Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi"

Transkript

1 Algoritmalarla Diyabette Beslenme Tedavisi

2

3

4

5

6 TEMD Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi

7

8

9

10

11

12

13 TIBBİ BESLENME TEDAVİ ALGORİTMASI Tip 1 Diyabetli Tip 2 Diyabetli Gestasyonel Diyabetli Diyabetik Gebe Prediyabet DEĞERLENDĠRME Besin tüketimi Fiziksel aktivite düzeyi Psikososyal ve ekonomik şartları Verilen medikal tedavi Gerekli değişimlere istekliliği BKİ, bel çevresi ve laboratuvar verileri Hastalık ve tedavi ile ilişkili bilgi düzeyi Besin ve beslenmeye yönelik inanç ve tutumları HEDEF SAPTAMA Ulaşılabilir ve uygulanabilir Kan şekeri kontrolü Vücut ağırlığı denetimi Kan lipid düzeylerinin kontrolü Hipertansiyon kontrolü ĠZLEM (İlk viziten sonraki 2 hafta içinde) Hedefe ulaşmak için belirlenen prensiplere uyumun değerlendirilmesi Mevcut sorunların saptanması ve çözüm sağlanması Bire-bir Grup eğitimi EĞĠTĠM Eğitim Saptanan hedefe ulaşmayı kolaylaştıracak Diyabet tedavisinin ve öğün planlama yönteminin uygulanmasını destekleyecek Diyabet ve beslenme tedavisi konusunda bilgi ve uygulama becerisi kazandıracak içerikte olmalı

14 A1c de azalma (%) TBT nin Etkinliği 0 Yeni Tanı Tip 1 Yeni Tanı Tip 2 DM yaşı=4 Tip 2-0,5-1 % 1 % 1-1,5-2 % 63 Retinopati % 54 Nefropati % 60 Nöropati DCCT % 2 % Retinopati % Nefropati UKPDS UKPDS: A1c %1; %37 MVK Azalma FDA: A1c %

15 Diyabetin Önlenmesinde ve Tedavisinde Tıbbi Beslenme Tedavisi Algoritması BAG: mg/dl BGT: 2 st mg/dl AKŞ 126 mg/dl 2. st PP 200 mg/dl Tıbbi Beslenme Tedavisi Diyetisyen, tercihen diyabet ve beslenme konusunda uzmanlaşmış diyetisyen tarafından sağlanmalıdır Beslenmenin Bireysel Değerlendirilmesi BKİ, Bel Çevresi, Besin Tüketim Öyküsü, Medikal Öyküsü, Lab. Bulguları, Yaşam Tarzı, Fiziksel Aktivite Düzeyi, Değişime İstekliliği Beslenme Müdahalesi Evde kan şekeri izlemi Öğün Planı PP glukoz yükselmelerini önlemek için karbonhidrat tüketiminin bireye özgü olarak ana ve ara öğünlere dağıtılması Öneri: %45-65 aralığında bireyin alışkanlıklarına göre karbonhidrat tüketimi saptanır. 130 g dan az karbonhidrat tüketimi önerilmez. Sağlıklı besin seçimini içeren bireysel ana ve ara öğün planının (sayı, içerik) oluşturulması Posa tüketiminin g a yükseltilmesi Gerekli olduğunda ağırlık kaybının desteklenmesi Diyabetli bireyin gereksinimlerini karşılayacak bireysel hedeflerin oluşturulması

16

17 Diyabetin Önlenmesinde ve Tedavisinde Tıbbi Beslenme Tedavisi Algoritması BAG: mg/dl BGT: 2 st mg/dl AKŞ 126 mg/dl 2. st PP 200 mg/dl Tıbbi Beslenme Tedavisi Diyetisyen, tercihen diyabet ve beslenme konusunda uzmanlaşmış diyetisyen tarafından sağlanmalıdır Beslenmenin Bireysel Değerlendirilmesi BKİ, Bel Çevresi, Besin Tüketim Öyküsü, Medikal Öyküsü, Lab. Bulguları, Yaşam Tarzı, Fiziksel Aktivite Düzeyi, Değişime İstekliliği Beslenme Müdahalesi Evde kan şekeri izlemi Öğün Planı PP glukoz yükselmelerini önlemek için karbonhidrat tüketiminin bireye özgü olarak ana ve ara öğünlere dağıtılması Öneri: %45-65 aralığında bireyin alışkanlıklarına göre karbonhidrat tüketimi saptanır. 130 g dan az karbonhidrat tüketimi önerilmez. Sağlıklı besin seçimini içeren bireysel ana ve ara öğün planının (sayı, içerik) oluşturulması Posa tüketiminin g a yükseltilmesi Gerekli olduğunda ağırlık kaybının desteklenmesi Diyabetli bireyin gereksinimlerini karşılayacak bireysel hedeflerin oluşturulması BKİ>27 kg/m 2 ise %5-7 ağırlık kaybı sağlayacak hedefler saptanır Enerjinin yağ ve KH dan sağlanan oranı yüksek ise. Günlük alınan enerjiden kalori eksiltilir. TG>150 mg/dl ise KH tüketimi MUS yağ Omega 3-YA Lipid Tedavi Algoritması izlenir TG>500 mg/dl ise yağ tüketimi, GEG %15 i LDL- K>100 mg/dl ise Doymuş yağ GEG nin %7 si Kolesterol 200 mg/gün MUS yağ ve posa Trans yağ KB>130/80 mmhg ise Na kısıtlaması 1.5 g/gün

