İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma"

Transkript

1 İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma Kaan Aslan 4 Mart 2008 İşletim sistemlerini proses yönetimine göre kabaca tek prosesli (single processing) ve çok prosesli (multiprocessing) olmak üzere iki gruba ayırabiliriz. Tek prosesli sistemlerde aynı anda tek bir program çalışıyor durumda olabilir. Yani kullanıcı eğer yeni bir programı çalıştıracaksa önce o anda çalışmakta olan programı sonlandırmak zorundadır. Örneğin DOS işletim sistemi tek prosesli bir sistemdi. Biz bu sistemlerde diyelim ki bir muhasabe programı çalıştırıyorsak, başka bir programı çalıştırmak istediğimizde önce muhasebe programını sonlandırıp komut satırına düşmemiz, daha sonra diğer programı çalıştırmamız gerekiyordu. Halbuki şimdilerde kullandığımız modern ve güçlü sistemlerin hemen hepsi çok proseslidir. Çok prosesli sistemlerde aynı anda birden fazla program çalışıyor durumda bulunabilir. Örneğin biz Windows ya da Linux sistemlerinde bir programı derlerken bir yandan da bir dökümanı düzeltebiliriz. Aynı anda nasıl birden fazla program birlikte çalışabiliyor? Eğer donanımınızda tek çekirdekli bir işlemci varsa gerçek anlamda bir aynı andalıktan söz edemeyiz. Birden fazla programın aynı anda çalışması ancak çok işlemcili ya da çok çekirdekli sistemlerde söz konusu olabilir. Fakat çok prosesli çalışma denildiğinde gerçek anlamda bir aynı andalık anlaşılmamalıdır. İşletim sistemleri prosesleri zaman paylaşımlı olarak biraz ondan biraz bundan biçiminde çalıştırır. Çok prosesli işletim sistemlerini zorlamalı olan (preemptive) ve zorlamalı olmayan (non-preemptive) biçiminde ikiye ayırabiliriz. Zorlamalı olan sistemlerde işletim sistemi bir prosesi belli bir süre çalıştırır, sonra onun çalışmasına ara verir ve başka bir prosese geçer. Sonra ara verilen prosese yeniden çalışma sırası geldiğinde çalışma kalınan yerden devam eder.. Bir prosesin çalıştırılıp çalışmasına ara verilmesi arasında geçen süreye parçalı çalışma süresi (time slice / quantum) denilmektedir. Örneğin sistemimizdeki parçalı çalışma süresinin 20 ms. olduğunu düşünelim. Bu durumda her 20 ms. dolduğunda o anda çalışmakta olan prosese ara verilip, ara verilmiş olan bir prosesin kaldığı yerden çalışmasına devam ettirileceğini düşünebiliriz. Zorlamalı sistemlerde parçalı çalışma süresi dolduğunda herhangi bir noktada donanım kesmesi yoluyla çalışmaya ara verilmektedir. Ara verilme işlemi parçalı çalışma süresi dolduğunda bıçakla kesilir gibi gerçekleştirilir. Kesilmenin hangi makina komutunda yapılacağını programcı önceden kestiremez. Kullanıcılar dışarıdan baktıklarında programların aynı anda çalıştığını sanabilirler fakat aslında zaman paylaşımlı bir çalışma söz konusudur. Tabi bu tür bir çalışma fikri ilk bakışta size biraz tuhaf gelebilir. Fakat pek çok sistemde prosesler gerçekten de buna benzer bir biçimde çalıştırılırlar. Halbuki zorlamalı olmayan sistemlerde proseslerarası geçiş işlemi çalışmakta olan prosesin isteği ile gerçekleştirilmektedir. Yani çalışmakta olan proses ben çok çalıştım biraz da başkaları çalışsın ya da benim şimdilik yapacak bir şeyim kalmadı, o halde başkaları çalışsın diyerek çalışmaya ara verir. Zorlamalı olmayan sistemlerin gerçekleştirilmesi göreli olarak daha kolaydır. Örneğin 16 bit Windows (Windows 3.X), 9 lu versiyonlara kadar Mach OS, zorlamalı olmayan çok prosesli sistemlerdi. Halbuki bugün kullandığımız Windows sistemleri, UNIX türevi 1

2 sistemler çok prosesli sistemlerdir. Zorlamalı olmayan çok prosesli sistemlere aynı zamanda işbirliğiyle çalışan çok prosesli (cooperative multitasking) sistemler de denilmektedir İşletim sistemlerinde proseslerle ilgili işlemlere proses yönetimi (process management), bu işlemleri yapan alt sisteme ise proses yöneticisi (process manager) denilmektedir. Proseslerin yaratılması, ara verilip çalıştırılması ve sonlandırılması gibi işlemler proses yöneticisi tarafından gerçekleştirilir. Zorlamalı çok prosesli sistemlerde proseslerin zaman paylaşımlı olarak parçalı bir biçimde çalıştırıldığını belirttik. Peki her prosesin parçalı çalışma süresi aynı mıdır? Proseslere çalışma fırsatı adil olarak mı verilmektedir? Belli bir zaman dilimi içerisinde tüm prosesler aynı oranda mı çalıştırılır, yoksa bir öncelik durumu söz konusu olabilmekte midir? İşte proseslerin parçalı olarak çalıştırılması proses yöneticisinin çizelgeleyici (scheduler) denilen kısmı tarafından gerçekleştirilir. Proseslerin hangi kurala göre parçalı çalıştırılacağı çizelgeleme algoritmasına bağlıdır. Hepimizin hemen aklına gelen sırasıyla ve adil çalıştırma biçimine döngüsel çizelgeleme (round robin scheduling) deniyor. Örneğin bu biçimde çizelgelemeyi aşağıdaki bir şekille temsil edebiliriz < Basit dönüsel çizelgelemede işletim sistemi prosesleri zaman paylaşımlı olarak sırasıyla çalıştırır. Yani yukarıdaki şekle göre P1 prosesi biraz çalıştırılır, sonra çalışmasına ara verilir. P2 biraz çalıştırılır. Tüm prosesler çalıştırıldıktan sonra yeniden P1 prosesi ele alınarak işlemler gerçekleştirilir. Temel kavramları açıklayabilmek için yazımızın geri kalan kısmında çizelgeleme algoritması olarak basit döngüsel çizelgeleme yönteminin kullanıldığını varsayacağız. İşletim sistemi aktif bir biçimde işlemciye atayıp çalıştırdığı prosesleri bir veri yapısında tutar. Bu veri yapısına çalıştırma kuyruğu (run queue) denilmektedir. Çalıştırma kuyruğu -her ne kadar ismine kuyruk deniliyorsa da- genellikle proses 2

3 tablolarından oluşturulan döngüsel bir bağlı liste biçiminde gerçekleştirilmektedir. Böylece prosesin çalışmasına ara verildiğinde çizelgeleyici alt sistem ara verilen prosesten sonraki prosesi kuyruktan alarak onu işlemciye atar. Tabi çalıştırma kuyruklarının düzenlenmesine ilişkin sistemden sisteme değişebilen ayrıntılar söz konusu olabilmektedir. Biz yazımızda bu ayrıntılara değinmeyeceğiz. Birden fazla işlemciye ya da çok çekirdekli bir işlemciye sahip (çok çekirdekli bir işlemci de birden fazla işlemci gibi değerlendirilir) bir sistemde çizelgeleme nasıl yapılır? İşlemcileri birer gişe, çalıştırma kuyruğundaki prosesleri de müşteriler gibi düşünebilirsiniz. Örneğin iki işlemcili (ya da iki çekirdekli tek işlemcili) bir sistemde her işlemcinin ayrı bir çalıştırma kuyruğu ya da iki işlemci için ortak tek bir çalıştırma kuyruğu oluşturulabilir. Çok işlemcili sistemlerdeki çizelgelemenin de çeşitli düzeyde ayrıntılarının olduğunu belirtelim. Yine biz bu yazımızda bu ayrıntılara girmeyeceğiz. Özellikle çevre birimlerine ilişkin bazı olaylar göreli olarak uzun (ve belki de sonsuz) bir beklemeye yol açabilmektedir. Klavyeden bir bir tuşun beklenmesi, bir dosya üzerinde okuma/yazma gibi bir işlemin uygulanması, seri porttan bilgi okunması gibi birtakım dışsal olaylarda işlemci zamanı harcamadan etkin bir bekletmenin sağlanması önemlidir. Örneğin, klavyeden bir tuş okumak istediğimizi düşünelim. Çok prosesli çalışmada parçalı çalışma süresi (quantum) boyunca meşgul bir döngü içerisinde sürekli klavyenin yoklanması (polling) etkin bir yöntem değildir. Ya da programımızda 1 saniyelik bir gecikme yaratmak istediğimizi düşünelim. Bunun meşgul bir döngüyle yapılması gereksiz bir işlemci zamanının harcanmasına yol açmaz mı? İşte işletim sistemleri dışsal bir olayı başlatan bir prosesi çizelgeden (yani çalıştırma kuyruğundan) geçici bir süre çıkartarak onun bekleme sırasında gereksiz bir işlemci zamanı harcamasını engeller. Örneğimizde klavyeden tuş bekleyen proses çizelgeden çıkartılır, klavyeden tuş girildiğinde yeniden çizelgeye dahil edilir. Ya da 1 saniye gecikme sağlamak için çağırdığımız sistem fonksiyonu prosesi çizelge dışında tutarak onun bekleme sırasında işlemci zamanı harcamasını engeller. 1 saniye dolduğunda onu yeniden çizelgeye dahil eder. Bu tür olaylarda bekleyen proses için değişen birşey yoktur. Fakat işlemci meşgul edilmediği için kullanım oranı yükseltilmiş olur. Dışsal bir olayı bekleyen prosesin o olay gerçekleşene kadar geçici süre çizelgeden çıkartılmasına ilgili prosesin bloke edilmesi (blocking) denilmektedir. Bloke edilen prosesler çalıştırma kuyruğundan çıkartılarak bekleme kuyruğu (wait queue) denilen başka bir kuyruğa alınırlar. İşletim sistemleri genellikle her olay için ayrı bir bekleme kuyruğu oluşturmaktadır. Aşağıda prosesin çalıştıma kuruyğundan bekleme kuyruğuna aktarımını görüyorsunuz: 3

