Tüketim Kültüründe Çocuk ve Gençlik Pazarı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tüketim Kültüründe Çocuk ve Gençlik Pazarı"

Transkript

1 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Tüketim Kültüründe Çocuk ve Gençlik Pazarı Yeni Medya ile İlişkisi MERİÇ KIRMIZI

2 2 İçindekiler Tüketim Kültürü Ortak/Kesişim Kümesinin Özellikleri... 4 Tüketici Kimliği... 4 Tüketim Kültüründe Yerel Küresel İlişkisi... 4 Tüketim Kültüründe Birey Olmak... 5 Tüketim Kültürünün Evreleri ve Yaşam Tarzları... 6 Tüketim Kültüründe Çocuk/Genç Olmak... 7 Gençlik Pazarı nın Özellikleri... 7 Medya ve Gençlik Reklamlar ile Çocuk Gençlik Pazarı İlişkisi Sonuç Yerine Kaynaklar... 18

3 3 Tüketim Kültüründe Çocuk ve Gençlik Pazarı ve Yeni Medya ile İlişkisi * Ar. Gör. Meriç Kırmızı Haftanın son iş gününde erkenden servisle çalıştığı üniversite kampüsüne geldi. Servisten ilk durakta indiğinde saat henüz sekizi çeyrek geçiyordu, ofiste bekleyen acil bir işi olmadığı için öğrenci kasabasında bir iki ay önce açılan, uluslararası kahve zincirinin şubesine doğru yürüdü. Kahveye girdiğinde ondan başka müşteri olmadığını gördü, kasadaki çalışana bir sütlü filtre kahve ve altın para biçimindeki çikolatanın ödemesini yapıp, yanındaki makaleleri okumak için grup çalışma masalarına yöneldi. Öğlen arasına yaklaşırken başka bir kadın iş arkadaşını arayıp, yakındaki alışveriş merkezine (AVM) gitmeyi önerdi. Arkadaşı teklifini kabul etti, otoyolun kenarındaki yan yana iki AVM nin önünden geçen bir dolmuşa bindiler. Oraya varınca önce en üst kattaki fast food yerlerinden yerel nitelikli olan bir tanesinde bir pideci öğlen yemeği yediler. Alışveriş için yarım saatleri kalmıştı, bu nedenle hızlıca bakmak istedikleri mağazalara indiler. Kendine uluslararası bir giyim zinciri mağazasından, işlevsellik yerine tümüyle daha iyi ve çekici hissetme motivasyonuyla bir giysi satın aldı. AVM den çıkarken öylesine uğradıkları, yine yabancı bir aksesuar markası mağazasından da hiç aklında olmayan başka bir şey daha aldı. Kasada ödemeyi yaparken, kasanın çevresine özellikle konulmuş cicili bicili ürünler ilgisini çekti ~ Cumartesi akşamı eposta, cep telefonu ve kargo aracılığıyla edindiği, yeni ayakkabılarının dans deneyimini geliştirdiğine inandığı dans kursundan sonra arkadaşlarının önerisiyle yerel bir polisiye filmini izlemeye yine bir AVM ye gittiler. Arabada giderlerken, daha yeni Çin den dönmüş arkadaşıyla arabayı kullanan arkadaşının lüks markaların Çin malı taklitlerini kullanmayla ilgili ilginç diyaloglarına tanık oldu. Onlara göre ünlü ve pahalı bir markanın saat, çanta, vb. taklit ürününü kullanmak, çevremizdeki insanlar bu ürünlerin taklit olduğunu hemen anlayacakları için sonuçsuz ya da anlamsız bir davranıştı. Bunun üzerine direksiyondaki arkadaşı, yakın geçmişte kadın ve tüketim vurgusuyla ön plana çıkmış, Sex and the City dizi filmindeki kahramanlardan birinin, bir markanın taklidi ile orijinal markaya bağlılık (tüketici bağlılığı) arasında ikilem yaşayıp, ucuz ve başarılı taklide karşı direnmeye çalıştığı sahneyi anlattı. İçinden insanlara bağlılığımız azalırken, markalara olan bağlılığımızın artmasının ironili olduğu geçti. Sinemada filmin başlamasından önce 10 15dk. reklam izlemek zorunda kaldılar. Reklamlardan birinde modern döşeli salonunda diz üstü bilgisayarının karşısında oturan bir kadın yaygın bir internet üzerinden (online) alışveriş sitesinde gördüğü elbiseyi indirimli alınca sevinçten kendinden geçiyor, anlaşılmaz çılgınca hareketler yapıyor ve hatta öylesine dağıtıyordu ki boynundaki inci kolye çevreye saçılıyordu. Reklamın bugünkü tüketim çılgınlığını yansıtmadaki gerçekçiliği ile kendine dönük eleştirel bir silaha dönüştürülebilme kolaylığı karşısında şaşıp kaldı. * H.Ü. Aile ve Tüketici Bilimleri nde Doç. Dr. Arzu Şener in ATB733 Özel Tüketici Grupları dersi için hazırlanmıştır. İletişim:

4 4 Tüketim Kültürü Ortak/Kesişim Kümesinin Özellikleri Tüketici Kimliği Yazının başındaki tüketimle ilgili gündelik yaşam pratikleri örnekleri tanıdık geldi mi? Tanıdık gelmiş olmalı, çünkü bugün hepimiz günlük yaşamlarımızda tüketimle iç içeyiz; daha geniş ölçekli söylersek tüketim kültürünün birer parçasıyız. Günümüzde, çok değişik sosyo kültürel çevrelerden, geçmişlerden gelsek de, belki de en çok tüketicilik ortak paydasında buluşuyoruz. Ulusal, sosyoekonomik, dini, vb. öteki kimliklerimiz aramızda bu denli ortaklık sağlayamıyor, öyle ki vatanseverliğin bile tüketici türü olanı tüketici vatanseverliği (Balıkçıoğlu ve diğerleri, 2007, s. 91) kavramsal olarak pazarlama literatüründe yer alıyor. Diğer bir deyişle, tüketici kimliği kümesi diğer bütün bu üst ve alt kimlik kümeleri ile kesişiyor ve büyük bir kesişim kümesi oluşturuyor. Ancak bu geniş kesişim kümesi olarak tüketicilik ve tüketim kültürü, içinde aynı zamanda dışlamaları da barındırıyor. Bunun nedeni tüketime dayalı küresel politik ekonomik düzenin yeterince tüketemeyeni dışlıyor olmasıdır; geçerli dünya düzeni yeterince tüketemeyen toplulukları insan yerine koymayıp, onlara sömürgeci vahşi kapitalizmle bağlantılı olarak yüzünü gösteriyor. Bu konuyla ilgili, Annie Leonard Şeylerin Hikâyesi adlı bilinçlendirme projesi videosunda şöyle demektedir: Bu kişilere göre burada nesiller boyunca yaşıyor olsalar da (MK. Burada kastedilen Amazon yerlileri) bu doğal kaynakların sahibi onlar değildir, üretim araçlarının sahipleri olmadıkları gibi. Üstelik çok fazla şey de satın almıyorlar. Ve bu düzende eğer yeterince şeye sahip değil ya da yeterince şey satın almıyorsanız, bir değeriniz yoktur. Bu yorumdan yola çıkarak tüketim kültürünün bir yönüyle yerellik ve küresellik arasında, kimi zaman yereli sömürücü nitelik taşıyan, bir ilişki kurulmasına neden olduğunu söyleyebiliriz. Tüketim Kültüründe Yerel Küresel İlişkisi Tüketim kültürünün dışlananları bir yana, ortak tüketim kümesi içindekiler ve dışındakilerle birlikte hem yerel hem küresel ölçekte işliyor. Öyle ki küresel tüketim eğilimleri ve yerel tüketim alışkanlıkları birbirini etkiliyor. Glocal terimi de zaten yönetim literatürde bu eş zamanlı olarak hem küresel hem yerel boyutların bir arada var olmasına karşılık gelmesi için türetilmiş bir sözcüktür. Bu nedenle bu küresel yerel ilişkisi, her zaman, kültürel homojenleşme eleştirilerine de yol açacak biçimde, küreselden yerele doğru tek yönlü olarak işlemiyor. Yerel kültürler ve bunların tüketim pratikleri de küresel ölçekte yaygınlaşabiliyor. Örneğin uluslararası şirketler tüketicilerine yerel ve özgün olandan seslendikçe, tüketim kültürü yerel ile eklemleniyor (Dağtaş ve Dağtaş, 2006, 21). Kjeldgaard ve Askegaard (2006), tüketim kültürünün bir alt kültürü olarak değerlendirilebilecek (ve bu çalışmanın da ilerleyen bölümlerinde, medya düzleminde odak noktasını oluşturacak olan) gençlik kültürü ve küresel gençlik pazar dilimini (segment), küresel yerel tüketim ilişkisi çerçevesinde inceledikleri makalelerinde, bu yerelden küresele doğru açılan tüketim pratiklerine, cool tüketim uygulamaları adını verdikleri birtakım örnekler suşi yemek, vb. sunarlar. Bu cool tüketim uygulamalarına etkinlik temelli başka tüketimleri, örneğin yoga ya da pilates yapmayı da ekleyebiliriz. <http://www.storyofstuff.org/2011/03/14/story of stuff/>

5 5 Kjeldgaard ve Askegaard ın (2006) yerel küresel tüketimle ilgili geliştirdikleri bir diğer kavram da ortak ayrılık olarak çevirebileceğimiz common difference dır. Buna göre küresel ölçekte düşünüldüğünde tüketim olgusu farklı yerlerde hem birbirine benzer hem de birbirinden ayrıdır. Bunun bir nedeni de, yerel dediğimiz birçok kültürel öğenin gerçekte kapitalizmin tüketim pazar ideolojisinin etkisi altında olmaktan bağımsız kalamamasıdır. Egzotik, otantik deneyimlerin sıklıkla pazarlandığı uluslararası turizm sektörünün uygulamaları Hindistan, Brezilya, vb. yerlere yönelik seyahat ve turizmde (varoş turizmi diye adlandırılıyor) yoksulluk ya da sefalet üretimi ve tüketimi gibi buna örnek gösterilebilir. Bu yer(s)el imajların yaratılması ve tüketime sunulmasında sinema filmi (Slumdog) Milyoner, Tanrı Kent gibi ürünleriyle medya kültür endüstrisinin de önemli etkisi vardır. Tüketim kültürü bu yerel küresel etkileşimi üzerinden, medya vb. birçok araç kullanarak, doğrudan bireyi hedef almakta ve bireylerin yaşam tarzlarını ve tüketim alışkanlıklarını yönlendirmektedir. Tüketim Kültüründe Birey Olmak Tüketim kültürünün yerel olanı metalaştırması ve pazarlaması sonucunda gerçekleşen bütün bu otantik gezi, vb. macera deneyim tüketimlerimize karşın, bireyler olarak hâlâ sıkıntıdan kurtulamıyoruz, çünkü çalışma yaşamımızda egemen olan yabancılaşma, parçalanmış boş zamanlarımıza da bulaşıyor (Silier, 2010, s. 164 ve 170). Silier, oburluk çağı olarak adlandırdığı günümüz tüketim toplumunda bireylerin, Kjeldgaard ve Askegaard ın ortak ayrılık kavramındakine benzer bir ikilem yaşadıklarından söz ediyor: Hem birey olma hevesleri sürekli, kültür endüstrisince körükleniyor, hem de bu ortamda kendi olmak sahicilik gitgide güçleşiyor. Silier e göre böyle bir ortamda doyumsuzluk ve oburluk karakterimizin başlıca özellikleri oluyorlar (A.g.e, s. 163). Bundan yola çıkan yazar, çağın ruhunu, özgürlüğü sınırsızca istediğini yapabilmek olarak algılayan, şişirilmiş, botokslanmış egoların ve narsisizmin yükselişinin biçimlendirdiğini düşünüyor (A.g.e, s. 166). Çağın ruhunu belirleyen bireyin karakterindeki fiziksel, duygusal ve psikolojik oburluğun oluşmasında bugün artık klasik toplumsallaşma kurumları olan aile, okul ve işten daha çok, adım başı açılan (MK. Özellikle Ankara da) AVM ler ve tüketim çılgınlığını, teşhirciliğini ve gözetlemeyi, gösteriş merakını artıran medya etkilidir (Silier, 2010, s. 171). Medya aynı zamanda (toplumsal) gerçekleri gizleme işlevi görmesi bakımından da önemlidir. Yazara göre geçerli toplumsal düzende çalışma yaşamıyla, boş zamanıyla özerkliği elinden alınıp, manipüle edilen birey, ancak tükettiği ölçüde yaşadığı duygusuna sahip olabiliyor, yani zamanın/çağın ruhunu tanımlayan slogan, Tüketebiliyorum öyleyse varım, olmuştur (A.g.e, s. 178). Düzenin yeterince tüketemeyen işe yaramaz ları ise ancak dokunulmayacak işleri yaparak, düzende kendilerine bir yer edinmek zorunda kalıyorlar (A.g.e, s. 184). Tüketim kültürü ve yaşam tarzları bakımından zamanın, çağın ruhu geçmişten bugüne hep böyle anlattığımız gibi miydi ya da nasıl bir değişim gösterdi, nasıl biçimlendi? Tüketim kültürü bahsedilen özellikleriyle bugünkü durumuna gelene dek değişik evreler geçiriyor ve her tüketim kültürü evresinde belli yaşam tarzlarının varlığından söz ediliyor. <http://www.academic services.org/conference.php?id=158> <http://www.academic services.org/conference.php?id=158>

