AVRUPA BiRLiGi UYUM SURECiNDE TURKiYE'NiN MAASTRiCHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AVRUPA BiRLiGi UYUM SURECiNDE TURKiYE'NiN MAASTRiCHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI"

Transkript

1 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSi Cilt 15 Say1: AVRUPA BiRLiGi UYUM SURECiNDE TURKiYE'NiN MAASTRiCHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI E. Nur Ozkan-GUNAY * Ozet: Be genl,~leme siireci ya~ ayan Avrupa Birligi, sosyal, kiiltiirel, ekonomik ve politik olarak r,:ok farkh yapt!ara sahip Avrupa iilkelerini yeni bin _vdda harz, demokrasi ve yiiksek refah paydas1 etrajinda birlqtirip, 'Tek Avrupa' olarak kiiresel ortamda etkin rol oynamay1 hedejlerni tir. U!keler baztndaki farkhlzklar r,:qitlilik yaratzrken, ekonomik, politik ve idari biitiinlqmede sorunlara neden olmakta ve biitiinle me siirecini zorlo~ tmnaktad1r. Tiirki_ve 'nin de Avrupa Birligi 'ne iiyeligi siirecinde, ekonomik, siyasal, sosyal ve hukuksal alanda Maastricht ve Kopenhag (1993) kriterlerini kar zlamasl gerekmektedir. Uye ve aday iilkelerin ekonomik yeterliligi 'Maastricht kriterleri' ad1 veri/en be makroekonomik oir,:iit c. erc. evesinde degerlendirilmekte ve aday iilkenin Euro Bolgesi 'ne katzfmadan yeterli derecede ekonomik istikrar ve biitiinlejme diizeyini tutturdugu garantiye alznmaktadzr. Bu r,:alzjmada, May1s 2004 tarihinde 25 iiyeye ulajan Avrupa Birligi iilkeleri ve aday iilkeler Maastricht kriterlerine gore ince/enmekte ve Tiirkiye 'nin konumu goreceli olarak kar.;zla~ tmlmaktadw. Avrupa Birligi 'ne tam iiyeligi hedejleyen Tiirkiye son donemde 'istikrarlt bir ekonomik yop1 saglama' konusunda olumlu ge!iymeler gostermi tir. Maastricht kriterleri baz almdzgznda 2005 sonzt itiboriy!e mali disiplin c1lr,:iitlerini kar~ zladi{;l, enflasyon ve faiz oranlanndaki olumlu ge!i.~ im sonucu yaktnhj.?'ma siirecine girdigi gi5riilmektedir. AB 'nin geni.~leme siirecinde Aiaastricht kriterleri, ajay iilkenin Eu; a Bolgesine katzlmadan yeterli ekonomik istikrar ve biitiinle!jme diizeyini tutturdugunu garantiyc almaktadtr. Biinyesine on yeni iilkenin katiitmij'lo ba~-!ayan geni~ leme siirecinin o/umlu ve o!umsuz etkileri tart1ymast. Tiirkiye 'nin 3 Ekim 2005 tarihindeki tam iiyelik miizakerelerine ba~ lama kararz ile doruk noktasma ~ zkmz f!r AB 'ne tam ii,velik hedefi o!an Tiirkive bu siirer,: ic. inde krizlerini yajamz ve 'istikrarfl hir ekonomik '' Yrd.Doy.Dr. Bogazi9i Oniversitesi, Uluslararasi Ticaret Boli.imi.i Ogretim Oyesi.

2 84 AB SORECiNDE TORKiYE'NiN MAASTRICHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI :~ yap1 saglama' konusundaki baskz daha da artmz~ tzr. Bu ~ alz~manzn amacz, J Tiirkiye ile AB arasmda tam ii_velik miizakere siirecinde ya!janan. tartz!jmalara ekonomik gostergeler ~ er~:evesinde z~ zk tutmak, Maastricht f kriterleri baz alznarak AB 'nin 15 eski iiyesi (AB 15), yeni iiyefer (+AB 15) ve aday iilkelerin ekonomik performans!armt kar!jzla,~tmnak ve Tiirkzve 'nin AB ekonomisi irindeki konumunu donemi irin g()reccli olarak belirlemektir. ilk bo/iimde, AB ve Tiirkiye ihykileri geni:;ieme siireci kapsammda her iki taraf a~ zsmdan degerlendiri!mt'ktedir. ikinci boliimde, j... temel ekonomik ve demograflk g/isterge!er ('<:>r('ej'f'l'indc A B iiye n' aday l iiikdain kar~t!a~ ttrdma.., l yapzlmakrad~r. O(;linai b()/iimde, ekonomik ve siyasi biitiinle.'jmenin ol( iitleri ozetlenmekte ve lo,1aastricht kriterleri r,;en;:evesinde iilkelerin son sekiz yzlltk performanslan kar,..,!la~ tmlmaktadzr. Son b6liimde ise, ekonomik gostergeler t.'jzgznda Tiirkiye 'nin ekonomik performans apszndan konumu _vorumlanmaktadir. Anahtar Kelimeler: Maastricht Kriter!eri, D6viz Kuru, Enflasyon, Mali Kriterler Abstract: After five enlargements, the major objective of Europe is to have an efficient role in the global environment; by integrating a!! the European countries, each having different social, cultural, economic and political structures under the common ideal "Single Europe" which foresees peace democracy and welfare in the new millenniurn. The differences at the national/eve! not only create variety in the Community hut at the same time challenge the economic political and administrative harmonization and make the integration process more difficult in that respect. In the harmonization process, Turkey has to comply with the Copenhagen and Maastricht criteria (1993) in thefie/d.., ofeconomy, politics, social cohesion and lah. The economic performance o/the member and candidate countries are evaluated hy five macroeconomic indicators to make sure that the candidate country has a stable economic environment and firm basis for integration before entering Euro Area. In this study, the ec'otwmic performances of the member and candidate countries fb!!owing the accession of new ten countries ore analyzed based on Afaastrichi, riteria and compared with the economi~.., position of Turkey. Recently, Turkey has experienced positive developments in restoring stable macroeconomic environment. Under the Maastricht rules, fiscal indicators ore achieved as of 2005, and a convergence period has started jijr inflation and interest rates after the recent developments in the economy. Keywords: Maastricht Criteria, Exchange Rate, Fiscal Indicators.

3 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGISI 85 1 j, I L i ' I. A vrupa Birligi Geni~leme Siireci ve Tiirkiye 1952 ythnda altt kurucu iiye 1 ile olu~an Avrupa Komiir <;:elik Toplulugu, 1973 ythnda Topluluga ingiltere, irlanda ve Danimarka kattlarak Dokuzlar Avrupast, 1980'de Yunanistan ile Onlar Avrupast, 1986'da ispanya ve Portekiz'in kattlmastyla Onikiler Avrupast olu~mu~tur ytlmda Onbe~ler Avrupast 2 AB'ne donii~mii~, 2004 ythnda 25 ve 2007 ytlmda 27 uye ile kttayt birle~tirmeyi hedeflemi~tir. Hurriyet, demokrasi, insan haklanna ve temel ozgiirliiklerine saygt ve hukukun iistiinliigii ilkelerini gozeten herhangi bir Avrupa devleti, Avrupa Birligi Antla~mast'nm maddesine gore birlik iiyesi olmak i9in ba~vurabilir. Sosyal, kiiltiirel, ekonomik ve politik olarak 90k farkh yaptlara sahip iilkeler yeni binytlda ban~, demokrasi ve yiiksek refah paydast etrafmda birle~ip 'Tek Avrupa' olarak biitiinle~meyi hedeflemi~tir. AB a91smdan Ktta'nm biitiinle~mesinin ekonomik ve politik a91dan yararlan ~u ~ekilde ozetlenmektedir 4 : istikrar ve refah bolgesinin stmrlanmn geni~letimesi yollarla AB vatanda~lannm giivenliginin artmast ile ban~ctl Yiikselen ekonomiler kapsammda kattlacak 100 milyondan fazla insanm, AB 'nin 370 milyonluk pazannm ekonomik biiyiimesine ivme getirmesi ile hem eski hem de yeni iiye ekonomilerinde yeni i~ alanlannm ortaya 91kmas1 Dye iilkelerin, AB'nin 9evre koruma, su9larla miicadele, uyu~turucu ve ka9ak g69 ile sava~ alanlanndaki politikalanm benimseyip uygulamastyla tiim A vrupa vatanda~lan i9in daha kaliteli ve giivenli bir ya~am ortammm olu~mast Geni~leme ile AB'nin dt~ ili~kiler, giivenlik ve ticaret konulanndaki konumunun gii9lenmesi ve 'Tek A vrupa' olarak kiiresel ortamda etkin rol almast Geni~lemenin yalmz AB a91smdan degil, AB ile ticari ili~kileri olan ii9iincii iilkeler a91smdan da olumlu olacagt vurgulanmakta, tek bir ticaret ve yonetim metodu olan Ortak Pazar'da i~ yapmamn kolayla~acagt, AB'nin yatmm ve ticaret ortammt geli~tirecegi belirtilmektedir. Aday iilkelerden Tiirkiye'nin AB iiyesi olma siireci 1960 Roma Antla~mast ile ba~lamt~, ytllar1m kapsayan ge9i~ doneminin ilk 1 Almanya, Fransa, italya, Belc;:ika, Hollanda, Li.iksemburg. 2 A vusturya, is vee;:, Finlandiya 3 Bkz. Avrupa Birligi Geni~leme Siirecinde Tiirkiye. 4 Bkz.