18 İzlem, Tedavinin Değerlendirilmesi Evde kan şekeri izlemi, A1c, Vücut ağırlığı, kan yağları ve KB sonuçları ve besin tüketimi izlenir. Metabolik hedefleri sağlamak için besin tüketimi, tüketilen besin miktarı ve öğün ve ara öğün zamanı; alınan medikal tedavi, fiziksel aktivite düzeyi ve evde kan şekeri ölçüm sonuçları (diyabet günlüğü) göz önüne alınarak planlanır. Eğer ; 1-3 ay içinde metabolik hedeflere ulaşılmadı ise Diyetisyen beslenme bakım planını ve hedefleri yeniden değerlendirmeli, eğitim tekrarlanmalıdır. Diyabetli birey hekime yönlendirilir. Hekim medikal tedavi ye başlayabilir veya mevcut tedaviyi yeniden değerlendirebilir.

19 Yeni Tanı Tip 2 Diyabetli için TBT Değerlendirme 2 gün hafta içi bir gün hafta sonu toplam 3 günlük besin tüketim öyküsü Besin tüketimindeki yeterlilik, sağlıklı beslenme alışkanlıkları Boy uzunluğu, vücut ağırlığı, BKİ Ağırlık hedefleri Aktivite düzeyi, egzersiz yapıyorsa şiddeti, süresi, yaptığı zaman Beslenme alışkanlıklarında gerekli değişimi yapmak için istekliliği Hedef Saptama Hedef kan glukoz, A1c, LDL- kolesterol, kan basıncı düzeyi ve BKİ değeri Besin öğesi tüketim düzeyi için hedef belirleme Düzenli egzersiz yapma ile ilişkili hedef belirleme Eğitim ve Tedavi Planı Diyabette kan şekeri kontrolü ve beslenme tedavisi arasındaki ilişki Sağlık için uygun besin seçimi Karbonhidrat içeren besinler ve kan şekeri arasındaki ilişki Öğün planlamasının yapılmasında önemli hususlar Öğünlerde ve ara öğünlerde hedef kan şekeri düzeyini sağlayacak, bireye uygun karbonhidrat tüketim düzeyleri Ana/ara öğün saatleri ve örnek öğün planı Egzersiz yapmasına engel yok ise bireye uygun egzersiz önerileri Tip 2 Diyabette TBT Prensipleri Yağ: Obez ve LDL- kolesterol düzeyi yüksek bireylerde GEG in %30 u Doymuş yağ: GEG in %7 si Kolesterol: < 200 mg/gün Sodyum: <2400 mg/gün Protein: Makroalbuminüri varlığında 0.8 gr/kg (GEG in %10 u) BKİ 25ise %5-7 ağırlık kaybı, kkal/gün Hedefler Trigliserid <150 mg/dl LDL- kolesterol <100 mg/dl Kan basıncı <130/80 mmhg B Kİ<25 kg/m 2 İdrarda albumin < 30 μg/mg kreatinin İzlem 2 hafta içinde (Bireysel)

20 Kan Şekeri Değerleri Hedeflenen Düzeylerde Olmayan Tip 2 Diyabetli için TBT Diyabetli birey 3 aydan fazla bir süredir TBT alıyor mu? Evet Tedavi hedeflerine ulaşım sağlanamamışsa medikal tedavi başlanır. Hayır Besin tüketimi alınır Hedef değerlere ulaşmayı önleyen beslenme davranışı/davranışları saptanır (Örn: porsiyon kontrolünün yapılmaması, öğünlerde düzenli karbonhidrat tüketiminin sağlanmaması gibi) Tedavi hedeflerine ulaşmayı önleyen sağlıksız beslenme davranışlarının tedavi üzerindeki etkileri ile ilişkili açıklama yapılır Saptanan sorunlara çözüm yolları geliştirilir İzlem 2 hafta içinde (her izlemde yukarıdaki akış uygulanır) Ayda bir

