GLOBAL İŞ KÜLTÜRÜ OLUŞTURMADA DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ NİN ATTIĞI ADIMLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GLOBAL İŞ KÜLTÜRÜ OLUŞTURMADA DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ NİN ATTIĞI ADIMLAR"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI GLOBAL İŞ KÜLTÜRÜ OLUŞTURMADA DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ NİN ATTIĞI ADIMLAR TEZSİZ YÜKSEK LİSANS BİTİRME PROJESİ Hazırlayan Necati ÖZBEK Danışman Yrd. Doç. Dr. Adnan ERTAN ISPARTA 2011

2

3 i ÖNSÖZ Kültür kavramı hakkındaki yorumlar göstermektedir ki; Kültür, insanın hayatının her safhasında var olan bir olgudur. Bu kavram hakkında çeşitli yorumlar yapılması da toplumlar arası çeşitlilikten ve anlayış farklılığından kaynaklanmaktadır. Her topluluğun kendine has bir yaşam tarzı bulunmaktadır. Kısaca, bu hayat tarzına kültür denir. İnsanların yapmış oldukları davranışların kendileri için bir anlamı ve amacı olduğu gibi niceliğine ve niteliğine bakılmaksızın insanlar eliyle kurulan örgütlerin de belirli bir kuruluş amacı vardır. Kuruluş amacı doğrultusunda faaliyet gösteren örgütler birbirlerinden farklı bir takım özelliklere sahiptir. Örgütlerin sahip olduğu amaç, mekan, personel vb. unsurlar bu farklılığın kaynağıdır. Aynı amaçla kurulan örgütlerde dahi bu farklılık görülebilmektedir. Teknolojinin baş döndürücü düzeyde her geçen gün ilerlediği günümüzde örgütlerin başarısı için insan faktörünün vazgeçilmez olduğu ve gelişmenin her türlü teknolojik donanımın yanında esas itibariyle insan sayesinde sağlanabileceği çok iyi bilinmektedir. Örgütler, belirli bir mal veya hizmeti üretirken aynı zamanda kendi kültürlerini de üretirler. Uluslararası işletmelerin örgüt kültürü, liderlerin ve çalışanların kültürel tercihlerini de içeren, çok sayıda faktör tarafından şekillenir. Bir çokuluslu işletmenin örgüt kültürünü tanımlamada organizasyon yapısının önemli görülen üç yönü vardır. Bunlar: İlki çalışanlarla işletme arasındaki genel ilişki, ikincisi yöneticiler ve diğer çalışanların rollerini tanımlayan hiyerarşik yapı ve üçüncüsü de çalışanların çokuluslu işletmenin amaçları, konumu, hedefleri ve işletme içindeki kendi konumları hakkındaki genel görüşleridir. Örgüt kültürünün bu boyutlarının yanında üzerinde durulması gereken iki önemli unsuru bulunmaktadır. Bunlardan ilki eşitlik ve hiyerarşi, ikincisi ise insanla görev arasındaki uyumdur. Bu çalışma DHMİ nin uluslararası arenada bulunduğu konumu ortaya koymaktadır. Çalışmanın başında kültür kavramı, ikinci bölümde örgüt kültürü ve uluslararası örgüt kültürü, üçüncü bölümde de DHMİ nin uluslararası bağlamdaki havacılık kuruluşları ile ilişkileri açıklanmıştır. Sonuç olarak havacılık sektöründe

4 ii Türkiye nin dünya ülkelerine yön veren çalışmaları, bu konudaki gelişmeler anlatılmıştır. Bu bitirme projesi nin her aşamasında desteğini gördüğüm değerli danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Adnan ERTAN a, çalışmalarım sırasında hiçbir zaman desteğini esirgemeyen sevgili eşime, baba ilgisine en çok ihtiyaç duydukları yaşta olan fakat bu çalışma sebebi ile biraz da olsa ilgi gösteremediğim canım çocuklarıma, bana gösterdikleri destekten ve anlayıştan dolayı teşekkür ederim. Necati ÖZBEK Isparta 2011

5 iii ÖZET GLOBAL İŞ KÜLTÜRÜ OLUŞTURMADA DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ NİN ATTIĞI ADIMLAR. Necati ÖZBEK Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Tezsiz Yüksek Lisans Bitirme Projesi. 94 sayfa, Ocak Danışman: Yrd. Doç. Dr. Adnan ERTAN. Bu çalışmada kültür kavramı incelenmiş, kültür kavramı hakkındaki yorumlar ve yapılan tanımlar çeşitleri ile ortaya konulmuştur. Kültür, tanımı yapılması oldukça zor olan bir kavramdır. Bu konudaki çeşitlilik ve bazı örnekleri bu çalışmada gösterilmiştir. Örgüt kültürü, yönetim ve örgüt alanında son yıllarda üzerinde bir çok çalışma yapılan konulardan biridir. Örgütsel yapı, iletişim, karar alma, biçimsel ve biçimsel olmayan ilişkiler ile örgüt üyelerinin tutum, davranış ve değer yargıları üzerinde etkili olan kurum kültürü üzerinde önemle durulması gereken örgüt konularından biridir. Pozitif örgüt kültürü, örgütteki yaygın değerlerin, inançların ve davranışların örgüte ve örgüt çalışanlarına doğru yolu göstermesi anlamına gelmektedir. Pozitif kültürel değerler çalışanların çoğu tarafından benimsenmekte ise bu durumda güçlü pozitif kültürlerden bahsedilmektedir. Örgüt kültürü ile ilgili olarak geliştirilmiş olan tipolojiler ise kültürleri anlamak, yorumlamak ve gerekli hallerde örgütlere yol gösterici olmak açısından oldukça yararlıdır. Dünyanın sınırlarının küçüldüğü ve tek pazar haline geldiği bir ortamda DHMİ çalışma stratejisi olarak dünya standartlarını yakalamak ve hizmetlerini dünya standartlarında sunmak için gerekli çalışmaları yapmakta ve kendini daima geliştirmektedir. Bu çalışmada DHMİ nin uluslararası anlamda faaliyet gösteren kuruluşlar ile ilişkileri, bu kuruluşların ortaklaşa belirledikleri standartları yakalamak için her türlü çabayı nasıl gösterdiği, bu çalışmalar sonrasında Türkiye nin havacılık sektöründe dünyanın önde gelen ülkeleri ile yarışır konuma geldiği anlatılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kültür, Örgüt Kültürü, Uluslararası Örgüt Kültürü ve DHMİ.

6 iv ABSTRACT THE STEPS TAKEN BY THE STATE AİRPORTS ADMİNİSTRATİON İN FORMİNG A NEW BUSİNESS CULTURE Necati ÖZBEK Suleyman Demirel University, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Business Administration Non-Thesis Graduation Project, 94 Page, January 2011 Supervisor: Asst. Assoc. Dr. Adnan ERTAN. This study examined the concept of culture, culture defines the concept and made comments about the varieties have been introduced. Culture, a concept that is difficult to make the definition. Some examples of diversity in this area and is shown in this study. Organizational culture, management and organization on the field in recent years, a lot of work is one of the issues. Organizational structure, communication, decision making, formal and non formal relations with the organization, members of the attitudes, behaviors and values that are effective on the need to focus on the importance of corporate culture is one of the organizational issues. Positive organizational culture, organizational common values, beliefs and behaviors in the organization and the organizational means to show employees the right way. If adopted by most of the positive cultural values of employees referred to in this case, a strong positive cultures. Organizational culture as related to the typologies developed in the cultures to understand, interpret and, where necessary for organizations to be very useful in guiding. World's shrinking borders and has become the single market as a strategy of working in an environment with world standards Airports Authority to capture and make reasonable efforts to provide world class services and is always improving itself. In this study, DHMI relations with international organizations active in these organizations shows how to make every effort to catch the standards jointly determined, after these studies, the location of Turkey came to compete with the countries of the world's leading aviation industry are described. Key Words: Culture, Organizational Culture, International organizational culture and DHMİ.