4 86 AB SORECiNDE TORKiYE'NiN MAASTRICHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI ylllannda Ttirkiye tizerine dti~en ytiktimltiliikleri yerine getirmediginden, 1980'li ytllarda btittinle~me yolunda sonmlar ya~anmt~tlr. 1980'li ytllarda gen;:ekle~tirilen reformlarla sermaye hareketleri, dt~ ticaret rej imi, finans sektorti serbestle~mi~, Ttirkiye dtinya pazarlarmda rekabet etmeye ba~lamt~, ancak Ortak Gtimrtik Tarifesi 'ni uygulamamt~ttr ytlmda Glimrtik Birligi ile son don erne girilmi~tir ythnda Helsinki Zirvesi 'nde Tiirkiye resmen aday olarak kabul edilmi~ ancak Kopenhag siyasi kriterlerini kar~ilayamadtgt i<;in tam tiyelik gorli~meleri ba~layaman11~ttr. Arahk 2002'de yaptlan Kopenhag zirvesinde, May1s 2004'de aday on iilkenin tiye olmasma karar verilmi~ ve 2003 Arahk'ta Briiksel'de yaptlan AB Zirvesi Toplanttsmda Komisyon Raporu ve tavsiyeleri I~tgmda 2004 Arahk aymda yaptlacak AB Zirve toplanttst kararlan dogmltusunda Tlirkiye ile 3 Ekim 2005 tarihinde mlizakerelere ba~lanacagt ifade edilmi~tir. Yogun tartt~malar sonucu 3 Ekim 2005 tarihinde Liikseburg'da yaptlan Dt~ i~leri Bakanlar toplantlsmda miizakerelere ba~lama karan almm1~tlr. Oyelige ge<;i~ siiresini genellikle aday tilkenin AB miiktesebatmt ba~anh olarak ger<;ekle~tirme siiresi belirlemektedir. On yeni tiye ile ya~anan son geni~leme siirecindeki deneyim, bu siirecin miizakerelerin ba~lamast ile 2-4 ytl arasmda degi~tigini gostermektedir 5. En az on yllhk yeni bir siirece giren Ttirkiye'nin tiyelige ge<;i~ tarihini ise ekonomik, idari ve siyasi a<;tdan saglayacagt biittinle~me stireci belirleyecektir. Ti.irkiye son be~ yllda kokhi reformlar gen;ekle~tirmi~, bazt anayasa kanunlan degi~tirilmi~ ve sekiz 'uyum paketi' Parlamento'dan ge<;irilmi~tir. Hukuk alanmda, idam cezasmm kaldmlmast, i~kence ve kotii muamele konusunda ahnan tedbirler, hapishane sisteminin reformu, Devlet Gtivenlik Mahkemelerinin kaldmlmast, uluslararast insan haklan yasasmm ulusal yasalardan oncelikli oldugunun kabul edilmesi, insan haklan konusunda Avmpa Mahkemeleri htiktimlerinin Turk Mahkemeleri'nden once baz olu~turacagmm kabul edilmesi onemli geli~meler olarak kabul edilmektedir. Kamu yonetimi, devletin i:;;lerligi ve politika konusunda da onemli geli~meler ya~anmt~, cinsiyet e~itligi, hak ve ozgtirltiklerde kaydedilen ilerleme, Milli Gtivenlik Konsey'nin siville~tirilmesi, askeri harcamalann Parlamento'nun kontro!une verilmesi ve askeri mtidahalenin politikadaki etkisinin azalttlmast, olagantistli hal uygulamasmm kaldmlmast, Tiirk<;e dt~mdaki dillerde egitim verilmesi ve yaym yap1lmast uyum siirecinde onemli geli~meler olarak yommlanmt~ttr. En onemli adtm, gerryekle~tirilen reformlann devletin her kademesinde ve tilkenin her 'Yeni liye iilkelerin liyelik slire<;:leri ir;in bkz. Ek Tablo I.

5 f r ' f AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSi 87 yoresinde uygulanrnas1d1r. Bu da yalmz yasalann degi~rnesi ile degil toplurnun turn kesirnlerindeki zihniyet degi~irni ile geryekle~ecektir. K1rk y1h a~km bir suredir uyelik yolunda ilerleyen Turkiye, 'Geni~lerne' siirecinde hem i<;, hem de d1~ gundernde on s1ralarda yer alrnaktadu. Tiirkiye'nin uyeligi ile c;e~itli gorii~ler ortaya atllrnakta, konu siyasi, ekonomik, dini, sosyal, hukuki ve kiiltiirel boyutlanyla tarti~ilrnaktadu. Biiyiikliigii, konurnu ve tarihi itibariyle Tiirkiye gibi bir Ulkenin ahnrnasmm, AB'nin entegrasyonuna yeni bir nitelik kazand1racag1 konusunda kar~1tlar ve destek<;iler paralel di.i~iinrnektedirler. Turkiye ile ilgili Bag1rnsiz Kornisyon'un hazirlad1g1 Rapor'da (2004) Tiirkiye'nin, 2015 y1lmda 80 mi1yonu a~km nufusu ile 28 iilkeli Birlik nufusunun %14'tine sahip olarak Birlik Kururnlan 'nm i~leyi~ini, ortak savunrna, mali, d1~ ili~kiler ve gi.ivenlik politika kararlanm etkileyecek guce sahip olacag1 vurgulanrnaktad1r. Buyiik-kii<;iik, zengin-yoksul ve federal-hiikurnetlerarasi kar~1t gorii~leri etrafmda ~ekillenrni~ ii<; eksenli AB'nin, Tiirkiye'nin kat1hrn1 ile yap1sal bir degi~iklige ugrayacag1 beklenrnektedir. Turkiye'nin tarn uye oldugu bir AB'nin, 2005 geni~lernesi ile sayllan artan kii<;iik i.ilkelere kar~i buyiik Ulkelerin guciinun artacag1, zay1f ekonornisi ile Birligi'n ekonornik standartlanm a~ag1ya c;ekecegi ve rnevcut hukurnetleraras1 yakla~1rn1 destekleyecegi tahrnin edilrnektedir. Siyasi Birlik olrna hedefi olan AB i<;indeki kar~1t gorii~ler, Turkiye nufusunun c;ogunlugunun rnusliirnan olrnas1, sorunlann bulundugu Orta Dogu bolgesine kom~u olrnas1 ve AB'nin de bu sorunlann ic;ine c;ekilrne olas1hgi, ekonornik yonden istikrars1z ve geri kalrn1~ bir iilke olrnas1, ve biit<;eye yiik getirecegi etrafmda odaklanrnaktad1r. Ancak aym raporda Tiirkiye'nin kat1hrn1 ile AB'nin kazanc;lan ~u ~ekilde ozetlenrnektedir; AB'nin bir 'Hristiyan Kulubii' olrnad1gmm kamtl; Birligin dogas1 geregi guciinii etnik, kultiirel ve inane; farkhhklardan alan ve bu farkhhklan ozgurliik, dernokrasi, insan haklan ve hukukun ustiinliigii ilkeleri etrafmda ~ekillenrni~ ortak degerlerden olu~tugunun kamt1 islam ve dernokrasinin birarada olabileceginin kamt1; Laik ve dernokratik bir mi.islurnan iilkenin AB'ne girrnesiyle, modern toplurnlar tarafmdan kabul edilrni~ evrensel ilkeleri bir rniislurnan ulkenin de benirnseyebileceginin kamtl Uluslararas1 ili~kilerde AB'nin daha etkin rol oynarnas1: Tlirkiye'nin jeo-stratejik konurnu nedeni ile Arahk 2003'de benirnsenen 'Daha iyi bir Dunya i<;in guvenli bir Avrupa' ve 'Daha Geni~ bir Avrupa-Korn~uluk' stratej ileri dogrultusunda, Birligin uzun ylllard1r d1~ politikada pas if kald1g1,

6 88 AB SORECINDE TORKIYE'NiN MAASTRICHT KRiTERtr::RiNE GORE PERFORMANSI ozellikle Orta Dogu, Akdeniz, Kafkasya ve Karadeniz bolgesinde daha etkin rol oynamast Birligin Gi.iney Boyutu 'nun giic;lenmesi: Finlandiya tarafmdan ba~latilan 'Kuzey Boyutu' yakla~tmma kar~t Tiirkiye'nin Malta ve Ktbns ile 'Gi.iney Boyutu'na gi.i<,: kazandtrmast Avrupa Giivenlik ve Savunma Politikast'nm gils;lenmesi: NATO'nun en gils;li.i ortaklanndan biri olan Tiirkiye'nin AB'ye kattlmast hem Avmpa'mn savunma gi.icilniln artmasmda hem de uluslararasi terorizm, orgiltli.i ~us;lar, insan ticareti ve kas;aks;thgmm onlenmesinde onemli rol oynamast Birligin kiiresel ekonomi is;inde agtrhgmm artmast: Ti.irkiye ekonomisinin istikrarstz yaptsmm olmasma kar~m, kaynaklan, ni.ifus yogunlugu, gene; ve kaliteli i~ gilcii ac;tsmdan potansiyel vadeden bir biiyilkli.igiini.in olmast Birligin enerji kaynaklanna yakmla~mast ve glivenli kullamm olanagmm yarattlmast: Ti.irkiye jeopolitik konumu nedeni ile Diinya'nm en bi.iyi.ik petrol ve dogal gaz kaynaklannm bulundugu Orta Asya, Rusya ve Orta Dogu'daki enerji kaynaklanna smmnm bulunmast, Bakii- Tiflis Ceylan boru hatt1 ile enerji kaynaklannm arzmda transit i.ilke olma ozelligi ta~tmast ve su kaynaklan a<,:tsmdan da kom~u i.ilkeler is;in onemli bir katma deger olarak gori.ilmesi Raporda Ti.irkiye'nin ekonomik kazammlan, ekonomik ve politik istikrar saglamaya s;ah~an Ti.irkiye'nin tam i.iyelik miizakarelerinin ba~lamast ile gi.iven ortammm yarattlmastyla dogmdan yabanct sermaye giri~inin htzlanmast ve periyodik ekonomik krizlerin engellenmesi olarak ozetlenmektedir. Metropoller ve knsal bolgeler arasmdaki bolgesel farklthklann, tanm sektori.inlin bi.iylikli.iglini.in ve yaptsmm ba~!jca somnlar arasmda oldugu vurgulanmaktadtr. II. Avrupa Birligi ve Tiirkiye'nin Ekonomik Konumu Ekonomik anlamda biitlinle~me Ti.irkiye'nin ekonomik istikran saglamasma bagh oldugundan zaman isteyen bir stircs;tir. Aral!k 2004 'te tam i.iyelik milzakere tarihi alma gorti~melerinin yaptldjgi donemde, son on yllda lie; bi.iyi.ik ekonomik kriz ya~am1~ Tlirkiye'nin ekonomik performans1 oldukc;a olumsuz bir tablo c;izmektedir Krizi sonunda, milli gelirin %9.5 darald1gt, faiz oranlanmn %400'lere, enflasyon oranmm %69'a s;rktlgr, %36 devalliasyon yaptldjgj, GSYiH i~inde kamu bors: or~mmm %90'lann ilzerine <,:tkttgt, Bankactltk Sekt6rU'nde bankalann %25'inin el koyma, birle~me veya kapanmayla sektdrden <,:IkmasJ, Tlirkiye

