Çanakkale Savaşlarında Sağlık Hizmetleri

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çanakkale Savaşlarında Sağlık Hizmetleri"

Transkript

1 Editörden/Editorial TAF Prev Med Bull 2014;13(2):93-98 Çanakkale Savaşlarında Sağlık Hizmetleri [Healthcare Services during the Gallipoli Wars] ÖZET I.Dünya Savaşında Çanakkale Savaşları sırasında, karadan ve denizden boğazı zorlayarak İstanbul u ele geçirmek isteyen itilaf devletlerine karşı koymak için kurulan 5. Ordu birlikleri bölgeye aktarılmıştır. Bölgedeki hastanelerin yatak sayıları artırılmıştır. Yaralanan askerlere ilk müdahale mevzilerinde yapılarak, durumu iyi olanlar cepheye ağır olanlar kıta sargı yerlerine gönderilmiştir. Cephede yaralanmış bir askerin menzil hastanesine veya İstanbul a nakledilmesi için belirlenen süre kırk sekiz saat olsa da, muharebeler şiddetlendiğinde bu sürenin korunamadığı zamanlar olmuştur. Bölgede sıkça rastlanan kolera, tifo ve çiçek hastalıklarına karşı aşı uygulamasına özen gösterilmiştir. Lekeli humma (tifüs), tüberküloz, zatürre (pnömoni), zatülcemp (plörezi) gibi hastalıklara rastlanmıştır. Diğer taraftan, ülkede ilaç endüstrisi yok denecek durumda olduğundan, ilaçların çoğu dış ülkelerden gelmiştir. Savaşın başlangıcında iyot sıkıntısı baş göstermiştir. Çanakkale Savaşlarında cephede şehit olan, yaralananlar dışında, hastalıklar, yetersiz malzeme ve ameliyathane koşulları nedeniyle çok sayıda şehit verilmiştir. Şehitler de dâhil, yaralı, kayıp, esir, hava değişimi ve hastaneye gönderilen ve çeşitli hastalıklardan ölen personelin toplamını ifade eden zayiat miktarı ise civarında olarak belirtilmektedir. SUMMARY The 5th Army troops established to counter the Allied States who wanted to conquer Istanbul by forcing the straits from the land and the sea were transferred to the region as a requirement of the Gallipoli Wars during the First World War. Bed numbers of the hospitals in the region were increased. The first intervention to the soldiers was made at the military positions and those whose situations were good were sent to the front and those whose condition was serious were sent to the battalion areas where wounds were taken care of. Although the specified period of time to move a soldier injured at the front to the local hospital or Istanbul was forty-eight hours, this duration was sometimes prolonged when the battle was intense. The vaccination was paid great importance to prevent from cholera, thyhoid fever and smallpox which broke out frequently in the region. The diseases such as thyphus, tuberculosis, pneumonia, pleurosis were also encountered. On the other hand, there was almost no pharmaceutical industry in the country. Most of the pharmaceuticals was received from foreign countries. Even the lack of iodine arose just at the start of the war. Other than those martyred and injured at the front, a large number of soldiers were martyred because of disease and inadequate equipment and operating conditions during the Gallipoli wars. Besides, the total number of losses has been reported around including the martyred, injured, missing, captives, those sent for climate change and hospitals and died of various diseases. Halise Coşkun Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Hemşirelik Yüksekokulu Anahtar Kelimeler: Çanakkale Savaşları, Sağlık Hizmetleri Key Words: Gallipoli Wars, Health Services Sorumlu yazar/ Corresponding author: Halise Coşkun, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Hemşirelik Yüksekokulu Gönderme Tarihi/Date of Submission: Kabul Tarihi/Date of Acceptance: DOI: /pmb ÇANAKKALE SAVAŞLARINDA SAĞLIK HİZMETLERİ Osmanlı İmparatorluğunun Birinci Dünya Savaşına girmesiyle, İngiliz ve Fransız donanmalarının 19 Şubat 1915 te Çanakkale Boğazını geçme girişimleri Çanakkale Savaşlarını başlatmıştır. Çanakkale Deniz Savaşları, 18 Mart 1915 büyük deniz harekatı ile son bulmuştur. Kara harekatı ise İngiliz ve Fransız ordularının boğazın iki tarafından, Kumkale ve Gelibolu Yarımadasından 25 Nisan 1915 te karaya çıkması ile başlamış ve düşmanın 9 Ocak 1916 da Seddülbahir den çekilmesiyle sona ermiştir. Çanakkale Savaşları Türk tarihinde çok önemli bir yer tutmaktadır (1). Balkan Savaşı sırasında sağlık hizmetlerinde karşılaşılan sorunların giderilmesi için, Harbiye Nezareti Sıhhiye Dairesi Başkanlığına, Süleyman Numan Bey (Tabip General Süleyman Numan) getirilirken, kendisine danışmalık yapması için Dr. Albay Mayer görevlendirilmiştir. Hastanelerin ve yatak sayısının artırılması için yapılan düzenlemelerle, hastane sayısı 47, yatak sayısı da olarak planlanmıştır. Yapılan kadro çalışmalarında 50 yatağa bir doktor planlanırken, hastane baştabibi planlamalarında ise; 250 yataklı hastaneler için bir yarbay baştabip, yataklı hastaneler için ise bir albay baştabip olacak şekilde planlama yapılmıştır. Bu planlamaların uygulamaya geçirildiği sırada Birinci Dünya Savaşı ilan edilmiştir (2). Harpten önce Çanakkale bölgesinde bulunan Akdeniz Müstahkem Mevki Komutanlığının emrinde; Rumeli yakasında, Seddülbahir, Kilidülbahir, Maydos ve Bolayır da Anadolu yakasında ise Kumkale ve Çanakkale de er yataklı revirler vardı. Bununla birlikte 93