7 v İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i ÖZET...iii ABSTRACT... iv İÇİNDEKİLER... v TABLOLAR DİZİNİ... x KISALTMALAR DİZİNİ... xi GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM KÜLTÜR KAVRAMI 1.1. Kültür Kavramı Üzerine Tanımlar Kültürün Özellikleri Kültür Paylaşılır Kültür Öğrenilir Kültür Tarihidir ve Süreklidir Kültür, İdeal ya da İdealleştirilmiş Kurallar Sistemidir Kültür, İhtiyaçları Karşılayıcı ve Doyum Sağlayıcıdır Kültür Değişir Kültür Simgelere Dayalıdır Kültür Tümleşiktir Kültür Bir Soyutlamadır Kültür Çeşitleri Genel Kültür ve Alt Kültür Maddi Kültür- Manevi Kültür Karşı Kültür Kültürü Oluşturan Faktörler Dil Din ve İnançlar Değerler Normlar Simgeler Tutumlar... 17

8 vi Örf ve Adetler Yasalar Ahlak Kuralları Kültür İle İlgili Temel Kavramlar Üst Kültür Alt Kültür Kültürlenme Kültürleşme Kültürel Yayılma Kültürel Gecikme Kültürel Şok Kültür Emperyalizmi Kültürel Asimilasyon Kültürel Yozlaşma İKİNCİ BÖLÜM ÖRGÜT KÜLTÜRÜ VE GLOBAL ÖRGÜT KÜLTÜRÜ 2.1. Örgüt Kültürü Kavramı Örgüt Kültürünün Tarihçesi Örgüt Kültürünün Tanımı Örgüt Kültürünün Oluşumu ve Fonksiyonları Kültürün Örgütteki Yeri ve Önemi Örgüt Kültürünün Unsurları Değerler Normlar Varsayımlar Seremoniler ve Törenler Semboller Adetler Hikaye ve Efsaneler Mitler Dil... 30

9 vii Kahramanlar Örgüt Kültürünün Özellikleri Örgüt Kültürünün İşlevleri Örgüt Kültürü Türleri Hâkim Kültür-Alt Kültür Güçlü Kültür -Zayıf Kültür Örgüt Kültürü Modelleri Deal - Kennedy Örgüt Kültürü Modeli Yüksek Risk-Hızlı Geri Bildirim Kültürü Düşük Risk-Hızlı Geri Bildirim Kültürü Yüksek Risk- Yavaş Geri Bildirim Kültürü Düşük Risk-Yavaş Geribildirim Kültürü Harrison - Handy Örgüt Kültürü Modeli Rol Kültürü Görev Kültürü Güç Kültürü Birey kültürü Geert Hofstede Örgüt Kültürü Modeli Güç Mesafesi Boyutu Belirsizlikten Kaçınma Boyutu Bireycilik Boyutu Kadınsılık-Erkeksilik Boyutu Cameron -Quinn Örgüt Kültürü Modeli Klan Kültürü Pazar Kültürü Hiyerarşi Kültürü Adhokrasi Kültürü Schneider Örgüt Kültürü Modeli Kontrol Kültürü İşbirliği Kültürü Yetenek Kültürü Gelişme Kültürü... 42

10 viii Çokuluslu İşletmelerde Örgüt Kültürü Uluslararası İşletmelerde Örgüt Kültürü Tipleri Aile Kültürü Eyfel Kulesi Kültürü Kılavuz Ok Kültürü Kuluçka Makinesi Kültürü Örgüt Kültürü ve Ülke Tercihleri Çok Kültürlülüğün Gelişim Aşamaları Kültürel Farklılıkların Getirdiği Potansiyel Sorunlar Kültürel Farklılıkların Getirdiği Potansiyel Üstünlükler ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ (DHMİ) DHMİ nin Misyonu DHMİ nin Vizyonu DHMİ nin Temel İlke ve Değerleri DHMİ nin Amaç ve Faaliyet Konuları DHMİ nin Görevleri DHMİ nin Tarihçesi İlk Havaalanının Kuruluşu Yıl 1912: Ayastefanos Tayyare İstasyonu Kuruluyor İşgal Dönemi Devlet Hava Yolları Kuruluyor Hava Yolları Devlet İşletmesi İdaresi Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğü Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Meydan İşletme Müessesesi Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) DHMİ nin Teşkilat Yapısı Yönetim Kurulu Genel Müdürlük Merkez Teşkilatı... 60

11 ix İşletme Dairesi Başkanlığı Kalite Yönetim Sistemi (KYS) Taşra Teşkilatı Havalimanları Havaalanları Tarifesiz Dış Hat Seferler ile İç Hat Seferlerine Açık Hava Alanları (Yolcu Giriş-Çıkış Hudut Kapısı) İç Hat Seferlere Açık Havaalanları Hukuki Durum Denetleme İkili Anlaşmalar Gereği Faydalanılan Askeri Meydanlar Yurt Dışı Havacılık Kuruluşları IATA (International Air Transport Association) International Civil Aviation Organization (ICAO) European Civil Aviation Conference (ECAC) European Organization for the Safety of Air Navigation (EUROCONTROL) EUROCONTROL un Hedefleri International Air Carrier Association (IACA) IACA nın Görevleri European Aeronautic Defence And Space Company (EADS) Joint Aviation Authority (JAA) JAA nın Amaçları JAA nın Görevleri Federal Aviation Administration (FAA) FAA nın Başlıca Görevleri European Aviation Safety Agency (EASA) SONUÇ VE TEMENNİLER KAYNAKÇA ÖZGEÇMİŞ... 94

12 x TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1. Örgüt Kültürü Oluşumu ve Sonuçları Tablo 2. Deal- Kennedy Örgüt Kültürü Modeli Tablo 3. Harrison- Handy Örgüt Kültürü Modeli Tablo 4. DHMİ Yönetim Kurulu Başkan ve Üyelerine Ait Bilgiler Tablo 5. DHMİ Genel Müdürü ve Genel Müdür Yardımcılarına Ait Bilgiler Tablo 6. DHMİ Merkez Teşkilatını... 62

13 xi KISALTMALAR DİZİNİ ABD ACI A.g.e. A.g.d Ag.t. AIC AIP AIP AMDT AIP SUP DHMİ EADS EASA ECAC EUROCONTROL FAA IATA ICAO JAA KHK KKTC KYS TAV THY vb. Y.İ.D : Amerika Birleşik Devletleri : Uluslararası Hava Alanları Konseyi : Adı Geçen Eser : Adı Geçen Dergi : Adı Geçen Tez : Havacılık Enformasyon Genelgeleri : Havacılık Enformasyon Yayını : Düzenli AIP Düzeltmeleri : AIP Ekleri : Devlet Hava Meydanları İşletmesi : Avrupa Hava Savunma ve Uzaycılık Şirketi : Avrupa Havacılık İdaresi (2010 Yılı İtibari ile) : Avrupa Sivil Havacılık Konferansı : Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Teşkilatı : Federal Uçuş Dairesi : Uluslararası Hava Taşımacılığı Kurumu : Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı : Avrupa Havacılık İdaresi (2010 Yılına kadar) : Kanun Hükmünde Kararname : Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti : Kalite Yönetim Sistemi : Tepe-Akfen-Ventures adını alan ortaklık : Türk Hava Yolları : Ve Benzeri : Yap-İşlet-Devret

14 1 GİRİŞ Kültür, kullanımı çok kolay, tanımlanması ise zor bir kavramdır. Kavram üzerinde yüzlerce tanım yapılmıştır. Son yıllarda bu kavram örgütler açısında da sıkça gündeme gelen bir kavramdır. Kültür, kısaca yaşam biçimidir. Kültür bir örgütte yaşama geçirilmiş bilinçli ya da bilinçsiz ya da yarı bilinçli şekilde uygulanan bir dizi sayıtlı inanç ve değerler bütünüdür. Örgütsel kültür, örgüt üyelerinin paylaştığı duygular, etkinlikler, beklentiler, varsayımlar, inançlar, tutumlar ve değerlerden bir yapı olarak da tanımlanabilir. Günümüzde küreselleşme olgusu nedeniyle, ulusal ve uluslararası arenada rekabet edebilmeleri için örgütler, rekabet güçlerini artırmak durumundadırlar. Rekabet gücünü artırmak ise, çalışanların kendilerini örgütle bütünleştirmelerine, örgüt için kolaylıkla özveride bulunabilmelerine bağlıdır. Bu da örgütlerde ortak bir gücün varlığını gerektirir. En basitinden en ilerisine kadar tüm örgütlerde var olan bu ortak güç "kültür" dür. Küreselleşmeyle birlikte yaşanan ekonomik, teknolojik ve sosyal gelişmeler işletmelerin uluslararası yatırımlara yönelmelerini kolaylaştırmıştır. İşletmelerin faaliyet alanları yerel sınırları aşmış ve küresel bir pazar yaratılmıştır. Bu pazarda rekabet edebilmek, sürekli yapılan yeni yatırımlarla işletmelerin beslenmesi yoluyla mümkündür. Bu yatırımlarla birlikte, dünya ekonomisinde önemli derecede bir ivme yaşanmıştır. Küreselleşmenin yarattığı çokuluslu işletmeler ise bu pazarda önemli bir yere sahiptir. Çokuluslu işletmelerin dünya ticaretini arttırması ve gelişimi finanse etmesi en önemli özellikleridir. Küreselleşmenin yol açtığı bir başka değişim ise örgüt yapılarında ve örgüt fonksiyonlarında yaşanmaktadır. Öncelikle örgütlerin yönetimlerinde farklılaşmalar yaşanmıştır. Yönetim teorileri farklılaştıkça işletmelerin faaliyetlerinde ve en önemlisi yapılarında değişimler yaşanmıştır. Klasik yönetim anlayışından günümüz çağdaş yönetim anlayışına geçişle birlikte insana verilen değer artmış, kültürel özelliklerin önemi anlaşılmış ve yönetim düşüncesi daha profesyonelce ele alınmaya başlanmıştır.

15 2 Örgütlerin başarıya ulaşması, kültürün örgüt çalışanları tarafından benimsenmesi ile mümkündür. Etkin bir örgütsel iletişim sistemi ile örgüt kültürünün paylaşılması ve benimsenmesi gereklidir. Bu bağlamda örgütsel iletişim devreye girmekte ve örgüt içindeki bilgi akışıyla birlikte örgüt kültürünün de aktarılmasını sağlamaktadır. Özellikle çokuluslu işletmeler düşünüldüğü zaman örgüt içi iletişimin çok daha sağlıklı bir şekilde işlemesi gerekmektedir. Farklı kültürlerin birbirleriyle iletişimi sonucunda olumlu yönde bir tepkinin var olması örgüt için önemlidir. Bu bağlamda Devlet Hava Meydanları İşletmesinin misyonu ve vizyonunda belirtildiği gibi, havacılık sektörüne uluslararası standartlarda, kaliteli, güvenli, konforlu, insana ve çevreye duyarlı ileri teknoloji ürünü alt yapı ve sistemlere ve yetişmiş insan gücüne dayalı hava seyrüsefer ve havaalanı işletme hizmetleri sunmaktadır. Hava trafik yönetimi ve havaalanı işletmeciliği alanında, küresel boyutta rekabet gücüne haiz dünyanın öncü kuruluşlarından biridir. Bu çalışmanın birinci bölümünde kültür kavramı bütün hatları ile ele alınarak işlenmiştir. Kültürü oluşturan öğeler, kültür çeşitleri, kültürün işlevleri, kültür ile ilgili kavramlar ve kültürü oluşturan faktörler ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. İkinci bölümde örgüt kültürü kavram bakımından, tarihçesi, tanımı, oluşumu ve fonksiyonları, örgütteki yeri ve önemi, unsurları, özellikleri, işlevleri, örgüt kültürü ile ilgili yaklaşımlar, örgüt kültürü türleri ve modelleri açıklanmıştır. Yine aynı bölümde; çok uluslu işletmelerdeki örgüt kültürü, ulusal kültür ile örgüt kültürü arasındaki etkileşim, uluslararası işletmelerde örgüt kültürü tipleri, çok kültürlülüğün türleri, karşılaşılan sorunlar tek tek ele alınarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise, Devlet Hava Meydanları İşletmesi kurum olarak; misyon, vizyon, temel ilke ve değerler, amaç ve faaliyet konuları, görevleri, tarihçesi, teşkilat yapısı, uluslararası havacılık kuruluşları ile ilişkileri bakımından incelenmiştir. Sonuç ve temennilerde ise, DHMİ nin dünden bu güne geldiği nokta, havacılıkta yaşanan gelişmeler, DHMİ nin örgüt kültürü ve global iş kültürü oluşturmada attığı adımlar hakkında bilgi verilmiştir.

16 3 BİRİNCİ BÖLÜM KÜLTÜR KAVRAMI 1.1. Kültür Kavramı Üzerine Tanımlar Kültür kavramı taşıdığı anlam bakımından çok geniş anlamlara geldiği için tarih den bu güne kadar bir çok tanımı yapılmıştır. Bunlardan bazıları şöyledir: Kültür, her millete kendi özelliğini veren, ona milli damgasını vuran maddi ve bilhassa manevi değerler mecmuasıdır 1. Kültür sözcüğü, Latince kökenli olup, Türkçe ye Fransızca dan gelmiştir. Latince de cultura sözcüğü, toprağı ekip biçme ve hayvan yetiştirme anlamına gelmekteydi. 17. yüzyılın sonuna doğru halkın bütün bir yaşama biçimi şeklinde Almanca ve İngilizce den batı dillerine girmiştir. 18. yüzyıla gelindiğinde ise, antropolojideki gelişmeler sonucu bütünsel bir yaşam şekli anlamını kazanmıştır. Voltaire, Fransız ihtilali öncesinde kültür sözcüğünü insan zekasının oluşumunu ve gelişimini belirleyen bir terim olarak yeni bir anlam kazandırmıştır. İngilizler ve Fransızlar, kültürü medeniyetle eş anlamlı olarak kullanırken, Almanlar daha çok teknolojik araç ve gereçleri içeren maddi medeniyet anlamında kullanmışlardır. Modernleşmenin anahtar kavramlarından biri olarak kabul edilen kültürün farklı anlamlarda kullanılmasının nedeni, ulusal yapılardaki değişikliklerdir. Bundan dolayı pek çok ülke kültüre yeni anlamlar yüklemiştir. Bütün insanların kendilerine özgü bir kültüre sahip olduğu görüşünü ileri süren ve bu anlamıyla ilk kez kullanan Alman tarihçi Herder dir. Herder in bu görüşü, 18. yüzyılın sonuna doğru kültürü kendi ırklarının üstünlüğünü belirtmek için kullanan Avrupalı seçkinlere karşı bir tepkiydi. Bununla birlikte İngiliz antropolog Edward Tylor, 1871 yılında yayınladığı Primitive Culture isimli incelemesinde kültür kavramına bilimsel bir içerik kazandırmıştır. Genel olarak Tylor ın bu kullanımı geçerliliğini 1 ANADOL, Cemal, ABBASOVA, Fâzile, ve ABBASLI, Nâzile, Türk Kültürü ve Medeniyeti, Bilge Karınca Yayınları, İstanbul, 2007, s. 29.

17 4 halen korumakla birlikte antropoloji, sosyoloji, etnoloji gibi bilimler başta olmak üzere pek çok bilim dalının temel kavramı haline gelmiştir yüzyılın başlarında kültür ile ilgili çalışmalar batı dünyasından doğu ülkelerine yayılmış, öncelikle İranlılar kendi dillerindeki ferheng sözcüğünü kültür yerine kullanmışlardır. Ülkemizde sosyolojinin gelişimine büyük katkı sağlayan Ziya Gökalp, Fransızca dan aldığı cultura sözcüğünün Arapça kökenli hars ve tehzip in karşılığı olduğunu savunmuştur. Gökalp cultura sözcüğünün ilk anlamından esinlenerek Arapça da çift sürme, tarla işleme anlamını taşıyan ve ulusal bir kavram olarak gördüğü hars ı kültür karşılığında kullanmıştır. Bununla birlikte, düzeltme, temizleme, yetiştirme, bir işte hız kazanma anlamındaki tehzip i uluslararası ve aristokratik bir kavram olarak değerlendirmiştir. Cumhuriyet döneminde başlatılan dilin sadeleştirilmesi çalışmaları sırasında kültürün karşılığı olarak ekin sözcüğünün kullanılması önerilmiş, fakat bu sözcük dile yerleşememiştir. Zamanla hars da unutularak kültür sözcüğü aynı şekilde kullanılmaya devam etmiştir. Bugün dilimizde kültür sözcüğü birçok anlamda kullanılmaktadır 3. Herkesin kabul edeceği ortak bir kültür tanımı yapmak oldukça zordur. Kültürle ilgilenen bütün bilim dalları her seferinde kültürü yeniden tanımlamışlar, böylece birbirinden farklı pek çok tanım ortaya çıkmıştır. Kültür konusunda var olan anlaşmazlığın saklanamayacağını vurgulayan sosyolog Doğan Ergun, gerek kamuoyunca, gerek aydınlarca anlaşılmak istendiği öz ve biçimde kültürün tanımları incelendiği zaman, bu tanımların kişisel çıkarlardan başlayarak, duygusal ve siyasal eğilimlerden geçerek, ülkücülüğe kadar değişik tutumlar içinde değişik anlamlar taşıdığını belirtmiştir. Kültürü tanımlamadaki güçlüklerle ilk karşılaşanlar, sosyoloji, antropoloji, etnoloji ve etnografya gibi onu araştıran bilimlerdir. Bu bilim dallarının kültür için ortak bir tanım oluşturamamaları ve kültür içeriği konusunda fikir birliğine varamamaları sonucunda pek çok kültür tanımı ortaya çıkmıştır. İki Amerikalı antropolog A.L. Krober ve Clyde Kluckhohn, 1952 yılında kültür 2 TORUN, Esma, II. Dünya Savaşı Sonrası Türkiye de Kültürel Değişimler İç ve Dış Etkenler ( ), Yeniden Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Yayınları, İstanbul, Aralık, 2006, s TORUN, Esma, A.g.e., s.13.

18 5 kavramının tanımları üzerinde yaptıkları araştırmada, 164 farklı tanım bulmuşlardır larda bu sayı 250 ye çıkmıştır 4. Edward Tylor 1871 de kültürü şöyle tanımlamıştır 5 : Kültür yada uygarlık, insanın bir toplumun üyesi olarak edindiği bilgi, sanat, ahlak, gelenek ve göreneklerle her türlü beceri ve alışkanlıklarını içeren karmaşık bir bütündür. Tylor tarafından yapılan bu tanım, kültürün ilk modern tanımı olarak çoğu araştırmacılar tarafından kabul edilmiştir. Tylor, medeniyet ve kültürü eşanlamlı kavramlar olarak kullanmıştır. Çalışmalarını daha çok ilkel insanlar ve onların üzerine yapan Tylor, insanın var olduğu her yerde kültürün de var olduğunu ortaya koymuştur. Antropolog Bronislav Malinowski, kültürü; kullanım ve tüketim maddelerinden, çeşitli halk gruplarının yapısal hak ve görevlerinden, insan düşünce ve becerilerinden, inanç ve alışkanlıklarından oluşan tümel bir bütün olarak tanımlarken, sosyolog Pitirim A. Sorokin, insanların birbiri ile etkileşimi sonucunda ortaya çıkan ve iki ya da daha çok bireyin bilinçli ve bilinçsiz hareketleriyle değiştirilebilen, insanın yarattığı her şeyi kültür kapsamı içine almıştır. Bir başka sosyolog Wilson D. Wallis, Tylor ın tanımından esinlenerek, kültürü bir toplumun üyesi olarak insan tarafından kazanılan alışkanlıklar, yetenekler, gelenekler, kanunlar, ahlak, sanat, inanç ve bilgiyi içeren bir kompleks olarak tanımlamıştır. Antropolog Kluckhohn bütün bir yaşam şekli olarak belirtirken, bir başka antropolog Krober ise içgüdüsel ve fizyolojik olmayan ve aynı zamanda öğrenme yoluyla nesilden nesile geçen faaliyetler bütünü olarak değerlendirmiştir 6. Ülkemizde kültür kavramı ile ilk olarak ilgilenen Ziya Gökalp hars olarak adlandırdığı kültürü, halkın geleneklerinden, yapa geldiği şeylerden, örflerinden, sözlü ve yazılı edebiyatından, dilinden, musikisinden, dininden, ahlakından, estetik ve ekonomik mahsullerinden oluşan bir bütün olarak tanımlarken, kaynağı halk olduğu için demokratik olduğunu ileri sürmüştür. Mümtaz Turhan ise, sosyal 4 TORUN, Esma, A.g.e., s TORUN, Esma, A.g.e., s TORUN, Esma, A.g.e., s.15.

19 6 psikoloji alanında yapılan ilk çalışma olan Kültür Değişimleri isimli incelemesinde kültürü şöyle tanımlamıştır 7 : Kültür, bir cemiyetin sahip olduğu maddi ve manevî kıymetlerden teşekkül eden öyle bir bütündür ki, cemiyet içinde mevcut her nevi bilgiyi, alakaları, itiyatları, kıymet ölçülerini, umumî atitüd, görüş ve zihniyet ile her nevi davranış şekillerini içine alır. Bütün bunlarla birlikte, o cemiyet mensuplarının ekserisinde müşterek olan ve onu diğer cemiyetlerden ayırt eden hususi bir hayat tarzı temin eder. Tanınmış sosyologlardan Emre Kongar, insanın yarattıklarının tümü biçiminde kısa bir tanım yaparken, bir başka sosyologumuz Özer Ozankaya, kültür yerine ekin sözcüğünü tercih ederek, insanın kazandığı ve çeşitli yollarla birbirlerine ve sonraki kuşaklara aktardıkları özdeksel (maddi) ve tinsel (manevi) öğelerin bütünü olarak kültürün sosyolojik tanımını yapmıştır 8. Tarihçi Şerafettin Turan ise kültürü bir toplumda geçerli olan ve gelenek halinde devam eden her türlü dil, duygu, düşünce, inanç, sanat ve yaşayış öğelerinin tümü olarak tanımlamıştır. Ona göre bu tanım, kültürün tarihsel hareketliliğini en iyi şekilde yansıtmaktadır 9. Bir başka tanımda şöyledir, tarihin derinliklerinden süzülüp gelen; zamanın ve ihtiyaçların doğurduğu, şuurlu tercihlerle, manalı ve zengin bir sentez oluşturan; sistemli ve sistemsiz şekilde nesilden nesile aktarılan; bu suretle bir insanda mensubiyet duygusu, kimlik şuuru kazanılmasına yol açan; çevreyi ve şartları değiştirme gücü veren; nesillerin yaşadıkları zamana ve geleceğe bakışları sırasında geçmişe ait atıf düşüncesi geliştiren; inanışların, kabullenişlerin, yaşama şekillerinin bütününe kültür denir 10. Bireyler için ise yargılama, zevk ve eleştirme yeteneklerinin öğrenme ve tecrübeler yoluyla geliştirilmiş olan biçimine o kişinin kültürü denir. Bireyin edindiği bilgileri anlatmak içinde kültür sözcüğü kullanılır TORUN, Esma, A.g.e., s TORUN, Esma, A.g.e., s TORUN, Esma, A.g.e., s TURAL, Sadık Kemal, ( ) 11 ( ).

20 7 Kültür genel olarak toplumumuzda insanların bilgi, düşünce ve davranışlarını kapsayan iyi bir eğitim görmüş olmalarını vurgulayan bir kelime gibi görünse de, insanların geçmişten günümüze kadar gelen örf ve adetlerini de kapsamaktadır. Aslında anlamında bu iki olguyu barındırır 12. Kültür terimini günümüzdeki anlamına yakın bir şekilde ilk kez 17. yüzyılda Samuel Von Pufendorf kullanmıştır. Ona göre kültür doğaya karşıt olan ve belli bir toplumsal bağlam içinde ortaya çıkan tüm insan eserleridir 13. B. Akarsu, kültür kavramının tanımını: Bir toplumun kendi iç yasalarına göre biçim kazanması ve gelişmesi, bir toplumun yaşama biçimlerinin çeşitli alanlara yoğunlaşması olarak yapmıştır 14. Halkbilimci ve yazar S. V. ÖRNEK in tanımı ise şöyledir: Bir halkın ya da bir toplumun maddi ve manevi alanlarda oluşturduğu ürünlerin tümü, yiyecek, giyecek, barınak, korunak gibi temel ihtiyaçların elde edilmesi için kullanılan her türlü araç-gereç, uygulanan teknik; fikirler, bilgiler, inançlar; düşünce, duyuş, tutum ve davranış biçimleri; yaşama tarzı 15. Kuş bakışı bir yaklaşımla kültür : İnsanın ortaya koyduğu, içinde insanın var olduğu tüm gerçeklik demektir. Öyleyse kültür deyimi ile insan dünyasını taşıyan, yani insan varlığını gördüğümüz her şey anlaşılabilir. Kültür, doğanın insanlaştırılma biçimi, bu insanlaştırılmaya özgü süreç ve verimdir. Kültür, insanın kendi kendini kendi evinde duymasını sağlayacak bir dünya ortaya koymasıdır. Buna göre kültür, böylesi bir dünyanın anlam-varlığına ilişkin tüm düşünülebilirlikleri içerir: insan var oluşunun nasıl ve ne olduğudur kültür. İnsanın nasıl düşündüğü, duygu, yaptığı, istediği: insanın kendisine nasıl baktığı, özünü nasıl gördüğü; değerlerini, ülkülerini, isteklerini nasıl düzenlediği, bütün bunlar hep kültürün öğeleridir. İnsanın ne tür bir yaşama biçimi, ne tür bir var olma programı, ne tür bir eylem kalıbı izlediği kültürdür hep. Teknik, ekonomi, hukuk, estetik, bilim, devlet, yöntem, insanın meydana getirdiği her şey kültüre girer. Örgütler, dernekler, kurumlar, okullar, tüm kendilerine ilişkin şeylerle birlikte kültürden sayılırlar. 12 AKÇAY, Melodi, ( ). 13 ( ). 14 AKSAN, Doğan, Türkçe ye Yansıyan Türk Kültürü, Bilgi Yayınevi, İstanbul, 1. Baskı, Haziran, 2008, s AKSAN, Doğan, A.g.e., s. 16.

21 8 İnsanlar arası her çeşit etkileşmelere, her türlü yapıp-yaratma alışkanlıklarına, bütün manevi ve maddesel yapıt ve ürünlere kültür denir 16. Tylor 1971 de kültürü tanımlarken toplumun üyesi olarak, insan türünün öğrendiği, bilgi, sanat, gelenek-görenek ve benzeri yetenek, beceri ve alışkanlıkları içerisine alan karmaşık bütündür 17. Kültür, belli bir topluluğun, kişiden kişiye veya toplumsal iletişim- etkileşim yoluyla sürdürdüğü ve bireylere kazandırdığı maddi veya zihinsel yaşam tarzı ve dünya görüş bileşiği, bütünleşmesi olup, varlık nedeni ve sonucu ise çevreye uyarlanma, giderek çevreyi kendi kuramsal amaçları doğrultusunda değiştirme olgusu ve sürecidir 18. Kültür, bir topluluğu, bir milleti millet yapan, onu başka milletlerden ayıran hayat tezahürlerinin bütünüdür. Bu hayat tezahürleri her milletin kendine has olan milli değerleridir 19. Bir sosyal psikolog olan Abraham Moles ise: Kültür, insanın kısmen eğitim yoluyla, kısmen de içinde bulunduğu sosyal çevreden kaynaklanır demektedir. Ona göre insan, hem eğitim yoluyla kendisinden büyük bireylerin etkisi altında kalır, hem de çevresi ile kültürel iletişim sayesinde bağıntı kurar. Örneğin; televizyon ile bireyler arasında çeşitli toplumların kurduğu bir bağ vardır; burada, iletişim yoluyla yaşantının önemi vurgulanmaktadır 20. Kültürü dayandığı metafizik ve vahiy gerçekliği ile açıklamaya çalışan Amiran Kurtkan Bilgiseven, şu tanımı yapmaktadır: Kültür sadece nesilden nesile geçen bir sosyal mirastan ibaret değildir. Tıpkı dünyada ozon tabakası, toprak, bitki örtüsü ve atmosferi hazır bulduğumuz gibi; kültürün de hazır bulduğumuz yönleri vardır. Bunlar vahiy yoluyla insanlara sunulmuş bazı bilgi ve davranış kalıpları gibi karşımıza hazır olarak çıkar UYGUR, Nermi, Kültür Kuramı, Yapı Kredi Yayınları 1. Baskı s GÜVENÇ, Bozkurt, Kültürün ABC si, Yapı Kredi Yayınları, 2. Baskı, İstanbul, Ocak, 2002, s ( ). 19 ERGİN,M., ( ). 20 ( ). 21 ÖZKUL, Osman, Kültür ve Küreselleşme, Açılım Kitapevi Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2008, s.24,25.

22 9 Schiller e göre kültür, daha sonra hegomanya adını alacak şeyin işleyişidir; insan özneleri, yeni bir devlet biçiminin gereksinimlerine göre şekillendirir, siyasi bir düzenin uysal, ılımlı, ahlaklı, barışsever, sakin, tarafsız eyleyenleri olarak yeniden yaratır. Ancak kültür bunu gerçekleştirebilmek için içkin bir eleştiri ya da yapı çözüm gibi de hareket edebilmeli, toplumun, tinin devinimlerine karşı direncini içten kırabilmek için günahkar bir toplumda yer almalıdır 22. Yukarıda belirtilen tanımlardan da anlaşılacağı gibi, kültürün birbirinden farklı pek çok tanımı yapılmıştır. Bu tanımların bazılarında manevi öğeler temel alınmış, bazılarında ise maddi öğeler ön plana çıkmıştır. Ama kültürün bir insan ürünü olduğu, farklı öğelerden oluştuğu, toplumdan topluma değiştiği, kalıtımsal olmadığı, her dönemde var olduğu ve sonradan kazanıldığı konularında ortak bir görüş birliği vardır Kültürün Özellikleri Geçmiş ve günümüzdeki pek çok kültürü karşılaştıran antropologlar, bütün kültürlerin paylaştığı bazı temel özellikler olduğu sonucuna varmışlardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz Kültür Paylaşılır Kültür, paylaşılan görüşler, değerler ve davranışların ölçütüdür; bireyin eylemlerini gruplar için anlaşılır kılan ortak belirleyicidir. İnsanlar ortak bir kültürü paylaştığı için belirli koşullarda diğerlerinin nasıl davranacaklarını ve davranışlara nasıl karşılık verebileceklerini kestirebilirler. Farklı kültürlere ait insan grupları, örneğin terk edilmiş bir adada zaman içerisinde yalnız bırakılmış bir grup insan, kendine özgü bir toplum oluşturabilir. Hayatta kalmak gibi ortak bir çıkar etrafında toplanabilir, birlikte çalışmak ve yaşamak için teknikler geliştirebilirler. Ancak, grup üyeleri adadan kurtulduktan sonra bu grup dağılacak ve her biri kendi kimliğine ve kültürel geçmişine geri dönecektir. Bu grup yalnızca zaman içinde oluşmuş bir kitledir, kültürel bir varlık olmamıştır. Toplum, ortak bir yaşam alanını, dili ve kültürü paylaşan, hayatta kalmak için ortaklaşa çaba gösteren insan grubu olarak 22 EAGLETON, Tery, Kültür Yorumları, Çeviri: Özge Çelik, Ayrıntı Yayınları 1. Baskı, İstanbul, 2005 s.17.

23 10 tanımlanır. İnsanların birbirlerine bağımlılık şekli aile ilişkilerinde, ekonomik, iletişim ve savunma sistemlerinde görülebilir. Bunun ötesinde toplumun üyeleri, ortak bir grup kimliği duygusuyla da birbirine bağlıdır 23. Kültürel sistemin öğrettikleri yalnız zaman boyutunda sürekli değil fakat, aynı zamanda, toplumsaldır. Yani, bu öğretiler, örgütlenmiş birliklerde, kümelerde ya da toplumlarda yaşayan insanlarca yaratılır ve ortaklaşa paylaşılır. Bir grubun üyeleri tarafından paylaşılan alışkanlıklar, kabul edilen davranış, tutum ve değerler o grubun kültürüdür. Sosyal bir grubun ortaklaştığı veya paylaştığı alışkanlıklar, ister aile, ister köy veya sınıf, ister bir oymak veya sınıf düzeyinde olsun, bir kültür ya da alt kültür dür. Eğer kültür toplumsal ise, onun varlığı topluma bağlı olmak gerekir. Bütün kültürler, kendi yaşamlarını sürdürmeye çalışırlar ve bu çabalarında birbirlerine benzerler. Bu benzerlikler arasında, grup birliğini ve dayanışmasını sağlayan duygular ve hizmetler, sosyal denetim mekanizmaları, düşmanlara karşı savunma kuruluşları ve nüfusun devamını sağlayan çoğalma önlemleri yer alır. Bütün toplumlar kamu yararı adı verilen üstün bir değer kavramı yaratırlar ve ona saygı gösterirler Kültür Öğrenilir Kültür biyolojik olarak kalıtım yoluyla aktarılmaz, öğrenilir, der antropolog Ralph Linton ve bunu insanlığın toplumsal kalıtımı olarak adlandırır. Kişi, kültürü içinde büyüyerek öğrenir ve kültürün bir nesilden diğerine aktarılması sürecine kültürlenme denir 25. Hayvanların çoğu gerek duydukları zaman yer ve içer. Bununla birlikte insanlar yeme ve içme işlemlerini kültürlerinin ön gördüğü zamanlarda yerine getirirler ve bu zaman yaklaştıkça kendilerini aç hissederler. Bu yeme zamanları, yemek hazırlama biçimi ve yeri kültürden kültüre değişir. Hatta, yiyecek, yalnızca besin gereksinimlerini karşılamak amacıyla da kullanılmaz. Örneğin, törenlerde ve 23 WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE,., Kültürel Antropoloji, Çeviri: İ. D. ERGUVAN SARIOĞLU, Kaknüs Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2008, s GÜVENÇ, Bozkurt, İnsan ve Kültür, Remzi Kitapevi, 10.Baskı,, İstanbul, Kasım, 2003, s WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE, A.g.e., s.113.

24 11 dini etkinliklerde olduğu gibi yiyecek, verme ve alma, işbirliği, paylaşma gibi ilişkileri geliştirmek ve duygu bağı kurmak için kullanılır 26. Kültürlenme yoluyla insanlar, yiyecek, uyku, korunma, arkadaşlık, kendini savunma ve cinsellik gibi biyolojik gereksinimlerin doyumunun toplumsal açıdan uygun yolunu öğrenir. Gereksinimlerin kendisi değil, nasıl doyurulacakları öğrenilir. Her kültür, bu gereksinimlerin nasıl karşılanacağını kendisi belirler. Örneğin Kuzey Amerikalı bir insanın rahat bir uyku anlayışı, bir Japon un rahat uyku anlayışından çok farklı olabilir Kültür Tarihidir ve Süreklidir Bütün hayvanlar öğrenme yeteneğine sahiptirler ve bir şeyler öğrenirler. Fakat kazandığı alışkanlıkları ve öğrendiği yeni bilgileri tümüyle yavrusuna öğretebilen tek varlık insandır. Bir köpek evcilleştirilebilir, bazı davranış ve becerileri öğrenip kazanabilir. Fakat bunları köpek kendi yavrularına öğretemez; onların yeniden ele alınıp terbiye edilmeleri gerekir. İnsanı bu alandaki üstünlüğü ve biricikliği belki de bir dili konuşma yeteneğinden geliyor. Eğer, kültür bir kuşaktan diğerine geçiyorsa, yani sürekliyse, onun her kültürde ortak nedenleri ve sonuçları vardır. Eğitim, çocuğun yalnız bakımını ve korunmasını değil, onun doğuştan gelen eğilim ve dürtülerinin sosyal hayatın koşullarına göre sınırlanmasını, kısıtlanmasını öngörür. Her kültürel sistem üyelerini besler; fakat, kimlerin nerelerde, ne zamanlarda, neleri, nasıl yiyeceklerini kültür belirler. Kültür denildiğinde akla önce töreler gelir. Çünkü kültürün sürekliliğini gelenek ve görenekler sağlar. İşte bundan dolayı, kültürün yaradılışa uzanan dolaylı bir geçmişi vardır Kültür, İdeal ya da İdealleştirilmiş Kurallar Sistemidir Kültür, çoğunlukla, ideal kurallardan ve davranış örüntülerinden oluşursa da, bireysel tutum ve davranışlar, önemli ölçüde ideal den ayrılır. Fakat sistemin üyesi olan birey, kültürel kuralı ve kurala uymayan davranışları hemen tanır. İdeal, olması gerekendir. Ancak her olay ideal değildir. Etnoğrofyacılar, olması gerekenle, gerçekte olanı birbirinden ayırmayı öğrenirler. Bir kişinin belli bir olay karşısındaki 26 WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE, A.g.e., s WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE, A.g.e., s GÜVENÇ,Bozkurt, A.g.e., s.102.