7 j j ~ ~RUPA ARA$TIRMALARI DERGiSi 89 fnomisinin ne kadar km1gan ve istikrars1z o1dugunun gostergesi ~u~tur. Ancak ve 2001 kriz1eri a~m zam~nda Turkiye ekonomisinin I kadar dinam1k ve esnek. yap1ya sah1p o1dugunun da kamtl o1mu~tur. lnkac1hk sektorii yemden yapllanm1~, Merkez Bankas1 "-ms 1 z1a~tm1m1~, enerji, tanm, sivil havac1hk ve te1ekomunikasyon tj?l ctorlenn d e yasa 1 ve yap1sa 1 d eg1~1 - krk1 1 er yap1 1 m1~, rna r 1 d. 1s1p r m,~ianm1~, istikrarh bir ekonomi o1ma yo1~~da ~e~ek1i altyap1 haz1rlanm1~ onem1i ad1m1ar at11m1~tlr sonu 1t1ban 1le enflasyon %7.72'ye ~mii~, faiz oranlan %14'e geri1emi~, biit<;e disiplini sag1anm1~ ve Turk as1 (TL) yabanc1 paralar kar~lslnda deger kazanm1~t1r. Bu o1um1u ~~me1ere para1e1, Tiirkiye'nin ekonomik performans1 AB kapsammdaki iizer ulkeler1e kar~ila~t1rmah olarak incelendiginde Turkiye'nin mevcut :umu ve yapmas1 gereken1er daha net ortaya 91kacakt1r. AB'nin 15 eski ulkesi (AB15), 1 May1S 2004 tarihinde katllan 10 yeni uye (+AB15) ve day Ulkenin teme1 ekonomik gostergeler bazmda yapllan kar~ila~t1rmas1 p1o 1 'de veri1mi~tir. ; ~lo 1. Avrupa Birligi Uye ve Aday Ulkelerin Ekonomik Gostergeleri, 2005 I ~ Yabanc1 Biiyiime GSYH Ki:ji jhracat bhalat Enf j:jsizlik Niifus, 'ter Sermaye GSYH (milyar$/ Ba:jma milyar$/ (milyar$/ (%/ (%/ (milyon/ (milyar$/ (%/ [gelir ($/ jturya , '~ , }narka , l~diya , Ja , , ~ya , , &nistan , II. 098 ~a , ~ " , , ~ b ~em urg , f.kiz , ya , , ;,$, \! ,810 39, bda ,617 ' ~ere , , ' isr.c , Cum by a ,

8 90 AB SORECINDE TURKiYE'NiN MAASTRiCHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI Macari stan , o9: Letonya , C Litvanya , ~ Malta , o.l Polonya , \ \ Slovakya , ,A I Slovenya ,986 \ l 117 \ '~ Bulgaristan ,459 Romany a , i1 Ti.irkiye ,061 Htrvatistan ,675 I World Investment Report IMF World Economic Outlook Database 3 WTO Trade Statistics Eurostat AB'ye aday Tlirkiye'nin temel ekonomik gostergeleri AB i.iye i.ilk!~ ile kar~tla~tmldtgmda Ti.irkiye yakla~tk 72 milyonluk ni.ifusu ile yeni i.iy1 i.ilkenin 74.7 milyon alan toplam ni.ifusuna yakmdu. Diger bir de AB'ye 2004 ytlmda kattlan on i.ilkenin toplam ni.ifusu Ti.irkiye'nir ba~ma yaratacag1 etkiyle aymdtr. Ni.ifus yogunlugu potansiyel pazar ~ degerlendirilebilecegi gibi AB'nin ekonomik performansm1 ol~ etkileyen bir faktor olarak da yorumlanabilir. Eger Ti.irkiye 2000 }; AB 'ye girseydi; AB' de ki~i ba~ma gelir yi.izde 13.2, c;;ah~an ba~maj deger yi.izde 43 azahr, tanm istihdammdaki pay1 yi.izde 4.5'tan yi.izd~ yi.ikselirdi (McKinsey Global Institute, 2003: 27). -~ Ki~i ba~ma di.i~en gelir kar~1la~tmld1gmda da benzer bir d~ konusudur. Y eni i.iye on i.ilkenin ki~i ba~ma ortalama gelirleri 2005; 11,472 dolar seviyesinde, Tlirkiye'nin ki~i ba~ma ortalama geliri 5,00 dlizeyindedir. Aday lilkelerin ortalamas1 5,434 dolar ile Ti.ir} i.izcrinde iken Bulgaristan ve Romanya'nm ki~i ba~ma geliri TiiJ,; altmdadtr. Olkelerin GSYiH'lan kar~tla~tmldtgmda, Ti.irkiye sekiz lilkeden (isvec;;, Avusturya, Danimarka, Yunanistan, irlanda, F,i Portekiz, Lliksemburg), ti.im yeni Uye lilkelerden ve diger aday -~ bi.iyi.iktlir. GSYIH aym zama~da pazar biiyi.ikli.igli olarak y~r Tlirkiye, AB ic;;in onemli ve bi.iylik bir pazardtr ythn~' ekonomisi %7.4 bliyi.irken, 15 i.ilkeden en yi.iksek bi.iyi.ime_htz!~ %5.5, Lilksemburg %4.0, Yunanistan %3.7 ile gerc;;ekle~ttrml~. liyenin ortalama bliylime htzt %2.3 olmu~tur. Yeni Uye on iilket ortalamas1 %5.7 olarak gerc;;ekle~mi~tir. Ti.irkiye'nin bi.iyi.ime ~ 71 f

9 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSI 91 ve Estonya dt~mdaki tiim iiye iilkelerin biiyiime hlzlndan yiiksektir. Tiirkiye, ticaretinin biiyiik bir boliimiinii AB iilkeleriyle yapmaktadtr. Tiirkiye'nin toplam ihracatt i9indeki AB'nin payt yakla~tk %57, toplam ithalati i9indeki payt %48 'dir. Tiirkiye 'nin en 90k ihracat yaptlgt iilkeler strastyla Almanya, Amerika Birle~ik Devletleri, ingiltere, italya, Fransa, Hollanda ve ispanya'dtr. ithalatta da benzer bir stralama soz konusudur. Tiirkiye'nin dt~ ticaret hacmi iiye iilkelerden Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, Liiksemburg ve Portekiz'in yamstra yeni iiye ve aday iilkelerin dt~ ticaret hacimlerinden biiyiiktiir. Ktsacast, Tiirkiye htzh biiyiiyen ekonomisi, gen9 niifusu, dt~a aytltmt ile AB i9in potansiyel vadeden, dinamik bir aday olarak algtlanmaktadtr. Enflasyon, i~sizlik gibi diger ekonomik gostergeler incelendiginde ise durum pek i9 ayici degildir. Tiirkiye, 2005 ytlmda enflasyon oramm %7.72'ye dii~iirmii~ ancak bu oranla bile 15 iiye iilkenin ortalamast olan %2.1 'in ve yeni iiye iilkelerin ortalamast olan %3.1 'in iizerindedir. Ancak dii~ii~ devam ettigi takdirde 2010 ytlma kadar AB ortalamasma yakla~mast miimkiin olacakttr. i~sizlik oranlan kar~ila~tmldtgmda, Tiirkiye %10.3 ile Polonya ve Slovakya dt~mda tiim iiye iilkelerin i~sizlik oramndan yiiksektir yth itibariyle AB'nin i~sizlik oram ortalamast %7.1 iken Fransa (%9.6) ve Almanya'daki (%9.5) i~sizlik oranlan Birlik i9inde kaygt ile kar~ilanmaktadtr. Ekonomik gostergeler baz almdtgmda, Tiirkiye AB i9in fiyat istikranm saglayamamt~, niifusa oranlandtgmda i~siz saytsi fazla, istikrarstz bir ekonomi olarak algtlanmakta ancak bazt yeni iiye iilkelere oranla ekonomisinin daha iyi durumda oldugu goriilmektedir. Komisyon'un aday iilkeleri izleme raporlannda 6, pazar ekonomisi ayisindan <;ek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Polonya ve Slovenya'nm olumlu, Slovakya, Letonya ve Litvanya'nm ilerleme sagladtgt ancak Bulgaristan ve Ramanya'nm ilerleme saglayamadtgt belirtilmi~tir. Macaristan, Palanya, Slavenya ve Estanya rekabet giicii aytsmdan alumlu, Litvanya ve Letanya'nm ilerleme kaydettigi, Bulgaristan ve Palanya'nm zaytf aldugu vurgulanmt~tir. Tiirkiye'nin piyasa ekanamisi ve rekabet giicii aytsmdan yeni iiye alan bazt iilkelerden daha iyi bir perfarmansa sahip oldugu belirtilmi~tir. Pazar ekanamisinin 1emeli alan kurumsal ve hukuki altyaptsmm ve dinamik ozel sektorii~ varhgma dikkat 9ekilmi~tir. Piyasalarda devletin etkinligini azaltmak iyin kamu bankalanmn ve bazt devlet i~letmelerinin en ktsa siirede ozelle~tirilmesi, uygun bir denetim 6 Bkz.