2 Müstahkem Mevki birlikleri ve 9. Tümen için Çanakkale de 250 yataklı bir mevki hastanesi bulunmaktaydı (3). Orduda görevli doktor durumu 1915 yılında; 1 tuğgeneral, 12 albay, 53 yarbay, 317 binbaşı, yüzbaşı, 129 üsteğmen, toplam olarak belirtilmektedir (2). Birinci Dünya Savaşında Çanakkale cephesinde savaşmak üzere 1. Ordunun 3. ve 5. Kolordularıyla, 1. Kolordunun 3. Tümeni ve Çanakkale Müstahkem Mevkii birliklerinden oluşan 5. Ordu kurulmuştur. Bu ordunun görevi karadan ve denizden boğazı zorlayarak İstanbul u ele geçirmek isteyen itilaf devletlerine karşı koymaktı (2). İngiliz ve Fransız donanmalarının Çanakkale Boğazı nın önünde görülmeleri ve boğazı geçme girişimleri üzerine, bazı birlikler Çanakkale harekât alanına kaydırılmış, o tarihe kadar bölgede mevcut sağlık teşkilleri takviye edilerek, revirlerin yatak sayıları arttırılmıştı. Mart 1915 başına kadar sağlık hizmetleri için alınan önlemler doğrultusunda; Kale Merkez Hastanesi 350, Erenköy Hastanesi 50, Ezine Hastanesi 200, Umurbey Hastanesi 200, Kilitbayır Hastanesi 50, Eceabat Hastanesi 200, toplam yatak olarak hazırlanmıştır (4). Sağlık personeli bakımından bu hastanelerin bir kısmının özellikle doktor, diş hekimi, eczacı, kimyager ve malzeme eksiği vardı. Geniş bir bölgede yayılmış bulunan bazı Müstahkem Mevki bataryalarıyla, 9. Tümen tabur ve alaylarının da doktorları bulunmamaktaydı. Harbiye Nezaretinden bu eksiklerin tamamlanması için istekte bulunulmuştur. Bununla birlikte 9. Tümenin emrinde bulunan iki seyyar hastane ise muharebe alanında gereken tıbbi müdahaleyi yapacak biçimde donatılmıştı. Nara Anadolu Mecidiyesi, Çimenlik, Dardanos Tabyaları, Karantina, Erenköy batısı ve İntepe de birer sargı yeri, Gelibolu Yarımadası nda Değirmen Burnu, Yıldız Tabyaları, Kilitbahir, Havuzlar, Soğanlıdere ve Domuzdere de birer sargı yeri faaliyet göstermiş, Anadolu Hamidiye Tabyasında iki kıta sargı yeri görev yapmıştır. 9. Sıhhiye Bölüğü tarafından Anadolu Tabyası- Dardanos topçu grubu; Erenköy ve İntepe topçu grupları gerisinde Sarafim Çiftliği nde birer araba durak yeri kurulmuştur. Hastane, sargı yeri ve araba durak yerlerinde 18 Mart 1915 i izleyen günlerde bazı değişiklikler yapılmıştır (4). 5. Ordu sağlık hizmetlerini yürütmede yardımcı olmak üzere; Gülhane vapuru, 3 adet 500 yataklı Menzil, 5 adet 150 yataklı Harp hastanesi ve 20 kadar arabadan oluşan hasta Taşıma Kolu, Biga da bulunan Ordu Menzil Baştabipliği emrine verilmiştir (2). 5. Ordu Komutanlığı Sağlık Başkanlığının 4 Mayıs 1915 tarihli raporunda yatak sayıları; Tekirdağ Hastanesi nde 1.450, Şarköy Hastanesi nde 400, Gelibolu Hastanesi nde 150, Lâpseki Hastanesi nde 300, Ezine Hastanesi nde 500, Dümrek Hastanesi nde 450, Biga Hastanesi nde 1.300, Dimetoka Hastanesinde 500, toplam yatak olarak bildirilmiştir (5). Gelibolu Askeri Hastanesi daha önce 250 yataktan yatağa çıkarılmıştır. Fransız mektebinde 200 yataklı bir Kızılay hastanesi, 150 yataklı bir harp hastanesi açılmıştır. Fakat bunların bir kısmı Gelibolu merkezinin bombardımanı üzerine Lâpseki ye, büyük bir kısmı da Tekirdağ a taşınmıştır. Geriye kalan 150 yataklı kısım 4 Mayısta ki durumdur ve buda acil vakalar için bırakılmıştır(5). Muharebelerin şiddetlenmesiyle paralel olarak 5.Ordunun sağlık teşkilleri gittikçe takviye edilmiş ve 6 Temmuz 1915 günü yatak sayısı hastanelerde kadroda 3800 iken, 8680 yatak mevcuduna ulaşılmıştır (3). Bunlara ilave olarak Biga daki 1 No.lu Menzil Nekahethanesinde 200, Dimetoka daki 3 No.lu Menzil Nekahethanesinde 400, Tekirdağ Merkez Hastanesi 300 olmak üzere 3 adet nekahethanede toplam yatak sayısı 900 olarak, Sıhhiye Depo Taburu Biga da 600 yatak olduğu belirtilmiştir (3). Gülnihal Hastane Gemisi (kadrosunda 200 yatak belirtilmesine rağmen) 700, 60 Numaralı Şirketi Hayriye Vapuru 300, 61 Numaralı Şirketi Hayriye Vapuru 300, 63 Numaralı Şirketi Hayriye Vapuru 300 olmak üzere, 4 adet hastane gemisinin yatak mevcudu olarak belirtilmektedir (3). Hastaneler, nekahethaneler ve gemilerle birlikte 6 Temmuz 1915 günü toplamda kadroda yatak belirtilirken, yatak mevcuduna ulaşılmıştır (3). 14 Temmuz 1915 gününe kadar yeni açılan veya genişletilen hastanelerle tümenlerin sıhhiye bölükleri ve seyyar hastanelerin yatak sayıları şu şekildedir (3). Rumeli yakasında; mevki hastaneleri Tekirdağ da ve 1.000, Mürefte/Gelibolu da 280, Galata da 200, Tekirdağ da Kızılhaç hastanesinde 80, Şarköy de harp hastanesinde 350 ve Kızılay hastanesinde 200, Karainebeyli Revir Hastanesinde 20 olmak üzere toplam yatak mevcuttur. Anadolu yakasında mevki hastaneleri; Çanakkale de 350, Ezine de 200, Karabiga da 150, Erdek te 500, Harp hastaneleri Demerek te 200, Lâpseki de 450 ve 400 ve Çardak ta 750 kapasitesinde iken menzil hastaneleri; Biga da ve 850, Dimetoka da 650, Birgos ta Hafif Yaralı 94

3 Mevki Hastanesi olmak üzere toplam yatak mevcuttur. Sıhhiye bölükleri ile seyyar hastaneler ise bulundukları tümenlerin bölgesinde faaliyete geçmişlerdir. Gülnihal gemisi, Akdeniz vapuru, 60, 61, 63 ve 70 numaralı vapurlar hastane gemisi olarak kullanılmıştır (3). Sabit hastane vazifesi görmek üzere tahsis edilen Akdeniz vapuru, Anafartalar çıkarmasından sonra seyyar biçimde tahliye hizmeti vermiştir. Bahriye Nezaretine ait Reşit Paşa nakliye gemisi Alman Kızılhaç ının emrine verilerek, 200 yataklı bir hastane gemisi haline getirilmiş, fakat etkin bir şekilde kullanılmamıştır (6). Daha çok İstanbul a yaralı getirmekte kullanılmıştır. Reşit Paşa vapurunun getirdiği yaralılara, Sirkeci de vapurdan indirilerek hastanelere sevk edilmeden önce, burada Hilal-i Ahmer tarafından çay ve ekmek veriliyordu. Yolculuk sırasında Hilal-i Ahmer tarafından gıda maddeleri, battaniye gibi türlü gereksinim maddeleri de sağlanıyordu (7). 28 Temmuz 1915 günü tüm 5. Ordu personeli mevcudu olarak belirtilmiş olup bu durumda hastanelerdeki yatak toplamı, ordu mevcudunun %4,7 sine ulaşmıştır (3). Harbin sonlarına doğru 5. Menzil Müfettişliğine bağlı hastanelerde 5. Orduya bağlı birliklerin elinde bulunan hastanelerin yatak mevcudu artmış, ordu mevcudunun %7,5 ine çıkarılmıştır (3). GENEL SAĞLIK DURUMU Askerler savaşa katılmak için cepheye gönderilmeden önce, adına tahaffuzhane denilen merkezlerde sağlık kontrolüne ve yanaşık düzen eğitimine tabi tutuluyor, bağışıklık için kolera, çiçek, dizanteri gibi bulaşıcı hastalıklara karşı periyodik olarak aşılanıyorlardı (8). Muharebeler sırasında yemeklerde ishali açıklayacak bir sebep bulunamamasına rağmen, 5. Orduda salgın şeklinde ishal vakaları görülmüştür. İshal siperlerin dışındaki askerlerde görülmemiştir. Asker siperlerden, rutubetli ve ıslak toprak içinden çıkartılınca hastalık kesilmiştir. 3. Kolordu birliklerinde görülen iskorbüt, İstanbul dan getirilen taze sebzelerle önlenmiştir (6.) Askerin bitlenmeye karşı haftada bir kez yıkanabilmesi için yunaklar hazırlanması, helaların kireç ve kireç sütü ile dezenfekte edilmesi, bit yoklamaları yaptırılması, içme sularının bulunduğu küplere musluk takılması emredilmiştir (6). Olanaklar ölçüsünde temizliğe önem verilerek bit salgınına karşı mücadele ediliyordu. Kolayca kurulabilen seyyar fırınlarda giysilerini bitlerden temizlemeleri konusunda birlikler defalarca uyarılmışlardı. Kolera, tifo ve çiçek gibi bölgede sıkça rastlanan hastalıklara karşı aşı uygulamasına önem veriliyordu. Lekeli humma (tifüs), tüberküloz, zatürre (pnömoni), zatülcemp (plörezi) gibi hastalıklar da görülmekteydi. Diğer taraftan ülkede ilaç endüstrisi de yok denecek durumda olup, ilaçların çoğu dış ülkelerden gelmekteydi. Daha savaşın başlangıcında iyot sıkıntısı baş gösterdiği için tentürdiyot kullanımı konusunda dikkatli olunması emredilmiştir (9). Anadolu yakasında Kalvert çitliğinde bulunan XV. Kolordu birliklerinde sıtmadan başka önemli bir hastalık görülmemiştir. Mayıs 1915 de Kumkale ve çevresinde tehlikeli sayılacak bir sıtma salgını ve buna bağlı ölümler görülmüştür. 5. Orduda sıtma vakasının i, 149 tifo vakasının 36 sı vefat etmiştir. Tek tük humma-i racia (dönek humma) vakası görülmüştür (6). Genellikle Türk askerlerinde bomba, şarapnel veya piyade mermilerinden meydana gelen yaralanmalar görülmekteydi. Süngü yaralarına nadiren rastlanmaktaydı (3). Topçu ateşinin düştüğü noktalara yakın olan askerlerde daha çok ağır yanıklar görülmekteydi ve bunlar genellikle ölümle sonuçlanmaktaydı (8). Esenkaya eserinde hasta ve yaralılara müdahalede kullanılan ilaçlardan şu şekilde bahsetmektedir: Karnından vurulan askerlere yanlış olmasına rağmen, daha dördüncü günde, ekmek ve katı yiyecekler verilebiliyordu. Hastanelere morfin dağıtımı yetersizdi. Morfin çok fazla acı çeken yaralılarda kullanılıyor, özellikle akciğerlere doğru olan kanamalarda morfin kullanılıyordu. Yaranın temizliğinde doku parçalarını, tüyleri ve yaraya kaynamış kumaş kalıntılarını temizlemek için yumuşatıcı olarak borik asit, merhem veya vazelin kullanılıyordu. O günün koşullarında bir askerin şoka girmesi ölüm demekti. Tedavisinde morfin, atropin ve damardan tuzlu su veriliyordu. Yara temizliğinde ise antiseptik olarak borik asit, limon tuzu ve ılık sudan oluşan bir karışım kullanılıyordu. Anestezik olarak en sık kloroform, ağır vakalarda ise morfin ve genel anestezi öncesi ise skopolamin kullanılıyordu (8). Çanakkale harekât alanı ve özellikle Gelibolu Yarımadası dar olması nedeniyle İngiliz ve Fransız hava, deniz ve kara ateşlerinin etkisi altındaydı. Birliklerin münavebeyle geriye alınarak dinlendirilmeleri ve savaş alanından uzaklaştırılması olanağı olmadığından cephe hattının ancak kilometre gerisinde birliklerin personel ikmaliyle dinlendirilme işleri yapılabiliyordu. Cepheden geriye 95