25 12 veya belli bir ilişki içindeki türlü davranış yolları, ya da alternatifleri tartışıldığı zaman, işte bu idealin ne olduğu araştırılır. Fakat kişiler aynı kültürün üyeleri oldukları halde, kültürel ideale uygun hareket etmezler. Öyle ise bütün davranışlar, kültürel ya da ideal değildir. Son zamanlara kadar, antropologlar, daha çok ideal; sosyologlar ise, fiili (gerçek ve gözlenen) davranışlarla ilgilenmişlerdir Kültür, İhtiyaçları Karşılayıcı ve Doyum Sağlayıcıdır Kültür, temel biyolojik ihtiyaçları ve bunlardan doğan ikinci derecedeki ihtiyaçları, çoğu zaman ve önemli ölçüde karşılar. Kültürel kurumlar ve ilkeler, başarısı denenmiş çözüm yollarıdır. Psikoloji bilimi, ancak doyum verici olduğu sürece, alışkanlıkların devam ettiğini göstermiştir. Doyum, alışkanlıkları destekler ve pekiştirir. Doyum yokluğu ise alışkanlıkların kaybolmasına yol açabilir. Öyle ise kültürel öğeler, toplumun üyelerine bir doyum veya umut, onun sebep olduğu açıdan daha büyük olmalıdır ki devam etsin. Eğer kültür gerçekten insanın biyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılıyor ise, bütün kültürlerde benzer unsurlar ve öğeler bulunmalıdır. Mademki bireysel ihtiyaçlar bir ölçüde benzerdirler, kültürlerin de benzerlikler göstermesi beklenir Kültür Değişir Kültür değişir. Değişme, uyum yoluyla gerçekleşir. Gerçi doğal koşullar kültürel özellikleri belirleyecek kadar etkili ya da güçlü değildir ama kültürler, zaman boyutu içinde, doğal çevreye uyum gösterirler. Kültürler, yayılma, ödünç alma, öykünme vb. yollarla komşularına da benzerler; ayrıca, kültürel sistemi oluşturan bireylerin biyolojik ve psikolojik istek ve ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde uyum gösterirler. Koşullar değiştikçe, geleneksel çözüm yollarının sağladığı doyum düzeyi de azalır ve değişir. Yeni ihtiyaçlar ortaya çıkar ve bunlar bilinç düzeyine yükselir. Bu ihtiyaçları karşılayacak, sorunları çözecek deneme ve düzeltmeler yapılır, yeni kurum ve kuruluşlara gidilir. Uyum, mutlaka, evrimi gerektirmez. Kültürel sistemler yalnız ileri giden, evrimci değişimlere değil; genel gelişme yönüne ters düşen, geri giden değişmelere de uyum gösterirler. Farklı kültürel kurumlar gibi, benzer kurumlar da farklı ihtiyaçlara cevap verebilir. Bir 29 GÜVENÇ,Bozkurt, A.g.e., s GÜVENÇ,Bozkurt, A.g.e., s.103.

26 13 başka deyimle, her toplumda, kültürel gereklerle kültürel kurumlar arasında birebir ilişki yoktur 31. Örnek olarak, Navaholular en ağır hastalarını, yakın akrabaların birlikte söylediği türkü ile tedavi ederler. Bu tür tedavide, musiki, sosyal tıp, din ya da büyünün yerini tutmakta, onların görevini yapmaktadır Kültür Simgelere Dayalıdır İnsan davranışlarının çoğu, işaretler, sesler, amblemler ve başka bir şeyi anlamlı bir şekilde yansıtan simgelerle ortaya konur. Şeyler ve onların temsil ettikleri arasında kalıtsal ya da gerekli bir ilişki bulunmadığı için simgeler keyfidir. Simgeler, ancak insanlar bu simgelerin iletişim içindeki kullanımları konusunda hemfikir oldukları zaman anlam kazanırlar. Aslında ulusal bayrak, nikah yüzüğü ve para gibi bazı simgeler; toplumsal hayattan, dine, politikaya ve ekonomiye kadar, kültürün tüm boyutlarına girmiştir. Hepimiz dinî bir simgenin bu dine inanan kişiler üzerinde nasıl bir etkisi olduğunun bilincindeyizdir. İslamiyet in hilali, Hıristiyanlığın haçı ya da Yahudiliğin Davut Yıldızı, İnkalar için güneş, Hindular için inek, Kızılderililer için beyaz bufalo buzağısı ya da herhangi bir dini tapınma nesnesi, inananlara yıllarca sürmüş mücadeleyi ya da eziyeti çağrıştırabilir ya da bir felsefeyi ya da inancı akıllara getirebilir 33. Kültürün en önemli simgesel boyutu dildir; dil nesneleri ve düşünceleri temsil etmek için sözcüklerin kullanılmasıdır. Dil aracılığı ile insanlar, bir nesilden diğerine kültürlerini aktarabilir. Dil özellikle birikerek çoğalan ve paylaşılmış deneyimlerden öğrenmeyi mümkün kılar. Dil olmadan kişiler; olaylar, duygular ve yaşamadıkları deneyimler hakkında başkalarına bilgi aktarımında bulunamazlar Kültür Tümleşiktir Antropologlar karşılaştırma ve çözümleme amacıyla, alışageldikleri üzere, kültürü, birbirinden ayrı parçaların bir araya gelerek oluşturduğu, düzenli bir bütün olarak işlev gösteren, iyi yapılandırılmış sistem olarak ele alır. Bu parçaların her biri 31 GÜVENÇ,Bozkurt, A.g.e., s GÜVENÇ,Bozkurt, A.g.e., s WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE, A.g.e., s WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE, A.g.e., s.116.

27 14 kendine özgü nitelikleri ile ve büyük sistem içinde ait olduğu yeriyle ayrı bir birim olarak kabul edilse de işin aslının anlaşılmasının oldukça zor ve kültürel birimler arasındaki sınırların çoğu zaman belirsiz olduğudur Kültür Bir Soyutlamadır Kültürün bir bütün ya da bir sistem olduğu hep söylenir. Ancak sistemin tanımlanması oldukça zordur. Çünkü kültür, bütünüyle maddi, gözlemlenebilir bir şey ya da olgu değildir. O, soyut bir kavrandır. Kültür kavramı sanki bir harita gibidir. Nasıl bir coğrafya haritası, bir bölgedeki topografyayı; dağ, tepe, ova, nehir, göl ve ormanlar, köy ve kent gibi yerleşim yerlerini, yolları, bunların yerlerini, birbirinden uzaklılarını ve yüksekliklerini gösterirse; kültür kavramı da belli bir toplumdaki kültürel öğeleri, kuram ve süreçleri ve bunların karşılıklı ilişkilerini temsil eder. Fakat nasıl harita bölgenin, kendisi değil de onun, küçük ve soyut bir modeli ise; kültür kavramı da toplumsal yapı ve kurumların, kendisi değil, kavramsal ve soyut bir modelidir Kültür Çeşitleri Toplumlar, örgütler sadece bir araya gelen insanlar ya ada küçük gruplardan oluşan bir kalabalık değillerdir. Onları bir arada tutan değerler, tutumlar, davranışlar ve normlardan oluşan kültürleri vardır. Neticede, dünyada var olan toplumlar kadar kültürlerin de bulunacağı anlaşılmaktadır. Kültürler sahip olduğu öğeler yönü ile bazı sınıflandırmalara tabi tutulabilirler. Bu sınıflandırmalar şu şekilde sıralanabilir Genel Kültür ve Alt Kültür Genel kültür, bir toplumun ya da ülkenin, her sosyal grubunda, her coğrafi bölgesinde geçerli olan, benimsenen ve yaşanan hakim unsurlardan ibarettir. Başka bir deyişle, genel kültür, toplumdaki bütün davranış düzlemlerinde var olan 35 WILLIAM A. H., HARALD E. L. P., WALRARH, D., MCBRIDE A.g.e., s GÜVENÇ, Bozkurt, A.g.e., s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s.223.

28 15 kültürdür. Bir ülkenin ya da toplumun hakim inançları, değerleri, hareket tarzları ve yaptırımların türleri genel kültürü oluşturan parçalardır 38. Herhangi bir toplumun genel kültürü, üst bir sistem olarak, çok sayıda alt sistemlerden meydana gelmiştir. Alt kültürler bazı hakim değerleri kapsarlar fakat, kendilerine özgü yaşama şekilleri, değerleri vardır. Örgütü oluşturan kişiler farklı bölgelerden ve farklı kültürlerden gelebilirler. Bu kişiler hem geldikleri bölge ya da milletin kültürünü taşırlar, hem de içinde bulundukları toplumun kültürünü benimserler. Dolayısı ile örgütler de genel kültürün bir alt kültürü denilebilir. Çünkü, örgütlerin kendine has işleyiş ve yönetim biçimleri vardır Maddi Kültür- Manevi Kültür Bir toplumun teknolojisi, eserleri, aletleri maddi kültür öğeleridir. Maddi kültür, insan eli ile yapılan alet ve eserleri ve el emeğinin ham maddeyi belirli bir biçimde işlemesi ile, ona şekil vermesi ile oluşur. Başka bir deyişle, sanat yapıtları, mimarisi, ev biçimleri ve benzerleri toplumun maddi kültürünü oluşturur. Toplumsal yerleşik olan inançlar, konuşulan dil, hukuk, din, ahlâk anlayışı, doğum olaylarından evlilik ve cenaze törenlerine kadar her alanda oluşan gelenek ve görenekler, çocuk yetiştirme biçimleri toplumun manevi kültürünü oluşturur Karşı Kültür Toplumda, sosyo-ekonomik ve politik anlamda yerleşmiş olan ve aile, okul ve diğer örgütler, özellikle de kitle iletişim araçlarıyla naklolunan bütün genel kültürü reddetmek isteyenlerin, değişik alanlarda meydana getirmeye çalıştıkları kapsamlara karşı kültür denilmektedir KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s.224.

29 Kültürü Oluşturan Faktörler Kültür bir toplumun yaşama biçimi olarak da ifade edilebilir. Kültür kavram olarak soyut bir olgudur. Kültür kavramı bir toplumun yaşama tarzını simgeleyen bir soyutlamadan ibarettir. Toplumlar farklı biçimlerde yaşamaları nedeni ile farklı kültürlere sahip olurlar. Yani kültürleri farklılaşır. Ancak, bütün toplumlarda kültürü oluşturan temel faktörler vardır, ancak önemleri farklıdır. Kültürü oluşturan başlıca faktörleri şöyle ele alabiliriz Dil Dil, kültürün en önemli parçası ve taşıyıcısıdır. Dil, kültürün bütün unsurlarının, nesilden nesile aktarılmasına, kişiler arası iletişime ve sosyal ilişkilerinin düzenlenmesine aracılık etmektedir. Bu temel eleman, kültürün öğrenilmesine, manaların simgelenmesine yardımcı olur Din ve İnançlar Din ve inançlar da kültürün temel öğesini oluşturur. Her toplum şu ya da bu biçimde bir dine sahip olmuştur. Din insanlarda ortak duygu ve inançların gelişmesinde önemli bir toplumsal kurumdur. İnanç ise bireyin dünyasının bir yönüne ait algı ve bilgilerin devamlı bir organizasyonudur. İnsanlar belirli konularda belirli inançlara sahip olabilirler. İnançlar arasındaki benzerlikler ne kadar çok ise o toplumun kültür inançları da o derece kuvvetli olur Değerler Değerler, kişiler, gruplar ve toplumları ayıran önemli hislerin oluşturduğu kavramlar ve fikirlerle ilgili toyluluklardır. Değerler bireylerin düşünce, tutum ve davranışlarında birer standart ya da ölçüttür. Dolayısıyla değerler örgüt içinde başarıyı tanımlayan ve standartlarını koyan kavramlar ve inançlardır. 42 KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s.225.

30 Normlar Normlar, belirli rolleri olan kişilerin uymaları gereken kurallar, emirler ve ölçülerdir. Bir toplumun kültürü geniş ölçüde normlardan oluşur. Kültürel normlar kültürel değerlere dayanır ve bu değerler kişilerin hedefe ulaşmak için seçecekleri yolları sınırlar, neyin doğru neyin yanlış olduğunu belirler, davranışları yönetir Simgeler Simgesiz toplum yoktur ve dil de aslında sesler ve işaretlerden oluşan bir semboller sistemidir. Sosyal grupların birliği, semboller aracılığı ile belirtilir. Meselâ bayrak, aynı gruba mensup olanlar için birleştirici bir araçtır. Dillerin yüzyıllar içinde birliklerini koruyabilmeleri çok geniş semboller sistemine dayanmaları sayesinde mümkün olmuştur. Sembolleri etkili biçimde kullanılması, liderliğin önemli yetenek niteliklerinden birisidir. Simgelerin ifade ettiği anlamlar aynı kültürlerde yaşayan insanlar için aynıdır. Çünkü, kültürleri farklı olması simgesel farklılıkları da getirir Tutumlar Hepimizin çevremizdeki insan, nesne, fikir, kurum ve olaylara ilişkin değişik tutumlarımız vardır. İnsan, nesne, fikir, kurum ve olaylara ne şekilde tepkide bulunacağımız büyük ölçüde tutumlarımız tarafından tayin edilir. Bu nedenle, tutumlar bir hüküm ya da karar vermeden önce bilinmesi gereken genel şartlar ve hükümleri düşünsel yönüyle ilgilidir. Tutumlar kültürün manevi yönünü oluştururlar. Dolayısıyla davranışların önceden kestirilebilmesi ve kontrol edilmesini sağladığı için tutumlar göz ardı edilemezler Örf ve Adetler Toplum içinde insanların günlük tavır ve hareket usullerini ve yaşama yöntemlerini düzenleyen kurallar vardır. Bu kurallar uzun zamanlardan beri 45 KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s KÖSE Sevinç, TETİK, Semra, ERCAN, Cuma, Örgüt Kültürünü Oluşturan Faktörler, Yönetim ve Ekonomi Ders Notları, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., Cilt 7, Sayı 1, MANİSA, 2001, s.226.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU

SOSYAL BİLGİLER DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARI İLE EŞLEŞEN ARA DİSİPLİN ALAN KAZANIMLARI TABLOSU İLKÖĞRETİM SOSYAL BİLGİLER DERSİ. SINIF PROGRAMI SINIF ÖĞRENME ALANI / ÜNİTE DERS KAZANIMLARI AFETTEN KORUNMA VE GÜVENLİ YAŞAM KAZANIMLARI İnsanlar, Yerler ve Çevreler: Yaşadığımız Yer Doğal afetler karşısında

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK HALKBİLİMİ ANABİLİM DALI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK HALKBİLİMİ ANABİLİM DALI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK HALKBİLİMİ ANABİLİM DALI UNESCO YAŞAYAN İNSAN HAZİNELERİ ULUSAL SİSTEMLERİ NİN, SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASIN YAŞATILMASINA VE GELECEK KUŞAKLARA AKTARILMASINA

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA :07.10.2011 BEP Birimi Üyeleri: - ÖĞRENCİNİN ŞU ANKİ PERFORMANS DÜZEYİ:.. öz bakım becerilerini yerine getirir... okuma yazmayı

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ 1. İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME KAVRAMI...7 2. EKONOMİK BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ...12 2.1. Coğrafi Ölçek ve İktisadi Bütünleşme

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitimin Toplumsal Temelleri Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitim Bir kavram olarak Bir süreç olarak Bir örgüt olarak EĞİTİM Bir sistem olarak Bir kavram olarak eğitim Bir kavram olarak eğitim Eğitim bireylerin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sosyolojiye Giriş I SSG109 1 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ

22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ 22. Baskı İçin... TEŞEKKÜR ve BİRKAÇ SÖZ Eğitimde Rehberlik Hizmetleri kitabına gösterilen ilgi, akademik yaşamımda bana psikolojik doyumların en büyüğünü yaşattı. 2000 yılının Eylül ayında umut ve heyecanla

Detaylı

İletişimin Bileşenleri

İletişimin Bileşenleri Düşünce, bilgi ve duyguların; sözcük, yazı ve resim gibi semboller kullanarak anlaşılır hale getirilmesi, paylaşılması ve etkileşim sağlanmasıdır. İletişim Sürecinde; Dönüt (feedback) sağlanamıyorsa iletişim

Detaylı

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır

YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır YARATICI ÖĞRENCİ GÜNLERİ Her Öğrenci Yaratıcıdır Öğrencinin ilgi alanları, becerileri ve yetenekleri düşünüldüğü zaman kendi öğrenme yöntemlerine göre akademik ve/veya kültürel alanda başarılı olabilir.

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI MİLLÎ EĞİTİM BAKANI SAYIN ÖMER DİNÇER İÇİN DEMOKRATİK VATANDAŞLIK VE İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ PROJESİNİN AÇILIŞ KONFERANSI KONUŞMA METNİ TASLAĞI Sayın Katılımcılar, değerli basın mensupları Avrupa Konseyi

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME. 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 1 1. İşletmenin yapısal özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: 3 İşletme bir ekonomik kuruluştur. 3 İşletme bağımsız bir kuruluştur. 3 İşletme sosyal bir kuruluştur. 3 İşletme

Detaylı

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. Eğitimde Sanatın Önceliği. Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik,

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. SEMRA TETİK

Yrd.Doç.Dr. SEMRA TETİK ÖZGEÇMİŞ Yrd.Doç.Dr. SEMRA TETİK Doğum Yeri ve Yılı : Afyon/Sarıcaova Ünvanı : Yrd.Doç.Dr. Yabancı Dili : İngilizce, Fransızca Çalışma Alanı : İşletme-Yönetim ve Organizasyon- Örgütsel Davranış Mail Adresi

Detaylı

YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI

YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI İçindekiler Koçluk Mini MBA... Motivasyon Toplantı Yönetimi Zaman Yönetimi ve Stratejik Önceliklendirme... Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma Koçluk K im le r k a t ı

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

İnsan ve Kültür İNSAN VE KÜLTÜR

İnsan ve Kültür İNSAN VE KÜLTÜR İnsan ve Kültür İNSAN VE KÜLTÜR Antropoloji nedir? İlk başta söylenmesi gereken antropolojinin tarihi, alt dalları ve antropolojinin yukarıda da belirttiğimiz gibi ana teorileri olan bir disiplindir olduğudur.

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL GİRİŞ Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından Faydalanılmıştır. 2 Ekonominin

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz. fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi TEMEL KAVRAMLAR Eğitim Öğrenme Öğretme Ortam Teknoloji Araç - gereç Öğretim materyali Eğitim teknolojisi Öğretim teknolojisi İletişim EĞİTİM: Davranışçı yaklaşıma göre eğitim, bireyin davranışında kendi

Detaylı

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye 1944 Şikago/ICAO Sivil Havacılık Rejimi Avrupa Birliği Sivil Havacılık Düzenlemeleri - Tek Avrupa Hava Sahası I

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA 1 Ders

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Kolektif zekayı oluşturmak ve kullanmak isteyen yöneticiler için pratik bir program

Kolektif zekayı oluşturmak ve kullanmak isteyen yöneticiler için pratik bir program Sorunlara farklı açılardan bakıp, değer katarak çözüm üretmek ve akıllıca konuşarak avantaj sağlamak Kolektif zekayı oluşturmak ve kullanmak isteyen yöneticiler için pratik bir program Konuşarak Fark Yaratma

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm I GİRİŞ. Bölüm II EĞİTİMİN KELİME ANLAMLARI VE FARKLI AÇILARDAN GÖRÜNÜŞÜ

İÇİNDEKİLER. Bölüm I GİRİŞ. Bölüm II EĞİTİMİN KELİME ANLAMLARI VE FARKLI AÇILARDAN GÖRÜNÜŞÜ İÇİNDEKİLER Bölüm I GİRİŞ A. EĞİTİMDE TANIŞMA - İLK VE SON HAFTALAR...1 B. ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ...5 1. ÖĞRETMENLİK VE ÖNEMİ...5 a. Öğretmenliğin Kısa Tarihçesi...5 b. Mesleğin Önemi...8 c. Pedagojik Sevgi...10

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE. 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi. 2 Dersin Kodu: SSY 2001. 3 Dersin Türü: Zorunlu. 4 Dersin Seviyesi: Lisans

DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE. 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi. 2 Dersin Kodu: SSY 2001. 3 Dersin Türü: Zorunlu. 4 Dersin Seviyesi: Lisans DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE 1 Dersin Adı: Kurumlar Sosyolojisi 2 Dersin Kodu: SSY 2001 3 Dersin Türü: Zorunlu 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2 6 Dersin Verildiği Yarıyıl: Güz/III.Yarıyıl

Detaylı

Liderlikte Güncel Eğilimler. Konuşan Değil, Dinleyen Lider. Şeffaf Dünyada Otantik Lider. Bahçevan İlkesi. Anlam Duygusu Veren Liderlik

Liderlikte Güncel Eğilimler. Konuşan Değil, Dinleyen Lider. Şeffaf Dünyada Otantik Lider. Bahçevan İlkesi. Anlam Duygusu Veren Liderlik Video Başlığı Açıklamalar Süresi Yetkinlikler Liderlikte Güncel Eğilimler Konuşan Değil, Dinleyen Lider Son on yıl içinde liderlik ve yöneticilik konusunda dört önemli değişiklik oldu. Bu videoda liderlik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Girişimcilik İlkeleri BBA 04 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

I. BÖLÜM I. DİL. xiii

I. BÖLÜM I. DİL. xiii I. BÖLÜM I. DİL DİL NEDİR?... 1 İNSAN HAYATINDA DİLİN ÖNEMİ... 3 ÇOCUĞUN İNSAN OLMA SÜRECİNDE DİLİN ÖNEMİ... 5 ANA DİLİNİN ÖNEMİ... 6 DİL VE DÜŞÜNCE... 7 DİL, SEMBOL VE İŞARET İLİŞKİSİ... 12 DİL, KÜLTÜREL

Detaylı

TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ. Nihan Demirkasımoğlu

TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ. Nihan Demirkasımoğlu TÜRK EĞİTİM SİSTEMİ VE OKUL YÖNETİMİ Nihan Demirkasımoğlu 1 İçerik Sistem Kuramları Eğitime Sistem Yaklaşımı Eğitim sisteminin Alt Sistemleri Bu konu, Başaran ve Çınkır ın (2012) Türk Eğitim Sistemi ve

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE. Doç. Dr. Mutlu ERBAY

SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE. Doç. Dr. Mutlu ERBAY SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE Doç. Dr. Mutlu ERBAY İstanbul 2013 Yay n No : 2834 İletişim Dizisi : 97 1. Baskı - Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-858 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay

Detaylı

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ

21.10.2009. KIŞILIK KURAMLARı. Kişilik Nedir? Kime göre?... GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ KIŞILIK KURAMLARı GİRİŞ Doç. Dr. Halil EKŞİ Kişilik Nedir? Psikolojide kişilik, kapsamı en geniş kavramlardan biridir. Kişilik kelimesinin bütün teorisyenlerin üzerinde anlaştığı bir tanımlaması yoktur.

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Hukuka Giriş HUK119 1 2 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Hukuka Giriş HUK119 1 2 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Hukuka Giriş HUK119 1 2 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

EKSTRA ANLATILAN DERSLER

EKSTRA ANLATILAN DERSLER MESLEK ELEMANI DERS İÇERİĞİ AİLE EĞİTİMİ ZÜMRESİ AİLEDE DİN EĞİTİMİ (4 SAAT) Dini Açıdan Ailenin Önemi 4 saat Aile Bireylerin Eğitimi Hz Muhammed in Aile Hayatı Ailede Din Kaynaklı Sorunların Çözümü İnanç

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri İşletme Finansı Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler karşısında okullarda ve iş yerlerinde Sağlık Personeli Yetiştiren Okullarda Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon Eğitimi Yrd. Doç. Dr. Türkan ÖZBAYIR Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İZMİR

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitim Tarihi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Türk ve Batı Eğitiminin Tarihi Temelleri a-antik Doğu Medeniyetlerinde Eğitim (Mısır, Çin, Hint) b-antik Batıda Eğitim (Yunan, Roma)

Detaylı

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı? SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar;

Detaylı

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki Teorisi Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki ve Uyma Davranışı Sosyolojinin, toplumun bütününü kapsayan kanunu insan toplum hayatı yaşar kanunudur. İnsan bir toplumda

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

Vizyon: Verimli sulama sistemlerinin yaygınlaştırılmasında ve nitelikli ara eleman yetiştirilmesinde daha etkin ve öncü olmaktır.

Vizyon: Verimli sulama sistemlerinin yaygınlaştırılmasında ve nitelikli ara eleman yetiştirilmesinde daha etkin ve öncü olmaktır. 2012-2013 Yeni Misyon ve Vizyon Sulama Teknolojisi Misyon: Tatlı su kaynaklarının en uygun şekilde kullanılmasına yönelik sulama sistem ve yöntemlerinin seçilmesini ve uygulamasını sağlamak için gereksinim

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Psikoloji *Psikoloji, pscyhe (ruh) ve logy (bilim) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. *Psikoloji, hayvan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Üretim Yönetimi MAN 325 2 3 + 0 3 6. Program Öğrenme Çıktıları

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Üretim Yönetimi MAN 325 2 3 + 0 3 6. Program Öğrenme Çıktıları DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Üretim Yönetimi MAN 325 2 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Almanca Lisans Zorunlu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS. Etik ve Sosyal Sorumluluk BBA 208 Bahar 3, 0, 0 3 5. Ön Koşul Dersleri - İngilizce

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS. Etik ve Sosyal Sorumluluk BBA 208 Bahar 3, 0, 0 3 5. Ön Koşul Dersleri - İngilizce DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Etik ve Sosyal Sorumluluk BBA 208 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi)

Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Mantıksal Operatörlerin Semantiği (Anlambilimi) Şimdi bu beş mantıksal operatörün nasıl yorumlanması gerektiğine (semantiğine) ilişkin kesin ve net kuralları belirleyeceğiz. Bir deyimin semantiği (anlambilimi),

Detaylı

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 13 Ocak 2012 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28172 YÖNETMELİK Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden: SİVİL HAVACILIKTA EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ Amaç (SHY-SMS) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

HAVA TAŞIMACILIĞI YÖNETİMİ (AIR TRANSPORT MANAGEMENT) II. ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

HAVA TAŞIMACILIĞI YÖNETİMİ (AIR TRANSPORT MANAGEMENT) II. ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI HAVA TAŞIMACILIĞI YÖNETİMİ (AIR TRANSPORT MANAGEMENT) II. ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Türkiye sivil havacılık sektörünün son on yılda yakaladığı, havacılıkta bölgesel lider olma yolunda istikrarlı

Detaylı

Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir.

Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir. Eğitişim Dergisi. Sayı: 16. Ağustos 2007 GİRİŞ Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir. KARİYER YÖNETİMİ 1 / 13 Kariyer, bireyin iş yaşantısındaki aktivite,

Detaylı

Sorun Çözme Kabiliyeti Geliştirme Semineri

Sorun Çözme Kabiliyeti Geliştirme Semineri Sorun Çözme Kabiliyeti Geliştirme Semineri 24 Aralık 2010 Copyright SMUH, 2010 1 / 16 Copyright SMUH, 2010 2 / 16 1.1 Niçin buradayız? Bir kişinin karşılaşabileceği çeşitli sorunları çözebilme kabiliyeti

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA 1-PROJENİN ADI: HAYDİ HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ 2-PROJENİN ÖZETİ: 2013-2014 eğitim- öğretim yılında okulumuz da gerçekleştireceğimiz

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Konaklama İşletmeciliği Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM. Jean Piaget ve Jerome Bruner. Dr. Halise Kader ZENGĠN

BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM. Jean Piaget ve Jerome Bruner. Dr. Halise Kader ZENGĠN BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM Jean Piaget ve Jerome Bruner Biliş ne demektir? Biliş; düşünme, öğrenme ve hatırlama süreçlerine denir. Bilişsel gelişim neleri kapsar? Bireydeki akıl yürütme, düşünme, bellek ve dildeki

Detaylı