10 92 AB SORECINDE TORKiYE'NIN MAASTRiCHT KRITERLERiNE GORE PERFORMANSI sisteminin kurulmast gerekmektedir ytlmdan itibaren giindemde olan Giimriik Birligi ~er~evesinde Tiirkiye rekabet giiciinii kamtlamt~tlr ilerleme Raporu'nda Tiirkiye'nin ekonomik ve siyasal iiyelik kriterlerinde gosterdigi a~amalar siyasi ve ekonomik kriterler olarak iki ba~hk altmda ele ahnmt~tlr. Ekonomik kriterler boliimiinde: yaptsal reformlar ve makroekonomik istikrar siireci sonucunda kurumsal ortam ve yatmm ortammm iyile~tigi; ekonominin yaptsal donli~iimiinde ilerleme kaydedildigi; enflasyonun onemli oranda dii~tiigii; i~giicii verimliliginin artmaya devam ettigi; kamu finansmanmm konsolidasyonunun sorunsuz siirdiiriildiigii; mali ~effafltgm arttlgt; diizenleyeci ve denetleyeci kurumlann bagtmstzhgmm arttlgt; fiyat liberalizasyonunun devam etttigi, ozelle~tirmelerde yol almdtgt; bankacthk sekt6riiniin onemli ol~iide gii~lendigi; dogrudan yabanct yatmmlann arttlgt; ticari a~tkhgm arttlgt ve ticaret partnerlerinin ~e~itlendigi vurgulanmt~tlr. Bu olumlu geli~melere kar~m, yiiksek oranh biiyiimeye ragmen yarattlan istihdamm smtrh kaldtgt; ki~i ba~ma milli gelirin AB ortalamasmm ancak %25'ine ula~tlgt; pazara serbest giri~ ve ~~kt~m oniinde engellerin bulundugu; cari a~tgm GSYiH'nm % 7' sine ula~tlgt; ticari mahkemelerin yava~ ~ah~t1g1 ve miilkiyet haklanna ili~kin kanunun uygulanmasmm yetersiz oldugu; AR-GE giderlerinin dii~iik diizeyde kaldtgt; KOBi'lerin ~ogunlugunun kaytt d1~1 ekonomide verimsiz faaliyet gosterdigi; rekabet politikasmda eksikliklerin bulunduguna dikkat ~ekilmi~tir. Avrupa Birligi'nde Ekonomik ve Siyasal Biitiinle~me AB Antla~mast da denilen Maastricht Antla~mas1, 1999 ytlma kadar Avrupa Toplulugu'nu a~amah olarak once ekonomik ve parasal birlik, sonra da siyasal birlik haline getirmeyi hedeflemi~tir. Dye iilkeler arasmdaki sosyal, kiiltiirel, ekonomik ve politik farkhhklar ~e~itlilik yarattrken, ekonomik, politik ve idari biitiinle~mede sorunlara neden olmakta ve biitiinle~me siirecini zorla~tlrmaktadtr. A vrupa ile biitiinle~me siirecinin temel ogeleri ekonomik biitiinle~me, hukuki ve idari biitiinlqme ve nihai hedef olarak siyasal biitiinle~me olarak tammlanabilir. '' AB 'ye iiyelik kriterleri, Roma Antla~mast ( 1957), onu degi~tiren Maastricht ( 1992) ve Amsterdam t 1999) Antla~malan ~eryevesinde belirlenmi~ AB Antla~mast kapsammda yer almaktadtr. Tiirkiye'nin AB iiyeligi siirecinde, ekonomik, siyasal, sosyal ve hukuksal alanda kar~tlamast gereken Maastricht ve Kopenhag ( 1993) kriterleri bulunmaktadtr. Siyasal biitiinle~me yo lunda en onemli ad 1m 'tam liyeligin siyasi kriterleri' olarak da amlan Kopenhag kriterleri, AB 'ye iiyelik slirecinde aday i.ilkenin yerine getirmesi gereken bir onko~ul olarak kabul edilmi~tir. AB 1993 ythnda

11 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSI 93 Kopenhag Zirvesi'nde, Merkezi ve Dogu Avrupa tilkelerinin Birlik tiyesi olabilecekleri ac;tklanmt~ ve tam iiye olmak isteyen adaylar ic;in kriterler belirlenmi~tir. Bu kriterlere Liiksemburg (1997), Cardiff (Haziran 1998) ve Viyana Zirvelerinde (Arahk 1998) yeni kriterler eklenmi~tir. Kopenhag Zirvesi'nden c;tkan sonuc; tic; ba~hk altmda toplanabilir (ikv, 2002: 1-3). Siyasi kriterler: Aday tilke demokrasi, hukukun iisttinltigti, insan haklan, azmhklara saygt ve azmhklann korunmasmm gtivence altma almdtgt istikrarh bir kurumsal bir yaptya sahip olmahdtr. Ekonomik kriterler: Aday tilke, i~leyen bir piyasa ekonomisi ve AB ic;inde rekabetc;i baskt ve piyasa gtic;leriyle ba~a c;tkabilme kapasitesine sahip olmahdtr. Topluluk Miiktesebatmm Kabulii: Aday tilke, siyasi ekonomik ve parasal birlik amac;lanna uyum dahil olmak tizere, AB mevzuatmt tistlenebilme ve uygulayabilme kapasitesine sahip olmahdtr. 1. Siyasi Biitiinle~me: Siyasi kriterler kapsammdaki kavramlardan demokrasi ve hukukun iistiinliigii, aday tilkede siyasal c;ogulculuk, ifade ozgi.irltigti ve din sec;me ozgtirltigtinti kapsayacak anayasal garantinin bulunmasz; kamu kurumlarmm normal i~levlerini yerine getirmelerini saglayan demokratik kurumlarm, bagzmszz yargmm ve anayasal kurumlarm varhgz ve farkh siyasi partilerin iktidara gelmesini saglayacak ozgiir ve diiriist bir sec;im siirecinin olmasz olarak tammlanmt~tlr. jnsan haklan ise A vrupa Konseyi'nin insan Haklan ve Temel Ozgtirltiklerin korunmast hakkmdaki sozle~meye taraf olunmasz ve Avrupa Konsey'i insan Haklan Mahkemesi'ne bireysel ba~vuru hakkzmn tamnmasz olarak belirtilmi~tir. Azmlzklara saygz, Avrupa Konseyi'nin Ulusal azmhklann Korunmast Hakkmda <;erc;eve Sozlqmesine uyulmasz ve A vrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafmdan kabul edilen tavsiye kararma uyulmasz olarak vurgulanmt~tlr ythnda Avrupa Komisyonu 'Giindem 2000' adh raporunda Slovakya ve Ttirkiye siyasi kriterler ac;islndan uyum saglamayan iilkeler olarak degerlendirilmi~tir. Tiirkiye, insan paklan ihlali, azmhklara davram~ bic;imi, ordunun hakimiyeti, Gtineydogu Anadolu sorununun askeri yontemle c;oztimlenmesi, siyasi c;oztim tiretilmesi ve kom~u tilkelerle olan sorunlann uluslararas1 hukuka uygun <;6zlimlenmesi konulannda yetersiz bulunmu~tur.

12 e ~u,k..l~/ 94 AS SORECiNDE TORKiYE'NiN MAASTRICHT KRITERLERiNE GORE PERFORMANSI Liiksemburg Zirvesi ile tam iiye adaylan iir;: gruba aynlmt~tlr (Karluk, 2005: 690). Birinci grup iilkeler arasmda Macaristan, Polonya, <;ek Cumhuriyeti, Estonya, Slovenya ve Ktbns bulunmaktadtr ve bu iilkeler tam iiyelik gorii~melerine 1998 ythnda ba~lamt~tlr. ikinci grup iilkeleri Slovakya, Romanya, Bulgaristan, Litvanya ve Letonya olu~turmaktadtr. Tiirkiye tek ba~ma iir;:iincii grup iilke olarak tammlanm1~t1r. Ttirkiye'nin AB 'ne yakmla~masm1 saglayacak 'A vrupa Stratejisi' hazirlamastm onerilmi~ ve Tiirkiye Avrupa Konferansma davet edilmi~tir. Ancak Yunanistan, Ktbns, azmhklar ve insan haklan konusunda Ttirkiye'den istenilen ko~ullar Ttirkiye tarafmdan kabul edilebilir olarak gortilmemi~ ve Arahk 1997'de AB ile ili~kiler asktya ahnmt~ttr. Cardiff Zirvesi ile bazt iilkelerin iiyelik stirecinin htzlanabilecegi vurgulanm1~, Ttirkiye ir;:in de bir izleme raporunun haztrlanmasma karar verilmi~tir. Viyana Zirvesi ile Ttirkiye'yle ili~kilerin geli~tirilmesine ve A vrupa Stratejisi 'nin ilerletilmesine karar verilmi~tir. 10 Arahk 1999 tarihli A vrupa Zirvesi 'nde Ttirkiye'nin aday iilke olarak kabul edilmesi ile yeni bir donem ba~lamt~tlr. 17 Arahk 2004 tarihinde Briiksel'deki AB Konseyi Zirvesi'nde, Avrupa Komisyonu'nun 6 Ekim 2004'te haztrladtgt rapor ve tavsiye karan dogrultusunda Ttirkiye ile mtizakerelerin 3 Ekim 2005 tarihinde ba~lamasma oybirligi ile karar verilmi~tir. A vrupa Komisyonu tarafmdan haztrlanan rapor ve tavsiye karan, Ttirkiye ile yiiriitiilecek olan miizakerelerin temel yaptsmt belirlemektedir ilerleme Raporu' nda Ttirkiye'nin siyasi alandaki olumlu geli~melerin, hukuk, yargz, yolsuzlukla miicadele, milli giivenlik kurulu ve ordu, sivil siyasi haklar, insan haklarz ve azznlzk haklarz alanlannda gerr;:ekle~tigi ancak infaz yasa taslagmm ve Ceza Usulti Yasa Taslagt'nm onaylanmamas1, Ceza Yasas1'nm ytiriirliige girmemesi, Temyiz Mahkemeleri ve Dernekler Yasas1'mn ytiriirliige girmemesi, Siyasi Partiler Yasas1 'nm A vrupa standartlanna uymayan maddelerinin kaldmlmamas1 gibi alanlarda yetersizliklerin mevcut oldugu vurgulanmaktad1r. Mtizakerelere yonelik yakla~rmda nihai hedef tam iiyelik olmakla birlikte ar;:jk-ur;:lu mtizakere si.ireci dikkat r;:ekici bir unsur olarak kar~1m1za ylkmt~hr. Ttirkiye, tam tiyelik mtizakerelerinin ba~langicl ir;:in ongoriilen insan haklanna yonelik mevzuat uyumu, adatet sisteminin etkin i~leyi~i ve Ktbns dahil olmak iizere tum yeni AB tiye tilkelerini kapsayacak ~ekilde Ortakhk Anla~mast'nm geni~letilmesi ~artlanm yerine getirerek, 3 Ekim 2005 tarihinde AB ile tam tiyelik mtizakerelerinin ba~lamasm1 saglamt~tir. Miizakere siireci ile AB-Ttirkiye ili~kileri ycni bir don erne girereken AB, tiyelik oncesi siire<;:te reform surecine destek olma ve siyasi ktiltiirel.

13 1 1 r ~ AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGISI 95 ~ diya1ogu gu91endirme konu1annda da Ttirkiye'ye yardtmct o1ma karan t a1mt~tlr. f 2006 i1erleme Raporu'nda 7 siyasi kriterler, demokrasi ve hukukun ~: ustiinliigii, insan haklarz ve azznhklarzn korunmas1, bolgesel konular ve I uluslararasl yiikiimliiliikler 9er9evesinde ele almmt~tlr. Olumlu geli~me1er I o1arak, Kopenhag siyasi kriterlerine ili~kin bir dizi alam kapsayan yeni bir J reform paketinin parlamentoya sunu1mast, AB Genel Sekreter1igi ~ o1u~turulmast, kamu idaresi refonmmda yasal geli~melerin olmas1, f mahkeme1erin A vrupa insan Hak1an Soz1e~mesini uygulamaya devam I etmesi, oltim cezas1m kald1rmaya yonelik protokoltin ve yolsuzluga kar~1 i Bir1e~mi~ Milletler Sozle~mesinin yiiriirliige girmesi, oztirltilerin ve kadm t; hak1an konusunda toplumsa1 bilincin artmas1 olarak ozetlenmi~tir. i Merkeziyet9ilik, sivil-asker ili~kileri, mahkemelerin bagtmstzhgt, kamu idaresi ve yarg1 sistemindeki yolsuzluk, milletvekili dokunulmazhklan, ~. f insan haklanna ili~ki~ kur_umsal 9er9evenin eksikligi, Turk Ceza Kanununun 301.maddesi, sendtkal haklar, Mtisltiman olmayan topluluklann kar~ila~tlklan sorunlar, Gtineydogu'daki sosyo-ekonomik gii9liikler, Ek Protokoltin uygulanmamas1 konulannda siyasi alanda yetersizliklerin oldugu vurgulanmi~tlr. 2. Ekonomik Biitiinle~me: 1988 yllmda Delors Raporu'nda ongoriilen Ekonomik ve Parasal Birligin (EPB) kurulmas1 ii9 a~amadan olu~maktad1r. Ekonomik ve parasal birligin ger9ekle~mesi i9in; (1 )sermaye hareketlerinin serbestle~mesi (2)fiyat istikrannm saglanmas1 (3)kamu maliyesinin dtizeltilmesi (4)merkez bankalannm bagtmstzla~tmlmast gerekmektedir (Dura ve Atik, 2003: 117). i ylllanm kapsayan Birinci A~ama' da sermaye hareketleri i liberalizasyonu ile tiye tilke ekonomi ve maliye politikalan f yakmla~tmlmi~ttr. ikinci A~ama, doneminde ger9ekle~mi~, Avrupa Para Enstitiisti (1994) ve Avrupa Merkez Bankas1 (1998) kurulmu~ f ve Mayts 1998 tarihinde tiye iilkelerin para birimleri birbirlerine kar~i t sabitlenmi~tir ylllan arasmda U9iincti A~ama ile ingiltere ve Danimarka dt~mdaki tiyeler Tek Para'ya ge9meyi kabul etmi~tir. Bu stire9 i9inde ortak para politikasmm olu~tufulmast, ekonomik politikalarm yakmla~tmlmast i9in doviz kuru, enjlasyon, faiz oranz, biitr;e apgl ve kamu borr;larznz kapsayan ko~ullardan olu~an ekonomik btittinle~me olytitleri belirlenmi~tir (Dura ve Atik, 2003: 119). 7 Bkz.www.tobb.org.tr/abm/haberler/epb!IlerlemeRaporu

14 96 AB SORECiNDE TORKiYE'NiN MAASTRICHT KRiTERLERiNE GORE PERFORMANSI EPB' in gers;ekle~mesinin ko~ulu olan 'Maastricht kriterleri 'ne gore, iiye ve aday iilkelerin ekonomik as;tdan degerlendirilmesi be~ makroekonomik ols;iit s;ers;evesinde yaplldtgmda Tiirkiye'nin goreceli konumunu daha net olarak ortaya s;tkacaktlr. I. Doviz Kuru OI~iitii: "Vye iilkenin parasz doviz kuru mekanizmaszna (DKM II) dahif ve son iki yzlda devaliie edilmemi~ ofacaktzr. jkili kur, iilke parafarzna gore yiizde ±2.25 aralzgtnda dalgalanabilecektir. Vlkenin para birimi, en az iki yzf siireyle Avrupa Para Sistemi 'nin normal dalgalanma smtrlarz il;inde kabru.y olmczltdlf'. " AB'de ekonomik ve parasal birligi olu~tunnaya yonelik ilk onemli adtm Arahk 1969 tarihinde yaptlan La Haye Zirvesi'nde attlmt~tlr. Bretton Woods sisteminin s;okmesiyle, bu gorii~ Hannover Zirvesi'nde hedef olarak belirlenmi~, Haziran 1988 tarihinde Delor's Raporunda sunulmu~ ve Madrit'te yaptlan Topluluk Zirvesi'nde kabul edilmi~tir. Os; a~amah parasal birlik; sennayenin serbest dola~tmtyla enflasyon, finansman ve doviz kuru dalgalanmalannm giderilmesi, AB paralannm doviz kurlanndaki degi~imlerinin ekonomik politikalarla kontrol altma almmast ve A vrupa Para Enstitiisii'niin kurulmast ve ulusal paralann birle~tirilerek tek para birimi olan ECU'ya ges;ilmesinden olu~maktadtr. Maastricht Antla~mast 'nda ECU olarak adlandmlan para birimi Arahk 1995 tarihinde ozellikle Almanya'nm yogun tepkisi iizerine Madrid Zirvesi'nde Euro olarak degi~tirilmi~tir (Dyker, 1999: 143). Euro'ya ges;i~in 3 a~amada gers;ekle~mesine karar verilmi~tir (Karluk, 2003: ). Birinci a~amada parasal birlige ges;meye haztr olan lilkeler saptanmt~, Doviz Kuru Mekanizmast II (DKM II) ve s;evrim oranlan belirlenmi~tir. 2 Mayts 1998'de Avrupa Parasal Birligi'ne kattlan lilkelerin paralannm ikili donii~iim oranlannm sabitlenmesinden sonra ikinci a~ama I Ocak 1999'da ba~lamt~, APB'nc katllan iiye iilkelcrin ulusal para birimlcri Euro'ya kar~t sabitlenmi~ ve Euro kaydi para birimi olmu~tur. Os;iincii a~ama I Ocak 2002 tarihindc gcrs:ekle~mi?, Euro kagtt vc madeni paralan alt1 ayltk siire i<;:in ulusal paralarla birlikte tedaviilde kullamlmaya ba~lamm~, Euro'nun ulusal raralarla degi~im slireci ba?lann? vc 1 Temmuz 2002 tarihi itibariyle piyasadaki tek para birimi olmu?tur. Belirlenen iki yllhk donemin b,a?mda sabit yerel para ile Euru arasmda bir referans kur belirlenmekte, bu iki ytlhk donemde bu referans kurdan dalgalanmalar ±%2.25 ile stmrlandmlmakta ve paranm devalue edilmemesi gerckmcktcdirx. Boylece i.lye Ulke paralan curo ortak paydali ikili merkezi x Bkz. int

15 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGISI 97 kurlara sahip olmaktadtr 9 Dogu ve Batt Almanya'nm birle~mesi, 1990'h y 1 1larda ya~anan resesyon ve A vrupa' nm bazt yapt~al sorunl~n Euro Bolgesi'nin gen;:ekle~mesini 2002 ytlma ertelemi~, Ingiltere, Isve<;: ve Danimarka dt~mda kalan AB tilkeleri Ocak 2002'de tek para birimi Euro'ya ge<;:mi~ ve parasal birlik alanmda onemli bir ba~an saglanmt~ttr. Euro Bolgesi'nde, Euro'nun kullamlmastyla, aktif biiyiime, doviz kuru riski ve arbitraj kanndan annma, faiz oranlannda dii~ii~ hedeflenmi~tir. Tablo 2. A vrupa Birligi Ulkelerinin Do viz Kurian ABUye Ulke1er Avusturya Bel9ika ABD Dolarma kar~ bankalar aras1 oran Para Birimi Euro/ Schilling Euro/ Franc Danimarka Krone Fin1andiya Frans a A1manya Yunanistan Euro/ Markka Euro/ Franc Euro/ Mark Euro/ Drachma irlanda Euro/ Punt ita1ya Euro/ Lira 1,660 1, , , Liiksemburg Portekiz ispanya Euro/ Franc Euro/ Escudo Euro/ Peseta isve9 Krona Hollanda Euro/ Guilder ingiltere Pound I ,,.. * Euro ya IU ger;t~te 1 ya denk yerel para bmmt Kaynak: The Currency Site (3 I Arahk sonu degerleri) 9 Bkz. Giimriik Birligi Siirecinde Tiirkiye, Euro' ya ge9i~te 1 Euro'ya denk gelen yerel para birimi i9in bkz. Ek Tablo 2.

16 98 AB SORECiNDE TURKiYE'NiN MAASTRICHT KRlTERLERiNE GORE PERFORMANSI 1999 ythnda 1.16 dolar/euro paritesinden tedavule <;tkan Euro, ABO Dolar't kar~tsmda 2000 yilt ~ubat ayma kadar 1 Oolar' dan yuksek paritede kaldtktan sonra deger kaybetmeye ba~lamt~, Haziran tarihinde parite duzeyine du~mli~ttir. Bu tarihten sonra tekrar deger kazanmaya ba~layan Euro, Kastm 2002'de 1 dolar duzeyine <;tkmt~ ve Kastm 2004'de I.3670 ile en yuksek duzeye ula~mt~ttr. Bu yukseli~te en buyuk etkenler ikiz kriz olarak gosterilen ABD'nin yliksek btit<;e (GSMH'mn %3.5'u) ve cari i~lemler ac;:tgi (GSMH'nm %6'st) vermesi ve buna ek olarak ABO'de faizlerin AB 'deki faizlerin <;ok altmda kalmas1d1r. 1999'dan 2000 ytlma ge<;erken ABD Oolar'ma kar~i tum AB uyelerinin para birimleri deger kaybetmi~, bu deger kaybt Pound'da 0 /t)7.6, isve<; Kronu'nda %9.4, Oaniinarka kronu'nda ise %6.5 olarak gen;:ekle~irken, diger Ulkelerde %6.2 civannda kalmt~ttr. 2000'den 2001 ytlma ge<;erken isvec;: Kronu'ndaki %10.9'luk ve Poundaki %2.8'lik deger kaybt dt~mda tum para birimleri %5.9 ile %6.0 arasmda dalgalanma gostermi~tir ytlmda Euro Bolgesi olu~urken, Danimarka Kronu ~,'Q 19, isve<; Kronu %20.9, Pound %10.5 ABO Dolar'ma kar~t deger kazanmt~tlr ve 2004 ytllannda Euro bolgesi dt~mda kalan iilkelerin para birimleri yakla~tk aym oranlarda deger kazamrken, Euro ABD Dolar'ma kar~i %19.8 oramnda deger kazanmt~tlr ythnda ise bu iilke para birimleri dolar kar~tsmda deger kaybetmi~tir. AB 'ne yeni uye olan iilkeler Euro 'yu tek para birimi olarak kabul etmeleri gerekmektedir. Euro Bolgesine dahil olmadan DKM II'ye kattlmayt talep eden yeni uyeler i<;in iki ytlhk donemin ba~mda sabit yerel para ile Euro arasmda bir referans kur belirlenmi~ ve referans kurdan dalgalanmalar ±% 15 ile smtrlandmlmt~tlr. Belirlenen bu sure i<;inde paranm devalue edilmemesi gerekmektedir Mayts 2004 tarihinde yedi yeni uye ulkenin Merkez Bankalan OKM II'na katthm anla~masmt imzaladtlar. Estonya, Litvanya ve Slovenya Haziran 2004'te, Ktbns R.C. Nisan 2005'te, Letonya ve Malta Mayts 2005'te OKM II'ye kattlml~lardtrl2. C::ek Curnhuriyeti, Macaristan ve Polonya hentiz OKM II 'ye katilmamj~lardtr. OKM II'ye giren yeni uyeler iki ytl ic;:inde APB'ne kattlmayt hedeflemi~ ancak daha soma bu ivme yava~latm~tir. Estonya vc Litvanya APB'e girme hedefini 2007, Letonya 2008 ol<irak belirlemi~ iken bu tarihler ileriye attlmt~tlr. Ktbns Rum Kesimi ve Malta 2008, Slovakya 2009 olarak belirlemi~tir. ('ek Cumhuriyeti 2010, Macari stan 2012 olarak hedef a<;tklarken Polonya baglaytct bir tarih vermekten ka<;mmaktadtr :~ ;, ; ~,, 1 l 11 Bkz. 12Euro'ya gec;i~te 1 Euro'ya denk gelen yerel para birimi ic;in bkz. Ek Tablo 3.

17 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSI 99 donemi i9in yeni iiye iilkelerin yerel para birimlerinin degerleri Tabla 3 'te verilmektedir. Tablo 3. A vrupa Birligi'ne Yeni Uye Ulkelerin Doviz Kurian ABD Dolarma kar~i Bankalar aras1 Oran K1bns R.K. Pound <;:ekcum. Koruna Estonya Kroon Macari stan Forint Latviya Lats Litvanya Litas Malta Lira Polonya Zloty Slovakya Koruna Slovenya Tolar Kaynak: The Currency Site (31 Arahk degerlen) May1s 2004 'te tam iiye alan on iilkenin son iki yildaki kur dalgalanmalan incelendiginde, 1999 yilmda tiim para birimleri Dolar' a kar~i deger kaybetmi~ ve dalgalanmalar %0.01 (Litas) ile %18.2 (Tolar) arasmda ger9ekle~mi~tir yilmda Litas d1~mda tiim para birimleri deger kaybetmeye devam etmi~ ancak dalgalanma oranlan goreceli olarak daha az olmu~tur yilmda Forint, Litas ve Zloty deger kazamrken, 2002 yilmda on iilkenin de para birimleri %3.6 (Zloty) ile %23.0 (Forint) oranlan arasmda Dolar' a kar~i deger kazanm1~t1r ve 2004 yillarmda para birimlerinde degerlenme devam etmi~ (2003 Malta Lirast d1~mda) ve oranlar yine 90k farkh arahklarda ger9ekle~mi~tir yilmda Malta Liras1 %27.9 deger artl~i ile en fazla deger kazanan para birimi olurken, Lats %4.2 ile en dii~iik diizeyde kalmi~tlr ythnda ise yeni iiye iilkelerin para birimlerinin hepsi dolar kar~islnda %8-%15 arast deger kaybetmi~tir. Aym donem i9in aday i.ilkelerin para birimlerindeki dalgalanmalar Tabla 4'te verilmektedir.

18 100 AB SOREC!NDE TORK!YE'l'Ji~J MAASTRiCHT KRiTERi...ERiNE GORE PERFORiviANSI Tablo 4. Avrupa Birligi'ne Aday Ulkelerin Di:iviz Kurian Bulgaristan Romanya H 1rvatistan Tlirkiye ABO Dolanna -- kar~1 bankalar Leva Lei Kuna Lira aras1 oran , , , , , '!* 25, ,77S 8.70S 1.47-! un:;.14.4~r 74"6 1, ') 33.5K:i.OO 6.35'J 1, , 72~ ** , * tanh11tlbanyle I Yem Leva 1000 Esk1 Leva'ya e~jtlemni~tlr. ** tarihi itibariylc I Yeni Tiirk Liras Eski TUrk Lirasma e~itlenmi~tir. Kaynak: The Currency Site (31 Arahk degerleri) doneminde aday tilkelelerin para birimlerinin yliksek oranlarda dalgalanmalar gosterdigi gortilmektedir. Bulgaristan 2000 y!lmda Dolar'a kar~1 %15.9 deger kaybma ugrayan Leva'den us; stftr atm1~ ve 1 Yeni Leva 1000 Eski Leva'ya e~itlenmi~tir. 200 I y!lmda %2.6 deger kazanan Leva, 2002'de %17.7, 2003'de %20.2, 2004'de %7.9 oranlannda Dolar'a kar~1 deger kazanmt~tlr yilmda ise %12.7 deger kaybetmi~tir. Lei Dolar'a kar~1 I ylllannda %20 ile %40 arasmda deger kaybederken, bu oran 2002 y!lmda %4.8'e gerilemi~ ve daha sonraki y!llarda %2.5 ve %I2.9 oranlannda deger kazanmt~tlr yilmda %4.8 tekrar deger kaybetmi~tir. Tlirkiye, 200 I Subat'mda %36 oranmda devaliiasyon yapmt~ ve c;:apa doviz kum sisteminden dalgah kur uygulamasma gec;:mi~tir. 1 Ocak 2004 itibariyle TL'den altl siflr atllmt~ ve I YTL OOO,OOOTL 'ye e~itlenmi~tir. Kriz y!llannda yiiksek dalgalanmalar olmasma kar~m 2003 yiimda TL Dolar kar~tsmda reel olarak %17.2, 2004 y1lmda %5.9 oranmda degerlenmi~, yine yll sonu kurlan esas ahndtgmda Euro'nun Dolar'a kar~t deger kazanmas1 nedeni ile TL, Euro'ya kar~t 2003'te %2.1, 2004'de %2.5 deger kaybetmi~tir. YTL'nin Do1ar'a kar~t degerlenmesi ozellikle dolar bazli ithal mallannm tilkeye giri~ini yi.ikseltmi~ ve enflasyonun belli bir olc;:iiye kadar kontrol altma almmasmt saglamt~tlr. Bu donemde Euro'nun da Dolar'a kar~i deger kazanmt~ olrnas1 nedeniyle YTL Dolar'a kar~1 aynt olc;:ude deg~r kazanmatm~ttr. Ancak reel kur olarak baktldtgmda YTL Euro'ya kar~1da degerlenmi~ ve bu dumm zaman ic;:erisinde cari ac;:tgt olumsuz yonde etkilemi~tir. Satm alma giicii paritesi teorisine gore kumn uzun donemde i.ilkeler arasmdaki enflasyon farkt kadar artacag1 gozoniinde tutulursa. YTL'nin bu para birimleri kar~1smda deger yitirecegi bir gerc;:ektir. Ancak ttim AB'ne aday illkeler ve enflasyon ile ba~anh miicadele veren geli~mekte olan iilkelerde gortildiigti gibi, enflasyon

19 AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSi lol f: rk 1 na ragmen makroekonomik dengelerdeki iyile~meler ve ileriye doniik ~urnlu beklentiler nedeniyle YTL'de 2005 yll1 sonu itibariyle reel ve hatta ~orninal bazda deger kazanm1~tlr. Bu sure<;ten ge<;mi~ diger ulkelerin deneyirnleri, mi.izakerelerin ba~lamas1 ile iilke para birimlerinin ciddi oranlarda degerlendigini gostermektedir. Bunun nedeni muzakerelere ba~lanmas1 ile birlikte ilgili Ulkenin risk diizeyi du~erken buylime potansiyeli ayn.1 ~ekilde.'!e h.at:a.artarak devam etmektedir. Diger bir deyi~le, adeta blr Avrupa ulkes1 nsk1 olarak alg1lanmaya ba~lanmakta fakat geli~mekte olan ulke ekonomik potansiyeli de dikkate almmaktad1r. Bu seviye d1~ ticaret ve cari i~lemler dengesi a<;1smdan negatif gori.insede daha once aym sureci ya~am1~ i.ilkelerin deneyimleri bu olumsuzlugun verimlilik art1~1 ve dogrudan yatmmlann artmas1 ile giderilebildigini gostermektedir. 2. Enflasyon Ol~;iitii: "Uye iilkenin 12 aylzk enjlasyon ortalamasz, en dii iik enflasyonlu iic; iilke ortalamaszm yiizde 1.5 puandan.fazla gec;memelidir." Enflasyon oranlannm para birligi i<;in kriter olarak kabul edilmesinin nedeni, birbirinden uzakla~an enf1asyon oranlannm iki iilkenin ahm gucuni.in birbirinden uzakla~masma neden olacag1 ve bunun da doviz kurlanndaki degi~meyle duzeltilebilecegi varsaytmtyla, sabit kur rejiminin 96kmesi olasthgma dayanmaktad1r (Kar ve Ankan, 2003: 182). Bu nedenle benzer enflasyon oranlannm olmas1 parasal birligin ba~anyla surdurulmesinde onemli bir etkendir donemi enflasyon gostergeleri Tablo 5'te verilmi~tir. Tablo 5. Avrupa Birligi Ulkelerinde Enflasyon Oram (TUFE, %) Avusturya Bel9ika Danimarka * 2.9* 2.4 Finlandiya \ * 2.7 Fransa \ A1manya Yunanistan 4.5* 2.1 * 2.9* 3.7* ir1anda * 5.2* 4* ita1ya Uiksemburg 1.0 \.0 3.2* 2.7 Portekiz * 2.8* 4.4* : ispanya * 3.5* 2.8 is vee; Hollanda * ingiltere *Enflasyon ol9i.iti.ini.in yenne getm1memes!. Kaynak: lmf World Economic Outlook Database * 3.4* * 4* * * 3.3* 2.5* 3.6* 3.1 * 3.1* * * *

20 102 AB SURECiNDE TURKIYE'NIN MAASTRICHT KRITERLERINE GORE PERFORMANSI ' donerninin sekiz ytlhk ortalarnasma gore en dii~ilk enflasyonlu iilkeler %1.1 ile Alrnanya ve ingi1tere, %1.3 ile isve<; oldugu gorii1rnektedir. Y lllar bazmda incelendiginde en dii~iik enflasyonlu ii<; iilke ortalarnasmm yiizde 1.5 puandan fazla olrnarna olyiitti; 1998' de %2.3, 1999' da %2.0, 2000'de %2.7, 2001 'de %3.2, 2002'de %2.9, 2003'de %2.7, 2004'de %2.3 ve 2005'te %2.6'dtr. Yunanistan, irlanda, Portekiz, ve ispanya'mn enflasyon ol<;iitiinii genelde kar~llayarnadtklan goriilrnektedir. Danirnarka 1999 ve 2000, Finlandiya 2000, italya 2003, Liiksernburg 2000, Hollanda 200 I ve 2002 ylllannda enflasyon 6l~Yiltilniin iizerinde kalrnt~lardtr. Alrnanya ylllan arasmda en dii~tik enflasyon oranma sahip tiy tilkeden biri olrna ozelligi ile enflasyon ol<;iittinde en ba~anh iilke konurnundad1r ythnda Yunanistan ve ispanya dt~mda tum iilkeler enflasyon ol<;iittinii kar~llamt~lardtr. AB 'ne yeni iiye tilkeler i<;in aym doneme ait enflasyon oranlan Tablo 6'da verilmektedir. Tablo 6. Avrupa Birligi'ne Yeni Uye Ulkelerin Enflasyon Orant (TUFE, %) Ktbns R.C * 2.0 CekCum. 10.7* 2.1 * 4* 4.7* Estonya 8.2* 3.3* 4* 5.8* Macaristan 14.2* 10* 9.8* 9.2* Letonya 4.7* 2.4* Litvanya 5.4* Malta 3.8* 2.2* 3.1 * 2.5 Polonya 11.8* 7.3* 10.1 * 5.5* Slovakya 6.7* 10.7* 12* 7.3* Slovenya 8* 6.2* 8.8* 8.4* *Enflasyon ols;iitiiniin yerine getirilmemesi. Kaynak: IMF World Economic Outlook Database * * * 1.3 3* 4.1* 5.3* 4.6* 6.8* 3.6* * 6.2* 6.8* * * * * 8.5* 7.5* 2.7* 7.5* 5.6* 3.6* 2.5 Sekiz ytlhk donemde en dii~lik enflasyon ortalamas ma sa hip lilke %1.3 ile Litvanya olmu~tur. Ytllar bazmda incelendiginde enflasyon ol<;tittinti, Macaristan ve Slovakya hi<; bir sene kar~t!ayamamt~ttr. Slovenya ise ilk defa 2005 ythnda ol<;titti kar~ilamt~ttr. (:ek Cumhuriyeti 2002, 2003 ve 2005, Estonya 2003, Letonya 2000, 2001 ve 2002, Malta 200 I, 2002 ve 2003 ytllan dt~mda enflasyon ol<;iittintin tizerinde kalm1~ttr. Ktbns Rum Kesimi goreceli olarak daha ba~anh olmu~tur yllmda Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya ve Slovakya enflasyon olvtittinii kar~iiayamamt~tir. Y eni tiye tilkelerin enflasyon oranlanmn eski iiye i.ilkelerin ortalamalannm tizerindedir. Eski ve yeni tiye ulkelerin enflasyon performanstm aday tilkelerle kar~t!a~ttrabilmek amact ile aday i.ilkelerin enflasyon oranlan Tabla 7'de verilmi~tir. 1 l li 1

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Yardımcısı Umut Oran: Türkiye ile AB arasındaki gelir uçurumu azalmadı arttı Tarih : 14.12.2012 2011 DE HIZLI KALKINMA MASALINA ULUSLARARASI YALANLAMA TÜİK, EUROSTAT ve OECD işbirliğiyle

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2013/2014 Şubat)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2013/2014 Şubat) Rapor No: 1/ Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (13/1 Şubat) Şubat 1 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (7) ve EFTA ülkelerinde otomobil pazarı 13 yılı Şubat ayında

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU, AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU VE AVRUPA ATOM ENERJİSİ TOPLULUĞU

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU, AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU VE AVRUPA ATOM ENERJİSİ TOPLULUĞU İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU, AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU VE AVRUPA ATOM ENERJİSİ TOPLULUĞU I. AVRUPA DA BİR B İR LİK YARATILMASI FİK R İN İN DOĞUŞU... 1 II. 9 MAYIS 1950 BİLDİRİSİ

Detaylı

AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ

AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ 30 Mart 2016 Pazar 2016 yılı Ocak-Şubat döneminde AB ve EFTA ülkeleri toplamına göre ticari araç pazarı, 2015 yılındaki pozitif performansını sürdürdü ve yüzde 15 artış

Detaylı

Ekonomik ve Sosyal Komite - Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü AB Politikaları AB Konseyi AB Bakanlar Kurulu Schengen Alanı

Ekonomik ve Sosyal Komite - Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü AB Politikaları AB Konseyi AB Bakanlar Kurulu Schengen Alanı Avrupa Komisyonu SCHUMANN Roma Antlaşması Brüksel Almanya - Avrupa Parlamentosu Đktisadi Kalkınma Vakfı Adalet ve Özgürlükler AB - AVRO Politikaları AB Konseyi Bakanlar Kurulu Schengen Alanı Üye Devlet

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23

HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23 HABER BÜLTENİ 02.09.2015 Sayı 23 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçen yıla göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Konya Hizmetler Sektörü

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ

AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ AVRUPA TİCARİ ARAÇ SEKTÖR ANALİZİ 3 Ocak 2017 Pazar 2016 yılı Kasım ayında AB ve EFTA ülkeleri toplamına göre ticari araç pazarı 2015 yılı aynı ayına göre yüzde 12,8 artış göstererek 211 bin adet seviyesinde

Detaylı

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI ARTIŞ GÖSTERİYOR 1,000,000 900,000 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI (DAİRE ADET) 901,705 800,000 700,000 600,000

Detaylı

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013

TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 TÜRKİYE GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TEMEL GÖSTERGELERİ 2012 16 NİSAN 2013 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI ARTIŞ GÖSTERİYOR 1.000.000 900.000 ALINAN KONUT YAPI RUHSATLARI (DAİRE ADET) 901.705 800.000 700.000 600.000

Detaylı

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/05/2016 31/05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 03 08 03 Almanya 03 03 02 18 26 93 50 53 89 Arnavutluk 02 Avusturya 02 03 01 02 Belçika

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 1. AVRUPA TOPLULUKLARI 1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nun kurulması yönündeki ilk girişim, 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11

HABER BÜLTENİ xx Sayı 11 HABER BÜLTENİ xx.09.2014 Sayı 11 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükseldi: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Ağustos 2014 te bir önceki aya göre 6,1 puan yükselerek 7 puan değerini

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ

AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ İLKER GİRİT 04.11.2015 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRUPA BİRLİĞİ ANABİLİM DALI İÇERİK Birliğin Kuruluşu Birliğin Gelişimi Antlaşmalar

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 9

HABER BÜLTENİ Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya inşaat sektörü güven endeksi, geçen aya göre yükselmeye devam ediyor: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014 te bir önceki aya göre 1,2 puan yükselerek -3,8

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü Eylül

Türkiye de Bankacılık Sektörü Eylül Türkiye de Bankacılık Sektörü 2012-2016 Eylül Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU OCAK 2015 Ocak 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Ocak Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ Bilindiği üzere; Belçika, Federal Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg tarafından, 1951 yılında Paris te imzalanan bir Antlaşma ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT)

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü

Türkiye de Bankacılık Sektörü Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-214 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2016 Şubat 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2 Hazırlayan: Müge ÇAKAR İÇİNDEKİLER 1. AB- TÜRKİYE SON DAKİKA 1.1. AB-Türkiye İlişkileri nde Kıbrıs 2. AB den ÖNEMLİ BAŞLIKLAR 2.1. Avrupa Birliği nde Tarihi Genişleme AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya inşaat sektörü güven endeksi, geçen aya göre yükseldi: Mart 2014 ten beri düşmeye devam eden Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te kısmen yükselerek -5

Detaylı

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi

MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi MAYIS AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER SİYASİ GELİŞMELER Avrupa Parlamentosu Seçimleri sonuçlandı. Avrupa Parlamentosu Seçimleri nde Aşırı Sağın Yükselişi 2014 Avrupa Parlamentosu Seçimleri, 22-25 Mayıs tarihlerinde

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 13

HABER BÜLTENİ xx Sayı 13 HABER BÜLTENİ xx.11.2014 Sayı 13 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçen yıla göre düştü: Ağustos 2014 te yükselişe geçen Konya hizmetler sektörü güven endeksi, ekim ayında bir önceki

Detaylı

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB ÜLKELERĠNDE YATIRIM ORTAMININ ÇEKĠCĠLĠK SIRALAMASI, 2005 Yeni Zelanda ABD Kanada Norveç Avusturalya Danimarka İngiltere

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... TABLOLAR LİSTESİ... iii x BİRİNCİ BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELİŞİM SÜRECİ VE TÜRKİYE DÜNYADAKİ BAŞLICA BÜTÜNLEŞME SÜREÇLERİ... 1 AVRUPA BİRLİĞİNİN TARİHİ GELİŞİMİ VE AMAÇLARI... 2

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB ve sosyal politika: giri Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB entegrasyonu Gönüllü süreç Ba ms z Devletler ortak politikalar tasarlamak ve uygulamak amac yla uluslarüstü yap lara Uluslararas Antla malar yoluyla

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE II. Bölüm KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) BAZI KAVRAMLAR Bir ülke vatandaşlarının bir yıl için ürettikleri toplam mal

Detaylı

01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 02 08 03 01 Almanya 04 01 45 03 169 60 129 181 Avustralya 01 01 Avusturya 01 02 04 02

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI. Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1. Konu :

ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI. Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1. Konu : ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1 Konu : Hükümetlerarası Konferans Nihâi Senedi ne ek Bildirgeler ve Nihâî Senet NİHÂÎ SENET NS / Anayasa 1 30

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler. İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012

Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler. İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012 Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012 Sunum Planı Dünya Ekonomisi Kriz sonrası gerçekleşmeler ve beklentiler Türkiye Ekonomisi Kriz sonrası gerçekleşmeler ve beklentiler

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ NİSAN 2016 ANKARA İçindekiler GİRİŞ... 2 AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ... 2 I. AB BÜTÇESİNİN GELİRLERİ... 2 II. AB BÜTÇESİNİN HARCAMALARI... 4 1. Akıllı ve Kapsayıcı Büyüme... 4 2. Sürdürülebilir

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ LİTVANYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 I. GENEL BİLGİLER 2 Resmi Adı : Litvanya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19

HABER BÜLTENİ xx Sayı 19 HABER BÜLTENİ xx.05.2015 Sayı 19 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, bir önceki aya göre değişmedi: Mart ayında düşen Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Nisan 2015 te bir önceki aya göre değişmedi. Geçen

Detaylı

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Aralık 2014 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 12/2014 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI KASIM AYI İHRACAT

Detaylı

Yönetim Kurulu Başkanõ Tuncay Özilhan õn Antalya SİAD Konuşmasõ

Yönetim Kurulu Başkanõ Tuncay Özilhan õn Antalya SİAD Konuşmasõ TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanõ Tuncay Özilhan õn Antalya SİAD Konuşmasõ 26.02.2002/Antalya Antalya nõn değerli yöneticileri, sevgili Antalya SİAD lõ dostlar, sayõn

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk İki Ayında %3,7

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ:

HABER BÜLTENİ Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: HABER BÜLTENİ 02.10.2015 Sayı 24 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ GEÇEN AYA GÖRE DÜŞTÜ: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN) geçen aya ve geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Konya da inşaat sektöründe

Detaylı

TURK BANKACILIK SEKTORUNDE TAKiPTEKi KREDiLER: MUKA YES ELi KRiz PERFORMANSI

TURK BANKACILIK SEKTORUNDE TAKiPTEKi KREDiLER: MUKA YES ELi KRiz PERFORMANSI AVRUPA ARA$TIRMALARI DERGiSi Ci/t 18 Sayt:l-2 2010 89 TURK BANKACILIK SEKTORUNDE TAKiPTEKi KREDiLER: MUKA YES ELi KRiz PERFORMANSI Ba~ak TANINMI~ YUCEMEMi~ inan~ As1m SOZER** Ozet Tasarruf a{:zgz bulunan

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler / Erasmus Ofisi

Uludağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler / Erasmus Ofisi 1 2 Erasmus+ Programı, Avrupa Birliği tarafından 2007-2013 yılları arasında uygulanmış olan «Hayatboyu Öğrenme ve Gençlik» programı yerine, 2014-2020 yıllarında uygulanacak olan yeni programdır. 3 4 Ana

Detaylı

Billten. TCMB Birimleri. TURKiYE CUMHURiYET MERKEZ BANKASI. Termometre

Billten. TCMB Birimleri. TURKiYE CUMHURiYET MERKEZ BANKASI. Termometre Billten TURKiYE CUMHURiYET MERKEZ BANKASI Say1: 32/ Arahk 2013 Merkez Banl

Detaylı

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri karşılayan, bu mamullerde net ithalatçı konumunda bulunan ve gelişmiş

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

EKONOMİK VE PARASAL BİRLİĞE HAZIR MIYIZ?

EKONOMİK VE PARASAL BİRLİĞE HAZIR MIYIZ? EKONOMİK VE PARASAL BİRLİĞE HAZIR MIYIZ? Prof..Dr.Coşkun Can Aktan 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşması nın üzerinden neredeyse 32 yıl geçti. Nihayet bu yılın başında Türkiye ile şimdiki

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 22

HABER BÜLTENİ Sayı 22 HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 22 Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Türkiye genelinden ve AB-28 den daha düşük: Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2015 te hem bir önceki aya hem de bir önceki

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34

HABER BÜLTENİ xx Sayı 34 HABER BÜLTENİ xx.08.2016 Sayı 34 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN FİYAT BEKLENTİSİ ARTTI Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya düşerken, geçen yılın aynı dönemine göre yükseldi. Mevcut siparişler ise; Haziran

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları Başvuru Yöntemi ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları 21 Mart 2016 15 Nisan 2016 tarihleri arasında online alınacaktır. http://www.kimoerasmus.com/erzincan/default.aspx?id=1

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Avronun Kullanılmaya Başlama Tarihi Nedir? Avro Hangi Para Birimlerinin Yerini Almıştır?

Avronun Kullanılmaya Başlama Tarihi Nedir? Avro Hangi Para Birimlerinin Yerini Almıştır? AVROYA GEÇĐŞLE ĐLGĐLĐ BĐLĐNMESĐ GEREKENLER Ekonomik ve Parasal Birliğe (EPB) 1 Ocak 1999 Tarihi Đtibarıyla Đlk Aşamada Katılan Ülkeler Hangileridir? Almanya, Fransa, Đtalya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME İlk İki Ayda 2,7 Milyar Dolarlık

Detaylı

AVRUPA BiRLiGi'NiN GENiSLEME SURECiNDE. TURK-ALMAN iliskileri*

AVRUPA BiRLiGi'NiN GENiSLEME SURECiNDE. TURK-ALMAN iliskileri* _tyrupa ARA$TIRMALARI DERGiSi Cilt : 9 Say1:1 2001 191 AVRUPA BiRLiGi'NiN GENiSLEME SURECiNDE TURK-ALMAN iliskileri* Ozet*** Muzaffer DART AN** AB'ye uye olmak ir;in Turkiye'nin siyasi iradesinin tam olmasz

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012

ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 ARTEV ENTELEKTÜEL VARLIK YÖNETİMİ İSTANBUL SANAYİ ODASI SUNUMU 30 MART 2012 İçerik Entelektüel Varlık Yönetimi Avrupa İnovasyon Değerlemesi İstanbul Sanayi Odası - Genel Bilgiler Avrupa İşletmeler Ağı

Detaylı

Pazar AVRUPA OTOMOBİL SEKTÖR ANALİZİ. 17 Mart 2016

Pazar AVRUPA OTOMOBİL SEKTÖR ANALİZİ. 17 Mart 2016 AVRUPA OTOMOBİL SEKTÖR ANALİZİ 17 Mart 2016 Pazar 2016 yılı Ocak Şubat döneminde AB ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomobil pazarı yüzde 10,1 artış göstererek 2 milyon 187 bin adet seviyesine ulaştı.

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67

HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67 HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 67 PERAKENDECİ GELECEKTEKİ BELİRSİZLİKTEN TEDİRGİN TEPE, temmuz ayında bir önceki aya ve geçen yıla göre azaldı. Önümüzdeki 3 aydaki tedarikçilerden sipariş ve satış beklentileri,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2007-2012 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 38

HABER BÜLTENİ Sayı 38 HABER BÜLTENİ 14.12.2016 Sayı 38 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN SATIŞ FİYATI BEKLENTİSİ DÜŞTÜ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi geçen aya göre yükselirken, geçen yılın aynı dönemine göre düştü. Mevcut siparişler

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 21. Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçe yıla göre düştü:

HABER BÜLTENİ Sayı 21. Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçe yıla göre düştü: HABER BÜLTENİ 03.07.2015 Sayı 21 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi geçen aya ve geçe yıla göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven E deksi, geçe aya ve geçe yıla göre düştü. Konya Hizmetler Sektörü

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ

HABER BÜLTENİ xx Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ HABER BÜLTENİ xx.12.2015 Sayı 26 KONYA İNŞAAT SEKTÖRÜ GÜVEN ENDEKSİ BİR ÖNCEKİ AYA GÖRE YÜKSELDİ Konya İnşaat Sektörü Güven Endeksi (KOİN), her ay Konya da inşaat sektöründe faaliyet gösteren 200 firmaya

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Yoksulluk Araştırması Tüketici Güven Endeksi Sektörel Güven Endeksleri Dış Ticaret

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı