TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU

Transkript

1 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU C EKÝM 2009

2 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/ÝSTANBUL Tel.: (212) Faks: (212) Proje Ekibi Proje Lideri: Ahmet MUTLU Hazýrlayanlar: Raf Temizliði Proje Grubu Editör: Yaþar ERDÝNÇ Kapak ve Ýç Tasarým : GNG Tanýtým / Dizgi : Karizma Yayýncýlýk / Oðuzhan KARA Baský : Artus Basým Ýkitelli Organize Sanayi Bölgesi Eskoop San. Sit. B-1 Blok No: 63 Ýkitelli / ÝSTANBUL Tel.: (212) ISBN: ÝSTANBUL - EKÝM 2009

3 RAF TEMÝZLÝÐÝ KÝTAPLIÐI 1- EGEBANK 2- ÝNTERBANK 3- ÝKTÝSAT BANKASI 4- ETÝBANK 5- TOPRAKBANK 6- EGS BANK 7- YURTBANK 8- BANK EKSPRES 9- ESBANK 10- BANK KAPÝTAL 11- PAMUKBANK 12- DEMÝRBANK ULUSAL BANK 13- TÜRK TÝCARET BANKASI 14- YAÞARBANK SÝTEBANK TARÝÞBANK 15- KENTBANK 16- SÜMERBANK 17- BAYINDIRBANK 18- MARMARA BANK ÝMPEXBANK KIBRIS KREDÝ BANKASI ÝSTANBUL ÞUBESÝ TYT BANK 19- ÝMAR BANKASI 20- TMSF ÇÖZÜMLEME DENEYÝMÝ

4

5 Raf Temizliði Projesi kapsamýnda yer alan bu kitapta; Bankanýn çözümleme süreci, idari, mali, hukuki ve denetsel yönlerden ayrý ayrý deðerlendirilmiþtir. Kitap, 30 Haziran 2009 tarihli veriler esas alýnarak hazýrlanmýþ olmakla birlikte, bu tarihten sonra gerçekleþen önemli olay ve geliþmeleri de içermektedir. Yayýnýn tüm içeriði adresinde yer almaktadýr. Kamuoyunu bilgilendirme amacýyla hazýrlanmýþ olan bu yayýnda yer alan bilgilerin doðru ve eksiksiz olmasý için gerekli özen gösterilmiþ olmakla birlikte bu yayýnda yer alan bilgilere dayanarak çýkarýlan sonuçlardan TMSF sorumlu tutulamaz. Yayýnda yer alan bilgiler kaynak belirtilerek kullanýlabilir.

6

7 ÖNSÖZ Batan bankalarýn kamuya olan maliyetini azaltma yolunda gösterdiði performansla Türkiye'ye bir baþarý öyküsü armaðan eden TMSF, Raf Temizliði Kitaplarý ile yakýn tarihimizde bankacýlýk sektöründe yaþanan sorunlarýn daha net görülmesine ve anlaþýlmasýna katký saðlamayý amaçlamýþtýr. Ýki yýlý aþkýn bir süredir, 25 kiþilik uzman bir ekibin yoðun bir tempo ile çalýþtýðý TMSF'nin en önemli projelerinden biri olan Raf Temizliði Projesi, elinizde tuttuðunuz bu kitaplarla hayata geçirilmiþ bulunmaktadýr. Raf Temizliði Projesi kapsamýnda her banka için ayrý bir kitap hazýrlanmýþ ve bankalarýn çözümleme süreçleri kronolojik olarak tüm detaylarýyla incelenmiþtir. Kitaplarda ilk olarak bankalarýn Fona devir sebepleri ve kullanýlan istismar yöntemleri anlatýlmýþ, sonrasýnda çözümleme ve geri kazaným faaliyetleri, mali bünyelerini rehabilite etme, satýþ, devir ve birleþtirme gibi çözümleme adýmlarý ve hukuki süreçleri ortaya konulmuþtur. Batan bankalarla ilgili 40 bin sayfa evrak, 7 bin döküman ve çok sayýda banka raporu satýr satýr incelenerek ortaya çýkarýlan 20 kitaplýk Raf Temizliði Projesinin, bankacýlýk ve finans konularýnda gerek aktüel gerekse bilimsel çalýþma yapanlar için yararlý olacaðýna inanýyorum. Raf Temizliði Projesi kapsamýndaki kitaplar e-book olarak adresinde de yer alacak ve uzman ekiplerimiz kitaplarla ilgili güncellemeleri yapmaya devam edeceklerdir. Bu projenin ve nihayetinde kitaplarýn ortaya çýkmasýnda ve tasarýmýnda önderlik yapan, Kurumumuzdan ayrýlýncaya kadar projeyi yöneten eski Fon Baþkan Yardýmcýsý Ferruh Tunç'a, uzun ve yorucu çalýþmalarla raporlarý kitap formatýna getiren Raf Temizliði Projesi Grubunda yer alan bütün arkadaþlarýma ve deðerli proje editörümüz Yaþar Erdinç'e ayrý ayrý teþekkür ediyorum. Elinizdeki kitabýn yakýn tarihimizde yaþanan bankacýlýk krizlerinin nedenlerinin ve sonuçlarýnýn iyi analiz edilmesi ve dersler çýkartýlmasýna vesile olmasýný diliyorum. TMSF BAÞKANI Ahmet ERTÜRK

8

9 Kýsaltmalar Dizini Þekiller Dizini Tablolar Dizini GÝRÝÞ 1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM ÝÇÝNDEKÝLER FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ TARÝHÇE 1.3. TOPRAKBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Yakýn Ýzleme Öncesindeki Tespitler Toprakbank'ýn Yakýn Ýzlemeye Alýnmasý Fona Devir Kararý Toprakbank'ýn Fona Devir Nedenleri Toprak Grubuna Kullandýrýlan Krediler TOPRAKBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ ve 1999 Yýllarý Kârýnýn Fazla Gösterilmesi ve Bu Kârlarýn Daðýtýmý Yoluyla Hâkim Ortaða Kaynak Aktarýmý Hâkim Ortak Þirketlerine Uzun Vadeli Kredi Kullandýrýmý FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Mali Bünye Rehabilitasyonu Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR

10 2.4. TOPRAK YATIRIM BANKASI'NDAKÝ ORTAKLIK HAKLARININ FON TARAFINDAN KULLANILMASI FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER TOPRAKBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR TOPRAKBANK'IN BAYINDIRBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ

11 4. ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ 5. GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVA VE TAKÝPLER Ýade ve Tazmin Talepli Dava ve Takipler Mali Sorumluluk Davalarý Þahsi Ýflas Davalarý CEZA DAVALARI Ana Ceza Davasý Diðer Ceza Davalarý FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler Sayýlý Kanunun 15/7-a Hükümlerine Göre Tesis Edilen Ýþlemlere Karþý Açýlan Davalar Sayýlý Kanunun 15/7-b Hükümlerine Göre Tesis Edilen Ýþlemlere Karþý Açýlan Davalar Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Dava ve Takipler Toprak Grubu Ýle Fon Arasýnda Yapýlan Protokollere Ýliþkin Davalar Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER TANIMLAR VE KAVRAMLAR... KAYNAKÇA

12

13 KISALTMALAR DÝZÝNÝ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ TABLOLAR DÝZÝNÝ

14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ 2004 Sayýlý Ýcra Ýflas Kanunu 3182 Sayýlý Bankalar Kanunu 4389 Sayýlý Bankalar Kanunu 5411 Sayýlý Bankacýlýk Kanunu 6183 Sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun 6762 Sayýlý Türk Ticaret Kanunu Ayfer Ýnþaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Limited Þirketi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Bankalar Yeminli Murakýplarý Bayýndýrbank A.Þ. Birleþik Fon Bankasý A.Þ Demirbank T.A.Þ. Devlet Ýç Borçlanma Senetleri Ege Sigorta A.Þ. Eskiþehir Bankasý T.A.Þ. Etibank A.Þ. Güçbirliði Holding A.Þ. Kastamonu Holding A.Þ. Kaynak Kullanýmý Destekleme Fonu Kentbank A.Þ. Kuzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý T.C. Merkez Bankasý A.Þ. Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu Toprak Demirdöküm Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Dýþ Ticaret A.Þ. Toprak Elektrik Üretimi Otoprodüktör Grubu A.Þ. Toprak Enerji Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Factoring A.Þ. Toprak Finansal Kiralama A.Þ. Toprak Hava Taþýmacýlýðý Ticaret A.Þ Sayýlý Kanun 3182 Sayýlý Kanun 4389 Sayýlý Kanun 5411 Sayýlý Kanun 6183 Sayýlý Kanun TTK Ayfer Ýnþaat BSMV BDDK BYM Bayýndýrbank BFB Demirbank DÝBS Ege Sigorta Esbank Etibank Güçbirliði Holding Kastamonu Holding KKDF Kentbank KKTC Hazine TCMB TMSF/Fon Toprak Demirdöküm Toprak Dýþ Ticaret Toprak Elektrik Toprak Enerji Toprak Faktoring Toprak Leasing Toprak Havacýlýk 14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ

15 Toprak Hayat Sigorta A.Þ. Toprak Holding A.Þ. Toprak Ýlaç Pazarlama Sanayi Ticaret A.Þ. Toprak Ýlaç ve Kimyevi Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Ýnþaat Ticaret ve Sanayi A.Þ. Toprak Kaðýt Ürünleri Pazarlama ve Ýhracat A.Þ. Toprak Kaðýt Pazarlama ve Ticaret A.Þ. Toprak Kaðýt Sanayii A.Þ. Toprak Madencilik Ticaret ve Sanayi A.Þ. Toprak Menkul Deðerler A.Þ. Toprak Oto Yedekleri Ticaret A.Þ. Toprak Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Seniteri ve Turizm Ýþletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Seramik Pazarlama ve Ticaret A.Þ. Toprak Seramik ve Gýda Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Seramik ve Ýnþaat Malzemeleri Pazarlama Ticaret A.Þ. Toprak Sigorta A.Þ. Toprak Sigorta Aracýlýk Hizmetleri A.Þ. Toprak Temizlik Kaðýdý Sanayi ve Ticaret A.Þ. Toprak Turizm Ýþletmeleri A.Þ. Toprak Tüketim Mallarý Pazarlama ve Sanayi A.Þ. Toprak Yatýrým Bankasý A.Þ. Toprakbank A.Þ. Toprakbank Off Shore Limited Türkiye Ýþ Bankasý A.Þ. Toprak Hayat Sigorta Toprak Holding Toprak Ýlaç Pazarlama Toprak Ýlaç Kimyevi Toprak Ýnþaat Toprak Kaðýt Ýhracat Toprak Kaðýt Pazarlama Toprak Kaðýt Sanayii Toprak Madencilik Toprak Menkul Toprak Oto Yedekleri Toprak Otomotiv Toprak Seniteri Toprak Seramik Pazarlama Toprak Seramik Gýda Toprak Seramik Ýnþaat Toprak Sigorta Toprak Sigorta Aracýlýk Toprak Temizlik Kaðýdý Toprak Turizm Toprak Tüketim Toprak Yatýrým Bankasý Toprakbank veya Banka Toprak Off-Shore Ýþ Bankasý TOPRAKBANK 15

16 ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ Þekil 1: Þekil 2: Þekil 3: Þekil 4: Þekil 5: Þekil 6: Fona Devir Öncesi Döneme Kýsa Bakýþ... Toprakbank Dolaylý Ortaklýk Yapýsý... Toprakbank'ýn Fona Devir Nedenlerine Kýsa Bakýþ... Fona Devir Sonrasý Döneme Kýsa Bakýþ... Varlýk Çözümlemelerine Kýsa Bakýþ... Yürütülen Dava ve Takiplere Kýsa Bakýþ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ

17 TABLOLAR DÝZÝNÝ Tablo 1: Tablo 2: Tablo 3: Tablo 4: Tablo 5: Tablo 6: Tablo 7: Tablo 8: Tablo 9: Tablo 10: Tablo 11: Toprakbank Ortaklýk Yapýsý... Toprak Grubuna Kullandýrýlan Krediler... Toprak Off-Shore Tarafýndan, Toprak Grubuna Kullandýrýlan Nakit Krediler... Toprak Yatýrým Bankasý Ortaklýk Yapýsý... Devralýnan Ýþtirakler... Ýþtiraklerin Mevcut Durumu... Satýlan Ýþtirakler... Toprakbank ve Demirbank'tan Devralýnan Toprak Grubundan Alacaklar Aralýk 2004 Tarihli Protokol Borcunun Daðýlýmý... Denetim Kurullarýna Atama Yapýlan Toprak Grubu Þirketleri... Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilat TABLOLAR DÝZÝNÝ 17

18 18

19 GÝRÝÞ Toprakbank, seramik, kaðýt, ilaç, inþaat ve benzeri sektörlerde faaliyet gösteren Toprak Grubu tarafýndan 1991 yýlýnda kurulmuþ, 1992 yýlýnda bankacýlýk faaliyetine baþlamýþtýr. Esasen, kuruluþu ile birlikte Toprak Grubunun finansman ihtiyacýnýn karþýlanmasý amacýna hizmet eden Toprakbank aktifinin donuklaþmasý, gelir-gider dengesizliði ve sermaye yapýsýnýn zayýflamasý nedenleriyle 11 Aralýk 2000 tarihinde yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Yakýn izleme döneminde de özellikle mevcut bankalar kanununu dolanmak ve kredi sýnýrlamalarýný aþmak amacýyla Toprak Off-Shore üzerinden Gruba yüksek tutarlarda kredi kullandýrýlmasýna devam edilmesi ve bu kredilerin geri dönüþünün saðlanamamasý, Bankanýn aktif seyyaliyeti ve likiditesini bozmuþ, sonuç olarak 30 Kasým 2001 tarihinde Fona devrinin temel nedenlerinden birini oluþturmuþtur. Fona devir sonrasý Bankanýn mali bünyesi rehabilite edilmeye çalýþýlmýþ, satýþ iþlemleri planlanmýþ, ancak herhangi bir sonuç alýnamamasý üzerine Toprakbank'ýn mevduat kabul etme ve bankacýlýk iþlemleri yapma izni kaldýrýlarak, Banka 30 Eylül 2002 tarihinde Bayýndýrbank çatýsý altýnda birleþtirilmiþtir. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak devraldýðý bankalarý kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede çözümlemektir. Bu kapsamda, Toprakbank'ýn Fona devredilmesiyle baþlayýp Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek satýþa hazýrlanmasýyla devam eden ve daha sonra Bayýndýrbank çatýsý altýnda birleþtirilmesiyle sonlanan sürece iliþkin tüm detaylar bu kitapta yer almaktadýr. Kitap, beþ ana bölümden oluþmaktadýr. Ýlk bölümde Toprakbank'ýn Fona devir öncesi dönemi ortaya konulmuþ ve devir nedenleri ayrýntýlý bir þekilde sunulmuþtur. Ýkinci bölümde ise Bankanýn Fona devri sonrasýnda alýnan önlemler ve yapýlan çalýþmalar ile bunlarýn sonuçlarýna yer verilmiþtir. Üçüncü bölümde, Fon tarafýndan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi ve geri kazaným çalýþmalarý anlatýlmýþtýr. Dördüncü bölümde çözümlemenin hukuki süreci, yürütülen dava ve takipler detaylarýyla sunulmuþ olup son bölümde ise genel bir deðerlendirme yapýlmýþtýr. TOPRAKBANK 19

20

21

22 1.1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ Toprakbank'ýn ortaklýk yapýsýndaki temel deðiþimler ile Bankanýn 30 Kasým 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesi sonucunu doðuran olaylar kronolojik olarak Þekil 1'de sunulmuþtur. ÞEKÝL 1: FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ 1991 Kuruluþ 2000 Yakýn Ýzleme 2001 Hazine Uyarýlarý, Yönetim Kuruluna Atama 2001 BYM Uyarýlarý, Fona Devir Talebi 30 KASIM 2001 FONA DEV R 22 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

23 1.2. TARÝHÇE Toprakbank, Bakanlar Kurulunun 22 Eylül 1991 tarihli kararýnýn 10 Ekim 1991 tarihli Resmi Gazetede yayýmlanmasýyla, 75 bin YTL sermaye ile Ýstanbul'da kurulmuþ bir mevduat bankasýdýr. Ýstanbul Ticaret Sicil Memurluðuna 16 Mart 1992 tarihinde kayýt ve tescil olan Banka, Mayýs ayýnda faaliyetlerine baþlamýþtýr. Toprakbank'ýn hâkim ortaðý, seramik, kaðýt, ilaç, inþaat ve benzeri sektörlerde faaliyet gösteren ve pek çok sanayi tesisine sahip bulunan Toprak Grubudur. Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla, sermayesinin yüzde 95'i Toprak Grubuna ait, yüzde 5'i ise halka açýktýr. Nominal ve ödenmiþ sermayesi 45,5 milyon YTL olan Bankanýn, Fona devir öncesi sermaye daðýlýmýna aþaðýda yer verilmiþtir. TABLO 1: TOPRAKBANK ORTAKLIK YAPISI ORTAKLAR Toprak Kaðýt Sanayii NOM NAL SERMAYE (B N YTL) PAY (%) 51,47 Toprak Seniteri ,68 Halis Toprak ,48 Toprak Ýnþaat ,14 Toprak Seramik Pazarlama ,13 Diðer 17 0,00 Halka Arz ,10 TOPLAM ,00 TOPRAKBANK 23

24 Halis Toprak'ýn Bankada; Halis Toprak, Mehmet Toprak ve Ahmet Toprak'ýn Toprak Grubu þirketlerinde sahip olduklarý hisseler ile söz konusu þahýslar doðrudan/dolaylý Banka hisselerin tamamýna yakýnýna sahip olup Toprakbank'ýn hâkim ortaklarý durumundadýrlar. ÞEKÝL 2: TOPRAKBANK DOLAYLI ORTAKLIK YAPISI TOPRAKBANK % 51,47 % 9,48 % 32,68 TOPRAK KAÐIT SANAYÝÝ % 44,27 TOPRAK SENÝTERÝ HALÝS TOPRAK AHMET TOPRAK MEHMET TOPRAK % 36,58 % 65,01 TOPRAK SERAMÝK ÝNÞAAT % 95,57 24 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

25 1.3. TOPRAKBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Yakýn Ýzleme Öncesindeki Tespitler BYM'nin 1999 yýlý denetimlerinde, Bankanýn taahhütlerini karþýlamada herhangi bir problemi bulunmadýðý belirtilmekle beraber, likidite riskine iþaret edilmiþtir. Diðer taraftan, bu denetimlerde, özellikle Toprak Off-Shore depolarý, sermaye artýrýmý ve muhasebe kayýtlarý ile karþýlýklar üzerinde durulmuþ, Toprakbank'tan Toprak Off-Shore'a aktarýlan depolarýn çok büyük montanlara ulaþtýðý ve önemli ölçüde risk unsuru teþkil ettiði, bu durumun 3182 Sayýlý Kanunun kredilere iliþkin sýnýrlamalarý düzenleyen maddelerine de aykýrýlýk oluþturduðu belirtilmiþ, bu çerçevede söz konusu depolarýn makul seviyelere ve yasal sýnýrlar içine çekilmesi, bu þartýn yerine getirilmemesi durumunda Bankaya gerekirse yeni þube açma izni verilmemesi, Ayrýca Banka tarafýndan Toprak Off-Shore'a, buradan da Toprak Grubuna kaynak aktarýlmasý uygulamasýna son verilmesi, bu þekilde aktarýlmýþ bulunan kaynaklarýn tasfiyesinin saðlanmasý, Sorunlu alacaklarýn, Karþýlýklar Kararnamesine uygun olarak muhasebeleþtirilmesi, gerekli karþýlýklarýn ayrýlmasý ve tahsilatlarýn hýzlandýrýlmasý, Banka sermayesinin nakit olarak asgari 20 milyon YTL artýrýlmasý önerilmiþtir. Ancak, bu tespit ve önerilere iliþkin gerekli adýmlarý atmayan Bankanýn, mali yapýsý bozulma sürecine girmiþtir. Mali yapýnýn bozulmasý, denetim raporlarýna da yansýmýþ ve BYM'nin 2000 yýlý denetimlerinde, özkaynak yetersizliði, likidite ve aktif seyyaliyetiyle ilgili problemlerin ciddi boyutlara ulaþtýðý görülmüþ, yakýn izleme kapsamýna alýnmasý önerilerek aþaðýda yer alan bazý uyarýlarda bulunulmuþtur; Nakit sermaye artýrýmýna gidilmesi, bu amaçla ÝMKB kotasyonundaki Banka ve Grup þirketlerinin halka açýklýk oranlarýnýn artýrýlmasý, TOPRAKBANK 25

26 Banka aktifinin donuklaþmasýna yol açan ve riski 4389 Sayýlý Kanunun kredi sýnýrlarýnýn üzerinde bulunan Grup kredilerinden tahsilat saðlanmasý, Grup kredilerinin dondurulmasý ve Grubun diðer bankalara olan kredi borçlarýnýn Banka üzerine doðrudan veya dolaylý olarak taþýnmasýnýn önüne geçilmesi, Banka tarafýndan Toprak Off-Shore nezdinde yapýlan depolarýn tasfiye edilmesi, kýsa sürede tasfiyesinin mümkün olmamasý halinde söz konusu depolar için saðlam maddi teminatlar tesis edilmesi ve Bankanýn açýk pozisyonunu yurt dýþý iþtirake kaydýrmak amacýyla Toprak Off-Shore ile yapýlmakta olan karþýlýklý iþlemlere son verilmesi, Banka tarafýndan önemli boyutlara ulaþan vergi erteleme iþlemlerine paralel olarak gerçekleþtirilen kaydi nitelikteki iþlemlere son verilmesi, Tahsilinde sorunlar yaþanan kredilerin ilgili mevzuat çerçevesinde ait olduklarý hesaba alýnarak gerekli karþýlýklarýn ayrýlmasý ve tahsilatlarýn hýzlandýrýlmasýna yönelik tedbirlerin alýnmasý, Aktifin donuklaþmasýna sebep olan uzun vadeli ve baðlý deðerlere yatýrým yapýlmamasý, bu kapsamda Bankaya genel müdürlük binasý olarak satýþý düþünülen Toprak Holding'e ait binanýn kurulacak gayrimenkul yatýrým ortaklýðý þirketine devredilmesi ve böylece ileriki aþamada temin edilecek kaynaklarýn Bankaya nakdi sermaye olarak ilavesi alternatifinin deðerlendirilmesi, Banka üst yönetimi tarafýndan mali bünye ile ilgili açýklamalarda oldukça dikkatli hareket edilmesi; yeni oluþturulan Risk Yönetimi Biriminin gerek personel gerekse teknik altyapý olarak desteklenerek yasal süre içinde etkin hale getirilmesi, Banka yönetimince cezai iþlem doðuracak fiillerden kaçýnýlmasý; Bankanýn ilave þube açma taleplerinin, mevcut mali bünyesi ve yasal asgari oranýn altýnda seyreden sermaye yeterliliði rasyosu çerçevesinde askýya alýnmasý. Bu denetimlerde yer alan tespit, görüþ ve deðerlendirmeler doðrultusunda Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Bankadan gerekli tedbirleri en kýsa 26 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