6 6 Tüketim Kültürünün Evreleri ve Yaşam Tarzları Dağtaş ve Dağtaş (2006) tüketim kültürü ve yaşam tarzlarını tarihsel açıdan, boş zaman ve medya ekseninde inceledikleri makalelerinde tüketim kültürünün tarihsel evrelerini üç ana dönemde inceliyorlar: Kapitalizmin gelişim süreci, Fordist dönem ve post Fordist dönem. Kapitalizmin gelişim süreciyle ilgili yazarlar, bir yandan ABD de imalat ve ticaretin gelişmesiyle yükselen yeni orta sınıfın gösterişçi tüketime yönelmesi, öte yandan verimlilik sonucu artan refahla birlikte tüketimin demokratikleşmesinden bahsediyorlar. Bu ilk evrede ayrıca, Protestan çalışma ahlakının yerini zamanla hazcı hedonist bir etik almış ve çalışma süreçlerindeki yabancılaşma, özellikle kitle iletişim araçlarının sunduğu simgesel anlamlar üzerinden, üretimden tüketim aşamasına da sıçramıştır (Dağtaş ve Dağtaş, 2006, s. 7 9). 2. Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp, 1970 lere dek süren ikinci evre olan Fordist dönem tüketim kültürü ve yaşam tarzlarının başlıca özelliklerini, kitlesel tüketim ile temel tüketim birimi olarak aile oluşturuyor. Bu Fordist evrede aynı zamanda yüksek ücretli genç kadın ve erkekler meslek sahibi sınıflar gibi yeni tüketici grupları ortaya çıkıyor. Ek olarak, TV başta olmak üzere reklam, kitle iletişim araçları ve eğlence endüstrisi, tüketim pazarını geliştirmede önem kazanıyor (A.g.e, s. 9 12) lerden sonra, post Fordist üretim tarzıyla birlikte biçimlenen, üçüncü tüketim kültürü ve yaşam tarzı evresinde sosyal refah devletine karşı piyasa güç kazanıyor. Bu dönemde tüketimin niteliği, daha hızlı, ucuz, farklılaşmış ve her alanda bürokrasi, sağlık, eğitim, eğlence, vb. aşırı tüketime doğru değişiyor. Bilgi ve medyanın daha çok ön plana çıkmasıyla artık bir gösteri/göstergeler medya toplumu, görüntü toplumu toplumundan söz ediliyor. Bu yeni görüntü ağırlıklı toplumda tüketim kültürünün hem üreticisi hem tüketicisi konumundaki yeni orta sınıf yükseliyor. Yeni orta sınıfın eğitim seviyesi yüksek, küresel değerlere bağlı ve çokuluslu şirketlerin (ÇUŞ lar) hizmet sektöründe bol kazançlı işlerde çalışıyorlar. Ayrıca yaşam tarzının metalaşmasına bağlı olarak ortak tüketim tarzlarına sahip yaşam tarzı gruplarından MK. Üretimle ilintili toplumsal sınıflar yerine ağırlıkla söz ediliyor (Dağtaş ve Dağtaş, 2006, s ). Üçüncü tüketim kültürü evresi, yani post fordist dönemde düzen, yeni bir hegemonya alanı ve birikim kaynağı olarak boş zamana da göz koyunca ortaya bir boş zaman endüstrisi çıkıyor. Tüketim toplumunda kültür endüstrisi üzerinden boş zaman süreçlerinin denetlenmesiyle birlikte boş zaman, satın alma ile özdeşleşiyor ve bu yaşam alanında da yabancılaşma artıyor. Boş zamanlarımızda tüketim kültürü içindeki alışverişin değişik biçimlerine elektronik alışveriş gibi başvurarak bir şeyler satın aldığımız gibi, gitgide boş zamanın kendisini de satın alır hale geliyoruz. Bu anlamda yazarlar boş zaman endüstrisinin kapitalizm için hem siyasal, hem ekonomik anlamda vazgeçilmez olduğunun altını çiziyor. Onlara göre boş zaman metalaştıkça çalışırken bile yaptığımız işi düşünmüyor, boş zamanımızdaki olası tüketimlerimizin düşünü kuruyoruz. Öte yandan gitgide denetim altına alınan boş zamanın etkinlikleri de giderek ev ve televizyon merkezli hale geliyor, çünkü TV bizlere oturduğumuz yerden, risksiz bir eğlence sunuyor (Dağtaş ve Dağtaş, 2006, s ). Olabildiğince çok izleyiciyi ekran karşısına çekmeyi hedefleyen ve bu nedenle çeşitliliği yok denecek kadar az olan TV programları karşısında, başka alanlarda yeterince tüketemeyen bireyler Leonard ın deyişiyle, düzenin işe yaramaz ları bir bakıma bu eksikliklerini giderme şansını elde ediyorlar (A.g.e, s. 23 ve s. 24).

7 7 Tüm bu tartışmalar ışığında, dünyadaki çok boyutlu ve ölçekli tüketim patlaması ve sonucunda ortaya çıkan ve düzenin ideolojisi (tüketim kültürü) tarafından çoğu kez bireysel bir sorun gibi algılatılmaya çalışılan ** aşırı tüketim, yalnızca yetişkin bireyleri değil, ama aynı zamanda çocuk ve gençliği de etkisi altına alıyor. Tüketim Kültüründe Çocuk/Genç Olmak Tüketim kültürü çocuk ve gençliği etkisi almayı öncelikle çocukluk ve ebeveynliği kendine göre tanımlayıp, biçimlendirerek yapıyor. Bu nedenle çocukluğun ticarileşmesi (commercialization of childhood) ya da aşırı materyalistleşmiş toplumun etkisiyle aşırı ticarileşen çocukluk sorunu ilgili literatürde sıklıkla karşılaşılan bir tartışmadır (Allison, 2009). Burada materyalistleşme derken tüketimle bağlantılı olan materyalizm kavramına gönderme yapılıyor. Yani materyalizmin buradaki anlamı, kişinin yaşamda mutlu ve başarılı olabilmek için maddi nesneleri alması ve onlara sahip olması gerektiğine inanma düzeyidir (Aktaran: Çopur, 2011, s. 2). Çocuklar altı yaşından başlayarak materyalizmin etkisi altına giriyorlar ve bu etki orta ve geç ergenlikte de sürüyor. Çocuk materyalizmi ile ilgili araştırmalar, materyalist anne babaların varlığı, verimsiz ebeveyn çocuk iletişimi ve akran iletişimi gibi birtakım etkenlerin rolü üzerinde duruyorlar (Aktaran: Kirsh 2010, s. 89). Sonuçta ortaya çıkan tablo, marka giyinen, daha dünyaya gelmeden tüketime gerekçe ya da bahane oluşturan, yazılı görsel etkileşimli medyanın çeşitli unsurlarınca örn. Vogue kids hedef alınan bir çocuk ve gençlik pazarıdır (kids youth market). Bu çalışmada, genel olarak tüketim kültürü ile ilgili bu kısa incelemeden sonra, özel tüketici grupları arasında kabul edilen çocuk ve gençliğin ticarileşmesinde ve tüketici davranışlarında önemli bir medya öğesi olarak reklamın etkisi ile ilgili araştırmaların bulguları derlenecektir. Ancak özelde reklamın çocuk ve gençlerin tüketim davranışına etkisine geçmeden önce, bu özel tüketici pazarına ilişkin, gençlerin (yeni) medya ile ilişkilerini de kapsayan, genel birtakım bilgiler paylaşılacaktır. Gençlik Pazarı nın Özellikleri Pazarlama literatüründe çocuklar gençler aynı anda üç pazar birden sayılıyor: 1) Kendi paralarını tüketiyorlar (şimdiki pazar) 2) Ailelerinin satın alımlarını etkiliyorlar (etki pazarı) 3) Çocukluktaki tüketim deneyimleri sayesinde gelecekte kimi markalara bağlılık geliştiriyorlar (gelecek pazarı) (Aktaran: Jennings, 2007, s.103). Bu bakımdan özel bir tüketici pazarı oluşturan günümüz çocukları hangi belirgin özellikleri taşıyor? Öncelikle bugünün çocukları eski kuşaklara göre daha çok paraya sahipler ve daha çok harcama yapıyorlar. Markalar ve pazarlamayla ilgili daha geniş bir yelpazede bilgileri var. Etki pazarı nitelikleriyle bağlantılı olarak da, ailelerinin ne tüketeceğiyle ilgili daha çok söz hakkına sahipler. (Aktaran: Kline, 2007, s. 281) Özel gençlik ajanslarından birinin 2010 da altı aylık bir sürede, çeşitli yöntemler anket, gözlem, harcama günlükleri, yaşam alanı fotoğrafları, AVM röportajları gibi kullanarak, Türk lise üniversite ** Oysa sorunun çözümünü sistemi değiştirmekte değil de, kendini değiştirmekte arayan birey, gittikçe kendi içine döner, kişisel değişim kitapları, antidepresan ilaçlar ya da terapiden medet umar. Böylece tatmin olmayan ihtiyaçlar, toplumsal bir muhalefet geliştirme çabasına değil de tüketime havale edilir; sistemin bireyciliği körükleyerek kendini yeniden üretmesine dolaylı olarak katkıda bulunulur. (Lodziak, 2003, s , 72, 74) (Silier, 2010, s. 171).