4 alınan birlikler, kısmen ateş tutmayan arazi kesimlerinde bütünlemeleri yapılırken veya dinlendirilirken, İngiliz veya Fransız taarruzlarının başlaması halinde cepheye alınarak savaşa devam etmişlerdir (3). Esenkaya nın eserinde günümüzde rehabilitasyon merkezi olarak tanımlanabileceğini belirttiği nekahethanelerde, cephede bir hafta sıcak çatışmaya girip sağ kalan Mehmetçik, en az bir, bir buçuk ay buralarda dinlendiriliyor, sonra sağlık kontrolünden geçirilerek, bedensel ve psikolojik sağlığına kavuşanlar görev yerlerine gönderiliyordu (8). Cesetlerin gömülmesi ve yaralıların nakli için iki taraf arasında saatlik mütarekeler yapılmıştır. Sağlanan ateşkesler sayesinde şehit olanların naşı kaldırılmış ve böylece hem savaşanların morali bozulmamış ve hem de hastalıkların oluşmasına meydan verilmemiştir (3). HASTA VE YARALILARIN TAHLİYESİ Deniz muharebelerinde yaralanan ve mevzi gerisine alınması gereken erlerin yarası, çantasının bir köşesinde dikili bulunan harp paketi kullanılarak sarılıyor, daha sonra siperlerin hemen gerisinde tesis edilmiş yaralı yuvalarına, teskereci veya sıhhiye erleri tarafından taşınıyordu (10). Yaralı yuvalarında tedavileri yapıldıktan sonra, ya tekrar cepheye gönderiliyor ya da taburlarda bulunan kıta sargı yerlerine gönderiliyordu (4). Kıta sargı yerinden geriye sevk edilecek olanlar, hafif yaralı toplama yerlerine gönderiliyordu. Yarası ağır olanlar araba durak yerlerine gönderiliyor, buradan da tümen sıhhiye bölüklerince açılan büyük sargı yerine götürülüyordu. Gelen yaralı ve hastaların tedavisini ve hatta ameliyatını Tümen sıhhiye bölükleri yapmakta, yatak mevcudundan fazla olanları ve durumu hastaneye gitmeyi gerektirenleri seyyar hastanelere göndermekteydi (4). Sıhhiye teşkillerinde hasta nakliye otosu bulunmayan 5. Ordu da, hasta ve yaralıların muharebe alanının gerisindeki sıhhiye teşkillerine veya hastanelere nakilleri için hasta nakliye arabalarından veya erzak, cephane getiren, nakliye kollarında faydalanılmıştır. Yerli halk da arabalarıyla harekât sahası gerisindeki nakliye işletmelerine destek vermiştir. Her sıhhiye bölüğü, bir hafif yaralı toplama yeri ve bir araba durak yeri açıyordu. Alçıtepe kuzeyi ve Domuz Deresi nin başlangıcındaki Teneçiftliği bölgelerinde iki adet araba durak yeri; Kovandere de bir, Avcılarsırtı kuzey ve güneyinde iki adet durak yeri açılmıştı. Yaralı veya hastalar, Kirte - Enezçifliği, Alçıtepe kuzeyi - Soğanlıdere - Havuzlar Deresi - Kilidülbahir - Maydos - Kilya - Bigalı yolu, Kirte - Behram Çiftliği - Sarafim Çiftliği - Kilidülbahir, Kemalyeri - Kocadereköy - Bigalı ve Kemalyeri - Kilya yollarıyla geriye gönderiliyordu (3). Erdemir eserinde cephe hattındaki büyük sargı yerlerine, hasta nakil kolları ve diğer vasıtalarla getirilen yaralılar için, sağlık hizmetlerinin şu şekilde yürütüldüğünü belirtmektedir: Gelen yaralılar öncelikle kabul çadırına alınarak isimleri deftere yazılıyor, sonra pansuman çadırına alınıyordu. Burada önceden yapılan sargıları değiştiriliyor, yaraları ağır olup ameliyat edilmesi gerekenler ameliyat çadırına alınarak, gerekli tedavileri veya ameliyatları yapıldıktan sonra yaya gidebilecekleri çevre hastanelere gönderiliyordu. Yarası ağır olanlar ise yaralı nakil kolları ile ilgili hastanelere nakil ediliyordu. Yaralılar geri nakledilirken göğsüne yarası, hastalığı ve yapılan tedavinin yazıldığı bir künye asılıyor, durumu ağır olup da teskereye muhtaç olanlar burada yaralıları taşıyan arabaları bekliyorlardı. Cepheye su, yiyecek veya cephe ikmali yapan diğer arabalar ile teskereye muhtaç olmayanlar gerideki hastanelere sevk ediliyordu. Sargı yerinden bulunan yaralılar en fazla yirmi dört saat içinde yarasının durumuna göre menzil, harp, ağır veya hafif mecruhun hastanelerine sevk ediliyordu. Sevkler genellikle gündüz bombardıman tehlikesi olduğu için gece yapılıyordu (10). Karadan sevk edilen yaralılar için, her 20 kilometrede bir kurulan 50 şer yataklı sıhhiye istasyonları arasında hasta ve yaralı araba kolları çalışıyordu. İlk tedavileri yapıldıktan sonra memleket içindeki hastanelere sevki gerekenlerin bir kısmı, Maydos veya Akbaş iskelelerinden yüklerini boşaltarak dönmekte olan vapur, taka, mavna veya yelkenlilere bindirilmekteydi. Maydos ve Akbaş iskeleleri yaralı aktarma merkezi olarak çalışıyordu (3). Kolordu baştabip yardımcısı ve karargâh tabiplerinden oluşan bir sağlık heyeti sargı yerlerinde ve tümenlerin seyyar hastanelerindeki yaralıları kontrol ederek hastanelere sevkine karar veriyordu. Tedavileri kısa ve çabuk olacaklar Gelibolu daki hastanelere gönderiliyordu. Cephede tedavisi mümkün olmayan ya da uzun sürecek yaralılar ise yaralı aktarma merkezi olarak çalışan Ağadere ve Akbaş iskelelerindeki nakliyat hastanelerine sevk ediliyordu (10). Vapurlar nakliyat hastanelerinden yaralıları aldıktan sonra Anadolu yakasındaki Lâpseki ye oradan da Gelibolu ya hareket ediyor, yolu 96

5 üzerindeki menzil hastanelerine de uğrayarak, buralardan geriye sevki gereken yaralıları alıp, İstanbul a hareket ediyorlardı. Yaralılardan nakliyat sırasında şehit olanlar, uğranılan ilk iskelede yetkililere teslim edilerek yola devam ediliyordu (10). Yolculuğu sakıncalı görülen, hasta ve yaralılar Gelibolu hastanelerinde bakılıyor, gerek görülenler tümenlerin seyyar hastaneleri aracılığıyla İstanbul a gönderiliyordu. Akbaş ve Akdere deki hastanelerden savaşların başladığı 25 Nisan 1915 ten, 1 Temmuz 1915 tarihine kadar boşaltılan hasta ve yaralı sayısı şu şekilde belirtilmiştir(2) yılı Yaralı Hasta Nisan Mayıs Haziran SAĞLIK HİZMETLERİNDE AKSAKLIKLAR Çanakkale savaşları sırasında sağlık teşkillerinin idaresinde bazı aksamalar yaşanmıştır. 3. Tümen birlikleri Kumkale çıkarması sırasında muharebe için yeni düzenini alırken, sıhhiye bölüğü geride unutulmuştur. Eski konak yerinde kalan bu birlik muhabere görevini geç aldığı için büyük sargı yerini açmak ve sıhhi tesislerine ait hazırlıklarını tamamlamakla uğraşmıştır. Kumkale muharebelerinin en kritik ve kanlı döneminin yaşandığı bu zamanlarda yeterli ölçüde faaliyette bulunamamıştır. Taburların ilk yardım istasyonlarından yüzlerce yaralı gelmiş, yığılma olmuş, bu durum kontrol altına alınamadığı için zayiat fazla olmuştur (5). Cephede yaralanmış bir askerin İstanbul a veya menzil hastanesine nakli için kırk sekiz saat gibi bir süre belirlenmiştir. Savaşın şiddetlendiği zamanlarda, bu kırk sekiz saatlik süre içinde hastaların nakledilemediği zamanlar olmuş ve sevk edilemeyen binlerce yaralı, ova ve derelerde açıkta beklemek zorunda kalmıştır. Nakliyat hastanelerinde bekleyen yaralılar, hasta nakline tahsis edilmiş şirketi hayriye vapurları veya yüklerini boşaltıp dönmekte olan diğer vapur, taka, mavna ve yelkenlilerle, başta İstanbul olmak üzere memleket içindeki hastanelere nakledilmiştir (10). 26. Alay 3. Tabur, Seddülbahir kıyı muharebelerinin çok hızlı cereyan etmesi ve yaralı sayınsının fazla olması nedeniyle, yaralılarının bir kısmını taktik nedenlerden dolayı tahliye edememiş ve bazı yaralılarını düşman eline bırakmak zorunda kalmıştır. Düşman gemilerinin devamlı bombardımanı tahliye yolunu işlemez duruma getirdiği için doğu kanat birlikleri, sağlık ve bakım gereçleri bakımından aksaklıklarla karşılaşmıştır (5). Deniz ve karada sağlık hizmetlerinde görevli birliklere, 1864 Cenevre sözleşmesi ve daha sonra 1906 da yenilenen Cenevre sözleşmesinde belirtildiği şekilde, Kızılay bayrağı çekilmesine rağmen, savaş esnasında karadaki ve denizdeki bazı sağlık birimleri, saldırılara maruz kalmıştır. Gelibolu ve Çanakkale deki Türk hastaneleri uçaktan bomba ve top mermileri atılarak 1915 baharında bombalanmıştır. Çanakkale Hastanesi Eylül 1915 te uçaklarla bombalanmış, Çanakkale de Akbaş limanında bulunan Kızılay a ait Gülnihal gemisi ile 60 ve 63 numaralı hasta taşıyan gemiler de, 14 Temmuz 1915 te Kızılay bayrağı taşımalarına rağmen bombalanmışlardır (11). İngiliz uçakları yaralıları taşıyan gemilere taarruz ederek durumu daha da ağırlaştırmaktaydı. İngiliz muharebe gemileri hastaneleri ve yaralıları taşıyan vasıtaları bombalamakta hiç tereddüt etmemiştir. Bu gemiler 1 Mayıs 1915 Maydos taki hastaneyi topa tutmuş ve isabet eden 23 mermi, yaralıyı barındırmakta olan hastaneyi yıkarak, işlerinde iki ağır yaralı esir İngiliz erinin de bulunduğu pek çok hastanın ölümüne sebep olmuştur (3). Kumkale ve çevresinde, Mayıs 1915 te tehlikeli sayılabilecek bir sıtma salgını görülmüştür. Birliklerden birinde bir gecede iki erin vefat etmesi nedeniyle, birlik doktoru bakımda kusurluluk gerekçesi ile Divanı Harbe verilmiştir. Yapılan otopsi sonucu yorgunluk ve sıtma parazitlerinin buna sebep olabileceğine karar verilerek, doktorun fenni sorumluluğu kaldırılmıştır. Sıtma parazitlerini yok edecek ilaçlar henüz memleketimize gelmemiş olduğundan bu bölgedeki birliklere haftada iki gün birer gram kinin verilerek hastalığın önlenmesine çalışılmıştır (6). Çanakkale Savaşlarında her iki tarafta büyük zayiat vermiştir. Türkiye Harp Tarihi Dairesi Çanakkale Arşivinde Türk cephesindeki zayiat durumu; Şehit:25.127, Yaralı: , Esir-gaip:10.867, Hastalıktan ölen:21.498, Malul: Toplam: olarak tespit edilmiş bulunmaktadır (6). Çanakkale Savaşlarında birinci el belgelere dayalı yapılan araştırmalara göre kara ve deniz muharebelerinde verilen toplam şehit sayısı olarak, şehitler de dâhil, yaralı, kayıp, esir, hava değişimi, hastaneye gönderilen ve çeşitli hastalıklardan ölen personelin toplamını ifade eden 97

6 zayiat miktarı ise civarında olarak belirtilmektedir (11). SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Çanakkale deniz ve kara savaşları yaklaşık on bir ay sürmüştür. Türk kuvvetlerinde asker sayısı bakımından bir sıkıntı yaşanmamıştır. Sağlık teşkillerinde gerekli hazırlıklar yapılarak, hastaneler ve yatak sayıları artırılmış ve konuşlandırıldıkları yerlerde düzenlemeler yapılmıştır. Cephanenin üretilip cepheye ulaştırılmasında, malzemelerin ikmalinde, sağlık faaliyetlerinin az sayıda personel ve malzeme ile yürütülmesinde pek çok zorluklar yaşanmıştır. Yaklaşık zayiatın verildiği Çanakkale savaşlarında toprak kaybı olmamış, fakat erinden subayına bugünlerimizi borçlu olduğumuz genç bir nesil kaybedilmiştir. KAYNAKLAR 1. Hatipoğlu S, Taştan S, Ünver V,Çanakkale Savaşlarında Türk ve Anzak Cephelerinde Sunulan Hasta Bakım Hizmetlerine Bakış, Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı:16 Özel Sayı,2010, Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Osmanlı Devri Birinci Dünya Harbi İdari Faaliyetler ve Lojistik X ncu Cilt,GnKur. Basımevi,1985,Ankara s. 142,143,299,300, Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekatı, Vnci Cilt, 3ncü Kitap (Haziran Ocak1915) GnKur. Basımevi, 1980, Ankara s. 545,547,548,549,555, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekatı Vnci Cilt, 1nci Kitap (Haziran Nisan 1915) GnKur. Basımevi,1993,Ankara s. 272,273, Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekatı Vnci Cilt, 2nci Kitap, Amfibi Harekat, GnKur. Basımevi,1978,Ankara s. 87, 323,432,433, 6. Özbay K, Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri, Cilt-1,Yörük Basımevi,1976,İstanbul s. 236, Akgün SK, Uluğtekin M, Hilal-i Ahmer den Kızılay a, Beyda Basımevi, Ankara,2000,(229) ISBN X 8. Esenkaya A,Çanakkale Muharebelerinde Cephede ve Cephe Dışında Sağlık Hizmetleri, türkiyetipakademisi.org/docs/çanakkale_sağlık_hi zmetleri.pdf( Erişim tarihi: ) 9. Aydın N, Çanakkale Savaşlarında Sıhhiye Ve Tahliye Hizmetleri, Atatürk Kültür, Dil Ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Dergi, Sayı Erdemir L, Çanakkale Muharebe Meydanlarından İstanbul Hastanelerine; Sağlık Hizmetleri; Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl:2012/1, Sayı:15, Çanakkale Deniz Savaşları 1915, Güncellenmiş 2.Basım, Deniz Basımevi Müdürlüğü, Kültür Yayınları Tarih Dizisi No.51, 2008,267, 98

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR Yaralıların Cepheden Sevki Cephe Yuva Sargıyeri Araba Durakları Seyyar, Harp, Menzil Hastaneleri Memleket Hastaneleri AÇIKLAMA Bu kartlarda

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III SUNUŞ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... III BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 (1) Birinci Dünya Savaşı Öncesi Osmanlı Devleti

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER 1.

Detaylı

Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, Konya, (onururalmail@yahoo.

Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, Konya, (onururalmail@yahoo. Açılış Konferansı ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIK CEPHESİ Onur URAL Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, Konya, (onururalmail@yahoo.com) 18

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

ÇANAKKALE MUHAREBELERĠNDE CEPHEDE VE CEPHE DIġINDA SAĞLIK HĠZMETLERĠ Y. Doç. Dr. Ahmet Esenkaya

ÇANAKKALE MUHAREBELERĠNDE CEPHEDE VE CEPHE DIġINDA SAĞLIK HĠZMETLERĠ Y. Doç. Dr. Ahmet Esenkaya ÇANAKKALE MUHAREBELERĠNDE CEPHEDE VE CEPHE DIġINDA SAĞLIK HĠZMETLERĠ Y. Doç. Dr. Ahmet Esenkaya Çanakkale Cephesi iki aşamalı saldırıya maruz kalmıştır. Müttefikler Şubat 1915 te önce sadece Birleşik Filo

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı:

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı: Şehitler Haykırdı: Çanakkale Geçilmez! Yazan: SAFA TEKELİ Ç anakkale'de 18 Mart 1915'te elde edilen zafer, Türkiye'nin geleceği için bir dönüm noktasıdır. Kara, hava ve deniz güçlerinin; her türlü teknoloji

Detaylı

ÇANAKKALE ZAFERİNİN TIBBİYELİLERİ. Prof. Dr. Nuran Yıldırım Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı

ÇANAKKALE ZAFERİNİN TIBBİYELİLERİ. Prof. Dr. Nuran Yıldırım Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı ÇANAKKALE ZAFERİNİN TIBBİYELİLERİ Prof. Dr. Nuran Yıldırım Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı I. DÜNYA SAVAŞI Seferberlik ilânı: 2 Ağustos 1914 Cephelerin kuruluşu: Eylül 1914 Savaşa giriş: 2 Kasım 1914

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça *

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça * Tarih İncelemeleri Dergisi Cilt/Volume XXI, Sayı/Number 2 Aralık/December 2006, 1-15 ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ Bayram Akça * Özet Bu çalışmada, Osmanlı Devleti nin I.Dünya Savaşı na

Detaylı

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI Barış BULUT 1 Bouvet Ocean Irresistible Bouvet gemisindeki

Detaylı

ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE CEPHEDE VE CEPHE DIŞINDA SAĞLIK HİZMETLERİ FRONT AND FRONT-LİNE HEALTH SERVİCES OUTSİDE THE BATTLE OF ÇANAKKALE

ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE CEPHEDE VE CEPHE DIŞINDA SAĞLIK HİZMETLERİ FRONT AND FRONT-LİNE HEALTH SERVİCES OUTSİDE THE BATTLE OF ÇANAKKALE Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 10-11 nci Sayısı ( s.25-70) ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE CEPHEDE VE CEPHE DIŞINDA SAĞLIK HİZMETLERİ FRONT AND FRONT-LİNE HEALTH SERVİCES OUTSİDE THE BATTLE OF ÇANAKKALE

Detaylı

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI Yıl 14 Bahar 2016 Sayı 20 ss. 173-192 Çanakkale Cephesi nde Sağlık Kuruluşları ve Kızılay Arşiv Belgelerine Göre Hilâl-i Ahmer Cemiyeti nin Faaliyetleri* Cahide SINMAZ

Detaylı

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ BAKİ SARISAKAL SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ 1880 yılının başında Samsun da açıldı. Üçüncü Ordu nun sorumluluğu altındaydı. Okulun öğretmenleri subay ve sivillerdi. Bu okula öğrenciler

Detaylı

SAYFA BELGELER NUMARASI

SAYFA BELGELER NUMARASI İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... SAYFA BELGELER NUMARASI 1. 27 Ekim 1922 tarihinde İsmet Paşa nın Dışişleri Bakanlığına ve Fevzi Paşa nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması... 1 2. İstanbul daki mevcut

Detaylı

Op. Dr. Mehmet Erkan BALKAN Balkan Savaşlarında Sağlık Hizmetleri Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Op. Dr. Mehmet Erkan BALKAN Balkan Savaşlarında Sağlık Hizmetleri Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1912/13 2013 BALKAN SAVAŞLARININ 100. YILI anısına BALKAN SAVAŞLARI ve RUMELİ'de BIRAKTIKLARIMIZ PANEL (Sağlık, sosyolojik ve kültürel değerlendirme. Başka Bir Cephe Olarak Sağlık ve Sosyal Hizmetler)

Detaylı

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU İsrail Yaralıların Tahliye Operasyonu FAALİ YET RAPORU TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ 08 Haziran 2010 Afet Yönetimi Müdürlüğü A. GENEL DURUM Ulusal ve uluslararası çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından

Detaylı

Genelkurmay Başkanlığı Çanakkale Zaferi nin 100.Yılında daha önce yayınlanmamış fotoğrafları paylaştı.

Genelkurmay Başkanlığı Çanakkale Zaferi nin 100.Yılında daha önce yayınlanmamış fotoğrafları paylaştı. Genelkurmay Başkanlığı Çanakkale Zaferi nin 100.Yılında daha önce yayınlanmamış fotoğrafları paylaştı. - 'Size ben taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında, yerimize

Detaylı

Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun Menzil Teşkilatı ve Askeri Ulaştırma Hizmetleri

Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun Menzil Teşkilatı ve Askeri Ulaştırma Hizmetleri Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 271-297, 100. Yıl Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun Menzil Teşkilatı ve Askeri Ulaştırma Hizmetleri Mustafa ŞAHİN * Öz Çanakkale

Detaylı

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı?

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? On5yirmi5.com Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? Çanakkele Savaşı'nda neler yaşandı? Çanakkale Zaferi'nin Türk ve dünya tarihi açısından önemi nedir? Bu ve bunun gibi soruların yanıtı haberimizde! Yayın

Detaylı

Uğur İbrahim ALTAY Selçuklu Belediye Başkanı

Uğur İbrahim ALTAY Selçuklu Belediye Başkanı Çanakkale Zaferi, bundan 101 yıl önce vatan toprağını işgal etmek isteyen düşmana Türk Milleti nin zorlu şartlarda verdiği eşsiz bir mücadele ve kahramanlık destanıdır. Çanakkale nin aziz kahramanları

Detaylı

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 507-518, 100. Yıl Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler İsmet ÜZEN * Öz Osmanlı Devleti

Detaylı

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri Balmumu heykellerinin en önemli özelliği; Atamızın ölümünde yüzünden alınan masktan bire bir çalışılmış olup 2008 yılından itibaren müzemizde sergilenmeye başlanmıştır. Sağ

Detaylı

Çanakkale Cephesinde Anadolu Yakası Topları (Anadolu Boğaz Giriş Tabya ve Bataryaları) *

Çanakkale Cephesinde Anadolu Yakası Topları (Anadolu Boğaz Giriş Tabya ve Bataryaları) * Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 10, Bahar 2012, Sayı: 12, ss. 1-34 Çanakkale Cephesinde Anadolu Yakası Topları (Anadolu Boğaz Giriş Tabya ve Bataryaları) * Ahmet ESENKAYA ** Özet Çanakkale Cephesi

Detaylı

Çanakkale Cephesi nde İdari Faaliyetler ve Lojistik Hizmetleri

Çanakkale Cephesi nde İdari Faaliyetler ve Lojistik Hizmetleri Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 12, Güz 2014, Sayı: 17, ss. 45-83 Çanakkale Cephesi nde İdari Faaliyetler ve Lojistik Hizmetleri Ahmet ESENKAYA * Öz Bu çalışmada Çanakkale cephesinde idari faaliyetler

Detaylı

AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ

AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ 1650-1870 İNGİLTERE ALMANYA RUSYA FRANSA OSMANLI I.DÜNYA SAVAŞININ BAŞLAMASI İNGİLTERE ALMANYA RUSYA FRANSA AVST.MACR BLG OSMANLI İTALYA SRP 17,Cornwall 18 Canopus 18 MART 1915

Detaylı

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI Yıl 14 Güz 2016 Sayı 21 ss. 181-212 Çanakkale Cephesi nde 5 nci Ordu Kuruluncaya Kadar Kara Birlikleri Ahmet ESENKAYA Özet Araştırmada 5 nci Ordu nun kuruluşuna kadar

Detaylı

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

KİTAP TANITIMI. Necmi UYANIK

KİTAP TANITIMI. Necmi UYANIK TARİHİN PEŞİNDE ULUSLARARASI TARİH ve SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ Yıl: 2015, Sayı: 13 Sayfa: 449 453 THE PURSUIT OF HISTORY INTERNATIONAL PERIODICAL FOR HISTORY AND SOCIAL RESEARCH Year: 2015, Issue: 13

Detaylı

Çanakkale Savaşında Şehit Olan Çanakkalelilerin Sosyo-Kültürel Analizi. İbrahim Güran YUMUŞAK

Çanakkale Savaşında Şehit Olan Çanakkalelilerin Sosyo-Kültürel Analizi. İbrahim Güran YUMUŞAK Çanakkale Savaşında Şehit Olan Çanakkalelilerin Sosyo-Kültürel Analizi İbrahim Güran YUMUŞAK Doç.Dr. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü Özet Savaşlar pek çok açıdan

Detaylı

Ben size ölmeyi emrediyorum!

Ben size ölmeyi emrediyorum! Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel BD EYLÜL 2016 Ben size ölmeyi emrediyorum! Tarihin gördüğü en büyük komutan ve devrimci Mustafa Kemal Atatürk, asker ve komutan olarak tarih sahnesine Çanakkale muharebelerinde

Detaylı

DENİZ MAYINLARI GRUP KOMUTANI BİNBAŞI NAZMİ BEY'İN GÜNLÜĞÜ (1914-1922) ÜZERİNE

DENİZ MAYINLARI GRUP KOMUTANI BİNBAŞI NAZMİ BEY'İN GÜNLÜĞÜ (1914-1922) ÜZERİNE DENİZ MAYINLARI GRUP KOMUTANI BİNBAŞI NAZMİ BEY'İN GÜNLÜĞÜ (1914-1922) ÜZERİNE Günlüğün İçeriği Çanakkale Deniz Müzesi 1/AK-07 Numaralı envanterinde kayıtlı 10x15 ebatlı dört adet ajandadan oluşan günlükler

Detaylı

Sayın Büyükelçilerim, Sayın Komutanım, Saygıdeğer Konuklar, Değerli Basın Mensupları;

Sayın Büyükelçilerim, Sayın Komutanım, Saygıdeğer Konuklar, Değerli Basın Mensupları; Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor, Bir hilâl uğruna, yâ rab, ne güneşler batıyor! Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş asker! Gökten ecdâd inerek öpse o pâk alnı değer. Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ĐN ASKERLĐK HAYATINDA ÇANAKKALE SAVAŞLARI NIN YERĐ ÖZET ABSTRACT

MUSTAFA KEMAL ĐN ASKERLĐK HAYATINDA ÇANAKKALE SAVAŞLARI NIN YERĐ ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(ĐLKE) Atatürk ün Doğumunun 125. Yılı ve Cumhuriyetimizin 83. Yılı Özel Sayısı MUSTAFA KEMAL ĐN ASKERLĐK HAYATINDA ÇANAKKALE SAVAŞLARI NIN YERĐ ÖZET

Detaylı

Joint Commission International Standartlarında Tesis Güvenliği bölümü 27 Standart Maddesinden 13 Temel 78 Ölçülebilir Element

Joint Commission International Standartlarında Tesis Güvenliği bölümü 27 Standart Maddesinden 13 Temel 78 Ölçülebilir Element TESİS GÜVENLİĞİ Joint Commission International Standartlarında Tesis Güvenliği bölümü 27 Standart Maddesinden 13 Temel 78 Ölçülebilir Element Sağlık Bakanlığının Yataklı Tedavi Kurumları Kurumsal Kaliteyi

Detaylı

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Galiçya Cephesi ve Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal altında tutarken, Türk askeri de, Avrupa sınırındaki

Detaylı

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ T.C. GENELKURMAY BAŞKANLIĞI ANKARA KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ 2. BASKI Genelkurmay Personel Başkanlığı Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Yayınları ANKARA GENELKURMAY BASIMEVİ

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 1. ÜNİTE Atatürk ün askerlik hayatı ile ilgili olay ve olguları kavrar. Örnek olaylardan yola çıkarak Atatürk ün çeşitli cephelerdeki başarılarıyla

Detaylı

MUSTAFA KEMAL e YAPILAN BÜYÜK AYIP

MUSTAFA KEMAL e YAPILAN BÜYÜK AYIP MUSTAFA KEMAL e YAPILAN BÜYÜK AYIP Soner YALÇIN Twitter: hsoneryalcin E-mail: syalcin@sozcu.com.tr SÖZCÜ, 15 Mart 2015 http://www.sozcu.com.tr/2015/yazarlar/mustafa-kemale-yapilan-buyuk-ayip-772119/ Çanakkale

Detaylı

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz Zehra Aydüz, 1971 de Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ 67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN 20'nci yüzyıl başlarında Avrupa ülkeleri sanayi devrimini yapmış ve zenginleşmişti. Fakat Almanya sömürge paylaşımında yeteri kadar pay alamadığı için

Detaylı

Dosya: Çanakkale. Servet-i Fünûn, 27 Mayıs » Hilâl-i Ahmer gazi yaralıları gemilerle İstanbul a naklederken ÇANAKKALE ŞEHİDİ

Dosya: Çanakkale. Servet-i Fünûn, 27 Mayıs » Hilâl-i Ahmer gazi yaralıları gemilerle İstanbul a naklederken ÇANAKKALE ŞEHİDİ Servet-i Fünûn, 27 Mayıs 1915. Dosya: Çanakkale» Hilâl-i Ahmer gazi yaralıları gemilerle İstanbul a naklederken İSTANBUL da binlerce ÇANAKKALE ŞEHİDİ YATIYOR Başta Edirnekapı olmak üzere Sakızağacı ve

Detaylı

Çanakkale Cephesi nde 19 Mart- 24 Nisan 1915 Günleri

Çanakkale Cephesi nde 19 Mart- 24 Nisan 1915 Günleri Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 11, Bahar 2013, Sayı: 14, ss. 49-83 Çanakkale Cephesi nde 19 Mart- 24 Nisan 1915 Günleri Ahmet ESENKAYA * Özet Kara muharebelerine kadar 18 Mart 1915 zaferi sonrası

Detaylı

ÇANAKKALE CEPHESİNDE GELİBOLU ŞARKÖY TEKİRDAĞ (TEK FURDAĞI) HİLÂL İ AHMER HASTANESİNİN FAALİYETLERİ. Cemal SEZER

ÇANAKKALE CEPHESİNDE GELİBOLU ŞARKÖY TEKİRDAĞ (TEK FURDAĞI) HİLÂL İ AHMER HASTANESİNİN FAALİYETLERİ. Cemal SEZER TARİHİN PEŞİNDE ULUSLARARASI TARİH ve SOSYAL ARAŞTIRMALAR DERGİSİ Yıl: 2015, Sayı: 13 Sayfa: 51 68 THE PURSUIT OF HISTORY INTERNATIONAL PERIODICAL FOR HISTORY AND SOCIAL RESEARCH Year: 2015, Issue: 13

Detaylı

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı Osmanlı tarihinde çok dikkat çekmeyen konulardan biri de, 1807 yılında, İngiliz Donanmasının Çanakkale Boğazı

Detaylı

Neden İspanyol gribi?

Neden İspanyol gribi? İSPANYOL GRİBİ Neden İspanyol gribi? Adını İspanya dan almış olmasına rağmen hastalığın ilk olarak 1917 yılının baharında Avusturya da başladığı tahmin ediliyor.ispanyol gribi denmesinin sebebiyse;birçok

Detaylı

Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun İaşe ve İkmal Faaliyetleri

Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun İaşe ve İkmal Faaliyetleri Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 299-347, 100. Yıl Çanakkale Cephesi nde Türk Ordusunun İaşe ve İkmal Faaliyetleri Mehmet ÇEVİK * & Yavuz Selim ÇELOĞLU ** Öz Birinci

Detaylı

Atatürk ve Ağustos Ayı

Atatürk ve Ağustos Ayı Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel Atatürk ve Ağustos Ayı Büyük asker ve büyük devrimci Mustafa Kemal Atatürk 57 yıllık ömrünün tamamını vatanı ve milletine (hatta tüm insanlığa) hizmete adamış, çok

Detaylı

TERCÜME-İ HALİMDEN BİR HÜLASA.

TERCÜME-İ HALİMDEN BİR HÜLASA. TERCÜME-İ HALİMDEN BİR HÜLASA TERCÜME-İ HALİMDEN BİR HÜLASA Vefatımda varislerim bu hûlâsadan küçük bir hûlâsa çıkarırlar. Arabi 1313, Rumi 1312 ve Miladi 1896 senesi Ramazan-ı Şerifin birinci gecesi

Detaylı

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI

ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI ÇANAKKALE ARAŞTIRMALARI TÜRK YILLIĞI Yıl 13 Güz 2015 Sayı 19 ss. 123-160 Çanakkale Cephesi nde 5 nci Ordu Kuruluncaya Kadar Topçuluk Faaliyetleri Ahmet ESENKAYA* Özet Bu araştırmada 5. Ordu nun kuruluşuna

Detaylı

HASSAS BÖLGELERDE KURULACAK HASTANELER SERVİSİNE AİT PLANLAMA, TEŞKİLÂT, İKMAL VE DİĞER HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

HASSAS BÖLGELERDE KURULACAK HASTANELER SERVİSİNE AİT PLANLAMA, TEŞKİLÂT, İKMAL VE DİĞER HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK HASSAS BÖLGELERDE KURULACAK HASTANELER SERVİSİNE AİT PLANLAMA, TEŞKİLÂT, İKMAL VE DİĞER HİZMETLERİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Resmî Gazete ile neşir ve ilânı : 26 Nisan 1966 Sayı :12283 BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 Güzel İzmir imizin kurtuluşu, bugün doksan birinci yılına basıyor. Bu mutlu günü anarken, harp tarihinde eşi görûlmiyen Başkomutanlık Meydan Muharebesindeki geniş

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE VALİLİĞİ ECEABAT KAYMAKAMLIĞI İLÇE EYLEM PLANI

T.C. ÇANAKKALE VALİLİĞİ ECEABAT KAYMAKAMLIĞI İLÇE EYLEM PLANI T.C. ÇANAKKALE VALİLİĞİ ECEABAT KAYMAKAMLIĞI İLÇE EYLEM PLANI OCAK 2012 SUNUŞ Eceabat İlçemiz, Gelibolu Yarımadasında, çevresi Çanakkale Boğazı ve Ege Denizi ile çevrili, deniz seviyesinden 2 metre yükseklikte

Detaylı

ATATÜRK VE ÇANAKKALE SAVAŞLARINI ARAŞTIRMA MERKEZİ

ATATÜRK VE ÇANAKKALE SAVAŞLARINI ARAŞTIRMA MERKEZİ ATATÜRK VE ÇANAKKALE SAVAŞLARINI ARAŞTIRMA MERKEZİ Yıl: 10 Bahar 2012 Sayı: 12 / Year: 10 Spring 2012 Number: 12 ISSN: 2148-0877 Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı The Turkish Yearbook of Çanakkale Studies

Detaylı

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi.