27 sürede hayata geçirmesini istemiþ, ancak Banka tarafýndan yeterli gayret gösterilmemiþ ve istenilen sonuçlar alýnamamýþtýr Toprakbank'ýn Yakýn Ýzlemeye Alýnmasý Toprakbank, aktifinin donuklaþmasý, gelir gider dengesizliði ve sermaye yapýsýnýn zayýf olmasý nedeniyle 11 Aralýk 2000 tarihinde 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi kapsamýnda yakýn izlemeye alýnmýþtýr. Bankanýn yakýn izlemeye alýnmasýný müteakiben hazýrlanan 6 Nisan 2001 tarihli mali bünye raporunda, sermaye artýrýmý yapýlmasý ve Grup þirketlerine kullandýrýlan kredilerinin geri ödenmesi ile ilgili önerilerin mali bünyeyi rahatlatacak þekilde yeniden oluþturulmasý ve acilen Bankaya nakit giriþi saðlanmasý, devam etmekte olan stratejik ortak arayýþlarýnýn hýzlandýrýlmasý hususlarýna vurgu yapýlmýþtýr. Anýlan raporda, bu konularda geliþme saðlanamadýðý takdirde Banka hakkýnda 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin diðer fýkralarýna göre iþlem yapýlmasýnýn zorunlu hale geleceði ifade edilmiþtir. Diðer taraftan raporda, Banka mali bünyesindeki problemlerin daha da aðýrlaþmadan çözülebilmesi için; Banka yönetimi tarafýndan mali bünyenin iyileþtirilmesine yönelik politikalara devam edilmesi, Organizasyon yapýsýnýn etkinlik ve verimlilik saðlayacak þekilde yeniden yapýlandýrýlmasý, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan Banka mali bünyesi için alýnmasý istenen tedbirlere uyulmasý, Toprak Off-Shore'un faaliyetlerine son verilerek bu bankanýn hesaplarýnýn Toprakbank'a nakledilmesi önerilerine de yer verilmiþtir. BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Toprakbank'ýn mali bünyesindeki geliþmelerin yakýndan izlenmesini ve Bankaya verilen talimatlarýn eksiksiz olarak uygulanmasýnýn takip edilmesini teminen, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 1 numaralý fýkrasý uyarýnca Bankaya, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunu temsilen bir yönetim kurulu üyesi atanmýþtýr. Öte yandan, atanan TOPRAKBANK 27

28 yönetim kurulu üyesi tarafýndan imzalanmayan kararlarýn icra edilmemesi hususunda Banka Yönetim Kurulu Baþkanlýðýna talimat verilmiþtir. BYM tarafýndan düzenlenen 16 Kasým 2001 tarihli bir baþka raporda, Banka mali bünyesinde özkaynak yetersizliði, likidite, aktif seyyaliyeti ve gelir-gider dengesi ile ilgili problemlerin ciddi boyutlara ulaþtýðý ve giderek kötüleþtiðinin görüldüðü, buna karþýn, gerek sermaye artýrýmý, gerekse kredi tahsilatý konularýnda müspet geliþme saðlanamadýðý, sonuç olarak mali bünye problemlerinin mevcut ortaklýk yapýsýyla çözülemeyeceði, bu nedenle Banka hakkýnda 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarý hükümlerinin uygulanmasýnýn uygun olacaðý belirtilmiþtir. Bankanýn mali bünyesini olumsuz yönde etkileyen iþlemler anýlan raporda; Toprakbank ve Toprak Off-Shore nezdindeki Toprak Grubu kredileri ile diðer sorunlu kredilerin Bankada ciddi bir özkaynak açýðýný gündeme getirdiði, 2000 krizi ve Toprak Grubuna verilen kredilerin tahsil edilememesi sonucunda Banka gelir-gider dengesinin kötüleþtiði, Toprak Off-Shore'a yapýlan depolarýn 4389 Sayýlý Kanunda belirtilen kredi sýnýrlarýný aþtýðý, Altýn forward iþlemleri nedeniyle vergi ziyaýna sebebiyet verildiði þeklinde sýralanmýþtýr. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan Bankadan; Stratejik ortak bulma arayýþýnýn hýzlandýrýlmasý ve Bankaya nakit sermaye koyacak yeni bir ortak bulunmasý veya saðlýklý bir mali bünyenin oluþturulmasý için devir veya birleþme yöntemlerine ivedilikle baþvurulmasý, Toprak Off-Shore vasýtasýyla kullandýrýlmýþ olan krediler de dahil risklerin maddi teminatlar ile teminat altýna alýnmasý ve bu risklerin nakit tahsilat yapýlmak suretiyle tasfiye edilmesi, 28 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

29 Grup þirketlerinin satýþý veya belli bir kýsmýnýn ayný alanda faaliyet gösteren þirketlere devri için gerekli giriþimlerin ivedilikle sonuçlandýrýlmasý ve bu yolla elde edilecek gelirin Bankaya aktarýlmasý suretiyle Bankanýn saðlýklý bir yapýya kavuþturulmasý ile Kasým 2000 ve Þubat 2001 tarihlerinde yaþanan dalgalanmalarýn olumsuz etkilerinin giderilmesine yönelik gerçekçi bir uygulama planýnýn hazýrlanmasý istenmiþtir. Geçen süre zarfýnda Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna yeni bir plan sunulmadýðý gibi daha önce sunulan ve yetersiz bulunan planda taahhüt edilen hususlarda da olumlu bir geliþme saðlanamamýþ, netice olarak Banka mali bünyesindeki olumsuzluklar artarak devam etmiþtir. Sonuç olarak yakýn izleme döneminde, Toprak Grubu kredilerinden tahsilat saðlanamamasý nedeniyle, Bankanýn aktif seyyaliyeti ile likiditesi önemli ölçüde bozulmuþ ve Banka büyük oranda sermaye açýðý ile çalýþmak zorunda kalmýþtýr. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu talimatlarýný yerine getirmeyen Bankanýn mali bünyesindeki olumsuzluklar artarak devam etmiþ ve zarar özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmiþtir. Bu durum, 30 Eylül 2001 tarihli finansal tablolarda zararýn 123 milyon YTL, özkaynaðýn negatif (-) 38 milyon YTL olarak yayýmlanmasý suretiyle kamuoyuna da duyurulmuþtur. TOPRAKBANK 29

30 1.4. TOPRAKBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ Fona Devir Kararý 4389 Sayýlý Kanunun, 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarýna istinaden, mali bünyesindeki olumsuzluklarýn giderilmesini teminen anýlan Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda alýnmasý istenen tedbirleri almayan, kaynaklarýný Bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde ortaklarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktaran, zararý özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve mali bünyesindeki zaafiyet sonucu bu haliyle faaliyetlerini sürdürmesi mevduat sahiplerinin haklarýný ve mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþüren Toprakbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi, BDDK'nýn 30 Kasým 2001 tarihli kararýyla Fona devredilmiþtir. Söz konusu BDDK kararý 1 Aralýk 2001 tarihli Resmi Gazetede yayýmlanmýþtýr. 30 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

31 TOPRAKBANK 31

32 Toprakbank'ýn Fona Devir Nedenleri Fona devir öncesinde Toprakbank hakkýnda yazýlmýþ olan mali bünye raporlarýna önceki bölümde deðinilmiþtir. Kýsaca belirtmek gerekirse, Bankanýn Fona devrinin temel nedeni özellikle Toprak Off-Shore üzerinden hâkim ortaða kullandýrýlan kredilerin mali bünye üzerinde yaratmýþ olduðu tahribattýr. Toprak Off-Shore üzerinden kullandýrýlan krediler ile diðer devir nedenleri aþaðýda açýklanmýþtýr. ÞEKÝL 3: TOPRAKBANK'IN FONA DEVÝR NEDENLERÝNE KISA BAKIÞ 1 Toprak Grubuna Kullandýrýlan Krediler ve 1999 Yýllarý Kârýnýn Fazla Gösterilmesi ve Bu Kârlarýn Daðýtýmý Yoluyla Hâkim Ortaða Kaynak Aktarýmý 3 Hâkim Ortak Þirketlerine Uzun Vadeli Kredi Kullandýrýmý Toprak Grubuna Kullandýrýlan Krediler Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla yapýlan çalýþmalar sonucunda canlý kredi portfoyünün yaklaþýk yüzde 76'sýnýn Toprak Grubu firmalarýna kullandýrýlan kredilerden oluþtuðu tespit edilmiþ olup söz konusu krediler için yüzde 100 oranýnda karþýlýk ayrýlmýþtýr. Fona devir tarihi itibarýyla Toprak Grubu firmalarýna, Banka ve Toprak Off-Shore üzerinden kullandýrýlan kredilere iliþkin bilgiler Tablo 2'de, tespit edilen aksaklýklar ise aþaðýda açýklanmýþtýr. Banka tarafýndan Toprak Off-Shore'a çok yüksek tutarlý depolar yapýlmýþ, ancak bu depolar için herhangi bir faiz tahsil edilmemiþtir. Toprak Off-Shore'a yapýlan depolarýn, Toprak Grubu firmalarýna 10 Aðustos 1996 ile 27 Eylül 1998 döneminde kredi olarak kullandýrýldýðý tespit edilmiþtir. 32 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

33 Toprak Off-Shore'a yapýlan depolardan herhangi bir tahsilat saðlanmamýþ olup bu depolar için yüzde 100 karþýlýk ayrýlmýþtýr. TABLO 2: TOPRAK GRUBUNA KULLANDIRILAN KREDÝLER FÝRMA ADI KULLANDIRILAN KREDÝ NAKÝT YTL KARÞILIÐI (BÝN YTL) REESKONT (BÝN YTL) KULLANDIRILAN KREDÝ GAYRÝNAKÝT YTL KARÞILIÐI (BÝN YTL) USD Toprak Off-Shore DEM USD Toprak Seniteri DEM BÝN YTL DEM 887 BÝN YTL Toprak Ýlaç Kimyevi USD DEM BÝN YTL USD DEM Toprak Kaðýt Sanayii DEM BÝN YTL BÝN YTL - Toprak SeramiK Gýda BÝN YTL BÝN YTL 6 Toprak Temizlik Kaðýdý BÝN YTL BÝN YTL 158 Toprak Dýþ Ticaret BÝN YTL BÝN YTL 15 Toprak Ýnþaat 76 BÝN YTL TOPLAM Toprak Off-Shore üzerinden hâkim ortaða kullandýrýlan krediler Bankanýn Fona devrinin temel nedenini oluþturmuþtur. Bu nedenle Toprak Off-Shore'u kýsaca tanýmakta fayda bulunmaktadýr. Toprak Off-Shore, sermayesinin yüzde 99,99'una Toprakbank'ýn sahip olduðu, 1994 yýlýnda KKTC'de kurulmuþ bir off-shore bankasýdýr. Banka 9 Eylül 1994 tarihinde faaliyetlerine baþlamýþtýr. Toprak Off-Shore'un baþlangýçta 500 bin USD olan sermayesi, 1999 yýlýnda 1 milyon USD'ye yükseltilmiþtir. Bu banka ile olan iliþkiler ve süreç göstermiþtir ki; Toprak Off-Shore'un kuruluþundaki asýl amaç, Toprakbank kaynaklý fonlarýn Toprak Grubu þirketlerine aktarýlmasýdýr. TOPRAKBANK 33

34 Toprak Off-Shore Üzerinden Gruba Kaynak Aktarýmý: Toprak Grubu firmalarýnýn Toprak Off-Shore üzerinden kredilendirilmesi; Toprakbank tarafýndan Toprak Off-Shore'a depo yapýlmasý, Toprak Off-Shore ile kredi kullandýrýlacak Toprak Grubu firmalarý arasýnda ayný gün kredi sözleþmesi düzenlenmesi ve daha sonra Toprak Off-Shore tarafýndan Bankaya yazý yazýlarak, kredi tutarýnýn Toprak Grubu firmalarýnýn mevduat hesaplarýna virman ya da havale yoluyla aktarýlmasý suretiyle gerçekleþtirilmiþtir. Gerçekleþtirilen iþlemlerin teminat durumuna bakýldýðýnda ise ne Toprakbank tarafýndan Toprak Off-Shore'a yapýlan depolar ne de Toprak Off-Shore tarafýndan Toprak Grubu firmalarýna kullandýrýlan krediler için herhangi bir maddi teminat alýnmadýðý görülmüþtür. Toprak Grubu firmalarýna Toprak Off-Shore vasýtasýyla kullandýrýlan kredilerin yurt dýþýndan temin edilmiþ krediler gibi gösterilmesi suretiyle, yurt içindeki y asal yükümlülüklerden biri olan KKDF yükümlülüðünden de kaçýnýlmasý amaçlanmýþtýr. Toprak Off-Shore tarafýndan Toprak Grubu firmalarýna açýlan krediler, söz konusu firmalarýn 3182 Sayýlý Kanunun belirlediði kredi sýnýrlarýný aþmakta olup bu iþlemlerde Toprak Off-Shore aracý olarak kullanýlmýþtýr. Toprak Off-Shore Üzerinden Yapýlan Kaynak Aktarýmýnýn Tutarý: Aþaðýda Toprak Off-Shore tarafýndan Toprak Grubu firmalarýna kullandýrýlan nakit TABLO 3: TOPRAK OFF-SHORE TARAFINDAN, TOPRAK GRUBUNA KULLANDIRILAN NAKÝT KREDÝLER FÝRMA KULLANDIRILAN KREDÝ YTL KARÞILIÐI (BÝN YTL) REESKONT TUTARI (BÝN YTL) Toprak Seniteri USD DEM Toprak Kaðýt Sanayii USD TOPLAM FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

35 TOPRAKBANK 35

36 kredilerin 30 Kasým 2001 tarihi itibarýyla detayý sunulmuþtur: ve 1999 Yýllarý Kârýnýn Fazla Gösterilmesi ve Bu Kârlarýn Daðýtýmý Yoluyla Hâkim Ortaða Kaynak Aktarýmý BYM tarafýndan hazýrlanan 1 Ekim 2002 tarihli raporda; Toprakbank tarafýndan Toprak Off-Shore'a 1997 yýlýnda yapýlan depolar karþýlýðýnda saðlanan faiz gelirlerinin yine Toprakbank'tan yapýlan depolar yoluyla tahsil edildiði, reel bir tahsilatý ifade etmeyen ve Toprakbank'ýn kendi kaynaklarýndan finanse edilen 936 bin YTL tutarýndaki faizin 1998 yýlý kâr rakamlarýna dahil edilerek haksýz yere hâkim ortaklara aktarýldýðý, Toprak Off-Shore tarafýndan Toprakbank hâkim ortaklarýna kullandýrýlan kredilerin ödenmemesine raðmen, Toprak Off-Shore'un bu tutarlarý kâr daðýtýmýna konu ederek, ana ortak Toprakbank'a temettü olarak 16 Aralýk 1998 tarihinde aktarmasýnýn, Toprakbank'ýn da 1998 yýlý kârý içerisine giren bu tutarý kâr daðýtýmýna konu ederek tekrar Toprak Seniteri ile Toprak Kaðýt Sanayii'ye temettü olarak ödemesinin; gerçekte bu firmalarýn borçlu olduklarý tutarlar üzerinden kendilerine kaynak aktardýklarýný gösterdiði, bu yolla yaratýlan fiktif gelirin 6,6 milyon YTL olduðu, Banka tarafýndan ilgili mevzuat uyarýnca 1998 yýl sonu itibarýyla ayrýlmasý gereken karþýlýk tutarlarýnýn ayrýlmadýðý, bu tutarlarýn 1998 yýlý kârýna dahil edilerek daðýtýma konu edildiði ve bu kaynaklarýn Bankadan nakit olarak çekildiði, bu durumda Banka kâr tutarýnýn 18,1 milyon YTL daha fazla gösterildiði, dolayýsýyla kâr payý daðýtýmý yoluyla haksýz kaynak aktarýmýnda bulunulduðu belirtilmiþ olup yukarýdaki iþlemler sonucunda Bankanýn 1998 yýlýnda toplam 25,6 milyon YTL fiktif gelir oluþturduðu ifade edilmiþtir. BYM tarafýndan hazýrlanan 16 Ekim 2002 tarihli raporda ise; Bankaca ilgili mevzuat uyarýnca 1999 yýl sonu itibarýyla ayrýlmasý gereken karþýlýk tutarlarýnýn ayrýlmadýðý, bu tutarlarýn 1999 yýlý kârýna dahil edilerek, kâr tutarýnýn toplam 42,4 milyon YTL daha fazla gösterildiði, Toprakbank'ýn ilgili dönemde Toprak Off-Shore ile yapýlan depo-repo iþlemleri ve manuel hesaplamalar sonucunda Toprak Off-Shore lehine kalan borç bakiyesini azaltmak için Toprak Off-Shore'un yýl sonu 36 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

37 bilançosunda oluþacak kâr rakamýndan payýna düþebilecek tutarý realize olmuþ gibi deðerlendirerek faiz borcundan mahsup ettiði, bunun da Toprakbank'ýn 1999 yýlý kârýný 18,3 milyon YTL artýrdýðý ifade edilmiþ olup bu yolla Bankanýn 1999 yýlý itibarýyla kârýnýn toplam 60,7 milyon YTL fazla gösterildiði tespit edilmiþtir Hâkim Ortak Þirketlerine Uzun Vadeli Kredi Kullandýrýmý Toprakbank tarafýndan, 1996 yýlýnýn sonlarýndan 1999 yýlýnýn ilk yarýsýna kadar 1 Toprak Grubu firmalarýndan Toprak Seniteri, Toprak Turizm, Toprak Ýlaç Kimyevi ile Toprak Kaðýt Sanayii'ye toplam 47 milyon USD ve 17 milyon DEM tutarlarýnda 5 yýl vadeli yatýrým kredileri kullandýrýlmýþtýr. Söz konusu krediler için Toprak Holding kefaleti alýnmýþtýr. Kredi onay mektuplarýnda, kredilerin 5 yýl vadeli, 2 yýl ödemesiz, 6 ayda bir faiz ödemeli olarak kullandýrýlacaðý belirtilmekle birlikte kredilerin geri ödeme planlarý ve faiz oranlarý bulunmamaktadýr. Diðer taraftan, Banka tarafýndan bu kredilerle ilgili olarak herhangi bir istihbarat raporu ve/veya mali tahlil raporu da düzenlenmemiþtir. Yatýrým kredileri öncesinde Toprak Grubu firmalarýna kullandýrýlmýþ, 1 yýl vadeli muhtelif kredilerin ödenmesinde Grup firmalarýnýn zorlandýðý, geri ödemelerin yeni kredi kullandýrýmlarý ile yapýldýðý tespit edilmiþtir. Türk bankacýlýk sektöründe borçlanmanýn, mevduat temininin kýsa vadeler üzerinde yoðunlaþtýðý bir ortamda, Grubun uzun vadeli finansmaný Banka mali bünyesini oldukça zorlamýþtýr. Ýlk kullandýrýlan kredilerde faiz ödemeleri düzenli þekilde yapýlmýþ, ancak sonraki ödemelerde özellikle 1999 yýlý baþýndan itibaren aksamalar meydana gelmiþtir. Daha sonra ise kredi adý altýnda kullanaýrýlan Banka kaynaklarýnýn ne anaparasý nede faizi ödenmesine raðmen, yasal düzenlemeler çerçevesinde herhangi bir takip iþlemine baþlanmamýþtýr Aralýk 1999 tarihinde, Toprak Seniteri'ye devrolmuþtur. TOPRAKBANK 37

38

39

40 2.1. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ Bu bölümde Toprakbank'ýn 30 Kasým 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra aþama aþama gerçekleþtirilen çözümleme süreci ayrýntýlý bir þekilde verilmiþtir ÞEKÝL 4: FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ 1 Fona Devir Sonras lk Faaliyetler Yönetim ve denetim kadrosunun deðiþtirilmesi Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý Hâkim ortak ve yöneticilerden mal beyannamesi istenmesi, ihtiyati tedbir/haciz kararlarý, yurt dýþý çýkýþ yasaðý uygulanmasý Banka zararýnýn tazmini talebinde bulunulmasý 2 Banka Mali Durumunun Tespiti ve Mali Bünyenin Rehabilitasyonu Fona devir tarihindeki gerçek mali durumun tespiti Mali bünyenin rehabilitasyonuna yönelik çalýþmalar 3 Banka Hisselerinin Sat þ na Yönelik Çal þmalar, Diðer Fon Bankalar yla Birleþtirilmesi Satýþa yönelik çalýþmalar Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilmesi 40 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

41 2.2. FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Toprakbank, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarýna istinaden Fona devrolmuþtur. Bu kapsamda Toprakbank'ýn 30 Kasým 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra, Bankanýn Fona devrolmasýnda sorumluluklarý bulunan Banka yönetim ve denetim kadrosu deðiþtirilmiþtir. Daha sonra, Banka hisselerinin tamamý Fon tarafýndan devralýnmýþ, Bankanýn hâkim ortaklarý, yönetim kurulu üyeleri ve diðer yöneticileri ile denetim kurulu üyelerinden mal beyaný talep edilmiþ, malvarlýklarýna ihtiyati tedbir/haciz konmuþ, yurt dýþý çýkýþ yasaðý getirilmiþ, hâkim ortak ve yöneticiler tarafýndan istismar edilen Banka kaynaklarýnýn iade ve tazmini talep edilmiþtir Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Bankanýn mevcut yönetim ve denetim kurullarýnda görevli kiþiler Bankanýn Fona intikal etmesini müteakiben görevden alýnmýþlar ve 4389 Sayýlý Kanunun 9. maddesi gözetilerek, Fon Yönetim Kurulunun 30 Kasým 2001 tarihli kararýyla yerlerine yeni yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmýþtýr Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (a) bendinin (ab) alt bendi ile ayný Kanunun 14. maddesinin 3 numaralý fýkrasý hükümlerine göre temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankalar için Fona bazý yetkiler tanýnmýþtýr. Bu çerçevede devir tarihi itibarýyla düzenlenecek bilançosunu esas almak suretiyle Fon, yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankanýn, sigorta kapsamýnda bulunan mevduat tutarýný aþmamak ve hisselerinin tamamýna sahip olmak kaydýyla sermayesine tekabül eden zararlarýný devralma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda, devralýnan zararlara istinaden yapýlacak ödemelerin karþýlýðýný temsil eden hisseler baþkaca bir iþleme gerek kalmaksýzýn Fona intikal etmektedir. Fona tanýnan bu yetkiye istinaden Toprakbank'ýn hisse senetlerinin tamamý, Banka zararýnýn ödenmiþ sermayeye tekabül eden 46 milyon YTL tutarýndaki kýsmýnýn söz konusu Bankaya ödenmesi karþýlýðýnda, 30 Kasým 2001 tarihinde Fon tarafýndan devralýnmýþ ve Banka pay defterine Fon adýna kaydedilmiþtir. Ayrýca hâkim ortak tarafýndan kullanýlan Banka kaynaklarý tespit edilerek iade ve tazmin talebinde bulunulmuþtur. TOPRAKBANK 41

42 Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler 4389 Sayýlý Kanunun kendisine verdiði yetkilerle Fon, Bir Bankanýn Yönetim ve Denetimini Doðrudan veya Dolaylý Olarak Tek Baþýna veya Birlikte Elinde Bulunduran Ortaklarýn Belirlenmesine Ýliþkin Ýlkeler i belirleyerek, Banka hâkim ortak ve yöneticilerinden mal beyaný talep etmiþ ve mal varlýklarý üzerinde her türlü muhafaza tedbiri alýnmasýný ilgili mahkemeden istemiþtir. Mahkemeden bu yönde alýnan kararlarla da yurt dýþý çýkýþ yasaðý ile ihtiyati tedbirler uygulanmýþtýr. Mal Beyaný Ýstenmesi: Fon Yönetim Kurulunun 30 Kasým 2001 tarihli kararýna istinaden Toprakbank hâkim ortak ve yöneticilerinden, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5. fýkrasýnýn (b) bendinin (bb) alt bendi ile 17/ 2-3 maddesi uyarýnca, mal beyannamesi talep edilmiþtir. Ýhtiyati Tedbir / Ýhtiyati Haciz Ýstenmesi: Fon Yönetim Kurulunun 30 Kasým 2001 tarihli kararýyla, 4389 Sayýlý Kanunun 14/5 ve 17/2-3 maddeleri çerçevesinde, Toprakbank hâkim ortak veya yöneticilerinin mal varlýklarý üzerinde her türlü muhafaza tedbiri alýnmasýnýn ilgili mahkemeden istenilmesi kararlaþtýrýlmýþtýr. Ýlgili mahkemenin 3 Aralýk 2001 tarihli kararýyla Toprakbank hâkim ortak ve yöneticilerinin sahibi bulunduklarý varlýklar üzerine, ayni ve þahsi haklarla kýsýtlanmamak ve üçüncü kiþilere devir ve temlik edilmemek üzere ihtiyati tedbir konulmuþtur. Yurt Dýþý Çýkýþ Yasaðý Uygulamasý: 4389 Sayýlý Kanunun ilgili hükümleri ile verilen yetkiye istinaden Fon tarafýndan yapýlan baþvurular sonucunda, ilgili mahkemenin 3 Aralýk 2001 tarihli kararlarýyla Toprakbank'ýn gerçek kiþi ortaklarýnýn yurt dýþýna çýkýþlarý yasaklanmýþtýr. Hâkim Ortak Tarafýndan Kullanýlan Banka Kaynaklarý: BYM tarafýndan düzenlenen 11 Mart 2002 tarihli devir raporuna göre, Toprakbank'ýn Fona devrinden önce yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak, tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýnýn, kendi lehlerine 792 milyon YTL'lik Banka kaynaðý kullandýklarý belirlenmiþtir; Toprakbank ve Toprak Off-Shore üzerinden Toprak Grubu þirketlerine kullandýrýlan krediler için 678 milyon YTL karþýlýk ayrýlmýþtýr. Nakit kredilere iliþkin olarak iptal edilen faiz gelir reeskontu tutarý 108 milyon YTL'dir (Tablo 2). 42 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

43 Toprak Grubu þirketlerine kullandýrýlan gayrinakdi krediler için ayrýlan karþýlýk ise 6 milyon YTL'dir. Banka kaynaklarýnýn hâkim ortaklar tarafýndan istismar edilmesinde kullanýlan temel yöntem, Toprakbank ve Toprak Off-Shore tarafýndan hâkim ortak þirketlerine geri dönmeyen krediler kullandýrýlmasýdýr. Bu temel istismar yöntemi, ayný zamanda Bankanýn Fona devrinin de temel gerekçesini teþkil etmekte olup konuyla ilgili ayrýntýlý açýklamalara Toprakbank'ýn Fona Devir Nedenleri bölümünde yer verilmiþtir. Fonun Ýade ve Tazmin Talebi: 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 4 numaralý fýkrasýna göre iade ve tazmin talebinde bulunulacak tutarýn belirlenmesi amacýyla, BYM tarafýndan denetim çalýþmalarý yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 6 Mayýs 2002 tarihli kararýyla, devir raporu ile belirlenen tutarýn 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (b) bendinin (ba) alt bendi uyarýnca 10 gün içinde Banka ortak ve yöneticilerinden (Toprak Kaðýt Sanayii, Toprak Seniteri, Toprak Seramik Ýnþaat, Toprak Ýnþaat, Toprak Seramik Gýda, Halis Toprak, Ahmet Toprak, Mehmet Toprak) iade ve tazmin edilmesi istenmiþtir. Ancak borçlular Fon tarafýndan iade ve tazmin edilmesi istenilen tutarý verilen süre içinde ödemediðinden, Fon Yönetim Kurulunun 22 Mayýs 2002 tarihli kararýyla 792 milyon YTL'nin 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre borçlulardan takip ve tahsiline karar verilmiþtir. TOPRAKBANK 43

44 15 Aralýk FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

45 2.3. MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR Fona devrin akabinde Toprakbank'ýn gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý Bankanýn yaþatýlmasý için gerekli kaynaðýn tespit edilmesi amacýyla BYM tarafýndan çalýþmalar gerçekleþtirilmiþ ve bu kapsamda Fon tarafýndan rehabilitasyon faaliyetleri yürütülmüþtür Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Bankanýn Fona devrinden önce mali bünyesi hakkýnda düzenlenen BYM raporlarýnda; Banka mali bünyesinde özkaynak yetersizliði, likidite, aktif seyyaliyeti ve gelir gider dengesi ile ilgili problemlerin ciddi boyutlara ulaþtýðý ve giderek kötüleþtiði, Buna karþýn, gerek sermaye artýrýmý gerekse kredi tahsilatý konularýnda müspet geliþme saðlanamadýðý, Sonuç olarak, mali bünye problemlerinin mevcut ortaklýk yapýsýyla çözülemeyeceði belirtilmek suretiyle, Banka hakkýnda 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3. ve 4. fýkrasý hükümlerinin uygulanmasýnýn uygun olacaðý belirtilmiþtir. Toprakbank'ýn Fona devir tarihi olan 30 Kasým 2001 itibarýyla Banka bilançosu, gerçek mali durumu gösterecek þekilde yeniden düzenlenmiþ ve baðýmsýz denetimden geçmiþtir. Fon tarafýndan atanan Banka yönetimi tarafýndan hazýrlanan durulaþtýrýlmýþ bilançoda Banka zararý 1,3 milyar YTL olarak hesaplanmýþtýr Mali Bünye Rehabilitasyonu 4389 Sayýlý Kanunun vermiþ olduðu yetkiler çerçevesinde, Bankada gerçekleþtirilen denetim çalýþmalarý sonucunda, söz konusu Bankanýn içinde bulunduðu likidite sýkýntýsýnýn giderilmesini saðlamak ve mali yapýsýyla ilgili sorunlarýn çözümü amacýyla TCMB yükümlülüklerinin kaldýrýlmasý ya da ertelenmesi, ihtiyat aktarýlmasý, mevduat yapýlmasý, donuk alacaklarýn nakit giriþi saðlamak suretiyle tasfiye edilmesi gibi önlemler alýnmasýnýn uygun olacaðý düþünülmüþ ve bu aksiyonlar hayata geçirilmiþtir. TOPRAKBANK 45

46 Fon tarafýndan Toprakbank'a aktarýlan kaynaklar toplamý, 224 milyon YTL'si ihtiyat, 556 milyon YTL'si mevduat, 46 milyon YTL'si ödenmiþ sermaye olmak üzere toplam 826 milyon YTL'dir. TCMB Yükümlülüklerinin Kaldýrýlmasý: 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 6 numaralý fýkrasýnýn (b) bendi uyarýnca ve Fon Yönetim Kurulunun 3 Aralýk 2001 tarihli kararýna istinaden Toprakbank'ýn; Kanuni karþýlýk yükümlülüklerinin ikinci bir karar tarihine kadar sýfýra düþürülmesine, Kanuni karþýlýk yükümlülüklerini gerçekleþtirememesinden dolayý doðmuþ ve doðacak cezai faizlerinin kaldýrýlmasýna, TCMB nezdinde mevcut mevduat munzam karþýlýklarýnýn Bankaya iade edilmesine, Bankanýn döviz pozisyon oranýný tutturamamasý nedeniyle doðmuþ cezai faizlerinin kaldýrýlmasýna ve bu nedenle doðacak cezai faizlerden ikinci bir karar tarihine kadar muaf tutulmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda Bankaya iade edilen mevduat munzam karþýlýðý, 139 milyon YTL'dir. Ýhtiyat Aktarýmý: Fon Yönetim Kurulunun 9 Nisan 2001 tarihli kararýyla, ileride devralýnacak zararlarýna mahsuben Fon bankalarýna verilen özel tertip DÝBS'in ilgili bankalar tarafýndan nominal bedeli üzerinden fevkalade ihtiyatlar olarak muhasebeleþtirilmesine karar verilmiþtir. Bu kapsamda, Fon Yönetim Kurulunun 27 Aralýk 2001 tarihli kararýyla, Toprakbank'a 224 milyon YTL tutarýnda ihtiyat aktarýlmýþtýr. Mevduat Yapýlmasý: Fon Yönetim Kurulunun 2001 ve 2002 yýllarýnda almýþ olduðu muhtelif kararlarla toplam 556 milyon YTL mevduat yapýlmýþtýr. Ayrýca, Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararýyla Kentbank'ýn ihale yoluyla satýþa sunulan mevduatýnýn satýlamayan kýsmý ile Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararýyla Etibank'ýn ihale yoluyla satýþa sunulan mevduatýnýn satýlamayan kýsmý, Toprakbank'a devredilmiþ, devralýnan mevduat ve reeskont tutarlarýnýn karþýlýðýnda DÝBS alýnmýþtýr. 46 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

47 Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye Bankanýn yeni atanan yönetimi tarafýndan hazýrlanan devir bilançosu ile kaynak aktarýmlarýnýn tamamlanmýþ olduðu 30 Haziran 2002 bilançosu karþýlaþtýrýldýðýnda aþaðýdaki hususlar ön plana çýkmýþtýr. Bankanýn yeni atanan yönetimi tarafýndan hazýrlanan devir bilançosunda 1,6 milyar YTL olan mevduat tutarý 30 Haziran 2002 bilançosunda 1,8 milyar YTL'ye yükselerek yüzde 15 oranýnda artmýþtýr. Aktarýmlar öncesi negatif (-) 1,2 milyar YTL olan özkaynaklar kalemi, 278 milyon YTL artýþ göstererek negatif (-) 944 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Bankalararasý para piyasasý kaleminin pasif içerisindeki payý yüzde sýfýr iken yapýlan borçlanmalar nedeniyle, 30 Haziran 2002 bilançosunda bu kalemin payý yüzde 50'ye yükselmiþtir. Menkul kýymetler cüzdanýnýn, toplam varlýklar içindeki payý yüzde sýfýr iken, kaynak aktarýmlarý sonrasý, 30 Haziran 2002 bilançosunda bu kalemin payý yüzde 14'e yükselmiþtir. Diðer yandan, kredilerin aktif içindeki payý yüzde 19'dan yüzde 4'e inmiþtir. Mevduat munzam karþýlýklarý sýfýra düþürülmüþ ve aktif içerisinde payý kalmamýþtýr. Takipteki alacaklarýn Fon tarafýndan devralýnmasý nedeniyle aktif içinde payý kalmamýþtýr TOPRAK YATIRIM BANKASI'NDAKÝ ORTAKLIK HAKLARININ FON TARAFINDAN KULLANILMASI Toprakbank'ýn Fona devri nedeniyle 4672 Sayýlý Kanun ile deðiþik 4389 Sayýlý Kanunun 8/2-c maddesi uyarýnca, Fon Yönetim Kurulunun 29 Ocak 2002 tarihli kararýna istinaden Halis Toprak'ýn Toprak Yatýrým Bankasý'ndaki temettü hariç ortaklýk haklarýnýn Fon tarafýndan kullanýlmasý karara baðlanmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 13 Mayýs 2002 tarihli kararý ile Toprakbank'ýn iþtirakleri net defter deðeri üzerinden Fona devredilmiþtir. Toprak Yatýrým Bankasý'nýn, Toprakbank'ýn ve iþtiraklerinin Fona devri sonrasý ortaklýk yapýsý Tablo 4'te sunulmuþtur. TOPRAKBANK 47

48 TABLO 4: TOPRAK YATIRIM BANKASI ORTAKLIK YAPISI ORTAKLAR TMSF NOM NAL SERMAYE (B N YTL) PAY (%) 15,00 Toprak Leasing ,46 Toprak Faktoring ,46 Halis Toprak ,00 Toprak Seniteri ,05 Toprak Kaðýt Sanayii ,03 TOPLAM ,00 Toprak Yatýrým Bankasý'ndaki TMSF, Toprak Leasing ve Toprak Faktoring'e ait hisseler, Fon Yönetim Kurulunun 8 Kasým 2002 tarihli kararýyla satýlmýþ, hisse devri 18 Aralýk 2002 tarihinde gerçekleþtirilmiþtir. Söz konusu satýþ sonrasýnda, Halis Toprak, Toprak Seniteri ile Toprak Kaðýt Sanayii'ne ait Toprak Yatýrým Bankasý azýnlýk hisseleri üzerindeki Fon kontrolü, gerek 4389 Sayýlý Kanunun 8/2-c maddesi ve gerekse ihtiyati tedbir ve haciz uygulamalarý nedeniyle devam etmiþtir. Bu kontrol, hisselerin satýþý ile son bulmuþ, satýþ bedeli ise Toprak Grubunun Fona olan borçlarýna mahsup edilmiþtir FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Fona devir tarihi itibarýyla 165 þubesi ve personeli bulunan Bankanýn Fona devrinin akabinde, Fon tarafýndan Bankaya atanan yönetim kurulu tarafýndan, Genel Müdürlük ve þubelerde operasyonel ve hukuki risklere yönelik tedbirlerin alýnmasý, 48 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

49 Bankanýn kýsa vadeli yükümlülüklerinin yönetilmesi, Bilançodaki varlýklarýn etkinlik prensipleri çerçevesinde nakde çevrilmesi yoluyla Banka mali bünyesinin hayatiyetini devam ettirebileceði bir yapýya kavuþturulmasý faaliyetlerinde bulunulmuþtur. Toprakbank'ta bu dönemde, Banka hâkim ortak alacaklarý tahsil edilmeye çalýþýlmýþ, bazý menkuller ve taþýt araçlarý satýlmýþtýr. Ayrýca, Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararlarý uyarýnca, yeni yönetim tarafýndan Fon bünyesindeki Kentbank ve Etibank'ýn bazý bilanço kalemlerinin Toprakbank'a devri saðlanmýþtýr. Bankanýn Yeni Yönetiminin, Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Gerçekleþtirdiði Ýþlemler: Grup þirketlerine limitlerin üzerinde kredi kullandýrýlmasý, usulsüz silinen faiz gelirleri, Toprak Off-Shore aracýlýðý ile yapýlan usulsüz iþlemler, grup firmalarý haricinde çeþitli firmalara kullandýrýlan usulsüz krediler sebebiyle uðranýlan zararda sorumluluðu tespit edilen Banka eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile diðer yöneticiler hakkýnda mali sorumluluk davalarý açýlmýþtýr. Davalara iliþkin bilgiler Kitabýn Çözümlemenin Hukuki Süreci bölümünde yer almaktadýr. Menkul ve Taþýt Aracý Satýþlarý: Atanan Banka yönetimi, yukarýda belirtilen alacak tahsil ve yasal takip iþlemlerinin yaný sýra ihtiyaç fazlasý menkuller ve taþýt araçlarýnýn satýþýný gerçekleþtirerek, Banka varlýklarýnýn çözümlenmesine çalýþmýþtýr. Etibank ve Kentbank Yükümlüklerinin Devralýnmasý: Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararlarý doðrultusunda, Toprakbank Yönetim Kurulunun 19 Aralýk 2001 tarihli kararýyla, hisseleri satýþa sunulmasýna raðmen yeterli teklif verilmeyen, zararlarý sürekli artan, mali sistemde güven ve istikrarýn sürdürülmesinin temini amacýyla bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izinlerinin kadýrýlmasýna karar verilen Etibank ve Kentbank'ýn tüm yabancý para borçlanmalarý, YTL borçlanmalarý, TCMB nezdindeki açýk piyasa ve bankalararasý para piyasasý iþlemleri ile ÝMKB nezdindeki borç ve yükümlülükleri Toprakbank tarafýndan devralýnmýþtýr. TOPRAKBANK 49

50 50 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

51 Toprakbank'ýn Altýn Forward Ýþlemleri: 4389 Sayýlý Kanunun 5. maddesi uyarýnca Toprakbank nezdinde yapýlan inceleme sonucunda BYM tarafýndan tanzim edilen 29 Aðustos 2000 tarihli raporda önemli tespitlerde bulunulmuþtur. 31 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla Bankanýn menkul deðerler cüzdaný içerisinde 400 milyon USD deðerinde altýn bulunmaktadýr. Bu altýn, Toprak Off-Shore ve yurt dýþý kredi kuruluþlarýyla yapýlan iþlemler çerçevesinde satýn alýnmýþ görünmektedir. Bankanýn menkul deðerler cüzdanýndaki söz konusu altýnlarla ilgili olarak yurt dýþý þirketler ile forward anlaþmasý yaptýðý belirlenmiþtir. BYM raporlarý, ortada fiziki bir altýn tesliminin bulunmamasý ve kayýtlarda gösterilen altýn mevcudunun satýcý konumundaki kuruluþlarýn açtýðý krediler ile karþýlýklý olmasý ve gerek altýnýn fiziki teslimi gerekse kredi vadelerinde herhangi bir nakit hareketi olmamasý sebebiyle söz konusu iþlemlerin vergi ertelemesine yönelik fiktif nitelikte iþlemler olduðu tespitinde bulunmaktadýr. Kaydi iþlemler sonucunda meydana gelen altýn deðer artýþlarýnýn ve altýnýn konu olduðu forward iþlemine yürütülen gelir reeskontlarýnýn 1999 yýlý vergi matrahýndan düþülmesi sonucunda vergi ziyaýna sebebiyet verilmiþtir. Sonuç olarak anýlan raporda, kaybýna neden olunan 16 milyon YTL tutarýndaki kurumlar vergisinin, 213 Sayýlý Vergi Usul Kanununun 29. maddesi uyarýnca ikmalen tarh edilerek, ayný kanunun 344. maddesi uyarýnca vergi cezasý ile birlikte Toprakbank'tan tahsil edilmesi gerektiði kanaatine varýldýðý belirtilmiþtir. Banka ile Maliye Bakanlýðý arasýnda gerçekleþen tüm hukuki iþlemler ve açýlan davalar sonucunda, Fon Yönetim Kurulunun 26 Eylül 2002 tarihli kararý ile Toprakbank'ýn gayrinakdi yükümlülükleri dahil tüm aktif ve pasifi ile hak ve yükümlülüklerinin Bayýndýrbank'a (BFB) devredilmesine karar verildiðinden, BFB tarafýndan 26 Nisan 2007 tarihinde ilgili Vergi Dairesine 108 milyon YTL (91,7 milyon USD) tutarýnda ödeme yapýlmýþtýr. Daha sonra Vergi Dairesi ile varýlan uzlaþma neticesinde 4 Kasým 2008 tarihinde 71,6 milyon YTL, 7 Kasým 2008 tarihinde 10,6 milyon YTL ve 26 Kasým 2008 tarihinde 120 bin YTL olmak üzere toplam 54 milyon USD iade alýnmýþtýr. TOPRAKBANK 51

52 2.6. TOPRAKBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR Fon Yönetim Kurulunun 31 Ocak 2002 tarihli kararýyla, Toprakbank hisseleri satýþa çýkarýlmýþ ve yapýlan deðerlendirmeler sonucunda, üç yatýrýmcýnýn baþvurusu, 6 Mart 2002 tarihli BDDK kararýyla uygun görülmüþtür. Bu yatýrýmcýlardan ikisi teklif vermeyeceklerini bildirmiþ, diðerinin teklifi ise yetersiz bulunmuþtur. 13 Mayýs 2002 tarihinde Toprakbank hisseleri tekrar satýþa sunulmuþ, 5 Haziran 2002 tarihli BDDK kararýyla baþvurularý uygun görülen iki yatýrýmcýdan biri teklif vermemiþ, diðeri ise teklifini geri çekmiþtir. Satýþ giriþimlerinden bir sonuç alýnamamasý üzerine Bankanýn satýþýndan vazgeçilmiþtir. 52 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

53 TOPRAKBANK 53

54 2.7. TOPRAKBANK'IN BAYINDIRBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ Toprakbank'ýn satýþýnýn gerçekleþtirilememesi üzerine, BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 26 Eylül 2002 tarihli kararlarýyla Toprakbank'ýn Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine karar verilmiþtir. Bankanýn Birleþme Öncesi Mali Durumu: Toprakbank'ýn Bayýndýrbank ile birleþme tarihi olan 30 Eylül 2002 itibarýyla geçmiþ yýl zararlarý 1,3 milyar YTL, dönem kârý ise 222 milyon YTL'dir. Ancak söz konusu kârý oluþturan kalemler incelendiðinde Bankanýn elde ettiði faiz gelirlerinin 30 Eylül 2002 tarihi itibarýyla yüzde 95'inin Bankaya Fon tarafýndan aktarýlan DÝBS'ten elde edilen faiz gelirinden, faiz dýþý gelirlerin ise DÝBS'ten kaynaklanan sermaye piyasasý iþlem kârlarý ile yine Banka portföyünde bulunan yabancý para DÝBS'e iliþkin kambiyo kârlarýndan oluþtuðu görülmektedir. Diðer bir ifadeyle, Banka'nýn kârý gerçek bankacýlýk faaliyetlerinden ya da geçmiþ dönem bilanço kalemlerinin performansýndan deðil, Fon tarafýndan Banka mali bünyesinin rehabilitasyonu amacýyla gerçekleþtirilen kaynak aktarýmlarýndan kaynaklanmaktadýr. Geçmiþ yýl zararlarýnýn etkisiyle Bankanýn özsermayesi negatif (-) 948 milyon YTL seviyesindedir. Bankanýn Fona devir sonrasý temel finansman kaynaðýnýn aðýrlýklý kýsmý, Fonun yapmýþ olduðu mevduatlar ile aktarýlan ihtiyatlardan oluþmaktadýr. Fon tarafýndan aktarýlan bu kaynaklar, aðýrlýkla Banka zararýnýn finanse edilmesinde kullanýlmýþtýr. Birleþme Süreci: BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun Toprakbank'ýn Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilmesine iliþkin kararlarý sonucunda, Toprakbank'ýn Bayýndýrbank ile fiili birleþmesi 30 Eylül 2002 tarihinde tamamlanmýþtýr. 54 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

55 TOPRAKBANK 55

56

57

58 3.1. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ Fon tarafýndan devralýnan Toprakbank'a ait varlýklar, devir iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip hýzlý bir çözümleme sürecine sokulmuþ, bu amaçla, gayrimenkul ve iþtiraklerin satýþý, tahsili gecikmiþ alacaklarýn tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr. Varlýklarýn çözümlenmesi ve geri kazanýmlar Þekil 5'te özetlenmiþtir. ÞEKÝL 5: VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYR MENKULLER N ÇÖZÜMLENMES ÞT RAKLER N ÇÖZÜMLENMES 650 gayrimenkulün 491'i satýlmýþ ve çözümleme faaliyetleri sonucu 43,9 milyon YTL (31,7 milyon USD) gelir elde edilmiþtir. 9 iþtirakin 8'i satýlmýþ, 1'i sicilden kaydý silinmek suretiyle terkin edilmiþtir. Çözümleme faaliyetleri sonucu toplam 64,2 milyon YTL (46,4 milyon USD) gelir elde edilmiþtir. HÂK M ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES Toprak Grubundan olan alacaklarýn Fon aktifine alýnmasýndan önceki dönemde 45 bin USD, alacaklarýn Fon aktifine alýnmasýndan sonraki dönemde 480 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES firmadan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümleme faaliyetleri sonucu, 505'i tasfiye edilmiþ, 1.790'ný alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 43 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 30 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES tahsili gecikmiþ bireysel alacaktan çözümleme faaliyetleri sonucunda 13 milyon USD tahsil edilmiþtir. 58 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

59 3.2. GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ 2002 yýlýnda alýnan muhtelif Fon Yönetim Kurulu kararlarýna istinaden Banka gayrimenkulleri kayýtlý deðerleri üzerinden Fona devredilmiþtir. Bu gayrimenkullerin etkin ve verimli bir þekilde çözümlenmesi için Fon tarafýndan çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Toprakbank'a ait gayrimenkullerin Fona devri, kanunlarýn vermiþ olduðu yetkiler çerçevesinde alýnan çeþitli Fon Yönetim Kurulu kararlarýna dayanmaktadýr. Tapu tescil iþlemleri, 10 Eylül 2002 ile 30 Ekim 2003 tarihleri arasýndaki yaklaþýk 13 aylýk sürede yapýlabilmiþtir. Devralýnan gayrimenkullerin tapu tescil iþlemleri, özellikle gayrimenkuller üzerinde bulunan takyidatlardan dolayý uzun bir zaman almýþ ve zahmetli bir süreç sonunda gerçekleþmiþtir. Ortaya çýkan sorunlar, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünün bütün Tapu Sicil Müdürlüklerine gönderdiði talimatlarla aþýlabilmiþtir. Tüm bu karar ve iþlemlerin neticesinde, 15,2 milyon YTL kayýtlý deðer üzerinden 512 gayrimenkul Fon aktifine alýnmýþtýr. Gayrimenkullerin tescil iþlemlerinin gerçekleþtirilmesini müteakip, bakým ve onarýmlarý, eksik sigortalarý yaptýrýlmýþ, deðer tespiti amacýyla ekspertiz raporlarý düzenlenmiþ ve hukuki sorunlarý giderilerek satýþa hazýr hale getirilmeye çalýþýlmýþtýr. Toprakbank kaynaklý gayrimenkul sayýsý, yapýlan imar uygulamalarý ve kat irtifaký tesisi gibi muhtelif iþlemler sonucunda, 512'den 650'ye yükselmiþtir Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Fon adýna tescili yapýlan Toprakbank kaynaklý gayrimenkullerle ilgili yoðun, zor ve uzun bir çözümleme sürecine girilmiþ olup bu çalýþmalar halihazýrda devam etmektedir. TOPRAKBANK 59

60 Bu kapsamda 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Toprakbank kaynaklý 650 gayrimenkulün; 469 adedi 36,2 milyon YTL bedelle peþin, 22 adedi ise 7,7 milyon YTL bedelle vadeli olarak satýlmýþtýr. Kayýtlý deðeri 1,3 milyon YTL olan 159 gayrimenkulün; 327 bin YTL kayýtlý deðeri bulunan 112'si, ilgili mahkeme kararlarý ve imzalanan protokoller kapsamýnda kat karþýlýðý inþaat sözleþmesinin tarafý olan inþaat firmasýna devredilmiþtir. 1 milyon YTL kayýtlý deðeri bulunan 47'sinin ise çözümleme çalýþmalarýna devam edilmektedir. 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla gayrimenkul çözümlemelerinden elde edilen toplam gelir 43,9 milyon YTL (31,7 milyon USD) olup iade edilecek gayrimenkuller de dikkate alýndýðýnda, Toprakbank kaynaklý gayrimenkul portföyünün kayýtlý deðerleri üzerinden yüzde 95'i çözümlenmiþ olmaktadýr ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Bankanýn Bayýndýrbank'la devren birleþtirilmesi nedeniyle iþtirakler portföyü de diðer aktif ve pasifle birlikte Bayýndýrbank'a devredildiðinden, Toprakbank iþtirakleri Fon tarafýndan kayýtlý deðerleri üzerinden Bayýndýrbank'tan devralýnmýþtýr. Fon tarafýndan devralýnan iþtiraklerin çözümlenmesi amacýyla devir, satýþ, birleþtirme, yeniden yapýlandýrma ve tasfiye gibi muhtelif çözümleme yöntemleri uygulanmýþtýr Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili Toprakbank hisselerinin yeniden satýþa sunulmasýna iliþkin 13 Mayýs 2002 tarihli Fon Yönetim Kurulu kararýyla ayný zamanda Toprakbank iþtiraklerinin de Fona devredilmesine karar verilmiþtir. Devralýnan Toprakbank iþtiraklerinin Fon adýna devir ve tescil iþlemleri için devir tablolarý oluþturularak, gerekli mutabakat saðlanmýþtýr. Mutabakat süreci sonrasýnda iþtirak hisselerinin Fon adýna iþtirak pay defterlerine kaydý ve Ticaret Siciline tescili iþlemleri gerçekleþtirilmiþtir. 60 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

61 13 Mayýs 2002 tarihinde Bankanýn 9 iþtiraki 23,5 milyon YTL kayýtlý deðer üzerinden Fon aktifine alýnmýþtýr. Toprakbank iþtiraklerine iliþkin devir bilgilerine Tablo 5'te yer verilmektedir. TABLO 5: DEVRALINAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) ÖDENMÝÞ SERMAYE FONA DEVÝR TARÝHÝ FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ (YTL) Kastamonu Holding 0, YTL Güçbirliði Holding 0, YTL Toprak Yatýrým Bankasý 15, YTL Toprak Hayat Sigorta 99, YTL Toprak Faktoring 83, YTL Toprak Menkul 99, YTL Toprak Leasing 83, YTL Toprak Off-Shore 99, USD Toprak Sigorta (*) 99, YTL TOPLAM (*) Toprak Sigorta, 9 Aralýk 2003 tarihinde Ege Sigorta ile birleþtirilmiþtir. Birleþme sonucunda Toprak Sigorta'daki Fon hisse oraný yüzde 95, þirket ödenmiþ sermayesi 3,9 milyon YTL olan iþtirakin Fon kayýtlarýndaki deðeri ise 3,7 milyon YTL olarak deðiþmiþtir. Toprakbank kaynaklý 9 iþtirakten, 6'sýnýn çoðunluk, 3'nün ise azýnlýk hisseleri Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Azýnlýk hisseleri devralýnan Toprak Yatýrým Bankasý'nda ise Fon; Toprak Leasing ve Toprak Faktoring'in bu bankada sahip olduðu hisseler nedeniyle yönetim ve denetim kontrolüne sahip olmuþtur. TOPRAKBANK 61

62 Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci Ýþtiraklerin Fon aktifine devrini müteakip, iþtiraklerin yönetim ve denetimlerinin oluþturulmasý, deðer tespiti aþamasýna geçilmiþ ve iþtiraklerin çözümleme sürecinin saðlýklý olarak yürütülmesi yönünde gerekli ilk tedbirler alýnmýþtýr. Bu kapsamda iþtiraklerin genel kurullarý icra edilmiþ, iþtiraklerin yönetim ve denetim kurullarýna Fonu temsilen görev yapmak üzere üyeler seçilmiþ ve bu üyeler eliyle iþtiraklerin mali, hukuki, idari iþlem ve kayýtlarýna nüfuz edilerek iþtiraklerin gerçek durumlarý ortaya çýkarýlmaya çalýþýlmýþtýr. Ardýndan rehabilitasyon ve kayýtlarýn mevzuata uygun hale getirilmesi çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Devirden sonraki ilk faaliyetlerden biri de, iþtirakin baþta hâkim ortak tarafýndan yapýlanlar olmak üzere, istismara konu olup olmadýðýnýn tespitidir. Bu çalýþmalar sonucunda, istismarlar nedeniyle doðan zararlarýn ve sorumlularýn tespiti yapýlmýþ ve zararlarýn tazmini amacýyla gerekli idari ve hukuki giriþimlerde bulunulmuþtur. Bu süreçte; Mali deðeri kalmamýþ olan iþtirakler ayný zamanda hâkim ortak istismarýna da konu olduðundan, gerekli mali sorumluluk davalarýnýn açýlabilmesi ve hâkim ortak alacaklarýnýn korunabilmesi ile gerektiðinde Fona temlikinin gerçekleþtirilebilmesini teminen tasfiye veya iflasý yoluna gidilmeksizin yaþatýlmak zorunda kalýnmýþ, Bu firmalarýn mali imkânlarý kýsýtlý olduðundan, vergi, personel, iþçi alacaklarý gibi yükümlülüklerinin ödenmesinde finansman sorunlarýyla karþýlaþýlmýþtýr Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Ýþtiraklere iliþkin sürdürülen muhafaza ve tedbir çalýþmalarýnýn yaný sýra, bir taraftan da satýþa çýkarýlmasý uygun bulunan iþtirakler için deðer tespiti ve bunun gibi hazýrlýk çalýþmalarý tamamlanarak Fon Yönetim Kurulu onayýna sunulmuþtur. Ýþtirak satýþlarý, kapalý teklif isteme ve açýk artýrma yöntemi ile davet ve pazarlýk yöntemleri uygulanarak gerçekleþtirilmiþtir. Satýþ için resmi mercilerden gerekli izinlerin alýnmasýnýn ardýndan, satýþ bedelinin yatýrýlmasý, devre konu hisselerin yeni alýcý adýna pay defterine iþlenmesi, gerekli 62 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

63 tescil iþlemleri ile diðer prosedürlerin tamamlanmasýyla hisse devir iþlemleri sonuçlandýrýlmýþ ve söz konusu iþtirak hisselerinin Fon aktifinden çýkýþý gerçekleþtirilmiþtir. Devralýnan iþtiraklerden ekonomik deðerini yitirmiþ ve yaþatýlma imkâný kalmamýþ olanlar için ise tasfiye çalýþmalarý baþlatýlmýþtýr. Toprakbank kaynaklý 9 iþtirakten, 8'i satýlmýþ, 1'i Ticaret Sicilinden kaydý silinmek suretiyle terkin edilmiþtir. TABLO 6: ÝÞTÝRAKLERÝN MEVCUT DURUMUI ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ DURUMU Kastamonu Holding 0, Satýþ Güçbirliði Holding 0, Satýþ Toprak Yatýrým Bankasý 15, Satýþ Toprak Hayat Sigorta 99, Satýþ Toprak Faktoring 83, Satýþ Toprak Menkul 99, Satýþ Toprak Leasing 83, Satýþ Toprak Off-Shore 99, Tasfiye Toprak Sigorta 95, Satýþ Satýlan Toprakbank iþtiraklerinin toplam satýþ bedelleri 11 milyon YTL, 33 milyon USD ve 353 bin EUR olup elde edilen toplam satýþ tahsilatý 56, 9 milyon YTL (41, 5 milyon USD)'dir. Toprak Menkul, davet ve pazarlýk yöntemi ile diðer iþtirak hisseleri ise kapalý teklif isteme ve açýk artýrma yöntemi kullanýlarak satýlmýþtýr. TOPRAKBANK 63

64 TABLO 7: SATILAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ (YTL) FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ SATIÞ BEDELÝ Kastamonu Holding 0, YTL Güçbirliði Holding 0, YTL Toprak Yatýrým Bankasý 15, USD Toprak Hayat Sigorta 99, USD Toprak Faktoring 83, USD Toprak Menkul 99, YTL YTL Toprak Leasing 83, USD EUR Toprak Sigorta 95, YTL YTL TOPLAM USD EUR Ýþtirak satýþ bedellerinin haricinde Toprakbank kaynaklý iþtiraklerden toplam 7,3 milyon YTL (4,9 milyon USD) tutarýnda temettü geliri elde edilmiþtir. Böylece Toprakbank kaynaklý iþtiraklerden elde edilen toplam çözümleme geliri, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla 64,2 milyon YTL'ye (46,4 milyon USD) ulaþmýþtýr. Diðer taraftan alacak temlikleri suretiyle tüm aktif ve pasifi sýfýrlanan Toprak Off-Shore'un, bankacýlýk faaliyetlerinin de fiilen sona ermiþ ve özkaynaklarýný kaybetmiþ olmasý dikkate alýnarak, KKTC nezdindeki Þirketler Mukayyitliði ve diðer Resmi Kurumlar nezdindeki kayýtlarý terkin edilmiþtir. Sonuç olarak Toprakbank'tan devralýnan iþtiraklerin tümü çözümlenmiþtir. 64 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

65 3.4. HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Kitabýn, Bankanýn Fona devri öncesine ait bölümlerinde deðinildiði üzere, hâkim ortaklar Banka kaynaklarýný doðrudan ve dolaylý yollardan kendi lehlerine kullanmýþlardýr. Bankanýn Fona devrinin akabinde gerek BYM ve gerekse Fon tarafýndan gerçekleþtirilen incelemeler sonucunda Toprak Grubu tarafýndan istismar edildiði tespit edilen Banka kaynaklarýnýn iade ve tazmini talep edilmiþtir. Ýade ve tazmin talebinin sonuçsuz kalmasý nedeniyle, alacaklarýn çözümlenmesi için hýzlý bir geri kazaným sürecine baþlanmýþtýr. Banka hâkim ortaðý Toprak Grubundan alacaklarýn geri kazanýmýnda, idari ve hukuki pek çok yönteme baþvurulmuþtur Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý Toprak Grubu hâkim ortaklarýna iliþkin toplam 21 dosya 8 Nisan 2002 tarihinde Toprakbank'tan Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. Devralýnan Toprak Grubu kredilerinin anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý ilgili tarih itibarýyla 716 milyon YTL'dir. Toprakbank ve Demirbank'tan devralýnan Toprak Grubu kredilerinin anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 797 milyon YTL'dir. TABLO 8: TOPRAKBANK VE DEMÝRBANK'TAN DEVRALINAN TOPRAK GRUBUNDAN ALACAKLAR BANKA ADI FÝRMA ADEDÝ DEVÝR TARÝHÝNDEKÝ MUHASEBE BAKÝYESÝ (YTL) Toprakbank Demirbank TOPLAM Hâkim ortak firmalarýna ait 1,1 milyon USD tutarýnda mer'i gayrinakdi kredi bulunmaktadýr. Diðer taraftan, devralýnan Toprakbank iþtiraklerinden Toprak Off-Shore'un tüm fer'ileriyle birlikte Fona olan 294 milyon USD ve 131 milyon EUR tutarýndaki TOPRAKBANK 65

66 kredi anapara borcuna karþýlýk, Toprak Kaðýt Sanayii, Toprak Seniteri ile diðer Fon bankalarý hâkim ortaklarýndan olan toplam 164 milyon USD ve 86 milyon EUR tutarýndaki kredi alacaklarýnýn; Bayýndýrbank'tan olan 47 milyon YTL tutarýndaki faiz alacaðýnýn ve tüm fer'ilerinin ve Toprak Off-Shore'un ortaklarý ve yöneticileri aleyhine açýlabilecek olasý mali sorumluluk davalarýndan doðacak hak ve alacaklarýnýn Fon Yönetim Kurulunun 12 Mart 2003 tarihli kararýyla Fon tarafýndan temlik alýnmasýna karar verilmiþ ve devir alýnmýþtýr. Alacak dosyalarýnýn devir-temlik alýnmasý iþlemlerinin tamamlanmasýndan sonra devralýnan dosyalarýn içerikleri, teminatlarý ve borçlularýn mal varlýklarý, ilgili BYM ve Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý raporlarý esas alýnarak incelenmeye baþlanmýþtýr. Ýncelemelerdeki amaç, Fon tarafýndan yapýlacak takip iþlemlerine dayanak teþkil edecek hâkim ortak borç tutarýnýn kesinleþtirilmesi, varsa takip yapýlmayan alacaklarýn ortaya çýkarýlmasý ve alacaðýn niteliðine uygun takip yöntemlerinin belirlenmesidir Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý Hâkim ortaklarýn Fona olan borçlarýnýn kesinleþtirilmesi ve alacaðýn niteliðine uygun takip yöntemlerinin belirlenmesini müteakip aþaðýda anlatýlan geri kazaným yöntemleriyle alacaklar tahsil edilmeye çalýþýlmýþtýr Sayýlý Kanun Kapsamýnda Yapýlan Uygulamalar: Toprakbank'ýn Fona devri ile birlikte tüm borçlular hakkýnda 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca icra takipleri yapýlmýþtýr. Halis Toprak 4389 Sayýlý Kanun, Fona 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre de tahsil yetkisini tanýmýþtýr. Bundan amaç, kamu alacaðýnýn daha hýzlý þekilde tahsil edilmesidir. Toprakbank hâkim ortaklarýndan olan alacaklarýn tahsili için muhtelif Fon Kurulu kararlarý ile 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemleri yapýlmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda öncelikle borçlularýn mal kaçýrmasý ve hileli yollara baþvurarak mal mevcudunu eksiltmesi ihtimaline binaen ihtiyati haciz için ilgili þahýs, kurum ve kuruluþlara yazýlar yazýlmýþtýr. Borçlular hakkýnda mal varlýðý araþtýrmasý yapýlmýþ ve tespit edilen mal varlýklarý haczedilmiþtir. Ayrýca borçlular ve þirketlerin kanuni temsilcilerine yurt dýþý çýkýþ yasaðý konulmuþtur. 66 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

67 Toprak Grubunun Fona olan borçlarýnýn 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsili kapsamýnda yapýlan çalýþmalar çerçevesinde 402 araç, motor bot, helikopter, kule vinç gibi muhtelif menkuller ile aralarýnda Carlton Oteli arsasýnýn da bulunduðu gayrimenkullerin satýþý sonunda 71 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. 18 Aralýk 2004 Tarihli Protokol: Toprakbank'ýn Fona devri ile birlikte, Toprak Grubunun Fona olan borçlarýnýn tahsiline yönelik olarak öncelikle yasal takip yoluna baþvurulmuþtur. Ancak; Toprak Grubunun Fon nezdindeki mevcut teminatlarýnýn yetersiz olmasý nedeniyle, kanuni takip yoluyla yapýlacak tahsilatýn sýnýrlý kalacaðý, Diðer yandan kanuni takip yoluyla alacaðýn tahsiline çalýþýlmasý durumunda, Toprak Grubuna dahil þirketlerde istihdam, üretim ve ihracat kayýplarýnýn artmasýnýn söz konusu olacaðý hususlarýnýn dikkate alýnmasý sonucunda, Fon alacaklarýnýn idari yoldan tahsili amacýyla, bir yandan 6183 Sayýlý Kanun kýsýtlý olarak uygulanmýþ, diðer yandan Toprak Grubu ile protokol müzakerelerine baþlanmýþtýr. Tüm giriþimlere raðmen müzakere süreci uzamýþ, ancak 2004 yýlý sonunda mutabakat saðlanabilmiþtir. Bu kapsamda, Toprak Grubunun kullanmýþ olduðu kredilerden ve sair sorumluluklardan kaynaklanan borçlarýnýn tahsil ve tasfiye edilmesini teminen Fon ile Toprak Grubu arasýnda 18 Aralýk 2004 tarihli protokol imzalanmýþtýr. 18 Aralýk 2004 tarihli protokol ile Toprak Grubu, 30 Eylül 2004 tarihi itibarýyla, protokole esas olmak üzere tespit edilen ve daðýlýmý Tablo 9'da gösterilen 451 milyon USD nakit borcu ödemeyi ve 2,3 milyon USD gayrinakdi krediyi kabul etmiþtir. 18 Aralýk 2004 tarihli protokolle; 30 Eylül 2004 tarihi itibarýyla USD cinsinden tespit edilen ve Toprak Grubu tarafýndan ikrar edilen nakit 451 milyon USD tutarýndaki Fon alacaðýnýn, faiziyle birlikte 12 yýlda tasfiye edilmesi kararlaþtýrýlmýþtýr. 18 Aralýk 2004 tarihli protokolün Fon lehine ipotek tesis edilmesine iliþkin maddesinin yerine getirilememiþ olmasýndan dolayý protokol yürürlüðe girmemiþ ancak bu protokol kapsamýnda Toprak Grubundan 48 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. TOPRAKBANK 67

68 TABLO 9: 18 ARALIK 2004 TARÝHLÝ PROTOKOL BORCUNUN DAÐILIMI BORÇ UNSURLARI Toprak Kaðýt Sanayii NAKÝT BORÇ (USD) GAYRÝNAKÝT KREDÝ (USD) Toprak Seniteri Toprak Ýlaç Kimyevi Toprak Dýþ Ticaret Toprak Temizlik Kaðýdý Toprak Seramik Gýda Toprak Elektrik Toprak Kaðýt Pazarlama Toprak Seramik Ýnþaat Toprak Ýnþaat Toprak Sigorta Aracýlýk Toprak Tüketim Toprak Havacýlýk - 17 Toprak Oto Yedekleri Toprak Demirdöküm Halis Toprak - mali sorumluluk davasýna konu olan ve Bayýndýrbank tarafýndan ödenen borç tutarý (KKDF yükümlülüðü ile BSMV ve kurumlar vergisi ve cezalarý) TOPLAM VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

69 TOPRAKBANK 69

70 Toprak Grubunun Ýþ Bankasýndaki Risklerinin Devir ve Temlik Alýnmasý: Toprak Grubu ile imzalanan 18 Aralýk 2004 tarihli protokol kapsamýnda gerçekleþen tahsilatýn sýnýrlý kalmasý nedeniyle Fon alacaðýnýn daha kýsa sürede tahsili amacýyla çeþitli çalýþmalar yürütülmüþtür. Bu kapsamda özellikle Toprak Grubu þirketlerinden Toprak Seniteri'ye ait yaklaþýk 74 bin metrekare yüzölçümlü ticaret ve turizm tesisi ve konut yapýmýna elveriþli Ýstanbul-Libadiye'deki arsanýn satýþý yoluyla alacaðýn tahsilini mümkün kýlmak amacýyla Fon Kurulunun 13 Eylül 2007 tarihli kararýyla, Toprak Grubu þirketlerinin bu bankadan kullandýðý kredilerin teminatlarýnýn, Fonun teminatlarýndan daha önceki sýrada ve yüksek montanlý olmasý, Yapýlacak gayrimenkul satýþlarýnda satýþ bedelinin, teminat sýrasýndan dolayý öncelikle bu bankaya aktarýlacaðý, Bu bankanýn Toprak Grubundan olan alacaklarýnýn Fon tarafýndan temlik alýnmasý halinde, taþýnmazlarýn her türlü satýþ ve pazarlamasý aþamasýnda Fonun öncelikli alacaklý olacaðý, bu durumun Fonun Toprak Grubundan olan alacaklarýnýn tahsil ve tasfiye kabiliyetini artýracaðý hususlarý gözetilerek ilgili bankanýn Toprak Grubundan olan toplam nakit alacaklarý, mevcut tüm teminatlarý ile birlikte 153 milyon USD bedelle Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. Oluþturulan Ticari ve Ýktisadi Bütünlükler: Borçlularýn 6183 Sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca haczedilen mal, hak ve varlýklarýnýn bir bütünlük oluþturacak þekilde satýþýný ifade eden ticari ve iktisadi bütünlük, Fonun getirdiði yeniliklerden biridir. Bu yöntemde bir ticari iþletmeyi oluþturan mal, hak ve varlýklarýn tek tek satýþý yerine bir bütünlük halinde satýþý gerçekleþtirilerek, haczedilen mal, hak ve varlýklarýn satýþ deðerinin yükselmesi, böylece borçlu ve alacaklýnýn menfaatlerinin en üst seviyede korunmasý saðlanmaktadýr. Bu kapsamda 6183 Sayýlý Kanun gereðince haczedilen Toprak Seniteri'ye ait mal, hak ve varlýklar bir araya getirilerek Fon Kurulunun 10 Aðustos 2006 ve 18 Ekim 2007 tarihli kararlarýyla dört ticari ve iktisadi bütünlük oluþturulmuþtur. 70 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