8 8 öğrencisi ve öğrenci olmayan ama çalışan gençlerle yaptığı gençlik pazar harçlık pazarı dedikleri araştırmasında, arasında doğmuş kuşak Millenians (Milenyum gençliği olarak belki çevirebiliriz) olarak tanımlanıyor. Araştırmacılara göre, Millenians ın, X kuşağından farklı olarak, yaşama karşı tutumu boş vermişlik değil; tam tersine yaşamda olumlu bir katkı yapmaya istekliler. Birbirlerini destekledikleri gibi, genel olarak aile ve arkadaşlarıyla da yakın ilişki içerisindeler; birileriyle birlikte olmayı, hareket etmeyi yeğliyorlar. Aileleri de karşılığında onları koruyup, pohpohluyor ve başarı için güdülüyor. Aynı anda birçok işi yapma eğilimindeler. Otantik, biriciklik, kendileri olmak Silier in sahicilik dediği niteliğe benziyor onlar için değerli. Markaların çok farkındalar, teknolojinin de öyle. Gençlik ve medya ilişkisini makalenin ilerleyen bölümlerinde daha detaylı olarak inceleyeceğim. Dünyaya baktığımızda, Forrester Research ün Amerikalı gençlerle ilgili yaptığı bir gençlik araştırmasının bulgularını paylaşan 2000 tarihli bir Economist makalesinde, genç insanların yoğun bir biçimde akma eğilimindeki paralarının firmaları ya batıracağının ya çıkaracağının altı çiziliyor, çeşitli firma öyküleriyle de bu iddialı sav destekleniyor. Ek olarak, bu gençlerin kimler olduklarıyla ilgili de yine, savaş ertesinin yeniden kuruluş döneminin çocukları olan baby boomer ların çocukları olarak, iyi eğitimli, sağlıklı (savaşlardan, açlıktan, hastalık ve yoksulluktan uzak olarak belirtiliyor ama bu ABD de sosyal sağlık güvencesinin özelleştirilmesiyle bana göre artık tartışmalı) ve interneti ilk karşılayan net kuşağı olduklarından söz ediliyor. Boş vermişliğiyle ünlü bir önceki X kuşağına (Generation X) göndermeyle, bu kuşağa Y kuşağı (Generation Y) deniliyor. Calvert (2008) tüketici olarak çocuklarla ilgili makalesinde, ABD deki çocuk gençlik pazarının büyüklüğüne ilişkin birtakım ipuçları sunuyor. Buna göre bir yılda milyarlarca doların üstündeki, çocuk ve ergenlerin satın alma gücü katlanarak artıyor (Aktaran: Calvert, 2008, s. 206). Makaledeki birtakım sayısal veriler ise şöyle: ABD de 2002 de 4 12 yaş grubundakilerin harcadıkları miktar 30 milyar dolardır (A.g.e.) te yaş arasındaki Amerikalıların harcadığı miktar 112,5 milyar dolar olurken, aynı yıl yaş arasındaki Amerikalı genç haftada ortalama 103 dolar harcamıştır (A.g.e.). Economist te yayımlanan araştırmaya göre de yalnız Amerika da yaş arasındaki 31 milyon çocuğun tüketim harcamalarının değeri 155 milyar dolardır; ortalama bir Amerikalı gencin haftalık harcanabilir geliri 60 dolardır. *** Amerika da 2004 te çocukları hedef alan pazarlama harcamaları ise 15 milyar dolardır ve bunun içinde yeni pazarlama biçimlerinin oranı artmaktadır (Aktaran: Calvert, 2008, s. 206). Türkiye deki çocuk ve gençlikle ilgili veriler sınırlıdır, bu nedenle burada ancak TÜİK ten uygun olan kimi veriler birleştirilmiştir. TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2010 Yılı Sonuçları na göre Türkiye nüfusu kişidir ve nüfusun yarısı 29,2 yaşından küçüktür. Nüfusun % 67,2 si 15 ile <http://www.harclikpazari.com/> Amerika da 1946 ile 1964 yılları arasında doğan nüfus (www.tureng.com). <http://www.economist.com/node/455191> *** <http://www.economist.com/node/455191> <http://www.tuik.gov.tr/pretablo.do?tb_id=39&ust_id=11>

9 9 64 yaşları arasında ve % 25,6 sı 0 14 yaş grubundadır. TÜİK Gençlerin İşgücü Piyasasına Geçişi Araştırma Sonuçları 2009 a göre de, Türkiye de kurumsal olmayan (huzurevi, hastane, vb. dışında ikamet eden) nüfusun (2009 yılı II. Dönemde kişi) %33,5 ini ( kişi) yaş grubu oluşturmaktadır. TÜİK Gençlerin İşgücü Piyasasına Geçişi Araştırma Sonuçları 2009 a göre, yaş grubundaki nüfusun %23 ü ( ) eğitimine devam etmektedir yaş grubunda, en az ilkokul mezunu ve eğitimini bitirdikten sonra 3 aydan uzun süreli bir işte çalışmış olanların ( kişi) %64,5 u erkektir; %16,9 u yükseköğretim mezunudur (lise: %28,8; lise altı eğitim: %54,4); %62,6 sı ilk işini aile, akraba, arkadaş aracılığıyla bulmuştur yaş grubunda, meslek lisesi ya da yükseköğretim mezunu ve eğitimine devam etmeyenlerden, iş yönetim bölümü mezunu olanların %63 ü (%15,6 sı işsiz işgücü dışında olanlar dışında), eğitim bilimleri mezunu olanların %65,3 ü (%11,5 i işsiz) ve sağlık alanı mezunu olanların %87,9 u (%2,2 si) referans haftasında istihdamdadır. TÜİK 2007 Nüfus Sayımı Sonuçları na göre, Türkiye de yaş grubunun toplam nüfusu, dır. Bu nüfusun yaklaşık %29 u kırsal %71 i kentli, %49 u kadın %51 i erkektir. TÜİK Ekim 2007 Hanehalkı İşgücü Araştırması na göre yaş grubundaki nüfusun yaklaşık %37 si işgücünün içindeki nüfustur; işgücüne katılım oranı %38,1 (erkeklerde kadınların yaklaşık iki katı), istihdam oranı %30,5, işsizlik oranı ise %19,8 dir. Yine TÜİK ten alınan öğretim yılı okullaşma oranlarına göre, yaş grubunun %18,85 i yükseköğretim mezunudur (kız erkek farkı yaklaşık %3). %56,63 ü ortaöğretim mezunudur (kız erkek farkı yaklaşık %10). %89,77 si ilköğretim mezunudur (kız erkek farkı yaklaşık %5). **** TÜİK Hanehalkı İşgücü araştırması 2011 Temmuz Dönemi Sonuçları na göre ise, toplam işgücünün ( ) % 17,7'sini ( ) yaş grubundakiler oluşturmaktadır. Mevsim etkilerinden arındırılmamış temel işgücü göstergelerine göre de Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında, yaş grubundaki genç nüfusta işsizlik oranı %18,3 tür. Ulusal bir gazetenin iş dünyası ve yönetimle ilgili internet haber portalındaki bir habere göre, Türkiye deki 15 milyonluk (15 25 yaş arası) gençlik pazarının büyüklüğü 50 milyon doları buluyor. Bu nedenle aynı habere göre, önemli markalar gençlere yönelik organizasyonlarda tanıtım, festival, bahar şenlikleri, vb. yer almaya özellikle dikkat ediyorlar ve şu an gençlik pazarlaması gençlik ajansları başlı başına önemli bir sektör halini almış durumda. <http://www.tuik.gov.tr/pretablo.do?tb_id=25&ust_id=8> <http://www.tuik.gov.tr/pretablo.do?tb_id=25&ust_id=8> **** <www.undp.org.tr/publicationsdocuments/nhdr_tr.pdf> <http://www.tuik.gov.tr/pretablo.do?tb_id=25&ust_id=8> <http://www.isteinsan.com.tr/kariyerim/ilkisim/genclik_pazarinda_balayi_donemi.html>

10 10 Yeni gençlik teknolojiden iyi anladığı için medya tüketimleri de zaman içinde analogdan, dijitale ve son olarak da çevrimiçine (online) dönüşmüştür. Sonraki bölümde çocuk ve gençlerin yeni medyayla ilişkilerine dayanarak, yeni toplumsal iletişimin neresinde yer aldıklarına değineceğim. Medya ve Gençlik Bu alt bölümde, medya ve gençlik ilişkisini bu konuyu inceleyen, iki yerli makale üzerinden ele alacağım. Taşdemir (2009) ve Nalçaoğlu nun (2007) makalelerinde medya iletişim teknolojileri eski ya da geleneksel ve yeni biçiminde bir ikili karşıtlık olarak inceleniyor. Eski ardışık/ayrık/analog teknolojilerle gazete, radyo, sinema TV internet ve mobil teknolojiye dayalı, dijital yeni iletişim teknolojileri (ya da eski ve yeni medya) arasındaki başlıca fark, ilkindeki doğrusal (linear) iletişime karşılık, ikincisinde var olan etkileşimliliktir (interactivity) (Taşdemir, 2009, s. 16). Örneğin, televizyon izleyicisine tek yönlü bir bilgi akışı varken, yeni bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanan kişi başka bireylerle ortak bir kod ya da dil geliştirme olanağına sahip oluyor (Nalçaoğlu, 2007, s. 104). Etkileşimlilikle, izleyicinin bu yeni toplumsal iletişim kipinde (Nalçaoğlu, s. 100) etken kullanıcı haline gelmesi ve iletişimin demokratikleşmesi anlatılmak isteniyor. Bu nedenle örneğin, geleneksel medya ile ilgili araştırmalarda soru, medyanın çocuklar üzerindeki etkisi olarak kurgulanırken, yeni medyada çocukların yeni medya ile ne yaptığı biçimini almıştır (A.g.e). Ancak bir yanda bilgi (enformasyon) toplumunda iletişim deneyiminin demokratikleşmesi savı yer alırken, öte yandan bu gelişme ideolojik boyutu ile birlikte düşünüldüğünde, etken kullanıcı aynı zamanda bir müşteri ve her türlü iletişim deneyimi de bir metadır (Taşdemir, 2009, s. 16). Üstelik, piyasa ekonomisinde faaliyet gösteren medya kurumları için, çocuklar ve gençler de bu anlamda birer müşteri ya da tüketicidir. Bu ticarileşmiş durum, yeni medya kullanıcısının var sayılan etkenliği konusunda soru işaretlerine yol açıyor. Yapılan araştırmalar yeni iletişim teknolojilerinin odak noktasında yer alan internetin sanıldığı kadar kullananı etken konuma getirmediğini ortaya koyuyor, çünkü genç kullanıcıların çoğu (%70) interneti kendi yararlarına olacak biçimde (utility usage) değil de e posta, sohbet ve film ya da müzik indirme amaçlarıyla kullanıyorlar. Yani kaynak araştırmak, web sitesi tasarımı, belli konularda düşünce belirtme/oylama, vb. amaçlarla kullanmıyorlar (Taşdemir, 2009, s. 17). Etkileşimliliğe ek olarak yeni medyanın ayırt edici bir başka özelliği ise, yeni teknolojilerin eski teknolojileri de kapsayacak biçimde gelişme göstermesi diye tanımlanan, yöndeşme (convergence) olarak belirtiliyor (Nalçaoğlu, 2007, s. 97). Bu eski teknolojinin yeninin içinde yer alması ve bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin çok hızlı gerçekleşmesi, yeni tanımını kullanmayı güçleştiriyor. Yöndeşmeye örnek olarak gazete, radyo, sinema TV gibi ardışık teknolojilerde sırayla kazanılmış yazılı temsil, sesli temsil ve hareketli görüntü içeren temsilleri internet teknolojisinin aynı anda bünyesinde barındırması gösteriliyor (Nalçaoğlu, 2007, s. 97). İnternet merkezli, yeni toplumsal iletişim kipi, etkileşimlilik ve yöndeşme dışında şu özellikleri taşıyor: 1) Gezinme (navigasyon), içeriğin önüne geçiyor. 2) Orijinal kopya ayrımı belirsizleştiği için, bilgiye güven azalıyor. 3) Görsel, doğruya ya da gerçeğe gönderme yapmadığı durumda da yalnızca kendine, yani görselleştirmeye gönderme yapar hale geliyor. 4) Bu nedenlerle internet, anlama dayalı simgesel üretimi dile getiren kültüre uymuyor, kendi başına bir kültür ya da kültür olmayan olarak tanımlanması gerekebilir (Nalçaoğlu, <http://www.harclikpazari.com/>