21 Gestasyonel Diyabetli veya Tip 2 Diyabetli Gebe Kadınlar için TBT Değerlendirme 2 gün hafta içi bir gün hafta sonu toplam 3 günlük besin tüketim öyküsü (öğün ara öğün zamanı, tüketilen besin ve porsiyon miktarı) Besin tüketimindeki yeterlilik, sağlıklı beslenme alışkanlıkları Gebelik öncesi ağırlık ve gebelik için uygun olan ağırlık artışı Fiziksel aktivite düzeyi ( aktivite tipi, yapıldığı zaman, süre) Alkol kullanımı Vitamin, mineral desteği alma durumu Mevcut medikal tedavisi Karbonhidrat sayımını uygulayabilme kapasitesi Gestasyonel Diyabette veya Gebe Tip 2 Diyabetlilerde Tıbbi Beslenme Tedavisi Prensipleri Karbonhidrat: GEG in %45-55 i Düşük glisemik indeksli besin tüketimi Protein: GEG in %20 si Yağ: GEG in %25-35 i Doymuş yağ: GEG in %10 u veya daha azı Hedefler Sağlıklı beslenme Uygun ağırlık artışı Hedef sınırlar içinde evde şeker kontrolü Keton saptanmaması Kan şekeri kontrolü ve öğün planı arasındaki etkileşimin anlaşılması Hedef Değerler Açlık ve öğün öncesi KŞ: mg/dl 1. saat postprandial KŞ <130 mg/dl Keton: Negatif Vücut ağırlığı: Hedef sınırlar içinde ağırlık artışı Eğitim ve Tedavi Planı Kahvaltıda 2 karbonhidrat seçeneği ve uygun gece öğünü Ana ve ara öğün zamanı Öğün planlamasının yapılmasında önemli hususlar Öğünlerde ve ara öğünlerde hedef kan şekeri düzeyini sağlayacak, bireye uygun karbonhidrat tüketim düzeylerini belirlemek Gebelik öncesi aktivite düzeyine bağlı olarak fiziksel aktiviteyi desteklemek Ġzlem Evde şeker ölçüm sonuçlarının, idrarda keton ölçümünün, besin tüketim kayıtlarının 3 gün içinde değerlendirilmesi (diyetisyen telefon veya elektronik posta aracılığı ile de yapabilir) 1-2 hafta içinde yüz yüze diyetisyen ziyareti

22 Gestasyonel Diyabetli veya Tip 2 Diyabetli Gebe Kadınlar için TBT (İzlem) İdrarda keton pozitif mi? Hayır Ağırlık değişimi hedef sınırlarda mı? Evet Evet Hayır Ağırlık artışı yoksa : Gece öğününün karbonhidrat miktarı artırılır, gece öğünü ile kahvaltı arasındaki zaman azaltılır. Ağırlık artışı varsa: Akşam yemeğindeki 1 KH seçeneği gece öğününe aktarılır,gece öğünü ile kahvaltı arasındaki zaman azaltılır. Besin tüketim kayıtları değerlendirilir. Öğün planı yapılır. Sağlıklı beslenme davranışını sağlayamıyorsa nedenler ve çözüm yolları saptanır, gerekli konularda tekrar eğitim verilir. AKŞ bulguları iki veya daha fazla sayıda 95 mg/dl nin veya 1.st PP KŞ 130 mg/dl nin üstünde mi? Evet Beslenme tedavisi yönünden desteklenir. Uygun medikal tedaviye başlanır. Hayır Mevcut tedavi protokolüne devam edilir

23 Bazal/Bolus İnsülin veya İnsülin Pompası Kullanan Diyabetliler için Karbonhidrat-İnsülin Oranı Diyabetli öğün planlama yöntemi olarak karbonhidrat sayımı yöntemini kullanıyor mu? Diyabetli 1 hafta süresince besin tüketimi, kan şekeri ölçüm sonuçları, insülin tedavisini uygulama zamanı ve dozunu düzenli olarak eksiksiz kayıt etmiş ise Öğünlerde ve ara öğünlerde tükettiği karbonhidrat miktarını doğru hesaplıyor ise Ana ve ara öğünlerde benzer miktarda karbonhidrat tüketimini sağlayabilmiş ise 1 Evet Karbonhidrat- İnsülin Oranı Hesaplanır Öğünde tüketilen karbonhidrat miktarı (g)/ Öğün için uygulanan insülin dozu= K/İ oranı Örnek: Sabah kahvaltısı için insülin 5 ünite, tüketilen karbonhidrat miktarı 45 g ise 45/5=9 K/İ Her 9 g karbonhidrat tüketimi 1 ünite insülin uygulaması gerektiriyor. 500/ toplam insülin dozu :karbonhidrat (g)/ 1 ünite insülin Örnek. Toplam insülin dozu 50 ünite; 500/50=10 g karbonhidrat/1 ünite insülin İzlem Her öğün için ayrı ayrı belirlenen K/İ oranına göre uygulanan beslenme tedavisinin kan şekeri düzeylerine etkisi değerlendirilir. Hayır 2 Karbonhidrat sayımı yöntemi uygulama prensipleri anlatılır K-İ oranı öğün veya araöğünlerde tüketilen karbonhidrat miktarına göre bolus insülin gereksiniminin belirlenmesinde faydalıdır. İnsülin Duyarlılık Faktörü (İDF) Belirlenir İDF, 1 ünite insülinin kan şekeri düzeyini ne kadar azaltacağını veya hedef kan şekeri düzeyinin üstündeki değerlerde kaç ünite ek insüline gereksinim olacağını belirlemek için kullanılır. Kısa etkili insülin tedavisinde 1500/ Toplam günlük insülin dozu Örnek: 1500/50= 30 mg/dl Hızlı etkili insülin tedavisinde 1800/ Toplam günlük insülin dozu Örnek: 1800/50=36 mg/dl formülü ile hesaplanır. Örnek: Öğün öncesi kan şekeri 240 mg/dl ve hedef kan şekeri 120 mg/dl Hedeflenen düzeyden 120 mg/dl fazla kan şekeri düzeyi var. Kısa etkili insülin tedavisi alıyorsa 120 mg/dl yükseklik için 120/30=4 ünite insülin öğün öncesi insülin dozuna eklenir.

24

25

26

27

DİYABETLİ BİREY EĞİTİMİNDE MULTİ-DİSİPLİNER ROLLER. Diyabet Diyetisyeninin Rolü: Beslenme Eğitim Teknikleri

DİYABETLİ BİREY EĞİTİMİNDE MULTİ-DİSİPLİNER ROLLER. Diyabet Diyetisyeninin Rolü: Beslenme Eğitim Teknikleri DİYABETLİ BİREY EĞİTİMİNDE MULTİ-DİSİPLİNER ROLLER Diyabet Diyetisyeninin Rolü: Beslenme Eğitim Teknikleri Dyt. Nevin AVHAN Türkiye Diyabet Vakfı Küçükyalı Dahiliye Merkezi Diyabetli bireyin, diyabetini

Detaylı

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABETES MELLİTUS Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABET YÖNETİMİ Kan şekeri ayarını sağlamaktır. Diyabet tedavisinde hedef glukoz değerleri NORMAL HEDEF AKŞ (mg/dl)

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Tıbbi Beslenme Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar. Uzm Dyt. Ceren Yolaçan İşeri

Tıbbi Beslenme Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar. Uzm Dyt. Ceren Yolaçan İşeri Tıbbi Beslenme Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Uzm Dyt. Ceren Yolaçan İşeri Yaşam tarzı değişikliği Eğitim Tıbbi Beslenme Tedavisi Fiziksel aktivite İlaç (OAD ve/veya insülin) Diyabetin önlenmesi (birincil

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

VAY BAŞIMA GELEN!!!!!

VAY BAŞIMA GELEN!!!!! VAY BAŞIMA GELEN!!!!! DİYABET YÖNETİMİNDE İNSÜLİN POMPA TEDAVİSİNİN KAN ŞEKERİ REGÜLASYONUNA OLUMLU ETKİSİ HAZIRLAYAN: HEM. ESRA GÜNGÖR KARABULUT Diyabet ve Gebelik Diyabetli kadında gebeliğin diyabete

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi

Çağın Salgını. Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Çağın Salgını Aile Hekimliğinde Diabetes Mellitus Yönetimi Epidemiyoloji, Tanı, İzlem Uzm. Dr. İrfan Şencan Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği Başasistanı Sunum Planı Tanım

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri KARBONHİDRAT SAYIMI Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri Diyabet Tedavisi Eğitim Tıbbi Beslenme Tedavisi Egzersiz İlaç (İnsülin) HEDEF HEDEF İdeal Hedef Gebelik HbA1c (%)

Detaylı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı

Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Chronic REnal Disease In Turkey CREDIT Hipertansiyon ve Kronik Böbrek Hastalığı Alt Analiz Sonuçları Prof. Dr. Bülent ALTUN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi CREDIT: Kilometre Taşları

Detaylı

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Araş.Gör.İnci Türkoğlu Araş.Gör.Neslihan Ülger Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Genel Bilgiler Hasta Adı: Cinsiyet: B.Y. Kadın Yaş: 40 Eğitim: Meslek: Lise

Detaylı

PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları. PURE Türkiye

PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları. PURE Türkiye Sağlık Çalışması 3. Yıl Analiz sonuçları N (kişi) 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 Türkiye Örneklemi N=2072 2072 1274 798 Kadın Erkek Toplam PURE Örneklemi N=3654 N (kişi) 4000 3500 3000 2500 2000

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

İNSÜLİN KULLANAN ERİŞKİN HASTANIN TAKİBİ. Hülya Gülyüz Demir Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

İNSÜLİN KULLANAN ERİŞKİN HASTANIN TAKİBİ. Hülya Gülyüz Demir Yeditepe Üniversitesi Hastanesi İNSÜLİN KULLANAN ERİŞKİN HASTANIN TAKİBİ Hülya Gülyüz Demir Yeditepe Üniversitesi Hastanesi İnsülin Tedavisi; Tip 1 diyabet Diyabette gebelik ve emzirme dönemi veya gestasyonel diyabet Özel bazı durumlarda

Detaylı

Gestasyonel Diyabet (GDM)

Gestasyonel Diyabet (GDM) Gestasyonel Diyabet (GDM) Tanım, Sıklık Gebelikte ortaya çıkan veya ilk defa tespit edilen glikoz intoleransı olarak tanımlanmaktadır (WHO 2012; ACOG, 2013). Aşikar diyabet kriterlerini içermeyen ve gebeliğin

Detaylı

AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU

AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU AYAKTAN HASTA BESLENME ve DİYET DEĞERLENDİRME FORMU Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (Gün/Ay/Yıl): / / Cinsiyeti: K E Uyruğu: KKTC TC Diğer: Kimlik No: Sosyal Güvencesi: Ücretli Hasta Devlet Sevkli

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri. DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri. DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü Tip 1 ve Tip 2 Diyabette Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Önerileri DOÇ. DR. EMİNE YILDIZ Hacettepe Üniversitesi SBF Beslenme ve Diyetetik Bölümü İLAÇ/İNSÜLİN TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ DİYABET EĞİTİMİ FİZİKSEL

Detaylı

SPORDA BESLENME ÖYKÜSÜ VE TÜKETİM KAYITLARI. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU

SPORDA BESLENME ÖYKÜSÜ VE TÜKETİM KAYITLARI. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU SPORDA BESLENME ÖYKÜSÜ VE TÜKETİM KAYITLARI Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Sporcunun Kişisel Bilgileri Aileye ait bilgi Siklet Sporları *Diğer Sporlar Tıbbi Öykü Sigara Alkol? ( Vitamin C? ) Kullanılan farmakolojik

Detaylı

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği

ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği ŞEKER HASTALARINDA SAĞLIKLI BESLENME NASIL OLMALIDIR? Uzm. Dyt. Yonca SEVİM Haseki Eğ. ve Araş. Hast. Diyet Polikliniği Diyabet Nedir? Önce Hastalığımızı Tanıyalım! Şeker Glikoz Karbonhidrat! İnsülin!

Detaylı

Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Miraç Vural Keskinler

Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Miraç Vural Keskinler Metabolik Sendrom ve Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı Dr Miraç Vural Keskinler Önce sentez DM ve MS Akılcı İlaç Kullanımı Oral antidiyabetik ajanlar İnsülin Glp-1 analogları Antihipertansif ilaçlar Hipolipidemik

Detaylı

WINTER. Kan Şekeri Takibi. Template. serap yasa 51. DİYABET YAZ KAMPI. diyabet eğitim hemşiresi

WINTER. Kan Şekeri Takibi. Template. serap yasa 51. DİYABET YAZ KAMPI. diyabet eğitim hemşiresi WINTER Template 51. DİYABET YAZ KAMPI Kan Şekeri Takibi serap yasa diyabet eğitim hemşiresi 1 WINTER Evde Kan Şekeri İzlemi Template self monitoring of blood glukoz ( SMBG ) Diyabetli bireyin evde kendi

Detaylı

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü

TND Böbrek Sağlığı Otobüsü Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? Diyabet vücutta yeterince insülin üretilememesi veya etkili

Detaylı

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır. Sık görülen, Morbidite ve mortalitesi yüksek olan, Yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, Büyük ekonomik yük getiren, Farkındalığı ve erken tanısı düşük olan, Önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalıktır.

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Diyabet Nedir? Diyabetin iki tipi vardır:

Diyabet Nedir? Diyabetin iki tipi vardır: Diyabet Nedir? Kan şekeri, glukoz vücut için gerekli olan enerjiyi sağlar. İhtiyaçtan fazla şeker, gerektiğinde kullanılmak üzere karaciğer ve yağ hücrelerinde depolanır. Şekerin vücutta enerji olarak

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

DİYABETLİ ÇOCUK HASTANIN EĞİTİMİ

DİYABETLİ ÇOCUK HASTANIN EĞİTİMİ DİYABETLİ ÇOCUK HASTANIN EĞİTİMİ Hazırlayanlar: *İlknur DAYANÇ **Zehra AYHAN Acıbadem Bodrum Hastanesi *Eğitim ve Gelişim Hemşiresi **Diyabet Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 09.11.2017 TİP 1 DİYABETES

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

.. YILI SAĞLIKLI BESLENME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ. sahibi olmak * Beslenme Bilimi * Beslenme Biliminin Kapsamı 16 SAAT.

.. YILI SAĞLIKLI BESLENME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ. sahibi olmak * Beslenme Bilimi * Beslenme Biliminin Kapsamı 16 SAAT. .... YILI KURS PLANI KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI KURSUN SÜRESİ AY HAFTA GÜNLER DERS SAATİ KONULAR. AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ 18 SAAT MODÜL VE YETERLİLİK MODÜL SÜRESİ TOPLAM SÜRE BAŞLAMA TARİHİ

Detaylı

ÇANAKKALE DEVLET HASTANESİ DİYABET OKULU PROGRAMI. Çanakkale Devlet Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi Serap Yasa 1

ÇANAKKALE DEVLET HASTANESİ DİYABET OKULU PROGRAMI. Çanakkale Devlet Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi Serap Yasa 1 ÇANAKKALE DEVLET HASTANESİ DİYABET OKULU PROGRAMI Çanakkale Devlet Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi Serap Yasa 1 Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Şubesi nin 05.11.2015 tarihli

Detaylı

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü. Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Diyabetik Ayağa Nasıl Bakıyor? Sağlık Bakanlığı Görüşü Prof. Dr. Nurhan İNCE Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Anahtar Gerçekler 2014 yılı, 18 yaş üzeri yetişkinlerde

Detaylı

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri

KARBONHİDRAT SAYIMI. Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri KARBONHİDRAT SAYIMI Uzm.Dyt Ceren Yolaçan İşeri Diyabet Tedavisi Eğiti Tı i Beslenme Tedavisi Egzersiz İlaç İ süli HEDEF HEDEF İdeal Hedef Gebelik HbA1c (%)

Detaylı

DİABETES MELLİTUS YRD. DOÇ.DR. KADRİ KULUALP

DİABETES MELLİTUS YRD. DOÇ.DR. KADRİ KULUALP DİABETES MELLİTUS YRD. DOÇ.DR. KADRİ KULUALP Diabetes mellitus; pankreastaki insülin yapımının yetersiz oluşu nedeniyle, özellikle karbonhidrat metabolizmasında olmak üzere lipid ve protein metabolizmalarında

Detaylı

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Dr. Füsun Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma B.D, Ankara 22-23.Kasım.2013 -TEKİRDAĞ Tip 2 DM progresif bir

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR. Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı

DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR. Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTEN KORUNMADA CİNSİYET İLİŞKİLİ FARKLILIKLAR Dr. İlhan TARKUN Kocaeli Üniversitesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Cinsiyet İlişkili Farklılıklar ERKEK BEYNİ KADIN BEYNİ Cinsiyet İlişkili

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU

ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi 2013 TÜRKİYE DİYABET VAKFI KÜNYE v ISBN 978-975-98038-2-7 1. Baskı Mayıs 2011. 2. Baskı Eylül 2011 Güncellenmiş 3. Baskı Nisan 2013

Detaylı

ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU

ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU ULUSAL DİYABET KONGRESİ KONSENSUS GRUBU Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi 2013 TÜRKİYE DİYABET VAKFI KÜNYE v ISBN 978-975-98038-2-7 1. Baskı Mayıs 2011. 2. Baskı Eylül 2011 Güncellenmiş 3. Baskı Nisan 2013

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem. Diyabette Bakım,Takip ve İzleme İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.Alev Kahraman Kan Glukozunun Diyabetli Birey Tarafından Takibi Kan glukozunun

Detaylı

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ

Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Dr. Bekir KESKİNKILIÇ 1 SAĞLIK Yalnızca hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. Irk, din, siyasi görüş, ekonomik veya sosyal durum ayrımı yapılmaksızın

Detaylı

DİYABETLİ BİREYLERİN SOSYAL VE HUKUKİ HAKLARI

DİYABETLİ BİREYLERİN SOSYAL VE HUKUKİ HAKLARI DİYABETLİ BİREYLERİN SOSYAL VE HUKUKİ HAKLARI UZ.HEMŞ.BEHİCE KAHRAMAN UZ.HEMŞ.BEHİCE KAHRAMAN F.S.M. EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ DUZ.HEMŞ.BEHİCE KAHRAMAN F.S.M. EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ DİYABET EĞİTİM

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

Doç. Dr. Fatma Nişancı KILINÇ Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü 1

Doç. Dr. Fatma Nişancı KILINÇ Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü 1 Diyabetlilerde Diyet Tedavisinin Ana Prensipleri: Günlük Enerji Gereksinmesinin Hesaplanması, Diyet Örüntüsünün Belirlenmesi, Egzersiz Öncesi ve Sonrası Besin Alımının Planlanması Doç. Dr. Fatma Nişancı

Detaylı

DİYABET ŞEKER HASTALIĞI

DİYABET ŞEKER HASTALIĞI DİYABET ŞEKER HASTALIĞI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Ekin Koç ve Arş. Gör. Dr. Selim Güler tarafından

Detaylı

GESTASYONEL DİYABETLİ GEBE OLGU SUNUMU

GESTASYONEL DİYABETLİ GEBE OLGU SUNUMU İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI GESTASYONEL DİYABETLİ GEBE OLGU SUNUMU EBE HATİCE CANSARAN OĞUZ GDM TANI KRİTERLERİ Gebelerde 24 ile 28 hafta arasında 75 gr şeker

Detaylı

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ

POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ POSTTRANSPLANT DİABETES MELLİTUS DR. ÜLKEM YAKUPOĞLU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ INTERNATIONAL HOSPITAL ORGAN NAKLİ MERKEZİ Transplant İlişkili Hiperglisemi (TAH) Posttransplant Diabetes Mellitus

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI

BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI Doç. Dr. Ayşe Palanduz Aile Hekimliği Anabilim Dalı DERS PLANI TARİH DERS 07.09.2015 Sağlık Hizmetlerinin Basamaklandırılması ve Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BESİN ÖGESİ ETKİLEŞİMİ. BES435 7.Güz Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BESİN ÖGESİ ETKİLEŞİMİ. BES435 7.Güz Önkoşullar BESİN ÖGESİ ETKİLEŞİMİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar BESİN ÖGESİ ETKİLEŞİMİ BES435 7.Güz 2 0 0 5 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Anlatım,

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus komplikasyonlar Mikrovasküler Makrovasküler Diyabetik retinopati Diyabetik

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı)

Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı) Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı) Prof. Dr. Erdinç Ertürk Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı 49.

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR. Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ

FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR. Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ FİZİKSEL AKTİVİTE RİSKLER & YARARLAR Prof.Dr.Gülfem ERSÖZ Fiziksel Aktivite Kassal kontraksiyon ve enerji harcaması gerektiren her türlü hareket Egzersiz Sağlık durumunu iyileştirmek Fiziksel uygunluğu

Detaylı

OBEZ YADA AŞIRI KİLOLU İNSÜLİN DİRENÇLİ TİP 2 DİYABETLİ HASTAYA YAKLAŞIM. Prof.Dr.Esen Akbay Doç.Dr.Murat YILMAZ

OBEZ YADA AŞIRI KİLOLU İNSÜLİN DİRENÇLİ TİP 2 DİYABETLİ HASTAYA YAKLAŞIM. Prof.Dr.Esen Akbay Doç.Dr.Murat YILMAZ OBEZ YADA AŞIRI KİLOLU İNSÜLİN DİRENÇLİ TİP 2 DİYABETLİ HASTAYA YAKLAŞIM Prof.Dr.Esen Akbay Doç.Dr.Murat YILMAZ Olgu 1: 52 yaşında erkek Yakınma: ağız kuruluğu- çok su içme Öykü: Yaklaşık 2-3 ay önce yakınmaları

Detaylı

DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ. Diyetisyen Osman Yıldırım

DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ. Diyetisyen Osman Yıldırım DİYABETTE TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ Diyetisyen Osman Yıldırım Tıbbi Beslenme Tedavisi (TBT) Diyabetin önlenmesi Diyabetin tedavisi Diyabet ile ilişkili komplikasyonların tedavisi Temel Enerji Kaynağımız

Detaylı

Kronik Hastalık Takibi (İnsülin Pompası Tedavisi Uzaktan Takip)

Kronik Hastalık Takibi (İnsülin Pompası Tedavisi Uzaktan Takip) Kronik Hastalık Takibi (İnsülin Pompası Tedavisi Uzaktan Takip) Biz Kimiz Medsalus 2010 yılında kişilerin evinden ya da işyerinden ayrılmasına gerek kalmadan yerinde sağlık hizmetleri sunmak için kuruldu.

Detaylı

Diyabetik Hastada Malnütrisyon ve Tedavisi

Diyabetik Hastada Malnütrisyon ve Tedavisi Diyabetik Hastada Malnütrisyon ve Tedavisi Prof. Dr. Bülent Saka İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Vaka 1 69 y, E Astrositoma (evre 2), Tip 2 DM (IBDM), KKY Yutma

Detaylı

DİYABET ve HİPERTANSİYON. Dr. Güliz DİRİMEN ARIKAN

DİYABET ve HİPERTANSİYON. Dr. Güliz DİRİMEN ARIKAN DİYABET ve HİPERTANSİYON Dr. Güliz DİRİMEN ARIKAN DİYABET Nedir? İnsülin hormonu üretimi ve/veya kullanımındaki yetersizliğin neden olduğu, Kadın ve erkeklerde en sık rastlanan metabolizma bozukluğudur.

Detaylı

Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr. Ahmet KAYA TRABZON

Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı. Dr. Ahmet KAYA TRABZON Diyabette Akılcı İlaç Kullanımı Dr. Ahmet KAYA 06.10.2016 TRABZON AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmıştır. Kişilerin klinik bulgularına

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ. İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ. İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ ve EGZERSİZ Diyabette Tıbbi Beslenme Tedavisinin

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9

OBEZİTE NEDİR? Erkeklerde %20,5 Kadınlarda ise % 41,0 Toplamda % 30,3 olarak bulunmuştur. İstanbul 33,0 Orta Anadolu 32,9 OBEZİTE NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Günlük yaşamda bireylerin (gebe, emzikli, bebek, okul çocuğu, genç,

Detaylı

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım?

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Doç.Dr. Gülay Sain Güven Hacettepe ÜniversitesiTıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Dahiliye Ünitesi 24 Mayıs 2008, Antalya Sunum Planı Gebelik-hipertansiyon

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY

PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI. Prof. Dr. Engin GÜNEY PREDİYABET EPİDEMİYOLOJİ VE TANISI Prof. Dr. Engin GÜNEY Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı DİABETES MELLİTUS 415 milyon erişkinde diyabet var.

Detaylı

Şişmanlık. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Şişmanlık. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Şişmanlık Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Tanım Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Obezite VKİ > 95 persantil Kilolu olmayı VKİ 85-95 persantil VKİ = ağırlık (kg) /

Detaylı

AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDE İLK 1000 GÜNDE BESLENME DR.GÖNÜL KAYA

AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDE İLK 1000 GÜNDE BESLENME DR.GÖNÜL KAYA AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDE İLK 1000 GÜNDE BESLENME DR.GÖNÜL KAYA AİLE SAĞLIĞI BİRİMİNDE EKİP Aile Hekimi Aile Sağlığı Elemanı Sözleşmeli Hemşire-Ebe BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM AİLE SAĞLIĞI BİRİMİNDE HİZMETLER Kayıtlı

Detaylı

YAŞLI DİYABETİK BİREYLERDE BESLENME. Dyt. Hülya KAMARLI AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ,ANTALYA SAĞLIK YÜKSEKOKULU BESLENME VE DİYETETİK BÖLÜMÜ

YAŞLI DİYABETİK BİREYLERDE BESLENME. Dyt. Hülya KAMARLI AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ,ANTALYA SAĞLIK YÜKSEKOKULU BESLENME VE DİYETETİK BÖLÜMÜ YAŞLI DİYABETİK BİREYLERDE BESLENME Dyt. Hülya KAMARLI AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ,ANTALYA SAĞLIK YÜKSEKOKULU BESLENME VE DİYETETİK BÖLÜMÜ YAŞLILIK? Genellikle hayatın sonuna kadar devam eden, fonksiyonlarda

Detaylı

KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA!

KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA! KARACIGERINI KORU SIGORTAYI ATTIRMA! Portal : www.takvim.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 09.03.2017 Adres : http://www.takvim.com.tr/yasam/2017/03/09/karacigerini-koru-sigortayi-attirma Karaciğerini koru

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

ULUSAL DİYABET KONSENSUS GRUBU. Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi

ULUSAL DİYABET KONSENSUS GRUBU. Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi ULUSAL DİYABET KONSENSUS GRUBU Diyabet Tanı ve Tedavi Rehberi 2015 TURKDİAB Diyabet Tanı TÜRKİYE ve Tedavi Rehberi DİYABET 2015 VAKFI 1 KÜNYE ISBN 978-975-98038-2-7 1. Baskı Mayıs 2011 2. Baskı Eylül 2011

Detaylı

BESLENME. Doç. Dr. Ferda Gürsel

BESLENME. Doç. Dr. Ferda Gürsel BESLENME Doç. Dr. Ferda Gürsel Genel Beslenme Kavramları Beslenmenin etkisi Sağlık Görünüş Davranış Ruh hali Diyette Besinlerin önemi Büyüme ve gelişme Enerji sağlar Metabolizmayı düzenler Sağlık ve Temel

Detaylı

Meral Mert, Endokrinoloji ve Metabolizma

Meral Mert, Endokrinoloji ve Metabolizma Meral Mert, Endokrinoloji ve Metabolizma Diyabetli bir kadının gebe kalması pregetasyonel diyabet. Gebelikte diyabetin ortaya çıkması gestasyonel diyabet olarak tanımlanır. 2 Gestasyonel diyabet UK de

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

TİP 2 DİYABETİN TEDAVİSİNDE MİNİMAL İNVAZİV CERRAHİ

TİP 2 DİYABETİN TEDAVİSİNDE MİNİMAL İNVAZİV CERRAHİ TİP 2 DİYABETİN TEDAVİSİNDE MİNİMAL İNVAZİV CERRAHİ Obezite, kandaki yüksek şeker düzeyleri ile karakterize olan ve ömür boyu süren Tip 2 Diyabetin gelişmesindeki en önemli faktörlerden birisidir. Bu hastalık,

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 14 KASIM DÜNYA DİYABET GÜNÜ* PROGRAMI Diyabet, erişkinlerde daha sık olmak üzere her yaşta görülebilen ve yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle çok önemli bir halk sağlığı

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU

VAKA SUNUMU. Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU VAKA SUNUMU Dr. Dyt. AYGÜN KUYUMCU Kuyumcu N. Adrasan 2006 Genel Özellikler Cinsiyet: Yaş: 26 Yaşam şekli: Medeni durum: Eğitim durumu: İş: Sigara kullanımı: Alkol kullanımı: Erkek Sedanter Bekar Üniversite

Detaylı

TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI

TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI TEMEL KARBONHİDRAT SAYIMI Prof. Dr. M. Emel Alphan Yediğiniz yiyeceklerdeki karbonhidratları sayma yaklaşımını kullandığınız takdirde, kan şekerinizi kontrol edebilir, diyabete bağlı gelişebilecek komplikasyonları

Detaylı

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ Doğuma Hazırlık Doğum Öncesi Eğitim Fetal Aktivitenin İzlenmesi Göğüs Bakımı Emzirmeye

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

DİYABET ve BESLENME. HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ. Ekim-2006 ANKARA

DİYABET ve BESLENME. HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ. Ekim-2006 ANKARA DİYABET ve BESLENME HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Emine YILDIZ Ekim-2006 ANKARA Birinci Basım : Ekim-2006 Ankara 3000 Adet ISBN : 975 590 181-7 Baskı : Sinem Matbaacılık Bardacık Sokak No:7/B K.Esat/ANKARA

Detaylı

İnkretinler (Olgu sunumları ile)

İnkretinler (Olgu sunumları ile) İnkretinler (Olgu sunumları ile) Prof. Dr. Erdinç ERTÜRK Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı II. Endokrinolojik Sorunlara Olgu Bazında Çözümler Sempozyumu 5-6 Nisan 2007 - İzmir

Detaylı

BESLENME DANIŞMANLIĞI

BESLENME DANIŞMANLIĞI BESLENME DANIŞMANLIĞI GERÇEK BAZAL METABOLİZMA HIZI ÖLÇÜMÜ TANİTA BİO IMPEDANS CİHAZI İLE VÜCUT ANALİZİ ARM-BAND METABOLİK HOLTER İLE YAŞAM TARZI ANALİZİ OKSİDATİF STRES ANALİZ PANELİ ANNE ÇOCUK DEPARTMANI

Detaylı

Beslenme ve Sağlık Beyanları

Beslenme ve Sağlık Beyanları Beslenme ve Sağlık Beyanları PROF. DR. SİBEL KARAKAYA E.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BESLENME BİLİM DALI 12-14 KASIM 2014 Resmi Gazete Tarihi: 29.12.2011 Resmi Gazete Sayısı: 28157

Detaylı

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 Eylül Dünya Kalp Günü olması sebebiyle, eşzamanlı olarak merkez ve tüm ilçelerde etkinlikler düzenlenmiştir. Yerel Medyada 29

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı