HAVACILIK EMNİYETİNİ TEHDİT EDEN DURUMLAR VE KAZALARIN ÖNLENMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAVACILIK EMNİYETİNİ TEHDİT EDEN DURUMLAR VE KAZALARIN ÖNLENMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER"

Transkript

1 TMMOB Makina Mühendisleri Odası VI. Ulusal Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı Mayıs 2011 / ESKİŞEHİR HAVACILIK EMNİYETİNİ TEHDİT EDEN DURUMLAR VE KAZALARIN ÖNLENMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER 1 Arş. Gör. Harun YILMAZ, Arş. Gör. Seda ARSLAN² 1 Mustafa Kemal Üniversitesi İskenderun Sivil Havacılık Yüksekokulu ² Mustafa Kemal Üniversitesi İskenderun Sivil Havacılık Yüksekokulu ÖZET Hava taşımacılığı sektörü gelişen teknoloji ile birlikte hızlı büyümesini devam ettirirken dünyada ve Türkiye'de uçuş emniyetini etkileyen örgütsel faktörler ve insan faktörlerinde bazı aksaklıklar yaşanmakta, dolayısıyla da havacılık emniyeti tehlikeye girebilmekte, yaşanan bu tehlike neticesinde havaaracı kazaları oluşmakta, ciddi can ve mal kayıpları yaşanmaktadır. Bunun nedeni pahalı ve kapsamlı yatırımlar gerektiren, son derece karmaşık bir yapıda olan ve yoğun rekabetin hakim olduğu hava taşımacılığı sektöründeki emniyet konularındaki eksikliklerdir. Yaşanan bu kazalar ve emniyet problemleri ile birlikte insanların havayolu taşımacılığına olan güvenleri belli oranlarda azalmıştır. Havacılık faaliyetlerini yürüten işletmelerin finansal açıdan zarar görmesinden dolayı ulusal ve uluslararası havacılık otoriteleri ve işletmeler havacılık emniyetini ve dolayısıyla uçuş emniyetini tehlikeye sokan durumları enine boyuna irdeleyerek, sonuçları doğru bir şekilde analiz edip gelecekte de aynı sebeplerden kaynaklanan sorunların yaşanmasının önüne geçmek adına ortak faaliyetler yürütmekte, uçuş emniyetinin artırılmasını amaçlamaktadır. 1. GİRİŞ Hava taşımacılığı endüstrisi gelişimini hızla devam ettirmektedir. Yeni nesil yolcu uçakları ve gelişmiş terminallerin inşa edilmesi ile hava taşımacılığı endüstrisinde yolcu sayısı ve yük miktarında önemli bir artış sağlanmıştır. Bu gelişmelere rağmen hava taşımacılığında halen uçuş emniyetini aksatan durumlar varlığını sürdürmekte, gerek insan kaynaklı gerekse teknik kaynaklı havaaracı kazaları gibi tehdit eden durumlar da söz konusu olmaya devam etmektedir. Küreselleşme olgusu ile gelişme eğilimine giren hava taşımacılığı endüstrisinde havacılık emniyeti konusu ilk sıradaki yerini korumaktadır. Bu yüzden havacılık emniyetini tehdit eden durumlar belirlenmeli ve bunların en aza indirilmesi amacıyla bilimsel ve sektörel çalışmalar yapılmalıdır. 2. HAVA TAŞIMACILIĞI ENDÜSTRİSİ Sivil havacılık, yolcu ve yük taşımacılığına yönelik birbirine bağımlı faaliyetlerin ve birimlerin oluşturduğu sistemdir. Havayolu ulaştırma sektörü; havayolu işletmeciliği, hava seyrüsefer ve hava trafik kontrol hizmetleri, yer ve ikram hizmetleri, eğitim, bakım, ilgili alt ve üst yapılar ve diğer havacılık faaliyetleri ile bütün bu faaliyetlerin uluslararası kurallara göre koordinasyonunu ve denetimini kapsamaktadır. [1] Havayolu taşımacılığı sektörü; faaliyetleri organize eden ve yöneten kurum ve kuruluşlardan, kullanılan ileri düzeyde teknik araçlar ve donanımlardan, iletişim sistemlerinden, uzmanlaşmış çalışanlardan, sunulan ürün ve hizmetlerden yararlanan tüketicilerden, ulusal ve uluslararası hukuk kurallarının meydana getirdiği yapıdan oluşan, aynı zamanda kısa sürede çok hızlı teknolojik ve yapısal değişikliklere uyum gösterebilen önemli bir sektör şeklinde ifade edilmiştir. [2] 1983 yılında yürürlüğe giren 2920 sayılı Türk Sivil Hava cılık Kanunu'nun Ticari Hava İşletmeleri Yönetmeliği'nin 53

2 ilk maddesinde, havayolu taşımacılığının tanımı yapılmıştır. Buna göre; havayolu taşımacılığı, her türlü hava aracı kullanarak belirli bir ücret karşılığında yolcu, yük ve posta taşıması olarak tanımlanmaktadır. [3] Havayolları Endüstrisi Birliği IATA'nın açıklamasına göre 2010 yılında uluslararası tarifeli yolcu trafiği % 8.2 ve yük trafiği de büyük bir sıçrama göstererek % 20 oranında artış göstermiştir. IATA talepteki artışın yolcu trafiği kapasitesinde % 4.4 arttırmış, yük trafiği kapasitesini de ikiye katladığını belirtmiştir. Büyüme en çok % 17.8 oranla Orta Doğu'da yaşanmıştır. Daha sonra sırayı % 12.9'la Afrika, % 9'la Asya, % 8.2 ile Latin Amerika, % 7.4'le Kuzey Amerika ve % 5.1'lik oranla Avrupa almıştır. [4] Türk Sivil Havacılık Endüstrisi incelendiğinde ise son yıllarda dünya genelinde % 400'lük bir oranla en çok büyüyen havacılık endüstrilerinden birisi olmuştur yılında iç hatlarda 8,5 milyon olan yolcu sayısı, 2010 yılı sonunda 50,5 milyon yolcuya ulaşmıştır yılında dış hatlarda 25 milyon olan yolcu sayısı 2010 yılı sonunda 52 milyon yolcuya ulaşmıştır. [5] Küresel Pazar Araştırma Raporu, 2028 yılına kadar, Türkiye'nin iç hatlarda yüzde 10,1 büyüme ile gelecek 20 yıl içinde en hızlı büyüyecek pazar olacağını belirtiyor. Türkiye'yi yüzde 10'luk büyüme ile Hindistan, yüzde 9.4'lük büyüme ile Kuzey Afrika ve Çin'in takip edeceği öngörülüyor yılı sonunda yük trafiği 2,5 kat artarak 2 milyon tona, havayolu işletmelerindeki uçak sayısı 332'ye ulaşmıştır yılında sayıları 14 olan hava taşıma işletmelerinin cirosu 2.2 milyar dolar iken, bugün 16 havayolu işletmesinin toplam cirosu yaklaşık 12 milyar dolara ulaştı. Mali olarak son derece güçlü bir yapıya kavuşan havacılık işletmeleri, dünya çapındaki ortaklıkları ile küresel işletmeler haline dönüştü. [6] 3. HAVACILIK EMNİYETİ KAVRAMI Havacılık emniyeti, ulusal ve uluslararası doğrudan ya da dolaylı olarak sivil havacılık faaliyetlerinin tamamının; gerçek hayat şartlarında, bilinen tüm risk faktörlerinin ortaya konulduğu ve kaçınıldığı kabul edilebilir risk seviyesinde gerçekleşmesidir.[7] Burada havacılık emniyetinin tanımı irdelendiğinde bir diğer önemli kavram olan risk kavramı ortaya çıkmaktadır. Risk ile ilgili farklı tanımlamalar mevcuttur. Risk, tehlikeli bir olayın herhangi bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşme olasılığı şeklinde tanımlanabilir. Ya da risk, istatistiksel olarak beklenen bir değerin kaybı ile ilgilidir. Bu durumda beklenen bir etki oranının olması gerekmektedir. Riskle ilgili genel kabul görmüş bir sınıflandırma mevcuttur. Buna göre riskler kasıtlı ve kasıtsız riskler olmak üzere iki türe ayrılabilir. Kasıtlı riskler daha çok güvenlik kapsamında ele alınırken, kasıtsız riskler emniyet konusu içerisinde yer almaktadır. Genel olarak toplumsal risk dört gruba ayrılmaktadır; Gerçek risk; bireyseldir. Meydana gelen olayların gelecekte yaratacağı şartlara bağlı olarak belirlenmektedir. İstatistiksel risk; geçmişte gerçekleşmiş kaza ya da olaylarla ilgili veriler dahilinde incelenerek belirlenen risktir. Tahmin edilen risk; daha önceki çalışmalar ışığında birtakım modeller geliştirilerek elde edilen risk Algılanan risk; sezgisel olan ve dolayısıyla bireysel olarak algılanan risktir. Sivil havacılığın tüm faaliyetleri içerisinde yukarıda bahsedilen risklerin tümü gerçekleşmekte ve kullanılmaktadır. Örneğin işletmeler sigorta işlemlerinde, uçakların geçmişte yaşadıkları kazalardan yola çıkarak, istatistiki riski ortaya koyar. Bilet satın almış yolcular açısından istatistiki risk yerine algılanan risk daha ön plandadır. Hava trafik otoriteleri, trafik akışında ya da ekipmanda herhangi bir değişiklik olması durumlarına karşı tahmin edilen riski dikkate almaktadır. [8] Tüm bu tanımlamalardan yola çıkarak uçuş emniyeti, uçuşların yürütüldüğü çevrede kaza ya da kırımlara neden olabilecek her türlü riskin kabul edilebilir seviyeye indirgenerek, havayolu işletmelerinin yolcu, yük ya da bagajlarını bir noktadan bir noktaya taşıması olarak tanımlanabilmektedir. Havayolu işletmeleri açısından çok önemli olan uçuş emniyetinin amacı, uçak kazalarına sebep olabilecek tehlikeleri en aza indirerek, emniyetli bir alan yaratmaktır. Uçuş emniyetinin sağlanması sadece tüm havayolu işletmesi tarafından sorumluluğun 54

3 üstlenilmesi ve paylaşılması ile mümkün olabilmektedir. [9] Genel olarak baktığımızda, havayolu işletmeleri, bakım kuruluşları, hava trafik hizmeti veren kuruluşlar ve otorite tarafından belgeleri onaylanmış havacılık hizmetlerini veren diğer kuruluşlar emniyetin sağlanmasından sorumlu olmaktadırlar.[10] 4. HAVACILIK EMNİYETİNİ ETKİLEYEN DURUMLAR Havayolu taşımacılığı sektörü, sistem ve alt sistemlerden oluşmaktadır. Sistem yaklaşımı ile ele alındığında havacılık emniyetini etkileyen sistem ve alt sistemler mevcuttur. Buna göre havacılık emniyetini etkileyen faktörler aşağıdaki gibi sıralanabilir. Üretim ve bakım faaliyetlerinin düzgün bir şekilde çalışmaması havacılık emniyetini olumsuz yönde etkilemektedir. Havayolu taşımacılığı, tasarım, seyrüsefer ve hava trafik, eğitim ve havaalanı alt sistemlerinde yaşanan aksaklıklar da emniyeti negatif yönde etkilemektedir. Havayolu taşımacılığı sektörü sıkı kural ve prosedürlere bağlı olarak faaliyet göstermektedir. ICAO, JAA gibi uluslararası sivil havacılık otoriteleri sektörde var olan işletmelere bazı kural ve tavsiyelerde bulunmaktadır. Eğer bu kural ve tavsiyelerde ya da uygulamada herhangi bir problem varsa, havacılık emniyetini tehlikeye sokacak ihlal ya da hatalar olabilmektedir. Meteoroloji, manialar, havaalanı yoğunluğu gibi çevresel faktörler de havacılık emniyetini tehlikeye sokmaktadır. iyi şekilde anlayıp geliştirebilmek adına SHEL modeli geliştirilmiştir. Bu modelin merkezinde insan bulunmakta ve insan unsuru donanım, yazılım, çevre ve diğer insanlarla etkileşim içerisinde yer almaktadır. [11] H SHEL modeli bileşenleri; S L E S (SOFTWARE) : Yazılım H (HARDWARE) : Donanım E (ENVIRONMET) : Çevresel şartlar L (LIVEWARE) : İnsan SHEL modeli, havaaracı kazalarının altında yatan nedenleri araştırmak için kullanılmaktadır. İnsan faktörleri kapsamında ele alınan bir diğer önemli konu hata ve hata yönetim modelleridir. Hata yönetim modelleri içerisinde havacılık emniyeti kapsamında ele alınan en çok kullanılan modellerden birisi de İsviçre Peyniri modelidir. [12] Bu model, insan hatalarının yapısının ve kaynaklarını belirleyerek, sınıflandırılmasını amaçlar. Bu modelde hata kaynaklarının belirlenmesiyle hataların yönetilmesi ve ortadan kaldırılması için stratejilerin geliştirilmesine yardımcı olunması amaçlanmaktadır.[13] L Havacılık emniyetini etkileyen son ve en önemli faktör de insandır. İnsan havayolu taşımacılığı sektörünün her aşamasında aktif olarak yer almaktadır. İnsan faktörü, uçuş emniyetinin hem oluşturulup sağlanmasında bizzat görev almakta, hem de uçuş emniyetini tehlikeye sokacak hata ve ihlalleri yapan unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Havacılık emniyetinin sağlanmasında insan faktörü oldukça önemlidir. İnsan faktörlerinin en 55

4 5. HAVAARACI KAZALARI Havayolu taşımacılığı, özellikle serbestleşmenin yaşanmasından itibaren inanılmaz yükselişler gerçekleştirmiştir. Havayolunu tercih eden kişi sayısı artmış, yeni havayolu işletmeleri açılmış, daha uçuş noktasına seferler düzenlenmeye başlanmıştır. Sektörde yaşanan bu artışla beraber, havaaracı kazalarında da artışlar gözlemlenmiş, ancak yaşanan her kaza ile birlikte yeni kurallar ve teknolojiler geliştirilerek, yaşanan havaaracı kazalarında özellikle de havaaracı kazalarındaki ölüm oranlarının azalması sağlanmıştır. Örneğin ICAO'nun istatistiklerine göre yılları arasında 108 yolcu-kilometredeki ölüm sayısı 0.1'den 0.03'e kadar gerilemiştir. Aynı dönemde uçulan 108 km başına kaza sayısı da 0.3'den 0.12'ye gerilemiştir. Ancak, bu dönem için yılda meydana gelen ölümcül kaza sayılarında fazla bir değişiklik olmamıştır. Bu dönemde en fazla kaza 1979 ve 1993 yıllarında olmuştur. Bu kazaların sayısı da 31'dir. En az kazanın olduğu yıl ise, 16 kaza ile 1984'dür. [14] Kaza sayılarının aşağı yukarı aynı kalması, buna karşılık uçulan kilometre başına ölümlerin veya kazaların sayısının azalması havayolu taşımacılığının gittikçe daha emniyetli hale geldiğinin göstergesidir.[ 15] Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden havacılık sektörüyle ilgili araştırmalar yapan Arnold Barnett'in çalışmasının sonuçları, Kanada ve Japonya gibi gelişmiş ülkelerde, tarifeli bir sefer yapan uçağın düşme ihtimalini 14 milyonda bir olarak göstermektedir. Hindistan ve Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerde ise uçağın düşme ihtimali 2 milyonda bir olarak belirlenmiştir. Afrika'da ve Latin Amerika'da bulunan daha az gelişmiş ülkelerde ise bu oran, 800 binde bire çıkmaktadır. Barnett, ülkelere ve gelişmişlik durumlarına göre farklılıklar gösteren havaaracı kaza oranlarını ülkelerdeki bireyselcilik ve otoriteye bağlılık etkilemektedir.[16] Havayolu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan havaaracı, seyrüsefer yardımcıları, havaalanı ekipmanları ile ilgili teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin, havaaracı kazaları geçmişten günümüze kadar her daim sektör içerisinde olmuş, binlerce insanın hayatını kaybetmesine, milyarlarca dolarlık maddi kayıpların yaşanmasına sebep olmuştur. Bunun nedeni, havayolu taşımacılığı faaliyetlerinin insanlar tarafından gerçekleştirilmesidir. Sektörde kullanılan teknolojinin gelişmiş olmasına rağmen, kullanılan bu teknoloji insanlar tarafından geliştirilmekte ve yine insanlar tarafından kullanılmaktadır. İnsan bir makine değildir. Birtakım zaafları mevcuttur. Bu aşamada insanların kasıtlı ya da kasıtsız bazı hatalar yapması kaçınılmazdır. Havaaracı kazası, uçuş harekatı esnasında, kişilerin ikincil nedenlerle ve/veya kendi kendini veya birbirlerini yaralamaları veya uçuş ekibi ve yolcular için ayrılan yerler dışında saklanarak kaçak seyahat edenlerin yaralanmaları hariç olmak üzere, hava aracı içinde veya hava aracından kopan parçalarda dahil olmak üzere hava aracının herhangi bir parçasının çarpmasıyla veya hava basıncına maruz kalmak suretiyle çok ağır veya ağır derecede yaralanması, motor ve aksesuarlarda meydana gelen arıza ve hafif yaralanmalar hariç olmak üzere hava aracının fiziksel yapısının veya performansının ve uçuş karakteristiğinin olumsuz yönde etkilendiği ve bunların değiştirilmesi veya tamirini gerektirecek derecede hasar ve arızalanması, hava aracının kaybolması veya enkaza ulaşılamayacak bir yere düşmesidir. [17] Boeing yılları arasında dünya üzerindeki ticari uçuşlarda meydana gelen havaaracı kazalarına yönelik bir rapor hazırlamış ve yayınlamıştır. Bu rapora göre ise havaaracı kazası, yolcunun uçağa binişinden inişine kadar olan süre içerisinde meydana meydana gelen ve kişinin uçakta bulunması, uçaktan kopan herhangi bir parça ile kişinin temas etmesi veya uçaktan çıkan egzoz gazından etkilenerek ölümcül ya da ağır yaralanması şeklinde tanımlanmıştır. [18] Havaaracı kazalarına yönelik çeşitli sınıflandırmalar mevcuttur. Buna göre, 1. Hasar derecelerine göre sınıflandırma a. Tam hasar: Uçakta meydana gelen hasarın, ekonomik açıdan onarımının mümkün olmadığı durumlardır. b. Ağır hasar: Hasarlı parçaların sökülmesi, tamiri ve tekrar yerine takılması için büyük parçaların, ekonomik tamir standartlarının dışında hasarlanması veya tahrip olması sebebiyle yenisiyle değiştirilmesinin gerekli olduğu hasarlardır. c. Hafif hasarlar: Kazaya uğrayan uçağın hasarlı parçalarının sökülmesi, tamiri, tekrar yerine takılması veya değiştirilmesi sonucunda uçuşa 56

5 elverişli duruma getirilebildiği hasarlardır. d. Sınıfsız hasarlar: Olaya maruz kalan uçağın uçuşa elverişliliğini etkilemeyen küçük parça değişimi veya onarımını gerektiren hasarlardır. 2. İnsanların mağduriyetine göre uçak kazaları a. Ölümlü kazalar: Uçak kazası kapsamına giren olaylar sonucunda uçuş ekibinin veya yolcuların olay anında ya da kazayı takip eden 30 gün içinde hayatlarını kaybetmeleri ile sonuçlanan kazalardır. b. Ölümsüz kazalar: Uçak kazası kapsamına giren olaylar sonucunda uçuş ekibinin veya yolculardan herhangi birinin hayatını kaybetmemesi ile sonuçlanan kazalardır. Ayrıca ölümle sonuçlanmayan ağır yaralanmalar ve hafif yaralanmalar da ölümsüz kazalar içerisinde yer almaktadır. c. Maddi hasarlı kazalar: Oluşan uçak kazası sonucunda can kaybının ve yaralanmanın olmadığı; sadece maddi hasarla sonuçlanan kazalardır. Uçak parçaları ve ekipmanlarının değiştirilmesi, onarılması sonucunda uçağın tekrar uçuşa elverişli duruma getirilebildiği kazalardır. 3. Oluştuğu yere göre uçak kazaları a. Uçak yer kazaları: Meydana gelen uçak yer kazası veya olayının, uçuş harekatının dışında olan, yani uçuştan dolayı olmayan kaza ve olaylardır. b. Uçuş kazaları: Uçağın uçuşa başlarken; sıfır hızdan taksiye başlayıp, uçuşun tüm safhalarını tamamlayarak, iniş için tekerleklerini yere koyup, tekrar sıfır hıza gelinceye kadar geçen süre içerisinde olan kazalardır. [19] Havayolu taşımacılığının diğer taşımacılık modlarına göre kendine has bazı özelliklerinin olduğu bilinmektedir. İşte bu bağlamda, havaaracı kazalarının da diğer kazalara göre kendine has bazı özellikleri mevcuttur. Buna göre; [20] Uçuşlar uzun mesafelerde gerçekleştirilmesi, havaaracı kazalarının herhangi bir zaman diliminde ya da noktada olabilme olasılığı, havaaracı kazalarının etki alanını genişletmektedir. Bu nedenle havaaracı kazalarında bireysel ya da küresel bir etkisi olabilir. Yolcular ve uçuş ekibi olası bir havaaracı kazasında büyük risk altındadır. Ancak uçuşla ilgisi olmayan, yerleşim yerlerinde yaşayan bireyler de düşük bir olasılık da olsa, bir riskle karşı karşıyadırlar. Havaaracı kazaları nadiren de olsa çok ciddi başka sonuçlara da davetiye çıkarabilir. Havaaracı kazaları farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Havaaracı kazalarında zaman ve mekan kısıtı olmaksızın her daim bir risk mevcuttur. Havaaracı kazaları genellikle hatalar silsilesi sonucunda meydana gelmektedir. Eğer bu silsile içerisindeki en az bir hata gerçekleşmezse, havaaracı kazası meydana gelmemiş olacaktır Havaaracı kazalarının sebepleri Boeing'in yılları arasındaki ölümcül kazalara göre yaptığı istatistiklerde, havaaracı kazalarına sebep olan nedenler ve oranları aşağıdaki gibidir. [21] Havaalanı / ATC Bakım Diğer Hava Koşulları Uçak Uçuş Ekibi 3% 3% 5% 10% 14% Milan Jalic ise, ölümcül havaaracı kazalarına sebep olan etmenleri aşağıdaki sınıflandırmıştır. İnsan faktörleri, Hava trafik kontrolörlerinden kaynaklanan hatalar, Pilot hataları, Deneyimsiz kabin ekibi, 66% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 57

6 Mekanik hatalar, Bakımla ilgili hatalar, Uygun olmayan hava koşulları, Terörist faaliyetler, Askeri ve yarı askeri operasyonlar.[22] Havaaracı kazalarının sebeplerine yönelik ülkemiz otoritesi olan SHGM'de bir sınıflandırma yapmıştır. SHY 13'te havaaracı kazalarının sebep faktörleri dört sınıfta toplanmıştır. [23] 1. Pilotaj Faktörü a) Muhakeme Faktörü : Mevcut durum ve şartlara uygun olmayan ve pilot tarafından verilen yanlış karar sonucu meydana gelen hava aracı kazalarıdır. b) Kullanma Tekniği Faktörü: Hava aracının kumanda ve sistemlerinin kullanılmasında yeteneksizlik ve çeşitli göstergelerin yanlış kıymetlendirilmesi gibi kullanma tekniği noktasından ileri gelen kazalardır. c) Dikkatsizlik Faktörü: Dikkatsizlik nedeniyle meydana gelen havaaracı kazalarıdır. d) Bilgisizlik Faktörü: Havaaracı ile ilgili teknik bilgi eksikliği ile havaaracına ait karakteristiklerdeki bilgi veya uçuş görevinin yapılışına ait bilgilerdeki eksikliklerden ileri gelen havaaracı kazalarıdır. e) Disiplinsizlik Faktörü: Kanun, Yönetmelik, Yönerge ve emir esaslarını tam olarak uygulamama ve aykırı davranışlar sonucu meydana gelen havaaracı kazalarıdır. f) Sağlık Faktörü: Vücut yapısı, ruhi bozukluluklar ve diseryantasyon (yer ve yön duygusunun kaybolması) durumu gibi tıbbi yönleri ihtiva eden sebepler sonucu meydana gelen havaaracı kazalarıdır. 2. Malzeme Faktörü Malzemenin yorulması, bozulması, kendi kendine kırılması yapım yetersizliği ile havaaracının bölümleri, aksesuvarları, teçhizatları ve diğer parçalarında hiçbir kimsenin kusuru bulunmayan teknik sebepler sonucu meydana gelen kazalardır. 3. Bakım Faktörü Hava aracının teknik el kitaplarına göre yapılmayan hatalı bakım, onarım, arıza giderme, revizyon, normal bakım, kontrol ve tadilat işlemleri sonunda meydana gelen kazalardır. 4. İdari Faktör a) Sevk ve İdari Faktör: Mevcut durum ve şartlar ile görevin özelliklerine uygun olarak personel ve malzemenin kullanılmaması, gerekli önlemlerin alınamaması, yerde ve uçuşta kontrol görevinin tam olarak yapılamaması sonucunda meydana gelen kazalardır. b) İdari disiplinsizlik faktörü: Sevk ve idari kademesine mevcut esasların uygulanamaması veya eksik, uygulanması sonucunda meydana gelen kazalardır. 5. Diğer Faktörler Pilotaj, malzeme, bakım ve idari faktörler dışındaki sebeplerle meydana gelen kazalardır. Kuş çarpması, FOD (yabancı madde hasarı) tesiri, seyrüsefer yardımcılarının arızalanması meteorolojik nedenler ve benzeri faktörlerdir. [24] Literatürdeki farklı sınıflandırmalar üzerinden görüldüğü üzere, havaaracı kazalarının ana sebebi insandır. Havayolu taşımacılığının her aşamasında yer alan insan, diğer araçlarla olan etkileşimlerinde aksaklıklar yaşaması sebebiyle havaaracı kazaları yaşanmaktadır. Günümüz itibari ile 1943 yılından beri dünya genelinde meydana gelen havaaracı kaza sayısı 'dir. Uçak kaçırma olayları hariç kriminal olay sayısı 504, uçak kaçırma eylem sayısı ise 1037'dir. Yine aynı dönemde havaaracı olay sayısı 184'tür. [25] (havaaracı olayı, havaaracının uçuş harekatı esnasında uçuş emniyetini etkileyen veya etkileyebilecek olan kazadan başka her türlü hadise olarak tanımlanmaktadır.) Türkiye'de 1945 yılından 2010 yılına kadar ölümcül kaza sayısı 35, bu kazalarda ölen insan sayısı ise, 945'dir.[26] Boeing'in yılları arasında yaşanan havaaracı kazalarına yönelik hazırladığı rapor'a göre; [27] döneminde toplam 1704 uçak kazası meydana gelmiş, bunun 592 tanesi ölümle sonuçlanan kaza (%35) olarak tanımlanmıştır. Ölümle sonuçlanan kazalar içerisindeki dağılım ise aşağıdaki gibidir. 495 ölümle sonuçlanan kaza tam hasar ile 25 ölümle sonuçlanan kaza önemli hasar ile 88 ölümle sonuçlanan kaza ise önemli bir hasar olmadan gerçekleşmiş 58

7 yılları arasında meydana 1704 uçak kazasından 1112 tanesi ölümle sonuçlanmayan kaza (%65) olarak tanımlanmıştır. Bunların; 417 tam hasarlı ve ölümle sonuçlanmayan kaza 643 önemli hasarlı kaza ölüm olmadan atlatılmış 52 kaza önemli bir hasar olmamış, ancak ciddi yaralanmayla sonuçlanmıştır Yılları Arasında Gerçekleşen Havaaracı Kazalarının Uçuş Fazları Arasındaki Yüzdelik Dağılım Uçuş Fazı Kazalar Ölümler Park Yükleme Taksi %13 Ölümler yılları arasında toplam 393 uçak kazası. Yaşanmış, bu kazaların Bunun; 89 tanesi ölümle sonuçlanan kaza (%23) 73 ölümle sonuçlanan kaza tam hasar ile 3 ölümle sonuçlanan kaza önemli hasar ile Kalkış İlk Tırmanma Tırmanma (Flapsız) Seyahat Alçalma %12 %9 %4 %10 %4 %14 %13 %11 %20 %4 13 ölümle sonuçlanan kaza ise önemli bir hasar olmadan gerçekleşmiş, 304 tanesi ölümle sonuçlanmayan kaza (%77) İlk Yaklaşma Son Yaklaşma İniş %11 %13 %21 %14 %13 % tam hasarlı ve ölümle sonuçlanmayan kaza 167 önemli hasarlı kaza ölüm olmadan atlatılmış 12 kaza önemli bir hasar olmamış, ancak ciddi yaralanmayla sonuçlanmıştır. Aynı rapora göre, yılları arasında ölümle sonuçlanan kaza ve tam hasarlı kaza oranları aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. 2,5 2 1,5 1 0,5 0 Ölümle Sonuçlanan Kaza Oranı 0,42 0,79 Tarifeli Uçuş (165,3 milyon kalkış) 0,68 2,29 Diğer Uçuşlar (29,2 milyon kalkış) Tam Hasarlı Kaza Oranı 0,46 1,02 Toplam (194,5 milyon kalkış) Havaaracı kazaları uçuş fazlarına göre de farklılıklar arz etmektedir. Buna göre; [28] 6. SONUÇ VE ÖNERİLER Havacılık endüstrisinde insanın her aşamada yer alması, havacılık emniyetinin sağlanmasında insan faktörlerinin analiz edilmesinde, hata ya da ihlallerin doğru bir şekilde analiz edilerek, kazaya sebep olmadan çözüm bulunması oldukça önemlidir. Riskin sıfır olduğu bir havacılık faaliyetinin olması mümkün değildir. Önemli olan kabul edilebilir risk seviyelerine faaliyetlerin yerine getirilmesidir. Etkin bir havacılık emniyetinin sağlanabilmesi, uluslararası otoritelerden havayolu işletmelerinin en alt kademesinde çalışan insanlara kadar, etkin bir havacılık emniyet sistemi oluşturulmalıdır. Havayolu işletmeleri örgütlerinde emniyet kültürünü doğru bir şekilde yerleştirmeli, gerekli zamanlarda gerekli denetimler yapılarak, hata ve ihlallerin altında yatan nedenler belirlenerek, derhal çözüme kavuşturulmalıdır. Her ne kadar kazaları azaltmak için çalışmalar yapılıyor olsa bile gelecekte de kazalarla karşılaşma ihtimali vardır. Önemli olan kazaları önleme çalışmalarına devam etmek ve bu çalışmaları etkin kılabilmek için asıl kaza sebebi olan insan hataları üzerine yoğunlaşmak gerekir. 59

8 7. KAYNAKÇA [1] DPT, Havayolu Ulaştırması. ÖİK Raporu (Devlet Planlama Teşkilatı Yayın No: 2217-ÖİK: 361, Ankara 1990) s. 4 [2] The Code of Federal Regulations, (Title 14- Aeronautics and Space Chapter I-Federal Aviation Administration, Department of Transportation Part 1-Definitions and Abbreviations), ) [3] 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, (internet erişim sayfası, ). [4] [5 6-24] [7] E. Gerede, Havacılık Emniyeti ve Havacılık Güvenliği Kavramları Arasındaki İlişki ve Farkların Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Yönetim Dergisi, Yıl: 17, Sayı: 54, s , Haziran 2006 [ ] M. Jalic, An Assessment of Risk and Safety in Civil Aviation, Journal of Air Transport Management, 6 (2000), s [9] A. Küçükyılmaz, Havacılıkta Emniyet Açısından Risk Yönetimi ve Havacılık Örgütlerinde Uygulama Örnekleri, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivil Havacılık Yönetimi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, [10] Kpt. Plt. N. Sakarya, Uçuş Emniyetinden Kim Sorumludur?, Kokpit'ten Bakış Dergisi, 1(4), s [11-13] E. B. Şekerli, Ekip Kaynak Yönetimi Uygulamaları ve Kültürel Farklılıklar: Türk Pilotlar Üzerinde Bir Araştırma, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivil Havacılık Yönetimi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, [12] İnsan Faktörleri Analiz ve Sınıflandırma S i s t e m i ( İ s v i ç r e P e y n i r i Modeli)http://emnplt.blogspot.com/2009/10/ins a n - f a k t o r l e r i - a n a l i z - v e - snflandrma.html(internet erişim sayfası ) [14] ICAO, Aircraft Accident Investigation, Annex 13, ICAO, Montreal, May [15 17] M. Cavcar ve A. Cavcar, Türkiye Hava Sahası Ticari Hava Taşımacılığı Kazalarına Genel Bir Bakış: , Mühendis ve Makine, Cilt 44, Sayı 518, s , [16] Uçmanın Riski Ne Kadar? 03-ucmanin-riski-ne-kadar (internet erişim sayfası ) [18] Statistical Summary of Commercial Jet Airplane Accidents Worldwide Operations: , Boeing, & B. Akkaya, Sivil Havacılıkta Kaza Kırım İncelemeleri, Ulusal ve Uluslararası Mevzuatın Değerlendirilmesi, Anadolu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Sivil Havacılık Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, [19] B. Akkaya, Sivil Havacılıkta Kaza Kırım İncelemeleri, Ulusal ve Uluslararası Mevzuatın Değerlendirilmesi, Anadolu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Sivil Havacılık Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, [21] Statistical Summary of Commercial Jet Airplane Accidents Worldwide Operations: , Boeing. [23] Sivil Hava - Araç Kazaları Soruşturma Yönetmeliği - SHY /shy-13 [ ] h t t p : / / a v i a t i o n - safety.net/database/country/country.php?id=tc (internet erişim sayfası ) [27 28] Statistical Summary of Commercial Jet Airplane Accidents Worldwide Operations: , Boeing,

9 8. ÖZGEÇMİŞLER Harun YILMAZ 'de Şanlıurfa'da doğdu. Lisans ve Yüksek Lisans eğitimini Anadolu Üniversitesi'nde tamamladı. Halen Mustafa Kemal Üniversitesi İskenderun Sivil Havacılık Yüksekokulu'nda araştırma görevlisi olarak çalışmaktadır. Seda ARSLAN 'te İzmir'de doğdu. Lisans öğrenimini Anadolu Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksekokulu'nda tamamladı. Yüksek Lisans eğitimi Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sivil Havacılık Anabilim Dalı'nda devam etmektedir. Halen Mustafa Kemal Üniversitesi İskenderun Sivil Havacılık Yüksekokulu'nda araştırma görevlisi olarak çalışmaktadır. 61

10 62 VI. ULUSAL UÇAK, HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSLİĞİ KURULTAYI

HAVACILIK GENEL HAVACILIK

HAVACILIK GENEL HAVACILIK HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ Havacılık faaliyetleri kaça ayrılır? Nasıl Sınıflanır? Kuralar neden koyulmaktadır? Havacılık kurallarını kim koyar? Havacılık kurallarında rol alan havacılık organizasyonları

Detaylı

HAVACILIK GENEL HAVACILIK

HAVACILIK GENEL HAVACILIK HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ Havacılık faaliyetleri kaça ayrılır? Nasıl Sınıflanır? Kuralar neden koyulmaktadır? Havacılık kurallarını kim koyar? Havacılık kurallarında rol alan havacılık organizasyonları

Detaylı

BU SUNUMUN İÇERİĞİ. Uçak ve Ekipman Kazaları. SAFA Denetimi

BU SUNUMUN İÇERİĞİ. Uçak ve Ekipman Kazaları. SAFA Denetimi BU SUNUMUN İÇERİĞİ Uçak ve Ekipman Kazaları SAFA Denetimi EMNİYET Tehlike, büyük veya yok olmaya yol açabilecek durum, gerçekleşme ihtimali bulunan fakat istenmeyen durum olarak tanımlanmaktadır. İstenmeyen

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

HAVAALANI TERMİNAL BİNALARI

HAVAALANI TERMİNAL BİNALARI HAVAALANI TERMİNAL BİNALARI Yolcu bagaj süreçleri Bekleme Alanları Doğrusal model (Linear) Park Şekilleri Trafik yoğunluğu az Ana bina iki veya üç katlı olarak inşa edilir.???? Gidiş dönüş yolcu akışı

Detaylı

İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK BULGULAR VE UYGULANACAK CEZA MİKTARLARI

İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK BULGULAR VE UYGULANACAK CEZA MİKTARLARI İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK BULGULAR VE UYGULANACAK CEZA MİKTARLARI Ek-1 Ceza Maddesi Muhatap Kurum/Kuruluş/Şahıs İhlalin Açıklaması Uygulanacak ceza miktarı (TL) 1 Bakım Kuruluşları Tesis ve ekipman

Detaylı

TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION

TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION TATCA TURKISH AIR TRAFFIC CONTROLLER ASSOSIATION SUNUM AKIŞI Dernek tanıtımı Sivil Havacılığın Ülkemizdeki Durumu Hava Trafik Kontrol Nedir? Hava Trafik Kontrolörlüğü Nedir? Nasıl Hava Trafik Kontrolörü

Detaylı

Havacılık Emniyeti. 1. Hafta. Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA

Havacılık Emniyeti. 1. Hafta. Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA Havacılık Emniyeti 1. Hafta Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA İstanbul Kültür Üniversitesi Hava Lojistiği ve Sivil Havacılık Yer Hizmetleri Bölümleri Tanışma Tevfik UYAR, Uçak Mühendisi & MBA E-posta

Detaylı

Havayolu Sektörü - 2015 e Bakış

Havayolu Sektörü - 2015 e Bakış 17 Şubat 2015 Havayolu Sektörü - 2015 e Bakış Havayolu Sektörü Küresel Görünüm Havayolu sektörünün küresel toplam cirosu 2014 senesinde 751 milyar dolar olarak kaydedilirken, sektör toplamda 58 milyon

Detaylı

TASARIM ORGANİZASYON ONAYI VE OTORİTE KATILIM SEVİYESİ (LOI)

TASARIM ORGANİZASYON ONAYI VE OTORİTE KATILIM SEVİYESİ (LOI) TUSAŞ TÜRK HAVACILIK ve UZAY SANAYİİ A.Ş. TASARIM ORGANİZASYON ONAYI VE OTORİTE KATILIM SEVİYESİ (LOI) Segah ÖZDEMİR / Yusuf Cansu BARAN 05.05.2017 TMMOB Makina Mühendisleri Odası IX. Ulusal Uçak, Havacılık

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ

BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ Prof.Dr. Erhan BUTUN ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ Amaç ve İçerik ICAO Emniyet Yönetim Sistemi SARP leri aşağıdaki dökümanlarda bulunur: Annex 1 - Personnel Licensing

Detaylı

İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir.

İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir. 1. GİRİŞ İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir. 1 Limanlar, Türkiye ekonomisinin en önemli destek üniteleridir.

Detaylı

Doç. Dr Ender Asyalı

Doç. Dr Ender Asyalı GEMİ KAZALARI NEDENLERİ VE İNSAN FAKTÖRÜ Doç. Dr Ender Asyalı ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI DENİZ KAZALARINI ARAŞTIRMA VE İNCELEME ÇALIŞTAYI (18 19 OCAK 2014 / ANTALYA Denizcilik endüstrisinin

Detaylı

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN HAVACILIK KURALLARI Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN İÇERİK Hava İşletici Sertifikaları Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY-6A), Havacılık Teknik Denetleme Yönetmeliği (SHY 21), Ticari Hava Taşıma İşletmeleri

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE UÇAK KAZALARINDA İNSAN FAKTÖRÜ

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE UÇAK KAZALARINDA İNSAN FAKTÖRÜ V. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 8-10 Eylül 2014, Erciyes Üniversitesi, Kayseri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE UÇAK KAZALARINDA İNSAN FAKTÖRÜ Sinan KEİYİNCİ* Metin Uzun ** Çukurova Üniversitesi SHYO, Adana Erciyes

Detaylı

İç Hatlarda Havayolu Yolcu Taşımacılığı

İç Hatlarda Havayolu Yolcu Taşımacılığı İç Hatlarda Havayolu Yolcu Taşımacılığı Dr. Esen Sirel Sezin Elçin Süleyman Cengiz Rekabet Politikası ve Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Ankara, Mart 2005 Havayolu Taşımacılığında Serbestleşme Birçok

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü GENELGE UOD 2015/10

T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü GENELGE UOD 2015/10 Sayı : 51859319-010.06.02/E.2694 06/11/2015 Konu : ACAS II Versiyon 7.1 GENELGE UOD 2015/10 Avrupa Komisyonu tarafından havada çarpışmaları önlemek için ortak hava sahası kullanım gereksinimlerini ve işletme

Detaylı

EK-3 HAVAALANI ĠġLETĠMĠ

EK-3 HAVAALANI ĠġLETĠMĠ EK-3 HAVAALANI ĠġLETĠMĠ Eğitimi Alması Gereken Personele ĠliĢkin Tanımlamalar: (1) Yöneticisi: Havaalanının İşletiminden Sorumlu Yönetici Personel. (2) Yöneticisi: Havaalanı İşletmesinin insan faktörleri

Detaylı

BU SUNUMUN İÇERİĞİ EASA (EUROPEAN AVIATION SAFETY AGENCY) 216/2008 Sayılı Regülasyon (EC) 1702/2003 (EC) Sayılı Regülasyon

BU SUNUMUN İÇERİĞİ EASA (EUROPEAN AVIATION SAFETY AGENCY) 216/2008 Sayılı Regülasyon (EC) 1702/2003 (EC) Sayılı Regülasyon HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ ICAO Annex ler EASA (EUROPEAN AVIATION SAFETY AGENCY) 216/2008 Sayılı Regülasyon (EC) 1702/2003 (EC) Sayılı Regülasyon 2042/2003 (EC) Sayılı Regülasyonları ICAO (International

Detaylı

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN HAVACILIK KURALLARI Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN İÇERİK Bakım ve Yer İşletme Gereksinimleri Bütün Hava Koşullarında İşletme UÇUŞA ELVERİŞLİLİĞİN SÜREKLİLİĞİ Uçuşa elverişliliğin sürekliliğini sağlamak için; belli

Detaylı

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 13 Ocak 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28172 YÖNETMELİK Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden: SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ Amaç (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

TÜRKİYE'DE HAVA ARACI KAZALARI VE KAZA KIRIM İNCELEMELERİ

TÜRKİYE'DE HAVA ARACI KAZALARI VE KAZA KIRIM İNCELEMELERİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası VI. Ulusal Uçak, ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 06-07 Mayıs 2011 TÜRKİYE'DE HAVA ARACI KAZALARI VE KAZA KIRIM İNCELEMELERİ Prof.Dr. Mustafa CAVCAR Anadolu Üniversitesi,

Detaylı

Havacılık Emniyeti. 6. Hafta Kaza / Kırım / Olay / Risk / Tehlike. Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA

Havacılık Emniyeti. 6. Hafta Kaza / Kırım / Olay / Risk / Tehlike. Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA Havacılık Emniyeti 6. Hafta Kaza / Kırım / Olay / Risk / Tehlike Öğr. Gör. Tevfik Uyar, Uçak Müh. & MBA İstanbul Kültür Üniversitesi Hava Lojistiği ve Havacılık Yer Hizmetleri Bölümleri Geçen Hafta Geçen

Detaylı

(2) Havaalanları ile ilgili teknik yenilikleri izlemek ve mevcut sistemlerin geliştirilmesi için planlar hazırlamak ve uygulamak;

(2) Havaalanları ile ilgili teknik yenilikleri izlemek ve mevcut sistemlerin geliştirilmesi için planlar hazırlamak ve uygulamak; TEKNİK İŞLER ŞUBE AMİRİ KADROSU : Teknik İşler Şube Amiri : Yöneticilik Hizmetleri Sınıfı (Üst Kademe Yöneticisi Sayılmayan Diğer Yöneticiler) : III (İlk Atanma ve Yükselme Yeri) Kadro Sayısı : 1 Maaşı

Detaylı

SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAVA SEYRÜSEFER YILLIK EMNİYET RAPORU 2010

SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAVA SEYRÜSEFER YILLIK EMNİYET RAPORU 2010 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAVA SEYRÜSEFER YILLIK EMNİYET RAPORU 2010 Sayfa 1 / 7 İÇİNDEKİLER 1- Ulusal Gözetim Otoritesi nin Görev, Yetki ve Sorumlulukları...3 2- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü

Detaylı

EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ

EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ SHGM YÖK SİVİL HAVACILIK KOMİSYONU 6. TOPLANTISI - 03 MART 2015 - EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ ŞAHİN KARASAR S-1 MİNİMUM ÖĞRENME KAZANIMLARI Türkiye Yükseköğrenim Yeterlilikleri Çerçevesi nde ulaştırma

Detaylı

Kod: ISG_TGE_02 GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Kazaların Önlenmesi konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD üzerinde kayıtlı ya

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

ULUSLARARASI SĐVĐL HAVACILIK TEŞKĐLATI ICAO

ULUSLARARASI SĐVĐL HAVACILIK TEŞKĐLATI ICAO ULUSLARARASI SĐVĐL HAVACILIK TEŞKĐLATI ICAO Emre KÖK TUSAŞ Havacılık, hata toleranslarının azlığı, kaza-kırım-arıza sonuçlarının ağır olması, yüksek teknoloji kullanımının yoğunluğu, stratejik önem taşıması

Detaylı

Yusuf ÇUHAN Operation Manager 17 September 2012

Yusuf ÇUHAN Operation Manager 17 September 2012 Yusuf ÇUHAN Operation Manager 17 September 2012 International Civil Aviation Organization (ULUSLAR ARASI SİVİL HAVACILIK BİRLİĞİ) European Aviation Safety Agency (AVRUPA SİVİL HAVACILIK EMNİYET AJANSI))

Detaylı

HAVAYOLU TAŞIMACILIĞINDA UÇUCU EKİP YÖNETİMİ

HAVAYOLU TAŞIMACILIĞINDA UÇUCU EKİP YÖNETİMİ A.Özgür Karagülle Tarık Birgören HAVAYOLU TAŞIMACILIĞINDA UÇUCU EKİP YÖNETİMİ Beta Yay n No : 2858 İşletme-Ekonomi Dizisi : 566 1. Baskı Şubat 2013 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-879 - 0 Copyright Bu kitab

Detaylı

Necmettin Erbakan Üniversitesi

Necmettin Erbakan Üniversitesi Necmettin Erbakan Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Havacılık Yönetimi Bölümü Yrd. Doç. Dr. Mehmet Ulutaş Konya / 2015 . Müfredat Toplam Kredi Programdan mezun olabilmek için Yükseköğretim

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü

İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü Konunun genel amacı Katılımcıların iş sağlığı ve güvenliğinin temel prensiplerini ve güvenlik kültürünün önemini kavramalarına yardımcı olmaktır

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

LİMAN İŞLETMELERİ İÇİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DÜZENLEMELERİ VE ÖNEMİ GÜLER ALKAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ALİ UMUT ÜNAL KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ

LİMAN İŞLETMELERİ İÇİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DÜZENLEMELERİ VE ÖNEMİ GÜLER ALKAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ALİ UMUT ÜNAL KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ LİMAN İŞLETMELERİ İÇİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DÜZENLEMELERİ VE ÖNEMİ GÜLER ALKAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ALİ UMUT ÜNAL KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Genel Olarak İş Sağlığı Ve Güvenliği İş kazaları ve meslek hastalıkları,

Detaylı

2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu

2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu 2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu Entegre bir dünyada tekstilin rekabet gücü 2007 ITMF Yıllık Konferansının genel temasıydı. Global tekstil endüstrisi geçen on yılda özellikle (1)

Detaylı

SİVİL HAVACILIK DAİRESİ MÜDÜR MUAVİNİ KADROSU HİZMET ŞEMASI

SİVİL HAVACILIK DAİRESİ MÜDÜR MUAVİNİ KADROSU HİZMET ŞEMASI MÜDÜR MUAVİNİ KADROSU : Müdür Muavini : Yöneticilik Hizmetleri Sınıfı (Üst Kademe Yöneticisi Sayılmayan Diğer Yöneticiler) : II (İlk Atanma ve Yükselme Yeri) Maaşı : Barem 17 A (1) Hava liman ve meydanlar

Detaylı

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ

3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ 3. TÜRKİYE ULAŞTIRMA SİSTEMİNE GENEL BAKIŞ Cumhuriyetin 1950 yılına kadar olan döneminde, doğru bir ulusal politika ile demiryolu ve denizyoluna ağırlık verilmiştir. leştirilen atılım sonunda, ülkenin

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK ANALİZİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK ANALİZİ OBA CROWN RESORT SİTESİ OBA KASABASI FABRİKA CD. NO:18/ ALANYA / ANTALYA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK ANALİZİ GEÇERLİLİK TARİHİ OCAK-019 HAZIRLAYAN Taner Aybek OSGB Saray Mah. Güzelyalı Cd. Kahyaoğlu Apt.

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği

İş Sağlığı ve Güvenliği İş Sağlığı ve Güvenliği Sunanlar: Cem Taşkın Öktem 1133022 Büşra Duman 1133024 Sunum Tarihi: 06.03.2014 İrem Bengisu Ay 1133016 Kübra Yaman 1133036 İş Sağlığı ve İş Güvenliğinin Gelişimi Geçmişi daha eskiye

Detaylı

ŞÇ SA LI I VE Ş GÜVENL HAVACILIKTA S G. : Havacılık ve Uzay Tıbbı

ŞÇ SA LI I VE Ş GÜVENL HAVACILIKTA S G. : Havacılık ve Uzay Tıbbı om n. c ga ŞÇ SA LI I VE Ş GÜVENL or ke m er sim & Soyisim Ö renci Numarası do HAVACILIKTA S G w w w.g Ders Ö retim Görevlisi : M. Görkem ERDO AN : 110090158 : Havacılık ve Uzay Tıbbı : Dr. Pınar B RLER

Detaylı

UDHB KEGM NEAR MISS OLAYLARININ DENİZ EMNİYETİ AÇISINDAN ÖNEMİ

UDHB KEGM NEAR MISS OLAYLARININ DENİZ EMNİYETİ AÇISINDAN ÖNEMİ UDHB KEGM NEAR MISS OLAYLARININ DENİZ EMNİYETİ AÇISINDAN ÖNEMİ ve DENİZ KAZALARINI ARAŞTIRMA VE İNCELEME YÖNETMELİĞİ TASLAĞININ DENİZ OLAYLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Hasan TERZİ Deniz Trafik Operatörü

Detaylı

Havacılık İşletmeciliği. Programın Amaçları

Havacılık İşletmeciliği. Programın Amaçları Havacılık İşletmeciliği Programın Amaçları Havacılık İşletmeciliği Lisans Programının amacı, tüm havacılık faaliyet alanlarında (havayolu, havaalanı, yer hizmetleri, kargo, ikram, vb.) faaliyet gösteren

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Sivil Havacılıkta Çalışma Alanları, Fırsatlar ve Başarı Örnekleri Hava Aracı ve Komponent Üretimi İtki Sistemleri Talaşlı imalat Hassas döküm Kimyasal

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI

PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI BİRİNCİ YARIYIL ATA 103 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I Principles of Atatürk and History of the Rev I 2 0 0 2 ENG 105 Akademik Sunum Becerileri Academic Presentation

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ PROCEDÜRÜ. İçindekiler. Sayfa. Doküman NO Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi KRY

RİSK DEĞERLENDİRMESİ PROCEDÜRÜ. İçindekiler. Sayfa. Doküman NO Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi KRY İçindekiler 1. GİRİŞ... 2 2. AMAÇ... 2 3. METOT... 2 4. TANIMLAR... 2 5. RİSK ANALİZİNİN YAPILMASI... 4 5.1. Bilgilendirme... 5.2. Tehlike Kaynaklarının Belirlenmesi... 4 5.2.1. İşin Düzenlenmesi ve Organizasyona

Detaylı

2014 Yılı SGK İş Kazası İstatistiklerinin Analizi

2014 Yılı SGK İş Kazası İstatistiklerinin Analizi Sayfa 1 / 6 2014 Yılı SGK İş Kazası İstatistiklerinin Analizi 1. Giriş Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıklarına ait istatistiklerin toplanıp yayınlanması Sosyal Güvenlik Kurumu nun (SGK) sorumluluğundadır.

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü TÜM HAVAYOLU İŞLETMELERİNE

T.C. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü TÜM HAVAYOLU İŞLETMELERİNE T.C. ULAŞTIRMA DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Sayı : B.11.1.SHG.0.14.03-010.06.02/2821 13/11/2012 Konu : Filoya Hava Aracı İlave Etme Usul ve Esasları Genelgesi TÜM

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 1. AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ 15.11.2013 ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ Egemen Avcu Dr. Makine Mühendisi Ford Otosan İhsaniye Otomotiv Meslek Yüksek Okulu Makine Resim ve Konstrüksiyon Programı Ders içeriği GiriĢ ĠĢ Kazaları ĠĢ yerinde

Detaylı

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN HAVACILIK KURALLARI Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN İÇERİK Uçakta Bulundurulması Gereken Evraklar Gerekli dokümanların uçakta bulundurulması ve kontrollerde gösterilmesi gerekir. Bu belgelerin/evrakların eksik olması

Detaylı

UÇAK GÖVDE MOTOR TEKNİSYENİ/ (UÇAK BAKIM TEKNİSYENİ)

UÇAK GÖVDE MOTOR TEKNİSYENİ/ (UÇAK BAKIM TEKNİSYENİ) _ TANIM Uçakların ve diğer hava araçlarının; gövde yapısı, güç sistemlerinin, motor ve motor sistemlerini mekanik ve elektrik sistemlerini kapsayan revizyon ve hat bakım işlemlerini yapan, Bakım çıkış

Detaylı

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN

HAVACILIK KURALLARI. Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN HAVACILIK KURALLARI Öğr. Gör. Gülaçtı ŞEN İÇERİK Havacılıkta Personel Lisansları EASA, PART-66 SHGM, SHY-66 PERSONEL LİSANSLARI ICAO Annex 1, Personnel Licensing" ICAO Annex 1, Personel Lisansları, havacılık

Detaylı

BU SUNUMUN İÇERİĞİ. Havacılıkta EASA nın Rolü. JAA dan EASA ya Geçiş. SHGM ve JAA EASA ile İlişkiler

BU SUNUMUN İÇERİĞİ. Havacılıkta EASA nın Rolü. JAA dan EASA ya Geçiş. SHGM ve JAA EASA ile İlişkiler HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ Havacılıkta JAA nın Rolü Havacılıkta EASA nın Rolü JAA dan EASA ya Geçiş SHGM ve JAA EASA ile İlişkiler AB Üye Ülkelerinin ve Ulusal Havacılık Otoritelerinin Rolü

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde hem de iş güvenliği mevzuatlarında Acil durum hazırlığı ve bu durumda yapılması gerekenler tanımlanmıştır.

Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde hem de iş güvenliği mevzuatlarında Acil durum hazırlığı ve bu durumda yapılması gerekenler tanımlanmıştır. ACİL DURUM Afet olarak değerlendirilen olaylar ve dikkatsizlik, tedbirsizlik, ihmal, kasıt ve çeşitli amaçlarla meydana getirilen olayların tümünün yol açtığı hallerdir. Hem OHSAS 18001 yönetim sisteminde

Detaylı

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Hamit BİRTANE Uzman Mart 2012 TRC2 BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK ORANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Günümüz ekonomilerinin en büyük sorunlarından biri olan

Detaylı

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Ulaştırma mühendisliği, insan ve yükün güvenli, yeterli, ekonomik ve doğa koşullarına uygun bir biçimde taşınabilmesini sağlayacak ulaşım sistemlerinin ve bileşenlerinin

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

(4) Hava trafik kontrol hizmetlerini manual ve/veya radar kullanarak yürütür;

(4) Hava trafik kontrol hizmetlerini manual ve/veya radar kullanarak yürütür; HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ KADROSU : Hava Trafik Kontrolörü : Liman Hizmetleri Sınıfı : I (Yükselme Yeri) Kadro Sayısı : 15 Maaşı : Barem 14-15 (1) Hava Sahası dahilinde faaliyet gösteren uçakların güvenli,

Detaylı

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti 1 Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti Genel Her yıl olduğu gibi Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) Üye firma ve kurum ve kuruluşlardan topladığı veriler ile

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI

PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI PİLOTAJ BÖLÜMÜ DERS MÜFREDATI BİRİNCİ YARIYIL Ders Kodu Türkçe Ders Adı İngilizce Ders Adı Teori Uygulama ATA 101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I Principles of Atatürk and History of the Revolution

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Bu talimatın amacı Sabiha Gökçen Havalimanında uygulanacak Standart Push Back operasyonlarının usul ve esaslarının belirlenmesidir.

Bu talimatın amacı Sabiha Gökçen Havalimanında uygulanacak Standart Push Back operasyonlarının usul ve esaslarının belirlenmesidir. 1. AMAÇ Bu talimatın amacı Sabiha Gökçen Havalimanında uygulanacak Standart Push Back operasyonlarının usul ve esaslarının belirlenmesidir. 2. KAPSAM ve YÜRÜRLÜK Bu talimat Sabiha Gökçen Havalimanında

Detaylı

KIRGIZTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ ULAŞTIRMA HİZMETLERİ YÖNERGESİ

KIRGIZTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ ULAŞTIRMA HİZMETLERİ YÖNERGESİ KIRGIZTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ ULAŞTIRMA HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM KURULUŞ VE KAPSAM Amaç ve Kapsam; Madde 1. Bu yönergenin amacı Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ulaştırma işlemlerinde

Detaylı

Ders 1.2 Türkiyede Barajlar ve Deprem Tehlikesi

Ders 1.2 Türkiyede Barajlar ve Deprem Tehlikesi İNM 424112 Ders 1.2 Türkiyede Barajlar ve Deprem Tehlikesi Doç. Dr. Havvanur KILIÇ İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı TARİHTE BARAJ YIKILMALARI VE YIKILMALARDAN ÖĞRENİLENLER TARİHTE BARAJ

Detaylı

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye 1944 Şikago/ICAO Sivil Havacılık Rejimi Avrupa Birliği Sivil Havacılık Düzenlemeleri - Tek Avrupa Hava Sahası I

Detaylı

Türk Hava Yolları bugün 69 ülkede 138 şehirde 141 noktaya uçuş gerçekleştirmektedir.

Türk Hava Yolları bugün 69 ülkede 138 şehirde 141 noktaya uçuş gerçekleştirmektedir. DEĞERLİ BASIN MENSUPLARI, 1 Aralık 2007 Ocak-Eylül 2007 dönemi mali sonuçlarına ilişkin verileri sizlerle paylaşmak istiyorum. Son yıllarda Türk Hava Yolları olarak elde ettiğimiz başarılı sonuçlar hepimiz

Detaylı

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş İstanbul Teknik Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Bölümü CBS & UA ile Afet Yönetimi Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş Amaçlar (1) Kriz yönetimi kavramının tartışılması Tehlike, acil durum ve

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Erdal DURSUN

Yrd.Doç.Dr. Erdal DURSUN Yrd.Doç.Dr. Erdal DURSUN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa, 05 Ekim 1984 Eğitim Bilgileri Doktora: Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Yıl: 2014 Konu: Türk Sivil Havacılık

Detaylı

DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etiler Ankara : 212 61 20 ÖNSÖZ

DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etiler Ankara : 212 61 20 ÖNSÖZ Yön. No: 18 Yür.Tarihi: 01.01.2007 Değ.Tarihi: / /200. Değ.No: 0. Sayfa:0/11 DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etiler Ankara : 212 61 20 SAYI : B.11.2.DHM.0.10.04.00/ KONU : Ambulans Kullanma

Detaylı

AĞIR TAŞIT TRAFİĞİNİN KARAYOLU GÜVENLİĞİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

AĞIR TAŞIT TRAFİĞİNİN KARAYOLU GÜVENLİĞİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI AĞIR TAŞIT TRAFİĞİNİN KARAYOLU GÜVENLİĞİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TÜRE KİBAR, Funda 1, AYTAÇ, Bengi Pınar 1 ve ÇELİK, Fazıl 2 Her yıl binlerce insanın ölümü ve yaralanmasına neden olan trafik kazaları,

Detaylı

Arçelik te İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmaları

Arçelik te İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmaları Arçelik te İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmaları MARKALAR Arçelik Demek 1955 den bugüne yarım asırdan fazla tecrübe Ev yaşamına yönelik dayanıklı tüketim malları, komponentleri ve tüketici elektroniği ürünleri

Detaylı

ÜLKEMİZİN TARAF OLDUĞU,ULUSLARARASI SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI'NI DÜZENLEYEN ÇOK TARAFLI ANLAŞMALAR

ÜLKEMİZİN TARAF OLDUĞU,ULUSLARARASI SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI'NI DÜZENLEYEN ÇOK TARAFLI ANLAŞMALAR ÜLKEMİZİN TARAF OLDUĞU,ULUSLARARASI SİVİL HAVA TAŞIMACILIĞI'NI DÜZENLEYEN ÇOK TARAFLI ANLAŞMALAR Teknik gelişmeler, Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarında havadan gelebilecek tehlikelere karşı önlem alınması

Detaylı

EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ

EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ SHGM YÖK SİVİL HAVACILIK KOMİSYONU 7. TOPLANTISI - 15 EYLÜL 2015 - EĞİTİM ÇALIŞMA GRUBUNUN FAALİYETLERİ ŞAHİN KARASAR 1 YÖK TARAFINDAN ONAYLANAN KOMİSYON KARARLARI - 1 - Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikleri

Detaylı

HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ TAHRİBATSIZ MUAYENE UYGULAMALARI

HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ TAHRİBATSIZ MUAYENE UYGULAMALARI HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ TAHRİBATSIZ MUAYENE UYGULAMALARI Buket TOPEL Kurulu Üyesi TEI, Tusaş Motor Sanayi A.Ş 21 Aralık 2012 Dünyada Havacılığın Seyri Kaynak: Dünya Bankası, OECD, ICAO, Boeing, Airbus ve

Detaylı

Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi

Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi Risk Değerlendirmesi ve Yönetimi 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve

Detaylı

ANKARA İLİ DEVLET YOLLARINDA MEYDANA GELEN TRAFİK KAZALARININ KONUMSAL VERİLERİNİN, TRAFİK DENETİM POLİTİKALARINA KATKISI

ANKARA İLİ DEVLET YOLLARINDA MEYDANA GELEN TRAFİK KAZALARININ KONUMSAL VERİLERİNİN, TRAFİK DENETİM POLİTİKALARINA KATKISI Ömür KAYGISIZ Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Araştırma Merkezi Müdürlüğü Senem ÇINARBAŞ AKIN Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Araştırma Merkezi Müdürlüğü ANKARA İLİ DEVLET YOLLARINDA MEYDANA GELEN TRAFİK

Detaylı

PİLOTAJ YÜKSEK LİSANSI PROGRAMI HAVAYOLU NAKLİYE PİLOTU LİSANSI ATPL(A) DERS MÜFREDATI

PİLOTAJ YÜKSEK LİSANSI PROGRAMI HAVAYOLU NAKLİYE PİLOTU LİSANSI ATPL(A) DERS MÜFREDATI PİLOTAJ YÜKSEK LİSANSI PROGRAMI HAVAYOLU NAKLİYE PİLOTU LİSANSI ATPL(A) FLT 502 Uçak ve Uçuş Aircraft and Flight 3.00 0.00 3.00 5.00 FLT 506 Seyrüseferin Temelleri Fundamentals of Navigation 2.00 0.00

Detaylı

SİVİL HAVA ULAŞTIRMA İŞLETMECİLİĞİ MESLEK ELEMANI

SİVİL HAVA ULAŞTIRMA İŞLETMECİLİĞİ MESLEK ELEMANI SİVİL HAVA ULAŞTIRMA İŞLETMECİLİĞİ MESLEK ELEMANI TANIM Hava limanları ve terminallerin verimli bir biçimde yönetilmesinden sorumlu, yolcuların güvenli ve rahat bir biçimde seyahat etmelerini sağlayan

Detaylı

KÜRESEL DEKORATİF BOYA PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL DEKORATİF BOYA PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL DEKORATİF BOYA PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Dekoratif boyalar küresel anlamda 2011 yılı için, yaklaşık hacimce %56 ve değerce %44 lük oranla, dünyanın en büyük boya segmentidir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ

İÇİNDEKİLER ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER TABLOLAR LİSTESİ ŞEKİLLER LİSTESİ KISALTMALAR İÇİNDEKİLER v vii xv xvii xxi GİRİŞ 1 Birinci Bölüm ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ 1. ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİNİN TEMELLERİ:

Detaylı

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği açısından en uygun tehlike tanımıdır? a) Büyük zarara yol açabilecek durum b) Malın, malzemenin ya da işyeri

Detaylı

DÜNDEN BUGÜNE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI VE TAŞIMACILIKTA MARKA

DÜNDEN BUGÜNE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI VE TAŞIMACILIKTA MARKA DÜNDEN BUGÜNE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI VE TAŞIMACILIKTA MARKA UTİKAD Türkiye de ve uluslararası alanda kara, hava, deniz, demiryolu, kombine taşımacılık ile lojistik hizmetler üreterek taşıma organizasyonunu

Detaylı

1.GİRİŞ. 1.1. Giriş ve Amaç:

1.GİRİŞ. 1.1. Giriş ve Amaç: 1.GİRİŞ 1.1. Giriş ve Amaç: Uçmak insanoğlunun tarih boyunca hep en büyük emellerinden birisi olmuştur. 17 Kasım 1903 te Orwille Wright ın 12 beygirlik Kitty Hawk isimli uçağıyla gerçekleştirdiği 12 saniyelik

Detaylı

NORVEÇ HELİKOPTER KAZASI: ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR

NORVEÇ HELİKOPTER KAZASI: ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR NORVEÇ HELİKOPTER KAZASI: ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR 01.05.2016, Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin yanı sıra, uçak ve helikopter lisanslarına sahiptir. Türkiye Hava Sahası Yönetimi alanında doktora tez çalışmalarını

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

T.C. ULAġTIRMA BAKANLIĞI Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü

T.C. ULAġTIRMA BAKANLIĞI Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü GENELGE (2009/KUGM- 23 /YOLCU) ĠLGĠ: 29/12/2006 tarihli ve 2007/KUGM-21/YOLCU Numaralı Genelge, Bilindiği gibi, ülkemizde Bölgesel Hava Taşımacılığı nın gösterdiği hızlı gelişmeye paralel olarak, havayolu

Detaylı

- İŞ PAKETLERİ- -RİSK TABLOSU- -B PLANI-

- İŞ PAKETLERİ- -RİSK TABLOSU- -B PLANI- - İŞ PAKETLERİ- -RİSK TABLOSU- -B PLANI- Prof. Dr. H. Seda VATANSEVER BAP Birim Koordinatörü Yakın Doğu Üniversitesi, DESAM Kurucu Üyesi Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi Histoloji-Embriyoloji AD

Detaylı

MOTORLU KARA TAŞITLARI SEKTÖRÜ

MOTORLU KARA TAŞITLARI SEKTÖRÜ MOTORLU KARA TAŞITLARI SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 3 MOTORLU KARA

Detaylı

UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Giriş

UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Giriş UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Giriş Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa CAVCAR Giriş Uçuş Mekaniği Nedir? Uçuş mekaniği uçağa etkiyen kuvvetleri ve uçağın bu kuvvetler etkisindeki davranışlarını inceleyen

Detaylı