11 , s. 101). Diğer bir deyişle, bu yeni iletişim kipindeki hareketlilik ve hıza dayalı iletişim ya da etkileşimin iç bütünlüğü yok; barındırdığı simgeler birbirinden kopuk (kültür karşıtı); görsellik, görsel imgeler ön planda ama bir işlevi, gösterileni (içerik) yok ve bu iletişim etkileşim tümüyle pragmatik (A.g.e., s. 107). Türkiye de gençlerin eski ve yeni iletişim teknolojilerini kullanımı ne düzeyde sorusunun yanıtını Nalçaoğlu nun (2007) makalesinde buluyoruz. Öncelikle eski teknolojiler sayılan gazete ve TV kullanımıyla ilgili araştırmanın kullandığı faaliyet sıklığı ölçeği: hiç, çok seyrek, fırsat buldukça, düzenli olarak bulgulara baktığımızda, gençler en sık/düzenli olarak TV izliyorlar (%41,4 yani geriye kalan %58,6 hiç, çok seyrek ve fırsat buldukça TV izleyenlerin toplamı). Gazete dergiyi (%50,9) internet üzerinden gazete okuma soruya dâhil ve kitabı (%42,8) genelde fırsat buldukça okuyorlar. En sık okunan gazeteler sırayla, Posta, Hürriyet ve Sabah. Televizyon izleme sıklığına baktığımızda, İstanbul gençliği günde ortalama 2,9 saat (174 dk.) yani yaklaşık 3 saat TV izliyor (s. 98). Nalçaoğlu (2007) soruna salt gençlerin düzenli gazete okuyup okumaması olarak bakmayı, gazeteyi kâğıt üzerinde ya da internet üzerinden okumak arasındaki deneyimsel ayrımı önemli bulduğu için, yetersiz görüyor (s. 100). Nalçaoğlu (2007) daha sonra gençlerin yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine sahipliğiyle ilgili birtakım bulgular paylaşıyor. Buna göre, gençlerin %54,2 sinin evinde bilgisayar, %84,6 sında internet bağlantısı ve %84,6 sında DVD/VCD var (s. 102). Yalnız, yurtdışındaki internetin yaygınlaşmasıyla dijital uçurumun aşılıp aşılmadığıyla ilgili araştırmalarda artık yalnız erişim (mere access) değil, erişimin kalitesi de bir değişken olarak dikkate alınıyor. Yani internet kullanımın da neredeyse sosyoekonomik statünün fark yarattığı ve seçkinliğin (distinction) üretildiği bir alan haline geldiğini aktaralım (Aktaran: Taşdemir, 2009, s. 16 ve 17). DVD/VCD si olan gençlerin çokluğu daha önce postmodern tüketim kültürü ve yaşam tarzıyla ilgili bölümünde değindiğimiz boş zaman etkinliklerinin ev merkezlileşmesi varsayımını İstanbul gençliği ölçeğinde doğruluyor. Yine gençlerin %84,6 sının cep telefonu mobil teknoloji var (Nalçaoğlu, 2007, s. 102). Yeni teknolojilerin kullanımını yaş ve cinsiyete göre değerlendirdiğimizde, hem bilgisayar hem de internet kullanımında cinsiyet önemli bir etmen olarak ortaya çıkıyor. Erkekler (%76,6) interneti kızlara (%56,7) göre daha çok kullanıyor. Yaş grupları açısından (%63,9) yaş grubu, (%81,5) yaş grubuna göre daha az internet kullanıyor. İnterneti kullanım amaçları bakımından gençlerin birinci kullanım amacı iletişim ve özellikle e posta olurken, araştırmanın yapıldığı tarihte en düşük kullanım amacı internet üzerinden (online) alışveriş olmuştur. Öteki sık kullanım amaçları arasında araştırma/bilgi arama, sohbet (chat) geliyor (Nalçaoğlu, 2007, s. 102 ve 103). Buna karşılık gençlerin kendi beyanlarına dayanarak, internette oyun oynama ve cinsel içerikli siteleri ziyaret etme gibi kullanımların düşük kaldığı araştırmanın bulguları arasında yer alıyor (A.g.e., s. 105). Bugün yani araştırmanın yapıldığı tarihten yaklaşık 4 yıl sonra, artık internet üzerinden alışverişin daha yaygın olduğunu yakın çevreme yönelik gözlemlerime dayanarak söyleyebilirim. Son olarak, gençlerin harcama modellerini anlamaya yönelik sorulan sorularda en çok parayı (toplam harcamalarının %24,1) iletişime, yani cep telefonu kontörüne ya da cep telefonu kartına harcadıkları saptanıyor. Yine harçlıklarının ya da gelirlerinin %10 unu internet kafelere harcıyorlar ki bu hemen hemen giyim harcamalarıyla eşit olarak gösteriliyor (Nalçaoğlu, 2007, s. 104). Bu bulgular ışığında, gençlerin yeni medya ve iletişim teknolojileriyle oldukça yakından ilişkide olduklarını söyleyebiliriz. Bu

12 12 yorum da daha önce değinilen, Türkiye de faaliyet gösteren özel bir gençlik ajansının yaptığı Harçlık Pazarı araştırmasının bulgularıyla örtüşüyor. Bu noktada, yeni medya ve gençlik ilişkisindeki olumsuzluklar olarak, TV izleme ya da oyun oynama ile bilimsel yetenekler arasındaki ya da elektronik oyunlarla toplumsallaşma arasındaki olumsuz ilişkileri anımsatmakta yarar var (Aktaran: Taşdemir, 2009, s. 17). Bu konuda Taşdemir (2009) başta tanımlama amacıyla eski yeni biçiminde bir ikilik olarak ele aldığı medyanın gerçekte birbirini izleyen niteliklerinin örn. Spekülasyon, sansasyon, boş eğlence, bol ideolojik manipülasyon ve pazarlama ağırlıkta olduğu sonucuna varıyor ve bu değerlendirmesine internetin gitgide daha çok paralılaşmasını ve reklamın egemenliği altına girmesini kanıt gösteriyor. Medya tüketiminin gençlere yönelik risklerine karşılık da örneğin, ailelerin çocuklarının medya tüketimlerini yakından izlemesinin (parental monitoring) çocukların medyayı kendi yararlarına olacak biçimde kullanma (utility usage) oranlarını arttırdığını bulgulayan araştırmaları bize aktarıyor (s. 17). Kısacası, Türkiye deki gençliğin özellikle yeni medya ile çok yakın ilişki içerisinde olmasına karşın, bu medyayı kullanma amacının doğru bilgi gibi yararlı bir şeyler üreterek kendini geliştirmekten çok, yine tüketime odaklandığını, tüketim kültürü kümesinin içinde, sınırlı kaldığını söyleyebiliriz. Reklamlar ile Çocuk Gençlik Pazarı İlişkisi Maddi anlamda büyük bir pazar dilimi oluşturan çocuk ve gençlik pazarı, pazarlama literatüründe aynı zamanda yaşa dayalı bir alt kültür age subculture olarak da ele alınıyor. Yaşa bağlı bir alt kültür olarak bugünkü gençliğin kimi ayırt edici özellikleri daha önceki bölümlerde vurgulandı. Alet sever (gadget loving), modayı izleyen ve en çok artan harcama gücü olan bu en maddeci gençliğin (Solomon, 2006, 460) peşinde olduğu önemli bir başka değer de: cool olmak. Cool sözcüğünün neye karşılık geldiğiyle ilgili bir soruya gençler şunlar gibi değişik yanıtlar veriyor: Bir kişi cool olduğunu düşündüğü an, kesinlikle cool değil demektir (Hollandalı bir kadın); Değişik olmak ama çok da değişik olmamak. Kendin gibi olmak ve kendini göstermek ama bunu yaparken umutsuz, abartılı görünmemek (Amerikalı bir erkek); Cool rahat olup, ilgisiz bir biçimde her türlü durumu yönetebilmek ve bunu çevresine de yaymak demektir (Hollandalı bir kadın); Cool un soğuk, uzak ama aynı zamanda çekici olan bir yönü var (Hollandalı bir kadın). (Solomon, 2006, 462) Bu çalışmanın başlarında değinilen cool tüketim uygulamalarının oluşumuna paralel olarak, özgünlük, cool olmak gibi şeylere değer veren gençlik pazarı pazarlamacılar için gün geçtikçe daha çok önem kazanıyor, çünkü çocukların kendi harcanabilir gelirleri zaman içinde çok arttığı gibi ailelerin satın alma davranışları üzerindeki etkileri de arttı. Ek olarak, çocuk ürünleriyle yalnız çocuk ve gençleri hedef alan medya sahası büyüyor (Calvert, 2008, 205). Pazarlamacıların, reklamcıların gençliği hedef almasındaki bir başka gerekçe de, belirli bir markanın ürünlerinin farkındalığını, yani marka farkındalığını ve marka bağlılığını artırmaktır. Diğer bir deyişle, çocuk ve gençlik pazarının yalnızca bugünkü afallatıcı alım güçleri ve aile harcamalarındaki etkileri de, marka bağlılığı sonucunda gelecekteki tüketimleri de pazarlamacılar açısından önemlerini artırıyor (Kirsh, 2010, 81 82). Çocuklara Yönelik Pazarlama Araçları Bugünkü çocuklar ve gençlerin bir başka ayırt edici özelliği de onları hedef alan medyayı yoğun olarak kullanmaları ve yeni teknolojileri çabuk benimsemeleridir. Bu nedenle de medya (yeni medya da içinde olmak üzere) ve reklam üzerinden çocukların yaşamlarına sızmak kolaylaşıyor (Calvert, 2008,

13 13 207). Pazarlamacılar çocukların yaşamlarına sızma girişimlerinde değişik araçları deniyorlar: Çevrimiçi örn. cep telefonları, ipod lar, oyun platformları, başlık çubuğu/afiş (banner) reklamları, advergames, gibi. Bu tür etkileşimli, çevrimiçi medya ve kablosuz araçların gerektirdikleri yatırıma göre getirileri yüksek olduğu için, ürüne maruz kalma ile satın alma arasındaki zamanı kısalttıkları için ve günümüz gençliğinin yeni medya ve iletişim araçlarıyla yakın ilişkisi nedeniyle pazarlamacılar açısından çok çekici bir yönü de vardır. Pazarlamacılar aynı zamanda ahlaki boyutu tartışmalı daha gizli, kapalı pazarlama yöntemlerine de başvurabiliyorlar. Bu çeşitli kanalları kullanarak çocuklara ulaşmaya çalışan pazarlama kampanyalarının başarılı ya da etkili olabilmesi ise kimi koşullara bağlıdır. Buna göre, çocuklar önce kampanya kapsamındaki ürüne ilgi duymalı; sonra onu anımsamalı ya da aklında tutmalı; daha sonra kampanyanın gerisinde yatan ticari amacı anlamalı ve en sonunda da, o ürünü talep etmeli ve satın almalıdır (Calvert, 2008, ). Çocukların Tüketici olarak Toplumsallaşması Yazılı ve görsel reklamların, kişisel deneyimlerin ve akranların üzerinde etkili olduğu ergenlerin tüketici davranışı (Kirsh, 2010, 88) belirli bir gelişme süreci içerisinde oluşuyor. Pazarlama literatüründe buna genel olarak çocukların ve gençlerin tüketici olarak toplumsallaşması (sosyalleşmesi) ya da çocuk tüketicinin toplumsallaşması deniliyor. Tüketici toplumsallaşması, genç insanların pazaryerinde tüketici olarak yer alabilmeleri için gerekli olan beceri, bilgi ve tutumları edindikleri süreçler olarak tanımlanıyor (Aktaran: Jennings, 2007, 104). Çocukların tüketiciler olarak nasıl geliştikleriyle ilgili birçok kuramsal çalışma (John, 1999; McNeal, 1992; Valkenburg & Cantor, 2001) yapılmıştır ve özellikle, çocukların bilişsel ve toplumsal gelişmelerinin birer tüketici olarak bilgilerine, becerilerine ve etkileşimlerine nasıl yansıdığını incelerler (A.g.e.). Çocukların tüketici davranışlarının gelişmesiyle ilgili bu kuramlardan Valkenburg ve Cantor unkine (2001) göre, tüketici davranışının gelişimi dört aşamalı bir süreçtir: 1. Gereksinimler ve öncelikler hissetme (feeling wants and preferences) 2. Sürekli istemek ve pazarlık etme (nagging and negotiations) 3. Macera ve ilk kez satın alma (Adventure and the first purchase) 4. Benzerlik ve güç beğenir olma (Conformity and fastidiousness) (Aktaran: Kirsh, 2010, 83). Tüketici toplumsallaşmasının ilk aşaması olan gereksinim hissetme aşamasında çocuklar, bilinçli ve bir amaca yönelik olarak istekler yerine, ancak alışveriş sırasında gördükleri ürünleri isterler. İkinci aşama olan sürekli isteme ve pazarlık etme de çocukların genel beğenileri gelişir, belirli markaların ürünlerini yeğlemeye başlarlar. İkinci aşamada dükkân ziyaretlerindeki çocuk ebeveyn çatışması en tepe noktadadır. Ek olarak, çocukların tüketici davranışlarının gelişimi açısından önemli bir dönüm noktası olan görünüşte bağımsız satın alma davranışı ilk kez bu aşamada gerçekleşir. Okulöncesi çağına denk gelen ikinci aşamadaki çocuklar, reklamların satın alma davranışına yönelik ikna edici yönünü algılamazlar. Ürünlerin içeriği yerine görüntüsü, stili önemlidir ve yine çocuklar çok seyrek olarak doyumlarını ertelerler, bu nedenle de ailelerine karşı direnirler. Üçüncü aşama olan macera ve ilk kez satın alma aşaması çocukların 5 8 yaş aralığında olduğu döneme karşılık gelir. 8 yaşına dek çocukların yaklaşık %50 si bağımsız bir satın alma davranışında

14 14 bulunmuştur. Ancak reklamların ikna edici niyeti konusunda hala sınırlı bir farkındalıkları vardır, bu da onları pazarlama kampanyaları karşısında korunmasız kılar. Tüketici gelişimi kuramının son aşaması olan benzerlik ve güç beğenir olma aşamasında, 8 12 yaş aralığındaki çocuklar, satılan değişik ürünlerin özelliklerini birbirleriyle karşılaştırırlar. Dördüncü aşamada ticari reklamları izlemek, çocukların reklamı yapılan ürüne duydukları isteği artırır. İlkokulun son yıllarından başlayarak, akranlar ve akranların normları da çocukların yaşamlarında çok etkili olur. Bu dönemde çocuklar akranlarının cool bulduğu giysiler, ürünler, vb.ne yönelirler, kendilerinden büyük ergenleri gösteren reklamlara ilgi duyarlar. Çocuklar alışverişe erişim ve para konusunda ailelerinden bağımsızlaştıkça, daha bağımsız tüketiciler haline gelirler; ama aynı zamanda gelişen tüketici becerilerine kuşkuculuk da eklenmeye başlar. Yine de özellikle düşük özgüvenli gençler için erken ergenlik döneminde reklamların etkisine karşı duyarlılık oldukça yüksektir. (Kirsh, 2010, 83 90) Toplumsallaşma kurumları açısından baktığımızda ise, çocuk ve gençlerin tüketici toplumsallaşmalarında aileler ve okulun rolü azalırken, televizyon gibi medya araçlarının etkisi giderek artıyor (Kline, 2007, 288). Üstelik toplumsallaşma sürecinde rolü artan medya, tüketici toplumsallaşmasıyla ilgili ailevi çatışmaların da şiddetlenmesine yol açıyor, çünkü medyanın etkisiyle aile içinde sürekli kişisel zevklerin pazarlığı yapılıyor ve ailedeki güç dengeleri buna bağlı olarak değişiyor (Kline, 293). Çocukları Hedef Alan Reklamların Özellikleri Bu etkisi giderek artan medya araçlarından önemli bir tanesi, çocuğun tüketici olarak gelişimini etkileyen reklamlardır. Çocuklar reklamları en yaygın olarak televizyonla ilişkilendiriyorlar (Aktaran: Deveci, 2009). Çocukları hedef alan reklamlar genellikle abur cubur/şeker, mısır gevreği, oyuncaklar ve oyunlar, hızlı yemek (fast food) yeme yerleriyken ergenleri hedef alan reklamlar müzik, video ve elektronik medya ürünleridir (Kirsh, 2010, 90; Calvert, 2008, 205). Türkiye de çocuk kuşağındaki 29 reklamın incelemesine dayalı bir araştırmaya göre bu reklamların vurguladığı mesajlar büyüme ve sağlık, arkadaşlara üstünlük yani rakiplik, ayrıcalık, statü ve tüketim ağırlıklıdır; ders ve başarı ile ilgili mesajlara ise çok rastlanmıyor (Deveci, 2009). Bu mesajların çocuklara iletildiği araçlar da televizyon, internet ipod, internet oyun platformları, afiş (banner) reklamları, advergames, pop up lar ve gizli pazarlama (stealth marketing) tekniklerinden oluşuyor (Kirsh, 2010; Calvert, 2008). Çocukları reklamlar aracılığıyla belirli bir ürünü almaya ikna yöntemleri de çeşitli teknikleri kapsıyor: ünlülerin desteği (celebrity endorsement); ikramiye ödülleri (premium prizes); abartma (exaggeration); ambalaj üzerinden pazarlama (on package marketing); birlikte markalama (cobranding), vb.dir (Kirsh, 2010, 91). Reklamların Çocuklar Üzerindeki Etkileri Reklamların çocuklar üzerindeki etkileriyle ilgili olarak öncelikle yaştan bağımsız olarak gençlerin reklamı yapılmış ürünleri yapılmayanlara yeğledikleri gözlemlense de reklama dayalı ürün isteklerinin daha çok küçük çocuklarda ortaya çıktığı belirtiliyor (Kirsh, 2010, 100). Özellikle reklamların sık izlenmesinin, çocukların ve ergenlerin normalde istemeyecekleri nesneleri istemelerine ve maddi varlıkların özbenlikleri çok önemli olduğu düşüncesine yol açtığına değiniliyor (A.g.e., 89). Buna göre reklamın etkisiyle özsaygı miktarı arasında bir ilişki var. Reklamların çocuklar üzerinde amaçlanan etkileri olduğu gibi amaçlanmayan etkileri de söz konusu; örneğin aile çocuk çatışması gibi. Reklamın amaçlanan etkileri ise üç grupta toplanıyor:

15 15 Bilme/bilişsel etkiler Duygu/duygusal etkiler Davranışlar/davranışsal etkiler (Kirsh, 2010; Jennings, 2007) Amaçlanan bilme ya da bilişsel etkiler marka farkındalığına (brand awareness) odaklanıyor. Marka farkındalığı da markayı tanıma (brand recognition) ve anımsamayı bir uyarıcı olmadığı durumda da (brand recall) içeriyor. Markanın reklamını her görüşte markayı tanımanın ve anımsamanın gelişmesi bekleniyor. Ancak marka farkındalığı her zaman için reklamı yapılan ürüne yönelik bir talep yaratmıyor. Ergenler üzerindeki bir araştırmada, gençlerin reklamı gördükten hemen sonra markayı %70 oranında anımsarken, ertesi gün bu oranın %34 lere indiği saptanmıştır (Kirsh, 2010, 97 98). Bunun yanında, yine bilişsel etkilerle ilgili olarak, çocuklar 5 yaşında artık reklamla program içeriğini birbirinden doğru bir biçimde ayırt edebiliyorlar. Buna karşın, 6 yaş altındaki çocukların çoğu reklamların satma amacını açıkça dile getiremiyorlar. Ergenlerin ise reklam taktikleri ile ilgili yetişkinler gibi bilgileri olduğu görülüyor ve reklamların doğru mu yoksa yanlış yönlendirici mi olduğunu daha iyi anlayabiliyorlar (Jennings, 2007, ). Reklamın çocuklar üzerindeki amaçlanan duygusal etkilerinin gerçekleşmesi yaş ilerledikçe güçleşiyor, çünkü çocuklar büyüdükçe reklamları gitgide daha az seviyorlar. Öyle ki çocukluğun ortalarında reklamlar sıkıcı ve rahatsız edici olarak değerlendiriliyor. Çocukların ürünleri sevmesinde reklamlar kadar, akran ve aile etkileri ile ürünlerle kendi deneyimleri de etkili olmaya başlıyor. Okul öncesi çocuklar markalı oyuncakları yeğlerken, televizyonda görülen markalı ürünleri seçme eğilimi ergenlikle geriliyor ve bunun yerini akranların onayladıkları (peer endorsed) markalar almaya başlıyor (Aktaran: Kirsh, 2010, 98 99). Çocuklar büyüdükçe reklamları daha az sevdikleri gibi, onlara daha kuşkucu yaklaşmaya da başlıyorlar (Jennings, 2007, 108). Son olarak reklamların çocuklar üzerindeki amaçlanan davranışsal etkilerine baktığımızda bunun marka bağlılığının ve tercihinin geliştirilmesi olduğunu görüyoruz, çünkü bu sayede hem şimdiki hem gelecekteki satın almalar garantilenmiş oluyor. Davranışsal etkiyi araştırmacılar, satın alma davranışı ve ailelerden ürün isteme davranışı ile ölçmeye çalışıyorlar. Daha değişik yöntemler de uygulanabiliyor, örneğin Noel döneminde çocukların televizyon reklamlarına maruz kalmasıyla istedikleri armağan arasındaki ilişkiye bakmak gibi. Reklamların daha küçük çocuklar üzerinde daha çok ürün isteme etkisi yarattığı gözleniyor. Yine daha küçük çocukların reklamı yapılan oyuncakları daha çok istedikleri görülüyor. Yani reklamın özellikle küçük yaştaki çocukların (ürün isteme) davranışlarına etkisi olduğu saptanıyor (Jennings, 2007, 109). Reklamların Çocuklara Etkilerine Karşı Ailelerin Konumu Genel olarak medyanın ve özelde reklamların çocuklar üzerindeki artan etkisine karşılık ailelerin konumu ne olabilir? Aileler temel olarak üç tutum alabilirler: Güç uygulama (power assertion) kısıtlayıcı aracılık (restrictive mediation) Mantıklı düşünme/uslamlama (reasoning) etkin aracılık (active mediation) Hiç bilgi sahibi olmama (No information) birlikte izleme (coviewing)

16 16 Bunlar içinde sonuncusunun yani hiç bilgi sahibi olmadan, çocukla birlikte televizyonu ve reklamları izlemenin, reklamların çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerine karşı herhangi bir etkisi bulunmuyor (Calvert, 2008, ). Oysaki ailelerin olayın içinde olması (parental involvement), bu olumsuz etkileri önlemede, gidermede ve çocukların tüketici gelişiminin güvenli bir biçimde yönetilmesinde, yönetimin gözetimi (governmental oversight) ve etik pazarlama uygulamaları kadar etkili ve önem taşıyor (Jennings, 2007, 112). Çocukluğun Ticarileşmesi ve Olumsuz Etkileri Bütün bu etmenler ışığında günümüzde çocukluğun yüksek düzeyde ticarileştiği söylenebilir. Bu ticarileşmede saldırgan (agresif) pazarlamanın, büyük medya şirketlerinin ve yeni medyanın önemli bir etkisi vardır (Mcallister, 2007, 272). Buna göre yeni medya ile etkisinde azalma olan geleneksel medya saldırgan pazarlama uygulamalarına yöneliyor. Saldırgan pazarlama örnekleri özellikle promosyon alanında gözlemleniyor. Bu gelişmeler sonucunda da düzen çocukları korunması gereken bir topluluk olarak değil, müşteri olarak değerlendiriyor (A.g.e., 273). Bunun çocuklar açısından fiziksel ve psikolojik birçok tehlikesi var, fiziksel olarak zararlı ürünlere yönlendirme obezite, ailelerde huzursuzluk ve stres yaratılması, vb (A.g.e., 275). Yalnız çocukluk ticarileşmiyor; çocukluk kendini çevreleyen toplumsal kurumlarla, kısacası içinde yer aldığı bağlamla birlikte ticarileşiyor. Bu nedenle, literatürde değinilen bu konuyla ilgili, başka bir sorun da okulların ticarileşmesidir (Calvert, 2008, 220). Reklamların çocuklar açısından obezite dışında başka doğrudan olumsuz sonuçları, şiddet, sosyalleşme ile ilgili sıkıntılar, olumsuz temsiller ve eğitim alanındaki başarıya olumsuz etkisidir (Taşdemir, 2009). Reklamların çocukların tüketici davranışlarını etkilemesi yukarıda sıralanan tehlikeler nedeniyle aynı zamanda ahlaki (etik) bir sorundur. Bu etik sorunda reklamları sunan büyük medya şirketleriyle çocuklar arasındaki güç dengesizliği (Deveci, 2009) de önemli bir etmendir. Ek olarak, çocukların 8 yaşına dek tüketici savunma mekanizmaları gelişmemiş olarak kabul ediliyor; yani 8 yaşın altındaki çocuklar kendilerini reklamların zararlı etkilerinden koruyamıyorlar. Yeni (çevrimiçi) medya ile ilgili yasal düzenlemelerde eksiklikler oluşu da bu alandaki reklam ve çocuk arasındaki güç dengesizliğini artırıyor. Bu anlamda çocuklara yönelik kimi ürün ve programlar, çocukları pazaryeri karşısında güçlendirici (empowering) iken birçoğu güçsüzleştirici (disempowering) işlev görüyor. Çocuklar bu noktada ne tümüyle güçlendirilmiş tüketiciler ne de tümüyle kurban olarak değerlendiriliyor; bunlar yerine çocukların stajyer tüketiciler (consumers in training) olarak değerlendirilmeleri öneriliyor (Kline, 2007, 291). Çocukları Koruma Mekanizmaları Çocukları güçlendirmek adına etkide bulunabilecek aktör ve etkinlikler ise başta aile, ardından devletin denetimi, reklam okuryazarlığı, vb. eğitim programları ve son olarak da, etik pazarlama uygulamaları ile şirketlerin kendileridir. Devletin denetlemesi açısından, çocuk reklamcılığı ile ilgili kamu politikaları şunun gibi konuları içeriyor: host selling (bir şovda yer alan televizyon karakterinin o şov sırasındaki reklamlarda da görünmesi); bumpers (reklamlarla program arasında tampon görevi gören geçişler); program uzunluğundaki reklamlar; sorumluluk reddi (disclaimers); ikramiyeler (premiums) (Jennings, 2007, 111). Amerika daki Çocuk Televizyonu Yasası (CTA, 1990) ve Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA, 1998) reklamların olumsuz etkilerini sınırlamaya yönelik yasal düzenlemelere örnektir. Türkiye de çocuk ve medya ilişkisi ile ilgili RTÜK yasası ve Basın Kanunu

17 17 dışında, detaylı yasal bir düzenleme henüz yoktur. Ancak 3 Mart 2011 tarihinde yürürlüğe giren 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun la çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programların koruyucu sembol kullanılmadan yayınlanamayacağı hükme bağlanmıştır *****. Sonuç Yerine Yaşadığımız toplumsal düzende bugün için insanların en büyük ortak paydası tüketim gibi görünüyor. Bu geniş tüketim kültürü ve kümesinin oluşumunda hem küresel hem yerel dinamikler ve bunların etkileşimi belirleyicidir. Örneğin tüketim konusunda yerelden küresele doğru olan etkiye Kjeldgaard ve Askegaard (2006) cool tüketim uygulamaları adını veriyor. Bu da cool olmayı bir değer olarak benimseyen günümüz gençliği için özellikle geçerli olabilecek bir tanımlamadır. Aynı yazarlar geçerli tüketim kültüründeki yerel küresel etkileşimini aynı zamanda ortak ayrışma/ayrılık kavramıyla bir oksimoronla da dile getiriyorlar; yani tüketim pratiklerimizde aynı anda hem birbirimize benziyor hem birbirimizden ayrılıyoruz. Çalışmanın başında yine bu ortak ayrılık belirgin özelliği olan tüketim kültürü kesişim kümesinde birey olmaya değiniliyor. Bulunduğumuz ortamda bir yandan birey, özgün olmak üzerine sürekli vurgu yapılırken, öte yandan birey olmak gitgide güçleşiyor. Bunda bireyin tüketici olarak toplumsallaşmasında etkili olan kurumların, yani toplumsallaşma kurumlarının ağırlıklarının zaman içindeki değişimi de önem kazanıyor. Örneğin klasik toplumsallaşma kurumları olan aile, okul, vb.nin birey üzerindeki etkisi gerilerken, art arda açılan AVM lerin, medyanın etkisi ise artıyor. Tüketim kültürünün tüm kurumlarıyla birlikte geçirdiği evreler açısından konuya yaklaştığımızda da, bugün içinde bulunduğumuz, yaşam tarzımızı biçimlendiren ve piyasanın sosyal refah devletine karşı güçlü konumda yer aldığı tüketim kültürü evresi, üçüncü tüketim kültürü olarak adlandırılıyor. Bu evrede birey yalnız çalışma yaşamında, yani üretim alanında değil, boş zamanında da, tüketime yöneltilerek denetleniyor. Hatta bu durumdan boş zaman endüstrisi kavramı ortaya çıkıyor ki bu endüstri, düzen için, ekonomik ve siyasi ideolojik açıdan, üretim kadar vazgeçilmezdir. Çalışma yaşamıyla, boş zamanıyla kuşatıldıkça bunalan ve oburlaşan bireye aşırı tüketim her ne kadar bireysel bir sorun gibi algılatılmak istense de, bu toplumsal, düzen kaynaklı bir sorundur. Böyle bir ortamda aşırı tüketen yalnızca yetişkin bireyler değil, aynı zamanda da çocuklardır. Diğer bir deyişle, çocukluk artarak ticarileşiyor ya da çocuklar materyalistleşiyor. Bunun sonucunda, satın alma güçleri gitgide artmış olan çocukları gençleri hedefleyen gençlik pazarlaması başlı başına bir sektör halini alıyor. Gençlik pazarlamasında çok çeşitli araçlara medya başvurularak, çocuklarda bilişsel, duygusal, davranışsal etkilerin yaratılması amaçlanıyor. Reklam özelinde düşünüldüğünde, çocuklar üzerinde ortaya çıkan etki, obezite gibi fiziksel sorunlar içerebildiği gibi, aynı zamanda pazaryeri/şirketler ve çocuk arasındaki güç dengesizliği nedeniyle, etik bir sorun oluşturuyor. Tüketici savunma mekanizmaları henüz gelişmemiş çocukları bu olumsuz etkilerden korumak için, ailelerin sürecin içinde yer almaları (parental involvement), devletin çocukları koruyucu kamu politikalarını geliştirmesi/çoğaltması, medya/reklam okuryazarlığı gibi eğitim programlarının ***** < b6f b609 2e c49>

18 18 geliştirilip, yaygın olarak uygulanması ve şirketlerin etik pazarlama uygulamaları benimsemeleri için alınabilecek önlemler öne çıkıyor. Kaynaklar Allison J. Pugh (2009). Longing and Belonging: Parents, Children and Consumer Culture [Özlemek ve Ait Olmak: Ebeveynler, Çocuklar ve Tüketici Kültürü]. University of California Press. Calvert, S. (2008). Children as Consumers: Advertising and Marketing. The Future of Children, 18(1), Çopur, Z. (2011, 21 Mart). Effects of Financial Socialization and Perceived Norms on Materialism: College Students Sample [Finansal Sosyalizasyon ve Normların Algılanmasının Materyalizm üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencileri Örneği]. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar e dergisi. <http://www.sdergi.hacettepe.edu.tr/> Dağtaş, E. ve Dağtaş, B. (2006). Tüketim Kültürü, Yaşam Tarzları, Boş Zamanlar ve Medya Üzerine bir Literatür Taraması. Eğitim, Bilim, Toplum, 4(14), Deveci, A. (2009). Çocuğun Tüketici Olarak Tanımlanışı, Reklamlarda Tüketen Çocuk. Çalışma Ortamı Eylül Ekim, Jennings, N. A. (2007). Advertising and Consumer Development: In the Driver s Seat or Being Taken for a Ride? [Reklamcılık ve Tüketici Gelişimi: Sürücü Koltuğundalar mı Yoksa Bir Gezintiye mi Çıkarılıyorlar?] S.R. Mazzarella (Ed.). 20 Questions about Youth and the Media ( ). NY: Peter Lang Publishing, Inc. Kjeldgaard, D. ve Askegaard, S. (2006, Eylül). The Glocalization of Youth Culture: The Global Youth Segment as Structures of Common Difference [Gençlik Kültürünün Yerel Küreselleşmesi: Ortak Ayrılık Yapıları olarak Küresel Gençlik Pazar Dilimi]. Journal of Consumer Research, 33, Kirsh, S.J. (2010). Media and Youth : A Developmental Perspective. Malden, MA : Wiley Blackwell. Kline, S. (2007). When It Comes to Consumer Socialization, Are Children Victims, Empowered Consumers, or Consumers in Training? [Tüketici Toplumsallaşmasında Çocuklar Kurban mı, Güçlendirilmiş Tüketiciler mi, yoksa Eğitim Aşamasındaki Tüketiciler mi?]. S.R. Mazzarella (Ed.). 20 Questions about Youth and the Media ( ). NY: Peter Lang Publishing, Inc. Mcallister, M.P. (2007) Just How Commercialized is Children s Culture? [Çocuk Kültürü Ne Kadar Ticarileşmiştir?]. S.R. Mazzarella (Ed.). 20 Questions about Youth and the Media ( ). NY: Peter Lang Publishing, Inc. Nalçaoğlu, H. (2007). Gençlik ve Yeni Toplumsal İletişim Ethos u: Yanılsamalar, Bulgular ve Spekülasyonlar. Umur Sarp Zeylan (Ed.). Eğitimin Değer i ve Gençlik: Eğitimli İstanbul Gençliğinin Değerler Dünyası (91 109). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. Silier, Y. (2010). Oburluk Çağı: Sıkıntıdan Kaçarken. Oburluk Çağı: Felsefe ve Politik Psikoloji Denemeleri (s ). İstanbul: Yordam Kitap.

19 19 Solomon, M., Bamossy, G. ve Askegaard, S. (2006). Consumer Behavior: A European Perspective [Tüketici Davranışı: Avrupalı Bakış Açısıyla]. Age Subcultures ( ). Essex: Pearson Education Limited. Taşdemir, B. (2009). Yeni Medya ve Çocuk: Devamlılıklar Üzerine Bir Değerlendirme. Çalışma Ortamı, Eylül Ekim, UNDP (Mart 2008). Türkiye 2008 İnsani Gelişme Raporu: Türkiye de Gençlik. Erişim: 10 Kasım 2011, ~ Story Of Stuff, Referenced and Annotated Script By Annie Leonard. (2008). Erişim: 7 Kasım 2011, of stuff/ A survey of the young Youth, Inc: Before they become earners, the young are already powerful spenders. (21 December 2000). Economist. Erişim: 2 Kasım 2011, Destination Slum: The production and consumption of poverty in travel and tourism. International Conference, Bristol Business School, United Kingdom, 9/12/2010. Erişim: 7 Kasım 2011, <http://www.academic services.org/conference.php?id=158>. Uysal, O. (24 Mayıs 2009). Gençlik Pazarında Balayı Dönemi. Erişim: Sabah İşte İnsan İş Dünyası ve Yönetim Portalı, Türkiye Harçlık Pazarı. (2010). Erişim: 10 Kasım 2011, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2010 Yılı Sonuçları. (28 Ocak 2011). Erişim: 10 Kasım 2011, Gençlerin İşgücü Piyasasına Geçişi Araştırma Sonuçları, (29 Aralık 2009). Erişim: 10 Kasım 2011, Hanehalkı İşgücü araştırması 2011 Temmuz Dönemi Sonuçları: Haziran, Temmuz, Ağustos (17 Ekim 2011). Erişim: 10 Kasım 2011, < RTÜK, Basın Açıklamaları, Haberler, 2011 Yılı Haberleri. (13 Aralık 2011). Erişim: 26 Aralık 2011, b6f b609 2e c49

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR?

TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Haziran 2010 SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE DE İŞ DÜNYASINDA ÇALIŞANLAR SOSYAL MEDYAYI NASIL KULLANIYOR? Proje Koordinatörleri: İndeks Araştırma Ekibi Simge Şahin, İstanbul Bilgi Üniversitesi Giriş:

Detaylı

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor

5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor Tarih: 06.10.2013 Sayı: 2013/16 Türkiye de e-ticaret Raporu na göre online alışveriş beş yılda 3 e katlandı 5 milyon kişi online ticarete 31 milyar lira harcıyor İSMMMO nun Türkiye de e-ticaret adlı raporuna

Detaylı

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM

MEDYA ÇOCUK - TÜKETİM ÇOCUK VE TÜKETİM Yapılan araştırmalar dünyadaki nüfus artışına bağlı olarak marka sayısında da artış olduğunu söylemektedir. Nüfusun farklı gruplara sahip olması ve çocukların da bu gruplar içerisinde

Detaylı

KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri

KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri KADINLAR ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri 14 Haziran 2005, Salı A company of Pazarlama yönetimini geliştirmek için ilerleyebileceğimiz alanlar Hedef kitleyi geleneksel

Detaylı

Medyada Riskler. Öğr. Gör. Dr. Deniz Sezgin Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi dsezgin@media.ankara.edu.tr

Medyada Riskler. Öğr. Gör. Dr. Deniz Sezgin Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi dsezgin@media.ankara.edu.tr Medyada Riskler Öğr. Gör. Dr. Deniz Sezgin Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi dsezgin@media.ankara.edu.tr Plan Tarihsel arka plan: Çocukların medya kullanımı Günümüzde medya ve çocuk Medyada çocukları

Detaylı

İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması

İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması Türkiye nin ilk ve öncü dijital ajansı adinteractive in Türk internet kullanıcısının davranış alışkanlıklarına ışık tuttuğu araştırması İnteraktif

Detaylı

ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri

ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri ERKEKLER ve Demografik Büyüklükler Hedef Kitle Tanımlamaları Yaşam Trendleri 21 Ekim 2005 A company of ( Kadınlar dan hatırlatma) Pazarlama yönetimini geliştirmek için ilerleyebileceğimiz alanlar Hedef

Detaylı

Çocukların Medya Tüketimleri ve Yaşam Tarzları. Nobody s Unpredictable

Çocukların Medya Tüketimleri ve Yaşam Tarzları. Nobody s Unpredictable Çocukların Medya Tüketimleri ve Yaşam Tarzları 1 Nobody s Unpredictable Çocukluk Affan Dede ye para saydım,. Havuzda su şırıl şırıldır Zıpzıplarım pırıl pırıldır. Ne güzel güzel dönüyor çemberim; Hiç bitmese

Detaylı

YouTube Türkiye Verileri

YouTube Türkiye Verileri YouTube REKLAMLARI YouTube Türkiye Verileri Aralık 2013 verilerine göre; Türkiye de YouTube tekil kullanıcı sayısı 24.9 milyon kişi İzlenen video sayısı 3,5 milyar video İzleyici başına video 142,4 adet

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

Emekliler her gün 1 4 saatlerini internette geçiriyor. Emekliler günde 1 4 saat bilgisayar başında. Emekliler bilgisayar ve interneti seviyor

Emekliler her gün 1 4 saatlerini internette geçiriyor. Emekliler günde 1 4 saat bilgisayar başında. Emekliler bilgisayar ve interneti seviyor Basın Bülteni Banu Sürüel, Capitol Halkla İlişkiler Gaye Kökten, Intel Türkiye Tel: 212 339 83 83 Tel: 212 349 15 00 banu.suruel@ogilvy.com Gaye.Kokten@intel.com Emekliler her gün 1 4 saatlerini internette

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl 8. düzenlenen Felis Ödülleri medya planlama stratejilerini ödüllendirmesinin yanı sıra bu yıl genişleyen

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl sekizincisi düzenlenen Felis Ödülleri ne başvurular 8 Temmuz Pazartesi günü başlıyor. Başvuruda bulunmak

Detaylı

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek Tarih: 19.01.2013 Sayı: 2014/01 İSMMMO dan Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı Raporu Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek İSMMMO nun Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı adlı

Detaylı

BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ DEMOKRATİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU

BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ DEMOKRATİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ DEMOKRATİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU Tarihi Okulun İsmi Formu Dolduranın Adı Soyadı Formu Dolduranın Asli Görevi : / / : : : Bu form Başka Bir Okul Mümkün Derneği ne protokolle

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

ÖZEL ÜMRANİYE İRFAN ANADOLU LİSESİ 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI VELİ BÜLTENİ

ÖZEL ÜMRANİYE İRFAN ANADOLU LİSESİ 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI VELİ BÜLTENİ ÖZEL ÜMRANİYE İRFAN ANADOLU LİSESİ 2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI VELİ BÜLTENİ Kasım 2012 www.irfankoleji.com Sayfa 1 / 5 GENCİN TEKNOLOJİYLE İMTİHANI Gençler Dile Geldi adında İntel in düzenlemiş olduğu

Detaylı

REKABET. Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi. Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye

REKABET. Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi. Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye REKABET Tüketicinin rekabetteki kaldıraç etkisi Fulya DURMUŞ, GfK Türkiye 1 Hemen her ürüne, markaya her yerden ulaşabiliyoruz Ben yine çarşıdaki ayakkabıcıya gideyim Biliyorum o telefonu istiyorsun ama

Detaylı

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Fatma Büşra Atalay, Gökhan Barutcu, Anıl Öner Koçak, Emine Gül Taş, Irmak Üstündağ Danışman: Prof. Dr. Rengin Erdal ÖZET Genç nüfusun oldukça

Detaylı

Neden Daha Fazla Satın Alalım?

Neden Daha Fazla Satın Alalım? Neden Daha Fazla Satın Alalım? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Giderek artan bilinçsiz tüketim ve üretim çevreyi olumsuz etkiliyor.

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

3. Yazma Becerileri Sempozyumu

3. Yazma Becerileri Sempozyumu Prof. Dr. Nurçay Türkoğlu Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi MEDYA OKURYAZARLIĞINI EĞİTİMDE UYGULAMAK Terakki Vakfı Okulları 19.12.2015 MEDYALANMIŞ DÜNYA MEDYA ÇALIŞANLARI YURTTAŞ: kişi/ meslek/

Detaylı

Pazarlama Otomasyonu Kullanırken Unutulmaması Gereken 5 Nokta

Pazarlama Otomasyonu Kullanırken Unutulmaması Gereken 5 Nokta f Pazarlama Otomasyonu Kullanırken Unutulmaması Gereken 5 Nokta Reklamın satmadığı dönemlere çoktan girdik. Markalar satış ve pazarlama stratejilerini bunun üzerine kurduğu, odaklandırdığı devirler de

Detaylı

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Turkcell Global Bilgi Erzurum Çağrı Merkezi Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması Nihai rapor sunumu 14 Eylül 2011, Erzurum Turkcell Erzurum Çağrı Merkezi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 1. REKLAMIN TANIMI, KAPSAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ... 5 1.1. Reklamın Pazarlamadaki Yeri... 5 1.2. Reklamın Tanımı... 6 1.2.1. Üretici Açısından Reklam... 7 1.2.2. Tüketici Açısından

Detaylı

Banner Reklamlar Yaratıcı ve Etkili Olabilir: Google Media Lab'in Öğrendikleri

Banner Reklamlar Yaratıcı ve Etkili Olabilir: Google Media Lab'in Öğrendikleri Banner Reklamlar Yaratıcı ve Etkili Olabilir: Google Media Lab'in Öğrendikleri Tarafından yazılmıştır Bob Arnold Yayınlandı Ağustos 2015 Google Media Lab'den Bob Arnold'a göre, banner reklamların kötü

Detaylı

TrueView ile Video için Google AdWords.

TrueView ile Video için Google AdWords. TrueView ile Video için Google AdWords. Reklam videonuzu izleyen kişilerş için ödeme yapın. YouTube'un Boyutu ve Kapsamı. #1 Çevrimiçi video sitesi #2 En büyük arama motoru (Google'dan sonra) #3 En büyük

Detaylı

AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR

AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR Projenin Amacı Çocuklar ve çevrimiçi teknolojiler konusunda Avrupa çapındaki sosyal, kültürel ve düzenleyici etkilerin neler olduğunu belirlemek

Detaylı

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda!

Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! SUNUMUMUZA HOŞGELDİNİZ Bu resmi ne yönden yada nasıl gördüğünüz,nasıl yorumladığınız çok önemli! Çünkü medya artık hayatımızın her alanında ve her an yanı başımızda! Haber ve bilgi verme amacı başta olmak

Detaylı

Demografive Öykü Anlatma Tarzının, Video Reklam Etkinliğini Etkileme Biçimi

Demografive Öykü Anlatma Tarzının, Video Reklam Etkinliğini Etkileme Biçimi Demografive Öykü Anlatma Tarzının, Video Reklam Etkinliğini Etkileme Biçimi Demografive Öykü Anlatma Tarzının, Video Reklam Etkinliğini Etkileme Biçimi Yazan: Ben Jones Yayınlanma Tarihi: Ocak 2016 Konular

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

DESKPORT. Bilișim Hizmetleri. 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu

DESKPORT. Bilișim Hizmetleri. 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu 2014 Yılı Hizmet Tanıtım Kataloğu info@deskport.net BİZ KİMİZ? Biz Kimiz? Deskport Bilişim ekibinin karakteristik özellikleri olan; özgüven, çalısma azmi, tecrübe ve liderlik vasıflarımızla amacımız, müşterilerimizi

Detaylı

17 Haziran 2014 DenizBank Güncel Haber Bülteni

17 Haziran 2014 DenizBank Güncel Haber Bülteni 17 Haziran 2014 DenizBank Güncel Haber Bülteni Mobil RTB Harcamaları %459 Artış Gösterdi emarketer tahminlerine göre RTB harcamaları (tüm reklam çeşitleri dahil) 2018 yılında toplamda $12 milyar a ulaşacak.

Detaylı

Ericsson Consumer Lab - 2008 / Türkiye Sonuçları

Ericsson Consumer Lab - 2008 / Türkiye Sonuçları Ericsson Consumer Lab Türkiye Raporu 2008 Yiğit Kulabaş Ericsson Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Ericsson Consumer Lab Pazar Araştırması ve Tahminleri 2008 Araştırmaları Ülke: Görüşme Sayısı: Seçki: Arjantin

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

1. SINIF VELİ BÜLTENİ

1. SINIF VELİ BÜLTENİ İTÜ GELİŞTİRME VAKFI ÖZEL Dr. NATUK BİRKAN İLKOKULU ve ORTAOKULU 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 1. SINIF VELİ BÜLTENİ Aslında içinde bulunduğumuz çağ dijital bir çağ çünkü günümüzde teknoloji yaşamımızın

Detaylı

Yükselen Yıldız: Anlık İleti Uygulamaları

Yükselen Yıldız: Anlık İleti Uygulamaları DIGINEWS 2015 Yükselen Yıldız: Anlık İleti Uygulamaları Anlık İleti Uygulamaları Anlık mesajlaşma, internet üzerinden gerçek zamanlı olarak ileti transferi sağlayan bir online mesajlaşma şeklidir. Mart

Detaylı

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI

MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı MODA YÖNETİMİ KURS PROGRAMI ANKARA 2012 1/6 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRESİ : KURUCUNUN ADI : PROGRAMIN ADI PROGRAMIN DAYANAĞI PROGRAMIN DÜZEYİ

Detaylı

Etkinlik-Organizasyon Firmaları Sunumu. Powered by MyBilet

Etkinlik-Organizasyon Firmaları Sunumu. Powered by MyBilet Etkinlik-Organizasyon Firmaları Sunumu Powered by MyBilet Online yayın nedir? MyStreamTurkey teknolojisi ile, firmanız tarafından uygun bulunulan görsel içerik ile, ekibimiz tarafından firmanızın veya

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu. T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.tr İÇERİK Yeni Medyanın Özellikleri YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ Etkileşim

Detaylı

EKLER EK-1 ÖĞRENCİLERİN TV İZLEME ALIŞKANLIKLARI. Sevgili öğrenciler,

EKLER EK-1 ÖĞRENCİLERİN TV İZLEME ALIŞKANLIKLARI. Sevgili öğrenciler, EKLER EK-1 ÖĞRENCİLERİN TV İZLEME ALIŞKANLIKLARI Sevgili öğrenciler, Günümüz dünyasında teknoloji hızla ilerlemektedir. Dünya çeşitli teknolojik araçlar sayesinde küçülmekte ve bu sayede bilgiye ulaşmak

Detaylı

HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012

HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012 HÜRRİYET GAZETESİ OKUR PROFİLİ 01.09.2011 31.08.2012 1.8 MİLYON KİŞİ her gün Hürriyet okur... AB sosyo-ekonomik statü grubunda 650 bin kişi ile en yüksek erişim (SES 2012) Yüksek eğitimli okurlarda en

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013. Sosyal Medya Riski ve Denetimi. Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör

Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013. Sosyal Medya Riski ve Denetimi. Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013 Sosyal Medya Riski ve Denetimi Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör Sosyal Medya Kavramı Anket Soruları Sayfa 2 Sosyal Medya Kavramı Geleneksel

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler 9 Kasım 2010 Nobody s Unpredictable Çalışmanın Amacı 2010 Ipsos Türkiye de boşanma, ayrılık, ya da vefat nedeniyle ebeveynlerden birinin yokluğunun psikolojik ekonomik

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S

Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S Pepee den Önce Pepee den Sonra P.Ö- P.S KİM BU PEPEE? YIL 2007, Bir düşümüz var: Türk çizgi filmi yapmak Bu da düşümüzün rakamsal temeli: Türkiye de milyonlarca çocuk var. Binlerce yıllık anlatı kültürü

Detaylı

Internet te Pazarlama

Internet te Pazarlama Internet te Pazarlama Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Reklâm Doğrudan posta Telepazarlama Internet Internet - Büyüklük Kullanıcı

Detaylı

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU Tutundurma karmasının tekrar hatırlayacak olursak Satış promosyonu, tutundurma karmasının bir bileşenidir. Tutundurma elemanları: 1. Reklam, 2. Halkla ilişkiler (PR),

Detaylı

Street Smart Marketing

Street Smart Marketing Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon

Detaylı

ÖRNEK OLAY. L Oréal Canada

ÖRNEK OLAY. L Oréal Canada ÖRNEK OLAY L Oréal Kanada DoubleClick Bid Manager ve Google Analytics Premium ile Programlı Satın Almanın Güzelliğini Görüyor L Oréal Kanada, DoubleClick Bid Manager ve Google Analytics Premium ile Programlı

Detaylı

YENİ REKLAM VE SATIŞ MECRASI OLARAK TABLET CİHAZLAR VE TÜRKİYE DE TABLET CİHAZ KULLANIMI

YENİ REKLAM VE SATIŞ MECRASI OLARAK TABLET CİHAZLAR VE TÜRKİYE DE TABLET CİHAZ KULLANIMI YENİ REKLAM VE SATIŞ MECRASI OLARAK TABLET CİHAZLAR VE TÜRKİYE DE TABLET CİHAZ KULLANIMI Hazırlayan: Danışman: İsmail Hakkı Polat Turkcell Danışman: Gizem Moral,Didem Erdoğan Mayıs, 2012 Kısaca Ben...,

Detaylı

Birinci Medya Reklam. Markanıza Değer KATALIM. Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399

Birinci Medya Reklam. Markanıza Değer KATALIM. Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399 HABER PORTALINIZ www.kibrisgenctv.com Kıbrıs ta Birinci, Akdeniz de bir inci 90.0* 96.6 Mağusa Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399 Birinci Medya Reklam Markanıza

Detaylı

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sinema Bilim Dalı Doktora Programı:

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sinema Bilim Dalı Doktora Programı: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Programı: Sinema alanında bilgi sahibi, yüksek lisansını tamamlamış araştırmacıların sinema bilimine katkı sağlayacak, sinemayı sanatsal, estetik

Detaylı

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Proje Adı: TÜKETİCİ İÇGÖRÜSÜ VE MARKA KONUMLANDIRMA ARAŞTIRMASI Araştırma Şirketi: ERA RESEARCH & CONSULTANCY Araştırma Veren: İNCİ DERİ MAMULLERİ SAN. VE TİC.

