğer karboksiesterazı inhibe etmez. Çok düşük miktarda absorbe olduğu için sistemik lipazları etkilemez. Lipaz inhibe olunca yağlar absorbe olabilen serbest yağ asitlerine dönüşemez ve sindirilmeden atılır. Orlistatın yapısındaki ß-lakton halkası etkinliği için gereklidir. Bu halkanın açılması etkinliğini ortadan kaldırır [24,55,66]. İlaç yemeklerden önce 120 mg dozda günde 3 kez kullanılır. Daha yüksek doz kullanım daha potent etki göstermez. Orlistat yemeklerle beraber alınan yağın %30 unun emilimini önler. Orlistata başlandığı ilk hafta fekal yağ atılımı oldukça yüksek hale gelir; ilaç bırakıldıktan sonra kontrol düzeylerine geriler. Hasta ilacın etkisiyle gelişen fazla miktarda ve yağlı dışkılamadan rahatsız olacağı için, diyetle aldığı yağ oranını da azaltır, bu da kilo vermeye yardımcı olur [67,68]. Orlistatın yan etkileri genelde gastrointestinal kökenlidir. Gastrointestinal yan etkiler ilaca ilk başlandığında oldukça şiddetlidir; tedavinin devamında azalır. Orlistat çok fazla yağ içeren bir öğünle birlikte alındığında, gastrointestinal yan etkiler artabilir. Klinik araştırmalarda yan etkilerin yarısından fazlasının 1 haftadan kısa sürede geçtiği bulunmuştur, fakat bazı yan etkiler 6 aydan fazla bir süre bile kalıcı olabilir. Orlistatın yan etkileri Tablo 2 de özetlenmiştir [55,69-73]. Orlistatın FDA gebelik kategorisi B dir. Orlistatın yağda çözünen vitaminlerin malabsorpsiyonuna neden olması anneden bebeğe bu vitaminlerin geçişini azaltabilir. Orlistat üzerine hamilelerde yapılmış kontrollü çalışmalar bulunmaması ve hayvan çalışmaları sonuçlarının her zaman insan cevabı için prediktif olmaması nedeniyle gebelikte kullanımı önerilmez [74]. Vücut alanı (mg/m 2 ) hesaplanarak ve insan dozunun katı uygulanarak (8000 mg/kg/gün) sıçan ve tavşanlar üzerinde yapılan çalışmalarda orlistatın embriyotoksik ve teratojenik herhangi bir etkisine rastlanmamıştır. Her ne kadar yapılan bir çalışmada normal Tablo 2. Orlistatın yan etkileri Gastrointestinal etkiler Psikolojik ve santral sinir sistemi etkileri Kardiyovasküler sistem etkileri Dermatolojik etkiler Genitoüriner etkiler Kas-iskelet sistemi etkileri Hematopoietik sisteme etkileri Diğer etkiler Steatorhea (yağlı ve cıvık dışkılama), artmış dışkılama, ishal, abdominal ağrılar/kramplar, yağlı lekelenme, bulantı, kusma, karaciğer fonksiyon testleri anomalileri Anormal rüyalar, halüsinasyonlar, amnezi, baş dönmesi, baş ağrısı, migren, tremor, tutarıklar, parestezi, baş dönmesi, kasılmalar, anormal görme, hemipleji Derin ven trombozu, atriyal fibrilasyon, hipertansiyon, ödem, çarpıntı Eritem, eritema nodozum, liken planus, prurit, kızarıklık, ürtiker Vajinit/vulvit, premenopozal kadınlarda ani vajinal kanamalar Malazi, osteoartrit, eklemlerde ağrı, dirseklerde şişme Spontan hematom Yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E, K) malabsorpsiyonu (bu nedenle A, D, E, K içeren multivitamin tabletlerinin ilaç kullanımından 2 saat önce alınması önerilir), infeksiyonlarda artış; göz ve kulak üzerinde etkiler (vitröz hemoraji, hemianopi, retinal ven trombozu, labirintit) 127

8 Erkeko lu, Giray ve fiahin insan dozunun 6 katı ilaç uygulanan orta doz grubunda ve normal insan dozunun 23 katı ilaç uygulanan yüksek doz gruplarında dilate serebral ventrikül insidansı artmış olsa da, takiben benzer dozlarda yapılan iki sıçan teratoloji çalışmasında bu bulguya rastlanmamıştır [75]. Orlistat kullanan 109 hamile kadında (ilaç kullanımı hamilelerin 67 sinde ilk trimestırda, 2 sinde ikinci trimestırda, 40 ında son menstrüel periyoddan sonra bırakılmış) yapılan bir çalışmada, orlistatın 3 bebekte konjenital anomalilere neden olduğu belirlenmiştir. Bu gebeliklerden birinde annenin son menstrüel periyodundan sonra 8 hafta süreyle orlistat kullandığı, diğer annenin yine 8 hafta süreyle orlistat kullandığı ve diyabet hastası olup, metformin ve akarboz kullanırken insülin tedavisine başladığı, diğerinin ise hamileliğin 4-6. haftaları arası 10 gün boyunca orlistat kullandığı belirlenmiştir. Bahsedilen ilk hamilelikte bebekte kalçada konjenital dislokasyon ve atar damarlarda translokasyon, ikinci hamilelikten doğan bebekte malrotasyona bağlı kolik (bebek ameliyat edilmiştir) ve üçüncü hamilelikten doğan bebeğin ise shoulder dystocia ile doğduğu, bebeğin köprücük kemiğinde çatlak olduğu ve neonatal sarılık olup fototerapi gördüğü belirtilmiştir [73]. Orlistatın anne sütüne geçip geçmediği bilinmemektedir. Bu nedenle emziren annelerin orlistat kullanmaları önerilmez [75]. 8. Metformin 128 Metformin biguanid yapısında antidiyabetik olarak kullanılan bir antihiperglisemik ilaçtır. Biguanidler glukoneojenolizi kontrol altına alır; ayrıca glukoneojenezi azaltır ve glukozun vücutta kullanımını artırır. Etkili olabilmeleri için pankreasta Langerhans adacık hücrelerinin az da olsa etkin olması gerekmektedir [76-78]. Metformin 1994 yılında FDA dan onay almıştır. Sıkı diyet ve sülfonilüreler etkili olmazsa kullanılmalıdır. Tip 2 diyabette tek başına diyet ve fiziksel egzersiz ile hipergliseminin kontrol edilemediği durumlarda kan şekerini azaltmak amacıyla diyet ve egzersize ek olarak, tip 1 diyabette glisemik kontrolü iyileştirmek amacıyla insülin tedavisine ek olarak, PCOS ta insülin direncini kırmak ve hiperinsülinemiyi önlemek amacıyla kullanılır [79]. PCOS bilindiği üzere androjen fazlalığı (artmış plazma androjen düzeyleri, hirsutizm, menstrüel anomaliler, sebore, akne) ile karakterize menstrüel anomalilere ve infertiliteye neden olan bir sendromdur. PCOS un patofizyolojisinde insülin sekresyonunda ve etkinliğindeki bozukluklar yatmaktadır. PCOS hastası kadınlarda değişken oranlarda insülin direncine rastlanmaktadır [80]. İnsülin direncinin bir etkisi olarak, PCOS hastalarının aterojenik lipid profilleri vardır ve bu kadınlarda artmış kardiyovasküler hastalık insidansına rastlanır [81]. Bu hastalarda görülen semptomlar insülin direnci, obezite, hipertansiyon ve dislipidemi metabolik sendromun bir göstergesidir [82]. Bu nedenle özellikle obez ve PCOS hastası olan kadınlarda insülin-sensitizite edici ajanlarla tedavinin menstrüel siklusları düzelttiği, hiperandrojenemiyi azalttığı, kardiyovasküler hastalık riskini düşürdüğü ve ovülasyonun indüksiyonunun sağlandığı tedavi rejimlerinin başarısını artırdığı bilinmektedir [83]. Metformin insülin direnci olan ve obez bireylerde insülin sensitivitesini artırmak ve dolayısıyla da açlık hissini önlemek amacıyla ilk ilaç olarak kullanılabilir. Metforminin hipoglisemi oluşturma tehlikesi yoktur [79]. PCOS hastası kadınlarda az ama istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler yaptığı bildirilmektedir; ayrıca metforminle beraber klomifen sitrat kullanımı bu hastalarda ovülasyonu pozitif yönde etkilemektedir [84]. Metforminin yan etkileri, gastrointestinal etkiler (ağızda madeni tat, bulantı, kusma, ishal, midede rahatsızlık hissi, düşük gastrointestinal folik asit ve vitamin B 12 düzeyleri, anoreksi, akut hepatit gelişimi); dermatolojik etkiler (ürtiker) ve diğer etkiler [halsizlik, kilo kaybı, laktik asidoz, zayıflık, yorgunluk, rahatsızlık hissi, kas ağrısı, nefes almada güçlük, midede beklenmedik bir rahatsızlık hissi, üşüme, sersemlik, kalp atışlarında ani azalma veya bozulma (laktik asidoz oranı 5/ dir ve laktik asidoz gelişirse mortalite oranı %50 dir)] şeklinde sıralanabilir [85-89]. Maternal PCOS un hamilelikte erken bebek kayıplarına, gestasyonel diyabete, hamilelikle indüklenen hipertansif bozukluklara ve gestasyonel zamanına göre düşük doğum ağırlıklı bebeklerin doğmasına neden olduğu bilinmektedir. PCOS lu anne adaylarında erken bebek kaybının temel nedeni obezite, hiperinsülinemi, artmış lüteinize edici hormon düzeyleri ve endometriyal disfonksiyondur. Esas olarak hamilelik öncesi obeziteyi önlemek ve bunun için metforminle tedavi etmek ilk seçenektir. PCOS hastası hamile kadınlarda özellikle gelişebilecek gestasyonel diyabetin ve her ne kadar PCOS ile arasındaki ilişki kesin olmasa da hamilelikle indüklenen hipertansif bozuklukların önlenmesi önerilmektedir, hamilelik boyunca metformin kullanılması ise tartışmalı bir konudur [90]. Metformin tedavisinin PCOS hastası kadınlarda spontan veya klomifen veya gonadotropinle indüklenen ovülasyonun etkinliğini artırması ve obezite tedavisinde de önemli bir yere sahip olması nedeniyle bu ilacın hamilelikte güvenilirliğinin kesin olarak belirlenmesi gerekmektedir. Metforminin hamilelikte kullanı- H ACETTEPE T IP D ERG S

9 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi mı ile ilgili çok detaylı, yeterli ve kontrollü çalışmalar bulunmamaktadır. Metforminin FDA gebelik kategorisi B dir. İlaç reçetelenirken maternal ve fatal riskler göz önüne alınmalıdır [83,91-93]. Yapılan eks vivo çalışmalarda metforminin plasentadan geçebildiği belirlenmiştir [94]. Fetal ve maternal ilaç konsantrasyonları karşılaştırıldığında plasentanın metformin için parsiyel bir bariyer olduğu belirtilmektedir [93]. Sıçan ve tavşanlar üzerinde yapılan çalışmalar metforminin 600 mg/kg/gün e kadar olan dozlarının teratojenik olmadığını göstermiştir. Bu doz sıçan ve tavşanların vücut yüzey alanı hesap edilerek belirlenmiştir ve insanda günlük önerilen maksimum metformin dozu olan 2000 mg ın yaklaşık 2-6 katına karşılık gelmektedir [95]. Metforminin teratojenik etkisinin fareler üzerinde araştırıldığı diğer bir çalışmada metforminin teratojenik ve embriyotoksik olmadığı bulunmuştur [104]. Metforminin erken bebek kayıplarına neden olmadığı, PCOS hastalarında ise erken bebek kayıplarını önlediği belirtilmektedir [97-100]. Bugüne kadar metforminin teratojeneze neden olduğuna dair herhangi bir bilgi rapor edilmemiştir [93]. Metforminin hamilelikte ancak çok gerekliyse kullanılması önerilir; ancak insülin direnci ve anormal glukoz kan düzeylerinin konjenital anomalilere neden olduğu da bildirilmektedir [92,93,95]. Bilindiği gibi PCOS hastası obez kadınlarda oldukça yüksek düşük oranı gözlenmektedir [ ]. Bu kadınlara metformin uygulanması ile hamilelikteki erken bebek kayıpları %8.8 e gerilerken, metformin uygulanmayan kadınlarda bu oran %41.9 dur [98]. Bağımsız bir risk faktörü olarak yüksek plazminojen aktivatör inhibitörü-1 (PAI-1) düzeylerinin artması ve hipofibrinoliz gelişmesi nedeniyle de PCOS hastası kadınlarda düşük riski artmaktadır [104]. Metformin tedavisinin ailesel trombofili ve trombofibrinolizi olan kadınlarda PAI-1 düzeylerini normalize ederek ilk trimestırda düşük oranlarını azalttığı bulunmuştur. Konsepsiyon öncesi ve hamilelik boyunca da metformin kullanılması ilk trimestırda düşük oranını %73 ten %10 a düşürmüştür [105]. Metforminle tedavinin sirküle olan glukodelin-a düzeylerini artırdığı bulunmuştur [106]. Glukodelin-A embriyoya karşı gelişen endometriyal immün cevabı inhibe eden bir proteindir [ ]. Metforminle tedavi edilen hastalarda plaseboya oranla folliküler ve lüteal faz glukodelin oranları sırasıyla 20 ve 30 kat artmaktadır. Ayrıca, metformin tedavisiyle uteral spiral arterlerin direnç indeksi belirgin olarak azalmaktadır. Bu azalma embriyonun tutunmasını kolaylaştırır ve hamileliğin devamını sağlar [110]. Metformin tedavisinin konsepsiyon öncesi ve hamilelik boyunca hem düşük riskini azalttığı hem de gestasyonel diyabet riskini düşürdüğü belirtilmektedir [83]. Emziren sıçanlar üzerinde yapılan çalışmalarda metforminin anne sütüne geçtiği ve sütte plazmaya yakın düzeylere ulaştığı bildirilmiştir; ancak benzer çalışmalar emziren annelerde yapılmamıştır. Anne sütüyle beslenen bebeklerde metforminin hipoglisemi yaratma riski ve annenin durumu dikkate alınarak laktasyon döneminde ilacın kullanımının devamına karar verilmelidir [111,112]. 9. Rimonabant Rimonabant obez bireylerde vücut ağırlığının ve obeziteye bağlı semptomların azalmasını sağlayan bir kannabinoid-1 (CB-1) reseptör antagonistidir. CB-1 reseptörlerinin bitkisel veya endojen kannabinoidler ile farmakolojik stimülasyonu tok hayvanlarda bile yemek yemeyi stimüle etmektedir [113]. Rimonabant yiyecek alımını, açlığı ve kiloyu obez ve fazla kilolu erkeklerde sadece 7 günlük bir alım ile azaltmayı başarmıştır [113,114]. Rimonabant FDA dan henüz onay almamıştır; 2006 yılında ise Avrupa Komisyonu Avrupa Birliğine üye 25 ülkede rimonabantın satışına izin vermiştir. İlaç henüz ülkemizde satılmamaktadır [ ]. Rimonabantın yan etkileri santral sinir sistemi etkileri (depresyon, ruh hali değişiklikleri, anksiyete irritabilite, sinirlilik, uyku bozuklukları, uykusuzluk, parasomnia, panik semptomları, öfkelenme, intihar düşüncesi, agresivite, agresif davranışlar, halüsinasyonlar, hafıza kaybı, baş dönmesi, letarji, hipoastezi); gastrointestinal etkiler (bulantı, kusma, ishal); vasküler etkiler (ateş basması); dermatolojik etkiler (prurit, hiperhidroz, gece terlemeleri); pulmoner etkiler (hıçkırık); kasiskelet sistemi etkileri (tendonit, kas krampları, kas spazmları) ve infeksiyonlarda artış şeklinde sıralanabilir [ ]. Rimonabant ile ilgili hamilelerde yeterli ve kontrollü çalışmalar bulunmamaktadır. Hayvanlardan elde edilen veriler kesin bir sonuca varmak için yeterli olmasa da, embriyonel/fetal gelişimde zararlı etkiler oluşturabileceğini göstermiştir. CB-1 reseptörleri aracılıklı sinyalleşmenin bir agonist veya antagonistle gelişim esnasında değiştirilmesinin fetus beyninde kortikal aktiviteyi bozabileceği, nöronal toksisiteye neden olabileceği ve bu değişimin insan embriyolarında beyin gelişimini bozabileceği belirtilmektedir. Sıçan beyin hücrelerinde yapılan çalışmalarda CB-1 reseptörleri blokajının epileptik deşarjlara neden olduğu bildirilmiştir [121]. Ayrıca, 129

10 Erkeko lu, Giray ve fiahin CB-1 reseptör agonistlerinin düşük dozlarda embriyonun uterusa yapışmasını ve büyümesini kolaylaştırdığı, ancak rimonabantın bu etkiyi önlediği belirtilmiştir [122]. Klinikte kullanılan dozlara yakın dozlarda rimonabantın tavşanlarda embriyofetal toksisitesinin olduğu gözlenmiştir. Bu toksik etkiler arasında sporadik malformasyonlar (anensefali, mikrooftalmi, beyin ventriküllerinde genişleme ve omfalosel) bulunmaktadır. Rimonabantın sıçanlarda 10 mg/kg/gün e kadar prenatal ve postnatal gelişim üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmalarda, ilacın yavruların sütten kesilmeden önce gözlenen mortalite oranını artırdığı belirlenmiştir. Bunun nedeni anne sıçanın süt vermek istememesi ve/veya rimonabantın etkisiyle yavrunun emmek istememesidir. Literatürde farelerde emme duygusunun CB-1 reseptörleri üzerinden endokannabinoid sistem aracılıklı gerçekleştiği bildirilmiştir. İnsanlar için potansiyel risk bilinmemektedir. Bu nedenle rimonabant gebelikte önerilmemektedir [123]. Rimonabant emziren sıçanların sütüne geçmektedir ve emen yavrularda emme refleksini azaltabileceği düşünülmektedir. Rimonabantın insanlarda anne süte geçip geçmediği bilnmemektedir. Bu nedenle emziren anneler tarafından kullanılması önerilmez [123,124]. Sıçanlar üzerinde yapılan çalışmalarda intrauterin veya laktasyon yoluyla rimonabanta maruz kalan yavru sıçanların prenatal ve postnatal gelişmeleri incelenmiş, yavrularda öğrenme ve hafıza üzerinde herhangi bir olumsuz etki görülmemiş; ancak yavruların motor aktivitelerinde ve sese karşı verdikleri yanıtlarda kuşku yaratabilecek değişiklikler belirlenmiştir [123]. Kaynaklar 1. World Health Organization Technical Report Series 894: Obesity: preventing and managing the global epidemic. Geneva: World Health Organization, Nelson SM, Fleming R. Obesity and reproduction: impact and interventions. Curr Opin Obstet Gynecol 2007; 19: Pettigrew R, Hamilton-Fairley D. Obesity and female reproductive function. Br Med Bull 1997; 53: Galtier-Dereure F, Capony F, Maudelonde T, Rochefort H. Estradiol stimulates cell growth and secretion of procathepsin D and a 120-kilodalton protein in the human ovarian cancer cell line BG-1. Clin Endocrinol Metab 1992; 75: Lobo RA, March CM, Goebelsmann U, Mishell DR Jr. The modulating role of obesity and 17 beta-estradiol (E2) on bound and unbound E2 and adrenal androgens in oophorectomized women. J Clin Endocrinol Metab 1982; 54: Pasquali R, Casimirri F, Platè L, Capelli M. Characterization of obese women with reduced sex hormone-binding globulin concentrations. Horm Metab Res 1990; 22: Balen AH, Anderson RA; Policy & Practice Committee of the BFS. Impact of obesity on female reproductive health: British Fertility Society, Policy and Practice Guidelines. Hum Fertil (Camb) 2007; 10: Abrams BF, Laros RK Jr. Prepregnancy weight, weight gain, and birth weight. Am J Obstet Gynecol 1986; 154: Wolfe HM, Gross TL. Obesity in pregnancy. Clin Obstet Gynecol 1994; 37: Yu CK, Teoh TG, Robinson S. Obesity in pregnancy. BJOG 2006; 113: Jolly MC, Hovorka R, Godsland I, et al. Relation between insulin kinetics and insulin sensitivity in pregnancy. Eur J Clin Invest 2003; 33: Ramsay JE, Greer I, Sattar N. ABC of obesity. Obesity and reproduction. BMJ 2006; 333: Catalano PM. Increasing maternal obesity and weight gain during pregnancy: the obstetric problems of plentitude. Obstet Gynecol 2007; 110: Castro LC, Avina RL. Maternal obesity and pregnancy outcomes. Curr Opin Obstet Gynecol 2002; 14: Riley L. A call to action: obesity and pregnancy. Massachusetts Gen Phys Org J 2006; Winter/Spring: Gottlieb AG, Galan HL. Shoulder dystocia: an update. Obstet Gynecol Clin North Am 2007; 34: Chu SY, Kim SY, Lau J, et al. Maternal obesity and risk of stillbirth: a meta-analysis. Am J Obstet Gynecol 2007; 197: Wong SF, Lee-Tannock A, Amaraddio D, Chan FY, McIntyre HD. Fetal growth patterns in fetuses of women with pregestational diabetes mellitus. Ultrasound Obstet Gynecol 2006; 28: King JC. Maternal obesity, metabolism, and pregnancy outcomes. Annu Rev Nutr 2006; 26: Morin KH, Reilly L. Caring for obese pregnant women. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2007; 36: Giri M. Medical management of obesity. Acta Clin Belg 2006; 61: Dixon JB. Weight loss medications--where do they fit in? Aust Fam Physician 2006; 35: Bray GA. Drug treatment of obesity. Rev Endocr Metab Disord 2001; 2: Bray GA, Greenway FL. Current and potential drugs for treatment of obesity. Endocr Rev 1999; 20: U.S. Food and Drug Administration- The FDA Medical Products Reporting Program (Medwatch). Summary Of Safety- Related Drug Labeling Changes Approved By FDA. October 1997, Fastin/Phentermin hydrochloride capsules/smithkline Beecham. Also avaialble at: 26. Jones KL, Johnson KA, Dick LM, Felix RJ, Kao KK, Chambers CD. Pregnancy outcomes after first trimester exposure to phentermine/fenfluramine. Teratology 2002; 65: Thoma-Laurie D, Walker ER, Reasor MJ. Neonatal toxicity in rats following in utero exposure to chlorphentermine or phentermine. Toxicology 1982; 24: Bratter J, Gessner IH, Rowland NE. Effects of prenatal co-administration of phentermine and dexfenfluramine in rats. Eur J Pharmacol 1999; 369:R Jonderko K, Kucio C. Extra-anorectic actions of mazindol. Isr J Med Sci 1989; 25: H ACETTEPE T IP D ERG S

11 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi 30. Mancini MC, Halpern A. Pharmacological treatment of obesity. Arq Bras Endocrinol Metabol 2006; 50: Mazindol product monograph. In: Gillis MC, ed. CPS Compendium of pharmaceuticals and specialties. 33 rd ed. Ottawa: Canadian Pharmacists Association, 1998: Glazer G. Long-term pharmacotherapy of obesity 2000: a review of efficacy and safety. Arch Intern Med 2001; 161: Ryan DH. Use of sibutramine and other noradrenergic and serotonergic drugs in the management of obesity. Endocrine 2000; 13: Silverstone T. Appetite suppressants. A review. Drugs 1992; 43: Rachagan SP. Teronac and teratogenecity. Med J Malaysia 1993; 48: Anderson M, Choonara I. Drug misuse during pregnancy and fetal toxicity. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2007; 92: Greenway FL, Caruso MK. Safety of obesity drugs. Expert Opin Drug Saf 2005; 4: Draper ES, Rankin J, Tonks AM, et al. Recreational drug use: a major risk factor for gastroschisis? Am J Epidemiol 2008; 167: Conover EA. Over-the-counter products: nonprescription medications, nutraceuticals, and herbal agents. Clin Obstet Gynecol 2002; 45: Conover EA. Herbal agents and over-the-counter medications in pregnancy. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2003; 17: Bray GA. Are non-prescription medications needed for weight control? Obesity (Silver Spring) 2008; 16: Kernan WN, Viscoli CM, Brass LM, et al. Phenylpropanolamine and the risk of hemorrhagic stroke. N Engl J Med 2000; 343: Ioannides-Demos LL, Proietto J, Tonkin AM, McNeil JJ. Safety of drug therapies used for weight loss and treatment of obesity. Drug Saf 2006; 29: Ioannides-Demos LL, Proietto J, McNeil JJ. Pharmacotherapy for obesity. Drugs 2005; 65: Silverman M, Okun R. The use of an appetite suppressant (diethylpropion hydrochloride) during pregnancy. Curr Ther Res Clin Exp 1971; 13: Boileau PA. Control of weight-gain during pregnancy: use of diethylpropion hydrochloride. Appl Ther 1968; 10: Ballantyne CM. Increasing prevalence of obesity and clustered cardiometabolic risk: can treatment of the underlying cause reverse the trends? Crit Pathw Cardiol 2007; 6: Leung WY, Thomas GN, Chan JC, Tomlinson B. Weight management and current options in pharmacotherapy: orlistat and sibutramine. Clin Ther 2003; 25: Hofbauer KG, Nicholson JR, Boss O. The obesity epidemic: current and future pharmacological treatments. Annu Rev Pharmacol Toxicol 2007; 47: Hofbauer KG, Nicholson JR. Pharmacotherapy of obesity. Exp Clin Endocrinol Diabetes 2006; 114: Linné Y, Rössner S. Pharmacotherapy of obesity. Clin Dermatol 2004; 22: Luque CA, Rey JA. Sibutramine: a serotonin-norepinephrine reuptake-inhibitor for the treatment of obesity. Ann Pharmacother 1999; 33: Dunham DB, Savaske SA. Obesity: An Update. Pharmacother Pers (J Pharma Society Wisconsin) 1999; Nov/Dec: James WPT. The SCOUT study: risk-benefit profile of sibutramine in overweight high-risk cardiovascular patients. Eur Heart J 2005; 7S; Rubio MA, Gargallo M, Isabel Millán A, Moreno B. Drugs in the treatment of obesity: sibutramine, orlistat and rimonabant. Public Health Nutr 2007; 10: Florentin M, Liberopoulos EN, Elisaf MS. Sibutramine-associated adverse effects: a practical guide for its safe use. Obes Rev 2008; 9: Meridia. In: Physicians desk reference (PDR). 58 th ed. 2004: Meridia. Sibutramine hydrochloride capsules. p Also available online at: safety/2005/jul_pi/meridia_pi.pdf. 59. Hu YH, Pang DG, Qi B, Lei Q, You S, Liu YQ. Studies of the effects of sibutramine hydrochloride on perinatal development and maternal function in mice. Sichuan Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2004; 35: Einarson A, Bonari L, Sarkar M, McKenna K, Koren G. Exposure to sibutramine during pregnancy: a case series. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2004; 116: Garcia-Bournissen F, Shrim A, Koren G. Exposure to sibutramine during pregnancy. Can Fam Physician 2007; 53: De Santis M, Straface G, Cavaliere AF, Carducci B, Caruso A. Early first-trimester sibutramine exposure: pregnancy outcome and neonatal follow-up. Drug Saf 2006; 29: Ramzi F, Elias D, Mona S, Zreik TG. Sibutramine in pregnancy. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2005; 122: Kadioglu M, Ulku C, Yaris F, Kesim M, Kalyoncu NI, Yaris E. Sibutramine use in pregnancy: report of two cases. Birth Defects Res A Clin Mol Teratol 2004; 70: Kaila B, Raman M. Obesity: a review of pathogenesis and management strategies. Can J Gastroenterol 2008; 22: Neff LM, Aronne LJ. Pharmacotherapy for obesity. Curr Atheroscler Rep 2007; 9: Anderson JW. Orlistat for the management of overweight individuals and obesity: a review of potential for the 60- mg, over-the-counter dosage. Expert Opin Pharmacother 2007; 8: Ballinger A, Peikin SR. Orlistat: its current status as an antiobesity drug. Eur J Pharmacol 2002; 440: Filippatos TD, Derdemezis CS, Gazi IF, Nakou ES, Mikhailidis DP, Elisaf MS. Orlistat-associated adverse effects and drug interactions: a critical review. Drug Saf 2008; 31: Perrio MJ, Wilton LV, Shakir SA. The safety profiles of orlistat and sibutramine: results of prescription-event monitoring studies in England. Obesity (Silver Spring) 2007; 15: LeCheminant JD, Jacobsen DJ, Hall MA, Donnelly JE. A comparison of meal replacements and medication in weight maintenance after weight loss. J Am Coll Nutr 2005; 24: Rucker D, Padwal R, Li SK, Curioni C, Lau DC. Long term pharmacotherapy for obesity and overweight: updated meta-analysis. BMJ 2007; 35: Acharya NV, Wilton LV, Shakir SA. Safety profile of orlistat: results of a prescription-event monitoring study. Clin Pharmacol 2005; 45:

12 Erkeko lu, Giray ve fiahin 74. Xenical. Orlistat capsules. p Also available at: Xenical_PI.pdf. 75. Filippatos TD, Derdemezis CS, Gazi IF, Nakou ES, Mikhailidis DP, Elisaf MS. Orlistat-associated adverse effects and drug interactions: a critical review. Drug Saf 2008; 31: Clinical Guidelines Task Force, International Diabetes Federation. In: Global Guideline for Type 2 Diabetes. Brussels: International Diabetes Federation, 2005: McIntosh A, Hutchinson A, Home PD. Clinical guidelines and evidence review for Type 2 diabetes: management of blood glucose. Sheffield: University of Sheffield 2001; American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes Diabetes Care 2007; 30: U.S. Food and Drug Administration FDA Approves New Diabetes Drug. Press release December 30, 1994; Available online at: ANS00627.html. 80. Dunaif A; Medscape. Drug insight: insulin-sensitizing drugs in the treatment of polycystic ovary syndromea reappraisal. Nat Clin Pract Endocrinol Metab 2008; 4: Amowitz LL, Sobel BE. Cardiovascular consequences of polycystic ovary syndrome. Endocrinol Metab Clin North Am 1999; 28: Hansen BC. The metabolic syndrome X. Ann N Y Acad Sci 1999; 892: De Leo V, la Marca A, Petraglia F. Insulin-lowering agents in the management of polycystic ovary syndrome. Endocr Rev 2003; 24: Nestler JE. Metformin in the treatment of infertility in polycystic ovarian syndrome: an alternative perspective. Fertil Steril 2008; 90: Bailey CJ. Metformin--an update. Gen Pharmacol 1993; 24: Stepensky D, Friedman M, Srour W, Raz I, Hoffman A. Preclinical evaluation of pharmacokinetic-pharmacodynamic rationale for oral CR metformin formulation. J Control Release 2001; 71: Misbin RI, Green L, Stadel BV, Gueriguian JL, Gubbi A, Fleming GA. Lactic acidosis in patients with diabetes treated with metformin. N Engl J Med 1998; 338: Babich MM, Pike I, Shiffman ML. Metformin-induced acute hepatitis. Am J Med 1998; 104: Bell PM, Hadden DR. Metformin. Endocrinol Metab Clin North Am 1997; 26: Homburg R. Pregnancy complications in PCOS. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2006; 20: Briggs GG, Freeman RK, Yaffe SJ. Drugs in pregnancy and lactation: a reference guide to fetal and neonatal risk. 5 th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, Diabetes and Pregnancy. Technical Bulletin No. 200, Washington, DC: American College of Obstetricians and Gynecologists; December 1994: McCarthy EA, Walker SP, McLachlan K, Boyle J, Permezel M. Metformin in obstetric and gynecologic practice: a review. Obstet Gynecol Surv 2004; 59: Nanovskaya TN, Nekhayeva IA, Patrikeeva SL, Hankins GD, Ahmed MS. Transfer of metformin across the dually perfused human placental lobule. Am J Obstet Gynecol 2006; 195: Glucophage product information. Princeton, NJ: Bristol- Myers Squibb; Bedaiwy MA, Miller KF, Goldberg JM, Nelson D, Falcone T. Effect of metformin on mouse embryo development. Fertil Steril 2001; 76: Heard MJ, Pierce A, Carson SA, Buster JE. Pregnancies following use of metformin for ovulation induction in patients with polycystic ovary syndrome. Fertil Steril 2002; 77: Jakubowicz DJ, Iuorno MJ, Jakubowicz S, Roberts KA, Nestler JE. Effects of metformin on early pregnancy loss in the polycystic ovary syndrome. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87: Glueck CJ, Phillips H, Cameron D, Sieve-Smith L, Wang P. Continuing metformin throughout pregnancy in women with polycystic ovary syndrome appears to safely reduce first-trimester spontaneous abortion: a pilot study. Fertil Steril 2001; 75: Glueck CJ, Wang P, Goldenberg N, Sieve-Smith L. Pregnancy outcomes among women with polycystic ovary syndrome treated with metformin. Hum Reprod 2002; 17: Clifford K, Rai R, Watson H, Regan L. An informative protocol for the investigation of recurrent miscarriage: preliminary experience of 500 consecutive cases. Hum Reprod 1994; 9: Okon MA, Laird SM, Tuckerman EM, Li TC. Serum androgen levels in women who have recurrent miscarriages and their correlation with markers of endometrial function. Fertil Steril 1998; 69: Regan L, Owen EJ, Jacobs HS. Hypersecretion of luteinising hormone, infertility, and miscarriage. Lancet 1990; 336: Glueck CJ, Wang P, Fontaine RN, Sieve-Smith L, Tracy T, Moore SK. Plasminogen activator inhibitor activity: an independent risk factor for the high miscarriage rate during pregnancy in women with polycystic ovary syndrome. Metabolism 1999; 48: Glueck CJ, Fontaine RN, Gruppo R, et al. The plasminogen activator inhibitor-1 gene, hypofibrinolysis, and osteonecrosis. Clin Orthop Relat Res 1999; 366: Jakubowicz DJ, Seppälä M, Jakubowicz S, et al. Insulin reduction with metformin increases luteal phase serum glycodelin and insulin-like growth factor-binding protein 1 concentrations and enhances uterine vascularity and blood flow in the polycystic ovary syndrome. J Clin Endocrinol Metab 2001; 86: Seppälä M, Koistinen H, Koistinen R, et al. Glycodelins: role in regulation of reproduction, potential for contraceptive development and diagnosis of male infertility. Hum Reprod 1998; 13S: Seppälä M, Taylor RN, Koistinen H, Koistinen R, Milgrom E. Glycodelin: a major lipocalin protein of the reproductive axis with diverse actions in cell recognition and differentiation. Endocr Rev 2002; 23: Bolton AE, Pockley AG, Clough KJ, et al. Identification of placental protein 14 as an immunosuppressive factor in human reproduction. Lancet 1987; 1: Steer CV, Tan SL, Dillon D, Mason BA, Campbell S. Vaginal color Doppler assessment of uterine artery impedance correlates with immunohistochemical markers of endometrial receptivity required for the implantation of an embryo. Fertil Steril 1995; 63: H ACETTEPE T IP D ERG S

13 Hamilelik ve laktasyon döneminde antiobezitik ilaç kullan m n n toksikolojik aç dan de erlendirilmesi 111. Metformin Hydrochloride tablets. p Also available at: /800471e6.pdf Glucophage. (Metformin hydrochloride tablets), Glucophage XR. (Metformin hydrochloride extended release tablets). p Also available online at: Curioni C, André C. Rimonabant for overweight or obesity. Cochrane Database Syst Rev 2006; 4:CD Rowland NE, Mukherjee M, Robertson K. Effects of the cannabinoid receptor antagonist SR , alone and in combination with dexfenfluramine or naloxone, on food intake in rats. Psychopharmacology (Berl) 2001; 159: Cahill K, Ussher M. Cannabinoid type 1 receptor antagonists (rimonabant) for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev 2007; 4:CD Maldonado R, Valverde O, Berrendero F. Involvement of the endocannabinoid system in drug addiction. Trends Neurosci 2006; 29: Deadwyler SA, Goonawardena AV, Hampson RE. Shortterm memory is modulated by the spontaneous release of endocannabinoids: evidence from hippocampal population codes. Behav Pharmacol 2007; 18: Steinberg BA, Cannon CP. Cannabinoid-1 receptor blockade in cardiometabolic risk reduction: safety, tolerability, and therapeutic potential. Am J Cardiol 2007; 100: Mitchell PB, Morris MJ. Depression and anxiety with rimonabant. Lancet 2007; 370: Rumsfeld JS, Nallamothu BK. The hope and fear of rimonabant. JAMA 2008; 299: Bernard C, Milh M, Morozov YM, Ben-Ari Y, Freund TF, Gozlan H. Altering cannabinoid signaling during development disrupts neuronal activity. Proc Natl Acad Sci U S A 2005; 102: Liu WM, Duan EK, Cao YJ. Effects of anandamide on embryo implantation in the mouse. Life Sci 2002; 71: Acomplia Annex 1. Summary of Product Characteristics. Also available online at: humandocs/pdfs/epar/acomplia/h-666-pi-en.pdf. 133

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS hiperandrojenism, anovulasyon, overde polikistik görünüm Obezite

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Hayri Ermiş İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. Gebeliğin kriz sıklığına etkisi? Gebelerin 1/3 ünde kriz

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri Prof. Dr. Cavidan Gülerman Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları EAH - Ankara PCOS un Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS, reprodüktif çağın ötesinde; " İnsülin rezistansı

Detaylı

Can AKAL, Sinem Ayşe DURU, Barış OLTEN. Danışman: Filiz YANIK ÖZET

Can AKAL, Sinem Ayşe DURU, Barış OLTEN. Danışman: Filiz YANIK ÖZET 50 GRAM GLUKOZ YÜKLEME TESTİ ANORMAL, 100 GRAM ORAL GLUKOZ TESTİ NORMAL OLAN GEBELERİN MATERNAL ÖZELLİKLER VE GEBELİK SONUÇLARI AÇISINDAN NORMAL GEBELER VE GESTASYONEL DİYABETİK HASTALAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH

Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH Diyabet ve Gebelik Diyabetes mellitus, insülin eksikliği veya insensitivitesi sonucu organların kronik hiperglisemiye maruz kaldığı klinik bir sendromdur Diyabetes mellitus

Detaylı

Her ne kadar doğum yapan kadınların mutlu olmaları beklense de, çoğu depresyondadır. Brockington I. Lancet; 2004. Gavin NI. Obstet Gynecol; 2005.

Her ne kadar doğum yapan kadınların mutlu olmaları beklense de, çoğu depresyondadır. Brockington I. Lancet; 2004. Gavin NI. Obstet Gynecol; 2005. Her ne kadar doğum yapan kadınların mutlu olmaları beklense de, çoğu depresyondadır. Brockington I. Lancet; 2004. Gavin NI. Obstet Gynecol; 2005. Postpartum blues (PPB) Puerperal dönemde disfori (üzüntü,

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194.

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194. Uz. Dr. Ali ASAN HBV ve Gebelik Dünyada 350-400 milyon kişi hepatit B ile kronik olarak infekte Bunların yaklaşık %50 si infeksiyonu perinatal yolla alıyor Doğurganlık yaşındaki kadınlar HBV bulaşı açısından

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Tiroid Hastalıkları Gebelerin %2-3 ünde tiroid disfonksiyonu var Gebelik tiroid fonksiyonlarını

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

Yardımcı maddeler: Titanyum dioksit, sarı demir oksit, hipromelloz, hidroksipropilselüloz, magnezyum stearat, makrogol 4000, talk.

Yardımcı maddeler: Titanyum dioksit, sarı demir oksit, hipromelloz, hidroksipropilselüloz, magnezyum stearat, makrogol 4000, talk. KULLANMA TALİMATI GALIPTIN MET 50 / 1000 mg film kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin maddeler: 50 mg vildagliptin ve 1000 mg metformin hidroklorür içerir. Yardımcı maddeler: Titanyum dioksit, sarı demir

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her film tablet 850 mg metformin hidroklorür içerir. Yardımcı maddeler: PVP K30, Avicel ph 102, Magnezyum stearat, Opadry, Etil

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI FENİSTİL Jel 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: 1 g jel, 1 mg dimetinden maleat içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, benzalkonyum klorür

Detaylı

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER Nilüfer Güzoğlu, H. Gözde Kanmaz, Dilek Dilli, Nurdan Uras, Ömer Erdeve, Uğur Dilmen İlk tüp bebeğin 1978 de doğumundan bu yana IVF

Detaylı

TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER

TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER Vaka Ayşe Hanım 39 yaşında, evli ve 2 çocuk annesi, adetleri normal ve 34 günde 1 adet görüyor. Son adet tarihinden 2 hafta sırtındaki sivilceler için komşusunun

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

BRONKAR-A ŞURUP. Klorfeniramin maleat, H1 reseptörlerini bloke ederek histaminin fizyolojik etkilerini antagonize eder.

BRONKAR-A ŞURUP. Klorfeniramin maleat, H1 reseptörlerini bloke ederek histaminin fizyolojik etkilerini antagonize eder. BRONKAR-A ŞURUP FORMÜLÜ Her 5 ml şurup; etken madde olarak 2 mg Klorfeniramin Maleat, 10 mg Dekstrometorfan HBr ve 30 mg Psödoefedrin HCl, koruyucu olarak sodyum benzoat, tatlandırıcı olarak ise sodyum

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Gebede HSV İnfeksiyonu Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Olgu 14 günlük, erkek bebek Şikayeti: Sol kol ve bacakta kasılma, emmeme Hikaye:

Detaylı

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması Itır Aktürk, Sena Bahadıroğlu, S. Gayenur Büyükberber, Sümeyye Gürbüz Danışman: Prof. Dr. Filiz F. (Bilgin) Yanık ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU?

KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? KORONER ARTER HASTALIĞINDA BETA BLOKERLER GÖZDEN DÜŞÜYOR MU? TABİ Kİ HAYIR, HER HASTAYA VERMELİYİZ DR. SABRİ DEMİ RCAN Beta Blokerler Adrenerjik reseptörler katekolaminler tarafından stimüle edilen G-protein

Detaylı

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9 OBEZİTE NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç,

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİAVOG 0.3 mg efervesan tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. DİAVOG 0.3 mg efervesan tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI DİAVOG 0.3 mg efervesan tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir efervesan tablet 0.3 mg vogliboz içerir. Yardımcı madde(ler): Sitrik asit anyhdrus (powder), potasyum hidrojen karbonat,

Detaylı

THİNCAL 120 mg Kapsül

THİNCAL 120 mg Kapsül KULLANMA TALİMATI THİNCAL 120 mg Kapsül Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir kapsülde 120 mg Orlistat. Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selüloz, sodyum nişasta glikolat, sodyum lauril sülfat, talk, povidon,

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MAXTHİO 4 mg/2 ml İM Enjeksiyon İçin Çözelti İçeren Ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Tiyokolşikosid 4 mg Yardımcı maddeler: Sodyum klorür

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. TARLUSAL 5 mg tablet. Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. TARLUSAL 5 mg tablet. Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI TARLUSAL 5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablet 5 mg medroksiprogesteron asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, talk, mısır nişastası, sakkaroz, kalsiyum stearat,

Detaylı

LOPERMİD 2 mg TABLET 1.3.1 Kısa Ürün Bilgileri, Etiketleme ve Hasta Kullanma Talimatı Temmuz 2007 KISA ÜRÜN BİLGİSİ

LOPERMİD 2 mg TABLET 1.3.1 Kısa Ürün Bilgileri, Etiketleme ve Hasta Kullanma Talimatı Temmuz 2007 KISA ÜRÜN BİLGİSİ KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI Lopermid 2 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her bir tablet 2 mg Loperamid hidroklorür içerir. Tüm yardımcı maddeler için bkz. 6.1. 3. FARMASÖTİK

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her tablet 30 mg pioglitazona eşdeğer miktarda 33.4 mg pioglitazon HCl içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her tablet 30 mg pioglitazona eşdeğer miktarda 33.4 mg pioglitazon HCl içerir. KULLANMA TALİMATI GLİFİX 30 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her tablet 30 mg pioglitazona eşdeğer miktarda 33.4 mg pioglitazon HCl içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, kalsiyum karboksimetilselüloz,

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Sayı : B100AÇS0120000/2600-9216/3238 Konu : Gebelerde Demir Destek Programı Uygulaması 29.09.2005 GENELGE 2005/147 Gebelikte meydana

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 7 Kasım 2007 ULUSLARARASI DİYABET TEDAVİ PRATİKLERİ KAYIT ÇALIŞMASI NIN (IDMPS) TÜRKİYE SONUÇLARI HEDEF TEDAVİ KALİTESİNİ ARTIRMAK ÇALIŞMANIN AMACI ve YÖNTEMİ Uluslararası

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ. Seri No. 7

GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ. Seri No. 7 GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ Seri No. 7 Hasta Rehberi Orta Kolaylıkta Okunabilir Rehber Genç Yetişkinlerde Büyüme Hormonu Eksikliği - Seri No.7 (Ağustos 2006 da güncellenmiştir) Bu broşür

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN oral damla Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Propil paraben

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. MUSKAZON 20 TABLET Ağızdan alınır.

KULLANMA TALĐMATI. MUSKAZON 20 TABLET Ağızdan alınır. MUSKAZON 20 TABLET Ağızdan alınır. KULLANMA TALĐMATI Etkin madde: Her bir tablet, 300 mg Parasetamol, 250 mg Klorzoksazon içerir. Yardımcı maddeler: PVP, Nişasta, Talk, Magnezyum stearat Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD.

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. IVF e bağlı mortalite 100,000 canlı doğumda 6 OPU IVF ilk 10 yılında Laparoskopi ile

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür KULLANMA TALİMATI XYZAL 5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selülöz, laktoz monohidrat, kolloidal anhidrus

Detaylı

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA

KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA KADIN VE EGZERSİZ PROF. DR. ERDAL ZORBA MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Ergenliğe kadar boy, ağırlık ve kuvvet bir cinsiyet farkı göstermezken, ergenlikten sonra cinsiyetler arasındaki bazı değişiklikler belirginleşir.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI PİOGTAN 30 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her tablet 30 mg pioglitazon (hidroklorür olarak) içerir. Yardımcı maddeler: Kroskarmelloz sodyum, laktoz monohidrat, hidroksipropilselüloz,

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

Yenidoğan, süt çocukluğu ve çocukluk döneminde sık olarak karşımıza çıkar

Yenidoğan, süt çocukluğu ve çocukluk döneminde sık olarak karşımıza çıkar ye Yaklaşım Yrd. Doç. Dr. Müsemma Karabel Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Önemi : Tekrarlayan ve uzun süren hipoglisemi atakları Beyin hasarı * mental gerilik * Konvülziyon Tanımı : Kan şekeri

Detaylı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı TARIM ZEHİRLERİ Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pestisidler Tarım ürünlerini ve insan sağlığını tehdit eden etkenlere karşı kullanılan kimyasallardır İnsektisidler Böcek

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar HBV nin GEBELİĞE ETKİLERİ HBV, fertiliteyi etkilemez Proinflamatuar sitokin salınımını arttırsa da Maternal ve

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

PCOS un Uzun Dönem Yaşam Problemleri Doç. Dr. F. Suat DEDE

PCOS un Uzun Dönem Yaşam Problemleri Doç. Dr. F. Suat DEDE PCOS un Uzun Dönem Yaşam Problemleri Doç. Dr. F. Suat DEDE Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH PCOS PCOS? PCOS ve Kardiyovasküler Hastalıklar PCOS ve Kardiyovasküler Hastalıklar PCOS kardiyovasküler

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NIZORAL 400 mg Ovül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir ovül etkin madde olarak 400 mg ketokonazol içerir. Yardımcı maddeler: Bütil hidroksianizol

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. İçinde san yağlı hafif viskoz likid bulunan san renkli oval şeffaf, yumuşak kapsüller.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. İçinde san yağlı hafif viskoz likid bulunan san renkli oval şeffaf, yumuşak kapsüller. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI EVÎCAP FORT 400 LÜ. yumuşak kapsül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her bir yumuşak kapsül Etkin madde: Vitamin E (d-a-tokoferol) 4001.U. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

GEBELİKTE İNSÜLİN STRATEJİSİ

GEBELİKTE İNSÜLİN STRATEJİSİ GEBELİKTE İNSÜLİN STRATEJİSİ Prof. Dr. Engin GÜNEY Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı GEBELİKTE İNSÜLİN STRATEJİSİ İki hedef Primer koruma GEBELİKTE

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ

GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ GEBELİKTE DEMİR ve İYOT KULLANIMI Prof. Dr. Acar KOÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Hangi durumlarda destek gerekir? Yetersiz beslenme, diyet yetersizliği (düşük

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2 mg tizanidine eşdeğer miktarda 2.288 mg tizanidin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler: Kolloidal silikon dioksit (aerosil

Detaylı