71 Sarýkamýþ Toprak Otel bünyesinde bulunan mal, hak ve varlýklar ile bu varlýklarýn fer'i veya mütemmim cüzü niteliðindeki sözleþmeler ve bu sözleþmelerden doðan tüm haklardan oluþan Sarýkamýþ Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü, Toprak Polyester Ýplik Fabrikasý bünyesinde bulunan menkul varlýklar ile bu varlýklarýn fer'i veya mütemmim cüzü niteliðindeki sözleþmeler ve bu sözleþmelerden doðan tüm mal, hak ve varlýklardan oluþan Toprak Polyester Ýplik Fabrikasý Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü, Toprak Seniteri'ye ait Ýstanbul-Üsküdar'da bulunan taþýnmazlardan oluþan Libadiye Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü, Toprak Seramik Gýda'ya ait taþýnmazlardan oluþan Carlton Otel Arsalarý Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü oluþturulmuþ ve oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlüklerden Carlton Otel Arsalarý Ticari ve Ýktisadi bütünlüðü 17 Aralýk 2007 tarihli ihalede 70 milyon YTL bedelle satýlmýþtýr. Diðer ticari ve iktisadi bütünlükler ise 2007 yýlýnda satýþa çýkarýlmýþ olmakla birlikte yeterli teklif alýnamamasý ve açýlan bir iptal davasý nedenleriyle sonuç alýnamamýþtýr. Libadiye ve Carlton Oteli Arsalarýnýn Satýþý: Toprak Grubunun Fona olan borçlarýnýn 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsili kapsamýnda yapýlan çalýþmalar çerçevesinde aralarýnda Ýstanbul Sarýyer'de mukim ve Carlton Oteli arsasý olarak da bilinen arsanýn da bulunduðu gayrimenkullerin Aralýk 2007 tarihinde satýþý sonucu 62 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Libadiye Arsasý Öte yandan Fon tarafýndan verilen onay kapsamýnda Þubat 2008 tarihinde Toprak Grubu tarafýndan gerçekleþtirilen Libadiye arsasý satýþý ile ilgili olarak 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol kapsamýnda 363 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Libadiye ve Carlton Oteli arsalarý satýþlarý 6 Þubat 2008 tarihli ek protokolün temel dayanaðýný oluþturmuþtur. TOPRAKBANK 71

72 72 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

73 19 Þubat 2008 TOPRAKBANK 73

74 6 Þubat 2008 Tarihli Ek Protokol: Toprak Grubunun 31 Aralýk 2007 tarihi itibarýyla; 18 Aralýk 2004 tarihli protokolden kaynaklanan 401 milyon USD nakit anapara, 73 milyon USD faiz olmak üzere toplam 474 milyon USD nakit borç ve 891 bin USD gayrinakdi kredi, 27 Eylül 2007 tarihinde, Toprak Grubunun Ýþ Bankasý'na olan borçlarýnýn temlik alýnmasý nedeniyle yapýlan ödemeden kaynaklanan 153 milyon USD anapara, yaklaþýk 7 milyon USD faiz olmak üzere toplam 160 milyon USD nakit borç, BFB tarafýndan ödenmiþ ve 3 Mayýs 2007 tarihinde Fona temlik edilmiþ bulunan altýn forward iþlemlerinden kaynaklanan 92 milyon USD anapara, 4 milyon USD faiz olmak üzere toplam 96 milyon USD nakit borç olmak üzere toplam 730 milyon USD nakit borcu ve 891 bin USD gayrinakdi kredisi tespit edilmiþtir. Tespit edilen bu tutar üzerinden Fon Kurulunun 4 Ocak 2008 tarihli kararýyla Fon ile Toprak Grubu arasýnda 6 Þubat 2008 tarihinde ek protokol imzalanmýþtýr. 6 Þubat 2008 tarihli ek protokolün temel dayanaklarý olan Libadiye taþýnmazýnýn satýþýndan 363 milyon USD ve 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda gerçekleþtirilen Carlton Oteli arsasý ve diðer taþýnmaz satýþlarýndan 62 milyon USD olmak üzere saðlanan toplam 425 milyon USD tahsilat ve bu peþin tahsilat dolayýsýyla yapýlan indirimler sonucunda Toprak Grubunun kalan borcu aþaðýdaki gibi oluþmuþtur: 18 Aralýk 2004 tarihli ana protokolden kaynaklanan 73 milyon USD tutarýndaki faiz alacaðý ve 4 milyon USD tutarýndaki diðer alacaklar olmak üzere 77 milyon USD. Altýn forward iþlemleri nedeniyle doðan ve 108 milyon YTL'ye ulaþan vergi aslý, vergi cezasý ve gecikme faizleri cezalarý. Ayrýca 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol, Toprak Grubunun bakiye borcu için; Halihazýrda Fon nezdinde bulunan ve toplam tutarý 76,6 milyon USD olan Toprak Ýlaç Kimyevi'ye ait fabrikanýn kiracýsýnýn borçlu olduðu senetlerle tahsil edilmesi, herhangi bir þekil ve surette bu senetlerin ödenmemesi ve/veya ödenmesine raðmen anapara ve/veya faiz borcu kalmasý halinde 74 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

75 Toprak Grubu tarafýndan Fonun talebinden itibaren en geç bir ay içerisinde nakden ve defaten Fona ödenmesi, Altýn forward iþlemlerinden kaynaklanan vergi ve cezalarýna iliþkin tüm Fon alacaklarýnýn Toprak Grubu tarafýndan ödeneceðinin taahhüt edilmesi ve bu hususta Fona karþý açýlmýþ bulunan tüm davalar ile yapýlmýþ itirazlardan en geç 15 gün içerisinde feragat edilmesi hususlarýný düzenlemiþtir. 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol kapsamýnda; Toprak Ýlaç Kimyevi'ye ait fabrikanýn kiracýsýnýn borçlu olduðu senetlerle ödenmesi gereken 76,6 milyon USD borçla ilgili vadesi gelen senetler, Altýn forward iþlemlerinden kaynaklanan bakiye 38 milyon USD, Toprak Grubuna aktarýlmýþ olan toplam 3,8 milyon USD tutarýndaki Fon kaynaðý vadesinde ödenmemiþ ve Toprak Grubu temerrüde düþmüþtür. Ek Protokol Sonrasý Geliþmeler ve 6183 Sayýlý Kanun Uygulamalarý: 6 Þubat 2008 tarihli ek protokole göre Toprak Grubunun temerrüde düþmesi, Banka hâkim ortaðý Halis Toprak'ýn muhtelif yazýlarýnda, bakiye borcu kabul etmediðini ve ödemeyeceðini, aksine Fondan alacaklý olduðuna iliþkin açýk yazýlý beyanlarý nedenleriyle Fon Kurulunun 9 Ocak 2009 tarihli kararý uyarýnca temerrüde düþen 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol üzerinden ve 31 Aralýk 2008 tarihi itibarýyla hesaplanan 133 milyon USD borç tutarýnýn tahsilini teminen 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda baþlatýlan tüm takiplere kaldýðý yerden devam edilmesine, ipotek ve hacizli gayrimenkullerin satýþýna, durdurulan þahsi iflas ve mali sorumluluk davalarýna devam edilmesine karar verilmiþtir. Bu aþamada 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda Halis Toprak'ýn ikamet ettiði Aslanlý Köþk olarak bilinen taþýnmazda bulunan 221 kalem muhtelif menkul 15 Þubat 2009 tarihinde haczedilmiþ, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak'ýn maliki 2 olduðu 7639 m yüzölçümündeki Beykoz, Paþabahçe'de bulunan bir gayrimenkul 4 Mart 2009 tarihinde gerçekleþen ihalede, Fon tarafýndan 20 milyon YTL bedelle satýn alýnmýþtýr. TOPRAKBANK 75

76 Bu geliþmeler üzerine Toprak Grubu ile Fon arasýndaki iliþkilerin iyileþtirilmesi, anlaþmazlýklarýn sonlandýrýlmasý amacýyla yapýlan görüþmeler sonucunda Fon Kurulunun 5 Mart 2009 tarihli kararýyla Toprak Center'daki kira gelirlerine konan hacizler kaldýrýlmýþ, temlikler iptal edilmiþ olup buna mukabil Toprak Grubu da 26 Þubat 2009 tarihli beyan taahhüt ve muvafakatname ile Fon tarafýndan Toprak Grubu hakkýnda yapýlan/yapýlacak her türlü iþlemi kabul ettiklerini, tüm dava, talep, þikayet ve itirazlarýndan feragat edeceklerini, protokol kapsamýndaki kalan borçlarýný Fona ödeyeceklerini taahhüt etmiþlerdir. Ancak bahsi geçen beyan taahhüt ve muvafakatnamenin Toprak Grubuna dahil bazý gerçek ve tüzel kiþiler tarafýndan imzalanmamasý ve imzalayanlar tarafýndan gereðinin yerine getirilmemesi nedeniyle ve ayrýca Banka hâkim ortaðý Halis Toprak'ýn bakiye borcu kabul etmediðine iliþkin beyanlarýný sürdürmesi üzerine; Üzerinde haciz bulunan m yüzölçümündeki Aslanlý Köþk olarak bilinen bir taþýnmaz 15 Nisan 2009 tarihinde 23,8 milyon YTL bedelle satýlmýþtýr. Toprak Kaðýt Sanayii ve Toprak Seniteri'ye ait Kuþadasý'nda bulunan hacizli 2 taþýnmazýn bir araya getirilmesi ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük 27 Mayýs 2009 tarihinde Fon tarafýndan 15,3 milyon YTL bedelle satýn alýnmýþtýr. Toprak Ýnþaat'a ait Ýstanbul/Beþiktaþ'ta bulunan ve Toprak Center olarak 2 adlandýrýlan, toplam m yüzölçümündeki hacizli taþýnmaz 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda 21 Temmuz 2009 tarihinde 88,2 milyon YTL bedelle satýlmýþtýr. Satýþa konu edilen taþýnmazlarýn alýcýlarý adýna devir ve tescil iþlemleri Toprak Grubu tarafýndan açýlan muhtelif davalar nedeniyle henüz gerçekleþtirilememiþtir. Diðer taraftan devam eden yasal takip iþlemleri gereðince 25 Temmuz ve 8 Aðustos 2009 tarihlerinde Toprak Center da ve muhtelif þehirlerde bulunan Grup firmalarýna ait fabrika, otel ve diðer tesislerinde haciz iþlemleri yerine getirilmiþtir. 76 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

77 6 Nisan 2009 TOPRAKBANK 77

78 Toprak Grubu Þirketlerinin Yönetim ve Denetiminin Devralýnarak Alacaðýn Tahsili Çalýþmalarý (15/7-a Ýþlemleri): 4389 Sayýlý Kanun, Fon alacaklarýnýn tahsilinde hukuki takip yöntemlerinin yaný sýra Fona, alacaklarýnýn tahsili için borçlu ya da borçlu ile baðlantýlý þirketlerin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerinin devralýnmasý ve alacaðýn tahsili yolunda düzenlemeler getirmiþtir. Toprak Grubu borçlarýnýn tahsiline yönelik olarak alacaðýn tahsilini kolaylaþtýrmak amacýyla 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-a ve 5411 Sayýlý Kanunun 134. maddesinden kaynaklanan yetkiler de kullanýlmýþtýr. Bu kapsamda 2002 yýlýnda Toprak Ýnþaat'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Ayrýca, Tablo 10'da yer alan 20 þirketin ise sadece denetim kurullarýna atamalar yapýlmýþtýr. TABLO 10: DENETÝM KURULLARINA ATAMA YAPILAN TOPRAK GRUBU ÞÝRKETLERÝ 1 Toprak Oto Yedekleri 11 Toprak Temizlik Kaðýdý 2 Toprak Demirdöküm 12 Toprak Tüketim 3 Toprak Dýþ Ticaret 13 Toprak Elektrik 4 Toprak Havacýlýk 14 Toprak Ýlaç Kimyevi 5 Toprak Kaðýt Pazarlama 15 Toprak Ýlaç Pazarlama 6 Toprak Kaðýt Sanayii 16 Toprak Kaðýt Ýhracat 7 Toprak Seniteri 17 Toprak Enerji 8 Toprak Seramik Gýda 18 Toprak Holding 9 Toprak Seramik Ýnþaat 19 Toprak Otomotiv 10 Toprak Sigorta Aracýlýk 20 Toprak Madencilik 78 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

79 Fon Kurulunun 2005 ve 2006 tarihli muhtelif kararlarý ile daha önce denetim kurullarýna atama yapýlan Grup þirketlerinin yönetim kurullarýna da atamalar yapýlmýþtýr. Fon ile Toprak Grubu arasýnda 6 Þubat 2008 tarihinde ek protokol imzalanmýþ, bu protokol kapsamýnda Toprak Grubu þirketlerine Fon tarafýndan atanan yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevleri sonlandýrýlmýþ ve þirketler Gruba iade edilmiþtir. Ancak 6 Þubat 2008 tarihli ek protokole göre Toprak Grubunun temerrüde düþmesi üzerine bir yandan 6183 Sayýlý Kanun uygulamalarýna baþvurulmuþ, diðer yandan da Fon Kurulunun 24 Temmuz 2009 tarihli kararýna istinaden 5411 Sayýlý Kanunun geçici 11. maddesine istinaden uygulamasýna devam edilen mülga 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-a maddesi ve 5411 Sayýlý Kanunun 134. maddesi gereðince, Gruba ait gayrimenkullerin önemli bir bölümünün maliki olan Toprak Ýnþaat ile Grup þirketlerinin bir çoðunda hissedar bulunan Toprak Seniteri'nin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimleri devralýnmýþtýr. Bu süreç içerisinde Gruba ait tesislerde yapýlan incelemelerde, yönetim ve denetimi devralýnan iki þirketin dýþýnda tüm Grup þirketlerinin tek merkezden idare edildiði, þirketlerin gerek organizasyon gerekse mali ve hukuki açýlardan tamamen iç içe geçtiði hususlarý göz önüne alýnarak Fon Kurulunun 6 Aðustos 2009 tarihli kararýna istinaden, protokolü müþterek borçlu müteselsil kefil sýfatý ile imzalamýþ bulunan 20 firmanýn (Toprak Seniteri hariç Tablo 10'da yer alan firmalar ve Ayfer Ýnþaat) temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimleri devralýnmýþtýr. TOPRAKBANK 79

80 26 Temmuz VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

81 Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar Toprakbank'ýn Fon tarafýndan devir alýndýðý 30 Kasým 2001 tarihinden, Banka alacaklarýn Fona devir edildiði 8 Nisan 2002 tarihine kadar Toprakbank tarafýndan Toprak Grubundan 45 bin USD tahsilat saðlanmýþtýr. Toprak Grubundan olan Fon alacaklarýna istinaden kanuni takipler sonucunda saðlanan tahsilatlar ile imzalanan protokollerden saðlanan tahsilatlara Kitabýn önceki bölümlerinde yer verilmiþtir. Bu çerçevede 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Fon tarafýndan hâkim ortaklardan saðlanan toplam 480 milyon USD tutarýndaki tahsilata iliþkin bilgiler Tablo 11'de yer almaktadýr. TABLO 11: HÂKÝM ORTAKLARDAN SAÐLANAN TAHSÝLAT TAHSÝLAT YOLU TAHSÝLAT TÜRÜ (USD) NAKÝT AYNÝ TOPLAM (USD) Protokol Tahsilatlarý ve 6183 Sayýlý Kanunlara Ýstinaden Saðlanan Tahsilat TOPLAM TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümlenmesine iliþkin olarak protokol, indirim kampanyasý, alacak satýþý ve bunun gibi idari geri kazaným yöntemleri ile 6183 ve 2004 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda yasal takipler uygulanmýþtýr Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 31 Ocak 2002 ve 26 Eylül 2002 tarihli kararlarýyla Toprakbank'ýn tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn Fon tarafýndan devralýnmasýna karar verilmiþtir. TOPRAKBANK 81

82 Toprakbank tarafýndan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn Fona devredilmesi kapsamýnda, kurumsal firmalara ait dosyalar ile birlikte, kredilerin takip bakiyeleri, ayrýlan karþýlýk tutarlarý ve net defter deðerlerinin yer aldýðý temlik listeleri hazýrlanmýþ dosyalar Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Toprakbank'tan toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 272 milyon YTL olan tahsili gecikmiþ kurumsal alacak dosyasý devir ve temlik alýnmýþtýr. Toprakbank'tan devralýnan kurumsal alacaklar muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn yüzde 13,68'ini oluþturmaktadýr Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý Toprakbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacak dosyasýna iliþkin çözümleme faaliyetleri sonucunda bu alacaklardan; 192'si kampanya kapsamýnda, 313'ü kampanya haricinde yürütülen iþlemler sonucunda olmak üzere toplam 505'i tasfiye edilmiþtir. 26'sý birinci alacak satýþý, 1.764'ü ikinci alacak satýþý kapsamýnda olmak üzere toplam 1.790'ý varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 43'ü hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip yapýlmakta, 30'unun Fon bünyesinde çözümleme iþlemleri devam etmektedir. Söz konusu alacaklar için uygulanan çözümleme yöntemleri ve alýnan sonuçlara iliþkin bilgilere aþaðýda yer verilmiþtir Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasý için Fon bünyesinde çeþitli faaliyetler gerçekleþtirilmiþtir. Toprakbank'tan devralýnan alacaklar da ayný çerçevede çözümlenmeye çalýþýlmýþtýr. Bütün borçlulara mektup göndermek suretiyle, borçlarýný Fona ödemeleri hususu bildirilmiþtir. Fon tarafýndan irtibat kurulabilen borçlularla yapýlan görüþmelerden de olumlu sonuçlar alýnmýþ ve tahsilat saðlanmýþtýr. Tamamý Tahsil Edilen Alacaklar: Kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasýnýn yaný sýra uygulamada karþýlaþýlan sorunlarý ve ihtiyaçlarý gidermek için Fon alacaklarýnýn takip ve tahsilinde kullanýlacak yetkilere iliþkin usul ve esaslarýn belirlendiði Fon Kurulunun 30 Temmuz 2003 ve 82 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

83 revize 25 Mayýs 2004 tarihli kararlarý çerçevesinde tahsilatlar yapýlmýþ, iþlem yönergesine uymayan hususlarda ise Fon Kurulu kararlarý ile alacaklar tahsil edilmiþtir. Toprakbank'tan devralýnan kurumsal kredilerin 313'ü kampanya dýþýnda, tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 24,5 milyon YTL'dir. Kampanya Faaliyetleri Çerçevesinde Tahsil Edilen Alacaklar: Fon Kurulunun 25 Mayýs 2004 tarihli kararýyla, kurumsal kredi alacaklarýnýn tahsilinin hýzlandýrýlmasý amacýyla tahsilat kampanyalarý düzenlenmiþtir. Yapýlan düzenleme ile borçlularýn borçlarýný peþin olarak ya da kýsa sürede ödemesi durumunda indirim uygulanarak tahsilatýn artýrýlmasý hedeflenmiþtir. Bu uygulama ile 31 Mayýs Temmuz 2004 tarihleri arasýnda yazýlý olarak baþvuran borçlulara 30 Eylül 2004 tarihine kadar ödeme yapmalarý þartýyla Fon faiz oranlarýndan hesaplanan borç için Tamamýnýn peþin ödenmesi durumunda yüzde 50 indirim, Yüzde 20'sinin peþin ödenmesi durumunda ise kalan tutara yüzde 30 indirim yapýlarak 24 ayda faizsiz ödenmesi imkâný saðlanmýþtýr. Kampanya kapsamýnda, Toprakbank'tan devir ve temlik alýnan kurumsal kredilerin 192'si tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 31,5 milyon YTL'dir. Düzenlenen kampanyalar ve yürütülen çalýþmalar neticesinde anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 56 milyon YTL olan 505 firmanýn Fona olan borçlarý tahsil edilmiþtir. Varlýk Yönetim Þirketlerine Satýlan Alacaklar: Kanuni takip yöntemi ile alacaklarýn tahsil ve tasfiyesinin gerçekleþtirilmesine devam edilmesinin zaman ve maliyet açýsýndan sahip olduðu bazý dezavantajlar ile portföydeki alacak dosyalarýnýn ortalama takip süresinin uzunluðu nedeniyle zaman içerisinde tahsil kabiliyetini yitirebileceði hususlarý dikkate alýnarak kurumsal kredi alacaklarýnýn en kýsa zamanda en fazla tahsilatý saðlayacak þekilde çözümlenmesine yardýmcý olmak üzere alacak satýþý uygulanmasýna karar verilmiþtir. TOPRAKBANK 83

84 Bu kapsamda bugüne kadar iki uygulama gerçekleþtirilmiþ olup Toprakbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklardan, Birinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 23 Aðustos 2004 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 35 milyon YTL olan 26 dosya, Ýkinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 1 Eylül 2005 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 170 milyon YTL olan dosya olmak üzere toplam dosaya varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. Alacak satýþýnýn ilki kesin satýþ yöntemiyle, ikincisi ise hasýlat paylaþýmý yöntemiyle yapýlmýþtýr Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar 6183 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Uygulamalar: Toprakbank'tan devir temlik alýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredilerin 43'ü 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmektedir. Bu alacaklarýn anapara muhasebe devir bakiyesi 10 milyon YTL'dir Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmesi kararý alýnan kredi dosyalarý ile ilgili olarak borcun tasfiyesine yönelik eylem planý hazýrlanarak, ihtiyati haciz onayý alýnmýþ ve akabinde borçlulara ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri gönderilmiþtir. Haczedilen menkul ve gayrimenkuller, ekspertiz raporlarýnýn tamamlanmasýný müteakip belirlenen muhammen bedel üzerinden satýlmaktadýr. Bu kapsamda, muhtelif tarihlerde yapýlan 44 adet gayrimenkul satýþýndan toplam 7,3 milyon YTL tutarýnda satýþ bedeli elde edilmiþtir. Yapýlan sýra cetvellerinde ihale bedelinden öncelikle satýþ masraflarý, emlak vergi borçlarý ile rehinle temin edilmiþ üçüncü kiþi alacaklarý ödenmekte, borçlunun vergi ve SSK borçlarý araþtýrýlmaktadýr. Gayrimenkul satýþlarýndan elde edilen ihale bedellerinden toplam 59 bin YTL borçlularýn Toprakbank'tan kaynaklanan riskinden mahsup edilmiþtir. Ayrýca yapýlan takip iþlemleri sonucunda bir kýsým borçlularla borcun tasfiyesine yönelik protokoller yapýlmýþtýr. Çözümlemesi Devam Eden Diðer Kurumsal Alacaklar: Toprakbank'tan devir alýnan kurumsal kredilerin 30'unun Fon bünyesinde çözümleme süreci devam etmektedir. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 452 bin YTL'dir. 84 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

85 3.6. GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER BDDK'nýn ve Fon Yönetim Kurulunun 26 Eylül 2002 tarihli kararlarý uyarýnca, Toprakbank'ýn 30 Eylül 2002 tarihi itibarýyla tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank'a devredilmesine karar verilmiþ ve bu suretle Bankanýn gayrinakdi kredileri de Bayýndýrbank'a aktarýlmýþtýr. Söz konusu gayrinakdi krediler halen Bayýndýrbank nezdinde operasyonel olarak takip edilmektedir. Teminat mektuplarý iade oldukça risk çýkýþlarý yapýlmaktadýr. Gayrinakdi kredilerinin tazmin olmasý halinde ise tazmin bedeli Bayýndýrbank (BFB) tarafýndan ödenmekte, ilgili firmadan tahsil edilememesi halinde, bedeli karþýlýðýnda Fona temlik edilmektedir. Tazmin olan gayrinakdi kredi dosyasý Fon tarafýndan devralýnarak takip ve tahsil iþlemleri yapýlmaktadýr. Toprakbank'ýn Fona devir tarihi olan 30 Kasým 2001 itibarýyla gayrinakdi kredi tutarý 779 milyon YTL'dir. Mer'i gayrinakdi krediler Fon açýsýndan bir süre daha risk unsuru taþýyacak ve tazmin olan gayrinakdi krediler için tahsilat çalýþmalarý devam edecektir TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn geri kazanýmý, operasyonel anlamda çözümlemenin en zahmetli bölümlerindendir. Bu alacaklarýn çözümlemesinde çeþitli tarihlerde yapýlan faiz indirimi ve peþin ödeme kampanyalarý uygulanmýþ, tahsilat saðlanamayan alacaklar için hukuki takipler yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 31 Ocak 2002 tarihli kararýyla Bankanýn tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn Fona devredilmesi kararlaþtýrýlmýþtýr. Toprakbank'tan 21 Þubat Ekim 2005 tarihleri arasýnda toplam tahsili gecikmiþ bireysel alacak dosyasý devralýnmýþtýr. Söz konusu dosyalara iliþkin toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 17,4 milyon YTL'dir. Bahse konu tahsili gecikmiþ bireysel krediler anapara muhasebe bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ bireysel kredilerin yüzde 11,1'ini oluþturmaktadýr. TOPRAKBANK 85

86 Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Toprakbank'tan devralýnan bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 13 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 4,5 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaklarýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. 86 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

87 TOPRAKBANK 87

88

89

90 4.1. YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ BYM ve Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý tarafýndan düzenlenen denetim raporlarýna istinaden Banka hâkim ortaklarý, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile diðer yöneticiler aleyhine; Ýade ve tazmin tutarýnýn tahsiline yönelik 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takipler, TTK hükümlerine göre 22 mali sorumluluk davasý, 4389 Sayýlý Kanun hükümlerine göre ise 6 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. ÞEKÝL 6: YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ FONA DEV R SONRASI YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAK PLER HÂK M ORTAK VE YÖNET C LER ALEYH NE BANKA ZARARININ TAZM N Ç N AÇILAN DAVA VE TAKÝPLER CEZA DAVALARI VARLIKLARIN ÇÖZÜMLENMES YLE LG L DAVA VE TAK PLER BANKANIN YÖNETSEL, OPERASYONEL FAAL YETLER VE VARLIKLARI LE LG L DAVA VE TAK PLER ADE VE TAZM N GAYR MENKULLER MAL SORUMLULUK HÂK M ORTAKLARDAN OLAN ALACAKLAR ÞAHS FLAS TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLAR TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLAR 90 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

91 Banka zararýnýn tazminine yönelik davalarýn yaný sýra Halis Toprak ve Toprakbank yöneticileri hakkýnda açýlan ana ceza davasýyla birlikte toplam 16 ceza davasý bulunmaktadýr. Ayrýca; Bankadan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi, Bankanýn yönetsel, operasyonel faaliyetleri ve varlýklarý ile ilgili olarak Fon tarafýndan takip edilmekte olan muhtelif dava ve takipler bulunmaktadýr BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVA VE TAKÝPLER Banka zararýnýn tazmini için Banka hâkim ortaklarý ve yöneticileri aleyhine açýlan dava ve takiplere iliþkin açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir Ýade ve Tazmin Talepli Takipler BDDK'nýn 30 Kasým 2001 tarihli kararýyla temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen Toprakbank'ýn devir tarihindeki bilançosu ile ilgili olarak BYM tarafýndan düzenlenen 11 Mart 2002 tarihli raporda, Bankanýn devir tarihi itibarýyla zararýnýn 1,3 milyar YTL, hâkim ortaðýn kendi lehine kullandýðý Banka kaynaklarý tutarýnýn ise 792 milyon YTL olduðu belirlenmiþtir. Fon Yönetim Kurulunun 6 Mayýs 2002 tarihli kararýyla, Banka hâkim ortaklarý olan Toprak Seniteri, Toprak Kaðýt Sanayii, Toprak Seramik Ýnþaat, Toprak Seramik Gýda, Toprak Ýnþaat, Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak'tan 792 milyon YTL tutarýndaki Banka kaynaðýnýn iade ve tazmini talep edilmiþtir. Ancak Banka hâkim ortaklarý, iade ve tazmin tutarýný verilen süre içinde ödemediðinden, Fon Yönetim Kurulu 22 Mayýs 2002 tarihinde, 792 milyon YTL'nin 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil iþlemlerine baþlanmasýna karar vermiþtir. Akabinde Fon ile Toprak Grubu arasýnda imzalanan 18 Aralýk 2004 tarihli protokol ile hâkim ortaklar 792 milyon YTL tutarýndaki borcu kabul ve ödemeyi taahhüt etmiþlerdir. Bilahare tüzel kiþi hâkim ortaklarýn borcu karþýlayacak düzeyde malvarlýklarýnýn tespit edilememesi nedeniyle bu defa þirketlerin kanuni temsilcileri aleyhine 6183 Sayýlý Kanunun Mükerrer 35. maddesi uyarýnca takipler baþlatýlmýþtýr. TOPRAKBANK 91

92 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre yürütülen takip, tahsil iþlemleri ve 4389 Sayýlý Kanunun 15/3 maddesi kapsamýndaki yurt dýþý çýkýþ yasaðý uygulamalarý ile ilgili olarak Fon aleyhine açýlan davalara iliþkin açýklamalar aþaðýdaki gibidir. Banka hâkim ortaklarý tarafýndan ödemeye çaðrý mektuplarý ve akabinde gönderilen ödeme emirleri için iptal davalarý açýlmýþtýr. Toprak Grubu ile Fon arasýnda 18 Aralýk 2004 tarihinde yapýlan protokol gereðince; davacýlar tarafýndan yukarýda bahsedilen davalardan feragat edilmiþ ve mahkemeler tarafýndan feragat nedeniyle konusuz kalan davalar hakkýnda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmedilmiþtir. Kararlar kesinleþmiþtir. Banka hâkim ortaðý tüzel kiþilerin kanuni temsilcileri tarafýndan ödemeye çaðrý mektuplarý ve ödeme emirlerinin iptali için davalar açýlmýþtýr. Davalarda yargýlama devam etmektedir. Hâkim ortaklarýn kanuni temsilcileri tarafýndan, haklarýnda tesis edilen yurt dýþý çýkýþ yasaðý iþlemlerinin iptali talebiyle davalar açýlmýþtýr. Bu davalardan 2'sinden davacýlar tarafýndan feragat edilmiþ, 1'i Fon lehine kesinleþmiþ olup diðer davalarda yargýlama devam etmektedir Mali Sorumluluk Davalarý Banka eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile diðer yöneticiler aleyhine; Kanunun ve ana sözleþmenin kendilerine yüklediði görevleri yerine getirmeyerek gerçeðe aykýrý bilanço, kâr-zarar cetveli düzenleyerek, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý davranýþlarla usulsüz krediler kullandýrarak, Bankayý zarara uðratmalarý nedeniyle 1,1 milyar YTL ve 4,1 milyon USD tutarýndaki alacaðýn tahsilini teminen 22 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Davalardan 3'ü hakkýnda Fon aleyhine karar verilmiþ olup 19 davada ise yargýlama devam etmektedir. Mali sorumluluk davalarýna iliþkin ayrýntýlý bilgilere aþaðýda yer verilmiþtir: Muhtelif denetim raporlarýna istinaden 1998 ve 1999 bilançolarýna göre haksýz ve kötü niyetli daðýtýlan kâr paylarý nedeniyle oluþan Banka zararýnýn tazmini talebiyle 19 milyon YTL tutarýnda 3 mali sorumluluk davasý açýlmýþ, Toprak Grubu ile Fon arasýnda imzalanan 18 Aralýk 2004 ve 6 Þubat 2008 tarihli protokoller gereðince bu davalar durdurulmuþtur. 92 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

93 Ancak Toprak Grubunun protokol edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle Fon tarafýndan mahkemelerden davalarda yargýlamaya kaldýðý yerden devam edilmesi talep edilmiþtir. Toprakbank Teftiþ Kurulu Baþkanlýðýnýn 14 Aðustos 2002 tarihli konsolide mali sorumluluk tespit raporuna istinaden Grup firmalarýna kullandýrýlan krediler, Toprak Off-Shore'a yapýlan depolar, Grup dýþý firmalara kullandýrýlan krediler ve usulsüz silinen faiz gelirleri nedeniyle oluþan Banka zararýnýn tazmini talebiyle 874 milyon YTL tutarýnda mali sorumluluk davasý açýlmýþ, daha sonra Toprak Grubu ile Fon arasýnda imzalanan 18 Aralýk 2004 ve 6 Þubat 2008 tarihli protokoller gereðince dava durdurulmuþtur. Ancak Toprak Grubunun protokol edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle Fon tarafýndan Mahkemeden yargýlamaya kaldýðý yerden devam edilmesi talep edilmiþtir. BYM'nin 16 Ekim 2002 tarihli raporuna istinaden, 1998 bilançosuna göre haksýz ve kötü niyetli daðýtýlan kâr paylarý nedeniyle oluþan Banka zararýnýn tazmini talebiyle 44,5 milyon YTL tutarýnda mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Toprak Grubu ile Fon arasýnda imzalanan protokoller gereðince dava durdurulmuþ ancak Grubun protokol edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle Fon tarafýndan Mahkemeden yargýlamaya devam edilmesi talep edilmiþtir. Muhtelif denetim raporlarýna istinaden üçüncü þahýs firmalarýna usulsüz kullandýrýlan krediler nedeniyle oluþan Banka zararýnýn tazmini talebiyle 114 milyon YTL ve 4,1 milyon USD tutarýnda 17 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Bu davalardan 366 bin YTL tutarýndaki 3'ü Fon aleyhine kesinleþmiþ ve 679 bin YTL tutarýndaki bir davadan da Fon tarafýndan feragat edilmiþtir. 86 milyon YTL'lik diðer davada ise Mahkeme tarafýndan bir kýsým davalýlar hakkýnda davanýn tefrikine, bir kýsým davalýlar hakkýnda ise dosyalarýn iþ mahkemesine gönderilmesine karar verilmiþtir. Tefrikine karar verilen ve Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilen dosyada Fonun talebi üzerine davanýn durdurulmasýna karar verilmiþ ancak Grup ile Fon arasýnda mevcut geliþmeler sebebiyle Fon tarafýndan davada yargýlamaya kaldýðý yerden devam edilmesi talep edilmiþtir. TOPRAKBANK 93

94 Þahsi Ýflas Davalarý Kanuna aykýrý kararlarý ve usulsüz iþlemleriyle Bankanýn Fona devrine yol açan Toprakbank hâkim ortaklarý ve yöneticileri aleyhine toplam 825 milyon YTL tutarýnda 6 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Þahsi iflas davalarýna iliþkin bilgi ve geliþmeler aþaðýda sunulmuþtur. BYM'nin 22 Ekim 2002 ve 25 Mart 2003 tarihli raporlarýna istinaden, üçüncü þahýs firmalarýna usulsüz kullandýrýlan krediler nedeniyle 60 milyon YTL tutarýnda 2 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Söz konusu davalarýn ilkinde bir davalýnýn þahsen iflasýna, diðer davalýlar hakkýndaki davanýn ise reddine kararý verilmiþtir. Davalarda yargýlama devam etmektedir. BYM'nin muhtelif denetim raporlarýna istinaden; - Toprakbank'ýn Toprak Off-Shore'dan alacaklý olduðu faiz tutarlarýnýn 1998 yýlý kârý içinde gösterilmesi ve daðýtýma konu edilmesi ve böylece Banka kaynaklarýnýn hâkim ortaklara aktarýlmasý nedeniyle 32 milyon YTL tutarýnda, - Toprakbank'ýn 1999 yýlý bilançosunda yer alan fiktif kâr üzerinden daðýtýlan kâr payý nedeniyle 4,5 milyon YTL tutarýnda, - Toprakbank tarafýndan Toprak Grubu firmalarýna açýlan uzun vadeli yatýrým kredileri nedeniyle 220 milyon YTL tutarýnda, - Toprak Off-Shore üzerinden Toprak Grubuna aktarýlan kredilerdeki usulsüzlükler nedeniyle 510 milyon YTL tutarýnda þahsi iflas davalarý açýlmýþtýr. Söz konusu davalar Fon ile Toprak Grubu arasýnda imzalanan protokoller kapsamýnda ve Fon Kurulunun 29 Ocak 2008 tarihli kararý uyarýnca durdurulmuþ ancak Toprak Grubunun protokol hükümlerini yerine getirmemesi nedeniyle Fon tarafýndan mahkemelerden davalarda yargýlamaya kaldýðý yerden devam edilmesi talep edilmiþtir. 94 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

95 4.3. CEZA DAVALARI Ana Ceza Davasý Muhtelif denetim raporlarýna istinaden haklarýnda 4389 Sayýlý Kanuna muhalefet, tahsis edilmemesi gereken krediyi tahsis etmek suretiyle nitelikli dolandýrýcýlýk, gerçeðe aykýrý muhasebeleþtirme, hizmet nedeniyle emniyeti suistimal ve zimmet suçlarý isnat edilen Halis Toprak ve Toprakbank yöneticileri aleyhine; Toprak Off-Shore aracý kýlýnarak Banka kaynaklarýnýn Toprak Grubu firmalarýna aktarýlmasý suretiyle Bankanýn zarara uðratýlmasý, Altýn forward iþlemi, Bu ödemelerin gizlenmesi amacýyla gerçeðe aykýrý muhasebeleþtirme iþlemleri iddialarýyla ceza davasý açýlmýþtýr. Bu dava daha sonra, Bankaca Toprak Grubu ve Grup dýþýndaki firmalara kullandýrýlan sorunlu krediler ve Türkiye Futbol Federasyonunun bir yönetim kurulu üyesine jestiyon veya teþvik primi adý altýnda yapýlan ödemeler nedeniyle açýlan 24 ayrý ceza davasý ile birleþtirilmiþtir. Toprakbank ana ceza davasýnda, toplam 41 sanýk yargýlanmakta olup yargýlama devam etmektedir Diðer Ceza Davalarý Toprakbank Teftiþ Kurulu Baþkanlýðýnýn muhtelif raporlarýna istinaden üçüncü þahýs gerçek ve tüzel kiþilere kullandýrýlan usulsüz kredilerle ilgili olarak zimmet iddiasýyla 4 ceza davasý açýlmýþtýr. Bu davalar daha sonra birleþtirilmiþ olup yargýlama süreci devam etmektedir. Bu davanýn dýþýnda Fon tarafýndan takip edilen 14 ceza davasý daha bulunmakta olup bu davalarla ilgili yargýlama halen devam etmektedir. TOPRAKBANK 95

96 17 Aralýk ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

97 4.4. FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Toprakbank'tan devralýnan gayrimenkullere iliþkin olarak Fon tarafýndan takip edilen toplam 21 dava bulunmaktadýr. Bu davalar ortaklýðýn giderilmesi, kira alacaðý, tapu iptal ve tescil, müdahalenin men'i, ecri misil, tahliye, cebri tescil gibi konulardan oluþmaktadýr Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler Toprakbank hâkim ortaklarýndan olan Fon alacaklarý ile ilgili olarak; toplam 44,7 milyon YTL tutarlý 3 icra takibi baþlatýlmýþtýr. Toprak Off-Shore hakkýnda baþlatýlan ilamsýz takip ile Toprak Seramik Gýda hakkýnda ipoteðin paraya çevrilmesi yoluyla baþlatýlan takiplerle ilgili olarak Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý gereðince 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda baþlatýlan takip ve tahsil iþlemlerine kaldýðý yerden devam edilmesine karar verilmiþtir. Toprak Seramik Gýda, Toprak Seniteri ve Halis Toprak aleyhine baþlatýlan ilamsýz takibe borçlularca itiraz edilmiþ, Fon tarafýndan itirazýn iptali davasý açýlmýþtýr. Toprak Grubu ile Fon arasýnda yapýlan 18 Aralýk 2004 tarihli protokol gereðince borçlularýn itirazlarýný geri almalarý sonucunda takip kesinleþmiþtir. Borçlularýn yurt dýþýnda mal varlýklarýnýn tespiti halinde, adli yargý mercii kararlarýnýn yurt dýþýnda uygulanmasýný saðlamak amacýyla, Fon tarafýndan söz konusu alacak hakkýndaki davaya devam edilerek alacaðýn kesinleþmesi saðlanmýþtýr Sayýlý Kanunun 15/7-a Hükümlerine Göre Tesis Edilen Ýþlemlere Karþý Açýlan Davalar Fon Yönetim Kurulunun 2 Ekim 2002 tarihli kararýyla; Toprakbank'ýn yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran tüzel kiþi ortaklarýnýn ve/veya Toprakbank'ýn gerçek ve tüzel kiþi ortaklarýnýn yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulundurduklarý 21 þirket hakkýnda, Fon alacaðýnýn tahsili bakýmýndan yarar görüldüðünden 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-a bendi hükmünün uygulanmasýna karar verilmiþtir. TOPRAKBANK 97

98 Bu kapsamda, Toprak Ýnþaat'ýn temettü hariç, ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fon tarafýndan devralýnmýþ, Toprak Grubuna dahil 20 þirketin ise denetimine Fon tarafýndan atamalar yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 2 Ekim 2002 tarihli kararýnýn iptali ve yürütülmesinin durdurulmasý talebiyle þirket ortaðý gerçek ve tüzel kiþiler tarafýndan 21 iptal davasý açýlmýþ, mahkemeler tarafýndan davalarýn reddine karar verilmiþ ve temyiz incelemesi aþamasýndayken Toprak Grubu ile imzalanan 18 Aralýk 2004 tarihli protokol gereði davacýlar tarafýndan davalardan feragat edilmiþtir. Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fon tarafýndan devralýnan ve denetimine atamalar yapýlan söz konusu þirketler 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol gereðince Toprak Grubuna iade edilmiþtir. Bilahare 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol hükümlerinin yerine getirilmemesi nedeniyle Fon Kurulunun muhtelif kararlarýna istinaden, Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan ortaðý ve yönetim kurulu üyesi olduklarý Toprak Seniteri, Toprak Madencilik, Toprak Havacýlýk, Toprak Ýnþaat, Toprak Seramik ve Toprak Holding'in temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerinin Fon tarafýndan devralýnmasýna karar verilmiþ olup söz konusu karar ve karar gereðince yapýlan iþlemlerin iptali talebiyle Danýþtay'da 6, idare mahkemelerinde 4 olmak üzere toplam 10 dava açýlmýþtýr. Davalarda yargýlama devam etmektedir Sayýlý Kanunun 15/7-b Hükümlerine Göre Tesis Edilen Ýþlemlere Karþý Açýlan Davalar Banka kaynaklarý kullanýlmak suretiyle Nihat Saydan adýna jestiyon adý altýnda ödenen tutarlardan doðan alacaðýn tahsilini teminen 6183 Sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca tesis edilen iþlemlerin iptali talebiyle Nihat Saydan, Veysel Bilen ve Saffet Nilgün Özýþýk tarafýndan 4 dava açýlmýþtýr. Bu davalardan 3'ünde yürütmenin durdurulmasý talep edilmiþ, 1'inde ise dava reddedilmiþtir. 98 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

99 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Dava ve Takipler Temlik Alýnan Alacaklar Hakkýnda Yapýlan Ýþlemler: Fon Kurulunun 3 Mayýs 2007 tarihli kararýyla; BFB'nin vergi dairesine daha önce ödemiþ olduðu, Bankanýn Fona devredilmesinden önce yapýlmýþ olan altýn forward iþlemleri ve buna baðlý diðer iþlemler nedeniyle doðan vergi, vergi ziyaý, gecikme zammý ve faizlerden oluþan toplam 108 milyon YTL tutarýndaki borcun temlik alýnmasýna ve 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsiline karar verilmiþtir. Fonun bu kapsamda baþlattýðý takip iþlemlerine karþý, Toprak Grubu þirketleri tarafýndan 19 iptal davasý açýlmýþ ancak Toprak Grubu ile imzalanan 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol gereðince, davacýlar davalarýndan feragat etmiþlerdir. Fon Kurulunun 19 Eylül 2007 tarihli kararýyla; Ýþ Bankasý'nýn Toprak Grubundan olan nakit alacaklarýnýn tüm teminatlarý ile birlikte 153 milyon USD bedelle devir ve temlik alýnmasýna, Toprak Grubunun söz konusu Bankadaki gayrinakdi kredilerinin tazmin olmasý halinde Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmasý kaydýyla ve teminatýný teþkil etmek üzere BFB'den 5 milyon USD'lik teminat mektubu alýnmasýna, Devir ve temlik alýnacak alacak ve tüm teminatlar hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun hükümlerinin uygulanmasýna karar verilmiþtir. Toprak Grubu þirketleri tarafýndan, bu karar ve karar uyarýnca baþlatýlan takip iþlemleri hakkýnda Danýþtay'da 18 iptal davasý açýlmýþ ancak Grup ile imzalanan 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol gereðince davacýlar davalarýndan feragat etmiþlerdir. Bilahare Toprak Grubu tarafýndan 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol gereklerinin yerine getirilmemesi ve Grubun temerrüde düþmesi sonucunda; TOPRAKBANK 99

100 Fon Kurulunun 9 Ocak 2009 tarihli kararýyla; 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda baþlatýlan tüm takiplere kaldýðý yerden devam edilmesine, hacizli ve ipotekli gayrimenkullerin satýþýna karar verilmiþtir. Bu karar ve karar kapsamýnda yapýlan iþlemlerin iptali talebiyle açýlan davalarýn ayrýntýlarýna aþaðýda yer verilmiþtir. - Halis Toprak tarafýndan intifa hakký sahibi olduðu Beykoz Paþabahçe'de bulunan gayrimenkulün satýþa çýkarýlmasý iþlemi ile satýþ ilanýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle dava açýlmýþtýr. Halis Toprak'ýn taþýnmaz üzerindeki intifa hakký Fon Kurulu kararý ile kaldýrýlmýþ olduðundan Mahkemece menfaat yokluðu nedeniyle davanýn ehliyet yönünden reddine karar verilmiþtir. Karar davacý tarafýndan temyiz edilmiþ olup temyiz incelemesi devam etmektedir. Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan yarý yarýya malik olduklarý Beykoz, Paþabahçe'de bulunan gayrimenkulün satýþa çýkarýlmasý iþlemi ile satýþ ilanýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle dava açýlmýþtýr. Mahkeme yürütmenin durdurulmasý talebini reddetmiþ, red kararýna yönelik davacý tarafca yapýlan itiraz da Bölge Ýdare Mahkemesince reddedilmiþtir. Davada yargýlama devam etmektedir. Ahmet Toprak tarafýndan yine ayný taþýnmazýn Fon tarafýndan gerçekleþtirilen ihalesinin feshi talebiyle dava açýlmýþtýr. Mahkeme ihalenin feshi davasýný reddetmiþtir. - Toprak Ýnþaat'ýn maliki olduðu Aslanlý Köþk'ün ihalesinin iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle Toprak Ýnþaat tarafýndan Danýþday'da dava açýlmýþtýr. Davacý þirket davadan feragat etmiþ, Danýþtay feragat nedeniyle davada karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþtir. Toprak Seniteri, Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan Aslanlý Köþk'ün 22 Nisan 2009 tarihinde yapýlan ihalesinin feshi talebiyle 2 dava açýlmýþ ve akabinde Mahkemece davalar arasýnda hukuki baðlantý bulunduðundan davalarýn birleþtirilmesine karar verilmiþtir. Toprak Grubu þirketleri tarafýndan davadan feragat edilmiþ olup diðer davacýlar tarafýndan davaya devam edilmektedir. - Fon Kurulunun 9 Ocak 2009 tarihli kararý ile Beþiktaþ'ta bulunan Toprak Center'in ihalesi, ihaleye esas Fon Kurulu kararý ve satýþ þartnamesinin 100 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

101 iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle; Toprak Ýnþaat, Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan Danýþtay'da 2 dava açýlmýþtýr. Þirket tarafýndan açýlan davadan feragat edilmiþ olup Danýþtay konusu kalmayan dava hakkýnda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþtir. Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan açýlan davada ise yargýlama devam etmektedir. Beþiktaþ'ta bulunan Toprak Center'in 21 Temmuz 2009 tarihinde yapýlan satýþýnýn kanuna aykýrý yapýldýðý ve ihaleye fesat karýþtýrýldýðý iddiasýyla Toprak Ýnþaat, Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan 2 ihalenin feshi davasý açýlmýþtýr. Toprak Ýnþaat açtýðý davadan feragat etmiþ ancak Halis Toprak tarafýndan davacý yanýnda fer'i müdahil sýfatýyla davaya katýlma talebinde bulunduðundan her iki dosyanýn Mahkemece incelemeye alýnmasýna karar verilmiþtir. - Toprak Grubu þirketleri tarafýndan, kendilerine ve ortaðý bulunduklarý þirketlere ait mal varlýklarý ile üçüncü kiþilerdeki hak ve alacaklarýnýn 6183 Sayýlý Kanunun ilgili maddeleri gereðince haczedilmesine iliþkin iþlemin iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle idare mahkemelerinde 6 dava açýlmýþtýr. Bilahare þirketler tarafýndan bu davalardan feragat edilmiþ, Danýþtay feragat nedeniyle konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþtir. - Toprak Holding, Toprak Kaðýt Ýhracaat, Toprak Madencilik, Toprak Tüketim Mallarý ve Halis Toprak Vakfý tarafýndan, þirketlerin ve vakfa ait tüm mal varlýklarý ile üçüncü kiþilerdeki hak ve alacaklarýn haczine iliþkin iþlemlerinin iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle Danýþtay'da 5 dava açýlmýþtýr. Toprak Grubu þirketleri açtýklarý davalardan feragat etmiþ, Danýþtay feragat nedeniyle konusuz kalan davalarda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþtir. - Toprak Dýþ Ticaret, Toprak Ýlaç Kimyevi ve Halis Toprak tarafýndan, Toprak Grubu þirketlerinin mal varlýklarý üzerine haciz konulmasý iþleminin iptali talebiyle idare mahkemelerinde 3 dava açýlmýþtýr. Þirketler açtýklarý davalardan feragat etmiþ, mahkeme feragat nedeniyle konusuz kalan davalarda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþtir. Halis Toprak, tarafýndan açýlan davada ise yargýlama devam etmektedir. TOPRAKBANK 101

102 - Toprak Ýlaç ile kiracý firma arasýnda akdedilen kira sözleþmesi uyarýnca teminat olarak Fona verilen senetler nedeniyle tesis edilen ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri iþlemlerinin iptali talebiyle kiracý þirket ve kefilleri tarafýndan idare mahkemelerinde 12 iptal davasý açýlmýþtýr. Davalardan 1'inde davanýn reddine, 2 davada ise yürütmenin durdurulmasý talebinin reddine karar verilmiþtir. Davalarda yargýlama devam etmektedir. - Ahmet Toprak tarafýndan Toprak Holding'e gönderilen haciz yazýsýnýn iptali talebiyle dava açýlmýþtýr. Davada yargýlama devam etmektedir. Ticari ve Ýktisadi Bütünlük Þatýþlarý Hakkýnda Ýþlemler: Toprak Kaðýt Sanayii ve Toprak Seniteri'nin maliki olduklarý gayrimenkullerden oluþturulan Kuþadasý Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü 27 Mayýs 2009 tarihinde Fon tarafýndan satýþa çýkarýlmýþtýr. Bu iþlemler nedeniyle Halis Toprak, Ahmet, Toprak, Mehmet Toprak, Toprak Seniteri ve Toprak Kaðýt Sanayii tarafýndan; Satýþa esas olan Fon Kurulu kararýnýn iptali, Ticari ve iktisadi bütünlük kararý ve satýþ þartnamesinin iptali, Ýhalenin iptali, Ýhalenin onaylanmasýna iliþkin Fon Kurulu kararýnýn iptali, Fon adýna tescili ve tahliye emrini içeren iþlemin iptali ve yürütmeyi durdurma talebiyle idare mahkemelerinde 4, Danýþtay'da 2 dava olmak üzere toplam 6 dava açýlmýþtýr. Toprak Seniteri ve Toprak Kaðýt Sanayii'nin temetttü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fon tarafýndan devralýnmasýndan sonra bu þirketler, söz konusu iþlemlerin iptali talebiyle açtýklarý davalardan feragat etmiþlerdir. Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan açýlan davalarda ise yargýlama devam etmektedir. Polyester Ýplik Fabrikasýnýn Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðünün 13 Þubat 2007 tarihinde yapýlacak satýþ iþlemi ile ilgili ipotek alacaklýsý tarafýndan iptal davasý açýlmýþtýr. Mahkeme tarafýndan, satýþ yapýlamadýðýndan yürütmenin durdurulmasý talebi hakkýnda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmedilmiþtir. 102 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

103 Toprak Grubu Ýle Fon Arasýnda Yapýlan Protokollere Ýliþkin Davalar Toprak Grubu ile Fon arasýnda imzalanan 6 Þubat 2008 tarihli ek protokol þartlarýnýn yerine getirilmemesi nedeniyle Grup temerrüde düþmüþ ve Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda baþlatýlan tüm takiplere kaldýðý yerden devam edilmesine karar verilmiþtir. Bu geliþme üzerine; Halis Toprak, Mehmet Toprak, Ahmet Toprak ve Toprak Grubu þirketleri tarafýndan, 6 Þubat 2008 tarihli protokol gereðince "Grubun edimlerini yerine getirmesine raðmen Fonun protokol þartlarý gereðince kendilerine ait taþýnmazlar üzerindeki haciz, rehin ve bunun gibi takyidatlarý kaldýrmadýðý, bu sebeple Borçlar Kanununun ilgili hükümleri gereðince, Toprak Grubuna karþý temerrüt hükümlerinin uygulanmasýnýn kanunen mümkün olmadýðý" iddialarý ile Fonun bu yönde yapmýþ olduðu iþlemler sebebiyle Ticaret Mahkemelerinde 3 adet muarazanýn men'i davasý açýlmýþtýr. Davacýlar Fon tarafýndan yapýlan iþlemlerin durdurulmasý yönünde ihtiyati tedbir talep edilmiþ ise de mevcut belgeler ve konunun yargýlamayý gerektirmesi sebebiyle davacýlarýn bu talepleri reddedilmiþ, akabinde davalarýn birleþtirilmesine karar verilmiþtir. Toprak Grubu þirketleri tarafýndan davalardan feragat edilmiþ, diðer davacýlar tarafýndan ise davaya devam edilmektedir. Toprak Grubu þirketleri tarafýndan 6 Þubat 2008 tarihli protokolde yer alan Libadiye-Emaar ediminin yerine getirilmesine raðmen Fon tarafýndan kaldýrýlmayan haciz, ipotek ve tedbirler sebebiyle Bankalardan kredi temin edilememesinden kaynaklanan 1 Mart 2008 ile 31 Mart 2009 tarihleri arasýnda 1,2 milyon YTL tutarýnda Grup zararýndan dolayý 100 bin YTL bedelle kýsmi tazminat davasý açýlmýþtýr. Halis Toprak tarafýndan davacý þirketler yanýnda davaya fer'i müdahil sýfatýyla katýlma talebinde bulunulmuþ ancak Grup þirketlerinin davadan feragat etmiþ olmalarý sebebiyle Halis Toprak'ýn fer'i müdahillik talebinin ve feragat nedeniyle davanýn reddine karar verilmiþtir. Halis Toprak, Ahmet Toprak, Mehmet Toprak ve Toprak Grubuna dahil 14 þirket tarafýndan Fon Kurulunun 9 Ocak 2009 tarihli kararýný iptali TOPRAKBANK 103

104 ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle "Temlikin hukuken mümkün olmadýðý, bu durumun kamu yararýna aykýrýlýk teþkil ettiði, ortada protokol ihlalini gerektiren bir durumun bulunmadýðý, Grubun ödemelerini düzenli bir þekilde yaptýðý ve Fonun protokol edimlerini yerine getirmediði" iddialarýyla Danýþtay'da dava açýlmýþtýr. Toprak Grubu þirketlerinin feragat ettiði davada Danýþtay, davacýlarýn yürütmenin durdurulmasý yönündeki talebini reddetmiþ olup yargýlama devam etmektedir. Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan Fona borçlu bulunmadýklarý aksine alacaklý olduklarý iddialarýyla Fon aleyhine 15 bin YTL tutarýnda kýsmi istirdat davasý açýlmýþtýr. Davada yargýlama devam etmektedir Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Kurumsal kredi alacaklarý ile ilgili olarak, Toprakbank'tan icra dosyasý ile 801 dava dosyasý devir ve temlik alýnarak takip edilmeye baþlanmýþtýr. Fonun devraldýðý kurumsal alacaklarýn çözümlenmesi kapsamýnda birinci ve ikinci alacak satýþ ihaleleri yapýlmýþ, dosyalar varlýk yönetim þirketlerine devir ve temlik edilmiþtir. Dosya konusu alacaklarýn temlik iþlemlerinin tamamlanmasýný takiben yasal takipler de varlýk yönetim þirketleri tarafýndan yürütülmeye baþlanmýþtýr. Alacak satýþ projeleri kapsamý dýþýnda kalan ve 2004 Sayýlý Kanuna göre yapýlan icra takiplerinin, Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý kapsamýnda Fon alacaðýnýn daha etkili takibinin saðlanmasý için 6183 Sayýlý Kanuna göre yapýlmasýna karar verilmiþ ve bu Kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr. Halis Toprak, Ahmet Toprak ve Mehmet Toprak tarafýndan Fona borçlu olmadýklarý, aksine alacaklý bulunduklarý yönünde talepte bulunarak 15 bin YTL tutarýnda kýsmi istirdat davasý açýlmýþtýr. Davada yargýlama devam etmektedir Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Toprakbank'ta takip ve tahsil iþlemlerine devam edilen tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. 104 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

105 Bankalardan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel alacak dosyalarýnýn büyük bölümünü bu bankalarýn taþra þubelerine ait sorunlu kredilerin oluþturmasý sebebiyle, hukuki iþlemlerinin takibi Türkiye'nin farklý yerlerindeki sözleþmeli avukatlar aracýlýðý ile yapýlmaktadýr. Kurumsal kredi dosyalarý ile baðlantýlý olan dosyalar haricinde, Fon avukatlarý tarafýndan fiilen takip edilen bireysel kredi dosyasý bulunmamaktadýr BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER Fon tarafýndan Toprakbank'tan devir ve temlik alýnan alacak, iþ, ceza ve sair konulu 18 dava takip edilmektedir. Davalardan 5'i Fon lehine kesinleþmiþ olup 13'ünün yargýlamasý devam etmektedir. TOPRAKBANK 105

106

107

108 1992 yýlýnda faaliyetine baþlayan Toprakbank, aktifinin donuklaþmasý, gelir-gider dengesizliði ve sermaye yapýsýnýn zayýf olmasý nedeniyle 11 Aralýk 2000 tarihinde 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi kapsamýnda yakýn izlemeye alýnmýþtýr. BYM tarafýndan düzenlenen 16 Kasým 2001 tarihli raporda, Toprakbank ve Toprak Off-Shore nezdindeki Toprak Grubu kredileri ile diðer sorunlu kredilerin Bankada ciddi bir özkaynak açýðýný gündeme getirdiði, 2000 krizi ve Toprak Grubuna verilen kredilerin tahsil edilememesi sonucunda Banka gelir-gider dengesinin kötüleþtiði, Toprak Off-Shore'a yapýlan depolarýn 3182 ve 4389 Sayýlý Kanunlarda belirtilen sýnýrlarý aþtýðý, fiktif nitelikli altýn forward iþlemleri nedeniyle vergi ziyaýna sebebiyet verildiði tespit edilmiþ ve Bankadan gereken tedbirlerin alýnmasý istenilmiþtir. Yakýn izleme döneminde, Toprak Grubu kredilerinden tahsilat saðlanamamasý nedeniyle, Bankanýn aktif seyyaliyeti ile likiditesi önemli ölçüde bozulmuþ ve Banka büyük oranda sermaye açýðý ile çalýþmak zorunda kalmýþtýr. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu talimatlarýný yerine getirmeyen Bankanýn mali bünyesindeki olumsuzluklar artarak devam etmiþtir. Bu durum, 30 Eylül 2001 tarihli finansal tablolarda zararýn 123 milyon YTL, özkaynaðýn negatif (-) 38 milyon YTL olarak yayýmlanmasý suretiyle kamuoyuna da duyurulmuþtur. Alýnmasý istenen tedbirleri almayan, kaynaklarýný Bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde ortaklarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktaran, zararý özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve mali bünyesindeki zafiyet sonucu bu haliyle faaliyetlerini sürdürmesi mevduat sahiplerinin haklarýný ve mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþüren Toprakbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi, BDDK'nýn 30 Kasým 2001 tarihli kararýyla Fona devredilmiþtir. Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla yapýlan çalýþmalar sonucunda canlý kredi portfoyünün yaklaþýk yüzde 76'sýnýn Toprak Grubu firmalarýna kullandýrýlan kredilerden oluþtuðu tespit edilmiþtir. Toprak Off-Shore üzerinden hâkim ortaða kullandýrýlan krediler Bankanýn Fona devrinin temel nedenini oluþturmuþtur. Toprak Off-Shore'un kuruluþundaki asýl amaç, Toprakbank kaynaklý fonlarýn Toprak Grubu þirketlerine aktarýlmasýdýr. 108 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

109 Bankanýn yeni atanan yönetimi tarafýndan hazýrlanan devir bilançosu ile kaynak aktarýmlarýnýn tamamlanmýþ olduðu 30 Haziran 2002 bilançosu karþýlaþtýrýldýðýnda, Bankanýn yeni atanan yönetimi tarafýndan hazýrlanan devir bilançosunda 1,6 milyar YTL olan mevduat tutarý 30 Haziran 2002 bilançosunda 1,8 milyar YTL'ye yükselerek yüzde 15 oranýnda artmýþtýr. Aktarýmlar öncesi negatif (-) 1,2 milyar YTL olan özkaynaklar kalemi, 278 milyon YTL artýþ göstererek negatif (-) 944 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Bankalararasý para piyasasý kaleminin pasif içerisindeki payý yüzde sýfýr iken yapýlan borçlanmalar nedeniyle, 30 Haziran 2002 bilançosunda bu kalemin payý yüzde 50'ye yükselmiþtir. Toprakbank Fona devrolduktan sonra mali bünyesinin rehabilitasyonu ve sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Bu kapsamda, satýþ iþlemleri ve satýþ süreci planlanmýþtýr. Ancak, satýþ giriþimlerinden bir sonuç alýnamamasý üzerine Bankanýn satýþýndan vazgeçilmiþtir. Toprakbank'ýn satýþýnýn gerçekleþtirilememesi üzerine, BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 26 Eylül 2002 tarihli kararlarýyla Toprakbank'ýn Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine karar verilmiþ ve fiili birleþmesi 30 Eylül 2002 tarihinde tamamlanmýþtýr. Toprakbank'ýn Bayýndýrbank ile birleþme tarihi olan 30 Eylül 2002 itibarýyla geçmiþ yýl zararlarý 1,3 milyar YTL, dönem kârý ise 222 milyon YTL'dir. Geçmiþ yýl zararlarýnýn etkisiyle Bankanýn özsermayesi negatif (-) 948 milyon YTL seviyesindedir. Bankanýn Fona devir sonrasý temel finansman kaynaðýnýn aðýrlýklý kýsmý, Fonun yapmýþ olduðu mevduatlar ile aktarýlan ihtiyatlardan oluþmaktadýr. Ancak söz konusu kârý oluþturan kalemler incelendiðinde Bankanýn elde ettiði faiz gelirlerinin 30 Eylül 2002 tarihi itibarýyla yüzde 95'inin Bankaya Fon tarafýndan aktarýlan DÝBS'lerden elde edilen faiz gelirinden, faiz dýþý gelirlerin ise DÝBS'lerden kaynaklanan sermaye piyasasý iþlem kârlarý ile yine Banka portföyünde bulunan yabancý para DÝBS'lere iliþkin kambiyo kârlarýndan oluþtuðu görülmektedir. Diðer bir ifadeyle, Bankanýn kârý gerçek bankacýlýk faaliyetlerinden ya da geçmiþ dönem bilanço kalemlerinin performansýndan deðil, Fon tarafýndan Banka mali bünyesinin rehabilitasyonu amacýyla gerçekleþtirilen kaynak aktarýmlarýndan kaynaklanmaktadýr. Fiili devir iþlemlerinin tamamlanmasýnýn hemen sonrasýnda varlýklarýn etkin ve verimli bir þekilde geri kazanýmý için Fon tarafýndan çok yönlü çözümleme TOPRAKBANK 109

110 faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir. Bu kapsamda, gayrimenkul ve iþtiraklerin satýþýna, tahsili gecikmiþ alacaklarýnsa tahsili iþlemlerine baþlanmýþtýr. 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla gayrimenkul çözümlemelerinden elde edilen toplam gelir 43,9 milyon YTL (31,7 milyon USD) olup iade edilecek gayrimenkuller de dikkate alýndýðýnda, Toprakbank kaynaklý gayrimenkul portföyünün kayýtlý deðerleri üzerinden yüzde 95'i çözümlenmiþ olmaktadýr. Satýlan Toprakbank iþtiraklerinin toplam satýþ bedelleri 56,9 milyon YTL, 33 milyon USD ve 353 bin EUR'dur. Ýþtirak satýþ bedellerinin haricinde Toprakbank kaynaklý iþtiraklerden toplam 7,3 milyon YTL tutarýnda temettü geliri elde edilmiþtir. Böylece Toprakbank kaynaklý iþtiraklerden elde edilen toplam çözümleme geliri, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla toplam 46,4 milyon USD'ye ulaþmýþtýr. Sonuç olarak Toprakbank'tan devralýnan iþtiraklerin tümü çözümlenmiþtir. Bankanýn Fona devrinin akabinde gerek BYM ve gerekse Fon tarafýndan gerçekleþtirilen incelemeler sonucunda hâkim ortak grubu tarafýndan istismar edildiði tespit edilen Banka kaynaklarýnýn iade ve tazmini talep edilmiþtir. Ýade ve tazmin talebinin sonuçsuz kalmasý nedeniyle, bahse konu zararlarýn minimize edilmesi için hýzlý bir geri kazaným sürecine girilmiþtir. Toprakbank'ýn 30 Kasým 2001 tarihli devir bilançosu hakkýndaki rapora göre, Toprakbank'ýn Fona devrinden önce yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak, tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýnýn, kendi lehlerine 792 milyon YTL'lik Banka kaynaðýný kullandýklarý belirlenmiþtir. Ancak, borçlular Fon tarafýndan iade ve tazmin edilmesi istenilen tutarý verilen süre içinde ödemediðinden, 792 milyon YTL'nin 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre borçlulardan takip ve tahsiline karar verilmiþtir. Fona devir sonrasý hâkim ortaklardan alacaklar için gerçekleþtirilen çözümleme faaliyetleri, 2004 ve 6183 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda yapýlan tahsilatlar ve protokol tahsilatlarýnýn toplamý 480 milyon USD'dir. Fon tarafýndan Toprakbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn geri kazanýmý için gerçekleþtirilen faaliyetler neticesinde, devralýnan adet firmadan tahsili gecikmiþ alacaklarýn 505'i tasfiye edilmiþ, 1.790'ý alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 43 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 30 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. 110 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

111 Toprakbank'tan toplam adet tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaðý devralýnmýþtýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, Toprakbank'tan devralýnan bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 13 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 4,5 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaklarýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. Hâkim ortaklarla imzalanan protokoller sonucunda Banka hâkim ortak ve yöneticileri aleyhine baþlatýlan iade ve tazmin talepli takipler kesinleþmiþ, haklarýnda açýlan 6 þahsi iflas ile 22 mali sorumluluk davasýndan bir kýsmý yine bu protokoller kapsamýnda durdurulmuþtur. Ancak Toprak Grubunun protokol edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle Fon tarafýndan, mahkemelerden davalarda yargýlamaya devam edilmesi talep edilmiþtir. Mali sorumluluk ve þahsi iflas davalarýnda toplam 1,9 milyar YTL ve 4,1 milyon USD alacak talep edilmiþtir. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak, kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede bu bankalarý çözümlemektir. Toprakbank'ýn çözümleme süreci Fona devredilmesiyle baþlamýþ Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek satýþa hazýrlanmasýyla devam etmiþ daha sonra Bayýndýrbank çatýsý altýnda birleþtirilmesiyle sonlanmýþtýr. Varlýklarýn çözümleme iþlemleri ise halen devam etmektedir. TOPRAKBANK 111

112 112

113 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

114 15/7-a Maddesi Uygulama Yetkisi: Mülga 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-a maddesi ile Fona, alacaðýnýn tahsili bakýmýndan yarar görmesi halinde ve kendisine borçlu olup olmadýklarýna bakýlmaksýzýn, hisseleri kýsmen veya tamamen kendisine intikal eden bir bankanýn; a. Yönetim ve denetimine sahip olduðu iþtiraklerinin, b. Yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran tüzel kiþi ortaklarýnýn, c. Gerçek ve tüzel kiþi ortaklarýnýn yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulundurduklarý þirketlerin ortaklarýnýn, bu þirketlerde sahip olduklarý hisselerinin tamamýna ve/veya bir kýsmýna iliþkin temettü hariç ortaklýk haklarý ile bu þirketlerin yönetim ve denetimini devralma yetkisi verilmiþtir. Fon, belirtilen þirketlerin yalnýzca temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimini devralmaktadýr, þirketlerin hisselerinin mülkiyeti Fona geçmemektedir. Fon, 15/7-a maddesi kapsamýnda yönetim ve denetimini devraldýðý þirketleri veya varlýklarýný satarak kendisine olan borcundan mahsup etme yetkisine sahiptir. 15/7-b Maddesi Uygulama Yetkisi: Mülga 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-b maddesi ile, hisseleri kýsmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn veya yöneticilerinin, yönetim kurulu, kredi komiteleri, þubeler, diðer yetkili ve görevliler aracýlýðýyla veya sair suretlerle, a. Banka kaynaklarýný ve varlýklarýný doðrudan veya üçüncü kiþilere rehnetmek, teminat göstermek, b. Ekonomik gücü olmayan kiþilere kredi vermek, c. Karþýlýðýnda kredi temin etmek amacýyla kredi kullandýrmak, d. Yurt içi veya yurt dýþý banka ve mali kuruluþlar nezdinde depo veya sair adlarla hesap açtýrmak veya bu hesaplarý teminat göstermek ve sair þekillerde kullanmak suretiyle 114 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

115 veya baþkaca dolanlý iþlemlerle edindikleri veya bu suretle üçüncü kiþilere edindirdikleri para, mal, her türlü hak ve alacaklarýn temininde kullanýlan banka kaynaklarý ve varlýklarý nedeniyle doðan alacak Fon Alacaðý olarak düzenlenmiþtir. Fon Alacaðý olarak kabul edilen bu alacaklar hakkýnda, 6183 Sayýlý Kanun hükümleri uygulanmasý öngörülmüþtür. Fon, bu para, mal, her türlü hak ve alacaklara ihtiyati haciz koymaya, muhafaza altýna almaya ve alacaðýna veya bu bankalarýn Fon tarafýndan devralýnan zararlarýna mahsuben bu alacaklarý devralmaya yetkili kýlýnmýþtýr. Diðer taraftan anýlan bentte, Fona devredilen bankalarýn kaynaklarýnýn kullanýlmasý sonrasýnda, yukarýda sayýlan kiþilerin edindikleri ve edindirdikleri mal, hak ve alacaklar da Fon Alacaðý olarak kabul edilmiþ, bunlarýn üçüncü kiþilere devri Fona karþý hükümsüz sayýlmýþtýr. Ayrýca, Kanunda sayýlan kiþilerin emir ve talimatý altýnda çalýþan kiþilerin ortak ve yönetici olarak göründüðü þirketlere aktarýlan kaynaklar da Fon Alacaðý olarak kabul edilmiþtir Sayýlý Kanun ile Fona Verilen Yetkiler: 23 Haziran 1999 tarih ve sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankalar Kanunudur Sayýlý Kanun ile Fona tanýnan temel yetkiler sýnýrlayýcý olmamak kaydýyla aþaðýda belirtilmiþtir. 1. Kendisine devredilen bankalar ile ilgili; a. Hisselerini devralma, b. Mali bünyesini güçlendirme ve yeniden yapýlandýrma, c. Satýþý, devri ve baþka bir banka ile birleþtirme, d. Devraldýðý alacaklarý paraya çevirme, e. Devraldýðý varlýklarýný çözümleme. 2. Banka kaynaklarýnýn istismarý durumunda; a. Banka hâkim ortaklarýndan lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýnýn iade ve tazminini isteme, TOPRAKBANK 115

116 b. Kanunda sayýlan kiþilerden mal beyaný talep etme, c. Bu kiþiler hakkýnda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz ve yurt dýþýna çýkýþ yasaðý uygulanmasýný talep etme. 3. Kendisine devredilen bankadan devraldýðý ya da Kanundan kaynaklanan alacaklarýnýn tahsiline iliþkin; a Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri kullanma, b. Kanunda belirtilen kiþilerin hissedarý olduðu þirketlerin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerini devralma, bu þirket varlýklarýnýn satýþý baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen yetkileri kullanma, c. Banka kaynaðýnýn dolanlý kullanýmý durumunda, bundan kaynaklanan Fon alacaklarýný Kanunda belirtilen özel nitelikli yetkileri de kullanarak tahsil etme, 4. Bankalar nezdindeki tasarruf mevduatýný sigortalama, sigorta primlerini tahsil etme ve risk gerçekleþtiðinde bu türden mevduatý hak sahiplerine ödeme, 5. Bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldýrýlan bankalarýn iflasýný talep etme, iflas kararý verilmesi halinde Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri de kullanarak bankanýn iflas tasfiyesini yürütme Sayýlý Kanunun 14/1 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun denetlemeler sonucunda Kanuna ve Kanuna dayanýlarak alýnan kararlara ve yapýlan düzenlemelere, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý ve bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikte iþlemlerin tespit olunmasý halinde, vereceði süreler içinde söz konusu iþlemlerin düzeltilmesi ve tekrarýna meydan verilmemesi için gerekli tedbirlerin alýnmasý hususunda ilgili bankayý uyarmasý, istenen tedbirlerin alýnmamasý veya bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikteki iþlemlerin tekrarý halinde BDDK'nýn, iþlemlerin mahiyet ve önemine göre; a. Yönetim kurulu üyelerinin tamamýný veya bir kýsmýný görevden alarak veya üye sayýsýný artýrarak bu kurula üye atamak, 116 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

117 b. Bankanýn faaliyetlerini, faaliyet türleri itibarýyla tüm teþkilatýný veya gerekli görülecek þubelerini veya muhabirlerle iliþkilerini kapsayacak þekilde kýsýtlamak, c. Bankanýn mevduat sigortasý primlerini yükseltmek veya kabul ettiði mevduatý yüzde yüz oranýna kadar karþýlýða tabi tutmak, da dahil olmak üzere bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýna ve mevduat sahiplerinin korunmasýna yönelik her türlü tedbiri alma yetkisini içermektedir Sayýlý Kanunun 14/3 Maddesi: Kurumunun, bir bankanýn; Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme a Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda alýnmasý istenen tedbirleri kýsmen ya da tamamen almadýðýný, bu tedbirlerin kýsmen veya tamamen alýnmýþ olmasýna raðmen mali bünyesinin güçlendirilmesine imkan bulunmadýðýný ya da mali bünyesinin bu tedbirler alýnsa dahi güçlendirilemeyecek derecede zayýflamýþ olduðunu, b. Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediðini, c. Bu madde hükümlerinin uygulanmasýnda BDDK tarafýndan belirlenecek deðerleme esaslarý çerçevesinde yükümlülüklerinin toplam deðerinin varlýklarýnýn toplam deðerini aþtýðýný, d. Faaliyetine devamýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ve mali sistemin güven ve istikrarý bakýmýndan tehlike arzettiðini tespit ettiði takdirde, BDDK'nýn en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme veya bankacýlýk iþlemleri yapma ve/veya mevduat kabul etme iznini kaldýrma yetkisini içermektedir Sayýlý Kanunun 14/4 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak, tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýn, banka kaynaklarýný bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarýný veya bankayý bu suretle zarara uðrattýklarýný tespit ettiði takdirde BDDK'nýn, en az beþ üyesinin ayný yöndeki TOPRAKBANK 117

118 oyuyla alýnan kararla bunlarýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme yetkisini içermektedir Sayýlý Kanun: 1 Kasým 2005 tarih ve (1. Mükerrer) sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankacýlýk Kanunudur Sayýlý Kanun genel itibarýyla yürürlükten kaldýrdýðý 4389 Sayýlý Kanuna paralel düzenlemeler içermekle birlikte, Fon açýsýndan bazý önemli yenilikler de getirmiþtir Sayýlý Kanun Uygulamasý: 6183 Sayýlý Kanun esasen, devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafý, vergi cezasý, para cezasý gibi asli, gecikme zammý, faiz gibi fer'i kamu alacaklarý ve ayný idarelerin akitten, haksýz fiil ve haksýz iktisaptan doðanlar dýþýnda kalan ve kamu hizmetleri icrasýndan doðan diðer alacaklarý ile bunlarýn takip masraflarý hakkýnda uygulanan bir kanundur. Anýlan Kanun, belirtilen alacaklarýn tahsiline iliþkin özel takip usulleri ve özel yetkiler içermektedir. Bu Kanunda düzenlenen en önemli yetki ise, kamu kuruluþunun takip iþlemlerini icra dairesi aracýlýðýyla deðil doðrudan kendisinin yürütmesidir Sayýlý Kanunda, kamu kuruluþlarýna, Kanun kapsamýndaki alacaklarýnýn tahsiline iliþkin, borçlunun mallarý üzerine ihtiyati haciz uygulama, haczetme ve nihai olarak da satarak alacaðýný tahsil etme imkâný tanýnmýþtýr. Diðer bir ifadeyle, 6183 Sayýlý Kanun, kamu kuruluþlarýna tahsil sürecini hýzlandýrýcý ve etkinleþtirici bir takým yetkiler tanýmaktadýr Sayýlý Kanunda, Fon alacaklarý Kanun kapsamýnda sayýlmamýþ olmakla birlikte, 4389 Sayýlý Kanun ve 5411 Sayýlý Kanunda, Fonun bir kýsým alacaklarýnýn tahsili amacýyla Fona 6183 Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi verilmiþtir. Fon bu yetkiye istinaden, anýlan Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn tahsiline yönelik doðrudan takip baþlatabilmekte, anýlan Kanunda belirtilen, ihtiyati haciz, haciz, satýþ gibi yetkileri kullanarak alacaðýný daha etkin bir þekilde tahsil etmeyi amaçlamaktadýr. Açýk Piyasa Ýþlemleri (APÝ): Para politikasý uygulamasý çerçevesinde, merkez bankalarý bünyesinde para miktarýnýn artýrýlýp azaltýlmasý amacýyla, hazine kaðýtlarýnýn alým ve satýmýnýn (kesin alým, kesin satým, geri satým vaadiyle alým, geri alým vaadiyle satým) yapýlmasý iþlemleridir. Bankalararasý para piyasasý iþlemleri de açýk piyasa iþlemleri kapsamý içerisindedir. TCMB bünyesinde bu tür iþlemler, Açýk Piyasa Ýþlemleri ve Para Piyasasý Müdürlükleri tarafýndan yürütülmektedir. 118 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

119 Alacaðýn Temliki: Alacaðýn temliki, bir alacaðýn alacaklý tarafýndan baþka bir kimseye devredilmesidir. Bu devir iþlemi ile eski alacaklýnýn (temlik edenin) yerini yeni alacaklý (temellük eden) almakta, böylece temlik edilen alacak eski alacaklýnýn mamelekinden çýkarak yeni alacaklýnýn mamelekine dahil olmakta, alacaðý talep etmek hakký da yeni alacaklýya intikal etmektedir. Alacak Temlik Sözleþmesi: Temlik (devir) iþlemine konu alacaða iliþkin devir ve temlik iþlemlerini temlik eden ve temellük eden taraflar arasýnda karþýlýklý olarak düzenleyen bir sözleþmedir. Kanunumuz alacaðýn temlikinin 'yazýlý' þekilde yapýlmasýný gerekli görmekte ve alacak temlik sözleþmesinde sadece temlik edenin imzasýnýn temlik (devir) iþlemine konu alacaða iliþkin devir ve temlik iþlemlerini temlik eden ve temellük eden taraflar arasýnda karþýlýklý olarak düzenleyen bir sözleþmedir. Kanunumuz alacaðýn temlikinin 'yazýlý' þekilde yapýlmasýný gerekli görmekte ve alacak temlik sözleþmesinde sadece temlik edenin imzasýnýn bulunmasýný yeterli saymaktadýr. Alacak Satýþý: Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen bankalardan devralýnan tahsili gecikmiþ alacaklarýn ihale yoluyla satýþa çýkarýlmasý ve satýþ iþleminin gerçekleþtirilmesi sürecidir. Kesin Satýþ Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir satýþ bedeli mukabili alýcýya devir ve temlik edildiði bir satýþ yöntemidir. Bu yöntemde, alýcýnýn satýn aldýðý portföyden elde edeceði tahsilatýn satýcý ile paylaþýmý sözkonusu olmayýp, sadece sözleþme kapsamýnda alýcýnýn belirlenen koþullar dahilinde satýn aldýðý bazý alacak kalemlerini süresi içinde iade etme hakký olabilir. Hasýlat Paylaþým Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir bedel karþýlýðýnda alýcýya devir ve temlik edildiði ve alýcýnýn satýþ portföyündeki alacaklardan elde edeceði tahsilatýn (gider ve masraflar tahsilat tutarýndan düþülmeksizin) alýcý ile satýcý arasýnda paylaþýldýðý bir satýþ yöntemidir. TOPRAKBANK 119

120 Ayni Tahsilat: Arsa, tarla, daire, muhtelif taþýt aracý, makina ve bunun gibi gayrimenkul ve menkullerin borca karþýlýk Fona devredilmesi veya bankacýlýk mevzuatý gereðince bu varlýklarýn Fon adýna tescillerinin yapýlmasý yolu ile saðlanan tahsilatlarý ifade etmektedir. Davadan Feragat: Davacýnýn, dava dilekçesinde istemiþ bulunduðu haktan tamamen veya kýsmen vazgeçmesidir. Feragat halinde davalýnýn rýzasýna gerek bulunmamaktadýr. Depo: Bir bankanýn diðer bir banka nezdindeki mevduatýna depo denilmektedir. Durulaþtýrma: Fona devredilen bankalarýn devir tarihindeki gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý amacýyla, bilanço kalemleri üzerinde yapýlan çalýþma neticesinde, aktif ve pasif kalemlerin deðerinin doðru olarak belirlenmesi ve mali tablolarýn buna göre yeniden düzenlenmesi iþlemidir. Fiktif Kâr: Gerçek bir iþleme dayanmadan, gelirlerin olduðundan fazla veya giderlerin olduðundan az gösterilmesi suretiyle yaratýlan kârdýr. Fon Yönetim Kurulu: Fonun BDDK tarafýndan temsil edildiði 31 Aðustos Ocak 2004 döneminde, Fon adýna karar alma yetkisine sahip organdýr. Fon Kurulu: 5020 Sayýlý Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Kanunla baðýmsýz bir kurul olarak kurularak 29 Ocak 2004 tarihinde göreve baþlayan ve 5411 Sayýlý Kanunda da bu özelliðini devam ettiren Fonun en üst karar alma organýdýr. Geri Kazaným Faaliyetleri: Fonun, kendisine devredilen bankalara aktardýðý kamu kaynaðýný, bankalardan devir ve temlik aldýðý tahsili gecikmiþ alacaklarý ve 5411 Sayýlý Kanundan kaynaklanan diðer alacaklarýný tahsil edebilmek ve nakde çevirebilmek amacýyla yürütülen dava, takip, satýþ, yönetim ve denetim devralma, indirim kampanyasý düzenleme, sulh vb. faaliyetlerin bütününe geri kazaným faaliyetleri denilmektedir. Hâkim Ortak: Bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran, diðer bir deyiþle bankanýn yönetimi üzerinde esas söz sahibi olan ve banka yönetimini yönlendiren gerçek ve tüzel kiþilerdir. 120 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

121 Ýade ve Tazmin: Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn, bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýndan veya bankayý bu suretle uðrattýklarý zarardan sorumlu tutulmalarý müessesesidir Sayýlý Kanunda: Türk bankacýlýk mevzuatýnda, bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn ve yöneticilerinin, bankanýn kaynaklarýný, bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde doðrudan, dolaylý veya dolanlý bir þekilde kendi lehine kullanmasý veya dolanlý olarak üçüncü kiþilere kullandýrmasý veya bankayý bu þekilde zarara uðratmasý ve bu surette bankanýn Fona devrine sebebiyet vermesi halinde, kullandýklarý veya kullandýrdýklarý banka kaynaklarýný ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý Fona ödemekle sorumlu tutulmalarý müessesesine iade ve tazmin denilmektedir. Diðer bir ifadeyle, bankanýn hâkim ortak ve yöneticileri, banka kaynaklarýný kendi menfaatlerine ve üçüncü kiþilerin menfaatine kullanmalarý halinde, bu kaynaklarý Fona iade etme ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý da tazmin etmekle mükelleftirler. Ýkmalen Tarh: Her ne þekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye iliþkin olarak sonradan ortaya çýkan ve defter, kayýt, belgelere veya kanuni ölçülere dayanýlarak miktarý tespit olunan bir matrah veya matrah farký üzerinden alýnacak verginin tarh edilmesidir. Karþýlýklý (Back To Back) Kredi: Bankadan yasal sýnýrlar çerçevesinde kredi temin etme imkaný kalmamýþ bulunan özellikle de bankanýn hâkim ortaðý þahýs ve gruplarýn baþvurduðu bir kaynak kullandýrma yöntemidir. Bu yöntem, iki bankanýn aralarýnda anlaþarak, her birinin yasal çerçevede kredi veremeyecekleri þahýs ve gruplara, karþý bankadan kredi verdirmeleri þeklinde uygulanmakta, böylece her iki banka da yasal kýsýtlamalarý dolanmýþ olmaktadýr. Bu iþlemlerde karþýlýklý verilen kredilerin tutar, vade ve faiz oranlarýnýn genelde uyumlu olduðu görülmektedir. Likidite: Döviz, menkul kýymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifi kýsa sürede ve sorunsuz bir þekilde (deðer kaybýna uðramadan) nakde çevirebilme gücünü ifade eder. TOPRAKBANK 121

122 Mali Sorumluluk: Mali sorumluluk, dayanaðýný TTK'dan alan ve bankanýn yönetim kurulu üyelerinin, kanuna ve þirket ana sözleþmesine aykýrý eylem ve iþlemleriyle þirkete verdikleri zararlardan þirkete, þirket alacaklýlarýna ve ortaklara karþý müteselsilen sorumlu olmalarýný ifade eden bir kavramdýr. Sorumluluk þartlarýnýn oluþmasý halinde, genel kurul kararý almak suretiyle þirket veya bu þart aranmaksýzýn da alacaklýlar ve ortaklar tarafýndan, sorumlu olan yönetim kurulu üyelerinin, þirket müdürlerinin ve bazý hallerde denetçilerin mali mesuliyetleri talep edilebilmektedir. Off-Shore Bankacýlýk (Kýyý Bankacýlýðý): Off-shore ya da kýyý bankacýlýðý, serbest bölgelerde faaliyet gösteren ve ulusal bankacýlýk sisteminin dýþýnda tutularak bazý muafiyetler tanýnan uluslarüstü bir bankacýlýk türüdür. Off-shore bankalar; yerel para birimi dýþýndaki bir para birimi cinsinden kurulduklarý ülkede yerleþik olmayan kiþi ve kurumlarla iþlem yapar, yurt içi bankalarýn tabi olduðu sýnýrlama ve kontrollerin çoðundan muaftýrlar. Ayrýca bu bankalarda çok sýký bir biçimde sýr saklama ilkesi uygulanýr. Off-shore bankalarda açýlan mevduat hesaplarý, kanuni karþýlýða ve vergiye tabi olmadýklarýndan yüksek getiri saðlarlar. Ancak tasarruf mevduatýnýn bütün niteliklerini taþýmalarýna raðmen yurt dýþýnda kurulu bir bankada bulunduklarýndan mevduat güvencesi dýþýnda kalýrlar. Ödeme Emri: Alacaðýn tahsili amacýyla baþlatýlan takip çerçevesinde, 2004 Sayýlý Kanun kapsamýnda Ýcra Dairesi Müdürlüðü, 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda ise alacaklý kamu idaresi tarafýndan, borcunu vadesinde ödemeyen borçlulara, belirtilen süre içinde borçlarýný ödemeleri veya mal beyanýnda bulunmalarý gereðini, borcun asýl ve fer'ilerini ve borcun ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný bildirmek üzere gönderilen belgedir. Ödemeye Çaðrý Mektubu: Fonun 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn takibine baþlamadan önce borçlulara gönderdiði, borcun miktarýný, ödeme süresini ve ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný içeren belgedir. Özkaynak Açýðý: Bankanýn özkaynaklarýnýn mevcut kriter ve düzenlemelerde öngörülen özkaynak gereðini karþýlayamadýðý kýsmýdýr. Özkaynak açýðý aþaðýdaki þekilde hesaplanýr: 122 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

123 Özkaynak Açýðý = Özkaynak Gereði - (Ana Sermaye+Katký Sermaye - Sermayeden Ýndirilecek Deðerler) Protokol: Fonun, kendisine devredilen bankalarýn hâkim ortaklarýndan, kurumsal veya bireysel borçlularýndan olan alacaklarýna iliþkin, söz konusu alacaðýn tahsili amacýyla imzaladýðý sözleþmeler protokol olarak adlandýrýlmaktadýr. Sermaye Yeterliliði Standart Rasyosu: Konsolide olmayan bazda hesaplanan özkaynak/ (kredi riskine esas tutar + piyasa riskine esas tutar + operasyonel riske esas tutar) standart oranýný ifade eder. Þahsi Ýflas: Bir bankanýn yöneticilerinin ve denetçilerinin, kanuna aykýrý eylem ve iþlemleri ile bankanýn iflasýna veya Fona devrine sebebiyet vermeleri halinde Fon, bu kiþilerin þahsen iflaslarýný mahkemeden talep edebilmektedir. Kanuna aykýrý iþlemlerin banka hâkim ortaðýna menfaat temin etmek için yapýlmýþ olmasý halinde hâkim ortaðýn da þahsen iflasý istenebilmektedir. Ticari ve Ýktisadi Bütünlük Satýþlarý: Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda haczedilen, mal, hak ve alacaklarýn, iktisadi ve ticari bütünlük oluþturulacak þekilde bir araya getirilerek satýþa sunulmasýdýr. Burada amaç, Fonun takip ve tahsil iþlemlerini etkin, süratli ve verimli bir þekilde gerçekleþtirmesini saðlamaktýr. Yönetici: 5411 Sayýlý Kanunda: Yönetim kurulu baþkan ve üyeleri, denetim komitesi baþkan ve üyeleri, kredi komitesi baþkan ve üyeleri, genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý, bölge müdürleri, þube müdürleri, genel müdürlük merkez teþkilatýnda yer alan bölüm, kýsým, grup ve bunlara eþdeðer isimler altýnda faaliyet gösteren birimlerin yöneticileridir. Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn yönetim kurulu ve kredi komitesi baþkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý ve imzalarý bankayý ilzam eden memurlarýdýr. TOPRAKBANK 123

124 124

125 KAYNAKÇA

126 126

127 Baðýmsýz Denetim Firmalarýnýn Raporlarý Bakanlar Kurulu Kararlarý Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararlarý Bankalar Yeminli Murakýp Raporlarý Banka Yönetim Kurulu Kararlarý Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý Raporlarý Bilirkiþi Raporlarý Fon Baþkanlýk Makamý Olurlarý / Onaylarý Fon Denetim Daire Baþkanlýðý Raporlarý Fonun, Üçüncü Kiþiler / Mahkemeler / Ýcra Daireleri / Resmi Kurum ve Kuruluþlar ile Yaptýðý Yazýþmalar Mahkeme Kararlarý Fon Kurulu / Fon Yönetim Kurulu Kararlarý T.C. Cumhurbaþkanlýðý Devlet Denetleme Kurulu Raporlarý TOPRAKBANK 127

128 128