4 Burada sırasıyla P3 ve P5 proseslerinin X olayı yüzünden çalıştırma kuyruğundan çıkartılarak bekleme kuyruğuna alınmıştır. Artık bu süre içerisinde P3 ve P5 prosesleri zaman paylaşımlı çalışma işlemine sokulmayacaktır. Şüphesiz dışsal olayları bekleyen prosesleri işletim sistemi bekleme kuyruklarına yerleştirdikten sonra artık o olayları arka planda kendisi izlemek zorundadır. Yani örneğin klavyeden tuşa basıldığını, seri porta bilgi geldiğini, 1 saniye sürenin dolduğunu işletim sistemi bir yandan izlemelidir. Peki ama nasıl?.. Bu işlemlerin izlenmesi yoklama (polling) yoluyla değil kesme (interrupt) yoluyla gerçekleştirilir. Klavyeden tuşa basıldığında, seri porta bilgi geldiğinde donanım kesmeleri oluşur. İşletim sisteminin kesme kodları bekleme kuyruğundan prosesleri çıkartarak çalışma kuyruğuna yerleştirir. Bekleme kuyruklarının düzenlenmesi ve bekleme kuyruklarından çalıştırma kuyruklarına proseslerin aktarılması her işletim sisteminde o sisteme özgü bir biçimde yapılmaktadır Bir prosesin yaşam döngüsünü basit bir biçimde aşağıdaki gibi bir diyagramla gösterebiliriz: 4

5 Proses çalışmak üzere seçilmiş ve o anda işlemcide çalışıyor durumda (run) olabilir. Prosesin parçalı çalışma süresi bittiğinde proses çalışır durumdan çıkarılır ve çalışmaya hazır duruma getirilir (ready). Çalışmaya hazır olma durumu prosesin o anda çalışmadığı ancak kendi sırası geldiğinde yeniden çalıştırılmak üzere beklediği durumdur. Proses çalışırken klavye, disk gibi dışsal bir olayı bekleyecek bir işlem başlatırsa prosesin çalışıyor olma durumu sona erdirilir ve process bloke olmuş (wait) duruma getirilir. Sistem çalışmakta olan prosesi bloke ettikten sonra çalışmaya hazır olan proseslerden uygun olanını seçerek onun çalışmasını sağlar. Bloke edilen prosesler bekleme kuyruklarına alınmaktadır. Dışsal olayı beklemek için bloke olmuş bir prosesin blokesi dışsal olay gerçekleştiğinde çözülür ve process bloke olmuş durumdan çıkartılarak çalışmaya hazır (ready) duruma getirilir. Prosesin sonlanması genellikle (fakat her zaman değil) çalışır durumdayken (run) gerçekleşir. Biz konuyu açıklarken thread konusuna hiç değinmedik. Thread ler söz konusu olduğunda çizelgeleyici alt sistem proses temelinde değil de thread temelinde çizelgeleme yapar. Yani parçalı çalışma süresi dolduğunda o anda çalışmakta olan thread in çalışmasına ara verilir. İşlemciye çalıştırma kuyruğundaki diğer thread atanır. Geçiş yapılacak thread aynı prosesin bir thread i olabileceği gibi başka bir prosesin thread i de olabilir. Pek çok UNIX türevi sistem (örneğin tipik olarak Linux sistemleri) zaten proses ile thread arasında çekirdek veri yapısı bakımından fark gözetmemektedir. 5

İşlem Yönetimi (Process Management)

İşlem Yönetimi (Process Management) İşlem Yönetimi (Process Management) 2 Bir işletim sisteminde, temel kavramlardan bir tanesi işlemdir. İş, görev ve süreç kelimeleri de işlem ile eşanlamlı olarak kullanılabilir. Bir işlem temel olarak

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG Çok prosesli ortamda birden fazla proses çalışmaya hazır şekilde bellekte yer alır MİB zamanının prosesler arasında paylaştırılması:zaman paylaşımlı çalışma iş sıralama:bir

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

YZM 3102 İşletim Sistemleri

YZM 3102 İşletim Sistemleri YZM 3102 İşletim Sistemleri Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği BÖLÜM 7 Bu bölümde, Temel Kavramlar Planlama Kriterleri Planlama

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

& WIN 32 DEN BAKIŞ AÇISI İSMAİL YALÇIN

& WIN 32 DEN BAKIŞ AÇISI İSMAİL YALÇIN WINDOWS XP SCHEDULING ALGORITHMS & WIN 32 DEN BAKIŞ AÇISI İSMAİL YALÇIN WIN 32 Win 32 de süreçler oluştuğu bir sınıf önceliği üzerine verilmiştir. >>Idle(tembel),below,below normal,normal,above normal,high,ve

Detaylı

REALTIME LINUX. 3. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği Murat Demirten, 16 Mayıs 2004, Ankara

REALTIME LINUX. 3. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği Murat Demirten, 16 Mayıs 2004, Ankara REALTIME LINUX 3. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği Murat Demirten, 16 Mayıs 2004, Ankara Bu belgeyi, Free Software Foundation tarafından yayınlanmış bulunan GNU Genel Kamu Lisansının 2 ya da daha sonraki

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Zamanlama (Scheduling) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders02 1 Zamanlama (Scheduling) Eğer bir bilgisayar çok programlı(multi programming) ise, sıklıkla birçok süreç aynı anda

Detaylı

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri 2 PROSESLER Proses Bir işlevi gerçeklemek üzere ardışıl bir program parçasının yürütülmesiyle ortaya çıkan işlemler dizisi Programın koşmakta olan hali Aynı programa ilişkinbirdenfazlaprosesolabilir. Görev

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2 İş Sıralamanın Amaçları İŞ SIRALAMA İşleri zaman içinde işlemciye yerleştirmek Sistem hedeflerine uygun olarak: İşlemci verimi Cevap süresi (response time) Debi (throughput) 23 İş Sıralama İş Sıralama

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Süreçler ve İş Parçacıkları(Thread) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders03 1 Süreç -Tüm modern bilgisayarlarda bir çok iş aynı anda yapılabilir. *kullanıcı programları çalışır *disk

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri 6 İŞ SIRALAMA İş Sıralama Çok programlı ortamlarda birden fazla proses belirli bir anda bellekte bulunur Çok programlı ortamlarda prosesler: işlemciyi kullanır bekler giriş çıkış bekler bir olayın olmasını

Detaylı

YZM 3102 İşletim Sistemleri

YZM 3102 İşletim Sistemleri YZM 3102 İşletim Sistemleri Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği BÖLÜM - 3 Bu bölümde, Proses Kavramı Proses Üzerindeki Bilgiler

Detaylı

Bölüm 5: İşlemci Zamanlaması. Operating System Concepts with Java 8 th Edition

Bölüm 5: İşlemci Zamanlaması. Operating System Concepts with Java 8 th Edition Bölüm 5: İşlemci Zamanlaması 5.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Temel Kavramlar Çoklu programlama sayesinde CPU kullanımının optimize edilmesi CPU I/O İşlem Döngüsü Bir işlemin çalıştırılması birbirlerini

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI

DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi Teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI Bilgisayarlarda işletim sistemi,

Detaylı

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1)

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) Ders 4 BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 Yazılım, değişik ve çeşitli görevler yapma amaçlı tasarlanmış elektronik araçların, birbirleriyle haberleşebilmesini ve uyumunu

Detaylı

En yaygın kullanılan işletim sistemlerine örnek olarak; Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android ve ios örnek verilebilir.

En yaygın kullanılan işletim sistemlerine örnek olarak; Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android ve ios örnek verilebilir. İşletim Sistemleri İşletim sistemi 1, bilgisayarda çalışan, bilgisayar donanım kaynaklarını yöneten ve çeşitli uygulama yazılımları için yaygın servisleri sağlayan bir yazılımlar bütünüdür. İşletim sistemi,

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Giriş Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İplikler geleneksel işletim sistemlerinde her prosesin özel adres uzayı ve tek akış kontrolü vardır bazı durumlarda, aynı adres uzayında birden fazla akış kontrolü

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ

BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ Bir işletim sistemi bir anda yalnızca bir kullanıcının bilgisayarı kullanmasına izin veriyor ve birden çok kullanıcının kullanmasına izin vermiyorsa, böyle

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

Linux Dosya ve Dizin Yapısı

Linux Dosya ve Dizin Yapısı Linux Dosya ve Dizin Yapısı Dosya ve Dizin Sistemi Linux te kök dizin (/) sembolü ile ifade edilir. Windowsta kök dizin C: ise Linux ta / sembolüdür. 1 Kök dizini (/) İşletim Sisteminin çalışabilmesi için

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Bellek Yönetimi (Memory Management) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders10_02 1 Yazılım ile LRU Benzetimi Donanım kullanmadan LRU algoritmasının yazılım ile gerçekleştirimidir.

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Bellek Yönetimi (Memory Management) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders08 1 Bellek Yönetimi Bellek önemli bir kaynaktır ve dikkatli yönetilmelidir. İşletim sistemlerinde bellek

Detaylı

İşletim Sistemleri. İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt Omega Eğitim ve Danışmanlık

İşletim Sistemleri. İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt Omega Eğitim ve Danışmanlık İşletim Sistemleri Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com 1 S a y f a İÇİNDEKİLER 1. İşletim Sistemi 2. Kabuk 3. Prosesler 4. İplikler 5. İplikler

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilinen İşletim Sistemleri İşletim Sistemlerinin Görevleri İşletim Sistemlerinin Gelişim Evresi İşletim Sistemi Türleri İşletim

Detaylı

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3 Beyazıt OCAKTAN SİMULASYON ÇALIŞMA PARAMETRELERİNİN GİRİLMESİ Örnek 1'de verilen eczanenin haftanın

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

Kabuk Programlama (Bash)

Kabuk Programlama (Bash) Kabuk Programlama (Bash) Erkan Esmer Ocak, 2013 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Kabuk(Shell)............................................... 3 3 Çekirdek(Kernel).............................................

Detaylı

Çekirdek Nedir? Ne yapar?

Çekirdek Nedir? Ne yapar? Çekirdek Nedir? Ne yapar? Erkan Esmer Nisan, 2014 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Çekirdek Tipleri.............................................. 3 2.1 Mikrokernel............................................

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

İşletim Sistemlerine Genel Bakış

İşletim Sistemlerine Genel Bakış İşletim Sistemlerine Genel Bakış 1.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 İşletim Sistemi Nedir? Bilgisayar donanımı ile bilgisayar kullanıcısı arasında bir ara katman olarak aracılık etmek İşletim sisteminin

Detaylı

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI

9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI 1 9. MERKEZİ İŞLEM BİRİM MODÜLÜ TASARIMI Mikroişlemci temelli sistem donanımının en önemli kısmı merkezi işlem birimi modülüdür. Bu modülü tasarlamak için mikroişlemcinin uç işlevlerinin çok iyi bilinmesi

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı Ders 7 LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 LINUX Yapısı LINUX işletim sisteminin diğer işletim sistemleri gibi kendine özgü bir yapısı vardır. LINUX yapısı ve bileşenleri aşağıdaki

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

Görsel Programlama DERS 11. Görsel Programlama - Ders11/ 1

Görsel Programlama DERS 11. Görsel Programlama - Ders11/ 1 Görsel Programlama DERS 11 Görsel Programlama - Ders11/ 1 ÇOKLU KULLANIM(Multi Threading) Günümüz işletim sistemleri çok görevli(multi tasking) dir. Aynı anda farklı programlar çalışmakta, görevler yerine

Detaylı

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması Sistem Programlama Sistem programlama bilgisayar mühendisliğinin bir alanı olup karmaşık sistemlerin ve bu sistemlerin parçalarının ile ilgilenir. İşletim Sistemlerinin Programlaması Giriş/Cıkış( I/O)

Detaylı

-Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır.

-Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır. YAZILIM -Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır. Elektronik cihazların belirli bir işi yapmasını sağlayan ve komutlardan oluşan programların tümüne verilen isimdir. Yazılım temelde

Detaylı

SIMAN KULLANIM KILAVUZU

SIMAN KULLANIM KILAVUZU SIMAN KULLANIM KILAVUZU Önder Öndemir SIMAN Simülasyon programı Model Çatı ve Deneysel Çatı olmak üzere iki kısımdan oluşur. Model çatı genel itibariyle modullerin ve işlem bloklarının yazıldığı kısımdır.

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar)

Detaylı

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World İşletim Sistemleri Discovering Computers 2010 Living in a Digital World Sistem Yazılımı Sistem yazılımı, bilgisayar ve aygıtlarının çalışmasını kontrol eden ve sürdüren programlardan oluşur. İşle;m sistemleri

Detaylı

POSTGRESQL'de İleri Seviyede Veri Kurtarma ve Yedekleme

POSTGRESQL'de İleri Seviyede Veri Kurtarma ve Yedekleme POSTGRESQL'de İleri Seviyede Veri Kurtarma ve Yedekleme Devrim Gündüz PostgreSQL Geliştiricisi devrim@commandprompt.com devrim@gunduz.org devrim@postgresql.org LKD Seminerleri Linux Kullanıcıları Derneği'nin

Detaylı

Giriş. geleneksel işletim sistemlerinde her prosesin. aynı adres uzayında birden fazla akış kontrolü gerekebilir

Giriş. geleneksel işletim sistemlerinde her prosesin. aynı adres uzayında birden fazla akış kontrolü gerekebilir 3 İPLİKLER Giriş geleneksel işletim sistemlerinde her prosesin özel adres uzayı ve tek akış kontrolü var. aynı adres uzayında birden fazla akış kontrolü gerekebilir aynı adres uzayında çalışan paralel

Detaylı

CYGWIN KURULUMU ve KULLANIMI

CYGWIN KURULUMU ve KULLANIMI CYGWIN KURULUMU ve KULLANIMI Cygwin, Microsoft Windows işletim sistemi üzerinde çalışan, open source, bir UNIX simülatörüdür. Cygwin`in asıl amacı *nix türevi sistemlerde yer alan yazılımların Windows

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME

ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME Ecem İren Halilcan Can Akince Aylin Kantarcı Bilgisayar Müh. Bölümü Bilgisayar Müh. Bölümü Bilgisayar Müh. Bölümü

Detaylı

ANAKART. Çıkış Birimleri. Giriş Birimleri. İşlem Birimi. Depolama Birimleri. İletişim. Birimleri. Bellek. Birimleri

ANAKART. Çıkış Birimleri. Giriş Birimleri. İşlem Birimi. Depolama Birimleri. İletişim. Birimleri. Bellek. Birimleri ANAKART Giriş Birimleri İşlem Birimi Çıkış Birimleri İletişim Birimleri Bellek Birimleri Depolama Birimleri Anakart Motherboard, Sistem kartı Mainboard gibi isimleri de vardır. Anakart Bilgisayarın en

Detaylı

Pardus 2013 te Metin Editörleri

Pardus 2013 te Metin Editörleri METİN EDİTÖRLERİ Pardus 2013 te Metin Editörleri Editör metin düzenleyicisi demektir. Linux işletim sistemlerinde, metin oluşturma ya da düzenleme işlemleri için farklı metin düzenleyici programları vardır.

Detaylı

HAFTA 09: CPU Planlama (MİB İş Sıralama-Scheduling)

HAFTA 09: CPU Planlama (MİB İş Sıralama-Scheduling) HAFTA 09: CPU Planlama (MİB İş Sıralama-Scheduling) MİB Planlama Temel Kavramlar Planlama Kriteri Planlama Algoritmaları Çoklu-İşlemci Planlama Gerçek-Zamanlı Planlama Algoritma Değerlendirmesi İşlemci

Detaylı

Yazılım Mühendisliğine Giriş 4. Hafta 2016 GÜZ

Yazılım Mühendisliğine Giriş 4. Hafta 2016 GÜZ Yazılım Mühendisliğine Giriş 4. Hafta 2016 GÜZ 1 İkinci Kuşak Bilgisayarlar 1956-1963: Transistor Transistor 1947 yılında keşfedilmiştir. 50 li yılların sonuna kadar bilgisayarlarda yaygın kullanımı görülmez.

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 10. LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 10. LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ Ders 10 LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ LINUX de Programlama LINUX işletim sistemi zengin bir programlama ortamı sağlar. Kullanıcılara sistemi geliştirme olanağı sağlar.

Detaylı

İşletme ve Devreye Alma Planı Yerel Okul Sunucusu Uygulama Yazılımları Prototipi TRscaler Technology Solutions

İşletme ve Devreye Alma Planı Yerel Okul Sunucusu Uygulama Yazılımları Prototipi TRscaler Technology Solutions İşletme ve Devreye Alma Planı Yerel Okul Sunucusu Uygulama Yazılımları Prototipi 05.12.2013 TRscaler Technology Solutions SİSTEM MİMARİSİ: Yerel Okul Sunucusu Uygulama Yazılımları Prototipi Teknik Şartnamesinde

Detaylı

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş Yard. Doç. Dr. Alper Kürşat Uysal Bilgisayar Mühendisliği Bölümü akuysal@anadolu.edu.tr Ders Web Sayfası: http://ceng.anadolu.edu.tr/ders.aspx?dersid=101

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders11 1 Girdi/Çıktı (I/O) İşletim sisteminin temel fonksiyonlarından biride bilgisayardaki tüm I/O aygıtlarını kontrol etmesidir.

Detaylı

NACA PROFİL AİLE GEOMETRİSİ HESAP PROGRAMI KULLANMA KILAVUZU

NACA PROFİL AİLE GEOMETRİSİ HESAP PROGRAMI KULLANMA KILAVUZU NACA PROFİL AİLE GEOMETRİSİ HESAP PROGRAMI KULLANMA KILAVUZU NACA kesit programı çizim programı Visual Basic V5.0 dilinde yazılmıştır. Programın amacı, kullanıcının istediği NACA kesitinin çizimini çok

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI Enformatik Bölümü - Bilgisayarın tanımı ve tarihçesi Bilgisayar, belirli komutlara göre veri işleyen ve depolayan bir makinedir. İlk bilgisayar 1950 yılında yapılmıştır.