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. ATATÜRK KRONOLOJİSİ 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899: Mart 13: İstanbul Harp

Detaylı

Askeri Tabiplerin Önemi ve Gerekliliği

Askeri Tabiplerin Önemi ve Gerekliliği Tarihsel ve Güncel Boyutuyla Askeri Tabiplerin Önemi ve Gerekliliği Gülhane Askerî Tıp Akademisi (1903) Öncelikle 15 Temmuz da halkımıza, demokrasimize ve ülkemizin bütünlüğüne yapılan hain saldırıyı kınıyor

Detaylı

1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI

1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI 1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI 1. Osmanlı Devleti Çanakkale Cephesi öncesinde Boğazların savunmasını sağlamak için bazı tedbirler almıştır. Hangisi bu savunma tedbirlerinden biri değildir?

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ Kore Savaşı nın Çıkışı İkinci Dünya Savaşı nda Sovyetler Birliği nin Japonya ya savaş ilanı üzerine Amerika Savunma Bakanlığının 38 inci paralelin

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞI SIRASINDA İSTANBUL HASTANELERİNDE İLK SAĞLIK HİZMETLERİ VE ŞEHİTLERİN DEFNİ

ÇANAKKALE SAVAŞI SIRASINDA İSTANBUL HASTANELERİNDE İLK SAĞLIK HİZMETLERİ VE ŞEHİTLERİN DEFNİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 17:1 (2012), SS. 51-73. ÇANAKKALE SAVAŞI SIRASINDA İSTANBUL HASTANELERİNDE İLK SAĞLIK HİZMETLERİ VE ŞEHİTLERİN DEFNİ The Firsth Health Services in the Hospitals of Istanbul and

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ 25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ Türk askeri tarihi mükemmel örneklerle doludur. Bu örneklerin başında Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları gelir. Mehmetçik Fenomeni bu savaşlar sayesinde ortaya

Detaylı

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK Müşterek Özel Görev Kuvveti ve koalisyon hava kuvvetleri tarafından Suriye'nin Cerablus bölgesinin IŞİD'ten geri alınması için operasyon başlatıldı 24.08.2016 /

Detaylı

Askerî Görevleri. Modern dünya tarihinin kaydettiği karizmatik liderlerin başında kuşkusuz Mustafa Kemal ATATÜRK gelmektedir.

Askerî Görevleri. Modern dünya tarihinin kaydettiği karizmatik liderlerin başında kuşkusuz Mustafa Kemal ATATÜRK gelmektedir. Askerî Görevleri Modern dünya tarihinin kaydettiği karizmatik liderlerin başında kuşkusuz Mustafa Kemal ATATÜRK gelmektedir. Mustafa Kemal ATATÜRK, yıkılmış bir imparatorluğun küllerinden modern Türkiye

Detaylı

ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE İTİLAF DEVLETLERİNİN SAVAŞ HUKUKUNA AYKIRI DAVRANIŞLARI Ahmet Esenkaya

ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE İTİLAF DEVLETLERİNİN SAVAŞ HUKUKUNA AYKIRI DAVRANIŞLARI Ahmet Esenkaya ÇANAKKALE MUHAREBELERİNDE İTİLAF DEVLETLERİNİN SAVAŞ HUKUKUNA AYKIRI DAVRANIŞLARI Ahmet Esenkaya Önsöz Barış ve huzur içerisinde, savaşsız bir dünyada yaşamak, tüm insanlığın belki de en çok özlemini çektiği

Detaylı

GEZİLECEK GÖRÜLECEK YERLER

GEZİLECEK GÖRÜLECEK YERLER Konumu : Çanakkale İli Anadolu yarımadasının kuzeybatısında yer alır. 9.933 km² alan kaplayan topraklarıyla Avrupa ile Asya kıtalarını birbirinden ayıran ve kendi adıyla anılan boğazın kıyısında kurulan

Detaylı

VAN ERCiŞ DEPREMi FAALiYET RAPORU 23 EKiM 24 KASIM 2011 ARASI

VAN ERCiŞ DEPREMi FAALiYET RAPORU 23 EKiM 24 KASIM 2011 ARASI FAALiYET RAPORU 23 EKiM 24 KASIM 2011 ARASI VAN DEPREMi 23 Ekim de Van da meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki depremde şehir merkezinde ve çevre yerleşimlerde çok sayıda bina yerle bir oldu. Başbakanlık ve

Detaylı

Sağlık ve Salgın Hastalıklar Kaynakçası

Sağlık ve Salgın Hastalıklar Kaynakçası Sağlık ve Salgın Hastalıklar Kaynakçası Torun, S. (2008). Kırım Savaş'ında Hasta Bakımı Ve Hemşirelik. Dramur Bütün, R. (1988). Osmanlılarda Hekim ve Eczacı Gediği. Ankara: Türk Tarih Kurumu. Yılmaz, N.,

Detaylı

Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları

Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 11, Bahar 2013, Sayı: 15, ss. 53-76 Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları İsmail SABAH * Özet Bu çalışma Çanakkale Kara

Detaylı

Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları

Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 11, Güz 2013, Sayı: 15, ss. 53-76 Çanakkale ye Asker İhracının İlk Günleri ve İstanbul da Okullara Yansımaları İsmail SABAH * Özet Bu çalışma Çanakkale Kara Muharebelerinin

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

OKUL GEZİSİ ( 1 MAYIS - 4 MAYIS 2013)

OKUL GEZİSİ ( 1 MAYIS - 4 MAYIS 2013) OKUL GEZİSİ ( 1 MAYIS - 4 MAYIS 2013) TARİHİMİZİN YAZILDUIĞI ÇANAKKALE ye ŞEHİTLERİMİZİ ANMAYA GİDİYORUZ. (Bize Katılın) ANKARA BURSA, ÇANAKKALE Tur Programı: Araç hareket noktası ve saati; (1 Mayıs Çarşamba

Detaylı

Türk ilaç sanayi tarihinde silahlı kuvvetlerin yeri: Milli Savunma Bakanlığı Ordu İlaç Fabrikası nın tarihsel gelişimi

Türk ilaç sanayi tarihinde silahlı kuvvetlerin yeri: Milli Savunma Bakanlığı Ordu İlaç Fabrikası nın tarihsel gelişimi Derleme / Review TAF Prev Med Bull 2015;14(2):171-176 Türk ilaç sanayi tarihinde silahlı kuvvetlerin yeri: Milli Savunma Bakanlığı Ordu İlaç Fabrikası nın tarihsel gelişimi [The place of Turkish Armed

Detaylı

BALKAN VE I. DÜNYA SAVAŞI ESNASINDA EDİRNE MERKEZ ASKER HASTANESİ NDE VEFAT EDEN KOCAELİLİ ASKERLER

BALKAN VE I. DÜNYA SAVAŞI ESNASINDA EDİRNE MERKEZ ASKER HASTANESİ NDE VEFAT EDEN KOCAELİLİ ASKERLER BALKAN VE I. DÜNYA SAVAŞI ESNASINDA EDİRNE MERKEZ ASKER HASTANESİ NDE VEFAT EDEN KOCAELİLİ ASKERLER Veysi AKIN* Giriş: Savaş Dönemi Hastalıklar ve Sağlık Hizmetleri Dünya tarihine genel olarak bakıldığında

Detaylı

LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK ( T R.G.)

LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK ( T R.G.) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK (06.08.2013 T. 28730 R.G.) MADDE 1 31/10/2012 tarihli ve 28453 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan

Detaylı

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI HİZMETİ SUNULAN ÖZEL SAĞLIK KURULUŞLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İKİNCİ BÖLÜM. Kayıt ve Bildirim Sistemi

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI HİZMETİ SUNULAN ÖZEL SAĞLIK KURULUŞLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İKİNCİ BÖLÜM. Kayıt ve Bildirim Sistemi Resmi Gazete Tarih: 14.10.1999; Sayı: 23846 AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI HİZMETİ SUNULAN ÖZEL SAĞLIK KURULUŞLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Kayıt İKİNCİ BÖLÜM Kayıt ve Bildirim Sistemi Madde 27 - Sağlık kuruluşuna başvuran

Detaylı

Afetlere İlişkin Acil Yardım Teşkilatı ve Planlama Esaslarına Dair Yönetmelik

Afetlere İlişkin Acil Yardım Teşkilatı ve Planlama Esaslarına Dair Yönetmelik Afetlere İlişkin Acil Yardım Teşkilatı ve Planlama Esaslarına Dair Yönetmelik R.G. Tarihi:08.05.1988 R.G. Sayısı:19808 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar Amaç: MADDE 1- Bu yönetmeliğin amacı, devletin tüm güç

Detaylı

Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu

Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu TYP Katılımcı Sayısı 5 Biga İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda bakım onarım ve temizlik işleri yapılması Biga İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü (Değişik: 15/04/2014 tarihli

Detaylı

ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print) Volume 4 Issue 4, p. 373-384, November 2012

ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print) Volume 4 Issue 4, p. 373-384, November 2012 ISSN: 1309 4173 (Online) 1309-4688 (Print), p. 373-384, November 2012 Birinci Dünya Savaşı nda Hilâl-i Ahmer Cemiyeti nin Sağlık Alanındaki Faaliyetleri The Medical Activities of the Red Crescent Society

Detaylı

SAĞLIK HİZMET SUNUMUNDA MESLEKLERİN TANITIMI 22 Mayıs 2014. Acil Tıp Teknisyeni Oğuzhan ÖZER 112 Paramedik

SAĞLIK HİZMET SUNUMUNDA MESLEKLERİN TANITIMI 22 Mayıs 2014. Acil Tıp Teknisyeni Oğuzhan ÖZER 112 Paramedik SAĞLIK HİZMET SUNUMUNDA MESLEKLERİN TANITIMI 22 Mayıs 2014 Acil Tıp Teknisyeni Oğuzhan ÖZER 112 Paramedik PARAMEDİK? Her ne sebep ile olursa olsun, acil tıbbi bakıma ihtiyacı olan hasta ve yaralılara,

Detaylı

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI DAİRESİ DAHİLİYE UZMANI KADROSU HİZMET ŞEMASI

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI DAİRESİ DAHİLİYE UZMANI KADROSU HİZMET ŞEMASI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ DAİRESİ PRATİSYEN HEKİM KAROSU (3(2).41/2000) Kadro Adı : Pratisyen Hekim Hizmet Sınıfı : Tabiblik Hizmetleri Sınıfı Derecesi : III (İlk Atanma Yeri) Kadro Sayısı : 22 I. GÖREV

Detaylı

18 Mart ÇANAKKALE ZAFERİ Zeynep Comart

18 Mart ÇANAKKALE ZAFERİ Zeynep Comart 18 Mart ÇANAKKALE ZAFERİ Zeynep Comart Çanakkale Savaşı yalnız bizim tarihimizin değil yakın dünya tarihinin en önemli savaşlarından biridir.çanakkale Boğazı nı savaş gemileriyle zorlayarak aşma, böylece

Detaylı

Birinci Dünya Harbinde Çanakkale Cephesine Asker Alım İşlemleri ve Askerlerin Cepheye İntikalleri *

Birinci Dünya Harbinde Çanakkale Cephesine Asker Alım İşlemleri ve Askerlerin Cepheye İntikalleri * Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 219-248, 100. Yıl Birinci Dünya Harbinde Çanakkale Cephesine Asker Alım İşlemleri ve Askerlerin Cepheye İntikalleri * Mehmet ARSLAN

Detaylı

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI DAİRESİ YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI BAŞHEKİMİ KADROSU HİZMET ŞEMASI

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI DAİRESİ YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI BAŞHEKİMİ KADROSU HİZMET ŞEMASI YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI BAŞHEKİMİ KADROSU Kadro Adı : Yataklı Tedavi Kurumları Başhekimi Maaş : Barem 18 B (1) Müdürün yönergeleri uyarınca Daire hizmetlerinin yürütülmesinde Müdüre yardımcı olmak; (2)

Detaylı

mekan Kasımpaşa Deniz Hastanesi İLKBAHAR 2014 SAYI: 302

mekan Kasımpaşa Deniz Hastanesi İLKBAHAR 2014 SAYI: 302 mekan İLKBAHAR 2014 SAYI: 302 40 41 Kasımpaşa Deniz Hastanesi YÜK. MİMAR BEYZA ŞENER mekan 42 43 BİNALAR DA İNSANLAR GİBİ DOĞAR BÜYÜR ÖMRÜNÜ TAMAMLAYINCA DA ÖLÜR VE YERİNİ YENİLERİ ALIR. Bu ya am bazen

Detaylı

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a 100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a ayrıldı. İki önemli tarih, iki önemli şehir bu gezide buluştu.

Detaylı

SİNAN MEYDAN : ANAFARTALAR KAHRAMANI

SİNAN MEYDAN : ANAFARTALAR KAHRAMANI SİNAN MEYDAN : ANAFARTALAR KAHRAMANI "Bir tümen komutanının üç ayrı yerde tek başına giriştiği hareketlerle bir savaşın, hatta bir ulusun kaderini değiştirecek yücelikte bir zafer kazandığı tarihte pek

Detaylı

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Fransız Taburunu Esir Alan 44 Kuva-yi Milliyeci Mustafa Kemal önderliğindeki Kurtuluş Savaşı nı küçümseyenler, Sadece Yunanistan ile savaşılmış derler. Böylelikle Yunanistan

Detaylı

YÖNETMELİK. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK

YÖNETMELİK. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK 6 Ağustos 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28730 YÖNETMELİK Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK MADDE 1 31/10/2012 tarihli ve

Detaylı

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ *

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ * TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:313317 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:313317 KTAPTANITIMI OyaDALAR,War,EpidemicsandMedicineintheLateOttomanEmpire(19121918),

Detaylı

ÇANAKKALE CEPHESİ NDE 57. ALAY

ÇANAKKALE CEPHESİ NDE 57. ALAY ÇANAKKALE CEPHESİ NDE 57. ALAY Nurhan AYDIN -Tuba GEÇENNER Özet 1914 yılında başlayıp 1918 de sona eren Birinci Dünya Savaşı, Türk ve dünya milletleri tarihi açısından büyük bir dönüm noktası sayılmaktadır.

Detaylı

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN10 0-415-77099-8 Cemal CANDAN Tarih Kritik dergisinin bir önceki sayısında,

Detaylı

SİVİL SAVUNMA HİZMETLERİNDE ASKERİ İŞBİRLİĞİ YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete ile neşir ve ilanı : 24 Mayıs 1966 Sayı : 12306. BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar

SİVİL SAVUNMA HİZMETLERİNDE ASKERİ İŞBİRLİĞİ YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete ile neşir ve ilanı : 24 Mayıs 1966 Sayı : 12306. BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar SİVİL SAVUNMA HİZMETLERİNDE ASKERİ İŞBİRLİĞİ YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete ile neşir ve ilanı : 24 Mayıs 1966 Sayı : 12306 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar Amaç : MADDE 1 7126 sayılı Sivil Müdafaa Kanunu ile buna

Detaylı

3. Ocak - 21. Eylül. 2012 Çalışma Raporu Prof. Dr. Bülent Gümüşel Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı

3. Ocak - 21. Eylül. 2012 Çalışma Raporu Prof. Dr. Bülent Gümüşel Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı 3. Ocak - 21. Eylül. 2012 Çalışma Raporu Prof. Dr. Bülent Gümüşel Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı 21 Eylül 2012, Sıhhiye Yerleşkesi R salonu-ankara Görev yeri: Hastaneler Paydaşlar: Rektör,

Detaylı

T C SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü. Sayı : B.13.2.SGK.0.11.07.00/953-14.909.589 13/11/2009 GENELGE 2009/ 136

T C SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü. Sayı : B.13.2.SGK.0.11.07.00/953-14.909.589 13/11/2009 GENELGE 2009/ 136 Sayı : B.13.2.SGK.0.11.07.00/953-14.909.589 13/11/2009 Konu: Dosya Düzeni GENELGE 2009/ 136 Sosyal güvenlik il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezleri bünyesinde Kurumumuz sigortalıları ve hak sahiplerinin

Detaylı

KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ

KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ Tarih Bilinci Dr. Bilâl N. ŞİMŞİR E. Büyükelçi Tarihçi-yazar KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ SAVAŞLARI KAFKAS İSLAM ORDULARI KOMUTANLIĞINA ATANMIŞ OLAN NURİ PAŞA, 25 MAYIS TA GENCE YE VARINCA

Detaylı