Detaylı

FATİH ANADOLU LİSESİ FELSEFE-SOSYOLOJİ DERSİ UYGULAMALARI FEL.ÖĞRT.SÜREYYA EDİKLİ HAYATIN İÇİNDEN ÖĞRENCİ PROJELERİ

FATİH ANADOLU LİSESİ FELSEFE-SOSYOLOJİ DERSİ UYGULAMALARI FEL.ÖĞRT.SÜREYYA EDİKLİ HAYATIN İÇİNDEN ÖĞRENCİ PROJELERİ FATİH ANADOLU LİSESİ FELSEFE-SOSYOLOJİ DERSİ UYGULAMALARI FEL.ÖĞRT.SÜREYYA EDİKLİ HAYATIN İÇİNDEN ÖĞRENCİ PROJELERİ 1- AVM VE GENÇLİK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ(PİAZZA ÖRNEĞİ) AMAÇ : 13-19 yaş grubu gençlerin

Detaylı

Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri. Yerel İşletmeler

Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri. Yerel İşletmeler Marketing Anadolu Mektep Eğitimleri Yerel İşletmeler Marketing Anadolu Platformu, üretici Anadolu sanayicisine satışı artırıcı bir fonksiyon olarak pazarlama ve bileşenleri konusunda yön göstermek amacıyla

Detaylı

ÜRÜN KATEGORİSİYLE İLGİLİ:

ÜRÜN KATEGORİSİYLE İLGİLİ: ÜRÜN KATEGORİSİYLE İLGİLİ: 1. Gün içinde ürünü ne zaman satın aldı/tüketti/kullandı? (Hangi saatlerde) 2. Ürünü kendisi mi satın aldı, başkası mı? Kim? 3. Ürünü tüketmesini/satın almasını/kullanmasını

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

E-DEVLET ve E-TİCARET IT 515

E-DEVLET ve E-TİCARET IT 515 E-DEVLET ve E-TİCARET 280 2006-2010 BİLGİ TOPLUMU STRATEJİSİ TEMEL EKSENLER 1. Sosyal Dönüşüm 2. Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin İş Dünyasına Nüfuzu Eylem ana temaları: Devlet ile İş Yapma Kolaylıklarının

Detaylı

DANIŞMAN ÖĞRETMEN İlknur ÖZDEMİR ÖZEL EGE LİSESİ İLKÖĞRETİM OKULU 5/C SINIFI BİLGİSAYAR YILLIK PROJESİ

DANIŞMAN ÖĞRETMEN İlknur ÖZDEMİR ÖZEL EGE LİSESİ İLKÖĞRETİM OKULU 5/C SINIFI BİLGİSAYAR YILLIK PROJESİ ÖZEL EGE LİSESİ İLKÖĞRETİM OKULU 5/C SINIFI BİLGİSAYAR YILLIK PROJESİ PROJE KONUSU BİLGİSAYARIN KULLANIM ALANLARI VE TÜRKİYEDE BİLGİSAYAR KULLANIMINI NASIL GELİŞTİREBİLİRİZ? HAZIRLAYANLAR Buket TAŞBAŞ

Detaylı

ORGANİK HABERLEŞME TEKNOLOJİLERİ

ORGANİK HABERLEŞME TEKNOLOJİLERİ Mobil pazarlama nedir? Mobil pazarlama, tüke4cide sa7n alma isteği yaratma amacıyla, mobil mecra üzerinden ve/ veya mobil ürünler kullanılarak yapılan faaliyetler olarak tanımlanmaktadır. Bir başka ifadeyle;

Detaylı

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu. Pazarlama Taktikleri Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Doğrudan posta Telepazarlama Reklam (Walters 1992) Internet Halkla İlişkiler

Detaylı

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Kurma Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Nedir? Araştırmacının ilgilendiği bir konuda ispatlanmamış bir önerme

Detaylı

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10 Ιουνίου 2013 ΩΡΑ: 11.00 14.15 ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ

Detaylı

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Bilginin sürekli bir gelişme içinde bulunduğu ve bilgi

Detaylı

İzmir Ekonomi Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü

İzmir Ekonomi Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü İzmir Ekonomi Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı Bölümü İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ GÖRSEL İLETİŞİM TASARIMI BÖLÜMÜ Günün Menüsü Görsel İletişim Tasarımı nedir? Görsel İletişim Tasarımcısı ne yapar?

Detaylı

Yeni Veriler, İnternet'teki Video Reklamların Üzerinde Düşünme, Tercih Edilirlik, Satın Alma Amacı ve Satışları Teşvik Ettiğini Gösteriyor

Yeni Veriler, İnternet'teki Video Reklamların Üzerinde Düşünme, Tercih Edilirlik, Satın Alma Amacı ve Satışları Teşvik Ettiğini Gösteriyor Yeni Veriler, İnternet'teki Video Reklamların Üzerinde Düşünme, Tercih Edilirlik, Satın Alma Amacı ve Satışları Teşvik Ettiğini Gösteriyor Yazan: Mike Giordano, Celie O Neil-Hart, Howard Blumenstein Yayınlanma

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz.

Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz. Tanıtım Kataloğu Kreatif yaklașımımız, profesyonel bakıș açımız, dinamik fikirlerimiz ile emek ve zamanımızı da harmanlayarak sizlere hizmet vermeyi hedefliyoruz. www.janrmedya.com 05 07 09 11 13 15 17

Detaylı

-SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI-

-SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI- -SOSYAL MEDYA ARAŞTIRMASI- Pazarlamadünyasi.com un Vodaco Agency işbirliği ile 04 Ağustos 30 Eylül 2009 tarihleri arasında gerçekleştirdiği Sosyal Medya araştırması sonuçlandı. İnternet kullanıcıları sosyal

Detaylı

Birinci Medya Reklam. Markanıza Değer KATALIM. Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399

Birinci Medya Reklam. Markanıza Değer KATALIM. Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399 HABER PORTALINIZ www.kibrisgenctv.com Kıbrıs ta Birinci, Akdeniz de bir inci 90.0* 96.6 Mağusa Yeni Nesil TV - GençTVExpress Apple Ipad Online SMS EXPRESS CEP ABONE 2399 Birinci Medya Reklam Birinci Medya

Detaylı

ARAŞTIRMANIN KAPSAMI. Saha Tarihi: 9-10 Nisan 2011. 134 ilçe. 35 il. 200 mahalle/ köy. 2366 görüşme

ARAŞTIRMANIN KAPSAMI. Saha Tarihi: 9-10 Nisan 2011. 134 ilçe. 35 il. 200 mahalle/ köy. 2366 görüşme ARAŞTIRMANIN KAPSAMI Saha Tarihi: 9-10 Nisan 2011 35 il 134 ilçe 200 mahalle/ köy 2366 görüşme ARAġTIRMANIN KAPSAMI Türkiye nüfus 73,7 milyon 15-30 YaĢ nüfus 17,3 milyon Araştırma saha uygulama Araştırma

Detaylı

[!] Bu ünitede verilecek temel beceriler Gözlem, iletişim, yaratıcılık, problem çözme, girişimcilik, Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma

[!] Bu ünitede verilecek temel beceriler Gözlem, iletişim, yaratıcılık, problem çözme, girişimcilik, Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanma - ÖĞRETİM YILI... İLKÖĞRETİM OKULU MEDYA OKURYAZARLIĞI DERSİ LENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SINIF:. EYLÜL 3. 2. İletişimi tanıyarak ögelerini fark eder (. İletişim türlerini sınıflandırarak örnekler verir I:

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI 7 Ocak 2015 İstanbul, Sabancı Center Sayın Konuklar, Değerli Basın Mensupları,

Detaylı

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. Eğitimde Sanatın Önceliği. Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik,

Detaylı

ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TÜKETİCİ ALGI ARAŞTIRMASI Özet Bulgular. GfK 2012 AVM Algı Araştırması 2012

ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TÜKETİCİ ALGI ARAŞTIRMASI Özet Bulgular. GfK 2012 AVM Algı Araştırması 2012 ALIŞVERİŞ MERKEZLERİ TÜKETİCİ ALGI ARAŞTIRMASI Özet Bulgular 1 Araştırma Künyesi Kalitatif ve kantitatif tekniklerden birlikte faydalanılan araştırmada; kantitatif araştırma kapsamında Türkiye nin 20 kentinde

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim T.C. Galatasaray Üniversitesi 2004. Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Sanatları Bölümü

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim T.C. Galatasaray Üniversitesi 2004. Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Sanatları Bölümü ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: İrem Kahyaoğlu 2. Doğum Tarihi: 23/05/1986 3. Ünvanı: Öğr. Gör. 4. Öğrenim Durumu: e-posta: iremkahyaoglu@plato.edu.tr Tel: 533 669 37 95 Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İletişim

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Bilgilendirme Toplantıları Ulusal Ajans olarak da bilinen AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Eğitim

Detaylı

ÇOCUKLARIMIZ VE TEKNOLOJİ

ÇOCUKLARIMIZ VE TEKNOLOJİ TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2013-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülten Sayı:2 ÇOCUKLARIMIZ VE TEKNOLOJİ Hızla gelişen dünyada teknolojik ürünler hayatımızın büyük bir kısmını kapsamakta. İş ortamında

Detaylı

Satış Servisi Müşterilerinizin soru ve problemlerine satıştan önce ve sonra nasıl cevap vereceksiniz?

Satış Servisi Müşterilerinizin soru ve problemlerine satıştan önce ve sonra nasıl cevap vereceksiniz? Web Sitesi Hazırlarken İş Stratejisi Birçok firma başarısını web sitesine olan ziyaret sayısı ile ölçer. Hâlbuki gerçek başarı genel olarak belirlenen strateji ile ilgilidir. Web tasarımcıları ile çalışmaya

Detaylı

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD AÇIKLAMA 2009-2012 Araştırmacı: - Konuşmacı: Lundbeck İlaçları AŞ (2009, 2010) Danışman: - Olgu 1 - Bize ayrımcılık yapılıyor

Detaylı

İnternet ve Çocuklar, Gençler ve Aile Üzerindeki Etkileri. Prof. Dr. Tuncay ERGENE Genel Başkanı

İnternet ve Çocuklar, Gençler ve Aile Üzerindeki Etkileri. Prof. Dr. Tuncay ERGENE Genel Başkanı İnternet ve Çocuklar, Gençler ve Aile Üzerindeki Etkileri Prof. Dr. Tuncay ERGENE Genel Başkanı 2030 Yılında Nasıl Bir Demografik Tablo Beklenmektedir? Türkiye genç bir ülke olma özelliğini kaybedecektir.

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı