STOMATERAPİ VE STOMA BAKIM HEMŞİRELİĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "STOMATERAPİ VE STOMA BAKIM HEMŞİRELİĞİ"
  • Su Oz
  • 1 yıl önce
  • İzleme sayısı:

Transkript

1 41 STOMATERAPİ VE STOMA BAKIM HEMŞİRELİĞİ Dr. Ayişe KARADAĞ Cerrahi girişimler, yaşamın sürdürülmesi ve yaşam kalitesinin yükseltilmesini amaçlamakla birlikte fonksiyon kaybı ve beden imajında değişim gibi yeni sorunlara da yol açabilmektedir. Çeşitli amaçlarla oluşturulan barsak stomaları, bireyin yaşam tarzını değiştiren ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen cerrahi girişimler arasında yer alır. Stomalı birey fizyolojik, psikolojik ve sosyo-kültürel olmak üzere pek çok sorunla karşılaşabilmektedir. İleostomi ve kolostomi açılan hastaların en sık yaşadıkları problemler; istemsiz gaz çıkışı ve kötü kokuya bağlı sosyal izolasyon, beden imajında değişme, benlik saygısında azalma, cilt ve seksüel problemler ile iş ve arkadaş ilişkilerinin etkilenmesidir. Ameliyat sonrasında hastaların stomaya uyumu uzun zaman alabilir. Stomalı birey kendini normal bir kişi olarak kabul etmeyebilir, işe yaramadığını ve artık normal bir yaşam sürdüremeyeceğini düşünebilir. Beden imgesinin değişmesi ile birlikte hasta, vücudunda olan değişikliği kabullenmeyebilir ve stomasını görmek istemeyebilir. Stomanın dışkı sızıntısına ve kokuya neden olacağı korkusuyla insanlardan uzak durur, içe kapanır ve yalnız kalmak isteyebilir. Stoma kanser nedeniyle açılmışsa hastalar hem majör bir cerrahi girişimin getirdiği sorunlar hem de kanserle baş etmek zorunda kalır. 1-7 Stomalı bireylerin karşılaştıkları bu sorunlar uygun bakım, sürekli eğitim ve danışmanlık hizmeti ile önemli ölçüde azaltılabilir, hatta zamanla tamamen çözülebilir. Stomalı bireylerin karşılaştıkları problemlerin çözümünde stomaterapi diye isimlendirilen rehabilitasyon programının yeri ve önemi tartışılmazdır. Stomaterapi; ileostomi, kolostomi ve üriner diversiyon açılan hastalara yönelik uzmanlaşmış bakım olarak tanımlanmaktadır. 8 Stomaterapi kavramı 1958 yılında Dr. Rubert Beach Turnbull ve bir ileostomi hastası olan Norma N. Gill tarafından başlatılmıştır. 9 İlk enterostomal terapist olan Norma N. Gill den beri stomaterapide ve Stoma Bakım Hemşireliğinde pek çok gelişme kaydedilmiş ve stomaterapi hemşirelikte bir uzmanlık 693

2 694 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği Stoma açılacak hastanın ameliyata hazırlığı ve ameliyat öncesi dönemdeki bakımından ilgili sağlık disiplinlerinin tümü sorumludur. Bu nedenle ekip üyeleri, aralarında kurdukları etkili iletişim ile hastayı ve aileyi ameliyata ve ameliyattan sonra oluşabilecek değişikliklere ilişkin bilgilendirmelidir. Ülkemizde, yapılacak ameliyat hakkında hastanın bilgilendirilmesi yasal olarak hekimin sorumluluğundadır. Ancak tanısına ve yapılacak ameliyata ilişkin hekimi ile ilk görüşmesini yaptıktan sonra stoalanı olmuştur. Stomaterapinin temel amacı; yara, ostomi ve inkontinans problemi olan bireyin problemlerini çözmek, bireyi sorunları ile baş edebilecek yeterliliğe getirmek ve sınırları ölçüsünde üretken, kaliteli bir yaşam sürdürmesini sağlamaktır. Stomaterapide temel felsefe, stomayı gaitanın dışarı atıldığı bir açıklık olarak değil, kişinin normal yaşantısını sürdürebilmesi için cerrahi olarak oluşturulan yeni bir organ gibi görebilmektir. Bu bakış açısıyla stomaterapide, hastanın en hızlı şekilde kendi bakımını üstlenmesi ve kaliteli bir yaşam sürdürmesi hedeflenmektedir. Stomaterapi; hasta ve ailesini ameliyata ve ameliyattan sonraki yaşamlarına ilişkin bilgilendirme, ameliyat öncesi stoma bölgesinin belirlenmesi, komplikasyonların önlenmesi ve bakımı, psikolojik destek sağlama, ilgili teknik becerilerin kazandırılması, stoma bakım ürünlerinin doğru kullanımı ve hastanın düzenli takibini içermektedir Stomaterapi ünitelerinde takip edilerek sürekli bakım ve danışmanlık hizmeti alan hastaların fizyolojik, psikolojik ve sosyal sorunlar ile daha iyi baş edebildikleri, komplikasyon oranının düşük ve yaşam kalitelerinin daha iyi olduğu belirilmektedir Stomaterapi, ekip işbirliği içerisinde yürütülen bir sağlık hizmeti olmasına rağmen, bu sistemde Stoma Bakım Hemşiresinin (SBH) rolü ön plana çıkmaktadır. Stoma Bakım Hemşiresi; temel lisans eğitimini tamamlamış, Dünya Enterostomal Terapistler Konseyi (World Council of Enterotomaltherapists - WCET) ve/veya kendi ulusal meslek örgütleri tarafından tanınmış eğitim programından mezun olarak, yara, ostomi ve inkontinans sorunu olan bireye bakım verebilecek yeterliliğe sahip, Enterostomal Terapi/Yara Ostomi Kontinans Hemşireliği sertifikası olan hemşiredir. 18,19 Sürekli bir gelişim içerisinde olan SBH sadece stomalı değil, aynı zamanda yara, fistül, inkontinans, beslenme tüpü ve çeşitli deri problemleri olan bireylerin bakımı ile de ilgilenmektedir. Stoma bakım hemşireliği ilk olarak hemşireler tarafından değil, gereksinimleri karşılanmayan hastalara bakım vermek amacıyla kendini bu konuya adamış hastalar tarafından başlatılmıştır. Sağlık bakımı değiştikçe, yeni gereksinimler ortaya çıktıkça enterostomal terapi hemşirelikte özel bir alan durumuna gelmiş, uygulama alanı genişletilerek yara bakımı (1982) ve inkontinans bakımı (1986) konularını da kapsamıştır STOMALI BİREYİN BAKIMI Kapsamlı bir eğitim programından geçerek sertifika alan SBH, yataklı tedavi kurumlarının ilgili kliniklerinde, polikliniklerde, stomaterapi ünitelerinde, endüstride, eğitim ve araştırma merkezlerinde ve evde bakım hizmetlerinde çalışmaktadır. SBH eğitim, araştırma, yönetim ve kanıta dayalı bakım rollerini yerine getirmektedir. SBH nin bu rolleri yerine getirirken WCET tarafından geliştirilen uygulama kodlarına 22 (Tablo 1) ve Uuslararası Ostomi Birliği (International Ostomy Association-IOA) tarafından geliştirilen Ostomili Bireylerin Hakları na 23 (Tablo 2) uygun davranması beklenir. SBH nin bu roller kapsamında yerine getirdiği işlevler ameliyat öncesi, ameliyat sonrası ve taburculuk sonrası uzun dönem bakımı olmak üzere üç başlık halinde ele alınabilir. Ameliyat Öncesi Bakım

3 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 695 Tablo 1. Stoma Bakım Hemşireliği Uygulama Kodları Enterostomal terapist; yaş, cinsiyet, cinsel tercih, ırk, renk, inanç, sosyal ve politik ayrım gözetmeksizin bireylerin ihtiyacı olan bakımı sağlar. Enterostomal terapist; bireylerin inançlarına, değerlerine, kültürüne saygı gösterir. Hastanın haklarını korur ve sadece hastanın bakımı ile ilgili olan bilgileri diğer sağlık personeli ile paylaşır. Enterostomal terapist; uygulamalarını ülkesinin hemşirelik etik kodlarına göre yapar. Enterostomal terapist; enterostomal terapi ve ilgili alanlardaki yeni gelişmeleri takip ederek hem teoride hem de uygulamada yeterliliğini sürdürür. Enterostomal terapist; hemşirelik bakımına ilişkin mesleki standartları geliştirir ve uygular. Enterostomal terapist; en üst düzeydeki mesleki standartları elde etmek için, aktif olarak mesleki, meslekler arası ve toplumsal çalışmalara katılma çabası içindedir. Tablo 2. Stomalı Bireylerin Hakları Ameliyattan önce ameliyatın tüm faydalarını ve stoma ile yaşama gerçeğini anlamasını sağlayacak danışmanlık hizmeti alma hakkı. Stoma bölgesinin, hastanın tüm konforunu düşünecek şekilde seçilmesini isteme hakkı. Ameliyat öncesi ve sonrası dönemde, hastanede ve toplumda deneyimli, profesyonel kişilerden ve stoma bakım hemşiresinden tıbbi destek alma hakkı. Ülkesinde mevcut olan ürünler ve malzemeler konusunda tam ya da kısmi bilgi alma hakkı. Herhangi bir kısıtlama ya da önyargı getirilmeden ürünleri seçebilme hakkı. Ulusal ostomi dernekleri, verilen hizmetler ve sağlanan destekler konusunda bilgilendirilme hakkı. Stoma ile birlikte istenilir standartta bir yaşam sürdürebilmek için kendisine destek olabilecek aile üyelerinin, kişisel bakım vericilerin ve arkadaşlarının bilgilendirilmesini isteme hakkı. materapi ünitesine gelen birçok hasta ve hasta yakını ilk anda akıllarına gelmeyen pek çok soruyu SBH ye sormaktadır. Hastayı ve aileyi bilgilendirme ve sordukları soruları cevaplama SBH nin etik sorumluluğu olup, kendisinden beklenen işlevlerden biridir. Ameliyattan önce yeterli bilgi ve danışmanlık alan hastalarda psikolojik problemlerin daha az geliştiği ve kendi bakımını üstlenen hastalarda psikolojik uyumun daha iyi olduğu konusundaki kanıtlar 12 stoma bakım hemşiresinin eğitim rolünü ön plana çıkartmıştır. Çünkü stoma bakımı konusunda yeterli bilgisi ve deneyimli olmayan sağlık personeli, hastaya ve ailesine gereken bilgiyi ve desteği verememektedir. Bu nedenle SBH hem hasta ve ailesini hem de diğer sağlık profesyonellerini eğitme sorumluluğuna sahiptir. Stoma bakım hemşiresi; ameliyattan önce hastaya sindirim sisteminin anatomisini ve fizyolojisini, ameliyatın oluşturacağı fizyolojik değişiklikleri, stomanın ne olduğunu, görünümünü ve fonksiyonunu açıklar ve stoma bakım ürünlerini tanıtır. Hastaların en önemli endişe kaynakları olan; koku kontrolü, yara bakımı, kıyafet seçimi, ameliyatın psikoseksüel etkileri ve komplikasyonlar konusundaki bilgi gereksinimlerini karşılar. SBH, hastaya, ameliyattan sonra kendi bakımını üstlenmesi konusunda destek olacağını, ostomi torbasını boşaltma, stomanın çapını ölçme, peristomal cilt temizliği, adaptörü/ torbayı değiştirme, yardımcı bakım ürünlerini kullanma ve kolostomi irrigasyonu gibi ihtiyaç duyulabilecek teknik becerileri kazandırmada yardımcı olacağını belirterek rahatlamasını sağlar. 11,14,17,24 SBH nin ameliyat öncesi dönemdeki en önemli işlevlerinden biri stoma bölgesinin işaretlenmesidir. Uygun olmayan bir bölgede

4 696 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği açılan stoma, stomanın kalıcı ya da geçici olmasına bakılmaksızın, torbanın/adaptörün cilde yerleştirilmesini zorlaştırmakta, stoma bakımını engellemekte ve cilt komplikasyonlarının gelişme riskini artırmaktadır. Cilt kıvrımları arasında açılmış olan bir stoma, torbanın/adaptörün cilde uygun yerleştirilememesi ya da ciltte istenilen süre kalmaması ve sık açılması nedeniyle bireyin yaşamını bir kâbusa çevirebilmektedir. Torbanın/adaptörün herhangi bir ortamda açılacağından korkan stomalı birey, kendisini eve hapsederek sosyal izolasyon yaşamaktadır. Bunun yanı sıra gerek torbanın/adaptörün sık sık açılması gerekse gelişen cilt komplikasyonlarının tedavisi, bakımın maliyetini ve sağlık personelinin iş yükünü artırmaktadır. Peristomal komplikasyonlar nedeniyle sürekli takip edilen bireyler hasta olduğu psikolojisini yaşamakta ve normal yaşantılarına dönme süreci uzamaktadır. Stoma Bölgesinin Belirlenmesi Stoma bakım hemşiresinin ameliyattan önce, hastayı kapsamlı bir şekilde değerlendirerek stoma bölgesini işaretlendiği vakalarda, stomaya ve peristomal alana ilişkin komplikasyonların daha az görüldüğü, hasta uyumunun daha yüksek ve yaşam kalitesinin daha iyi olduğu tartışma götürmez bir doğrudur. SBH nin olmadığı kurumlarda stoma bölgesinin işaretlenmesi işlemi ameliyatı gerçekleştirecek cerrah tarafından yapılmalıdır. Kurumlar, stoma bölgesinin işaretlenmesine ilişkin protokollerini mutlaka oluşturmalıdır. Acil ameliyatlar hariç hasta ameliyathaneye gitmeden en az bir gün önce, stoma bölgesi işaretlenmelidir. Çünkü cerrah ameliyat masasında hastayı sadece sırt üstü düz yatış pozisyonunda değerlendirebilmektedir. Genellikle bu pozisyonda, alt abdomende birçok alan stoma açılması için uygun gibi gözükür. Oysa hasta ayağa kalktığında, yürüdüğünde, eğildiğinde ve oturduğunda stoma cilt kıvrımları arasında kalabilmektedir. Cilt kıvrımları arasındaki bir bölgeden açılan stomaya, torbanın/adaptörün yerleştirilmesi oldukça güçtür ve torba/adaptör sık aralıklarla açılarak bireyin dışkı sızıntısı, cilt problemleri ve sosyal izolasyon başta olmak üzere pek çok sorun yaşamasına yol açar. Stoma bölgesinin önceden işaretlenmesinin diğer bir avantajı ise hastanın ameliyattan sonraki kabullenme sürecini olumlu etkilemesidir. Çünkü hasta ve hasta yakınları, stoma bölgesini işaretleyen SBH ye stomanın şekli, fonksiyonu, kullanacakları malzemeler, bakıma ilişkin kimden destek alabilecekleri gibi pek çok soruyu sorarak cevaplarını alma fırsatı elde ederler. Stoma anatomik olarak rektus kasının içinde, genellikle sağ ya da sol alt abdominal kadranda, hastanın görebileceği ve kolayca ulaşabileceği bir yerde açılmalıdır. İleostomi ve üriner diversiyonlarda sağ alt abdominal kadran, transvers kolostomide üst orta kadran, desending ve sigmoid kolostomide ise sol alt kadran kullanılır. Ancak tekerlekli sandalyeye bağımlı olan, ileri derecede sarkmış bir karın yapısı bulunan ya da stomayı göremeyecek derecede şişman olan hastalarda stoma üst abdominal kadrandan da açılabilir. Abdominal hatlar hastanın pozisyonuna bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle stoma bölgesini belirlerken, hastaya sırtüstü yatma, oturma ve ayakta durma pozisyonları verilerek her bir pozisyonda, stomanın uygun lokasyonda ve hastanın görme alanı içinde olup olmadığı değerlendirilmelidir. Hasta tekerlekli sandalyeye bağımlı ise ya da takma bacak kullanıyorsa tekerlekli sandalyede oturtularak ve ya takma bacak takılı iken stoma bölgesi belirlenmelidir. Stoma bölgesi belirlenirken göbek deliği, eski stoma bölgesi, skar dokusu, cilt kıvrımları, kemik çıkıntıları ve dren alanlarından kaçınılmalıdır. Stoma bölgesi belirlenirken uygun anatomik bölge ilkesi korunmak koşuluyla bireyin kıyafet tercihi, mesleği, yaptığı sportif faaliyetler gibi özel durumları da mümkün olduğunca dikkate alınmalıdır. Bazı meslek gruplarının mesleğin gerektirdiği teçhizatı üzerlerinde taşımları gerekir. Polisler, itfaiyeciler bu grupta yer alan meslek gruplarındandır. Bu tür meslek

5 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 697 Majör bir abdominal ameliyat geçirerek stoma açılan hasta genel durumuna göre yoğun bakım ünitesine ya da ilgili cerrahi servise nakledilir. Servis hemşiresinin hastayı kabul etmesi ile birlikte stomalı bireyin bakımı başlar. Hasta hastanede yattığı sürece cerrah ve SBH nin güngruplarında olası stoma bölgesi işaretlenirken, bireyin üzerinde taşıması gereken malzemeleri kıyafetinin üzerine yerleştirilerek, stomanın bu malzemelerin altında, basınç altında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekir. Stoma bölgesinin işaretlenmesi işlemi Tablo 3 te verilmiştir. Ameliyat Sonrası Bakım Tablo 3. Stoma Bölgesinin İşaretlenmesi İşlemi 27,33, Hastaya işlemi açıklayınız. 2. Ellerinizi yıkayınız. 3. Malzemeleri kolayca kullanabileceğiniz şekilde hazırlayınız. 4. Steril olmayan eldiven giyiniz. 5. Hastayı sırt üstü yatış pozisyona getiriniz ve rektus kasının sınırlarını belirleyiniz. Rektus kasının sınırlarını belirlemek için çeşitli yöntemler kullanılabilir. Bu yöntemlerden en yaygın kullanılanları şunlardır: - Hasta sırt üstü düz yatış pozisyonda iken başını yataktan kaldırarak çenesini göğsüne dayamasını söyleyiniz. Hasta bu hareketi yaparken her iki elinizle rektus kasının sınırlarını hissediniz. - Hasta sırt üstü düz yatış pozisyonda iken sırası ile her bir bacağını düz bir şekilde yukarıya doğru kaldırmasını söyleyiniz. Hasta bacağını yukarıya doğru kaldırırken rektus kasının sınırlarını hissediniz. - Hastaya öksürmesini ya da gülmesini söyleyiniz. Hasta bu aktiviteleri yaparken her iki elinizle rektus kasının sınırlarını hissediniz. 6. Hasta sırt üstü yatar pozisyonda iken stoma bölgesini işaretleyiniz; - İşaretleme diskini anatomik olarak uygun olan abdominal kadran üzerine yerleştiriniz (Resim 1). İşaretleme diskinin bulunmadığı durumda hastanın stoma tipine göre kullanma ihtimali bulunan bir adaptörü de bu amaçla kullanabilirsiniz. - İşaretleme diskini yerleştirirken göbek, kemik çıkıntıları, kıvrımlar, kırışıklıklar, skarlar, kemer çizgisi ve önceki radyasyon tedavisi alanı gibi bölgelerden kaçınınız. - Suda çözünebilen bir kalemle işaretleme diskinin merkezine (x) işareti koyarak ya da daire şeklinde çizerek olası stoma bölgesini işaretleyiniz. 7. İşaretlediğiniz stoma bölgesini hasta oturma, ayakta durma ve eğilme pozisyonunda iken yeniden değerlendiriniz. Gerekirse bölgeyi değiştiriniz. 8. Hasta oturma ve ayakta durma pozisyonunda iken stoma bölgesinin karındaki yağ kıvrımlarının tepesinde olduğundan emin olunuz (Resim 2). 9. Hastanın, stoma bölgesini görüp göremediğini değerlendiriniz. Bunu test etmek için hasta oturma ve ayakta durma pozisyonunda iken stoma bölgesine dokunmasını söyleyiniz. 10. Hasta sırt üstü yatış pozisyonunda iken belirlenen stoma bölgesini işaretleyiniz. İşaretlemede iki farklı yöntemden birini kullanabilirsiniz. 1. Dövme yöntemi: - Bölgeyi alkolle temizleyiniz ve kurumasını bekleyiniz. - Bölgeye az miktarda Hint mürekkebi dökünüz numara steril iğne kullanarak mürekkep döktüğünüz deriyi üç kez deliniz. Deride artık kalan mürekkebi önce kuru gaz bezi ile ardından da alkolle temizleyiniz. Gerekirse dövme yaptığınız alanı zıt renkte bir kalemle daire içine alarak işaretleyiniz. 2. Silinmeyen kalemle işaretleme yöntemi: - Belirlediğiniz stoma bölgesini silinmeyen kalemle (x) işareti koyarak ya da daire içine alarak işaretleyiniz. İşaretlenen bölgeyi şeffaf pansuman ile kapatınız. 11. Eldivenleri çıkartınız. 12. İşaretleme kalemini ve diskini alkolle temizleyiniz. 13. Malzemeleri toplayınız ve yeni bir kullanım için hazır bulundurunuz. 14. Ellerinizi yıkayınız. 15. İşlemi kaydediniz.

6 698 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği Resim 1. İşaretleme diskinin stoma bölgesine yerleştirilmesi. (A. Karadağ arşivi) lük olarak, servis hemşirelerinin ise her vardiya da stomayı fonksiyonel açıdan değerlendirmeleri önemlidir. 25,26 İdeal bir stoma, primer olarak oluşturulmuş, tomurcuk şeklinde, kırmızımsı pembe renkte ve ağız içi mukozası gibi nemlidir. Ameliyat gerçekleştirildikten sonra, ameliyathanede stoma çevresindeki cilt iyice kurulanır ve tek parçalı, esnek, şeffaf ostomi torbası yerleştirilir. Ameliyattan sonra şeffaf ostomi torbasının kullanılmasının nedeni hem barsaktan gelen içeriği gözlemlemek hem de stoma iskemisi, nekrozu ve kanama gibi erken dönem komplikasyonlarını torbayı çıkartmadan saptayabilmektir. Ameliyattan sonra stoma oldukça ödemlidir, bu nedenle stomaya yerleştirilecek torbanın açıklığı stomanın çapından 3 mm daha geniş olmalıdır. 27 Torbanın açıklığının dar olması; stomanın kan dolaşımını engelleyerek stomal iskemiye yol açabilir. Ameliyathanede stomaya torba yerleştirilmesinin amacı; stoma çevresindeki derinin ve deri altı dokuların barsak içeriği ile temas ederek kirlenmesini önlemektir. Ameliyattan sonra stomadan gaz çıkışı olup olmadığını tespit edebilmek için, ostomi torbasına filtre yerleştirilmez. Barsak persitaltizmi başladıktan sonra filtre torbaya yerleştirilir. Eğer kurumda stoma bakım hemşiresi varsa 24 saat içinde hastayı ziyaret etmesi gerekir. Resim 2. Oturma pozisyonunda stoma bölgesi (A. Karadağ arşivi) SBH nin ameliyat sonrası erken dönemdeki bakım hedefleri; erken dönem komplikasyonlarını belirlemek, hastanın ve ailenin stomaya uyumunu kolaylaştırmak ve stoma bakımına ilişkin temel bilgileri, teknik becerileri kazanmalarını sağlamaktır. Son yıllarda sağlık kurumlarında giderek artan erken taburculuk eğilimi nedeni ile SBH nin mümkün olan en kısa sürede bireyi ve aileyi taburculuğa hazırlaması beklenmektedir. Ancak bu beklenti, stoma gibi bireyin kabullenmesinin zaman gerektirdiği durumlarda hemşirelerin işlerini güçleştirmektedir. Çünkü hasta eğitiminde planlanan hedeflere ulaşmada bireyin hazır oluşluğu önemlidir. Bu nedenle SBH, stomalı bireyin bakımını yerine getirirken aynı zamanda bireyi stomasına bakmaya teşvik etmeli ve onu bakımına katmaya çalışmalıdır. Bireyin ve Ailenin Stomaya Uyumunun Sağlanması Hastanın ameliyat öncesi dönemdeki psikolojik hazırlığı ameliyattan sonra stomaya uyumunu etkilemektedir. Ameliyattan önce hekiminden ve SBH den bilgi ve danışmalık alarak stomanın ne olduğunu, nasıl göründüğünü, nasıl fonksiyon gördüğünü ve ostomi torbasının işlevini bilerek ameliyatı kabul eden bir hastanın ameliyattan sonraki tepkileri genellikle daha olumludur ve hasta daha kısa sürede kendi

7 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 699 Stomanın Bakımı SBH ameliyattan sonra birinci günde ostobakımını üstlenmeye hazır hale gelebilmektedir. Ancak acil ameliyat edilen, stoma açılma ihtimali olacağı söylenmeden ameliyat edilen ya da stoma açılacağını iyice anlamadan ameliyat olan hastalar ameliyattan sonra ilk anda şok, inanamama, daha sonra ise öfke gibi tepkiler yaşamaktadır. Bedeninin bir parçasını ve fiziksel fonksiyonları üzerindeki kontrolünü kaybetme; hastada korku, anksiyete, öfke, güçsüzlük, suçluluk, yalnızlık ve yetersizlik gibi tepkilere neden olabilmektedir. Hasta öfkesini kendisine ve çevreye yöneltebilir. Yakın çevresindeki kişilerin hastalığına ilgisiz kaldıklarını düşünmek ve bazı gereksinimlerin karşılanmasında bağımlı olmak çevreye yöneltilen öfkeyi artırabilir. Birey hastalığının oluşmasında ya da ilerlemesinde sorumluluğu olduğunu düşünüyorsa kendine yönelik öfkesi ön plana çıkabilir. Bazı hastalar belirsizlik, korku, öfke gibi duygularını doğrudan ifade ederken, bazıları yapılan tıbbi uygulamaları reddetme, işbirliği yapmama, sürekli bir şeylerden şikâyet etme ve aşırı istekte bulunma gibi dolaylı ifade yollarını kullanabilirler. Hastaların tepkilerine benzer tepkiler aile üyeleri tarafından da gösterilebilir. Bu nedenle ameliyattan sonra sağlık personeli, bir yandan hastanın fizyolojik gereksinimlerini karşılarken diğer taraftan da hastanın ve ailesinin tepkilerini, duygu ve düşüncelerini değerlendirmelidir. Bu tür duygusal tepkilerin normal olduğu hasta ve ailesi ile paylaşılmalıdır. Hastayı anlayan bir kişi ile fonksiyon kaybı hakkında konuşma, onun için durumu daha kolay kabul edilebilir ve baş edilebilir kılabilir. Sağlık personeli stomalı birey ve ailesi ile Etkili İletişim kurmalıdır. Etkili iletişim hasta doyumu, uyumu ve iyileşmede temel kavram olarak kabul edilmektedir. SBH nin hasta ile ilişkisinde kabul, ilgi, saygı, içtenlik göstermesi ve güven geliştirmesi etkili iletişim kurmada ve hastaya yardım etmede ön koşuldur. Kabullenmede, hastayı yargılamaktan kaçınma ve kişi olarak değerli olduğunu kabul etme söz konusudur. Hastanın kendini diğer insanlar tarafından kabul edilebilir olarak algılamasında hemşire ayna görevi görür. Kabul edici ve destekleyici yaklaşım hastalıkla baş etmede ve uyum sağlamada hastayı, önemli ölçüde rahatlatır. Bireyin yaşadığı duygunun doğru ya da yanlış olduğu tartışılmadan duygusu kabul edilmelidir. Duygusunun kabulü, hastayı kendisini ifade etmesi için cesaretlendirir. SBH ayrıca aile üyelerinin ameliyata ve stoma açılmasına ilişkin tepkilerinin hastayı nasıl etkilediğini fark etmeli ve aile üyeleri arasında duyguların paylaşılmasını sağlamalıdır. Hemşirenin hastanın güçlüklerinin, sınırlılıklarının farkında olması ve bunlara odaklanması hastaya kendisine ilgi gösterildiği mesajını verir. Hemşirenin hastaya saygı ve ilgi göstermesi, tutarlı olması, açıklama yapması, soru sormaya fırsat vermesi hastanın güven duymasını sağlar. Güven ilişkisi geliştiğinde hasta kendini daha rahat ve açık ortaya koyabilir. Bütün bunlara ek olarak empatik bir yaklaşım sergileyen sağlık personelinin stomalı bireye ve ailesine vereceği destekler şunları içermelidir; Danışmanlık - Duygusal destek - Teknik destek - Sorun çözme Var olan destek sistemlerinin güçlendirilmesi Eski arkadaş ve dostların varlığının hissettirilmesi ve bunlara ulaşmasını sağlama Sorunla başa çıkma mekanizmaları ve sorun çözme yöntemlerini öğretme Ostomi ile ilgili gönüllü kuruluşlar hakkında bilgi verme Ostomili bireylerin birbirlerine destek sağlamaları amacıyla yürütülen planlı ziyaretçi programını gerçekleştirme.

8 700 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği nunda değişme riski vardır. Bu nedenle ameliyattan sonraki ilk 24 saat süresince 4 saatte bir stomanın rengi, nemlilik durumu, stomal ödem, bagetin durumu ve torbanın uygun yerleştirilip yerleştirilmediği değerlendirilir. Stomanın koyu esmer-mor ya da kahverengi-siyah olması dolaşımının bozukluğunu gösterir. Stomadaki renk değişiklikleri izlenmeli ve hekime bildirilmelidir. Stoma iskemisi devam ederse nekroz gelişebilir. Stoma nekrozu genellikle ameliyattan sonra saat içinde gelişebilecek bir komplikasyon olup, hastanın yeniden ameliyata alınmasını gerektirebilir. Nekroz durumunda stoma gevşek ya da sert ve kuru olabilir. Nekroz, stomada kapladığı alana göre kısmi ya da tam, yüzeysel veya derin olabilir (Resim 3). Daha ileri evrelerde ölü mukozanın dökülmesi ve kötü koku gelişebilir. Stoma bakım hemşiresi basit ve pratik bir yöntemle nekrozun seviyesini belirleyebilir. Bu değerlendirme için hemşire şeffaf ve ince bir laboratuar tüpünü yağlar ve stomadan içeri sokar. Daha sonra tüpün içine el feneri ile ışık verir ve mukozanın rengini değerlendirir. Mini-endoskopi diye isimlendirilen bu yöntemle hemşire nekrozun derinliğini saptayabilir. Nekroz gelişimi mukokütanoz ayrılmaya, stoma retraksiyonuna ya da stenoza yol açabilir. 32,33 Stoma oluşturulurken barsak dokusu stoma çevresi boyunca cilde tespit edilir. Mukokümi torbasını değiştirmelidir. Torba değişimi sırasında stoma, mukokütanöz birleşme yeri, peristomal cilt ve olası kompliksayonlar değerlendirilir. Stomanın Değerlendirilmesi İdeal bir stomanın yuvarlak, tomurcuk şeklinde ve dışa doğru çıkık olması beklenir, ancak pratikte oval ya da kenarları düzensiz stoma tipleri de yaygındır. Deri yüzeyine göre konumu değerlendirildiğinde üç tip stomadan söz edilebilir. Stoma, deri yüzeyi ile aynı seviyede ise düz, deri yüzeyinden kabarık ise tomurcuk, deri yüzeyinin altında ise retrakte stoma şeklinde isimlendirilir. Düz, retrakte ya da aşırı derecede uzun stoma torbanın yerleştirilmesini zorlaştırarak bakımı etkiler. Ostomi torbasını rahatça uygulayabilmek için stomanın yeterli uzunlukta olması gerekir. Örneğin ideal bir ileostominin uzunluğu 2.5 cm dir. Kolostomide stoma ileostomide olduğu kadar çıkık değildir. 26,28 Stoma ameliyattan sonraki 4-6 saat içinde oldukça ödemlidir. Ödem gittikçe çözülür ve ameliyattan sonra beşinci güne kadar stomanın çapı belirgin bir şekilde değişir. Stoma gerçek çapına 6-8 inci haftalarda ulaşır. Bu nedenle, bu süre içinde stomanın çapı haftada bir ölçülür ve kesilebilir adaptör/torba kullanılır. Stoma çapının ölçülmesi ve buna göre adaptör kullanılması, stomanın dolaşımının sürdürülmesi açısından son derece önemlidir. Çünkü postoperatif ödem stoma iskemisine ve obstrüksiyona neden olabilir. Bu nedenle erken postoperatif dönemde kullanılacak adaptörün/torbanın açıklığı ölçülen stoma çapından 3 mm daha geniş olmalıdır ,29-32 Ancak stoma normal çapına ulaştıktan sonra adaptörün sınırları ile stoma arasındaki açıklık 2mm den az olmalıdır. Aksi taktirde stomadan cilde dışkı sızıntısı olur ve cilt tahrişi gelişir. Sağlıklı bir stoma nemli ve kırmızıya yakın parlak pembe renktedir. 14,26,28,30 Ameliyattan sonra barsağın manuplasyonu ve postoperatif ödem nedeniyle stoma dokusunun perfüzyo- Resim 3. Kısmi stoma nekrozu (A. Karadağ arşivi)

9 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 701 tanöz birleşme hattı değerlendirildikten sonra dikişlerdeki herhangi bir ayrılma ya da dikiş materyaline karşı gelişen alerjik reaksiyon belirlenir ve kaydedilir. 25 Mukokütanöz ayrılma immün sistemi baskılanan, diyabet nedeniyle yüzeysel enfeksiyon gelişen ve iyileşmesi geciken hastalarda görülebilen bir komplikasyondur. Ayrılma kısmi olabilir ya da stoma mukokütanöz birleşme yerinden tamamen ayrılabilir. Mukokütanöz birleşme yerinin proksimalindeki kızarıklık veya endurasyon ayrılmayı düşündürmelidir. Hasta ağrı ve yanma ifade edebilir. Ayrılmanın tabanındaki doku değerlendirildiğinde, genellikle fibrin dokusu olduğu görülür. Ayrılmada ayrıca hafiften orta dereceye kadar değişebilen eksüda mevcuttur. Ayrılma yerinden idrar ya da gaitanın gelmesi durumunda ilk akla gelecek komplikasyon fistül olmalıdır. 32 Mukokütanoz ayrılma değerlendirilirken ve kaydedilirken hem konumu hem de derinliği ifade edilir. Ayrılmanın konumu saat kadranına göre belirtilir. Ayrılmanın derinliği ise bir aplikatör aracılığı ile belirlenebilir. Temiz bir aplikatör nazikçe ayrılma bölgesinin içine sokulur ve aplikatörün ayrılma içindeki derinliğine göre ayrılma yüzeysel ya da derin şeklinde ifade edilir (Resim 4). Ayrılma bölgesini zedelemeden derinliğini değerlendirme, hemşirenin deneyimli olmasını gerektirir. Örneğin hemşire yaptığı bir değerlendirme sonucunu şöyle ifade edebilir; saat 1-5 yönünde derin mukokütanöz ayrılma mevcuttur. Mukokütanoz ayrılma bölgesi bir yara dokusu olarak ele alınmalı ve modern yara tedavi yöntemleri doğrultusunda uygulama yapılmalıdır. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, gerekli pansuman materyalleri uygulandıktan sonra, tek parçalı torba kullanılarak ayrılmanın adaptörün altında kalacak şekilde kapatılmasıdır. Mukokütanöz ayrılma fasyanın altına kadar ilerlemişse cerrahi müdahale gerekebilir. 32 Stomal Çıktının Değerlendirilmesi Stomadan gelen çıktı; miktarı, kıvamı ve içeriği açısından değerlendirilir. Hemşire stomadan gelen çıktının özelliklerini bilmeli ve kaydetmelidir. Ameliyattan sonra gaz ve gaita çıkışı hastanın barsak fonksiyonu hakkında bilgi verir. Eğer hasta acil bir ameliyat geçirmişse daha önceden barsak hazırlığı yapılmadığı için ameliyattan hemen sonra torbada gaita görülebilir. Ancak barsak hazırlığının yapıldığı planlanmış ameliyatlarda gaz ve gaita çıkış süreleri kolostomide ve ileostomide farklılık gösterir. Kolostomide ameliyattan sonraki saat içinde stomadan kanlı mukus gelebilir, ancak gaz çıkışı 2-4 gün, gaita çıkışı 3-6 içinde gerçekleşir. Kolostomide stomanın açıldığı kolonun segmentine göre dışkının kıvamı değişir. Transvers kolostomide dışkı daha yumuşak ve tahriş edici özellikte iken, desending ve sigmoid kolostomide daha katı, şekilli ve tahriş edici etkisi daha Resim 4. Yüzeysel mukokütanöz ayrılma. (A. Karadağ arşivi) düşüktür. 26,30,32,33 İleostomide gaz çıkışı 2 gün, gaita çıkışı ise 2-3 içinde beklenmelidir. İleostomide ilk çıktı yeşil renkli, yapışkan ve düşük volümlü, adaptasyon evresinde yüksek volümlü ve sıvı (günde 1000 ml den fazla), uzun dönemde ise diş macunu kıvamında ve günde ml kadardır. 33 İleostomiden gelen çıktının tahriş

10 702 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği edici etkisi yüksektir. Özellikle adaptasyon evresinde oluşan fazla çıktı hastayı endişelendirebilir. Hastaya, bu durumun geçici olduğu ve stomal çıktının daha sonra normale döneceği açıklanmalıdır. Yüksek volümlü çıktı evresinde, hastanın torbasını sık aralıklarla boşaltmak ve çıktıyı ölçmek gerekir. Dışkının adeta su gibi olduğu bu dönemde, sürekli dolan ileostomi torbasını boşaltmak hem hasta ve ailesi hem de sağlık çalışanları için zaman sorunu yaratacağından, çözüm olarak ileostomi torbası yatak başı drenaj sistemine bağlanabilir. Ancak dışkı katı gelmeye başlayınca yatak başı drenaj sistemi kullanılmaz. Hasta dehidratasyon belirtileri açısından gözlenmeli, sıvı gereksinimi oral ya da parenteral olarak karşılanmalıdır. Ayrıca hasta oral almaya başlayınca diyetine dışkıyı katılaştıran besinler eklenmelidir. 26,30,32,33 Peristomal Alanın Değerlendirilmesi Peristomal alan gözlenir ve abdominal konturlar palpe edilir, böylece mevcut ya da olası komplikasyonlar tespit edilebilir. Peristomal alanda oluşabilecek gizli kıvrımları saptayabilmek için hasta ayakta, oturur ve sırt üstü yatar pozisyonda iken değerlendirme yapılır. 34 Postür değişikliğine bağlı abdominal kontür değişiklikleri torbanın/adaptörün yapışmasını etkileyebilir. Peristomal alan abdomenin yapısı ile aynı özelliği göstermekte olup; sert, yumuşak ya da çok yumuşak diye sınıflandırılır. 35 Peristomal alanın yumuşak olması sert, sert olması ise yumuşak bir torba/adaptör sisteminin kullanılmasını gerektirir. 33,36 Peristomal alanın değerlendirilmesi komplikasyonların tespit edilmesini sağlar. İyi bir stoma bakımı ancak peristomal alandaki cilt bütünlüğünün sürdürülmesi ile mümkündür. Çünkü stoma bakımında temel olan torba/adaptör ancak sağlam bir cilt üzerine uygun şekilde yerleştirilebilir. Oysa yaygın bir şekilde görülen peristomal komplikasyonlar cilt bütünlüğünü bozmaktadır. Peristomal komplikasyonların tedavisi önlenmesinden daha pahalıdır. Bu komplikasyonlar sağlık kurumlarının işgal edilmesi, pahalı malzemelerin kullanımı, işgünü kaybı gibi durumların yanı sıra, hastanın sızıntı ve koku problemi nedeniyle utanmasına ve sosyal yaşamının değişmesine neden olmaktadır. Cerrah ve stoma bakım hemşireleri peristomal komplikasyonların erken saptanmasında ve önlenmesinde önemli sorumluluğa sahiptir. Stomal komplikasyonlar geliştiğinde cerrah hastasını sertifikalı stoma bakım hemşiresine yönlendirmelidir. En sık karşılaşılabilen peristomal cilt komplikasyonları ve yapılacak girişimler Tablo 4 te özetlenmiştir. Taburculuk Eğitimi Stomalı birey hastaneden ayrılmadan önce stoma bakımına ilişkin temel bilgileri ve teknik becerileri edinmiş olmalıdır. Özellikle evde bakım hizmetlerinin olmadığı ülkelerde taburculuk eğitimi daha da önem kazanmaktadır. Hastanın fiziksel, mental ya da psikolojik kısıtlılıklar nedeni ile kendi bakımını üstlenemediği durumlarda taburculuk eğitimi, evde hastanın bakımını üstlenecek diğer kişilere verilmelidir. Hasta eğitimine başlamadan önce hastanın duygularını ifade etmesi sağlanmalı ve kaygıları giderilmelidir. Taburculuk eğitimi planlı bir şekilde, bireye özgü hazırlanmalıdır. Eğitim planı yapılırken bireyin genel sağlık durumu, yaşı, eğitim düzeyi, sosyo-kültürel özellikleri, öğrenme yöntemi ve stomaya ilişkin önyargıları ile yanlış bilgileri dikkate alınmalıdır. Eğitim planında öğretilmesi gereken bilgi ve beceriler basitten karmaşığa doğru adım adım sıralanmalı ve öğretilmelidir (Tablo 5). Ancak hasta eğitiminde bireysel farklılıkların önemli rol oynadığı sürekli hatırlanmalıdır. Bazı hastalar bir eğitim seansında sadece bir uygulamayı öğrenebilirken bazıları birden fazla uygulamayı aynı anda öğrenebilir. Bazı durumlarda ise hasta/bakım vericisi hastanede bulundukları sürede öğrenmeye hazır olmadıklarını belirterek eğitimi reddedebilmekte ya da çok yavaş bir öğrenme süreci geçirerek kazanmaları gereken bazı davranışları zamanında kazanamamaktadır. Bu tür

11 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 703 Tablo 4. Yaygın Görülen Peristomal Cilt Komplikasyonları 14,16,32,33,44-46 Komplikasyon Belirti ve Bulgular Girişimler Folikülit: Kılların travmatik bir şekilde çıkartılması nedeniyle oluşan kıl foliküllerinin bakteriyel enfeksiyonudur. Başlıca nedenleri; peristomal cildin sık tıraş edilmesi, yanlış tıraş tekniği, torbanın adaptörün ciltten sert çıkartılması (Resim 5). Mantar enfeksiyonu: Etken Candida albicanstır. Ilık ve nemli ortam, Diabetes mellitus, İmmünosupresyon ve antibiyotik kullanımı riski artıran faktörlerdir (Resim 6). Kıl foliküllerinin dibinde topluiğne başı büyüklüğünde kızarıklık, papüller ya da püstüller vardır. Kaşıntı olur. Sadece stratum corneum etkilenmiştir. Lezyonlar kıl foliküllerinin dışındadır. Başlangıçta lezyonlar papül şeklindedir, sıklıkla plaklara dönüşür. Lezyonların merkezi parlak kırmızı renklidir. Kaşıntı vardır. Peristomal kılların elektrikli tıraş makinesi ile tıraş edilmesi ya da makasla kesilmesi. Kılların büyüme yönüne doğru tıraş edilmesi. Torbanın/adaptörün uygun teknikle çıkartılması. Adaptörü çıkartırken çözücülerin kullanılması. Cilt koruyucuların kullanılması. Topikal anti bakteriyel pudra kullanılması. Peristomal alan kuru tutulur. Stoma torba kılıfı önerilir. Adaptör/torba uygun şekilde yerleştirilerek sızıntı önlenir. Antifungal pudralar kullanılır. İrritan Dermatit: Proteolitik sindirim enzimleri, dışkı içindeki çeşitli maddeler, sabunlar ve çözücüler gibi kimyasalların yol açtığı deri bütünlüğünde bozulma (Resim 7). Psödöverriko lezyonlar (Hiperplazi): Parastomal dokunun sürekli olarak kronik tahrişe maruz kalması sonucu aşırı derecede çoğalması durumudur. En önemli nedeni torbanın/adaptörün uygun yerleştirilmemesi sonucu cildin sürekli olarak stomadan gelen çıktı ile temas etmesidir (Resim 8). Alerjik Dermatit: Cildin herhangi bir alerjene karşı verdiği immünolojik cevaptır. Torbanın/adaptörün yapıştırıcılarına karşı alerji gelişebilmektedir. Herhangi bir alerjene duyarlı olan birey alerjen ürün ile ilk karşılaştığında antikor geliştirir, aynı ürünün daha sonra kullanılması durumunda alerjik cevap gelişir (Resim 9). Peristomal varisler (Kaput medusa): Portal hipertansiyonlu hastalarda, mukokütanoz birleşim yerinde portal sistemik şant nedeniyle oluşan basınç, venöz dolgunluk oluşturur ve stoma çevresindeki cilt mavimsi mor bir görünüm alır. Peristomal cilt nemli, kırmızı görünümlü ve ağrılıdır, yüzeysel doku kaybı vardır. Cilt yüzeyinden kabarık siğil görünümünde, genellikle gri/beyaz ya da kırmızımsı kahve renklerinde lezyonlar vardır. Lezyonlar stomanın tabanında başlar ve dışa doğru genişler. Ağrılıdır. Kolayca kanayabilir Peristomal cilt eritemli, ödemli, aşınmış görünümdedir ve kanama olabilir. Kaşınma, batma, yanma vardır. İnflamatuar reaksiyon ürünün kapladığı alanla sınırlıdır. Stoma çevresinde mavimsi-mor renk değişikliği, bölgeye bastırıldığı zaman renk açılır, düzensiz, küçük kan damarları belirginleşir. Mukokütanoz birleşim yerinde çok fazla kanama gelişebilir. Torba/adaptör sistemi değiştirilir. Hastanın kullandığı ürünler, uygulama tekniği değerlendirilir, düzeltilir. Genellikle yan ürünler ve/veya konveks sistem kullanımı ile sorun çözülür. Dermatite yol açtığı düşünülen ürünler kullanılmaz. Örn; çözücüler. Eğer ciltte kızarıklık var fakat bütünlüğü bozulmamış ise korunur. Cildi korumak için adaptörün altına alkol içermeyen cilt bariyeri sürülür. Cilt bütünlüğü bozulmuş ise cilt koruyucu pudra kullanılır. Cilt bütünlüğündeki bozulma ciddi ise yara örtüleri kullanılır. Dışkının peristomal alana teması önlenmelidir. Bunun için kullanılan torba/adaptör sistemi ve hastanın stoma bakımını yapma tekniği değerlendirilir. Uygun torba ve adaptör sistemi kullanılır. Torbanın/adaptörün ciltte kalabileceği süre uzatılır. Adaptörün altına cilt bariyeri sürülür. Nadiren, stomanın yeri değiştirilir. Alerjeni tespit etmek için yama (Patch) testi yapılır. Alerjiye yol açtığı düşünülen torba/adaptör ya da diğer ürünler kullanılmaz. Uygun cilt bakımı yapılır. Gerekirse steroid kullanılır. Yapışkanı olmayan ostomi adaptörü/ torbası kullanılır. Altta yatan neden belirlenir ve tedavi edilir. Kanama durumunda; doğrudan basınç uygulama, gümüş nitrat gibi hemostatik ajanlar, koterizasyon, skleroterapi, mukokütanoz disconnection ve nadiren stomanın yerinin değiştirilmesi uygulanabilecek yöntemlerdir. Kanamaya yol açmamak için; adaptör/torba nazikçe çıkartılır, cilt zedelenmeden temizlenir, güçlü yapıştırıcısı olan adaptör/ torba sistemi kullanılmaz. Hasta peristomal alanın bakımı ve kanamanın kontrolü hakkında eğitilir. Stoma bölgesi değiştirilirse varisler yeni açılan stomanın etrafında da gelişebilir.

12 704 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği Resim 5. Folikülit (A. Karadağ arşivi) Resim 6. Mantar enfeksiyonu (A. Karadağ arşivi) Resim 7. İrritan dermatit (A. Karadağ arşivi) Resim 8. Hiperplazi (A. Karadağ arşivi) Resim 9. Alerjik dermatit (A. Karadağ arşivi) vakalar SBH nin baş etmesi gereken özel durumlar olup, bu şekilde taburcu edilen bir hastanın taburculuktan sonra stomaterapi ünitesine daha sık gelmesi gerekir. Hastanın stoma bakımını öğrenmek istememesinin çeşitli nedenleri vardır. Bu durumun en yaygın nedenleri; hastanın kanser tanısına ya da stoma açılmasına bağlı depresyon yaşaması, stomayla yaşama korkusu ve stomanın görüntüsünden hoşlanmamasıdır. Bu tür vakalarda SBH öncelikle hastanın bakımını üstlenmek istememesinin altında yatan nedenleri belirlemeli ve ortadan kaldırmalıdır. SBH hastaneden ayrılmadan önce hastanın/ bakım vericisinin stoma bakımına ilişkin bilgi

13 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 705 Tablo 5. Basitten Karmaşığa Doğru Stoma Bakımının Öğretilmesi 1. Ostomi torbasının klembini açma, kapatma 2. Ostomi torbasını tuvalete ya da sürgüye boşaltma 3. Tek parçalı sistemde torbayı ciltten çıkartma 4. Çift parçalı sistemde torbayı adaptöre takıp çıkartma 5. Stomanın çapını ölçme 6. Adaptörü uygun çapta kesme 7. Peristomal alanı temizleme 8. Adaptörün arkasına pasta sürme 9. Mukokütanöz birleşim yerine pudra uygulama 10. Tek parçalı sistemde, torbayı cilde yapıştırma 11. Çift parçalı sistemde, adaptörü cilde yapıştırma ve torba ile adaptörü birleştirme 12. Taburculuktan önce en az bir kez tüm uygulama basamaklarını bağımsız olarak yapma ve beceri düzeylerini değerlendirmelidir. Hastanın/bakım vericisinin aşağıdaki davranışları göstermesi taburculuk eğitiminin etkili olduğunu gösterir. Bu davranışlar hastanın/bakım vericisinin stoma bakımına ilişkin sorumluluğu üstlenme düzeyini gösterir. Stomayı tanımlama, Stomanın fonksiyonunu açıklama, Torbanın klembini açma, kapatma, Ostomi torbasını boşaltma, Stomanın çapını doğru ölçme, Adaptörü stomanın çapına uygun olarak kesme, Peristomal cildi doğru teknikle temizleme, Torbayı ve adaptörü cilde takıp çıkartma, İhtiyaç duyduğunda başvuracağı kişi ve kurumları bilme. Adım adım öğrenmeyi takiben taburcu olmadan önce hasta/bakım vericisi en az bir kez SBH nin gözetiminde stoma bakımını, torba/ adaptör değiştirme uygulamasını gerçekleştirmelidir. Bu gözlem SBH ye hastanın hangi aşamalarda yardıma ihtiyacı olduğu bilgisini sağlar. Böylece SBH hastanın yanlış uygulamalarını düzeltme, eksik uygulamalarını tamamla- ma olanağı bulur. Taburculuk eğitiminde, eğitim ilke ve yöntemlerinden yararlanılmalıdır. Bazı bireyler görerek, bazıları işiterek, bazıları yaparak, bazı bireyler ise bu yöntemlerin karışımından oluşan eğitim yaşantıları yolu ile daha iyi öğrenirler. Bu nedenle hasta eğitiminde mümkün olduğu kadar zengin eğitim yaşantıları oluşturulmalı, stoma maketlerinden, renkli ve resimli eğitim kitapçıklarından ve hastaların düzeylerine uygun hazırlanmış eğitim CD lerinden yararlanılmalıdır. Ayrıca hasta taburcu edilirken öğretilenlere ilişkin eğitim materyalleri yanına verilerek istediği zaman yararlanması sağlanmalıdır. Taburculuk Sonrası Uzun Dönem Bakımı Stomalı bireylerin stomaterapi ünitesi ya da ostomi kliniği diye isimlendirilen özelleşmiş ünitelerde takip edilmesinin hasta ve sağlık sistemi açısından pek çok avantajı vardır. 37 Düzenli izlem ve değerlendirme komplikasyonların erken dönemde saptanması ve kolayca önlenmesini sağlamanın yanı sıra, uygun torba/adaptör sistemi ve yardımcı bakım ürünlerinin doğru seçimi ve kullanımı için de gereklidir. 37,38,39 İskemi, kanama, mukokütanoz ayrılma, retraksiyon, enfeksiyon ve fistül gibi komplikasyonlar erken postoperatif dönemde yapılan izlem ve

14 706 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği değerlendirme ile, herniasyon, prolapsus, stenoz gibi komplikasyonlar ise taburculuk sonrası izlemlerle saptanabilmektedir. Hastanın taburcu olduktan sonraki izlemleri kurumlar arasında farklılık gösterebilmektedir. Genel olarak stomalı hastanın, ameliyattan sonraki 1-4. haftada, 3. ayda ve 6. ayda randevu verilerek daha sonra hastanın ihtiyacına göre 1 yıla kadar uzayabilen sıklıklarla izlenmesi gereklidir. Ancak bu süreler standart değildir. İzlem sıklığı hastanın bakımını üstlenme durumuna ve komplikasyon gelişme durumuna göre değişebilir. Hasta taburcu edilirken destek sistemleri değerlendirilmeli ve güçlendirilmelidir. Belirli aralıklarla yapılan izlemlerde hastanın/ bakım vericisinin torbayı/adaptörü uygulama teknikleri, yardımcı bakım ürünlerinin uygun kullanma durumları değerlendirilmeli ve yanlış uygulamalar düzeltilmelidir. Ostomi Torbasının/Adaptörünün Değiştirilmesi SBH nin en önemli sorumluluklarından biri hastaya kullanacağı ürünlerin seçiminde yardımcı olmak, ürünlerin nasıl kullanılacağını ve stoma bakımını öğretmektir. Stoma bakım ürünleri stomalı bireyin günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmesini ve yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Hemşire, bakım verdiği bireyi, stomayı ve elindeki ürünleri değerlendirerek en uygun ürüne karar vermelidir. Stoma bakım ürünleri pek çok komplikasyonun önlenmesinde ve tedavisinde etkili olabildiği gibi doğru kullanılmadıklarında komplikasyonlara da yol açabilmektedirler. Örneğin, yüzeysel konveks adaptör gerektiren bir stomada, derin konveks adaptör ve kemer kullanılması mekanik travmaya yol açarak peristomal basınç ülseri oluşturabilir. Stomaterapi ünitelerinin ve stoma bakım hemşirelerinin olmadığı sağlık kurumlarında hastaya uygun ürünün seçilmemesi pek çok olumsuz sonuca yol açmaktadır. Bu olumsuzlukların en önemlisini stomal ve peristomal komplikasyonlardır. Komplikasyon- lar, hastanın ağrı ve stres yaşamasına, hastaneye sık başvurma ve sağlık kaynaklarının gereksiz kullanımına, tedavinin ve bakımın maliyetinin artmasına yol açmaktadır. 40 Tıbbi teknolojinin gelişmesine paralel olarak pek çok stoma bakım ürünü üretilmekte ve hastaların hizmetine sunulmaktadır. Günümüzde sık kullanılan stoma bakım ürünlerine ilişkin bilgiler Tablo 6 da verilmiştir. Tek Parçalı Sistemde Ostomi Torbasının Değiştirilmesi Malzemeler: Uygun çapta ostomi torbası Kıvrık uçlu makas (gerekirse) Stoma çapı ölçüm cetveli Yardımcı bakım ürünleri (gerekirse) Steril olmayan eldiven Koruyucu örtü Ilık musluk suyu ile ıslatılmış gazlı bez veya alkolsüz ıslak mendil Kâğıt havlu veya kuru gazlı bez Gazete kâğıdı Çöp poşeti İşlem Basamakları 1. İşleme başlamadan önce ellerinizi sabunla yıkayınız. 2. İşlemi hastaya/bakım vericisine açıklayınız. 3. İşlemi hastanın mahremiyetinin sürdürüldüğü bir ortamda gerçekleştiriniz. 4. İhtiyacınız olan tüm malzemeleri kolayca ulaşabileceğiniz şekilde uygun bir yere yerleştiriniz. 5. Hastaya, işlemi kolay uygulayabileceğiniz bir pozisyon veriniz. Ostomi torbası hasta otururken, sırt üstü yatarken ya da ayakta iken değiştirilebilir. Hastanede yatan hastalara uygulama yapabilmek için en uygun pozisyon, supine pozisyonudur. Hasta bu pozisyonda iken başının altına uygun yükseklikte bir yastık koyarak işlemi izlemesini sağlayınız. Ancak torbayı hasta kendisi

15 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 707 Tablo 6. Sık Kullanılan Stoma Bakım Ürünleri ve Özellikleri ÜRÜNLER Tek parçalı altı kapalı torba Tek parçalı boşaltılabilir torba İki parçalı sistem Pasta Pudra Cilt bariyeri Koku gidericiler Kemer Torba kılıfı Kimyasal çözücüler AÇIKLAMA Adaptör ve torbanın bir arada olduğu sistemdir. Düz, değişik derecelerde konveks, hazır kesilmiş, kesilebilir, kendinden filtreli, filtresiz, şeffaf ve opak çeşitleri vardır. Kolostomi için kullanımı uygundur. Hastanın adaptörün çapını kesmeye ilişkin (yaşlılık, gözlerin iyi görmemesi, ya da adaptör kısmının kesilmesine ilişkin fiziksel kısıtlılık vb.) bir sorunu varsa hazır kesilmiş torbalar tercih edilmelidir. Torbanın 2/3 si dolunca torba çıkartılır ve yenisi takılır. Adaptör ve torbanın bir arada olduğu sistemdir. Düz, değişik derecelerde konveks, hazır kesilmiş, kesilebilir, kendinden filtreli, filtresiz, şeffaf ve opak çeşitleri vardır. Dışkının yarı katı olduğu kolostomide ve iki parçalı sistemi uygulamakta zorlanan ileostomi vakalarında kullanılır. Hastanın adaptörün çapını kesmeye ilişkin (yaşlılık, gözlerin iyi görmemesi, ya da adaptör kısmının kesilmesine ilişkin fiziksel kısıtlılık vb.) bir sorunu varsa hazır kesilmiş olanları tercih edilmelidir. Torbanın 2/3 si dolunca alt ucundaki klemp açılarak çıktı tuvalete boşaltılır. Torbanın ciltte kalma süresi 48 saattir. Torba ve adaptör ayrı birimler halindedir. Adaptörün düz, değişik derecelerde konveks, hazır kesilmiş, kesilebilir çeşitleri torbaların ise altı kapalı, boşaltılabilir, kendinden filtreli, filtresiz, şeffaf ve opak çeşitleri vardır. İleostomi için en uygun sistemdir. İleostomi vakalarında torba olarak alttan boşaltılabilir olanlar tercih edilebilir. Herhangi bir dışkı sızıntısı ve adaptörün altında kaşınma, yanma vb. bir sorun olmadıkça adaptörler ciltte 3-7 gün kalabilir. Altı kapalı torbaların 2/3 si doldukça atılır, alttan boşaltmalı torbalar ise 2/3 si doldukça boşaltılır ve 48 saatte bir değiştirilir. Adaptör ile stoma arasındaki boşlukları doldurarak torbanın yerinde kalmasını sağlar. Pastanın içindeki alkol stomaya temas edince yanma duygusuna yol açtığı için, pasta adaptörün açıklığının kenarına uygulanır, cilde uygulamadan önce en az 1 dakika kadar kuruması beklenir. Pasta ayrıca stoma çevresinde cilt kıvrımları ve çukur bölgelere dolgu malzemesi şeklinde uygulanarak adaptörün yapıştırılabileceği düz bir yüzeyin elde edilmesi amacıyla da kullanılmaktadır. Ameliyat sonrası erken dönemde mukokütanöz birleşme hattına uygulanan stoma pudrası, iyileşmeye yardımcı olur. Pudra hassas ya da nemli deride koruyucu ve emici bir tabaka oluşturur. Pudra kullanıldığında torbanın güvenli bir şekilde cilde yapışması için pudranın fazlası bir gazlı bez aracılığı ile ciltten uzaklaştırmalıdır. Stoma çevresindeki cildi barsak içeriğinden korur ve torbanın yapıştırılabileceği uygun bir yüzey sağlar. Bariyerler aynı zamanda yaralanma nedeniyle oluşan peristomal cilt sorunlarını tedavi etmek için de kullanılır. Ostomi torbasının içindeki dışkının kötü kokmasını engellemek amacıyla kullanılan kimyasallardır. Tablet, jel, sprey ya da sıvı formları vardır. Koku gidericiler boş torbanın alt yarısına yerleştirilmelidir. Kötü kokuyu önlemek için oral ya da spery şeklindeki preperatlar ve aktif karbon filtreleri de kullanılabilir. Torbanın ya da adaptörün üzerinde yer alan özel bölümlere takılarak kullanılır. Adaptör/torba için ekstra destek oluşturarak hastanın kendini güvende hissetmesini sağlar. Ostomi torbasının hastanın cildine temas ederek oluşturduğu nemi emer. Böylece terlemeye ve neme bağlı cilt tahrişini ve mantar enfeksiyonu önler. Torbanın görülmesini engelleyerek beden imajını güçlendirebilir. Torbanın/adaptörün daha kolay çıkartılmasına yardımcı olur. Torba/adaptör çıkartıldığı zaman ciltte kalan yapıştırıcıların temizlenmesi sağlar. Çözücülerin çoğu petrol kaynaklı olup sıvı ve mendil formları vardır. Kimyasal tahrişi önlemek için çözücüler kullanıldıktan sonra peristomal cilt iyice durulanmalıdır.

16 708 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği uygulayacaksa uygun pozisyon ayna karşısında ayakta duruş pozisyonudur. İleostomi bakımını yaparken hastanın sağ tarafında, kolostomi bakımını yaparken hastanın sol tarafında durunuz. Tek kullanımlık eldiven giyiniz. Koruyucu örtüyü hastanın kıyafetlerini ve yatağını koruyacak şekilde, uygulama yapacağınız bölgenin altına seriniz. Eğer hasta alttan boşaltmalı torba kullanıyorsa, torbanın içindeki çıktıyı tuvalete veya sürgüye boşaltınız. Bu uygulama çevrenin kirlenmesini önler. 9. Başat olmayan elinize bir parça kuru gazlı bez alınız. Elinizdeki gazlı bez ile hastanın derisini sabitlerken diğer elinizle torbanın cilde yapışan adaptör kısmını üst ucundan tutarak yukarıdan aşağıya doğru nazikçe ciltten çıkartınız. Eğer torbayı çıkarmakta zorlanıyorsanız ılık su ile ıslatılmış gazlı bez ya da çözücüler kullanarak torbanın ciltten daha kolay ayrılmasını sağlayabilirsiniz. Ostomi torbasını çıkartırken derinin tespit edilmesi mekanik travmayı önler. 10. Kirli torbayı çöp torbasına atınız. 11. Stomayı ve peristomal alanı musluk suyu ile ıslatılmış gazlı bez veya ıslak mendil ile iyice temizleyiniz. Kullandığınız ıslak mendillerin alkol içermesi cilt tahrişine ve alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Peristomal cildin temizliğinde sabunlu su da kullanılabilir. Ancak sabun kullanılacaksa cilt Ph sına uygun sabun kullanılmalı ve bölge sabunlu su ile temizlendikten sonra iyice durulanmalıdır. Aksi takdirde ciltte kalan sabun artıkları hem cilt sorunlarına yol açabilir hem de adaptörün yapışmasını engeller. 12. Peristomal alanı kuru gazlı bez ya da kâğıt havlu ile iyice kurulayınız. Cildin ıslak kalması adaptörün yapışmasını engeller. 13. Ölçüm cetvelini kullanarak stomanın çapının ölçünüz (Resim 10). Erken ameliyat sonrası dönemde, stomanın kan dolaşımının engellememesi için torbanın açıklığı stomanın çapından 3mm daha geniş olmalıdır. Ancak stoma normal çapına ulaştıktan sonra torbanın açıklığı ile stoma arasındaki boşluk 2 mm az olmalıdır. Torbanın çapının dar olması stomanın dolaşımını engeller. Tersi durumda ise stoma etrafındaki cilt açıkta kalır ve dışkı cilde bulaşarak tahrişe neden olur. 14. Eğer kesilebilir torba kullanıyorsanız, torbanın adaptörünü stomanın çapına göre eğri uçlu bir makasla kesiniz. 15. Eğer torba kendinden filtreli değilse torbayı takmadan önce sağ ya da sol üst köşesine filtreyi yapıştırınız. Yapıştırdığınız filtreyi toplu iğne ile birkaç kez deliniz. Filtre torba içindeki gazın kokusunu absorbe ederek kokusuz bir şekilde dışarı çıkmasını sağlar, böylece torbanın şişmesini önler. 16. Kestiğiniz torba adaptörünün yapışkan bölümündeki kâğıdı çıkartınız. 17. Torbayı düz bir zemin üzerine yerleştiriniz ve torbanın açıklığının kenarından başlayarak adaptör kısmına pasta sürünüz. Pasta adaptör ile stoma arasında bir bariyer oluşturarak dışkı sızıntısını önler ve cildi korur. 18. İhtiyaç varsa mukokütanöz birleşme bölgesine ve stoma çevresindeki cilde pudra uygulayınız. Peristomal ciltte kalan pudranın Resim 10. Stomanın çapının ölçülmesi (A. Karadağ arşivi)

17 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 709 fazlası torbanın yapışmasını engeller. Bu nedenle fazla pudra kuru bir gazlı bez kullanılarak ciltten uzaklaştırılır. 19. Torbanın ortadaki açıklığı stomayı içine alacak şekilde cilde yapıştırınız. Torbanın adaptör kısmının üzerine elinizle yaklaşık yarım dakika basınç uygulayınız. Bu uygulama torba adaptörünün cilde daha iyi yapışmasını sağlar. Eğer hasta yatağa bağımlı ise ve torba dolduğunda yatakta boşaltılması gerekiyorsa torbanın açık ucu yan tarafa gelecek şekilde adaptöre yerleştirilmelidir. Eğer hasta hareketli ise ve torbayı tuvalete giderek boşaltabiliyorsa torbanın açık ucu hastanın üst bacağına paralel olacak şekilde takılmalıdır. 20. Eğer torba kendinden klempli değilse alt ucundaki klembi sıkıca kapatınız. 21. Ostomi torbasını orta yerinden tutarak kendinize doğru çekiniz. Bu güvenlik kontrolü ile torbanın cilde yapışma durumu kontrol edilir. 22. Hastaya rahat edebileceği bir pozisyon veriniz. 23. Malzemeleri toplayınız ve bir sonraki kullanım için hazır bulundurunuz. Stoma sabit bir ölçüye ulaştığında torbayı önceden kesip hazırlamanız işlem sırasında size kolaylık sağlar. 24. Ellerinizi sabunla yıkayınız. 25. İşlemi kaydediniz. Çöp poşeti İşlem Basamakları 1. İşleme başlamadan önce ellerinizi sabunla yıkayınız. 2. İşlemi hastaya/bakım vericisine açıklayınız. 3. İşlemi hastanın mahremiyetinin sürdürüldüğü bir ortamda gerçekleştiriniz. 4. İhtiyacınız olan tüm malzemeleri kolayca ulaşabileceğiniz şekilde uygun bir yere yerleştiriniz (Resim 11). 5. Hastaya, işlemi kolay uygulayabileceğiniz bir pozisyon veriniz. Ostomi torbası/adaptörü hasta otururken, sırt üstü yatarken ya da ayakta iken değiştirilebilir. Hastanede yatan hastalara uygulama yapabilmek için en uygun pozisyon supine pozisyonudur. Hasta bu pozisyonda iken başının altına uygun yükseklikte bir yastık koyarak işlemi izlemesini sağlayınız. Ancak torbayı/ adaptörü hasta kendisi uygulayacaksa uygun pozisyon ayna karşısında ayakta duruş pozisyonudur. İleostomi bakımını yaparken hastanın sağ tarafında, kolostomi bakımını yaparken hastanın sol tarafında durunuz. 6. Tek kullanımlık eldiven giyiniz. 7. Koruyucu örtüyü hastanın kıyafetlerini ve İki Parçalı Sistemde Torbanın ve Adaptörün Değiştirilmesi Malzemeler: Uygun çapta adaptör ve torba Kıvrık uçlu makas(gerekirse) Stoma çapı ölçüm cetveli Yardımcı bakım ürünleri (gerekirse) Steril olmayan eldiven Koruyucu örtü Ilık musluk suyu ile ıslatılmış gazlı bez veya alkolsüz ıslak mendil Kâğıt havlu veya kuru gazlı bez Resim 11. Çift Parçalı sistemde kullanılan malzemeler (A. Karadağ arşivi)

18 710 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği yatağını koruyacak şekilde, uygulama yapacağınız bölgenin altına seriniz. 8. Torbanın içindeki çıktıyı tuvalete veya sürgüye boşaltınız. Bu uygulama çevrenin kirlenmesini önler. 9. Eğer sadece torbayı değiştirecekseniz ve adaptör ciltte kalacaksa; a) Başat olmayan elinizle adaptörü sabitlerken diğer elinizle torbayı adaptörden ayırınız. b) Adaptöre bulaşmış olan dışkı, mukus vb. çıktıları kuru bir gazlı bezle temizleyiniz (Resim 12). c)temiz torbayı adaptöre takınız. Eğer torba kendinden filtreli değilse torbayı takmadan önce sağ ya da sol üst köşesine filtreyi yapıştırınız. Yapıştırdığınız filtreyi toplu iğne ile birkaç kez deliniz. Filtre torba içindeki gazın kokusunu absorbe ederek kokusuz bir şekilde dışarı çıkmasını sağlar, böylece torbanın şişmesini önler. Eğer hasta yatağa bağımlı ise ve torba dolduğunda yatakta boşaltılması gerekiyorsa torbanın açık ucu yan tarafa gelecek şekilde adaptöre yerleştirilmelidir. Eğer hasta hareketli ise ve torbayı tuvalete giderek boşaltabiliyorsa torbanın açık ucu hastanın üst bacağına paralel olacak şekilde takılmalıdır. d) Torbanın alt ucundaki klembi sıkıca ka- patınız. 10. Torbayı ve adaptörü birlikte değiştirecekseniz torbayı adaptörden ayırmanız gerekmez. Bunun için başat olmayan elinize bir parça kuru gazlı bez alınız. Elinizdeki gazlı bez ile hastanın derisini sabitlerken diğer elinizle adaptörü üst ucundan tutarak yukarıdan aşağıya nazikçe ciltten çıkartınız. Eğer adaptörü deriden ayırmakta zorlanıyorsanız adaptörün çevresini ılık su ile ıslatarak ya da yapışkan çıkarıcı mendilleri kullanarak daha kolay ayrılmasını sağlayabilirsiniz. Derinin tespit edilerek adaptörün çıkartılması mekanik travmayı önler. 11. Kirli torbayı ve adaptörü doğrudan çöp torbasına atınız. 12. Stomayı ve peristomal alanı musluk suyu ile ıslatılmış gazlı bez veya ıslak mendil ile iyice temizleyiniz (Resim 13). Kullandığınız ıslak mendillerin alkol içermesi cilt tahrişine ve alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Peristomal cildin temizliğinde sabunlu su da kullanılabilir. Ancak sabun kullanılacaksa cilt Ph sına uygun sabun kullanılmalı ve bölge sabunlu su ile temizlendikten sonra iyice durulanmalıdır. Aksi takdirde ciltte kalan sabun artıkları hem cilt sorunlarına yol açabilir hem de adaptörün yapışmasını engeller. Resim 12. Kirlenmiş olan adaptörün temizlenmesi (A. Karadağ arşivi) Resim 13. Stoma çevresinin musluk suyu ile ıslatılmış gazlı bezle temizlenmesi (A. Karadağ arşivi)

19 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği 711 Resim 14. Stomanın çapının ölçülmesi (A. Karadağ arşivi) 13. Peristomal alanı kuru gazlı bez ya da kâğıt havlu ile iyice kurulayınız. Cildin ıslak kalması adaptörün yapışmasını engeller. 14. Ölçüm cetvelini kullanarak stomanın çapını ölçünüz (Resim 14). Erken ameliyat sonrası dönemde stomanın dolaşımını engellememek için adaptörün çapı stomanın çapından 3mm den daha geniş olmalıdır. Ancak stoma normal çapına ulaştıktan sonra uygun ölçü adaptörün kenarı ile stoma arasında 2 mm daha az bir boşluk olmasıdır. Adaptörün çapı dar olursa, stomaya baskı yaparak hem dolaşımını engeller hem de mekanik tahrişe yol açar, geniş olursa stoma etrafındaki cilt açıkta kalır ve dışkı cilde bulaşarak tahrişe neden olur. 15. Eğer kesilebilir adaptör kullanıyorsanız adaptörü stomanın çapına göre makasla kesiniz (Resim 15). 16. Kestiğiniz adaptörün yapışkan kısmındaki kâğıdı çıkartınız, adaptörü düz bir zemin üzerine yerleştiriniz ve adaptörün açıklığının kenarından başlayarak pastayı adaptöre sürünüz (Resim 16). Pasta adaptör ile stoma arasında bir bariyer oluşturarak dışkı sızıntısını önler ve cildi korur. 17. Adaptörün ortadaki açıklığı stomayı içine alacak şekilde adaptörü cilde yapıştırınız. Elinizin ısısı adaptörün daha iyi yapışmasını sağlayacağından, parmaklarınızla yakla- Resim 15. Adaptörün kesilmesi (A. Karadağ arşivi) şık yarım dakika adaptör üzerine hafif baskı uygulayınız. 18. Adaptöre uygun stoma torbasını aşağıdan yukarı doğru dairevi hareketlerle adaptöre yerleştiriniz). İşlem basamağı 9 c,d yi uygulayınız. 19. Torbayı kendinize doğru hafifçe çekerek adaptöre iyice yerleşip yerleşmediğini kontrol ediniz. 20. Hastaya rahat edebileceği bir pozisyon veriniz. 21. Malzemeleri toplayınız ve bir sonraki kullanım için hazır bulundurunuz. Stoma sabit bir ölçüye ulaştığında adaptörü önceden kesip hazırlamanız işlem sırasında kolaylık sağlar. 22. Ellerinizi sabunla yıkayınız. 23. İşlemi kaydediniz. Resim 16. Adaptöre pastanın sürülmesi (A. Karadağ arşivi)

20 712 Stomaterapi ve Stoma Bakım Hemşireliği KAYNAKLAR Doran J, Hardcastle JD. A controlled trial of colostomy management by natural evacuation, ırrigation and foam enema. Br J Surg 1981;68: Sprangers MA, Taal BG, Aaronson NK, Velde A. Quality of life in colorectal cancer, Dis Colon Rectum 1995;38: Smith LE, Heneghan G, Lindberg L. Ostomy management, In: George D, Zuidema MD (Eds.) Shackelford s Surgery for Alimentary Tract. 4th Ed , W.B. Saunders Company, Philadelphia Nugent KP, Daniels P, Stewart B, Patankar R, Johnson CD. Quality of life in stoma patients. Dis Colon Rectum 1999;42: Addis G. The effect of home visits after discharge on patients who have an ileostomy or a colostomy. WCET Journal 2003;23,26-33 Karadağ A, Menteş BB, Üner A, İrkörücü O, Ayaz S, Özkan S. Impact of stomatherapy on quality of life with permanent colostomies or ileostomies. Int J Colorec Dis 2003;18: Van MM, Silva NZ. Irrigation improves quality of life for colostomies. Helios 2004;11:26-27 Steven PJ, Dent DM. Stomatherapy and stomatherapist. S Afr. Med J 1976;50: Cleveland Clinic Foundation RB. Turnbull JR. School of Enterostomal Therapy Nursing WOCN/ET Student Handbook, 2003 Bulk VDR. Stomatherapy. Rev Med Brux 2001;22: Tooth PE. Ostomy care and rehabilitation in colorectal cancer. Seminars in Oncology Nursing 2006;22: Metcalf C. Stoma care: empowering patients through teaching practical skills. Br J Nurs 1999; 8: Gooszen AW, Geelkerken RH, Hermans J, Lagaay MB, Gooszen HG. Quality of life with a temporary stoma. Dis Colon Rectum 2000;43: Karadağ A, Menteş B, Ayaz S, İrkörücü O, Alabaz Ö. Kolostomili ve İleostomili Hastaların Bakımına Yönelik Rehber Kitap, 1st Ed. 1. Ayhun Ofset, Ankara, 2003 Karadağ A, Menteş B, Ayaz S. Colostomy irrigation: results of 25 cases with particular reference to quality of life. J Clinical Nurs 2004;14: Karadağ A: Frequency of stomal complications. WCET Journal 2004;24:41-43 Tüzer H: Abdominal stomalı hastaların stoma bakımına ilişkin bilgi düzeyleri. GÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Programı Yüksek Lisans Tezi, 2007, Ankara. ETNEP Programmes around the world, Journal of WCET 2004;24:8-10 WCET Member s Handbook. Canada: 2000; 2G-11G Erişim tarihi: Erişim tarihi: Erişim tarihi: Ostomy International 1993;14 Erişim tarihi: Kilpatrick JA, Ostomy Care. In: Perry AG, Potter PA (Eds.) Clinical Nursing Skills Techniques, 6th Ed , Elsevier Mosby, St. Louis, Missouri, 2006 Erkoç UE, Alabaz Ö, Karadağ A. In: Alemdaroğlu K, Akçal T, Buğra D (Eds) Kolon Rektum ve Anal Bölge Hastalıkları, , Ajans Plaza Tanıtım ve İletişim Hiz. Ltd. Şti., İstanbul, Smeltzer SC, Bare BG. Brunner and Suddarth s Medical Surgical Nursing. 10th Ed , , Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, 2004 Karadağ A. Stoma ve Yara: Hemşirelik Bakımı. In: Fazio VW, Church JM, Delaney CP (Eds.) Akçal T. ve Buğra D (Çev Eds.) Kolon ve Rektum Cerrahisinde Güncel Tedavi 1st. Ed , Avrupa Tıp Kitapçılık Ltd. Şti, İstanbul, 2006 Engram B. Medical-Surgical Nursing Care Plans , Delmar Publishers INC, New York, 1993 Nicholls RC. Surgical Procedures In: Myers C (Eds) Stoma Care Nursing, A patient-centered Approach, , Arnold, London, 1996 Timby KB. Fundamental Skills and Concepts in Patient Care , Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, 1996 Shultz JM. Preparing the patients for colostomy care: A lesson well learned. Ostomy/Wound Management 2002; 48:22-25 Barr JE. Assessment and management of stomal complications: A framework for clinical decision making. Ostomy/ Wound Manage 2004;50:50-67 Stelton S. VI Temel Stoma Bakım Hemşireliği Kursu Ders Notları, Ankara, 2008 Myers C. Appliance leakage. In: Myers C. (Ed.) Stoma Care Nursing, A patient-centered Approach, , Arnold, London, 1996 Toth-Erwin P. Ostomi Bakım Semineri Notları. Koç Üniversitesi, İstanbul, 2002 Corman ML. Colon and Rectal Surgery , J.B. Lippincott Company, Philadelphia, 1989 Fleischer I, Bryant D. Prescription for excellence: An ostomy clinic. Ostomy/Wound Management 2005;51:32-38 Diane St-Cyr: An Evaluation of the Canadian Ostomy Assessment Guide. Ostomy/Wound Management 2002;48:26-32 Doughty D. Complex ostomy care: paediatric stomas, high output stoma and difficult pouching situations WCET Journal 2003;26:26-31 Steel MCA, Wu JS. Late stomal complications. Clinics in Colon and Rectal Surgery 2002;15: Nettina SM. The Lippincott Manual of Nursing Practice. 6th Ed , Lippincott-Raven Publishers, New York, 1996 Keighley MRB. Stomas and relative problems. In:Keighley MRB, Williams NS (Eds.) Surgery of the Anus, Rectum and Colon, , WB Saunders Company, London, 1993 Karadağ A. Barsak stoması açılan hastalarda hemşirelik bakımı. Kolon Rektum Hast. Dergisi 2004;14:26-31 ConvateTec. Preventing and Managing Peristomal Skin Problems USA, 2002 Kaan BR, Cataldo TE. Early stomal complications. Clin Colon Rectal Surg, 2002;15: Rolstad BS, Erwin-Toth P. Peristomal skin complications: Preventing and management. Ostomy/Wound Management 2004;50:68-77

STOMA BAKIMI. Deniz Harputlu, Uzm. Hemşire, WOCN

STOMA BAKIMI. Deniz Harputlu, Uzm. Hemşire, WOCN STOMA BAKIMI Deniz Harputlu, Uzm. Hemşire, WOCN Dünya Enterostomal Terapistler Derneği'ne göre Her bireyin gereksinimlerinin saptanması ve bu gereksinimlerin kendi ülkesinde mevcut olan en iyi araç- gereç

Detaylı

STOMA BAKIMI ve TORBA DEĞİŞİMİ

STOMA BAKIMI ve TORBA DEĞİŞİMİ STOMA BAKM ve TORBA DEĞİŞİMİ Şim d i sîzle rle sto m a bakım ı ve to rb a d e ğ işim ini inceleyelim. Önce birkaç önemli hatırlatma yapalım!!!! STOMA: Küçük delik anlamına gelir. KOLOSTOMİ: Kalın barsakların

Detaylı

STOMA BAKIMI ve TORBA DEĞİŞİMİ

STOMA BAKIMI ve TORBA DEĞİŞİMİ STOMA BAKIMI ve TORBA DEĞİŞİMİ Şimdi sizlerle stoma bakımı ve torba değişimini inceleyelim. Önce birkaç önemli hatırlatma yapalım!!!! STOMA: Küçük delik anlamına gelir. KOLOSTOMİ: Kalın barsakların geçici

Detaylı

KOLOSTOMİ- İLEOSTOMİ BAKIM PROTOKOLÜ

KOLOSTOMİ- İLEOSTOMİ BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/7

Detaylı

OSTOMİ VE YARA BAKIMI

OSTOMİ VE YARA BAKIMI OSTOMİ VE YARA BAKIMI Prof. Dr. Ayişe KARADAĞ Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu ayisekaradag@gmail.com 1 2 Sağlıklı Stoma Stoma Örnekleri Bedeni üzerindeki kontrol gücünü kaybetme Organ kaybı Fonksiyon

Detaylı

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler.

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler. NEFROSTOMİ BAKIMI Nefrostomi, karın arka yan duvarından böbrek pelvisine idrar drenajı için kateter yerleştirilmesidir. Perkütan yada açık cerrahi ile yapılır. Nefrostomi tüpü için Maloket kateterler veya

Detaylı

VEZİKOSTOMİ BAKIMI. MALZEMELER - Gazlı bez - Antiseptik solüsyon - Sabitleyici - Eldiven - Koruyucu örtü - Atık torbası - İdrar torbası

VEZİKOSTOMİ BAKIMI. MALZEMELER - Gazlı bez - Antiseptik solüsyon - Sabitleyici - Eldiven - Koruyucu örtü - Atık torbası - İdrar torbası VEZİKOSTOMİ BAKIMI Vezikostomi, infravezikal basıncın yüksek olduğu ve üretranın boşaltmayı yapamadığı durumlarda dekompresyonu sağlamak için mesanenin geçici olarak cilde ağızlaştırılmasıdır. Mesanenin

Detaylı

ÜRİNER STOMALARDA BAKIM HEMŞİRE ÖZLEM BEKTEŞ

ÜRİNER STOMALARDA BAKIM HEMŞİRE ÖZLEM BEKTEŞ ÜRİNER STOMALARDA BAKIM HEMŞİRE ÖZLEM BEKTEŞ ÜRİNER DİVERSİYON TÜRLERİ - kutanöz vezikostomi - kutanöz pyelostomi - kutanöz üreterostomi - jejunal konduit - kolonik konduit - ileal konduit ÜROSTOMİLİ

Detaylı

STOMA ve YARA BAKIM ÜNİTESİ

STOMA ve YARA BAKIM ÜNİTESİ YARA OSTOMİ İNKONTİNANS HEMŞİRELERİ DERNEĞİ STOMA ve YARA BAKIM ÜNİTESİ ORGANİZASYON ve İŞLEV STANDARTLARI Stoma ve Yara Bakım Ünitesi (SYBÜ) Stoması, yarası inkontinansı ve/veya fistülü olan bireylere

Detaylı

uçlu özel bir makasla kenarları düzgün bir şekilde kesilmiş tek parçalı sistem - Stomadan gelen çıktının yoğunluğu, rengi, miktarı

uçlu özel bir makasla kenarları düzgün bir şekilde kesilmiş tek parçalı sistem - Stomadan gelen çıktının yoğunluğu, rengi, miktarı KOLOSTOMİ/ İLEOSTOMİ BAKIMI Kolostomi, ameliyatla kolonun (kalın barsağın) karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. İleostomi, ameliyatla ince barsağın karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Ostomiler cerrahi

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Experienced & Confidence FARKINI YAŞAYARAK HİSSEDİN..

Experienced & Confidence FARKINI YAŞAYARAK HİSSEDİN.. Experienced & Confidence FARKINI YAŞAYARAK HİSSEDİN.. Confort tek parçalı kolostomi ve ileostomi torbalarının hidrokololloid yapısı yüksek düzeyde yapışkanlığa ve esnekliğe sahip olması hastaların kendilerini

Detaylı

- Yapışkan sabitleyici - İşlem için gerekli özel malzemeler

- Yapışkan sabitleyici - İşlem için gerekli özel malzemeler ANTEGRAD KOLONİK LAVMAN (ACE: ANTEGRADE CONTINENCE ENEMA) Antegrad kolonik lavman, appendiks veya intestinal sistemden lümen oluşturularak kolonun karın cildine ağızlaştırılmasıdır. Lavman amaçlı kataterize

Detaylı

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır. PERİNE BAKIMI Perine bakımına hoş geldiniz Perine önde simfibis pubis, yanlarda iskial tübositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır. Ter,

Detaylı

Stomaterapi Ünitelerinin ve Stoma Bakım Hemşiresinin Kolorektal Cerrahideki Yeri ve Önemi

Stomaterapi Ünitelerinin ve Stoma Bakım Hemşiresinin Kolorektal Cerrahideki Yeri ve Önemi 46 PRATİK KONUSU Stomaterapi Ünitelerinin ve Stoma Bakım Hemşiresinin Kolorektal Cerrahideki Yeri ve Önemi Position and Importance of Stomatherapy Units and Stoma Care Nurse in Colorectal Surgery ayişe

Detaylı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı Ameliyat Sırası Hasta Bakımı AMAÇ Hastanın ameliyat sırası hemşirelik bakımının sürdürülmesi ve karşılaşabileceği komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Ameliyat sırası dönemde hemşirelik bakımı;

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Eşit Tevfik Candan Öngün Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. ÇALIŞTIĞI BÖLÜM

Detaylı

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU Ürolojik cerrahi daha kompleks ve oldukça fazla mükemmeli hedefleme yolunda gelişmesini

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU. Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010

KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU. Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010 KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010 İşe yeni başlayan hemşirelerin oryantasyonu Oryantasyon eğitimi, kurumda yeni göreve başlayan

Detaylı

Anjiyografi Bilgilendirme Formu

Anjiyografi Bilgilendirme Formu Anjiyografi Bilgilendirme Formu BR.HLİ.082 Koroner anjiyografi nedir? Koroner anjiyografi, özel bir kamera ile kalbinizin atar damarlarının röntgen film çekimi ile incelenmesidir. İşleminiz kateter laboratuvarında

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ HASTA BAKIMINDA TEMEL HİJYEN TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ HASTA BAKIMINDA TEMEL HİJYEN TALİMATI 1.AMAÇ: Hastaların hijyenik bakımını eksiksiz ve hastayı rahatlatacak şekilde yapmak üzere yöntemleri belirlemektir. 2.KAPSAM:Tüm Klinikler,Yoğun Bakımları kapsar. 3.KISALTMALAR: - 4.TANIMLAR: Dekibüt:Bası

Detaylı

HEMŞİRELİK ALANI IX. SINIF MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

HEMŞİRELİK ALANI IX. SINIF MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI HEMŞİRELİK ALANI IX. SINIF MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI GENEL AMAÇ: Temel insan gereksinimlerine yönelik, hasta bakımı ilke ve yöntemlerini bilmek ve uygulama becerisine sahip olmak.

Detaylı

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Sayfa No 1 / 5 1.AMAÇ: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Enfeksiyon yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan her hastanın vital organ fonksiyonlarının desteklenmesi; organ

Detaylı

AYAK BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

AYAK BAKIM PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR TANIM Ödem sık karşılaşılan ve vücutta sıvı birikimi olarak tanımlanan ve bazen de bazı ciddi hastalıkların belirtisi olan klinik bir durumdur. Ödem genellikle

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI

YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI YATAKLI TEDAVĐ KURUMLARI DAĐRESĐ YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI Kadro Adı : Yüksek Hemşire Hizmet Sınıfı: Paramedikal Hizmetleri Sınıfı Derecesi : III (Đlk Atanma Yeri) Kadro Sayısı : 120 Maaş :

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ

UÜ-SK KLİNİKTE HASTA BAKIMI PROSEDÜRÜ 1 / 6 1. Amaç: Bu prosedür, UÜ-SK da yatan tüm hastaların aynı kalitede bakım hizmeti almasını tanı-tedavi hizmetlerinin planlı bir şekilde yürütülmesini ve kayıt altına alınmasını amaçlamaktadır. 2. Kapsam:

Detaylı

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU DIŞ KULAK YOLUNDAN YABANCI CİSİM / POLİP ÇIKARTILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi,

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

YENİ DOĞAN SERVİS HEMŞİRESİ

YENİ DOĞAN SERVİS HEMŞİRESİ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Eşit Tevfik Candan Öngün Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. ÇALIŞTIĞI BÖLÜM

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

YIKIM ONARIM VE YAPIM ÇALIŞMALARINDA ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

YIKIM ONARIM VE YAPIM ÇALIŞMALARINDA ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI Dok No: ENF.TL.030 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ: Bu talimatın amacı Özel VİTALE Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi ve Polikliniklerinde yapılan yapım, yıkım, onarım

Detaylı

Elif KILINÇ. Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi

Elif KILINÇ. Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi Elif KILINÇ Gaziantep Üniversitesi araştırma ve Uygulama Hastanesi Üroloji Servis Hemşiresi Genel olarak, planlanmış ameliyat için hazırlık üç aşamada uygulanır: Hastanın kliniğe yatırılmasından, ameliyat

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 24.03.2014 CureMed te tanımlanmış anamnez modüller eklendi. 01 FTR Tedavi Formu prosedüre tanımlandı. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme

Detaylı

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır.

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhane girişinde çalışanlar için giyinme odası bulunmalıdır. Doğum öncesi izlem ve doğum işlemi tek kişilik odalarda yapılmalıdır. Doğum öncesi izlem, doğum

Detaylı

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR Son yıllarda dünyada meydana gelen hızlı gelişme ve değişmeler her alanda olduğu gibi sağlık bakım sistemi üzerinde de etkisini göstermektedir. Toplum, nüfus özellikleri, ekonomi,

Detaylı

DOKÜMAN NO TOTM-TLM-134 İLK YAYIN TARİHİ 02.03.2016 REVİZYON TARİHİ - REVİZYON NO 0 SAYFA NO 1/13 BASI YARASI TALİMATI

DOKÜMAN NO TOTM-TLM-134 İLK YAYIN TARİHİ 02.03.2016 REVİZYON TARİHİ - REVİZYON NO 0 SAYFA NO 1/13 BASI YARASI TALİMATI SAYFA NO 1/13 1.AMAÇ:. Uzun süre yatarak tedavi olan hastalarda oluşabilecek dekubit ülserlerinin ve bası yaralarının gelişimini önlemek, geliştiği takdirde yapılması gerekenleri belirtmektir 2. KAPSAM

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR

HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR Amaç Hemodiyaliz hastasının hayatında farkındalık oluşturmak ve geliştirmek Arteriyovenöz fistülü değerlendirmek, komplikasyonları

Detaylı

Decubitus Prophylaxis Üstün Tedavi

Decubitus Prophylaxis Üstün Tedavi Decubitus Prophylaxis Üstün Tedavi Decubitus Prophylaxis Üstün Tedavi TEMPUR-MED Ürününün Sağladıkları Optimum basınç azaltımı Yüksek konfor Yüksek hijyen Kullanım kolaylığı Geniş uygulama alanı Minimum

Detaylı

Stomalı Hasta Bakımı (Kolostomi, Jejunostomi,

Stomalı Hasta Bakımı (Kolostomi, Jejunostomi, Stomalı Hasta Bakımı (Kolostomi, Jejunostomi, İleostomi, Ürostomi) AMAÇ Stoma bakımının yapılarak fonksiyonel devamlılığının sağlanması; gelişebilecek biyopsikososyal komplikasyonların önlenmesi ve bireyin

Detaylı

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP)

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Bir sağlık kuruluşunun temel hedefi hasta bakımıdır. Hastaların benzersiz ihtiyaçlarını destekleyen ve bunlara cevap veren bir ortamda en uygun bakımın

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU

T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU Öğrencinin Adı-Soyadı: Staj Tarihi:./ /20 Öğrenci No:...Staj Birim Adı: T.C. KARABÜK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ HASTA TANITIM FORMU Hastanın; Adı-

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ Acil sağlık hizmetlerinin sunulduğu alanlara yönelik düzenleme yapılmalıdır. Hastane dışında acil servise ulaşımı kolaylaştırıcı yönlendirici işaretler bulunmalıdır. Acil servis

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. ACNEDUR Merhem. Haricen uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. ACNEDUR Merhem. Haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI ACNEDUR Merhem Haricen uygulanır. Etkin madde: 100 g merhem 3 g Tetrasiklin hidroklorür içerir. Yardımcı maddeler: Beyaz vazelin, orta zincirli trigliserid, titanyum (IV) oksit (E 171),

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer, Dilek Baytaş Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5 1. AMAÇ

Detaylı

ACİL SERVİS HEMŞİRESİ BİRİM ORYANTASYON DEĞERLENDİRME FORMU

ACİL SERVİS HEMŞİRESİ BİRİM ORYANTASYON DEĞERLENDİRME FORMU ACİL SERVİS HEMŞİRESİ BİRİM ORYANTASYON DEĞERLENDİRME FORMU Adı-Soyadı: Kadrosu: İşe Başlama i: Bölümü: ACİL SERVİS HEMŞİRESİ Oryantasyıon Bitiş i: Formun İnsan Kaynaklarına Geliş i: Uygulama Puanları

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1 Lokal östrojen TEDAVİSİNE GEREKSİNİMİ OLANLAR İÇİN Hastalar için bilgi 1 2 İÇİNDEKİLER Östrojen hormonunda azalma ve vajinal şikayetler... 4 Oestring tedavisi... 5 Oestring in herhangi bir yan etkisi var

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

GÜNÜBİRLİK CERRAHİ. Doç. Dr. Ümran DAL. Günübirlik cerrahide prosedür azami 60 dk. yaklasık 30 dk. sürmektedir.

GÜNÜBİRLİK CERRAHİ. Doç. Dr. Ümran DAL. Günübirlik cerrahide prosedür azami 60 dk. yaklasık 30 dk. sürmektedir. GÜNÜBİRLİK CERRAHİ Günübirlik cerrahide prosedür azami 60 dk. yaklasık 30 dk. sürmektedir. Doç. Dr. Ümran DAL Örneğin bademciklerin alınması, sünnet, kulak tüpü yerlestirilmesi, bazi endoskopik ameliyatlar,

Detaylı

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ?

İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? İNTRAMÜSKÜLER ENJEKSİYON SONRASINDA NELERİ TAKİP ETMELİYİZ? Hem. Oya SAĞIR Bahçelievler Aile Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 10 Eylül 2013 Sunum Akışı İntramüsküler Enjeksiyon

Detaylı

DİYABETİK AYAK YARA BAKIMI ve HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI SEMA İNCE DİYABETİK AYAK YARA BAKIM HEMŞİRESİ Ç.Ü.T.F. ENDOKRİN VE METABOLİZMA BD

DİYABETİK AYAK YARA BAKIMI ve HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI SEMA İNCE DİYABETİK AYAK YARA BAKIM HEMŞİRESİ Ç.Ü.T.F. ENDOKRİN VE METABOLİZMA BD DİYABETİK AYAK YARA BAKIMI ve HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI SEMA İNCE DİYABETİK AYAK YARA BAKIM HEMŞİRESİ Ç.Ü.T.F. ENDOKRİN VE METABOLİZMA BD SUNUM İÇERİĞİ Diyabetik ayak Diyabetik ayak yara nedenleri Etiyopatogenezi

Detaylı

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1 1) Aşağıdaki durumlardan hangisinde turnike uygulanır? a) Çok sayıda yararı varsa ilkyardımcı tek ise b) Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

Şaşılık cerrahisi onam formu

Şaşılık cerrahisi onam formu Göz kaymasının düzeltilmesi hasta açısından isteğe bağlı yapılan bir cerrahi o lup zorunlu değildir. Şaşı doğan bebeklerde en iyi düzeltme zamanı 6 ay ile 18 ay arasındadır. Erken yapılan cerrahi iki gözün

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 TANISAL VE GİRİŞİMSEL DİZ ARTROSKOPİSİ AMELİYATI AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat Yöntem: Eklem içerisini gözlemek için, 0.5 cm'lik kesi deliklerinden artroskopinin

Detaylı

GENEL YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

GENEL YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ Dok No:YBH.PR.01 Yayın Tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/No:-/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ: Erişkin yoğun bakım ünitesine yatış endikasyonu olan hastaların erişkin yoğun bakım ünitesine kabulü, izlenmesi, tedavisi,

Detaylı

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç 8 Mart 2010 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27515 YÖNETMELİK Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmeti

Detaylı

Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır.

Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır. Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır. Yoğun bakım ünitelerinin giriş-çıkış kuralları belirlenmelidir. Tüm yüzeyleri pürüzsüz, yuvarlak köşeli, gözeneksiz, kolay temizlenebilir, dezenfekte edilebilir

Detaylı

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Yeniden Başlamak İçin

Yeniden Başlamak İçin Yeniden Başlamak İçin Periferik Kandan Kök Hücre Toplama İşlemi Bu kitapçık, Periferik kandan kök hücre toplama işleminden geçmek üzere olan siz hastalarımıza özel olarak hazırlanmıştır. Bu kitapçığın

Detaylı

Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi. Ponto Bakım Kılavuzu

Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi. Ponto Bakım Kılavuzu Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi Ponto Bakım Kılavuzu Tebrikler Ameliyattan sonraki ilk birkaç hafta içinde implant çevresindeki cilde iyi bakılması çok önemlidir. Bu alan iyileştikten

Detaylı

Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi. Ponto Bakım Kılavuzu

Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi. Ponto Bakım Kılavuzu Ponto Oticon Medical'den kemiğe takılan işitme sistemi Ponto Bakım Kılavuzu Tebrikler Ameliyattan sonraki ilk birkaç hafta içinde implant çevresindeki cilde iyi bakılması çok önemlidir. Bu alan iyileştikten

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yazar Ad 139 Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER Yaşın ilerlemesine bağlı olarak göz sağlığında değişiklikler veya bozulmalar olabilir. Bu değişikliklerin tümü hastalık anlamına gelmemektedir. Ancak diğer

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI KODU: KLN.TL.12 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ: Bu

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI Prof. Dr. Behzat ÖZKAN İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreteri Hazırlayan: Uzm. Hem. Pınar AKÇAY-Tıbbi

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir.

Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir. Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir. Diyaliz ünitesine yönelik fiziki düzenleme yapılmalıdır. Kadın ve erkek hastalar için ayrı olmak üzere hasta

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

KISITLAMA ALTINDAKİ HASTA BAKIM VE DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ KOD:YÖN.PRS 15 YAY.TAR:10.10.2011 REV.TAR:25.02.2013 REV.NO:01 SAYFA :1 / 5 1.AMAÇ: Bu prosedürün amacı kısıtlama altındaki hastanın bakımında standart bir yöntem belirlemektir. 2.KAPSAM: Bu protokol kısıtlama

Detaylı