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI Veritabanı Veritabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili verilerin bir arada uzun süreli bulundurulmasıdır. Veritabanı bazen Veritabanı Yönetim sistemi veya Veritabanı Sistemi yerine de kullanılır. Gerçek dünyanın

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü 2015 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

BTP205 İŞLETİM SİSTEMLERİ

BTP205 İŞLETİM SİSTEMLERİ BTP205 İŞLETİM SİSTEMLERİ İşletim sistemi; bilgisayar sistemini oluşturan donanım ve yazılım nitelikli kaynakları kullanıcılar arasında kolay, hızlı ve güvenli bir işletim hizmetine olanak verecek biçimde

Detaylı

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008 1 - Çalışma Şekli Hakkında Kısa Bilgi modülü kısaca aşağıdaki işlemleri yapar. Bu özelliklerin çalışabilmesi

Detaylı

BİLGİSAYAR TEMELLERİ VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

BİLGİSAYAR TEMELLERİ VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ BİLGİSAYAR TEMELLERİ VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Yrd.Doç.Dr. Emel ARSLAN earslan@istanbul.edu.tr C Program Akış Kontrol Yapıları Kontrol Komutları Normal şartlarda C dilinde bir programın çalışması, komutların

Detaylı

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM İşletim Sistemleri Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM hendisliği i BölümüB İşletim Sistemleri Copyright 2005 1 Version 0.0.1 About the Lecturer BSc İTÜ,

Detaylı

WINDOWS VE PARDUS İÇİN İMZAGER KURULUM TALİMATI

WINDOWS VE PARDUS İÇİN İMZAGER KURULUM TALİMATI Doküman Kodu Yayın Numarası Yayın Tarihi TALM-001-053 0 03.01.2012 DEĞİŞİKLİK KAYITLARI Yayın No Yayın Nedeni Yayın Tarihi 0 İlk Çıkış 03.01.2012 TALM-001-053 03.01.2012 2/15 İÇİNDEKİLER 1 Giriş...4 2

Detaylı

Windows'da çalışırken pek çok durumda bir işe başlamadan önce işletim sisteminin o işe ilişkin bilgileri depolayacağı bir alan yaratması gerekir.

Windows'da çalışırken pek çok durumda bir işe başlamadan önce işletim sisteminin o işe ilişkin bilgileri depolayacağı bir alan yaratması gerekir. Handel Kavramı: Windows'da çalışırken pek çok durumda bir işe başlamadan önce işletim sisteminin o işe ilişkin bilgileri depolayacağı bir alan yaratması gerekir. Alanın yaratıldığı bölge Windows'un kendi

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ 1 İÇİNDEKİLER

İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ 1 İÇİNDEKİLER 1- İŞLETİM SİSTEMİ 1.1 - Giriş 1.1.1 - İşletim Sisteminin Amacı İŞLETİM SİSTEMLERİ DERSİ 1 İÇİNDEKİLER 2-İŞLETİM SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 2.1 - Giriş 2.1.1 - Tamponlama(Buffering) 2.1.2 - Kuyruklama(Spooling)

Detaylı

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr İşletim sisteminin dosyaları organize etme ve yönetme için ne kullandığını gösteren ifadedir. Dosya verilerin toplandığı birimlerdir

Detaylı

BELLEK YÖNETY. Bellek Yönetimi

BELLEK YÖNETY. Bellek Yönetimi 7 BELLEK YÖNETY NETİMİ Bellek Yönetimi Birden fazla prosese yer verilebilecek şekilde belleğin alt birimlere ayrılması Belleğin prosesler arasında atanması etkin olmalı: en fazla sayıda proses 286 Bellek

Detaylı

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I YZM 1101 Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi 2. BÖLÜM 2 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Programlama Terimleri ve Programlama Ortamı 3 Program Programlama IDE

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dersin amacı *Bilgisayarlara giriş, algoritma geliştirme, akış diyagramları *Programlamaya giriş, Java diliyle

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

İşletim Sisteminin Katmanları

İşletim Sisteminin Katmanları İşletim Sistemi Bilgisayar donanımının doğrudan denetimi ve yönetiminden, temel sistem işlemlerinden ve uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır. Bütün diğer yazılımların belleğe,

Detaylı

Armitage Nedir? Kullanım Öncesi

Armitage Nedir? Kullanım Öncesi Armitage Nedir? Armitage, metasploit veritabanını kullanan grafiksel bir test / saldırı araçlarından bir tanesidir. Armitage metasploit veritabanlarını kullanması nedeniyle hedef sistemin bilgilerine göre

Detaylı

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OMNET++ 4.2.2 Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları OMNET++ OMNET++ (Objective Modular Network Testbed in C++), nesneye yönelik (objectoriented)

Detaylı

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr.

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011 Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. Atakan Doğan 1. Sistem Mimarisi DGridSim katmanlı bir yapı göz önünde bulundurularak

Detaylı

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı Yazılım Kavramı Bilgisayarın belirli bir işi gerçekleştirebilmesi için kullanıcı tarafından her adımda ne yapacağı tarif edilmiş olmalıdır. Yani kullanıcı bilgisayara uygun

Detaylı

VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI

VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI Visual basic kodları yazılırken, yapılması istenen işlerin yanı sıra sistem ile ilgili bazı işlerin yapılması da (klasör oluşturma silme,

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ 1 Düşünelim? * Bilişim teknolojisi günlük hayatta hangi alanlarda kullanılabilir? * Günlük hayatta gözlemlediğiniz bilgisayar çeşitlerini söyleyiniz. 2 Bilgisayar

Detaylı

Bölüm 3: İşlemler Operating System Concepts with Java 8th Edition 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009

Bölüm 3: İşlemler Operating System Concepts with Java 8th Edition 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 3: İşlemler 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 3: İşlemler İşlem Kavramı İşlem Zamanlaması (Process Scheduling) İşlemler Üzerindeki Faaliyetler İşlemler Arası İletişim (Interprocess Communication)

Detaylı

Denetim Masası/Programlar/Windows özelliklerini Aç/Kapat

Denetim Masası/Programlar/Windows özelliklerini Aç/Kapat Merhaba arkadaşlar, Bu yazımızda yerel ağda veya Ip adresimizle bir web sitesinin paylaşıma açılması, aynı ağdan veya uzaktan bir bilgisayarın web sitemize nasıl erişebileceği konuları üzerinde duracağız.

Detaylı

Bölüm 3: İşlemler Operating System Concepts with Java 8th Edition 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009

Bölüm 3: İşlemler Operating System Concepts with Java 8th Edition 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 3: İşlemler 3.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 3: İşlemler İşlem Kavramı İşlem Zamanlaması (Process Scheduling) İşlemler Üzerindeki Faaliyetler İşlemler Arası İletişim (Interprocess Communication)

Detaylı

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir.

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. 2 Dosya Nedir? Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. Birincisi, bir sistem görevi yerine getirirken yada bir uygulama

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ)

İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ) Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ) Bilgisayarlarda işletim sistemi, donanımın doğrudan denetimi

Detaylı

Bilgisayar Donanımı. Temel Birimler ve Çevre Birimler. Öğr.Gör.Günay TEMÜR / KAYNAŞLI MESLEK YÜKSEOKULU

Bilgisayar Donanımı. Temel Birimler ve Çevre Birimler. Öğr.Gör.Günay TEMÜR / KAYNAŞLI MESLEK YÜKSEOKULU Bilgisayar Donanımı Temel Birimler ve Çevre Birimler Öğr.Gör.Günay TEMÜR / KAYNAŞLI MESLEK YÜKSEOKULU İçerik Bilgisayarın birimleri; Giriş Çıkış Depolama İşlem Donanım Bileşenleri ve Çalışma Prensipleri

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Ölümcül Kilitlenme (Deadlock) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders06 1 Ölümcül Kilitlenme (Deadlock) Bilgisayar sistemleri, bir anda sadece tek bir kullanıcı tarafından kullanılabilecek

Detaylı

Adli Analiz İşlemlerine Başlamak

Adli Analiz İşlemlerine Başlamak Adli Analiz İşlemlerine Başlamak Bu belge Harun ŞEKER tarafından adli analiz işlemlerine hazırlık konusunda yazılmıştır. Yazarın ismine sadık kalınmak şartı ile izinsiz olarak kopyalanabilir veya yayımlanabilir

Detaylı

İş Parçacıkları (Threads)

İş Parçacıkları (Threads) İş Parçacıkları (Threads) Bir elin nesi var iki elin sesi var -Atasözü- Altuğ B. Altıntaş 2003 Java ve Yazılım Tasarımı - Bölüm 11 1 İŞ PARÇACIKLARI (THREADS) Geçen bölümlerde yapılan uygulama örnekleri

Detaylı

SGK BİOMETRİK VERİ DOĞRULAMA SİSTEMİ

SGK BİOMETRİK VERİ DOĞRULAMA SİSTEMİ 1 SGK BİOMETRİK VERİ DOĞRULAMA SİSTEMİ 1 Eylül 2013 tarihi itibari ile yürürlüğe girmiş bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu Biometrik Kimlik Doğrulama Projesi, vatandaşların parmak damar okuma ve biometrik

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ TANIMI

İŞLETİM SİSTEMLERİ TANIMI İŞLETİM SİSTEMLERİ OPERATING SYSTEMS TANIMI Bilgisayar Sistemi Bir bilgisayar sitemi dört kısımdan oluşur: - Donanım(Hardware): Bilgisayarı oluşturan fiziksel parçalar. İşlemci, anakart, hdd, ram vb. -İşletim

Detaylı

İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com. Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com. İşletim Sistemleri

İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com. Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com. İşletim Sistemleri İşletim Sistemleri Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com 1 S a y f a İÇİNDEKİLER 1. İşletim Sistemi 2. Kabuk 3. Prosesler 4. İplikler 5. İplikler

Detaylı

PASCAL EDİTÖRÜ BÖLÜM 2. 2.1 Giriş. 2.2 Pascal Menüleri

PASCAL EDİTÖRÜ BÖLÜM 2. 2.1 Giriş. 2.2 Pascal Menüleri BÖLÜM 2 PASCAL EDİTÖRÜ 2.1 Giriş Pascal programlama dili 1968 yılında Niklaus Wirth tarafından geliştirilmiş üst düzey programlama dilidir. Pascal programlama dilinin günümüzdeki sürümleri Turbo/Borland

Detaylı