ANKARA ORAN SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNE BAĞLI İLKÖĞRETİM OKULLARINDA ÇALIŞAN KADIN ÖĞRETMENLERDE OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİNİN BOYUTUNUN SAPTANMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ORAN SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNE BAĞLI İLKÖĞRETİM OKULLARINDA ÇALIŞAN KADIN ÖĞRETMENLERDE OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİNİN BOYUTUNUN SAPTANMASI"

Transkript

1 ANKARA ORAN SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNE BAĞLI İLKÖĞRETİM OKULLARINDA ÇALIŞAN KADIN ÖĞRETMENLERDE OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİNİN BOYUTUNUN SAPTANMASI Dr. Sabahat TEZCAN Dr. K. Hakan ALTINTAŞ Int. Dr. Yeşim AYDIN Int. Dr. İrem ÇIKRIKÇI Int. Dr. Burcu B. DOĞU Int. Dr. Güliz ERDEM Int. Dr. Ebru KUTSAL GİRİŞ Osteoporoz metabolik kemik hastalıklarının en sık görülen şekli olup, kemiğin mineral ve matriksinde birbirine paralel bir azalma ile karakterizedir 1. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından dünyadaki 50 yaş üzeri postmenopozal kadınların %30'unun osteoporoz tanımı içine girdiği ve oluşabilecek kırıklar için çok belirgin artmış risk taşıdıkları bildirilmiştir 1. Osteoporoz belirgin kemik kaybı oluşmadan teşhis edilebilirse önlenebilir bir hastalıktır. Günümüzde etkin tedavisi ve korunma yolları belirlenmiştir. Riskler belirlenip, tıbbi veya davranışsal risk etkenleri kontrol altına alınırsa, akut ve kronik dönem sorunları, ayrıca osteporoza bağlı gelişebilecek sakatlıklar engellenebilmektedir. Günümüzde gelişmiş ülkeler hastalıkları önlemeye ve erken tanı koyulmasına yönelik çalışmalara önemli miktarlarda kaynak ayırmakta ve daha etkin önleyici ve tanı koydurucu yöntemler geliştirmeyi amaçlayan projeleri desteklemektedirler. Asya kökenli beyaz ırktan olan Türk kadınlarının osteoporoz risk faktörlerinden birkaçını birarada taşıdıkları gözlenmektedir. Yüksek doğurganlık hızı, az bedensel aktivite, kalsiyumdan fakir beslenme alışkanlığı, sigara ve kahve tüketiminin yaygınlığı, vitamin D eksikliği sık rastlanılan risk faktörlerindendir2,3. Osteoporozun erken tanısı ve koruyucu tedavisi mümkün, kırık ve kırığa bağlı önemli komplikasyonları olan yaygın bir hastalık olması ve Türk kadınlarının bir çok risk faktörünü beraber taşımaları sebebiyle Türkiye'de önemli bir halk sağlığı sorunu olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle Oran Sağlık Ocağı Bölgesi'ne bağlı ilköğretim okullarında görev yapan kadın öğretmenler arasında osteoporoz risk faktörlerini saptama araştırmasının yapılmasına karar verilmiştir. MATERYAL VE METOD Oran Sağlık Ocağı Bölgesi ilköğretim okullarında görev yapan kadın öğretmenler arasında; 1. Bazı sosyodemografik özelliklerin belirlenmesi (yaş, medeni hal, eğitim durumu, evlenme yaşı, eğinin eğitim durumu ve mesleği, gelir dızeyi, doğurganlık öyküsü), 2. Osteoporoz ile ilgili olduğu düşünülen risk faktörleri ile sağlık ile ilgili bazı davranış ve alışkanlıkların (yaş, doğurganlık öyküsü, emzirme süresi, kalsiyumdan zengin gıda tüketim alışkanlıkları, çay, kahve, kafein içeren ürünlerin tüketimi, sigara, alkol tüketim alışkanlıkları, spor yapma alışkanlıkları, düşük beden ağırlığı, sağlık durumları (geçirilen hastalıklar ve ameliyatlar, kullanılan ilaçlar), sağlık kurumlarını kullanma alışkanlıkları kombine oral kontraseptif kullanımı, erken menapoz, premenopozal ooferektomi) saptanması, 3. Bu konuda öneriler geliştirmek, 4. Osteoporozun yaygınlığına, risk faktörlerinin kontrol altına alınması ile önlebilir bir hastalık olduğuna, erken tanı ve tedavinin ileride karyılayılabilecek komplikasyonları önlemekte etkin olduğuna dikkat çekerek, kadınlarda osteoporoza yönellik tarama çalışmalarının artmasını sağlamak,

2 5. Konu ile ilgili ilerde yapılacak çalışmalar için bir kaynak oluşturmak amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Oran sağlık ocağı bölgesi'ndeki ilköğretim okulları araştırma yerini oluşturmuştur (Tablo 1). Araştırmada bir örneklem seçilmemesi, evrenin tümünün (254 kadın öğretmen) çalışmaya dahil edilmesi planlanmıştır, ancak kadın öğretmenlerin %67'sine (170 kadın öğretmen) ulaşılabilmiştir. Araştırma tanımlayıcı tipte epidemiyolojik bir araştırmadır. Araştırmanın değişkenleri aşağıda verilmiştir: 1. Tanıtım ile ilgili değişkenler: Yaş, öğrenim durumu, medeni durumu Doğurganlık öyküsü ile ilgili değişkenler: Çocuk sayısı, gebelik sayısı, doğum sayısı... Tablo 1: İlköğretim Okullarında Görev Yapan Kadın Öğretmenlerin Sayıları ve Araştırmaya Katılma Durumları (Ankara Oran Sağlık Ocağı Bölgesi, Nisan 1999) Okulun Adı Toplam Kadın Araştırmaya Katılan Araştırmaya Öğretmen Sayısı Öğretmen Sayısı Öğretmenlerin Yüzdesi Akşemşettin İ.O Başkent İ.O Kıymet Necip İ.O Oran İ.O Özel Sevgi İ.O Rauf Orbay İ.O Süleyman Uyar İ.O Yüce İ.O Toplam Katılan 3. İşi ile ilgili değişkenler: Branşı, ders saati, çalıştığı okul Beslenme durumu ile ilgili değişkenler: Kilo, boy, öğün sayısı.. 5. Alışkanlıklar ile ilgili değişkenler: Kalsiyumdan zengin besin tüketimi, sigara kullanımı, kafein içeren gıdaların tüketimi Fizik aktivite ile ilgili değişkenler: Hangi sıklıkla spor yaptığı, hangi sporu yaptığı, 7. Hastalıklar ile ilgili değişkenler: Hastalığı, uzun süreli yatak istrahati Kullanılan ilaçlar ile ilgili değişkenler: Kullandığı ilaç, ne kadar süre kullandığı, oral kontraseptif kullanımı Kazalar ile ilgili değişkenler: Sık düşme, kırık öyküsü, ailede kırık öyküsü Adet düzeni ile ilgili değişkenler: ilk adet yaşı, adet düzeni, menapoz yaşı... Çalışmada 71 soruluk anket formu kullanılmıştır. Öndeneme için farklı ilköğretim okullarında görev yapan 9 kadın öğretmene gözlem altında anket uygulanmıştır. Anketin yanıtlanması ortalama 20 dakika sürmüştür. Veriler gözlem altında anket uygulama yöntemi ile araştırıcılar tarafından toplanmış, SPSS 7.5 bilgisayar paket programı kullanılarak veri girişi, kontrolleri ve analizleri yapılmıştır. İstekli olanlara kemik mineral densitesi (KMD) ölçümü uygulanacak, osteoporoz tanısı alanlara tedavide yol gösterilecektir. Araştırmanın ilgili tetkik (KMD) kısmı halen devam etmektedir. Anket uygulamaları sonunda öğretmenlere osteoporoz ve korunması hakkında bilgi verilmiştir. Ankara Milli Eğitim Müdürlüğü Sağlık Daire Başkanlığı'ndan yazılı izin alınmıştır. Ayrıca anket öncesi öğretmenlerden sözlü izinleri ve rızaları alınmıştır. BULGULAR Araştırmaya katılan kadın öğretmenlerin %33,8'inin (57 öğretmen) yaşları arasında olduğu (ortalama = 39.8, SS = 7, alt-üst = 24-53, ortanca = 41), %51,8'inin (88 öğretmen) fakülte mezunu olduğu ve %93,5'inin (159 öğretmen) evli olduğu saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin %68,3'ünün (112 öğretmen) ilk evlenme yaşı yaşları arasında bulunmuş (ortalama = 22.9, SS = 3.4, ortanca = 22.0), eşlerinin %90,1'inin (145 öğretmen)

3 fakülte veya yüksekokul mezunu olduğu görülmüştür. Kadın öğretmenlerin eşlerinin %28,6'sı (46 öğretmen) ordu mensubudur. Kadın öğretmenlerin %24,7 sinin (42 öğretmen) Rauf Orbay İlköğretim Okulu'nda çalıştığı, %53,5'inin (90 öğretmen) branşının sınıf öğretmenliği olduğu belirlenmiştir. Kadın öğretmenlerin %32,4'ü (55 öğretmen) haftada saat (ortalama = 20.7, SS = 9.0, alt-üst = 2-42, ortanca = 23) ders verdiklerini beyan etmişlerdir. Kadın öğretmenlerin %45,3'ü (77 öğretmen) kendilerine ait evlerde oturmaktadırlar. Kadın öğretmenlerin %94,7'si (161 öğretmen) hayatlarında en az bir kez, %28,6'sı (46 öğretmen) iki kez gebe kaldığını ve %57,8'si (93 öğretmen) iki kez doğum yaptıklarını ifade etmişlerdir. Kadın öğretmenlerin %47,6'sının hayatlarının bir döneminde en az bir kez kürtaj yaptırdığı saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin %87,1'inin (148 öğretmen) çocuklarını emzirdikleri, 1. çocuklarını emzirme sürelerini belirten 144 öğretmenin %26,4'ünün (38 öğretmen) 3 aya kadar, 2. çocuklarını emzirme sürelerini bildiren 101 öğretmenin %25,4'ünün (26 öğretmen) 6 aya kadar çocuklarını emzirdikleri öğrenilmiştir. Kadın öğretmenlerin %29,3'ünün (50 öğretmen) ilk adetini 13 yaşındayken gördüğü (ortalama = 13.4, SS = 1.3, alt-üst = 9-17, ortanca = 13), öğretmenlerin %50,9'unun (87 öğretmen) günde bir düzenli olarak adet gördüğü ortaya çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin beslenme alışkanlıklarının düzenine bakıldığında %93,5'inin (159 öğretmen) kahvaltı, öğle yemeği veya akşam yemeklerinden birini atladıkları görülmüştür. Kadın öğretmenlerin %95,3'ünün (162 öğretmen) çay içtiği, bu öğretmenlerin de %27,5'inin (45 öğretmen) günde 5-6 bardak çay tükettiği (ortalama = 5.4, SS = 3.7, alt-üst = 0-20, ortanca = 5), öğretmenlerin %57,7'sinin (98 öğretmen) kahve içtiği (ortalama = 1.5, SS = 1.2, alt-üst = 0-8, ortanca = 1), bu öğretmenlerin de %65,3'ünün (64 öğretmen) günde 1 fincan kahve tükettiği görülmüştür. Kadın öğretmenlerin %41.2'sinin (70 öğretmen) hastalandıklarında ilk önce sağlık ocağına başvurduğu bulunmuştur. Bir sağlık kuruluşu ya da doktora genelde başvurma nedenleri içinde birinci sırayı hastalık %77.8 (113 öğretmen) almıştır. Kadın öğretmenlerin %69.4'ünün (118 öğretmen) geçmişte uzun süre tedavi almayı gerektiren bir hastalık geçirmediği, öğretmenlerin %80.7'sinin (138 öğretmen) halen devam eden uzun süreli tedavi almayı gerektiren bir hastalığı olmadığı tespit edilmiştir. Kadın öğretmenlerin %70,0'inin (119 öğretmen) bir sağlık kurumuna başvurduğunda doktor gerekli görürse tansiyon ölçtürdüğü ve yine kadın öğretmenlerin %59,1'inin (101 öğretmen) son tansiyon ölçümünün normal sınırlarda bulunduğu beyanlarından anlaşılmıştır. Kadın öğretmenlerin %69,1'i (118 öğretmen) son bir yıl içinde diş doktoruna başvurmuş, tüm kadın öğretmenlerin %42,6'sı (71 öğretmen) son başvurularında dolgu yaptırmıştır. Kadın öğretmenlerin %16,3'ünün (28 öğretmen) trafikte, evde veya iş ortamında en az bir kez kaza geçirdiği bulunmuştur. Kadın öğretmenlerin %13,5'inin (23 öğretmen) sık sık düşme veya düşecek gibi hissetme durumlarının olduğu ortaya çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin %75,7'sinde (129 öğretmen) sırt/bel ağrısı olduğu saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin %54,6'sı (93 öğretmen) sağlık durumlarını iyi ve çok iyi olarak nitelendirmiştir. Kadın öğretmenlerin %71,8'i (122 öğretmen) kemik mineral densitesi ölçtürmeyi kabul etmiştir. Kemik mineral densitesi ölçtürmeyi kabul etmeyenlerin %57,1'i (28 öğretmen) gerekli görmediği için reddettiğini belirtmiştir. Tablo 2: Kadın Öğretmenlerin Daha Önceden Osteoporoz Tanısı Almış Olma Durumlarının Dağılımı (Oran S.O.B.'ndeki İlköğretim Okulları, Ankara, Nisan 1999) Osteoporoz tanısı (n=170) Sayı Yüzde Yok ,7 Var 12 7,3

4 Kadın öğretmenlerin %7,3'ü (12 öğretmen) daha önce osteoporoz tanısı almıştır (Tablo 2). Tablo 3: Kadın Öğretmenlerin Taşıdıkları Osteoporoz Risk Faktörü Sayısı Ve Yaşlarına Göre Yüzde Dağılımları (Oran S.O.B.'ndeki İlköğretim Okulları, Ankara, Nisan 1999) Risk Faktör Sayısı 40 yaş altı (n=68) 40 yaş ve üstü (n=102) %Toplam %Kümülatif 1 1,6 0,9 1,2 1,2 2 5,9 2,9 4,1 5,3 3 20,6 18,7 19,4 24,7 4 29,5 31,5 30,6 5,3 5 28,1 18,7 22,4 77,7 6 8,1 13,7 11,8 89,5 7 3,1 8,8 6,5 96,0 8 3,1 3,9 3,5 99,5 9-0,9 0,5 100,0 Kadın öğretmanlerin %5,3'ü (9 öğretmen) risk faktörlerinden 1-2'sine, %84.1'i (143 öğretmen) 3-6 risk faktörüne, %10.6'sı (18 öğretmen) 7-9 risk faktörüne sahip oldukları ortaya çıkmıştır (Tablo 3). Kadın öğretmenlerin kendi ifadelerine göre %69,8'inin (119 öğretmen) vücut kitle indeksi normal sınırlarda (18,5-25) bulunmuştur. Bu özellik yönünden (vücut kitle indeksi<18.5) osteoporoz riski taşıyan iki öğretmen (%1.2) çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin %30,3'ünün (34 öğretmen) sigara içmeye adölesan çağda başladığı tespit edilmiş, öğretmenlerin %50,6'sının (86 öğretmen) sigarayı bıraktıkları bulunmuştur. Halen sigara içen ve sigarayı bırakmış olan toplam 112 öğretmenin %46,4'ünün (52 öğretmen) sigaraya yaşları arasında başladığı (ortalama = 22.4, SS = 5.6, alt-üst = 15-51, ortanca = 20) ve %35,7'sinin (40 öğretmen) günde 5-9 sigara içtikleri (ortalama = 9.2, SS = 6.1, alt-üst = 1-30, ortanca = 8) bulunmuştur. Sigarayı bırakan 86 öğretmenin sigarayı bırakma yaşını belirten 26'sının; %26,9'unun (7 öğretmen) sigarayı yaşları arasında (ortalama = 31.3, SS = 7.1, alt-üst = 21-45, ortanca = 29.5) bıraktıkları bulunmuştur. Sigarayı bırakma nedenini belirten 27 kadın öğretmenin %70,4'ünün (19 öğretmen) sigarayı kendi isteğiyle bıraktığı anlaşılmıştır. Kadın öğretmenlerin %49.4'ü (84 öğretmen) hiç alkol kullanmadığını ifade etmiştir. Kadın öğretmenlerin %31.8'i (54 öğretmen) spor yaptığını belirtmiş, yürüyüş, %24.3 (41 öğretmen) ile en sık yapılan spor tipi olarak bulunmuştur. Kadın öğretmenlerin %45,9'unun (78 öğretmen) en az bir kez ameliyat olduğu bulunmuştur. Osteoporoz riski yaratacak ameliyat olanlar ise %5.9 (10 öğretmen) çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin %14,7'sinin (25 öğretmen) hipertiroidi tanısı aldığı, öğretmenlerin %1,8'inin (3 öğretmen) diabet hastası olduğu ve bu öğretmenlerden birinin insülin kullandığı bulunmuştur. Kadın öğretmenlerin %7,1'inin (12 öğretmen) hayatlarının bir döneminde uzun süreli yatağa bağımlı kaldığı ve bu öğretmenlerin %54,6'sının (6 öğretmen) 5-8 hafta süreyle yatağa bağımlı kaldıkları bulunmuştur. Kırık geçiren kadın öğretmenlerin %75'inde (15 öğretmen) nedenin minör travma olduğu saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin %17,8'inin (30 öğretmen) yakınında kırık geçirme öyküsü saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin %87,7'sinin (150 öğretmen) hergün düzenli olarak süt ve süt ürünlerinden en az birini tükettiği; %19,4'ünün süt, %28,2'sinin yoğurt, %78,2'sinin peynir, %28,8'inin kaşar, %8,8'inin ayran ve %1,2'sinin sütlü tatlı tükettiği bulunmuştur. Kadın öğretmenlerin %12,5'inin (21 öğretmen) menapoz döneminde olduğu öğrenilmiştir.

5 TARTIŞMA Öğretmenlerin %33,8'i (57 öğretmen) yaşları arasında (ortalama = 39.8, SS = 7, ortanca = 41) bulunmuştur.meslekte yılını doldurmuş daha deneyimli öğretmenlerin Oran Sağlık Ocağı bölgesinde yoğun olduğu görülmüştür.öğretmenlerin %75,6'sının (127 öğretmen) 35 yaş ve üstünde olduğu gözönüne alınırsa %53,5 gibi yüksek bir yüzdenin evli olması açıklanabilir. Öğretmenlerin %68,3'ünün (112 öğretmen) evlenme yaşının yaşları arasında (ortalama = 22.9, SS = 3.4, ortanca = 22) olması bu grubun %51,8'inin fakülte mezunu olması ve mezuniyet yaşının ortalama 22 olmasına bağlı olabilir. Öğretmen eşlerinin %28,6'sı (46 öğretmen) ordu mensubu çıkmıştır.diğer mesleklere göre yüksek olan bu yüzde araştırma bölgesindeki askeri lojmanların varlığı ve araştırmaya katılan 170 öğretmenin %24,8'inin bu lojmanların içinde yer alan Rauf Orbay İlköğretim Okulunda çalışmasına bağlanabilir. Öğretmenlerin yaşayan çocuk sayısına bakıldığında sadece %6,8'inin (11 öğretmen) 3 ve daha fazla çocuğa sahip olduğu dikkat çekmektedir. %32,3'ünün bir, %59,0'ının iki yaşayan çocuğa sahip olması eğitim düzeyi yüksek kadınların daha az sayıda çocuk tercih etmeleriyle açıklanabilir. Öğretmenlerin %47,6'sı (81 öğretmen) hayatının bir evresinde bir veya daha fazla kez kürtaj yaptırmıştır.bu yüksek oran öğretmenlerin eğitim düzeylerine rağmen kürtajı yanlış bir şekilde aile planlaması yöntemi gibi kullandığını düşündürmektedir. 45 yaş üstünün perimenapozal olduğu ve öğretmenlerin %25,7'sinin 45 yaş üstünde yer aldığı gözönüne alınınca %12,5'inin (21 öğretmen) menapoza girmiş olması makul bulunmuştur. Öğretmenlerin %87,7'sinin (150 öğretmen) süt ve bazı süt ürünlerinden en az birini hergün tükettiği saptanmıştır. Osteoporoz açısından koruyucu olan bu beslenme alışkanlığı öğretmenlerin sosyoekonomik ve eğitim düzeylerinin yüksek olmasıyla açıklanabilir. Sigara ve alkol tüketiminin osteoporoz gelişiminde etkili olduğu bilinmektedir. Sigaranın etkisi miktar ve süre ile ilişkilidir. Valimaki ve arkadaşlarının yaptığı bir çalışmada adolesan dönemde sigara tüketimi ile düşük kemik kütlesi arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Kadın öğretmenlerin de %30,3'ünün (34 öğretmen) adolesan dönemde (15-19 yaş) sigara içmeye başlamış olması ve %35,7sinin (40 öğretmen) günde ortalama 5-9 sigara içmekte olduğu gözönüne alındığında sigara ve düşük kemik kütlesi ilişkisi nedeniyle risk altında oldukları düşünülmektedir. Öğretmenlerin %50,6'sının sigaraya başladıktan sonra sigarayı bırakması yüz güldürücüdür. Bu yüksek oran 5-10 yıldır yapılmakta olan sigara bırakma kampanyalarına, sigaranın zararlarını halka anlatan yayınların artmasına ve insanların sigaraya daha bilinçli yaklaşmasına bağlı olabilir. Dupplte H, Gardsell'in bir çalışmasında bildirildiği üzere yaşları arasında değişen 332 öğretmenin kemik mineral dansiteleri ve fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiş ve fiziksel aktivite düzeyi yüksek olan öğretmenlerde kemik mineral dansitesinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırma grubumuz olan kadın öğretmenlerin de %31,8'lik kısmının spor yaptığı tesbit edilmiştir.bu öğretmenler için osteoporoz açısından koruyucu bir faktörün olması memnuniyet verici olmakla birlikte daha çok sayıda öğretmenin fiziksel aktivitede bulunuyor olması beklenirdi. Kadın öğretmenlerin %41,2'sinin (70 öğretmen) hastalandıklarında ilk olarak sağlık ocağına başvurduğu bulunmuştur. Bu yüksek sağlık ocağı başvuru oranı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı sağlık güvencesi bulunan öğretmenlerin birinci basamak sağlık hizmeti veren bir kurumdan sevk almalarının gerekliliğine bağlı olabilir. Kadın öğretmenler arasında kırık geçirenlerin %75'inde (15 öğretmen) kırığa minor travma neden olmuştur. Ross P D ve arkadaşlarının 1996'daki çalışmasına göre kalça ve elbileği kırıklarının %90'ı hafif ve orta derecede travma ile oluşur. DSÖ raporlarında dünyadaki 50 yaş üzeri postmenapozal populasyonun %30'unun osteoporoz tanımı içine girdiği ve kırık için çok yüksek risk taşıdığı bildirilmiştir4. ABD genelinde kadınların %40'ında hayatı boyunca osteoporoza bağlı kırık riski vardır4. Araştırma grubumuzdaki kadın öğretmenlerin minor travma ile kırık geçirme oranının yüksek olduğu göz önüne alınırsa osteoporoza yönelik önemli bir risk faktörü taşıdıkları düşünülebilir. Kadın öğretmenlerin %7,3'ü (12 öğretmen) daha önceden osteoporoz tanısı almıştır. Araştırma grubumuzda menapoz tanısı alan 21 öğretmenden 12'si aynı zamanda osteoporoz tanısı da almıştır. Menapoz tanısı alan ve replasman tedavisi başlanan öğretmen sayısı 12'dir. Osteoporozun sinsice ilerleyen ve genelde kırık oluştuktan sonra tanı alan bir hastalık olduğu düşünülünce tanı alan öğretmen sayısından daha fazla osreoporozlu öğretmen olduğu

6 düşünülmektedir. Ancak daha çok menapoza girdikten sonra gerekli tetkikleri yaptıran ve bu şekilde tanı alan öğretmenlerle karşılaşılmıştır. Kadın öğretmenlerin %71,8'i (122 öğretmen) kemik mineral dansitesi ölçtürmeyi kabul etmiştir. Kabul etmeyenlerin %32,7'si (16 öğretmen) yakın geçmişte yaptırdığı veya yakında yaptıracağı için reddettiğini belirtmiştir. Bu sonuç araştırma yaptığımız gruptaki öğretmenlerin sağlık ile ilgili davranış alışkanlıkları açısından olumlu bir tablo çizmektedir. Kadın öğretmenlerin %84.1'i (143 öğretmen) araştırdığımız 16 risk faktörü arasından 3 ila 6 risk faktörüne sahiptir. Ancak şu anda belirlediğimiz risk faktörlerinin öğretmenlerin osteoporoz durumlarını yansıtıp yansıtmadığı hakkında somut bilgimiz olmadığı için kemik mineral dansitesi ölçülmesinden sonra bu durumun değerlendirilmesinin ve tartışılmasının uygun olduğu düşünülmüştür. ÖNERİLER Menapoz öncesi ve menapoz dönemindeki tüm kadınlar; bu dönemin özellikleri, karşılaşılabilinecek sorunlar, komplikasyonlar konusunda bilgilendirilmelidirler. Menapoz dönemi komplikasyonlarından en önemlisi olan osteoporozun oluşmasını kolaylaştıracak risk faktörlerini azaltıcı önlemler alınmalıdır. Örneğin: sigara/alkol tüketiminin azaltılması, fizik aktivitenin artırılması, sağlıklı ve dengeli beslenme, osteoporoza yol açabilecek hastalıkların erken tanısı, düzenli izlem ve tedavisi, gibi. Menapoz döneminde kalsiyum desteği ve östrojen yerine koyma tedavisinin uygulanması yaygınlaştırılmalıdır. Sağlık eğitimi konusunda ilgili tüm kurumlar, kuruluşlar özellikle gönüllü kuruluşlar, yazılı sözlü ve görüntülü basın ile işbirliği yapılmalı, doğru bilgi ve mesajın hedef kitlelere ulaştırılmasına çalışılmalıdır. Menapoz dönemindeki kadınlara birinci basamak ve hastane düzeyinde erken tanı ve tedavi hizmetlerini verecek birimler oluşturulmalıdır. Sağlık personeli menapoz tanı-tedavi ve komplikasyon-larından korunma konusunda eğitilmeli, en güncel bilgilerle hizmet vermelidir. Konu ile ilgili araştırmalar desteklenmeli, teşvik edilmelidir. Araştırıcılar arasında bilimsel iletişim kurulmalıdır. KAYNAKLAR 1. Bennett J.C., Plum F.(eds), Cecil Textbook of Medicine, 20th edition, W.B. Saunders Company, Osteoporoz, Osteoporoz Konseyi. 3. Harrison's Principles Of Internal Medicine, 14th edition, CD Edition, Wolf A.D., Delmas P.D., "How Can We Reduce The Burden Of Osteoporosis?", Bailliere's Clinical Rheumatology 1997; 11(3):

AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU

AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (Gün/Ay/Yıl): / / Cinsiyeti: K E Uyruğu: KKTC TC Diğer: Kimlik No: Sosyal Güvencesi: Ücretli Hasta Devlet Sevkli

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y Avanos ve Gülşehir İlçelerinde Görülen Kronik Hastalıkların Prevalans, İnsidans ve Risk Faktörlerinin Değerlendirildiği İzlem Çalışması 18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y V E R İ T O P L A M A F O R M U Hane ve

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

OSTEOPOROZ. Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı

OSTEOPOROZ. Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı OSTEOPOROZ Prof. Dr. Semih AKI İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı OSTEOPOROZ NEDİR? Osteoporoz; vücudumuzdaki tüm kemikleri (iskeletimizi) etkileyen sistemik bir hastalıktır.

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Prof.Dr. Zeynep ŞİMŞEK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi

Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi Nazime Yüksekkaya Ziraat Yüksek Mühendisi (Süt Teknolojisi Bölümü) Tespitler Süt ve süt ürünlerinin

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Anneler ve Babalar Günlerinde Sevdikleriniz İçin Özel Programlarımız Babalarımıza Özel... 40 Yaş Üstü Erkek Sağlık Taraması

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara Alkol, sigara, uyuşturucu madde, kumar gibi zararlı alışkanlıkların tüm dünyada tehlikeli boyutlarda yaygınlaşmaya başlaması ülkemizi de tehdit eden bir problemdir. Lise ve üniversite öğrencileri ile çalışan

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2

Doğum Yeri 2,2 4,4 2,2 4,4 4,4 2,2 2,2 2,2 28,8 2,2 6,6 17,7 4,4 4,4 2,2 Doğum Yeri Katılımcıların doğum yerlerine bakıldığında üçte birine yakınının (%28,8) İzmir doğumlu olduğu görülmüştür. İzmirlileri, Kars doğumlular (%17,7) ve Kütahya doğumlular (6,6) izlerken diğer katılımcıların

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi)

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ OSTEOPOROZ NEDİR? Bu hastalık, kemik miktarında-yoğunluğunda

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

TARİH EĞİTİM YERİ EĞİTİMCİ SUNUM ŞEKLİ

TARİH EĞİTİM YERİ EĞİTİMCİ SUNUM ŞEKLİ 07.01.2014 SAYFA Sayfa 1 / 5 TARİH EĞİTİM YERİ EĞİTİMCİ SUNUM ŞEKLİ HEDEF KİTLE KONULAR Ocak Eğitim Odası Yaşlı Bireyler Yaşlılarda Ağız Ve Diş Sağlığı,Diş Kayıplarına Karşı Alınacak Önlemler,Doğru Fırçalama

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu

Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor.

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU. Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU. Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Topluma dayalı önleme stratejileri, diyabetin kontrolünde en kritik noktadır. Sürecin uygulanması

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 1 / 5 1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk a detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 2. Kapsam: Bu talimat çocuk ın değerlendirilmesine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Dr. Bekir KESKİNKILIÇ ÇALIŞMANIN AMAÇLARI; İLKÖĞRETİM OKULLARI 2. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN (7-8 YAŞ GRUBU); Beslenme durumlarının ve büyümelerinin değerlendirilmesi, Ailelerinin ifadelerine göre çocukların

Detaylı

Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA

Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA Dr. Kenan Ergus İşyeri Hekimi ve Eğiticisi Bilgemed OSGB - BURSA Tanımlar Kapsam Dünyada ve Türkiye de MH Hedefler Sonuçlar Başka Sonuç Mümkün mü? 5510 sayılı SSGSS- K/2006: M14- Sigortalının çalıştığı

Detaylı

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU Kolorektal kanseri engellemek için benimseyeceğiniz yaşam biçimi kalbinize yardım etmek için benimsemeniz gereken yaşam biçimiyle birebir örtüşüyor. Yani bir yandan

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ

DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ DÜNYA BÖBREK GÜNÜ ETKİNLİĞİ ANALİZİ Elif Bülbül 1,Canan SAYAN 2,Muhammet YETGİN 2,Cemile KESGİN TOKA 3,Reha ERKOÇ 4,Barış DÖNER 4,Rümeyza KAZANCIOĞLU 4 1 Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Detaylı

BUGÜNDEN YARINA KANSERLE MÜCADELE PROJE RAPORU

BUGÜNDEN YARINA KANSERLE MÜCADELE PROJE RAPORU BUGÜNDEN YARINA KANSERLE MÜCADELE PROJE RAPORU 1 TABLO LİSTESİ Sayfa No Tablo 1. Anketlerin Yapıldığı Yere Göre Dağılımı Tablo 2. Katılımcıların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Tablo 3. Katılımcıların Medeni

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

HALK SAĞLIĞI VE AİLE HEKİMLİĞİ VI. DERS KURULU (20 NİSAN 2015-25 MAYIS 2015)

HALK SAĞLIĞI VE AİLE HEKİMLİĞİ VI. DERS KURULU (20 NİSAN 2015-25 MAYIS 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III HALK SAĞLIĞI VE AİLE HEKİMLİĞİ VI. DERS KURULU (20 NİSAN 2015-25 MAYIS 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU GEBE-LOHUSA İZLEM DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

ODP MATERYALLERİ KULLANIM REHBERİ

ODP MATERYALLERİ KULLANIM REHBERİ ODP MATERYALLERİ KULLANIM REHBERİ Web sitesi Okulda Diyabet web sitesi Okulda Diyabet Programının tüm materyallerinin hepsine kolayca ulaşabilmeniz için hazırlandı. Okulda Diyabet Programının materyalleri

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ

Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ PROTOKOL TRAVMA ve YARALANMA NA: Boyun, HA: Problemli alan üzerinde gezdirilecek. Kemik yaralanmalarında özellikle FLEX elektrot AKUT TRAVMA KEMİK 1. SEANS 35

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Müşteri Bilgi Formu. Adı: Soyadı:. Doğum Tarihi: T.C. Kimlik No:.. Medeni Durum:.. Telefon No: Email Adresi: Meslek:

Müşteri Bilgi Formu. Adı: Soyadı:. Doğum Tarihi: T.C. Kimlik No:.. Medeni Durum:.. Telefon No: Email Adresi: Meslek: Müşteri Bilgi Formu Adı: Soyadı:. Doğum Tarihi: T.C. Kimlik No: Medeni Durum: Telefon No: Adres: Email Adresi: Meslek: İşinizi genellikle hangi konumda yapıyorsunuz? Oturarak Ayakta Yürüyerek Boy: cm.

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı