TOPLANTIYA KATILANLAR ANTALYA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TOPLANTIYA KATILANLAR ANTALYA 2.2.2008"

Transkript

1 1

2 2

3 3

4 4

5 TOPLANTIYA KATILANLAR ANTALYA

6 6 TÜRKĠYE NĠN BATI AKDENĠZ BÖLÜMÜ ORMANLARI VE BAZI ÖNEMLĠ SORUNLAR ÖZET Prof. Dr. (EM)*) Türkiye nin Batı Akdeniz Bölümü; batıda Dalaman Çayından, doğuda Anamur Burnu / Tatlısu Nehri Vadisine kadar uzanır. Kuzeyde Göller Bölümü ile Ġç Anadolu Bölgesi Batı Akdeniz Bölümünü sınırlar. Batı Akdeniz Bölümünün ekolojik bakımdan üç yetiģme ortamı bölgesine ayırt edilmesi gerekir. 1) Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesi 2) Batı Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubu 3) Batı Akdeniz Ardı (Batı Toros Ardı) YetiĢme Ortamı Bölgesi Batı Akdeniz Bölümü ile bağlantılı olduğundan Göller Bölümü de bütünlüğü sağlamak için birlikte ele alınmıģtır. Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesi Toros Dağlarının batı bölümünün Akdeniz e bakan yamaçlarını kapsamaktadır. Yükseltileri 3 m yi bulan Toros Dağları Akdeniz den itibaren bir duvar gibi yükselmektedirler. Toros Dağlarının farklı doğrultulardaki eksenleri, Akdeniz üzerinden gelen nemli ve ılık rüzgârların farklı alınmasına sebep olmaktadır. Böylece dağların farklı bakılı yamaçlarında, farklı türde ve miktarda yağıģlar oluģmakta, yetiģme ortamı özellikleri de değiģmektedir. Hava kütlelerinin dağ yamaçları üzerinde yükselmeleri, soğumaları ve taģıdıkları nemin yoğuģması sis ve yağıģ kuģaklarının oluģmasına sebep olmaktadır. Nemini bırakan hava kütleleri yükselmeye devam etmekte, daha yukarıda üst soğuk hava tabakası ile karģılaģmakta ve tekrar soğuyup/yoğuģarak yeni bir sis/yağıģ kuģağı oluģturmaktadırlar. Ancak üst sis/yağıģ kuģağı, orta sis/yağıģ kuģağından daha az miktarda ve genellikle kar halinde yağıģ almaktadır. Böylece oluģan sis/yağıģ kuģakları farklı yükselti iklim kuģakları halinde değerlendirilmektedir. Bu farklı yükselti/iklim kuģaklarından Kızılçam kuģağında (<12 m) kızılçam ormanları için optimum kuģağını (5-7/8 m), sedir kuģağında (12-2 m) sedir ormanları için bir optimum kuģağını (15-17 m) arasında belirlemek mümkün olmuģtur. Yükselti/iklim kuģakları içinde yamaç arazinin rüzgâra karģı konumuna bağlı olarak oluģan iklim farkları ile yetiģme ortam yöreleri ve alt yöreleri ayırt edilebilmiģtir. Batı Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubunda iki yetiģme ortamı bölgesi ayırt edilmiģtir: 1) Elmalı-Korkuteli-Bucak YetiĢme Ortamı Bölgesi 2) Acıpayam-Gölhisar YetiĢme Ortamı Bölgesi *) Ġstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Toprak Ġlmi ve Ekoloji Abd. Bahçeköy-Ġstanbul E.mail : Tlf

7 7 Her iki yetiģme ortamı bölgesi de Toros Dağlarının arasında kaldıkları için deniz etkisini alamamakta veya çok az alabilmektedirler. Bu iç bölgelerde karasal iklim tipleri hakimdir. Dağların arasındaki alçak ovalar soğuk dağ meltemlerinin etkisi ile birer don çukuruna dönüģmektedirler. Bu sebeple de alçak arazi ardıç kuģağı, yamaç arazi sedir kuģağı halindedir. Dağ bellerinden ve gediklerden veya derin vadiler boyunca gelen deniz etkisi ise yer yer kızılçam ormanlarının yetiģebilmesine veya sedir ormanlarında tür çeģitliliğine sebep olmaktadır. Batı Akdeniz Ardı YetiĢme Ortamı Bölgesi Batı Toros Ardı YetiĢme Ortamı Bölgesi olarak adlandırılmıģ olup, Göksu Irmağı havzasının yukarı kesimini kapsamaktadır. Bu bölgede Ġç Anadolu nun karasal iklim etkisi daha belirgindir. Göller Bölümü; Göller YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubu olarak dört yetiģme ortamı bölgesine ayırt edilmiģtir. Kuzey ve kuzeydoğu hakim rüzgârlarının altında göller batı ve güneydeki dağ yamaçlarına nemli etki yapmaktadırlar. Bu sebeple Göller Bölümünde daha kurak ve daha nemli yörelerin ayırt edilmesi gerekmiģtir. Bütün bu yükselti/iklim kuģaklarının ve yörelerinin ayırt edilmesinde bölgedeki ağaç ve çalı türlerinin yayılıģı, arazinin yapısı ve miktarı az da olsa meteoroloji istasyonlarının ölçmeleri kullanılmıģtır. Ayrıca Kızılçam ve Sedir ormanlarında yükseltiye bağlı olarak belirlenen beslenme/büyüme iliģkileri de yükselti/iklim kuģaklarının belirlenmesinde yardımcı bilgi olarak değerlendirilmiģtir. Kızılçam kuģağında Kızılçam ağaçlarının 5-7 m (ortalama 6 m) basamağında daha fazla boylandıkları belirlenmiģtir. Kızılçamların ibrelerindeki azot ve fosfor miktarları da bu basamakta daha fazladır. Bu sebeple 5-7 m yükselti basamağı Kızılçam için optimum kuģağı olarak ayırt edilmiģtir. Sedir kuģağında m (ortalama 12 m) ile m (ortalama 16 m) basmağında sedir ağaçlarının 1 yaģında en yüksek boylara ulaģtıkları belirlenmiģtir. Sedir ibrelerindeki azot ve fosfor miktarları m alt kuģağında daha fazladır. Sedir ağaçlarının m basamağında fazla boylanmalarının sebebi, bu basamağın nemli ve daha ılık, dolayısı ile vejetasyon döneminin daha uzun olmasıdır. Sedir kuģağında ise m yükselti basamağı Sedirin optimum kuģağı olarak belirlenmiģtir. Türkiye ormanlarının ve ormacılığının yaygın sorunları, Batı Akdeniz Bölümünde, (bölgenin özelliklerine bağlı olarak) bölgeye özgü sorunlar haline gelmiģtir. Bu sorunların önemli olan bazılarını Ģöyle sıralamak mümkündür; 1) Orman alanlarında usûlsüz ve aģırı kesimler. Ormanların kapalılıklarını kaybetmesi. 2) Orman yangınları. 3) Ġklim değiģikliğine sebep olan ısınma ve kuraklaģmanın özellikle kurak yörelerde sebep olduğu kurumalar, Çamkese böceği veya akarların vd. zararlıların yaygınlaģması ve etkilerinin belirginleģmesi, Ģiddetli sağanak/sel olaylarının artması vb. olumsuz etkiler. 4) Orman üstü kır kuģağındaki geniģ otlaklardan yürüklerin çekilmesi ve planlı bir hayvancılığın desteklenmemesi. 5) Ormanların turizm alanına dönüģtürülerek bedava arsa olarak kullanılması ve pek çok yargı kararına rağmen bu yanlıģ tutumda israr edilmesi. 6) Golf sahası yapılmak üzere ormanların peģkeģ çekilmesi ve yargı kararlarına rağmen uygulamaların siyasi baskı/destek/koruma altında devam ettirilmesi.

8 8 7) Orman alanlarına taģocağı ruhsatı verilerek, ormanların ve su kaynaklarının tahrip edilmesi ve yeni 2-B alanlarının yaratılmağa kalkıģılması. 8) 6831 sayılı Orman Kanununun 2. maddesinin B bendini ormancılık esaslarına uygun olmayan kapsamda değiģtirerek ve uygulayarak orman alanlarını orman rejimi dıģına çıkarmalar. 9) Orman tahribi sonunda çalılaģtırılmıģ (sekunder maki) olan orman alanlarını ormandan saymayarak orman rejimi dıģına da çıkarma çabaları. 1) Orman dıģına çıkarılmıģ arazinin satılamayacağına dair Anayasa Mahkemesi Kararı olduğu halde, bu alanların satılması için kanunların değiģtirilmeye çalıģılması. 11) Siyasi baskılar ve etkiler ile müdürlerin, mühendislerin memurların sık sık değiģtirilmesi ve amaca yönelik tayinler ile yetersiz kiģilerin idarede üst mevkilere getirilmesi. 12) Yardımcı personelin (memurlar ve iģçiler) malî tedbirler bahane edilerek azaltılması, emekli olanların yerlerinin doldurulamaması. 13) Odun hammaddesi (tomruk vd.) ithâlatından yeterli gümrük vergisi alınmadığı için Orman iģletmelerinin damping fiyatlarla ile karģılaģmalarına ve Devletin gelir kaybına sebep olunması. Yukarıda sıralanan sorunlar daha da artırlabilir. Bu sorunların arasında; siyasi baskılar, partizanlıklar, kayırmalar, peģkeģ çekmeler ve bu amaçlara yönelik yasal düzenlemeler yapmaya kalkıģmalar, yasa dıģı uygulamalar dikkati çekmektedir. Ormancılar teknik sorunlarını çözebilmekte, doğal olayların yarattığı sorunlarla uğraģmaktadırlar. Ormancıların siyasi baskı ve etkilerden uzak tutulması gerekir. Çünkü; Ormancılara ve ormancılığa uygulanan siyasi baskı ve partizanlık, milletin ortak malı olan ormanları yok etmektedir. FORESTS IN THE WESTERN MEDITERRANEAN REGION OF TURKEY AND SOME COMMON PROBLEMS Prof. Dr. (EM)*) The western part of the Mediterranean Region of Turkey extends along Dalaman Brook in the west and Anamur point/tatlısu river in the east. Region of Lakes in the north and Central Anatolia Region surround the Western Mediterranean Region. Three different habitat regions in the Western Mediterranean Region should be recognized considering the available ecological conditions. (1) Western Mediterranean Habitat Region (2) The Group of Inner Habitat Regions of Western Mediterranean (3) Western Mediterranean Hinterland Habitat Region Western Mediterranean Habitat Region includes the slopes of Taurus Mountains facing the Mediterranean. Taurus Mountains having around 3 m of elevation act as a wall to the Mediterranean and are directly affected by the sea. The massifs of Taurus Mountains on different axis cause humid and mild sea breezes blowing from northern Mediterranean to the Eastern Mediterranean bring different amount of rainfalls on the mountain slopes. The rainfall amount is higher on the slopes meeting the sea breezes by their aspect (Figure 1). Air masses get colder by elevation and the contaminated humidity rate condenses. Condensed humidity turns into fog dispersions or precipitations (in the form of rainfall or snow) depending on the

9 9 ascension or cooling rate. This fog and precipitation belt apparently occurs between 7/8-1/11m at which altitude Pinus Brutia zone is observed (Figure 1, Table 1). The air mass leaving the moisture load on the slope keeps ascending and cooling by altitude. The condensed humidity of the re-cooled air mass at upper elevation transforms into fog or falling forms. This fog and precipitation belt is generated between m of Cedrus libani zone (Figure 1, Table 1). However, the falling amount occurring at upper altitudes and land due to second cooling phase is lower compared to the previous one. The downfalls especially at higher elevations of 12 m are observed in winter and in the form of snow. The events of elevation, temperature decrease, and downfall relations on mountain slopes provided the formation of different altitude/climate zones. Altitude/climate zones are distinguished by the dispersions of tree and bush species (Section 1, 2 and Table 2). Climate variations arise from the position of mountainous terrain to the wind in the altitude/climate zones. Considering these climate variations, it is a requirement to divide altitude/climate zones into habitat regions and sub-regions (Table 1). Two habitat regions are distinguished in the Group of Inner Habitat Regions of Western Mediterranean: (1) Elmalı-Korkuteli-Bucak Habitat Region (2) Acıpayam-Gölhisar Habitat Region Neither of these habitat regions is exposed to the sea effect except to a mere degree due to being surrounded by Taurus Mountains. Continental climate type is experienced in these inner regions and thus the amount of rainfall is considerably lower (Figure 2). Gömbe sub-region located in the west of Elmalı plain is partially influenced by the Mediterranean through Sinekçi mountain pass between Susuz Mountain and Akdağ (Figure 2). Mild and partly humid influence of the Mediterranean has caused a Pinus brutia forest grown up in the north of Akçay and Gömbe (KaĢ Farm). Dokuz Göl-Çığlıkara sub-region of Elmalı Region can also meet the sea effect over KaĢ Pass (through the masses of Susuz Mountain- Kuhu Mountain) (Cultivation of Kavaklı Woodland in Dokuz Göl). Similarly, the sea effect ranging to the north over Aksu Valley brings increasing rainfalls to Ağlasun sub-region, too (Figure 2). In the west, the sea effect along with the valley reaching to the north as Koca Brook-EĢen Brook Seki Brook brings about higher amounts of rainfall in Dirmil. (Figure 2, Table 2). In the south, the waterside thicket located just in the west of Antalya is a kind of sub-region with a quite low downfall ratio due to being out of the Mediterranean influence (Figure 2). The plains and down slopes located in both of the Inner Habitat Regions of the Mediterranean in the form of cirques between the mountains are all frost cirques. Frost cirques are formed as a result of cold mountain breezes. Juniperus excelsa zone is available at the bottom (in the frost cleft) and Cedrus libani zone is at upper mountain slopes (Table 2). These frost clefts are quite apparent in the Dokuz Göl-Çığlıkara sub-region of Elmalı Habitat Region, Korkuteli-Yeleme sub-region, and Bozova-Bucak sub-region (Juniperus excelsa forests). Western Mediterranean Hinterland Habitat Region is named as Western Taurus Hinterland Habitat Region. This region is not open to the sea effect of the west due to the location of Göksu Valley lying from northwest to southeast (arriving at Silifke). The continental climate effect of Central Anatolia is also experienced in the region surrounding the upper water basin of Göksu Valley.

10 1 The Region of Lakes is divided into four habitat regions as The Group of Habitat Regions of Lakes : (1) Burdur-Acıgöl Habitat Region (2) Eğirdir Habitat Region (3) BeyĢehir Habitat Region (4) AkĢehir Habitat Region The Region of Lakes also presents the climate characteristics similar to Taurus Hinterland Habitat Regions. However, the humid air carried through the winds of north and northeast creates more humid habitat environments in the south and west of the lakes. The winds of northeast blowing over the Lake of BeyĢehir recline the humid evaporating over the lake against the slopes of Mehmetoğlu Mountains and Dedegöl Mountains in the west(table3 Dedegöl Mountains Region). On the other hand, Eğirdir region meeting the humid effect of Eğirdir Lake in the north and humid and warm influence of the Mediterranean through Aksu Valley in the south is a more humid and mild region (Table 3). This similar effect also provides the occurrence of humid but a bit cooler conditions for Isparta region. In addition, Senirket Region gets the humid effect over Hoyran Lake which is the northern part of Eğirdir Lake (Table 3). Cedrus libani forest (Garip Forest/Bekir Sıtkı Evcimen Forest) on the northern slopes of Barla Mountain is a result of this humid effect ascending over Hoyran Lake. The annual average temperature and rainfall rates and relations of the selected regions in the Western Mediterranean Habitat Region are demonstrated in Figure 4. The forestry area of the Western Mediterranean Region is given in Table 4 (on the based of the data by OGM 23 inventory). In the light of evaluated data in Table 4; (1) Out of 2.23 million ha land of the Western Mediterranean Habitat Region, 61.8% ( ha) makes up the forestry land and the rest with 38.2 % ( ha) is devoted to areas out of forestry lands. It is quite normal that the forestry land is more in this mountainous terrain. High forests basically include the species of Pinus brutia at lower altitudes (< 12m), Cedrus libani (around 12-2m) and Pinus nigra and Abies cilicica (at Cedrus libani zone) in patches. Quercus cerris, Quercus infectoria, Quercus pubescens, Quercus coccifera and in some places Quercus aucheri, Quercus valonea (Q.ithaburensis) and Quercus trojana are mixed in the high forests of the Pinus Brutia zone (Section 1 and 2). As a consequence of needled forest destructions (including fires), coppice forests (2.3%) turned into brush woods of leafy species make up secondary scrub areas (Section 1 and 2 for species). However, a considerable part of the forestry lands forms forests of very degraded high forest (32.5%) and unproductive coppice (18.4%) (Total 5.9%) (Table 4.1). These degraded and unproductive forests cause downpours turn into floods, soil removals and substantial damages. 2) Mediterranean Inner Habitat Regions comprise a land of ha. 47% ( ha) area of this land is the forestry land and the rest with 53% ( ha) is out of forest area. The amount of high forests is 74.5 % ( ha) and coppice forest area is 25.5% ( ha) in the Mediterranean Inner Habitat Regions. In addition to Pinus brutia and Cedrus libani species in the inner regions, there are generally mixes or partially forest lines of Juniperus excelsa and Juniperus foettidissima (which is an effect of continental climate).

11 11 Coppice forests are formed by above mentioned oak species and some xeromorphic bush kinds. In the group of Mediterranean Inner Habitat Regions, the amount of very degraded high forests is 33.7% ( ha) and unproductive coppice forest area is 25.5 % ( ha) which make 59.2% out of total forest land (Table 4.2.). The amount of downpours in the inner regions should also be recognized. (The highest daily rainfall is given in Table 2). 3) The group of Lakes Habitat Regions includes 2.6 million ha area % ( ha) is for forestry land and 74,4 % ( ha) is for out of forestry land of this area. 56,8 % ( ha) makes up high forests and 43,2% ( ha) includes coppice forests. The amounts of very degraded forests and unproductive coppice forests are 32,8% ( ha) and 38,6% ( ha) respectively. The degraded forest land makes up 71.4% of the total forest area of the region (Table 4.3.).The frequency of the downpours in the Region of Lakes results in the soil removals and floods. Hail squalls, on the other hand, caused serious damages on the land where forests were severely destroyed ( , Senirkent). The species as Pinus brutia, Cedrus libani, and Abies cilicica have formed tall and productive forests on the slopes getting exposed to the humidity of the lakes in the Region of Lakes. Nevertheless the forests away from the humidity effect generally form coppice forests of certain oak species and Juniperus excelsa forests. In addition to mentioned points above, severe destruction and excessive grazing have caused coppice forests turn into much degraded lands on this ecologically sensitive area which is also another result of the Western Mediterranean Region being formed from limestone has a karstic landscape in general. Soils generated from limestone are shallow or mid-deep, stony or quite rocky clay soils. These types of soils are also inadequate in terms of water capacities that they can reserve for the plants. In addition, karstic structure directs absorbed rainfall in soil follow the path towards the deep levels. Consequently, the distribution of the rainfall to the months, the number of winds blowing from the sea, and the number of the foggy and humid days are considerably important for the growth of forests in addition to the depth and stone amount of soil in times of longer summer droughts. On the other hand, the depth and the dimension of the crack on the main limestone mass is another significant point. Trees whose roots are reaching at a deeper and broader crack system grow at a better rate. The presence of trees at different lengths and calibers on the same aged stands depends on this fractured feature of the bedrock and on different depths and widths of its cracks. (For more information, look at Kantarcı, M.D. 1987, 1988). The alteration in the length of the Pinus brutia trees depending on the altitude on the Pinus brutia zone is given in Figure 5. It is observed that Pinus brutia grows more in length at 5-7m (average 6m) zone. The azote and phosphor amounts on the Pinus brutia needles are also higher at this zone (Figure 5). This zone described as the optimum line of Pinus brutia demonstrates higher amounts of rainfall (Look at Kantarcı,M.D. 1983, 1998, 25/2 and Figure 1). Pinus brutia which is a plenary tree of light resists upon its own shadow and can form three-four layered forests at this zone where the climate is more humid (Kantarcı,M.D.- ÇalıĢkan,A. 1983). Similarly, Pinus brutia trees managed to grow up under the Cedrus libani trees in the Pinus brutia and Cedrus libani mixed forest at the humid 11-12m slopes of Alakır Valley of Bey Mountains (Kumluca) zone (Kantarcı,M.D. 1985, 1988). At the Cedrus libani zone, the lengths of Cedrus libani trees that they reached at the age of 1 depending on the altitude and the aspect are given in Figure 6 and 7. The highest length that Cedrus libani trees have reached is between 11-13m (average 12m) zone on the southern slopes of Bey Mountains which are under the sea effect (Dibek Forest in Alakır

12 12 Valley) and 15-17m (average 16m) zone. On the contrary, the lengths of the trees start to decrease at each 2m gradient towards 2m. The same case is also observed in Çamkuyusu Research Forest located at northern aspect slopes of Bey Mountains. In this study carried out in these natural forests at Cedrus libani zone, age/length related comparison has been realized on the samples taken from the trees not grown up in shields (Look at, Kantarcı, M.D. 1988). When temperature and downfall relations presented in Table 1 and 2 and Figure 3 are examined, it is seen that annual average temperature at 1-12 m Pinus brutia/cedrus libani zone is 12 C and annual amount of rainfall is around 216mm. On the other hand, annual temperature and annual amount of rainfall have been measured as 7.6 C and 817 mm respectively in Çamkuyusu sub-region. Decreasing temperature at upper elevations causes shorter vegetation times and low growth for trees. Air masses leaving their moist in the form of rainfalls at 1-12m altitudes can keep ascending without leaving any downfall at 13-15m zone. Re-cooling air masses at higher elevations can form fog belts and can leave rainfalls again. Azote and phosphor amounts on the needles of Cedrus libani trees show that 15-17m are optimum zones for Cedrus libani trees (Figure 7). Most of the problems concerning the forests and forestry in Western Mediterranean Region can be considered as major problems of Turkish forestry. Some problems significant and also indigenous to the region are given as follows: (1) Illegal and excessive cut-offs in the forest areas. Loss of closure property of the forests. (2) Forest fires. (3) Exsiccations in the dry regions especially due to warming and drought which are the main causes of climate change, the damages by the outbreaks of Thaumetopoea pityocampa, and so forth negative effects. (4) Inability to utilize the moorland zone above forest line for animal breeding. (5) The attempts to transform the bargain forest land into tourism areas. (6) Presentation of forest lands as presents to certain bodies in order to provide them with golf course construction areas. (7) Destruction of forests and water resources by granting quarry licenses for forestry lands. (8) Trials to discard the 6831 numbered forestry law 2 nd article and B clause out of forest land by not conforming to the forestry principals. The attempts to sell these areas. (9) Regarding bush woods (secondary scrubs) formed out of forest destructions as out of forest areas and try to sell them. (1) Frequently changed directors and engineers due to political pressures and partisanship appointments. (11) Destaffing (dismissals of clerks, workers and other assistant staff) by pointing out cost reduction policies. (12) Meeting of forest managements with damping due to not charging adequate amount of customs duty for the import of wood raw materials (round timber,etc) and result in the Government revenue loss. The above mentioned problems stand out as issues come onto the scene by political pressures, favors, forest plundering and offers of certain bodies. In other words, Political pressure and partisanship in Forests keep continuous forest destruction.

13 13 1.GĠRĠġ Türkiye nin Akdeniz Bölgesinin Batı Akdeniz Bölümü ilginç ve önemli ekolojik özellikleri ile ormancılıkta değerli bir okul niteliğindedir. Bir yandan; (1) Akdenizin nemli ve ılık etkisini alan arazi, (2) hemen ardında Toros Dağlarının arasında deniz etkisini alamadığı için kara iklimi etkisi altındaki iç bölgeler ve (3) farklı rüzgâr yönleri altında çevresine farklı iklim etkileri yaptığı göllerin bulunduğu Göller Bölümü, bu bölgeler ile yörelerin her biri farklı ekolojik özelliktedirler. Bu farklı ekolojik özelliklere göre ormanları oluģturan ağaç ve çalı türleri, ormanların yetiģtirilmesinde, bakımında, iģletilmesinde gerekli olan farklı teknikler ile uygulamalar, Batı Akdeniz Bölümünü bir ormancılık okulu olarak değerlendirmemizi sağlamıģtır. Bütün Akdeniz Havzasında da böylesine bir araya toplanmıģ bölgesel ve yöresel ekosistemler birliğinin ikinci bir örneği yoktur. ĠĢte bu sebeple 198 den beri Akdeniz Bölgemizde ve özellikle Batı Akdeniz Bölümünde araģtırma çalıģmalarımı yoğunlaģtırdım. Bölgede bir Orman Fakültemizin kurulmuģ olması (Isparta da) ve Batı Akdeniz Ormancılık AraĢtırma Enstitüsü nün (Antalya da) çalıģmaları Akdeniz Ormancılığımızı daha da ileri götürmek yolundadır. 2. BATI AKDENĠZ BÖLÜMÜNÜN YETĠġME ORTAMI BÖLGESEL VE YÖRESEL SINIFLANDIRMASI 2.1.AKDENĠZ BÖLGESĠNDE YETĠġME ORTAMI BÖLGELERĠ ĠLE YÖRELERĠ SINIFLANDIRMASININ TEMEL ĠLKELERĠ Batı Akdeniz Bölümünde yetiģme ortamı bölgesel sınıflandırması yükselti/iklim kuģakları ile bu kuģakların içinde yetiģme ortamı yöreleri ile alt yörelerinin ayırt edilmesi esasına dayandırılmıģtır. Yöntem; yükselti ile değiģen iklim özelliklerinin, dağların ve akarsu vadilerinin konumuna göre de değiģiminin belirlenmesidir. Meteoroloji istasyonları yetersiz olduğu için ağaç ve çalı türlerinin yayılıģı ile ağaç türlerinin yükseltiye bağlı beslenme/büyüme iliģkileri de araģtırılmıģtır (Bkz.Kantarcı,M.D. 1982,1984/199). Batı Akdeniz Bölümünde üç yetiģme ortamı bölgesel birimi ayırt edilmiģtir. Bu üç birime Göller Bölümünü de eklemek, konunun kapsami itibariyle gereklidir. 1) Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesi (Deniz etkisi altındaki dağlık arazi) 2) Batı Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubu (2.1.) Elmalı-Korkuteli-Bucak YetiĢme Ortamı Bölgesi (2.2.) Acıpayam-Gölhisar YetiĢme Ortamı Bölgesi 3) Toros Ardı YetiĢme Ortamı Bölgesi 4) Göller YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubu (4.1.) Burdur-Acıgöl YetiĢme Ortamı Bölgesi (4.2.) Eğirdir YetiĢme Ortamı Bölgesi (4.3.) BeyĢehir-Sığla Gölü YetiĢme Ortamı Bölgesi (4.4.) Sultan Dağları-AkĢehir YetiĢme Ortamı Bölgesi Dağlık arazide yetiģme ortamı birimlerinin ayırt edilmesinde, yükselti ile değiģen iklimin etkisi ile oluģan, yükselti/iklim kuģakları çok önemlidir. Batı Akdeniz Bölgesinde deniz üzerinden gelen nemli ve ılık hava kütlelerinin dağ yamaçları üzerinde yükselmeleri,

14 14 yoğunlaģmaları ve yükseldikçe soğumaları, taģıdıkları nemin yoğuģması ve yağıģlara dönüģmesi yükselti/iklim kuģaklarını oluģturmaktadır. YağıĢların yükseltiye bağlı olarak önce arttığı, daha üst yükseltilerde ise azaldığı meteoroloji istasyonlarının ölçmelerinden anlaģılmaktadır (ġekil 1). Yükselti ile azalan sıcaklık (-,5 Cº/1m) ve artan yağıģ Kızılçam kuģağında ılık ve nemli bir sis/yağıģ kuģağı oluģturmaktadır (ġekil 1 ile tablo 1). Nemini bırakan hava kütleleri yükselmeye devam etmektedir. Daha yukarıda tekrar soğuyan hava kütleleri yeniden bir sis/yağıģ kuģağı oluģturmaktadır. Ancak bu kuģaktaki yağıģlar genellikle kar olarak düģmektedir (ġekil 1 ile tablo 1). Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgelerinde de yükselti yağıģ farklarına ve sıcaklık azalmalarına sebep olmaktadır (ġekil 2 ile tablo 2). Ġç bölgelerde alçak arazi don çukuru niteliğindedir. Bu sebeple bir ters kuģaklaģma oluģmaktadır. Sedir üst kuģağında bulunan Boylu Ardıç (Juniperus excelsa) ve Kokulu Ardıç (Juniperus foettidissima) türleri alçak arazi ile çevresindeki dağ yamaçlarında (Don kuģağında) orman kurmaktadırlar. Sedir ile Karaçam ormanları ise bu don kuģağının üstündeki dağ yamaçlarında yer almaktadırlar (Tablo 2). Toros Ardı YetiĢme Ortamı Bölgelerinde de yeryüzü Ģekli/iklim iliģkileri Ġç Bölgelerdeki iliģkiler ile benzerlik göstermekte ise de kendine özgü bazı farklılıklara sahiptir. Göller Bölümünde göllerin yüzeyinden buharlaģan su ile nemi artan hava kütlelerinin hakim rüzgâr altında yaslandığı dağ yamaçları daha nemlidir (Tablo 3). Göller Bölümündeki YetiĢme Ortamı Bölgelerinde daha nemli ve daha kuru (karasal iklim etkisi altındaki) iklim tipleri oluģmuģtur. Bu farklı iklim tiplerinin etkilediği alanlar yetiģme ortamı yöreleri ile alt yöreleri olarak ayırt edilmiģtir ve sınıflandırılmıģtır (Tablo 3) YETĠġME ORTAM YÖRELERĠ ĠLE ALT YÖRELERĠNĠN YILLIK ORTALAMA SICAKLIK ĠLE ORTALAMA YAĞIġ ĠLĠġKĠLERĠ Yükselti iklim kuģaklarındaki arazinin bakısı ve deniz üzerinden gelen rüzgârlara karģı konumu önemli iklim farklarına sebep olmaktadır. Ağaç ve çalı türleri ile daha da güvenli kavranabilen bu iklim farklarına göre yetiģme ortamı yöreleri ile alt yöreleri ayıt edilmiģtir (Kesit 1 ve 2). Batı Akdeniz Bölümündeki ormanların yükselti/iklim kuģaklarına göre tür bileģimleri daha fazla kesitte incelenmiģtir (Fazla bilgi için bkz. Kantarcı, M.D. 1984/199). Burada sadece iki kesit örnek olarak verilmiģtir. Batı Akdeniz Bölümündeki YetiĢme Ortamı Bölgelerinde ayırt edilen yetiģme ortamı yöreleri ile alt yörelerin yıllık ortalama sıcaklık/ortalama yağıģ değerlerine göre dağılımı ilginç gruplanmaları göstermektedir (ġekil 3). 1) Kıyı kuģağında ve alt Kızılçam kuģağındaki yöreler daha sıcak ve daha yağıģlıdır. 2) Deniz etkisi alan yörelerde yükselti arttıkça yağıģ artmakta fakat sıcaklık aynı ölçüde azalmamaktadır. Bu yöreler Kızılçam kuģağında, Kızılçamın optimum boylanmasının olduğu yörelerdir (Tablo 1 ile iliģkilendiriniz). (ġekil 3 te Antalya Anamur yöresi, Köprüçayı vadisi yöresi gibi). 3) Deniz etkisi alan yörelerden, vadilerin yukarı kesimlerinde yeralanlarda sıcaklık dikkat çekecek kadar azalmaktadır (Nif köy-gödene yöresi ile AĢağı Gökdere-Kovada yöresi). Bu yörelerde yağıģta biraz azalmaktadır. Buna karģılık deniz etkisine doğrudan açık konumda olan Aydınkent (Ġbradı) - Köprülü yöresinde yağıģ 2188 mm/yıl miktarına ulaģmaktadır.

15 15 4) Daha yukarıdaki Kızlçam/Sedir KuĢağında da yıllık ortlama sıcaklık 11,5-12,5 Cº arasına düģmekte, fakat yıllık ortalama yağıģ mm arasında bulunmaktadır (ġekil 3, tablo 1). 5) Batı Akdeniz Bölümünde deniz etkisine açık yamaçlarda m arasında meteoroloji istasyonu yoktur. Ancak Çamkuyusu nda (Beydağları kütlesinin kuzey yamacında) 166 m deki Ormancılık AraĢtırma Enstitüsünün meteoroli istasyonu ile Bolkar Dağlarında Aslanköy deki (165 m) meteoroloji istasyonu Orta Sedir KuĢağı için bir fikir vermektedir. Bu kuģakta yıllık ortalama sıcaklık değerleri 1,4 Cº ve yağıģ miktarları 814/817 mm olarak ölçülmüģtür (Tablo 1, Ģekil 1,2,3). 6) Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubundaki yöreler ve alt yöreler daha soğuk ve daha az yağıģ miktarları ile ayrı bir grup oluģturmaktadırlar (ġekil 3). Bu yörelerin ve alt yörelerin kendi aralarında daha iyi değerlendirilebilmesi Ģekil 4 te mümkündür. Dikkati çeken özellik iç bölgelerde dağların arasındaki gediklerden deniz etkisinin girebildiği yörelerde ve alt yörelerde yağıģların daha yüksek oluģudur (Dirmil, Ağlasun, Gömbe alt yöreleri). Buna karģılık deniz etkisine kapalı olan yöre ve alt yörelerde yağıģ miktarları 3-6 mm/yıl arasında kalmaktadır (ġekil 4). Sıcaklık ise yükseltiye bağlı olarak azalmaktadır. Ancak deniz etkisinin az da olsa ulaģtığı yöreler ile alt yöreler daha ılımandırlar (ġekil 2, tablo 2 ve Ģekil 4). 7) Göller Bölümündeki YetiĢme Ortamı Bölgelerinde ayırt edilmiģ olan yöreler ve alt yöreler de deniz etkisi alan yörelerden belirgin bir Ģekilde ayrılarak gruplaģmaktadırlar (ġekil 3). Göller Bölümündeki yörelerde göllerin etkisi belirgin olarak Dedegöl Dağları Yöresi, Eğirdir Alt Yöresi ve Isparta Alt Yöresinde görülmektedir (ġekil 3 ve 5). Buna karģılık göl etkisini alamayan yörelerde yıllık ortalama yağıģlar mm/yıl arasında kalmaktadır (Tablo 3 ve Ģekil 5). 3. BATI AKDENĠZ BÖLÜMÜNDE ORMAN VARLIĞI Batı Akdeniz Bölümü ile Göller Bölümündeki YetiĢme Ortamı Bölgelerinde orman varlığı, orman iģletmelerinin sınırları gözönüne alınarak Orman Genel Müdürlüğü nün 23 yılı amenajman envanterinden derlenip, değerlendirilmiģtir (Kantarcı, M.D. 25/1). Orman varlığı; koru ormanları, baltalık ormanlar ve bu ormanların kapalılık durumlarına göre alan olarak verilmiģtir (Tablo 4). Orman kuran ağaç türleri ve ormanlardaki ağaç serveti bu derleme, değerlendirme çalıģmasına konu edilmemiģtir (Fazla bilgi için bkz. Kantarcı M.D. 25/1). (1) Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesinde toplam orman alanı (14 orman iģletmesi) 23 envanterine göre ha dır (Tablo 4.1.). Bu alan yetiģme ortamı bölgesinin toplam alanının %61,8 ini kaplamaktadır (Tablo 4.1). OGM 197 orman envanterinde (yayın tarihi 198) aynı bölge için verilen orman alanı ha dır (Kantarcı, M.D. 25/1). Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesinde koru ormanlarının alanı 197 envanterinde ha iken, 23 envanterinde ha a artmıģtır. Buna karģılık çok bozuk baltalık (çalılaģmıģ) orman alanı ha dan ha a azalmıģtır. Aradaki fark ağaçlandırmalar ile kazanılan ve koru ormanlarına dönüģtürülen (çalılaģtırılmıģ veya çok bozuk nitelikteki) orman alanlarıdır. Ancak; çok bozuk koru niteliğindeki ha orman ile çok bozuk baltalık niteliğindeki ha orman alanı (Toplam ha) ağaçlandırılmayı veya toprak koruma çalıģmalarının yapılmasını beklemektedir. Bu çok bozuk nitelikteki koru ve baltalık ormanların bölgedeki toplam orman alanına oranı %5,9 dur (%32,5 + %18,4) (Tablo 4.1. ile Ģekil 6.1. ve 6.2.).

16 16 (2) Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubunda toplam orman alanı ha olup, bu alanın grup alanına oranı %47 dir (Tablo 4.2.). OGM 197 orman envanterinde (yayın tarihi 198) aynı bölge için verilen orman alanı ha dır (27 55 azalma/aktarma var) (Kantarcı, M.D. 25/1). Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubunda koru ormanı alanı 197 envanterinde ha iken, 23 envanterinde ha a yükselmiģtir. Koru ormanındaki artıģ ( ha) çok bozuk baltalıklar ile çalılaģtırılmıģ ormanların ağaçlandırılması ile sağlanmıģtır. Ancak; çok bozuk koru ormanı niteliğindeki ha ile çok bozuk baltalık niteliğindeki ha orman alanı ağaçlandırılmayı veya toprak koruma çalıģmalarının yapılmasını beklemektedir. Bu çok bozuk koru ve baltalık ormanların iki iç bölgedeki orman alanına oranı %69,2 dir (%33,7 + %25,5) (Tablo 4.2. ve Ģekil 6.1.) Akdeniz Ġç YetiĢme Ortamı Bölgeleri Grubundaki, Elmalı-Korkuteli-Bucak YetiĢme Ortamı Bölgesinin orman alanı ha olup, bölge alanının %47,6 sı kadardır. Bu bölgedeki çok bozuk orman alanı da mevcut orman alanının %55,9 u kadardır (Tablo 4.2.). Acıpayam-Gölhisar YetiĢme Ortamı Bölgesinin orman alanı ha olup, bölge alanının %45,4 ü kadardır. Bu bölgedeki çok bozuk orman alanı da mevcut orman alanının %58,3 ü kadardır (Tablo 4.2.). Acıpayam orman iģletmesinin doğu bölümü bu bölgeye alınmıģtır. ĠĢletmenin batı bölümü ise Ege Bölgesi orman alanında bırakılmıģtır (Tablo 4.2.). Her iki bölgede çok bozuk ormanların payı ve orman alanının bölge alanına oranı birbirine çok yakındır (Tablo 4.2.). Benzer oran Batı Toros Ardı Orman YetiĢme Ortamı Bölgesinde de vardır (Tablo 4.3.). (3) Batı Toros Ardı Orman YetiĢme Ortamı Bölgesinde orman alanı ha olup, bölge alanına oranı %49,3 tür (Tablo 4.3.) OGM (197) orman envanterine göre (yayın tarihi 198) bu bölgedeki orman alanı ha olup, 917 ha artıģla 23 envanterinde ha a yükselmiģtir (Kantarcı, M.D. 25/1). Bölgedeki toplam koru ormanı197 envanterinde 2182 ha iken, 23 envanterinde ha a artmıģtır. Buna karģılık çok bozuk baltalık (çalılaģmıģ orman) alanı ha dan ha a azalmıģtır. Çok bozuk baltalık alanındaki azalma ( ha) ile toplam orman alanındaki artıģ (917 ha) toplamı ha dır. Bu alan koru ormanındaki artıģa denk olup, ağaçlandırmalar ile kazanılmıģ (koruya dönüģtürülmüģ) alandır (KarĢılaĢtırmalar için bkz. Kantarcı, M.D.25/1). Bu ağaçlandırma gayretlerine rağmen bölgede ha çok bozuk koru ormanı ile ha çok bozuk baltalık orman ağaçlandırılmayı ve toprak koruma çalıģmalarının yapılmasını beklemektedir. Bu çok bozuk koru ve çok bozuk baltalık ormanların bölge orman alanına oranı %58,3 tür (%55,7 + %2,6) (Tablo 4.3. ve Ģekil 6.1. ile 6.2.). (4) Göller bölümündeki 4 orman yetiģme ortamı bölgesinin toplam orman alanı ha olup, bölge alanına oranı %25 tir (Tablo 4.4.). Orman alanının bölge alanına oranı üç yetiģme ortamı bölgesinde %35.-36,9 arasındadır. AkĢehir YetiĢme Ortamı Bölgesinde ise bu oran %6 ya düģmektedir (Tablo 4.4.). Göller Bölümünde OGM 197 envanterine göre (yayın tarihi 198) toplam orman alanı ha olup, ha lık artıģ ile 23 envanetrinde ha a yükselmiģtir (Kantarcı,M.D.25/1). Göller Bölümünde koru ormanı alanı 197 envanterinde ha iken, 23 envanterinde ha a yükselmiģtir (44 46 ha artmıģ). Buna karģılık çok bozuk baltalık alanı ha dan ha a azalmıģtır (11 24 ha azalmıģ). Çok bozuk baltalıktan azalan alan (11 24 ha) ile orman alanındaki artıģ ( ha) toplamı, koru ormanındaki artıģa denk gelmektedir. Koru ormanındaki artıģ ağaçlandırmalar ile sağlanmıģtır (karģılaģtırmalar için bkz. Kantarcı, M.D.25/1). Kurak bir bölgede küçümsenmeyecek olan bu ağaçlandırma gayretlerine rağmen;

17 17 Burdur-Acıgöl YetiĢme Ortamı Bölgesinde çok bozuk koru %18,8 ve çok bozuk baltalık %56,3 olmak üzere orman alanının %75,1 i, Eğirdir YetiĢme Ortamı Bölgesinde çok bozuk koru %29,2 ve çok bozuk baltalık %46,9 olmak üzere orman alanının %76,1 i BeyĢehir YetiĢme Ortamı Bölgesinde çok bozuk koru %48,3 ve çok bozuk baltalık %27,7 olmak üzere orman alanının %76, sı, AkĢehir YetiĢme Ortamı Bölgesinde çok bozuk koru %33,7 ve çok bozuk baltalık %35,8 olmak üzere orman alanının %73,5 iağaçlandırılmayı veya toprak koruma çalıģmalarını beklemektedir (Tablo 4.4.). Göller Bölümü orman alanının tümünde çok bozuk koru alanı ha (%33,7) ile çok bozuk baltalık orman alanı ha (%39,8) toplam orman alanının %73,5 ini oluģturmaktadır (Tablo 4.4. ve Ģekil 6.1. ile 6.2.). Akdeniz Bölgemizin Batı Akdeniz Bölümündeki orman varlığımız üzerinde yaptığımız bu değerlendirme, çok farklı iklim ve yeryüzü Ģekli özelliklerinin etkisi ile oluģmuģ orman yetiģme yörelerinde farklı ağaç türleri ile geniģ alanlarda ağaçlandırma ve toprak koruma çalıģmalarımızın devam ettirilmesi gerektiğini göstermektedir. Yapılan gayretli ve baģarılı çalıģmalar ile yeterli bilgi birikimi sağlanmıģtır. Bu ağaçlandırma ve toprak koruma çalıģmaları hızla devam ettirilmez ise sağanak yağıģların sellere dönüģmesi, toprakların taģınması ve kapsamlı can ve mal kayıpları ile zararlar vermesi önlenemez. 4. KIZILÇAM VE SEDĠR AĞAÇLARININ BESLENME VE BÜYÜME ĠLĠġKĠLERĠNĠN YÜKSELTĠYE BAĞLI OLARAK DEĞĠġMESĠ Yükselti/iklim kuģakları; seyrek de olsa meteoroloji istasyonlarının ölçmeleri, ağaç ve çalı türlerinin yayılıģı ve orman kuran ağaç türlerinin beslenme/büyüme iliģkileri bir arada değerlendirilerek daha güvenli (gerçeğe yakın olarak) belirlenebilir. Bu konuda en tipik örnek Bolu da Aladağ ın kuzey bakılı yamacında tam bir gölge ağacı olan (altında baģka türleri pek barındırmayan) Uludağ Göknarı ormanlarında çalıģılmıģtır (Kantarcı,M.D. 1979, 198/1, 199/2 ve 25/2). Benzer iki çalıģma da Kızılçam kuģağında (1983 te çalıģıldı) ve Sedir kuģağında (1982 de çalıģıldı) yapılmıģtır (Kantarcı,M.D.1982/1, 1982/2, 1885, 1989, 1991, 25/2) KIZILÇAM KUġAĞINDAKĠ DOĞAL ORMANLARDA KIZILÇAM AĞAÇLARININ BESLENME / BÜYÜME ĠLĠġKĠLERĠNĠN YÜKSELTĠ BASAMAKLARINA GÖRE DEĞĠġĠMĠ Manavgat Orman ĠĢletmesinde; Sorgun Ormanı, SAĞIRĠNĠ/DELĠLLER -Cerle Deresi- KALDIRIM DAĞI kesitinde1983 yılında yaptığımız çalıģma ancak 1998 de yayınlanabilmiģ ve 25 te ibre analizleri ile birlikte değerlendirilebilmiģtir (Kantarcı, M.D.25/2). Kızılçam ağaçları 5-7 m (ortalama 6 m) basamağında 4, 6, 8 ve 1 yaģlarında daha fazla boy yapabilmektedirler. Örnek alanlarda üst boydan alınan ağaçların ortalama büyüme değerleri yanında, kızılçam ağaçlarının 1 yaģındaki ibrelerinde azot ve fosfor miktarları da (gr/1 gr kuru ibrede) 5-7 yükselti basamağında daha yüksektir (ġekil 7). Bu durum 5-7 m yükselti basamağının Kızılçamın optimumu olduğunu göstermektedir (Doğal yetiģen ormanlarda). Çünkü bu yükselti basamağından hem yağıģ yüksektir, hem de vejetasyon dönemi içinde yaz kuraklığından dolayı duraklama (büyümede duraklama) süresi daha kısadır. Yukarı çıkıldıkça yağıģ artmaktadır. Ancak sıcaklık azaldığı için Kızılçamın

18 18 optimum yetiģme kuģağındaki ılık ortam Ģartlarında uzaklaģılmaktadır. Boylar da kısalmaktadır (ġekil 7 ile Ģekil 1 ve tablo 1, kesit 1 ve Ģekil 3 ü karģılaģtırınız). Kızılçam ağaçlandırmalarında elde edilen yüksek baģarı ve hızlı boy büyümesi derin toprak iģlemesi, 3x3 m dikim aralığı ve ilk yıllarda uygulanan çapa ile kültür bakımına bağlıdır (Fazla bilgi için bkz. Kantarcı, M.D.-Koparal, S.1984; Kantarcı, M.D.1984 ve 1998). Toprak iģlemesi makina ile yapılmayan, çukur dikimi ile ve sık dikilerek yetiģtirilen kızılçam ağaçlandırmalarında büyüme yavaģ olmuģtur. Doğal ormanlarda kızılçam ağaçları genellikle yangın sonrası geldiği ve çok sık yetiģtiği gibi, derin toprak iģlemesi yapılmadığı, meģcere bakımlarının yeterince yapılamadığı gibi sebeplerle daha yavaģ büyümektedirler SEDĠR KUġAĞINDAKĠ DOĞAL ORMANLARDA SEDĠR AĞAÇLARININ BESLENME / BÜYÜME ĠLĠġKĠLERĠNĠN BAKIYA VE YÜKSELTĠ BASAMAKLARINA GÖRE DEĞĠġĠMĠ Kumluca Orman ĠĢletmesi ile Çamkuyusu AraĢtırma Ormanında (Elmalı) doğal sedir ormanlarında 1982 yılında yaptığımız çalıģma 1985, 1988 yıllarında değerlendirilip yayınlanmıģtır (Elde edilen bulguların son değerlendirmeleri için bkz. Kantarcı, M.D. 25/2).Bu çalıģmada örnek alanlar ve örnek alanlardan alınan örnek ağaçlar siper altında yetiģmemiģ olan üst boydaki sedir ağaçlarıdır. Sedir ağaçları Kumluca Orman ĠĢletmesinin Alakır Vadisine bakan Dibek Ormanında (Beydağları) 12 m yükselti basamağı ile 16 m yükselti basamağında en iyi boylanmayı yapmıģlardır (1 yaģı için). Buna karģılık diğer yükselti basamaklarında sedirlerin 1 yaģında ulaģabildikleri boy daha kısadır (ġekil 8.). Çamkuyusu AraĢtırma Ormanında (Beydağlarının Elmalı tarafı) kuzey bakılı yamaçlarda 12-2 m arasında, güney bakılı yamaçlarda 18-2 m arasında örnek alanlar ve ağaçlar alınmıģtır. Çamkuyusu AraĢtırma Ormanında da sedir ağaçlarının 1 yaģında ulaģtıkları üst boy m (ortalama 12 m) basamağında (Avlan Kuzu Tepe) ve m (ortalama 16 m) basamağında daha fazladır (ġekil 8.). Sedir ağaçlarının 16 m (15-17 m) yükselti basamağında ibrelerindeki azot ve fosfor miktarları da (gr/1 gr kuru ibre) daha fazladır (ġekil 8.). Bu beslenme/büyüme iliģkisi m (ortalama 16 m) yükselti basamağının sedirin optimumu olduğunu göstermektedir (Doğal yetiģen sedir ormanlarında). Sedir ağaçlarının 12 m kuģağında da 1 yaģında ulaģtıkları yüksek boy ilginçtir. Bu yükselti basamağındaki örnek alanlar m arasında (ortalama 12 m) alınmıģtır. Bu yükselti basamağı kızılçam kuģağı ile sedir kuģağının arasında bir geçiģ kuģağıdır. YağıĢı yüksektir (ġekil 1). Sıcaklık değerleri kızılçam için serin, sedir için ılık bir ortamı oluģturmaktadır. Kar örtüsünün daha uzun kalabildiği bakılarda sedir tohumları daha fazla çimlenebilmektedir (soğuk-ıslak katlama isteği). Kar örtüsünün daha kısa süre kalabildiği bakılarda (daha sıcak) kızılçam tohumları daha fazla çimlenebilmektedir. Böylece kızılçam/sedir kuģağı olarak nitelediğimiz bir ara kuģak oluģmuģtur. Bu kuģak Beydağlarının güney bakılı-deniz etkisi alan yamaçlarında kızılçam/sedir kuģağı halindedir. Beydağlarının kuzey bakılı yamaçlarında (Elmalı iģletmesi) m kuģağı Avlan Kuzu Tepenin kuzey bakılı yamaçlarında kızılçamın yer almadığı bir sedir kuģağıdır. Bu sedir kuģağı Avlan Boğazından gelen deniz etkisini yandan, Avlan Gölü üzerinden gelen göl etkisini ise karģıdan (cepheden) almaktadır. Elmalı Ovası nda aynı yükselti basamağı bir don çukuru ve kuģağı olup, ardıç ormanı ile kaplıdır. Bu sebeple Çamkuyusu 12 m yükselti basamağındaki

19 19 sedirlerin boylarının fazla olması üzerinde Avlan Boğaz ile Avlan Gölünün etkisi gözardı edilemez. 5. ĠKLĠM DEĞĠġĠMĠ SÜRECĠNDE BATI AKDENĠZ BÖLÜMÜNDEKĠ GELĠġMELER ĠLE ORMANLARA ETKĠLERĠ ÜZERĠNE DEĞERLENDĠRMELER Dünyadaki iklim değiģimi süreci Türkiye yi de etkilemektedir. Özellikle deniz etkisini alamayan iç bölgelerde iklim değiģikliği bir ısınma/kuraklaģma süreci olarak yaģanmaktadır. Akdeniz Havzasında da bu ısınma/kuraklaģma sürecinin etkili olduğu çeģitli yayınlardan anlaģılmaktadır. Kuzeyde Çatalca Yarımadası ile Kocaeli Yarımadası ndaki meteoroloji istasyonlarının ölçmelerine dayanarak yaptığımız değerlendirme bir ısınma/kuraklaģma etkisinin özellikle Marmara Denizi kıyılarında belirginleģtiğini göstermiģtir (Kantarcı,M.D. 27). Bu ısınma/kuraklaģma süreci Ġzmit Orman ĠĢletmesinde Çamkese Böceği salgınına sebep olmuģ ve geniģ alanlarda Kızılçam, Karaçam, Monteri Çamı (P.radiata) ormanlarının (ağaçlandırma) kuruması ile sonuçlanmıģtır. Hakim deniz rüzgârları altında deniz etkisini alan yerlerde ısınma/kuraklaģma süreci o kadar belirgin değildir. Göller Bölümü için yaptığımız bir çalıģmada göllerin üzerinden gelen rüzgâr etkisi altında kalan meteoroloji istasyonlarında yıllık ortalama sıcaklıkların -,3/-1,1 Cº azaldığı, göllerin etkisini almayan istasyonlarda ise,1-,6 Cº arasında arttığı hesaplanmıģtır (Kantarcı,M.D.28/1). Ġskendurun Körfezi çevresindeki bir çalıģmada ise; yllık ortalama sıcaklıkların soğuk ve kirli hava çökelmesi olan Mersin de 1,5 Cº artmasına karģılık diğer istasyonlarda,2-,4 Cº arttığı hesaplanmıģtır (Kantarcı, M.D.28/2). Batı Akdeniz Bölümünde ortalama sıcaklığın ve yağıģın dönemsel değiģimleri; kıyı istasyonlarından batıdan doğuya doğru Finike, Antalya, Manavgat ve Alanya da, Ġç Bölge istasyonlarından da Korkuteli ve Elmalı olmak üzere 6 meteoroloji istasyonunun ölçmeleri ile incelenmiģtir. Yıllık ortalama sıcaklık ile yağıģlar 197 den önceki dönem, , ve dönemleri olmak üzere 4 dönemde incelenmiģ ve karģılaģtırılmıģtır. Bu dönemlerin ayırtedilmesinde yılları arasında 4 yanardağın patlaması ve 1992 yılı baģında 1. Körfez savaģında Kuveyt petrol kuyularının yakılması sebep olmuģtur. Dört yanardağdan; El Chicon (1982-Meksika), Nevado Delruiz (1982-Kolombiya), Pinatubo (1991-Filipinler) ve Unzen (1991-Güney Japonya) püskürttükleri toz (kül) bulutu ve gazları Stratosfere (1-2 km yükseğe) ulaģtırmıģlardır. Stratosferde 2-3 yıl kalan bu toz ve gazlar dünya ikliminde (Yer yüzünde) genel olarak 1 Cº soğumaya sebep olmuģlardır (Bkz. Kantarcı, M.D. 25/2). Türkiye nin de bu soğumadan etkilendiği dönemlere göre yaptığımız sıcaklık ve yağıģ değerlendirmelerinde farklı değerler halinde ortaya çıkmaktadır. Öte yandan, atmosferdeki CO2 artıģına bağlı olarak, 1994 yılından itibaren belirginleģen sıcaklık artıģları da Akdeniz Havzasındaki ısınma sürecini belirginleģtirmektedir. Ayrıca aylık ortalama sıcaklık ve yağıģlar da bu dönemler arasında karģılaģtırılmıģtır. 5.1.ORTALAMA SICAKLIK DEĞERLERĠNĠN DÖNEMSEL DEĞĠġĠMĠ Yıllık ortalama sıcaklık değerlerinin dönemsel değiģimi ilginç ve etkileyicidir.

20 2 1) Finike de döneminde 18,6 Cº, olan yıllık ortalama sıcaklık, döneminde 18,3 C, döneminde 18,4 Cº ve döneminde 19,4 Cº olarak hesaplanmıģtır (ġekil 9.1.). Ortalama sıcaklık artıģı dönemine göre döneminde,8 Cº tır. 2) Antalya da döneminde 18,7 Cº olan yıllık ortalama sıcaklık, döneminde 18,4 Cº, döneminde 17,7 Cº, döneminde 18,8 Cº olarak hesaplanmıģtır (Tablo 8.1.). Ortalama sıcaklık artıģı dönemine göre döneminde,1 Cº tır. Ancak ortalama sıcaklığın döneminde 17,7 Cº a düģmesi, döneminde 18,8 Cº a çıkması (artıģ 1,1 Cº) ilginçtir (ġekil 1.1.). 3) Manavgat ta döneminde 18,2 Cº olan yıllık ortalama sıcaklık, döneminde 18,4 Cº, döneminde 18,3 Cº ve döneminde 19,1 Cº olarak hesaplanmıģtır (ġekil 11.1.). Ortalama sıcaklık artıģı dönemine göre döneminde,9 Cº tır. Manavgat taki yıllık ortalama sıcaklığın dönemler boyunca artıģı Finike dekine benzemektedir. 4) Alanya da döneminde 18,8 Cº olan yıllık ortalama sıcaklık, döneminde 18,5 Cº, döneminde 18,7 Cº, döneminde 2,3 Cº olarak hesaplanmıģtır (ġekil 12.1).Yıllık ortalama sıcaklık artıģı dönemine göre döneminde1,5 Cº tır. Alanya daki sıcaklık artıģının dönemlere göre geliģimi Finike ve Manavgat takine benzemektedir. 5) Korkuteli de 197 yılı öncesinde sıcaklık ölçülmemiģtir. Yıllık ortalama sıcaklık değerleri; döneminde 12,3 Cº, döneminde 12,3 Cº, döneminde 12,8 Cº hesaplanmıģtır. Son dönemde sıcaklığın,5 Cº arttığı görülmektedir (ġekil 13.1.). 6) Elmalı da döneminde 13.1 Cº olan yıllık ortalama sıcaklık, döneminde 12,7 Cº, döneminde 12,5 Cº ve döneminde 13,2 Cº olarak hesaplanmıģtır (ġekil 14.1.).Elmalı da da Antalya dakine benzer ilginç bir durum vardır. Yıllık ortalama sıcaklık dönemine göre döneminde -,6 Cº azalarak 12,5 Cº ye düģmüģ, döneminde,7 Cº artarak 13,2 Cº ye çıkmıģtır. 7) Yıllık ortalama sıcaklıkların artıģında incelenen meteoroloji istasyonlarının çevresinde beton yapıların artıģının etkisi gözden uzak tutulmamalıdır. Özellikle Alanya meteoroloji istasyonu yüksek beton yapıların (otel vb.) arasında kalmıģtır. Ancak yıllık ortalama sıcakların dönemlere göre değiģimi veya arasındaki artıģ eğrileri incelendiğinde, sadece betonlaģmaya bağlı kalmadığı sonucuna varılmaktadır. Özellikle kıyı istasyonlarında Akdeniz Havzası ndaki ısınmanın etkisi gözden uzak tutulmayacak kadar dikkat çekicidir. 8) Aylık ortalama sıcaklıklardaki artıģlar kıyı istasyonlarında dönemine göre döneminde,8-2,2 Cº arasındadır. Alanya daki artıģın yüksek beton binaların etkisi ile yaz boyunca 1,7-2,2 Cº ye ulaģtığı görülmektedir (ġekil 12.1.). Ancak yaz dönemindeki ısınma ve kuraklaģma belirgindir. Isınma etkisi kıģ aylarında da görülmektedir (Antalya hariç). Isınma etkisi ile yaz mevsimindeki aylarda ortalama sıcaklık artıģı; Elmalı da,6 Cº kadar (ġekil 14.1.) olup, Korkuteli de,5-1,2 Cº kadardır. 5.2.ORTALAMA YAĞIġLARIN DÖNEMSEL DEĞĠġĠMĠ Batı AkdenizBölümünde Ġncelenebilen 6 meteoroloji istasyonunun ölçmelerine göre yıllık ortalama yağıģların dönemsel değiģimi de ilginçtir. Atı Akdeniz Bölümünde 197 yılından önce ölçme yapan istasyonların bir kısmı kapatıldığı için eldeki mevcutlarla çalıģmak zorunda kalınmıģtır.

21 21 1) YağıĢların yıllık ve aylık ortalamaları arasında dönemlere göre dikkat çekici farklar ortaya çıkmaktadır. Kıyı istasyonlarında 197 öncesi dönemine göre döneminde; Finike de 7,2 mm/yıl, Antalya da 232,8 mm/yıl artıģ olmasına karģılık, Manavgat ta 115 mm/yıl, Alanya da 5,2 mm/yıl kadar azalma olmuģtur (ġekil 9.2.,1.2.,11.2., 12.2.). Buna karģılık Korkuteli de 3 mm/yıl, Elmalı da 55,9 mm/yıl azalma hesaplanmıģtır (ġekil ile 14.2.). 2) Finike de, Antalya da, Manavgat ta ve Alanya da 1.,11. ve 12. aylardaki aylık yağıģların 197 öncesi dönemdeki miktarlardan çok fazla olduğu görülmektedir (ġekil 9.2.,1.2., ve ) 3) Günlük en çok yağıģ miktarları (mm/24 saat) 197 öncesi dönem ile dönemi arasında ilginç farklar gözlenmiģtir. Günlük en çok yağıģ miktarlarının özellikle 1., 11. ve 12. aylarda dikkat çekici miktarda arttığı anlaģılmaktadır. Antalya da 5.ayda, Manavgat ta 3., 4. ve 5. aylardaki artıģlar da dikkat çekicidir (ġekil 9.2., 1.2., 11.2.,12.2.). 4) Elmalı ile Korkuteli nde aylık ortalama yağıģların azaldığı görülmektedir (ġekil ile 14.2.). 5) Aylık yağıģlarda ve günlük en çok yağıģ değerlerindeki artıģlar kıyı istasyonlarında özellikle kıģ ve ilkbahar aylarında görülmektedir. Bu yağıģ artıģları kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile Akdeniz üzerinden gelen ılık ve nemli hava kütlelerinin karģılaģmasından oluģan Sıcak çekirdekli siklonların sebep olduğu sağanak yağıģlardan kaynaklanmaktadır. Bu sıcak çekirdekli siklonlar geçmiģ dönemlerde de oluģmaktaydı. Ancak döneminde daha sık oluģmuģlar, daha fazla yağıģlara ve sel baskınlarına sebep olmuģlardır. Sıcak çekirdekli siklonların oluģum sıklığı ve sebep oldukları sağanak yağıģlar Akdeniz Havzası ndaki ısınma ile ilgilidir. 6) Kıyı istasyonlarında yağıģ artıģlarının iklimin nemlenmesi ile ilgisi yoktur. Sağanak yağıģlar sellere sebep olmaktadır. Bu yağıģlar, yıllık yağıģ bilançosundan çıkartılırsa, gerçekte yağıģların artmadığı ama artan yaz sıcaklığı ile ortamın kuraklaģtığı sonucuna varılır. Bu sonuç deniz etkisini alan arazideki (Batı Akdeniz YetiĢme Ortamı Bölgesi) ormanlarımız için önemlidir. 7) Ġç bölgelerde yağıģların artmayıģı ama yaz aylarındaki sıcaklığın artması tipik bir ısınma/kuraklaģma sürecini iģaret etmektedir. Deniz etkisini alamayan iç bölgelerde ve özellikle sedir ormanlarındaki kurumalar bu ısınma / kuraklaģma sürecinin sonucudur. 6. BATI AKDENĠZ BÖLÜMÜNDE ORMANCILIK SORUNLARI Türkiye Ormancılığının bazı sorunları bir bütün gibi görünür. Bu sorunların bazılarını da coğrafya bölgelerine göre birbirinden ayırıp değerlendirmek, bölgesel ekolojik özelliklerden dolayı, gereklidir. Aksi halde Akdeniz Bölgesindeki Kızılçam ormanlarının sorunlarını, Karadeniz Bölgesindeki kayın, göknar, ladin ormanlarının sorunları ile karıģtırmak gibi uygunsuz bir durum ortaya çıkar. Nitekim, Kızılçam ormanlarının gençleģtirilmesi ve ağaçlandırılması konusunda 196 lı yıllarda, bu ağaç türünü karaçama benzeterek uygulamalar yapılmıģtır. Bu anlayıģ 198 li yılların baģına kadar akademik ortamda devam etmiģtir. Kızılçam da gençleģtirme ve ağaçlandırma yöntemleri; meslektaģlarımızın 197 li yıllardaki baģarılı çalıģmaları, 198 li yıllarda ölçülüp, değerlendirilerek geliģtirilmiģtir. Sedir ormanlarında Mehmet Yalçıner tarafından baģlatılmıģ olan öncü yangın kültürü ile gençleģtirme çalıģmaları meslekdaģlarımız tarafından devam ettirilmiģtir. Bu yangın kültürü ile gençleģtirme çalıģmalarını geliģtirmek üzere 198 li yıllarda meslektaģlarımız ile baģlattığımız uygulamalar ve araģtırmalar baģarı ile sonuçlanmıģtır. Sedir ormanlarımızda daha önce yapılmıģ araģtırmalara ek olarak yürüttüğümüz ekoloji çalıģmaları da 198 li yıllarda baģlatılmıģtır. Ormancılık mesleğindeki bu baģarılı uygulama ve araģtırma çalıģmalarında sağlanan birikim sayesinde, arasında Türkiye de bir Akdeniz

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

GROWTH RELATIONSHIPS OF PINUS SILVESTRIS FOR AFFORESTATIONS OF DERBENT (MOR BEL)- HASAN MOUNTAIN (YENIPINAR)

GROWTH RELATIONSHIPS OF PINUS SILVESTRIS FOR AFFORESTATIONS OF DERBENT (MOR BEL)- HASAN MOUNTAIN (YENIPINAR) [ DERBENT (MOR BEL) VE HASAN DAĞI (YENĠPINAR) AĞAÇLANDIRMALARINDA SARIÇAMIN BÜYÜME ĠLĠġKĠLERĠ M. Doğan Kantarcı M. BarıĢ Uzun Bayram Kaçar İst. Üni. Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd (EM). E.Mail

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ. Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd.

YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ. Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. HARİTA 1. İSKENDERUN KÖRFEZİ VE YAKIN ÇEVRESİ VE HAVA KÜTLELERİNİN DOLAŞIMI DENİZ VE

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Ömer Lütfi Şen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Mercator-İPM Araştırma Programı & Katkıda bulunanlar: Ozan Mert Göktürk Deniz Bozkurt Berna

Detaylı

COĞRAFYA BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

COĞRAFYA BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ COĞRAFYA 2010 BÖLGELER COĞRAFYASI AKDENİZ BÖLGESİ AKDENİZ BÖLGESİNİN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ Toros dağları 3.jeolojik zamanda Alp Orojenezinin etkisiyle oluşmuştur. Toros dağları kıyı boyunca denize paralel

Detaylı

by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994

by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994 A PROBABILISTIC ASSESSMENT OF THE SEISMIC HAZARD IN THE CAUCASUS IN TERMS OF SPECTRAL VALUES by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994 Submitted to Kandilli Observatory and Earthquake Research

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET Bu çalışmada, Karaali Köyü nün fiziki, beşeri, ekonomik coğrafya özellikleri ve coğrafi yapısının orada yaşayan insanlarla olan etkileşimi incelenmiştir.

Detaylı

Dr. Nihal ÖZEL Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Bölüm Başmühendisi

Dr. Nihal ÖZEL Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Bölüm Başmühendisi ÖZGEÇMİŞ Dr. Nihal ÖZEL Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Bölüm Başmühendisi Batı Karadeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Pk:83 14001 Bolu; Türkiye Telefon: 90-374-2703562 Cep : 0 506 337 75 80

Detaylı

TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR. Vegetation period and rainfalls during in this time in Trakya (Thrace)

TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR. Vegetation period and rainfalls during in this time in Trakya (Thrace) Ocak 2010 Cilt:18 No:1 Kastamonu Eğitim Dergisi 227-232 TRAKYA DA VEJETASYON DEVRESİ VE BU DEVREDEKİ YAĞIŞLAR Özet Duran AYDINÖZÜ Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Kastamonu

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics 1 Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics Average Altitude: 1132 meter 62.5% of the country has slope more than 15% 29% of the country is mid-high mountainous

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı,

6. Seçilmiş 24 erkek tipte ağacın büyüme biçimi, ağacın büyüme gücü (cm), çiçeklenmenin çakışma süresi, bir salkımdaki çiçek tozu üretim miktarı, ÖZET Bu çalışmada, Ceylanpınar Tarım İşletmesi'nde bulunan antepfıstığı parsellerinde yer alan bazı erkek tiplerin morfolojik ve biyolojik özelikleri araştırılmıştır. Çalışma, 1995 ve 1996 yıllarında hem

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

Doğu Akdeniz Bölgesinde Endüstriyel Plantasyonlar İçin Mekânsal Uygunluk Analizi

Doğu Akdeniz Bölgesinde Endüstriyel Plantasyonlar İçin Mekânsal Uygunluk Analizi Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi 6 (Özel Sayı ): -7, 0 Araştırma Makalesi Doğu Akdeniz Bölgesinde Endüstriyel Plantasyonlar İçin Mekânsal Uygunluk Analizi Celalettin DURAN * *Kastamonu Üniversitesi, Fen

Detaylı

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROLU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ Hanifi AVCI Genel Müdür ġubat-2011 SEL AFETĠNĠN SEBEBĠ

Detaylı

ISBN: 978-975-00331-0-0

ISBN: 978-975-00331-0-0 ISBN: 978-975-00331-0-0 İSKENDERUN VE MERSİN KÖRFEZLERİNİN ÇEVRESİNDEKİ DAĞLIK ARAZİDE EKOLOJİK İLİŞKİLER İLE HAVA KİRLİLİĞİNİN YAYILMASI VE ETKİLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Prof. Dr. M. Doğan Kantarcı*)

Detaylı

The Bioclimatologic Features of Turkish Spa Resorts

The Bioclimatologic Features of Turkish Spa Resorts The Bioclimatologic Features of Turkish Spa Resorts Prof Dr Hatice GÜRDAL Istanbul University, Istanbul Medical Faculty Medical Ecology and Hydroclimatology Department Spa treatment is performed as a complex

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

ĠÇ ANADOLU DA ORTALAMA SICAKLIK VE YAĞIġ DEĞERLERĠNDEKĠ DÖNEMSEL DEĞĠġĠMLERĠN EKOLOJĠK DEĞERLENDĠRMESĠ. Prof. Dr. M.

ĠÇ ANADOLU DA ORTALAMA SICAKLIK VE YAĞIġ DEĞERLERĠNDEKĠ DÖNEMSEL DEĞĠġĠMLERĠN EKOLOJĠK DEĞERLENDĠRMESĠ. Prof. Dr. M. ĠÇ ANADOLU DA ORTALAMA SICAKLIK VE YAĞIġ DEĞERLERĠNDEKĠ DÖNEMSEL DEĞĠġĠMLERĠN EKOLOJĠK DEĞERLENDĠRMESĠ Prof. Dr. M. Doğan Kantarcı İst. Üni. Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. (EM) - Bahçeköy/İstanbul

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ

KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 17, Eylül 2015, s. 416-428 KÜTAHYA NIN İKLİMSEL ÖZELLİKLERİ Özet İsmail KARBUZ 1 İnceleme sahası; Ege Bölgesinin, İç Batı Anadolu bölümü nde yer alır.

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

Silvikült Temel Esasları 7. Klasör

Silvikült Temel Esasları 7. Klasör Silvikült ltürün Temel Esasları 7. Klasör Prof. Dr. Musa GENÇ SDÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Isparta musagenc@sdu.edu.tr http://kisisel.sdu.edu.tr/akademik/musagenc Dikkat!.. 5846 Sayılı

Detaylı

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 Kahramanmaraş Yöresinde Kızılçamlarda (Pinus brutia Ten.) Çam Keseböceği, Thaumetopoea pityocampa (Schiff.)

Detaylı

TUZ GÖLÜ ÇEVRESĠNDEKĠ DÜZ ARAZĠDE FARKLI ÖZELLĠKTEKĠ YÜZEYLERĠN SICAKLIK DEĞERLERĠNĠN UYDU VERĠLERĠ VE YER ÖLÇMELERĠ ĠLE BELĠRLENMESĠ

TUZ GÖLÜ ÇEVRESĠNDEKĠ DÜZ ARAZĠDE FARKLI ÖZELLĠKTEKĠ YÜZEYLERĠN SICAKLIK DEĞERLERĠNĠN UYDU VERĠLERĠ VE YER ÖLÇMELERĠ ĠLE BELĠRLENMESĠ Türkiye Ulusal Fotogrametri Ve Uzaktan Algılama Birliği IV. Sempozyumu, 5-7 Haziran 2007 Ġstanbul Teknik Üniversitesi (CD deki BĠLDĠRĠ Nu. 160) TUZ GÖLÜ ÇEVRESĠNDEKĠ DÜZ ARAZĠDE FARKLI ÖZELLĠKTEKĠ YÜZEYLERĠN

Detaylı

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece INDUSTRIAL POLLUTION Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece Problem: Sorun North: Kuzey Endüstriyel kirlilik yalnızca

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

1995-2000 Döneminde İzmir e Yönelik Göçler

1995-2000 Döneminde İzmir e Yönelik Göçler Sayı 52: 9-16, İstanbul Basılı ISSN 1302-5856 Elektronik ISSN 1308-9773 1995-2000 Döneminde İzmir e Yönelik Göçler Internal Migrations to İzmir (1995-2000) Şevket IŞIK GeliĢ/Received : 07.01.2009 Kabul/Accepted

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði

Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði Ekoloji 13, 52, 1-6 2004 Ali Kýlýç ÖZBEK Devlet Su Ýþleri 8. Bölge Müdürlüðü 25100, ERZURUM Taþkýn ÖZTAÞ Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak

Detaylı

HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI

HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI Doktora Tezi Selda Bulut Tez Danışmanı Prof.Dr.Korkmaz Alemdar Ankara-2007

Detaylı

ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ

ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ ASLĠ AĞAÇ TÜRLERĠMĠZ İBRELİ VE YAPRAKLI ORMAN ALANLARI Ġbreli ormanlar 61% Yapraklı Ormanlar 39% ĠBRELĠ= GYMNOSPERMAE (AÇIK TOHUMLULAR)= 13 220 721 Ha YAPRAKLI = ANGİOSPERMAE (KAPALI TOHUMLULAR)=8 447

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi T.C. EHET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi ÖĞRETİ YILI : 2015 / 2016 PROGRAI : COĞRAFYA Dersin (adı,teorik,uygulama,kredisi, toplam ve AKT değişikliklerinde; dersin kodu "15" ile başlayacak,

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR ANABİLİM DALI ADI SOYADI DANIŞMANI TARİHİ :TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI : Yasemin YABUZ : Yrd. Doç. Dr. Abdullah ŞENGÜL : 16.06.2003 (1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR Kökeni Antik Yunan

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 Climate - İklim Geniş sahalarda uzun yıllar hava şartlarının ortalamalarıdır. Hava durumu, anlık hava şartlarını

Detaylı

Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia. Otto Jastrow (Tallinn)

Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia. Otto Jastrow (Tallinn) Türk Dilleri Araştırmaları, 21.1 (2011): 83-94 Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia Otto Jastrow (Tallinn) Özet: Anadolu Arapçası, ayrı lehçeler (Sprachinseln) biçiminde ortaya

Detaylı

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I P E P 1 0 1 _ H 0 5 C u p r e s s u s s e m p e r v i r e n s ( A d i s e r v i - A k d e n i z s e r v i s i ) C u p r e s s u s a r i z o n i c a ( A r i z o n

Detaylı

ORGANIC FARMING IN TURKEY

ORGANIC FARMING IN TURKEY Republic of Turkey Ministry of Food Agriculture and Livestock General Directorate of Plant Production ORGANIC FARMING IN TURKEY By Vildan KARAARSLAN Head of Department Agronomist and Food Science Expert

Detaylı

2 www.koyuncumetal.com

2 www.koyuncumetal.com 2 www.koyuncumetal.com KURUMSAL Şirketimizin temelleri konya da 1990 yılında Abdurrahman KOYUNCU tarafından küçük bir atölyede sac alım-satım ve kesim-büküm hizmeti ile başlamıştır. Müşteri ihtiyaçlarına

Detaylı

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM

Detaylı

CBS KULLANARAK KEMALPAŞA DAĞI'NDAKİ ORMAN YANGIN GÖZETLEME KULELERİNİN GÖRÜNÜRLÜK ANALİZLERİNİN YAPILMASI VE ALTERNATİF GÖZLEM NOKTALARININ SAPTANMASI

CBS KULLANARAK KEMALPAŞA DAĞI'NDAKİ ORMAN YANGIN GÖZETLEME KULELERİNİN GÖRÜNÜRLÜK ANALİZLERİNİN YAPILMASI VE ALTERNATİF GÖZLEM NOKTALARININ SAPTANMASI CBS KULLANARAK KEMALPAŞA DAĞI'NDAKİ ORMAN YANGIN GÖZETLEME KULELERİNİN GÖRÜNÜRLÜK ANALİZLERİNİN YAPILMASI VE ALTERNATİF GÖZLEM NOKTALARININ SAPTANMASI VISIBILITY ANALYSES FOR OBSERVATION FIRE TOWERS IN

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 Hava Kütleleri Hava kütlesi özellikle sıcaklık ve nem bakımından iyi belirmiş fiziksel özelliklere sahip olan ve bu

Detaylı

ANTALYA NIN GÜNLÜK YAĞIŞ ÖZELLİKLERİ VE ŞİDDETLİ YAĞIŞLARIN DOĞAL AFETLER ÜZERİNE ETKİSİ

ANTALYA NIN GÜNLÜK YAĞIŞ ÖZELLİKLERİ VE ŞİDDETLİ YAĞIŞLARIN DOĞAL AFETLER ÜZERİNE ETKİSİ ANTALYA NIN GÜNLÜK YAĞIŞ ÖZELLİKLERİ VE ŞİDDETLİ YAĞIŞLARIN DOĞAL AFETLER ÜZERİNE ETKİSİ Daily Rainfall Characteristics of Antalya and Heavy Rainfall s Influence on Natural Disasters Fatma KAFALI YILMAZ

Detaylı

F. Can ACAR Müdür Yardımcısı, F. Can ACAR ın Özgeçmişi

F. Can ACAR Müdür Yardımcısı, F. Can ACAR ın Özgeçmişi F. Can ACAR Müdür Yardımcısı, F. Can ACAR ın Özgeçmişi 10/10/1960 tarihinde Edremit te doğdu. İlk öğrenimini 1971 yılında Eskişehir Murat Atılgan İlkokulu nda, orta öğrenimimi 1974 yılında Diyarbakır Orta

Detaylı

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

HEKTAŞ TİCARET T.A.Ş. Sayfa No: 1 SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 1. Raporun Dönemi 01.01.2012-30.09.2012 2. Ortaklığın Unvanı HektaĢ Ticaret T.A.ġ. 3. Yönetim ve Denetleme Kurulu Üyeleri Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereğince ġirketimiz Ana

Detaylı

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY Monthly Magnetic Bulletin May 2015 BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeomanyetizma/ Magnetic Results from İznik

Detaylı

Archived at http://orgprints.org/22084

Archived at http://orgprints.org/22084 DOĞU KARADENİZ BÖLGESİ NDE ORGANİK BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ İMKÂNLARININ ARAŞTIRILMASI Yahya ÇAVDAR 1, Serkan SERDAR 1, İlhan AYDIN 1, Muharrem AKSUNGUR 1, Eyüp ÇAKMAK 1, Ali ALKAN 1, Bayram ZENGİN 1, Dr.

Detaylı

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 2 Sayı:3 Yıl: 1999

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 2 Sayı:3 Yıl: 1999 Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 2 Sayı:3 Yıl: 1999 TRABZON VE ÇEVRESİNDE SİSLİ GÜNLER Yrd.Doç.Dr. Yunus KARADENİZ* ÖZET Bu çalışma, Trabzon çevresinde sisli günler sayısının

Detaylı

Aksi durumda yabacı bir bölgeden getirilen ırk/ırklar o yöreye uyum sağlamış yerel ırklarla polen alışverişine giriştiklerinde genetik tabanda

Aksi durumda yabacı bir bölgeden getirilen ırk/ırklar o yöreye uyum sağlamış yerel ırklarla polen alışverişine giriştiklerinde genetik tabanda Ağaçlandırma çalışmalarına temel oluşturacak tohum sağlanmasını emniyetli hale getirebilmek için yerel ırklardan elde edilen tohum kullanılması doğru bir yaklaşımdır. Aynı türde de olsa orijin denemeleri

Detaylı

Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement

Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement TURKISH Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement Female 1: Bebeğim yakında doğacağı için bütçemi gözden geçirmeliyim. Duyduğuma göre, hükümet tarafından verilen Baby Bonus ödeneği yürürlükten kaldırıldı.

Detaylı

Arýza Giderme. Troubleshooting

Arýza Giderme. Troubleshooting Arýza Giderme Sorun Olasý Nedenler Giriþ Gerilimi düþük hata mesajý Þebeke giriþ gerilimi alt seviyenin altýnda geliyor Þebeke giriþ gerilimi tehlikeli derecede Yüksek geliyor Regülatör kontrol kartý hatasý

Detaylı

TECHNICAL WIND RESOURCE CAPACITY of TURKEY (1/2)

TECHNICAL WIND RESOURCE CAPACITY of TURKEY (1/2) TECHNICAL WIND RESOURCE CAPACITY of TURKEY (1/2) TECHNICAL WIND RESOURCE CAPACITY of TURKEY (2/2) «REPA» WIND ATLAS prepared by General Directorate of Renewable Energy (former EIE) indicates wind resource

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ List of Graphics

GRAFİK LİSTESİ List of Graphics GRAFİK LİSTESİ List of Graphics Grafik Sayfa Page Graphic 1.1 Ya grubuna göre özürlü nüfus oranı 7 1.1 The proportion of disabled population by age group 1.2 Ya grubuna göre süre en hastalı a sahip olan

Detaylı

TÜRKİYE DE YUKARI HAVZA REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI

TÜRKİYE DE YUKARI HAVZA REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI T.C. ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇÖLLEġME ve EROZYONLA MÜCADELE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE YUKARI HAVZA REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI Hanifi AVCI Genel Müdür Mart-2013 HAVZA TANIMI Bir akarsu tarafından

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü

a, ı ı o, u u e, i i ö, ü ü Possessive Endings In English, the possession of an object is described by adding an s at the end of the possessor word separated by an apostrophe. If we are talking about a pen belonging to Hakan we would

Detaylı

Burdur Yöresi Orman İşletmeciliğinin Temel Özellikleri, Sorunları ve Çözüm Önerileri

Burdur Yöresi Orman İşletmeciliğinin Temel Özellikleri, Sorunları ve Çözüm Önerileri MAKÜ FEBED ISSN Online: 1309-2243 http://febed.mehmetakif.edu.tr Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3 (1): 53-59 (2012) Derleme Makale / Review Article Burdur Yöresi Orman İşletmeciliğinin

Detaylı

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../..

Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../.. Ege Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Kontrol Sistemleri II Dersi Grup Adı: Sıvı Seviye Kontrol Deneyi.../../2015 KP Pompa akış sabiti 3.3 cm3/s/v DO1 Çıkış-1 in ağız çapı 0.635 cm DO2

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

Dr. Saime BAŞARAN 10.12.1969 ANTALYA. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Orman Fakültesi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi 1994

Dr. Saime BAŞARAN 10.12.1969 ANTALYA. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Orman Fakültesi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi 1994 GENEL BİLGİLER Doğum Tarihi, Yeri Yazışma Adresi Çalıştığı Yer, İş Adresi Telefon : 345 04 38 Faks : 345 04 50 E-mail : basaransaime@hotmail.com Dr. Saime BAŞARAN 10.12.1969 ANTALYA Enstitüsü Müdürlüğü,

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

TÜRKİYE DE ORMAN YANGINLARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

TÜRKİYE DE ORMAN YANGINLARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Forest Fires and Measures to be Taken in Turkey TÜRKİYE DE ORMAN YANGINLARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Prof. Dr. Hayati DOĞANAY * Yrd.Doç. Dr. Serkan DOĞANAY ** Özet En önemli doğal kaynaklarımızdan

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Nesrin ilgin:sablon 02.01.2013 14:49 Page 27 Periyodik Sınır Şartlarına Maruz Kalan Çok Katmanlı Duvarlarda Sıcaklık Dağılımının ANSYS'de Analizi Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, çok

Detaylı

ANMED. ANADOLU AKDENİZİ Arkeoloji Haberleri 2013-11. News of Archaeology from ANATOLIA S MEDITERRANEAN AREAS. (Ayrıbasım/Offprint)

ANMED. ANADOLU AKDENİZİ Arkeoloji Haberleri 2013-11. News of Archaeology from ANATOLIA S MEDITERRANEAN AREAS. (Ayrıbasım/Offprint) ANMED ANADOLU AKDENİZİ Arkeoloji Haberleri 2013-11 News of Archaeology from ANATOLIA S MEDITERRANEAN AREAS (Ayrıbasım/Offprint) Suna - İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü Suna & İnan Kıraç

Detaylı

Delta Pulse 3 Montaj ve Çalıstırma Kılavuzu. www.teknolojiekibi.com

Delta Pulse 3 Montaj ve Çalıstırma Kılavuzu. www.teknolojiekibi.com Delta Pulse 3 Montaj ve Çalıstırma Kılavuzu http:/// Bu kılavuz, montajı eksiksiz olarak yapılmış devrenin kontrolü ve çalıştırılması içindir. İçeriğinde montajı tamamlanmış devrede çalıştırma öncesinde

Detaylı

(2010)(Soykan, A., Sönmez, S., Cürebal, İ. ile birlikte). Edremit in Anıtsal ve Korunmaya Değer Ağaçları. Karakutu Yayınları. ISBN: 978-6051-200-06-4

(2010)(Soykan, A., Sönmez, S., Cürebal, İ. ile birlikte). Edremit in Anıtsal ve Korunmaya Değer Ağaçları. Karakutu Yayınları. ISBN: 978-6051-200-06-4 (2010) Biyocoğrafya (2.Basım). MKM Yayıncılık, ISBN 978-605 5911-21-8 Bitki ve Hayvanların yeryüzünde dağılışı ve bu dağılışa etki eden coğrafi faktörlerle birlikte alan bir çalışmadır. Canlıların ekosistem

Detaylı

Türkiye Agrega Sektör Raporu Özgür Öztürk*, Melih Çelikkol*, Mesut Erkan* Turkish Sector Report Unfortunately no inventory that would define the aggregate sector in Turkey has been made to this date. Therefore

Detaylı

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA HALK EĞİTİMİ MERKEZİ BAĞIMSIZ YAŞAM İÇİN YENİ YAKLAŞIMLAR ADLI GRUNDTVIG PROJEMİZ İN DÖNEM SONU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI ALANYA PUBLIC EDUCATION CENTRE S FINAL INFORMATIVE MEETING OF THE GRUNDTVIG

Detaylı

Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi ÖZET

Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi ÖZET Ergene Havzası nda Yağış ve Yeraltısuyu Seviye Verilerinin Değerlendirilmesi Nurettin PELEN 1, Merve İŞLEK 2, Nuriye AYDIN 3 Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü, Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları

Detaylı

Present continous tense

Present continous tense Present continous tense This tense is mainly used for talking about what is happening now. In English, the verb would be changed by adding the suffix ing, and using it in conjunction with the correct form

Detaylı

Kamuran Özlem Sarnıç (Sanatta Yeterlik Tezi)

Kamuran Özlem Sarnıç (Sanatta Yeterlik Tezi) OPTİK YANILSAMA ve SERAMİK SANATINDA KULLANIMI-UYGULAMALARI Kamuran Özlem Sarnıç (Sanatta Yeterlik Tezi) Eskişehir, Ağustos 2011 OPTİK YANILSAMA ve SERAMİK SANATINDA KULLANIMI- UYGULAMALARI Kamuran Özlem

Detaylı

Prof. Dr. M. DOĞAN KANTARCI NIN YAYINLARI VE BİLİMSEL ÇALIŞMALARI. (1.1.2006 dan sonraki yayınlar)

Prof. Dr. M. DOĞAN KANTARCI NIN YAYINLARI VE BİLİMSEL ÇALIŞMALARI. (1.1.2006 dan sonraki yayınlar) 1 Prof. Dr. M. DOĞAN KANTARCI NIN YAYINLARI VE BİLİMSEL ÇALIŞMALARI (1.1.2006 dan sonraki yayınlar) M. DOĞAN KANTARCI YAYINLAR (2006 VE SONRASI) SAYI TOPLAM SAYFA 1. YURT İÇİ YAYINLAR 1.1. YURT İÇİ KİTAPLAR

Detaylı

BANT KONVEYÖR (BKV MODEL)

BANT KONVEYÖR (BKV MODEL) BANT KONVEYÖR (BKV MODEL) MYSİLO Bant konveyörü ürünlerinizin yatay ve eğimli olarak daha güvenli ve hassas bir şekilde taşınmasını sağlar. BKV Model Bant Konveyör değişik kapasitelerde çalışabilmesi için

Detaylı

KÖPRÜ ÇAYI HAVZASI NIN İKLİMİ ( Climate of the Köprü Creek Basin)

KÖPRÜ ÇAYI HAVZASI NIN İKLİMİ ( Climate of the Köprü Creek Basin) MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 69-107 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com KÖPRÜ ÇAYI HAVZASI NIN İKLİMİ ( Climate of the Köprü Creek Basin) Dr. Mustafa

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi-İstanbul Medeniyet Üniversitesi : 15.09.2011-27.04.2012 Araştırma Görevlisi-İstanbul Teknik Üniversitesi : 27.04.

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi-İstanbul Medeniyet Üniversitesi : 15.09.2011-27.04.2012 Araştırma Görevlisi-İstanbul Teknik Üniversitesi : 27.04. 1 ÖZGEÇMİŞ GENEL DÜZENLEME TARİHİ : 27.11.2015 ADI SOYADI : Evren ÖZGÜR DOĞUM TARİHİ : 01.04.1987 E-POSTA : ozgurev@itu.edu.tr EĞİTİM MEZUNİYET TARİHİ DERECE ÜNİVERSİTE-FAKÜLTE-BÖLÜM/ANABİLİM DALI 30.06.2010

Detaylı

2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI

2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI 2012 TEMMUZ AYINDA YAŞANAN SICAK HAVA DALGASI Erdoğan BÖLÜK, Alper AKÇAKAYA, Hüseyin ARABACI Meteoroloji Genel Müdürlüğü Ankara, eboluk@mgm.gov.tr,aakcakaya@mgm.gov.tr, harabaci@mgm.gov.tr ÖZET NOAA nın

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ Elif ERDOĞAN Yüksek Lisans Tezi Çorum 2013 DÜNYA DA VE TÜRKİYE

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi

2009 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 29 Yılı İklim Verilerinin Değerlendirmesi Zirai Meteoroloji ve İklim Rasatları Dairesi Başkanlığı Ocak 21, ANKARA Özet 29 yılı sıcaklıkları normallerinin,9 C üzerinde

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2008/2 Sayý 99 www.hkmo.org.tr Türkiye de Kentsel Teknik Altyapý Tesisleri Uygulamalarýnda Koordinasyonun Önemi ve Altyapý Koordinasyon Merkezleri

Detaylı

TÜRKİYE DE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN BÜTÜNSEL RESMİ

TÜRKİYE DE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN BÜTÜNSEL RESMİ TÜRKİYE DE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN BÜTÜNSEL RESMİ Ömer Lütfi ŞEN Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Teknik Üniversitesi Maslak, İstanbul ve Sabancı Üniversitesi, İstanbul Politikalar Merkezi, Mercator-İPM

Detaylı

Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ Bartın Orman Fakültesi, BARTIN

Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ Bartın Orman Fakültesi, BARTIN ZONGULDAK ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ULUDAĞ GÖKNARI-SARIÇAM-DOĞU KAYINI KARIŞIK MEŞCERELERİNİN VERİM GÜCÜ İLE BAZI FİZYOGRAFİK VE EDAFİK FAKTÖRLER ARASINDAKİ İKİLİ İLİŞKİLER Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA ZKÜ

Detaylı

Republic of Turkey Ministry of Finance General Directorate of National Immovables Performance Agreement

Republic of Turkey Ministry of Finance General Directorate of National Immovables Performance Agreement Republic of Turkey Ministry of Finance General Directorate of National Immovables Performance Agreement Presentation Plan Possible Amendments Strategic Policies Performance Targets Activities Operational

Detaylı