TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU

Transkript

1 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU C EKÝM 2009

2 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/ÝSTANBUL Tel.: (212) Faks: (212) Proje Ekibi Proje Lideri: Ahmet MUTLU Hazýrlayanlar: Raf Temizliði Proje Grubu Editör: Yaþar ERDÝNÇ Kapak ve Ýç Tasarým : GNG Tanýtým / Dizgi : Karizma Yayýncýlýk / Oðuzhan KARA Baský : Artus Basým Ýkitelli Organize Sanayi Bölgesi Eskoop San. Sit. B-1 Blok No: 63 Ýkitelli / ÝSTANBUL Tel.: (212) ISBN: ÝSTANBUL - EKÝM 2009

3 RAF TEMÝZLÝÐÝ KÝTAPLIÐI 1- EGEBANK 2- ÝNTERBANK 3- ÝKTÝSAT BANKASI 4- ETÝBANK 5- TOPRAKBANK 6- EGS BANK 7- YURTBANK 8- BANK EKSPRES 9- ESBANK 10- BANK KAPÝTAL 11- PAMUKBANK 12- DEMÝRBANK ULUSAL BANK 13- TÜRK TÝCARET BANKASI 14- YAÞARBANK SÝTEBANK TARÝÞBANK 15- KENTBANK 16- SÜMERBANK 17- BAYINDIRBANK 18- MARMARA BANK ÝMPEXBANK KIBRIS KREDÝ BANKASI ÝSTANBUL ÞUBESÝ TYT BANK 19- ÝMAR BANKASI 20- TMSF ÇÖZÜMLEME DENEYÝMÝ

4

5 Raf Temizliði Projesi kapsamýnda yer alan bu kitapta; Bankanýn çözümleme süreci, idari, mali, hukuki ve denetsel yönlerden ayrý ayrý deðerlendirilmiþtir. Kitap, 30 Haziran 2009 tarihli veriler esas alýnarak hazýrlanmýþ olmakla birlikte, bu tarihten sonra gerçekleþen önemli olay ve geliþmeleri de içermektedir. Yayýnýn tüm içeriði adresinde yer almaktadýr. Kamuoyunu bilgilendirme amacýyla hazýrlanmýþ olan bu yayýnda yer alan bilgilerin doðru ve eksiksiz olmasý için gerekli özen gösterilmiþ olmakla birlikte bu yayýnda yer alan bilgilere dayanarak çýkarýlan sonuçlardan TMSF sorumlu tutulamaz. Yayýnda yer alan bilgiler kaynak belirtilerek kullanýlabilir.

6

7 ÖNSÖZ Batan bankalarýn kamuya olan maliyetini azaltma yolunda gösterdiði performansla Türkiye'ye bir baþarý öyküsü armaðan eden TMSF, Raf Temizliði Kitaplarý ile yakýn tarihimizde bankacýlýk sektöründe yaþanan sorunlarýn daha net görülmesine ve anlaþýlmasýna katký saðlamayý amaçlamýþtýr. Ýki yýlý aþkýn bir süredir, 25 kiþilik uzman bir ekibin yoðun bir tempo ile çalýþtýðý TMSF'nin en önemli projelerinden biri olan Raf Temizliði Projesi, elinizde tuttuðunuz bu kitaplarla hayata geçirilmiþ bulunmaktadýr. Raf Temizliði Projesi kapsamýnda her banka için ayrý bir kitap hazýrlanmýþ ve bankalarýn çözümleme süreçleri kronolojik olarak tüm detaylarýyla incelenmiþtir. Kitaplarda ilk olarak bankalarýn Fona devir sebepleri ve kullanýlan istismar yöntemleri anlatýlmýþ, sonrasýnda çözümleme ve geri kazaným faaliyetleri, mali bünyelerini rehabilite etme, satýþ, devir ve birleþtirme gibi çözümleme adýmlarý ve hukuki süreçleri ortaya konulmuþtur. Batan bankalarla ilgili 40 bin sayfa evrak, 7 bin döküman ve çok sayýda banka raporu satýr satýr incelenerek ortaya çýkarýlan 20 kitaplýk Raf Temizliði Projesinin, bankacýlýk ve finans konularýnda gerek aktüel gerekse bilimsel çalýþma yapanlar için yararlý olacaðýna inanýyorum. Raf Temizliði Projesi kapsamýndaki kitaplar e-book olarak adresinde de yer alacak ve uzman ekiplerimiz kitaplarla ilgili güncellemeleri yapmaya devam edeceklerdir. Bu projenin ve nihayetinde kitaplarýn ortaya çýkmasýnda ve tasarýmýnda önderlik yapan, Kurumumuzdan ayrýlýncaya kadar projeyi yöneten eski Fon Baþkan Yardýmcýsý Ferruh Tunç'a, uzun ve yorucu çalýþmalarla raporlarý kitap formatýna getiren Raf Temizliði Projesi Grubunda yer alan bütün arkadaþlarýma ve deðerli proje editörümüz Yaþar Erdinç'e ayrý ayrý teþekkür ediyorum. Elinizdeki kitabýn yakýn tarihimizde yaþanan bankacýlýk krizlerinin nedenlerinin ve sonuçlarýnýn iyi analiz edilmesi ve dersler çýkartýlmasýna vesile olmasýný diliyorum. TMSF BAÞKANI Ahmet ERTÜRK

8

9 Kýsaltmalar Dizini Þekiller Dizini Tablolar Dizini ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ TARÝHÇE 1.3. TARÝÞBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Bankanýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý Kasým 2000 ve Þubat 2001 Krizleri Mali Bünye Sorunlarýnýn Derinleþmesi Fona Devir Kararý Tariþbank'ýn Fona Devir Nedenleri TARÝÞBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ Sorunlu Krediler ve Risk Temerküzü Özkaynak Yetersizliði Banka Yönetiminde Yaþanan Sorunlar FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler

10 2.3. MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Mali Bünye Rehabilitasyonu Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER TARÝÞBANK'IN SATIÞI VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ HÝSSE DEVÝR SÖZLEÞMESÝNDEN KAYNAKLANAN KREDÝ DIÞI TAZMÝN ÖDEMELERÝ ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA MALÝ BÜNYE REHABÝLÝTASYONUNA ÝLÝÞKÝN DAVA BANKA HÝSSELERÝNÝN SATIÞINA ÝLÝÞKÝN DAVALAR BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVALAR FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER

11 5. GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ... TANIMLAR VE KAVRAMLAR... KAYNAKÇA

12

13 KISALTMALAR DÝZÝNÝ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ TABLOLAR DÝZÝNÝ

14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ 2004 Sayýlý Ýcra Ýflas Kanunu 2834 Sayýlý Tarým Satýþ Kooperatifleri ve Birlikleri Hakkýnda Kanun 4389 Sayýlý Bankalar Kanunu 5411 Sayýlý Bankacýlýk Kanunu 6183 Sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun 6762 Sayýlý Türk Ticaret Kanunu Aydýn Kimya Sanayi ve Ticaret A.Þ. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Bankalar Yeminli Murakýplarý Bayýndýrbank A.Þ. Denizbank A.Þ. Devlet Ýç Borçlanma Senetleri Döviz Tevdiat Hesabý Hisse Devir Sözleþmesi Köy Tarým ve Sanayi Makinalarý Sanayi ve Ticaret A.Þ. Milli Aydýn Bankasý T.A.Þ. Sermaye Piyasasý Kurumu Sosyal Sigortalar Kurumu Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý T.C. Merkez Bankasý A.Þ. Tariþ Yatýrým Menkul Deðerler A.Þ. Türk Ceza Kanunu Türkiye Halk Bankasý A.Þ. Tariþ Ýncir Tarým Satýþ Kooperatifleri Birliði Tariþ Pamuk Tarým Satýþ Kooperatifleri Birliði Tariþ Üzüm Tarým Satýþ Kooperatifleri Birliði Tariþ Zeytin Tarým Satýþ Kooperatifleri Birliði 2004 Sayýlý Kanun 2834 Sayýlý Kanun 4389 Sayýlý Kanun 5411 Sayýlý Kanun 6183 Sayýlý Kanun TTK Aykim BDDK BYM Bayýndýrbank Denizbank DÝBS DTH HDS Köytaþ Tariþbank/Banka SPK SSK TMSF/Fon Hazine TCMB Tariþ Yatýrým TCK Halk Bankasý Ýncir Birliði Pamuk Birliði Üzüm Birliði Zeytinyaðý Birliði 14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ

15 TARÝÞBANK 15

16 ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ Þekil 1: Þekil 2: Þekil 3: Þekil 4: Þekil 5: Fona Devir Öncesi Döneme Kýsa Bakýþ... Tariþbank'ýn Fona Devir Nedenlerine Kýsa Bakýþ... Fona Devir Sonrasý Döneme Kýsa Bakýþ... Varlýk Çözümlemelerine Kýsa Bakýþ... Yürütülen Dava ve Takiplere Kýsa Bakýþ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ

17 TABLOLAR DÝZÝNÝ Tablo 1: Tariþbank Ortaklýk Yapýsý TABLOLAR DÝZÝNÝ 17

18 GÝRÝÞ Banka, Birinci Dünya Savaþý'nýn arifesinde 20 kadar incir üreticisi tarafýndan sancýlý bir süreci takiben resmi kuruluþunu tamamlayýp 21 Þubat 1914 tarihinde "Ýncirciler Bankasý" adýyla faaliyetlerine baþlamýþtýr. Banka merkezi 1983 yýlýnda Ýzmir'e nakledilmiþ ve ayný tarihte Tariþ Birlikleri Banka sermayesine yüzde 95 oranýnda iþtirak etmiþtir. BYM raporlarýna göre Tariþbank'ta sermaye yetersizliði, likidite zafiyeti, sorunlu kredilerde artýþ ve zarar artýþý gibi bir takým olumsuzluklar tespit edilmiþtir. Bu tespitler üzerine Tariþbank, 27 Ocak 2000 tarihinde yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Bu kapsamda, mali bünyesindeki olumsuzluklarýn giderilmesi için istenen tedbirleri almayan, zararý özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve yükümlülüklerinin toplam deðeri varlýklarýnýn toplam deðerini aþan Tariþbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla, Fona devredilmiþtir. Tariþ Birlikleri tarafýndan söz konusu BDDK kararýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle açýlan davada, Danýþtay itirazýn kabulüne ve dava konusu iþlemin yürütülmesinin durdurulmasýna karar vermiþtir. Mahkemenin bu kararý üzerine BDDK, 18 Þubat 2002 tarihli kararýyla Bankanýn ortaklýk haklarýný eski ortaklarýna iade etmiþ, Banka yönetimine 4389 Sayýlý Kanunun 14/1-a maddesine istinaden atamalar yapmýþtýr. Ancak, Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davanýn esastan görüþülmesi sonucunda, tesis edilen iþlemde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý karara baðlanmýþ, bu karar üzerine eski ortaklarýna iade edilen Bankanýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla tekrar Fona devredilmiþtir. Tariþbank'ýn, Fona devrinden sonra hýzla mali bünyesinin rehabilitasyonu ve sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Banka mali bünyesinin rehabilitasyonu akabinde bankanýn satýþ hazýrlýklarý tamamlanmýþtýr. Denizbank'tan alýnan 5 Eylül 2002 tarihli satýn alma talebi, BDDK tarafýndan uygun bulunmuþ ve Fon Yönetim Kurulunun kararýyla baþlatýlan hisse devir görüþmeleri mutabakatla sonuçlanmýþtýr. Bu kapsamda, Fon ile Denizbank 18

19 arasýnda 21 Ekim 2002 tarihinde HDS imzalanmýþ ve kapanýþ bilançosunda özkaynaklarýn deðeri sýfýra eþit olmak kaydýyla Fona ait Tariþbank hisseleri, bedelsiz olarak Denizbank'a devredilmiþ olup fiili birleþtirme iþlemleri 27 Aralýk 2002 tarihinde tamamlanmýþtýr. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak devraldýðý bankalarý kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede çözümlemektir. Bu kapsamda, Tariþbank'ýn Fona devredilmesiyle baþlayýp Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek Denizbank'a satýþýyla sonlanan sürece iliþkin tüm detaylar bu kitapta yer almaktadýr. Kitap, beþ ana bölümden oluþmaktadýr. Ýlk bölümde Tariþbank'ýn Fona devir öncesi dönemi ortaya konulmuþ ve devir nedenleri ayrýntýlý bir þekilde sunulmuþtur. Ýkinci bölümde ise Bankanýn Fona devri sonrasýnda alýnan önlemler ve yapýlan çalýþmalar ile bunlarýn sonuçlarýna yer verilmiþtir. Üçüncü bölümde, Fon tarafýndan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi ve geri kazaným çalýþmalarý anlatýlmýþtýr. Dördüncü bölümde çözümlemenin hukuki süreci, yürütülen dava ve takipler detaylarýyla sunulmuþ olup son bölümde ise genel bir deðerlendirme yapýlmýþtýr. TARÝÞBANK 19

20

21

22 1.1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ Tariþbank'ýn 1914 yýlýnda kuruluþundan, 9 Temmuz 2001 tarihinde Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasýna kadar geçen süreçte yaþanan olaylar kronolojik olarak Þekil 1'de sunulmuþtur. ÞEKÝL 1: FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ 1914 Kuruluþ 1915 Kooperatif Aydýn Ýncir Müstahsilleri A.Þ Tarým Satýþ Kooperatifleri ve Birliklerin Oluþumu 1949 Birliklerin Tariþ Ýsmi Altýnda Ortak Hareket Etmesi 2000 Yakýn Ýzleme Kasým 2000 ve Þubat 2001 Krizlerinin Mali Bünye Üzerindeki Olumsuz Etkileri 28 ÞUBAT 2001 FONA DEV R 22 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

23 1.2. TARÝHÇE Özel sermayeli bir mevduat bankasý olan Tariþbank, sermayenin millileþtirilmesi, incir üreticisinin para ve kredi sorunlarýný çözmek ve böylece incir piyasasýna hâkim yabancý tüccar ve komisyonculardan oluþmuþ incir tröstünün etkinliðini kýrmak amaçlarýyla, Topçuoðlu Nazmi Bey, Kazým Nuri Çörüþ Bey ve Ahmet Sarý Bey öncülüðündeki yirmi kadar incir üreticisi tarafýndan, 24 Eylül 1913 tarihinde Aydýn'da kurulmuþtur. Birinci Dünya Savaþý'nýn arifesinde "Ýncirciler Bankasý" adýyla yola çýkýlarak, sancýlý bir süreci takiben 21 Þubat 1914 tarihinde resmi kuruluþunu tamamlayýp yasal kimliðine kavuþan Tariþbank, Aydýn'da Kurþunlu Han'ýn iki odasýnda faaliyetine baþlamýþtýr. Kuruluþunun ertesinde ikinci þubesini Ýzmir'de, incir tröstünün merkezi olan Yemiþçiler Çarþýsýnda açmýþtýr. 120 bin ortaklý dev bir çiftçi kooperatifi olan Tariþ Birliklerinin kökleri de bu döneme uzanmaktadýr. Ege Bölgesi üreticilerini kooperatifçilik ilkeleri doðrultusunda toplayan Kooperatif Aydýn Ýncir Müstahsilleri Anonim Þirketi, Tariþbank'ýn bir kolu olarak 21 Aðustos 1915 tarihinde kurulmuþtur. 9 Ekim 1935 tarihinde, 2834 Sayýlý Kanun ile Tarým Satýþ Kooperatifleri ve bunlarýn birlikleri oluþturulmuþtur yýlýnda her biri ayrý bir tüzel kiþiliðe sahip olan bu birlikler, Tariþ ismi altýnda ortak hareket etmeye baþlamýþlardýr. Kuruluþundan itibaren ihtisas bankasý olarak faaliyetini sürdüren Banka, iþgal yýllarýnda faaliyetini durdurmuþ ve 1925 yýlýnda tekrar faaliyete baþlamýþtýr. 1926'da sermayesini bir milyon liraya çýkarmýþ; özellikle dünya iktisadi buhraný sýrasýnda gösterdiði yüksek performansýyla bölgede çiftçiliðin ve ticari hayatýn idamesinde önemli katkýlarý olmuþtur. Ýkinci Dünya Savaþý içinde, artýk hissedarlarýnýn çoðunluðunu oluþturan bölge kooperatiflerinin sandýðý vazifesini görmüþtür yýlýnda, Zeytinyaðý Birliði Tariþ bünyesinden ayrýlmýþtýr. 1 TARÝÞBANK 23

24 Banka merkezi, 1983 yýlýnda Ýzmir'e nakledilmiþ ve ayný tarihte Tariþ Birlikleri Banka sermayesine yüzde 95 oranýnda iþtirak etmiþtir. Bankanýn sermayesi, 1998 yýlýnda 1,5 milyon YTL iken arka arkaya yapýlan sermaye artýrýmlarý ile 55 milyon YTL'ye yükseltilmiþ ve tamamý ödenmiþtir. Tariþbank'ýn Fona devir tarihi olan 9 Temmuz 2001 itibarýyla ortaklýk yapýsý aþaðýdaki gibidir: TABLO 1: TARÝÞBANK ORTAKLIK YAPISI NOM NAL SERMAYE ORTAKLAR PAY (%) (B N YTL) Pamuk Birliði Üzüm Birliði Zeytinyaðý Birliði Ýncir Birliði Diðer ,79 20,64 20,64 13,59 0,34 TOPLAM , TARÝÞBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Bankanýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý Tariþbank özellikle 1999 yýlý sonlarýnda gerçekleþtirilen denetimlerde, sermaye yetersizliði, likidite zafiyeti, gelir-gider dengesizliði, sorunlu kredilerde artýþ, gayrinakdi kredilerde risk temerküzü ve zarar artýþý gibi bir takým olumsuzluklar tespit edilmiþtir. Bu tespitler üzerine Tariþbank, Devlet Bakanlýðýnýn 27 Ocak 2000 tarihli onayý ile 4389 Sayýlý Kanunun 14/2 maddesine istinaden yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Bankanýn yakýn izleme kapsamýna alýnmasýný takiben; Yapýlan denetimlerde, mali bünye sorunlarýnýn yaný sýra idari kadrolarda yaþanan hýzlý deðiþim ile yöneticilerin mesleki yetersizlikleri ve yönetimde yaþanan uyumsuzluklar üzerinde durulmuþ ve Banka üst yönetimi ve idari 24 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

25 kadrolarda yaþanan yoðun sirkülasyonun Bankanýn istikrarlý politikalar üretmesini engellediði vurgulanmýþtýr. Banka yönetimine 4389 Sayýlý Kanuna istinaden atamalar yapýlmýþ ve yönetim kurulu üyesi olarak atanan kamu temsilcisinin katýlmadýðý kararlarýn icra edilmemesi Banka yönetiminden istenmiþtir. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan Banka yönetimine; nakit sermaye artýrýmý, sorunlu kredilerin tasfiye edilmesi ve takip hesaplarýna aktarýlarak gerekli karþýlýklarýn ayrýlmasý, risk temerküzünden kaçýnýlmasý, uzun vadeli plasmanlardan kaçýnýlarak aktif-pasif vade yapýsýnýn uyumlaþtýrýlmasý, gider azaltýcý tedbirlerin alýnmasý, ihtiyaç fazlasý gayrimenkullerin satýþý, verimsiz þubelerin kapatýlmasý konularýnda uyarýlarda bulunulmuþtur Kasým 2000 ve Þubat 2001 Krizleri Tariþbank, Kasým 2000 ve Þubat 2001 krizlerinde nakit açýðý sorunlarýyla karþýlaþmýþtýr yýlýnýn Temmuz ayýnda 2-6 milyon YTL arasýnda deðiþen nakit açýðý, ayný yýlýn Kasým ayýnda 12 milyon YTL'ye, 6 Aralýk 2000 tarihinde ise 22 milyon YTL'ye yükselmiþtir. Kriz süresince piyasadan temin edilemeyen fonlar, Tariþ Birlikleri tarafýndan yüksek faiz oranlarýndan kullandýrýlan fonlarla karþýlanmýþtýr. Diðer taraftan, Tariþbank'ý bir Devlet bankasý olarak algýlayan mevduat müþterileri de bu dönemde mevduatlarýný çekmemiþlerdir. Tariþ Birlikleri tarafýndan Bankanýn fonlanmasý ve mevduat çekiliþinin yaþanmamasý, Tariþbank'ý likidite krizinden korumuþtur. Ancak likidite darboðazýný aþan Tariþbank, yüksek fonlama maliyetleri nedeniyle Kasým 2000 ve Þubat 2001 krizlerinde önemli ölçülerde zarar etmiþtir. Krizlerin Bankaya maliyeti yaklaþýk 10 milyon YTL olmuþtur. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu talimatlarý doðrultusunda Tariþbank sermayesinin, 2000 yýlý içerisinde 40 milyon YTL tutarýnda artýrýlmasýna karar verilmekle birlikte, ortaklarca apel ödemelerinin zamanýnda gerçekleþtirilmemesi ve nakit açýðýnýn Kasým 2000 krizi boyunca yüksek faizle borçlanma yoluyla kapatýlmaya çalýþýlmasý, sermaye artýþýnýn gerçekleþtirilen kýsmýnýn Banka mali bünyesi üzerindeki olumlu etkilerini ortadan kaldýrmýþtýr. TARÝÞBANK 25

26 Mali Bünye Sorunlarýnýn Derinleþmesi Tariþbank'ýn mali bünye sorunlarý, yaþanan krizlerle birlikte derinleþmiþ ve Bankacýlýk Düzenleme Denetleme Kurumu tarafýndan apel ödemelerinin gerçekleþtirilmesi ve bunu takiben ilave nakit sermaye artýrýmý yapýlmasý talimatlarý verilmiþtir. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, sermaye artýrým talimatlarýna iliþkin olarak yaþanan geliþmelere aþaðýda yer verilmiþtir: Sermayenin artýrýlmasý gündemiyle Banka genel kurulu, 3 Þubat 2001 tarihi itibarýyla toplantýya davet edilmiþ ancak toplantý nisabýnýn saðlanamamasý üzerine toplantý ertelenmiþtir. Ertelenen genel kurul toplantý tarihi 14 Nisan 2001 olarak belirlenmiþ ve gerçekleþtirilmesi planlanan sermaye artýþýna mahsuben Pamuk ve Üzüm Birlikleri tarafýndan 10 milyon 470 bin YTL tutarýnda tevdiatta bulunulmuþtur. Banka hâkim ortaklarýndan Zeytinyaðý Birliði ve Ýncir Birliði, sermaye artýrýmýna katýlmama yönünde karar almýþtýr. Banka genel kurulu, 14 Nisan 2001 tarihinde de yeterli nisap saðlanamamasý nedeniyle toplanamamýþ ve ikinci kez ertelenen genel kurulun 4 Mayýs 2001 tarihinde toplanmasý kararlaþtýrýlmýþtýr. BYM'nin 26 Nisan 2001 tarihli mütalaasýnda, sermaye artýþýnýn gerçekleþtirilememesi halinde, her gün 160 bin YTL zarar üreten Bankanýn faaliyetlerini sürdürmesinin mümkün olmayacaðý belirtilmiþtir. Önceki yýllardan devreden zarar sonucu Banka özkaynaklarýný tümüyle yitirmiþ, bu durumla baðlantýlý olarak Banka yönetim kurulu baþkaný ve genel müdürü 10 Mayýs 2001 tarihi itibarýyla istifa etmiþtir. Üç kez ertelenen Banka genel kurulu, 22 Haziran 2001 tarihinde toplanabilmiþ ve 20 milyon YTL tutarýnda sermaye artýrým kararý alýnmýþtýr. Ancak, Zeytinyaðý Birliði ve Ýncir Birliði çekimser oy kullanmýþ ve sermaye artýrýmýna katýlmayacaklarýný ifade etmiþlerdir. 26 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

27 Pamuk Birliði ve Üzüm Birliði, 5 Temmuz 2001 tarihinde sermaye artýrýmýna yönelik olarak bloke hesaplarda tutulan yaklaþýk 9 milyon YTL'nin vadesiz ticari mevduat hesaplarýna aktarýlmasýný talep etmiþlerdir TARÝÞBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ Fona Devir Kararý Mali bünyesindeki olumsuzluklar nedeniyle 27 Ocak 2000 tarihinden itibaren yakýn izleme kapsamýnda bulunan ancak bu kapsamda alýnmasý istenen tedbirleri almayan, zararý özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve yükümlülüklerinin toplam deðeri varlýklarýnýn toplam deðerini aþan Tariþbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 maddesine istinaden Fona devredilmiþtir. Tariþ Birlikleri tarafýndan söz konusu BDDK kararýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle açýlan davada, Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kurulu, 23 Kasým 2001 tarihli karar ile itirazýn kabulüne ve dava konusu iþlemin yürütmesinin durdurulmasýna karar vermiþtir. Mahkemenin bu kararý üzerine BDDK, 18 Þubat 2002 tarihli kararýyla Bankanýn ortaklýk haklarýný eski ortaklarýna iade etmiþ, Banka yönetimine 4389 Sayýlý Kanunun 14/1-a maddesine istinaden atamalar yapmýþtýr. Ancak, Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davanýn esastan görüþülmesi sonucunda, tesis edilen iþlemde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý karara baðlanmýþ, bu karar üzerine eski ortaklarýna iade edilen Bankanýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla tekrar Fona devredilmiþtir. TARÝÞBANK 27

28 11 Temmuz FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

29 Tariþbank'ýn Fona Devir Nedenleri Tariþbank'ýn Fona devredilmesinden sonra BYM tarafýndan düzenlenen devir raporunda, Banka mali bünyesinin özellikle 1999 yýlýndan itibaren bozulmaya baþladýðý ve ileriki yýllarda bozulmanýn artarak devam ettiðinin görüldüðü, Bankanýn Fona devredilmesinin esas olarak; Risk daðýlýmýný saðlayamamýþ olan Bankanýn sorunlu kredilerinin aktif içerisinde çok büyük bir yer tutmasý, Bankanýn özellikle ortaklýk yapýsý nedeniyle istikrarlý bir yönetime kavuþamamasý, sýklýkla yaþanan yönetici deðiþikliklerinin yanýnda, yöneticilerin mesleki yetersizlikleri ve yönetimde yaþanan uyumsuzluklar, idari kadrolarda atamalarýn liyakat ve yeterlilik ilkelerinden uzak bir þekilde yapýlmýþ olmasý, Her geçen gün zarar üretmeye devam eden Bankanýn zarar miktarýnýn özkaynaklarý da aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmiþ olmasý ve Bankadaki mevcut zararý da karþýlayarak Bankanýn kâr üretebilecek bir seviyeye gelmesini saðlayacak sermaye artýþlarýnýn yapýlamamýþ olmasý nedenlerinden kaynaklandýðý belirtilmiþtir. ÞEKÝL 2: TARÝÞBANK'IN FONA DEVÝR NEDENLERÝNE KISA BAKIÞ 1 Sorunlu Krediler ve Risk Temerküzü 2 Özkaynak Yetersizliði 3 Yönetim Ýstikrarsýzlýðý ve Yetersizliði TARÝÞBANK 29

30 Sorunlu Krediler ve Risk Temerküzü Bankanýn mali bünyesindeki bozulmanýn temel nedeni risk temerküzü ve krediler portföyünde yaþanan olumsuzluklar nedeniyle artan zarardýr. Banka kredi riskleri, az sayýda firmada ve bazý sektörlerde yoðunlaþmýþtýr. Bankanýn 30 Haziran 2000 tarihli mali tablolarý üzerinden yapýlan denetiminde, canlý krediler portföyünün yüzde 45'inin 20 firmaya ve yüzde 52'sinin 30 firmaya ait olduðu, bu firmalarýn ise çoðunluðunun tarým ve tekstil sektörlerinde faaliyet gösterdiði tespit edilmiþtir. Bankanýn aktifindeki bozulmanýn temel nedeni, tahsilatýnda güçlük yaþanan krediler nedeniyle aktifin seyyaliyetini yitirmesi ve takip hesaplarýna aktarýlan kredi sayýsýnda yaþanan artýþa paralel olarak ayrýlan karþýlýklar ve faiz gelirlerinin artýrýlamamasý nedeniyle zarar rakamýnýn artýþ göstermesidir. Banka, kuruluþ amacý olan tarým sektörünün finansmaný politikasýndan özellikle 1990'lý yýllarýn ortasýndan itibaren uzaklaþmaya baþlamýþ ve kredi portföyünde aðýrlýk ticari kredilere kaymýþtýr. Ancak ticari kredi tahsisinde deri ve tekstil gibi yüksek düzeyde borçlanma rasyosu ve finansman gideri ile çalýþan ve kredi riski yüksek olan sektörlerin seçilmesi bunun yanýnda, riskin daðýtýlmasý ilkesine aykýrý bir þekilde, az sayýda firmaya yüksek montanlarda kredi kullandýrýlmasý neticesinde krediler portföyünün kalitesi gittikçe bozulmuþ ve zarar rakamý giderek artmýþtýr Özkaynak Yetersizliði 2000 yýlý içinde Banka sermayesinin 40 milyon YTL tutarýnda artýrýlmýþ olmasýna raðmen, ortaklarca apel ödemelerinin zamanýnda gerçekleþtirilmemesi ve Bankanýn özellikle Kasým 2000 krizinde nakit açýklarý nedeniyle yüksek faizle borçlanmasý nedeniyle söz konusu sermaye artýþý Banka mali bünyesini iyileþtirmeye yetmemiþ, Banka özkaynaklarý yapýsallaþan gelir-gider dengesizliði ve zararlar karþýsýnda yetersiz kalmýþtýr. Bankanýn yakýn izleme kapsamýna alýndýðý 2000 yýlýndan itibaren sýklaþtýrýlan BYM denetimlerinde; 31 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla sermaye yeterliliði standart rasyosu üzerinden 21 milyon YTL, likidite rasyolarý üzerinden 26 milyon YTL ilave sermayeye ihtiyaç duyulduðu, 30 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

31 30 Haziran 2000 tarihi itibarýyla sermaye yeterliliði standart rasyosu üzerinden 6 milyon YTL, özkaynaklarýn baðlý deðer ve masraf-zarar kalemlerini karþýlama oraný üzerinden 8 milyon YTL, likidite rasyolarý üzerinden ise 15 milyon YTL ilave sermayeye ihtiyaç duyulduðu, Sermaye yeterliliði standart rasyosunun, Eylül 2000 itibarýyla yüzde 2,6 Ekim 2000 itibarýyla negatif (-) yüzde 1,1 olarak hesaplandýðý, Özkaynaklarýnýn 31 Mart 2001 tarihi itibarýyla negatif (-) 811 bin YTL olarak gerçekleþtiði, ödenmiþ sermayedeki artýþa karþýn zarar miktarýnda meydana gelen yükseliþ neticesinde özkaynak rakamýnýn negatif olarak gerçekleþtiði ve net özkaynaðýn duru bilançodan hareketle negatif (-) 14 milyon YTL olarak hesaplandýðý, 31 Mart 2001 tarihi itibarýyla sermaye yeterliliði standart rasyosunun negatif (-) yüzde 30 olarak gerçekleþtiði belirlenerek, bu durumda sermaye ihtiyacýnýn 32 milyon YTL, likidite bakýmýndan sermaye ihtiyacýnýn ise 51 milyon YTL olduðu, baðlý deðerler ve masraf-zarar kalemlerinin özkaynaklarla karþýlama gücünü gösteren oranýn ise azami yüzde 100 olmasý gerekirken, duru bilanço rakamlarýna göre yüzde 170 olarak hesaplandýðý ve bu oranýn özkaynaklarýn mevcut haliyle söz konusu kalemleri karþýlamaktan uzak olduðu, hususlarý tespit edilmiþtir. Bilanço komposizyonunun zarar üretmeye devam etmesi, Banka özkaynaklarýný eritmiþ ve muhtelif denetim raporlarýnda ve Bankaya verilen talimatlarda sürekli olarak nakit sermaye artýrýmý gereksinimi üzerinde durulmuþtur. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Banka sermayesinin 20 milyon YTL tutarýnda artýrýlmasýna yönelik muhtelif talimatlarýna raðmen sermaye artýrým prosedürü bir türlü baþlatýlamamýþtýr. Nitekim, Banka sermaye artýþýnýn görüþüleceði olaðan genel kurul toplantýsý 3 Þubat 2001, 14 Nisan 2001 ve 4 Mayýs 2001 tarihlerinde toplantý nisabýnýn saðlanamamasý nedeniyle üst üste üç kez toplanamamýþtýr. Diðer taraftan, 19 Mart 2001 tarihinden itibaren Pamuk ve Üzüm Birlikleri tarafýndan Bankaya tevdiat olarak toplam 10,5 milyon YTL aktarýlmýþtýr. TARÝÞBANK 31

32 22 Haziran 2001 tarihinde toplanabilen Banka olaðan genel kurul toplantýsýnda sermayenin 20 milyon YTL artýrýlarak 75 milyon YTL'ye çýkarýlmasýna karar verilmiþ ancak Ýncir Birliði ile Zeytinyaðý Birliði sermaye artýrýmýna katýlmayacaklarýný bildirmiþlerdir. Ancak, Tariþbank'ýn Fona devir tarihi itibarýyla tevdiat olarak Bankaya saðlanan kaynaklarýn sermayeye ilavesi de dahil olmak üzere sermaye artýrýmý ile ilgili olarak Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna Banka tarafýndan herhangi bir baþvuru yapýlmamýþtýr. Denetim raporlarýnda, Banka üst yönetimindeki istikrarsýzlýklar ve Tariþ Birliklerinin, Bankaya bakýþ açýsýnýn mali bünyesinin iyileþtirilmesi yönünde karar alýnmasýný ve alýnan kararlarýn etkin bir þekilde uygulanmasýný engellediði, mali piyasalarda meydana gelen krizler nedeniyle katlanýlmak zorunda kalýnan yüksek faiz maliyetinin, sermaye ödemelerinin mali bünyeye katkýsýný azalttýðý belirtilmiþtir. Bankanýn en büyük ortaðý yüzde 99,6'lýk pay ile Tariþ Birlikleridir. Tariþ Birlikleri, 1 Haziran 2000 tarihine deðin faaliyetlerini 30 Nisan 1985 tarih ve 3186 sayýlý "Tarým Satýþ Kooperatifleri ve Birliklerinin Kuruluþu Hakkýnda Kanun Hükmünde Kararnamenin Deðiþtirilerek Kabulüne Dair Kanun" kapsamýnda yürütmekte iken, adý geçen Kanun, 1 Haziran 2000 tarih ve 4572 sayýlý "Tarým Satýþ Kooperatif ve Birlikleri Hakkýnda Kanun" ile yürürlükten kaldýrýlmýþtýr. Anýlan Kanun ile Tariþ Birliklerinin yeniden yapýlanmalarý ile özerk ve mali yönden baðýmsýz bir yapýya kavuþturulabilmelerini teminen gereken tedbirlerin belirlenmesi konularýnda çalýþma, inceleme ve önerilerde bulunmak üzere T.C. Sanayi Bakanlýðý bünyesinde Yeniden Yapýlandýrma Kurulu oluþturulmuþtur. Yeniden Yapýlandýrma Kurulu tarafýndan Tariþ Birliklerine, kooperatif ve birliklerin yeniden yapýlandýrýlmasý için ihtiyaç duyulan finansmanýn önemli bir bölümünün Dünya Bankasýndan temin edilecek kredilerden karþýlanacaðý, bu kredinin saðlanmasý için Birliklerin maliyet azaltýcý tedbirler almasýnýn yaný sýra Tariþbank'a sermaye artýrýmý için fon aktarmamalarý gerektiði ifade edilmiþtir. Bunun üzerine Birlikler, Bankanýn sermaye artýrýmýna katýlým konusunda isteksiz davranmýþlardýr. 32 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

33 Banka Yönetiminde Yaþanan Sorunlar Yönetimde yaþanan sorunlar Banka mali bünyesindeki zaafiyetin nedenlerinden biri olarak gösterilmektedir. BYM tarafýndan gerçekleþtirilen muhtelif denetimlerde; Bankanýn ortaklýk yapýsý nedeniyle üst yönetiminde ve diðer idari kadrolarýnda sirkülasyonun çok yoðun olduðu, bunun yaný sýra yöneticilerin mesleki yetersizlikleri ve yönetimde yaþanan uyumsuzluklar, idari kadrolarda liyakat ve yeterlilik esaslarýnýn dikkate alýnmamasý hususlarý vurgulanarak, bu durumun yöneticilerin verimli çalýþmasýný ve Bankanýn istikrarlý politikalar üretmesini ve kurumsal bir kimlik kazanmasýný engellediðine iþaret edilmiþtir yýlýndan Fona devir tarihi olan 9 Temmuz 2001 tarihine kadar olan süreç içinde yönetim kurulu baþkanlarýnýn ortalama görev sürelerinin 8 ay, genel müdürlerin ise 6 ay olduðu, 1995 yýlýndan yine Fona devir tarihine kadar Bankada 8 genel müdür ve 14 genel müdür yardýmcýsýnýn görev yaptýðý, Bankanýn 537 olan personel sayýsýnýn yüzde 48'inin Bankada çalýþma süresinin 5 yýl, ortalama kýdem süresinin ise 8 yýl olduðu tespit edilmiþtir. TARÝÞBANK 33

34

35

36 2.1. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ Bu bölümde Tariþbank'ýn 9 Temmuz 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra nasýl bir yol izlenerek çözümleme yapýldýðý ayrýntýlý bir þekilde verilmiþtir. ÞEKÝL 3: FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ 1 Fona Devir Sonras lk Faaliyetler Yönetim ve denetim kadrosunun deðiþtirilmesi Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý Banka hâkim ortak ve yöneticileri ile ilgili iþlemler 2 Banka Mali Durumunun Tespiti ve Mali Bünyenin Rehabilitasyonu Fona devir tarihindeki gerçek mali durumun tespiti Mali bünyenin rehabilitasyonuna yönelik çalýþmalar 3 Banka Hisselerinin Sat þ na Yönelik Çal þmalar Bankanýn satýþý 4 Bilanço Kalemlerinin Devri Denizbank tarafýndan istenmeyen bilanço kalemlerinin Fon ile Fon bankalarýna devri 36 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

37 2.2. FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Tariþbank'ýn 9 Temmuz 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra yönetim ve denetim kadrosu deðiþtirilmiþ daha sonra Banka hisselerinin tamamý Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Banka eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile bir kýsým yöneticileri aleyhine mali sorumluluk davalarý açýlmýþtýr Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Tariþbank yönetim kurulu üyeleri ve denetçileri, Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararý ile görevden alýnarak yerlerine yeni yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmýþtýr. Bilahare duyulan ihtiyaç üzerine yönetim kurulu üyeliklerinde bir takým deðiþikliklere gidilmiþtir. Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararý hakkýnda verilen yürütmenin durdurulmasý kararý üzerine Tariþbank yönetim ve denetim kurullarýna Fon tarafýndan atanan üyeler 18 Þubat 2002 tarihinde görevden alýnmýþlar ve bu kez BDDK tarafýndan 4389 Sayýlý Kanunun 14/1-a maddesi uyarýnca yönetim kurulu üyeliklerine atamalar yapýlmýþtýr. Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davanýn esastan görüþülmesi sonucunda Danýþtay, Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnda hukuka aykýrýlýk bulunmadýðýný karara baðlamýþ ve bu kararý müteakip Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan atanan yönetim kurulu üyeleri ile denetçiler bu kez Fon Yönetim Kurulunun 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla tekrar atanmýþlardýr Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (a) bendinin (ab) alt bendi; ayný kanunun 14. maddesinin 3 numaralý fýkra hükümlerine göre temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi kendisine devredilen bankalar için Fona, devredilen bankanýn devir tarihi itibarýyla düzenlenecek bilançosunu esas almak suretiyle, Sigorta kapsamýnda bulunan mevduat tutarýný aþmamak ve hisselerinin tamamýna sahip olmak kaydýyla, sermayesine tekabül eden zararlarýný devralma yetkisi vermektedir. Bu kapsamda, devralýnan zararlara istinaden yapýlacak ödemelerin karþýlýðýný temsil eden hisseler baþkaca bir iþleme gerek kalmaksýzýn Fona intikal etmektedir. TARÝÞBANK 37

38 Fona tanýnan bu yetkiye istinaden ve Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Tariþbank hisse senetlerinin tamamý, Bankanýn ödenmiþ sermayesine tekabül eden 55 milyon YTL tutarýndaki zararýnýn söz konusu Bankaya ödenmesi karþýlýðýnda Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Banka hisselerinin Fona devrinin gerekçesini teþkil eden 9 Temmuz 2001 tarihli BDDK kararýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý istemiyle, Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davada, Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kurulu, yürütmeyi durdurma kararý vermiþtir. Bunun üzerine, BDDK 18 Þubat 2002 tarihli kararýyla ortaklýk haklarýnýn iadesine karar vermiþtir. Fon Yönetim Kurulu ise 18 Þubat 2002 tarihli kararýyla Bankaya aktarýlan 55 milyon YTL'nin, 10 Temmuz 2001 tarihinden 20 Mart 2002 tarihine kadar faiziyle birlikte tahsil edilmesine karar vermiþ ve bu kapsamda Bankadan 15 Mart 2002 tarihinde 45 milyon YTL Fona aktarýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulu 2 Nisan 2002 tarihli kararýyla bakiye 10 milyon YTL alacak ile faizinin tahsilini Danýþtayýn esas hakkýndaki kararýna kadar ertelemiþtir. Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davanýn esastan görüþülmesi sonucunda, Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnda, hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý karara baðlanmýþtýr. Bunun üzerine, Fon Yönetim Kurulu bu kez 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla iade alýnan 45 milyon YTL'nin tekrar Bankaya aktarýlmasý ve Banka nezdindeki 10 milyon YTL tutarýndaki alacaðýn mahsubu karþýlýðýnda hisse senetlerinin Fona devrine karar vermiþtir. Ayrýca Fon Yönetim Kurulunun 24 Haziran 2002 tarihli kararýyla ise 18 Þubat 2002 tarihli kararda belirtilen faiz þartýnýn kaldýrýlmasýna karar verilmiþtir Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler Tariþbank hâkim ortaklarý, Tariþ Birliklerinden oluþmaktadýr. Tariþ Birlikleri, Banka sermayesinin yüzde 96,7'sine sahiptir. Banka, 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 maddesi kapsamýnda Fona devredilmiþtir. Fona devir tarihi itibarýyla Bankanýn, hâkim ortaðý Tariþ Birlikleri ile iliþkileri incelendiðinde, Tariþ Birliklerinin Bankadaki nakdi kredilerinin 6 milyon YTL, gayrinakdi kredilerinin ise 471 bin YTL olduðu tespit edilmiþtir. Söz konusu nakdi kredi, toplam nakdi kredilerin yüzde 10'una, gayrinakdi kredilerin ise toplam gayrinakdi kredilerin yüzde 1,5'ine tekabül etmektedir. Tariþ Birliklerinin ayný 38 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

39 tarih itibarýyla Bankada tuttuðu fonlarýn toplamý 22 milyon YTL'dir. Bu fonun 17 milyon YTL'lik kýsmý repo, 5 milyon YTL'lik kýsmý da mevduat hesaplarýnda yer almaktadýr. Bunun dýþýnda, devir tarihi itibarýyla diðer pasifler hesabýnda sermaye artýrýmý amacýyla Bankaya yatýrýlmýþ olan devirden birkaç gün sonra Tariþ Birliklerinin serbest kullanýmýna býrakýlan 10 milyon YTL tutarýndaki apel ödemesi de bulunmaktadýr yýlý faaliyet dönemine iliþkin olarak hazýrlanan denetim kurulu raporunda Tariþbank yönetim ve denetim kurulu üyeleri ve bir kýsým yöneticilerinin bazý firmalara kullandýrýlan kredilerde yapýlan usulsüzlükler ile Bankayý zarara uðrattýklarý belirtilmiþtir. Denetim kurulu, bu tespitten hareketle, 2001 yýlý Banka genel kuruluna sorumluluklarý tespit edilenlerin 1997, 1998 ve 1999 yýllarýna ait ibralarýnýn kaldýrýlmasýný önermiþ ve söz konusu genel kurulda bu kiþilerin ibralarý hükümsüz sayýlmýþtýr. Tariþbank eski genel müdür, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile bir kýsým personel hakkýnda açýlmýþ olan 40 mali sorumluluk davasý bulunmaktadýr. Bu davalar Banka Teftiþ Kurulunun soruþturma raporlarý ile sorumluluklarý tespit edilen Banka çalýþanlarý ile genel müdür ve diðer bir kýsým Banka yönetim ve denetim kurulu üyeleri hakkýnda açýlan davalardýr. Banka tarafýndan açýlan davalara, Fon Kurulunun 19 Ekim 2006 tarihli kararý ile 5411 Sayýlý Kanunun 133. maddesi uyarýnca devamýna karar verilmiþtir. Ayrýca, Banka Teftiþ Kurulu raporlarýna göre dava açýlmasý gerekli görülen bazý þahýslara dava açýlmamýþ olduðu tespit edilmiþ ve Fon Kurulunun 4 Ekim 2007 tarihli kararý ile bu kiþiler hakkýnda mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR 4389 Sayýlý Kanunun 14/6-b maddesi uyarýnca, hisseleri Fona intikal eden bankalarýn mali bünyesinin güçlendirilmesi ve yeniden yapýlandýrýlmasý için gerektiðinde sermayesini artýrmaya, TCMB'nin görüþü alýnmak suretiyle, Bankanýn kanuni karþýlýk yükümlülüklerini cezai faizlerini de kaldýrmak suretiyle ertelemek veya düþürmeye, iþtirak, gayrimenkul ve diðer aktiflerini satýn almaya ve bunlarý teminat olarak alýp karþýlýðýnda avans vermeye ya da mevduat yapmaya, alacaklarýný, zararlarýný devralmaya ve anýlan maddede sayýlan tedbirler dýþýnda gerekli görülecek her türlü tedbiri almaya Fon yetkili kýlýnmýþtýr. TARÝÞBANK 39

40 Bankada gerçekleþtirilen denetim çalýþmalarý sonucunda Bankanýn gerçek mali durumu tespit edilmiþ, söz konusu Bankanýn içinde bulunduðu likidite sýkýntýsýnýn çözümüne katký saðlamak ve mali yapýsýyla ilgili sorunlarý çözmek amacýyla nakit giriþi saðlayarak sermaye artýrýmý yapýlmasý, mevduat yapýlmasý, donuk alacaklarýn nakit giriþi saðlamak suretiyle tasfiye edilmesi, yüksek olan kaynak maliyetlerinin düþürülmesi ve yurtdýþý bankalar nezdindeki bloke depolarýn likide edilmesi gibi önlemler alýnmýþtýr Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Duru bilanço üzerinden BYM tarafýndan yapýlan deðerlendirmeler aþaðýda sunulmuþtur: Aktif Kalitesi: Banka aktifinin yüzde 54'ünü oluþturan masraf-zarar kalemleri ile baðlý deðerler, aktif kalitesinin bozukluðuna iþaret etmektedir. Banka aktifindeki bozulmanýn temel nedeni, tahsilatýnda güçlük yaþanan krediler nedeniyle aktifin seyyaliyetini yitirmesi ve takip hesaplarýna aktarýlan kredi sayýsýnda yaþanan artýþa paralel olarak ayrýlan karþýlýklar ve faiz gelirlerinin artýrýlamamasý nedeniyle zarar rakamýnda görülen artýþtýr. Kaynak Yapýsý, Özkaynaklar, Likidite: Net özkaynaklarýn negatif bakiye vermesi ve masraf-zarar kalemleri ile baðlý deðerin özkaynaklarla karþýlanma oranýný gösteren ve ideali yüzde 100 olan rasyonun yüzde 242 düzeyinde olmasý, Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla zararýnýn özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet ettiðini göstermiþtir. Aktif-pasif vade uyumsuzluðu bulunan, kaynaklarý en fazla üç ay vadede yoðunlaþan, sorunlu kredileri ve gelir getirmeyen aktifleri yüksek düzeyde bulunan Bankanýn likidite rasyolarý son derece düþük düzeylerde gerçekleþmiþtir. Bankanýn özkaynak ihtiyacý; sermaye yeterliliði standart rasyosu üzerinden 49 milyon YTL, likidite rasyolarý üzerinden 98 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Zarar, Gelir-Gider Dengesi, Kârlýlýk: Fona devir tarihi itibarýyla Banka zararý toplam 98 milyon YTL olup bu zararýn 49 milyon YTL'si dönem zararý, 49 milyon YTL'si ise geçmiþ yýl zararlarýdýr. Zarar toplamý, aktif toplamýnýn yüzde 34'ünü teþkil etmektedir. Banka Fona devir tarihinden önceki üç yýlýn mali tablolarýnda zarar açýklamakla birlikte, BYM raporlarýnda da belirtildiði üzere, gerçek zarar Banka tarafýndan açýklanan zararýn oldukça üzerindedir. Bunun nedenleri; 40 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

41 Bankanýn takibe intikal ettirilmesi gerektiði halde, sorunlu kredileri takip hesaplarýna aktarmayarak canlý krediler arasýnda izlemesi ve bunlar için karþýlýk ayýrmamasý, reeskont uygulamasý, Takibe aktarýlmýþ olan firmalara gereði kadar karþýlýk ayrýlmamasý uygulamalarýdýr. Sonuç olarak, Banka 1990'lý yýllarýn özellikle ikinci yarýsýndan itibaren asýl kuruluþ amacý olan zirai kredi politikasýný geri plana atarak agresif bir büyüme politikasýný benimsemiþ ve bu politika çerçevesinde riskin yayýlmasý yoluyla güvenli bir büyüme yerine, az sayýda firmaya yüksek limitli kredi verme yoluna gidilmiþ, kredi tercihinde sektörel riskin ve borçlanma düzeyinin oldukça yüksek olduðu tekstil ve deri sektörleri öne çýkmýþtýr. Bu uygulamalar neticesinde, aktifteki en önemli plasman alaný olan krediler, 1988 yýlýndan bu yana yaþanmakta olan ekonomik durgunluk ve özellikle söz konusu sektörlerin marjinal fayda ve verimliliklerinin düþüþ göstermesine baðlý olarak seyyaliyetini yitirmiþ, Banka tahsilat bakýmýndan sýkýntý yaþamaya, vadesi gelmiþ kredileri süreklilik kazanan bir þekilde temdit etmeye baþlamýþtýr. Bunun sonucunda, Bankanýn aktifi giderek donuklaþmýþ ve meydana gelen zararý sonunda özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmiþtir. Bankanýn hâkim hissedarý Tariþ Birliklerinin tabi olduklarý mevzuattan ve Dünya Bankasý gibi kuruluþlardan saðladýklarý fonlarýn þartlý kullandýrýmlarýndan kaynaklanan nedenlerle, gerektiði zaman ve gereði kadar sermaye artýþýný gerçekleþtirememeleri, zararýn özkaynaklarý aþmasý sonucunda etkili olmuþtur. Banka aktifindeki kredilerden saðlýklý tahsilat saðlanamamasýna baðlý olarak, gelir-gider dengesi de bozulmuþtur. Bankanýn faiz gelirleri içinde en önemli kalem kredilerden alýnan faizler olup faiz giderlerinin de büyük bölümü mevduata verilen faizlerdir. Faiz dýþý gider kalemlerinin yüzde 57'si provizyonlardan ve özellikle de BYM tarafýndan yapýlan düzeltmeler neticesinde takip hesaplarýna aktarýlan ve daha önce aktarýlmýþ olmakla birlikte eksik karþýlýk ayrýlmýþ olduðu tespit edilen kredilere ayrýlan karþýlýklardaki artýþtan oluþmaktadýr. Bankanýn 9 Temmuz 2001 tarihli devir bilançosu ve kâr-zarar tablosu rakamlarýna göre, faiz gelirlerinin faiz giderlerini karþýlama oraný yüzde 58 gibi oldukça düþük düzeyde gerçekleþmiþ, faiz dýþý gelirlerin faiz dýþý giderleri karþýlama oraný da yüzde 13 olarak hesaplanmýþtýr. TARÝÞBANK 41

42 Mali Bünye Rehabilitasyonu Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen Bankada Fon tarafýndan öncelikli olarak gerçekleþtirilen faaliyetlerden bir kýsmý da, Bankanýn normal bankacýlýk faaliyetlerini emin bir þekilde devam ettirmesinin saðlanmasý amacýyla yürütülen mali bünye rehabilitasyon faaliyetleridir. Bankanýn 55 milyon YTL'lik ödenmiþ sermayesine karþýlýk gelen zararý Fon tarafýndan devralýnmak suretiyle Banka hisselerinin tamamýna sahip olunmasýnýn ardýndan, BYM tarafýndan gerçekleþtirilen durulaþtýrma iþlemleri sonucunda belirlenen kaynak ihtiyacý doðrultusunda Fon tarafýndan Bankaya çeþitli kaynak aktarýmlarýnda bulunulmuþ, ayný amaçla Bankanýn TCMB'ye olan bir kýsým yükümlülüklerine de muafiyet getirilmiþtir. TCMB Yükümlülüklerinin Kaldýrýlmasý: 4389 Sayýlý Kanunun 14/6-b maddesi uyarýnca, Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararý çerçevesinde, Tariþbank'ýn, kanuni karþýlýk yükümlülüklerini gerçekleþtirememesinden dolayý doðmuþ ve doðacak cezai faizleri kaldýrýlmýþ, TCMB nezdinde mevcut mevduat munzam karþýlýklarý Bankaya iade edilmiþ, ayrýca Bankanýn döviz pozisyon oranýný tutturamamasý nedeniyle doðmuþ cezai faizleri kaldýrýlmýþ, bu nedenle doðacak cezai faizleri ertelenmiþtir. Bu kapsamda, Bankaya TCMB tarafýndan zorunlu karþýlýk iadesi yapýlmýþtýr. Ýhtiyat Aktarýmý: Fon Yönetim Kurulunun 25 Ekim 2002 tarihli kararýyla, Tariþbank ýn Fona devredilmesi kararlaþtýrýlan gayrimenkulleri, tahsili gecikmiþ alacaklarý, Bayýndýrbank a devredilmesi kararlaþtýrýlan diðer aktifleri karþýlýðýnda, Bankanýn net özkaynak tutarýnýn sýfýr olarak gerçekleþmesini saðlamak amacýyla Bankaya Fon portföyünde bulunan DÝBS in 28 Ekim 2002 tarihinde aktarýlmasýna karar verilmiþtir. Söz konusu karar çerçevesinde varlýk devirlerinin karþýlýðýný teþkil etmek ve Bankanýn net özkaynak tutarýnýn sýfýr olarak gerçekleþmesini saðlamak amacýyla Bankaya toplam 44,7 milyon YTL DÝBS aktarýmý yapýlmýþ olup, bu tutarýn özkaynak açýðýný ifade eden 18 milyon YTL'lik kýsmý ihtiyat aktarýmý niteliðindedir Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye Sermaye yeterliliði standart rasyosu bakýmýndan özkaynak ihtiyacý incelendiðinde, asgari yasal oran olan yüzde 8'e ulaþabilmesi için Bankanýn özkaynak ihtiyacýnýn 42 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

43 49 milyon YTL, likidite bakýmýndan özkaynak ihtiyacýnýn 98 milyon YTL olduðu tespit edilmiþtir. Bankanýn Fona devredilmesinin ardýndan Fon tarafýndan saðlanmýþ olan 55 milyon YTL tutarýndaki kaynak, asgari sermaye yeterliliði standart rasyosuna ulaþmak için gerekli olan sermaye ihtiyacýný karþýlamakla birlikte likidite durumuna göre Bankaya gerekli olan sermaye miktarýný karþýlamaktan uzak kalmýþtýr. Bankaya rehabilitasyon amacýyla yapýlan ihtiyat aktarýmý bulunmamaktadýr. Yukarýda açýklanan ihtiyat aktarýmý, Bankanýn Denizbank'a devri aþamasýnda özkaynak açýðýný kapatmaya yöneliktir FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Fona devir sonrasýnda Tariþbank'ta aktif çözümlemesine yönelik faaliyetler baþlamýþtýr. Bu kapsamda, kredilerin tahsili ve yeniden yapýlandýrýlmasý, taþýnmaz satýþý, þube kapatma ve þubelerin yeniden organizasyonu yoluna gidilmiþtir. Fona devir tarihi itibarýyla Tariþbank'ýn iþtirak ve baðlý menkul deðerleri, Tariþ Yatýrým, Aykim, Köytaþ, Halk Bankasý ve Swift'ten oluþmaktadýr. Söz konusu iþtirak ve baðlý menkul deðerler Bankanýn satýþý ve devren birleþmesi ile birlikte Denizbank'a intikal etmiþtir. SPK tarafýndan Tariþbank'a, 19 Mart 1997 tarihinde 685 bin YTL bedelle satýlan ve 14 Temmuz 1998 tarihinde T.C. Kültür Bakanlýðýnca Kültür ve Tabiat Varlýklarýný Koruma Alaný kapsamýna alýnan Ýzmir Pasaport mevkiindeki gayrimenkul ekspertiz deðeri dikkate alýndýðýnda, Bankanýn likidite sorunlarýna kýsmen çözüm olabilecek büyüklükte olduðu düþünülmüþ ancak gayrimenkulün Banka tarafýndan satýþýna iliþkin giriþimlerinden bir sonuç alýnamamýþtýr. Söz konusu gayrimenkul Bankanýn satýþý ile birlikte Fona devredilen gayrimenkuller arasýnda yer almýþtýr. TARÝÞBANK 43

44 2.5. TARÝÞBANK'IN SATIÞI Satýþa Hazýrlýk Süreci: Fon Yönetim Kurulunun 29 Mayýs 2002 tarihli kararý uyarýnca Tariþbank hisselerinin satýþa sunulmasýna karar verilmiþtir. Bankanýn satýþý ile ilgili iþlemler aleyhine Tariþ Birlikleri tarafýndan dava açýlmýþ, Mahkeme tarafýndan iþlemlerde mevzuata aykýrýlýk bulunmadýðýndan bahisle davanýn reddine karar verilmiþtir. Satýþ: Tariþbank satýþ ilanýna iliþkin iki yatýrýmcý tarafýndan yapýlan baþvuru BDDK'nýn 19 Haziran 2002 tarihli kararýyla kabul edilmemiþtir. Bunun üzerine, BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 2 Eylül 2002 tarihli kararlarýyla, Tariþbank'ýn; Ýþtiraki olan Tariþ Yatýrým'ýn gayrimenkullerinin ve tahsili gecikmiþ alacaklarýnýn kayýtlý deðerleri üzerinden Fona devredilmesine, 20 Eylül 2002 tarihine kadar satýþ dahil baþka bir çözüm bulunamamasý halinde, Bankanýn gayrinakdi yükümlülükleri ve diðer aktif ve pasifiyle birlikte, Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine, birleþme iþlemlerinin 20 Eylül 2002 tarihine kadar gerçekleþtirilmesine ve Tariþbank'ýn mevduat kabul etme ve bankacýlýk iþlemleri yapma izninin 20 Eylül 2002 tarihi itibarýyla kaldýrýlmasýna, Tariþbank'ýn tüm hak ve yükümlülüklerinin Bayýndýrbank'a hukuken devrinin temin edilmesinden sonra tüzel kiþiliðinin sona erdirilerek Ticaret Sicilinden terkininin saðlanmasýna, karar verilmiþtir. Bu aþamada, Denizbank'tan alýnan 5 Eylül 2002 tarihli satýn alma talebi, BDDK'nýn 11 Eylül 2002 tarihli kararýyla uygun bulunmuþ ve Fon Yönetim Kurulunun 10 Ekim 2002 tarihli kararýyla baþlatýlan hisse devir görüþmeleri mutabakatla sonuçlanmýþtýr. Bu kapsamda, Fon ile Denizbank arasýnda 21 Ekim 2002 tarihinde HDS imzalanmýþ ve kapanýþ bilançosunda özkaynaklarýn deðeri sýfýra eþit olmak kaydýyla Fona ait Tariþbank hisselerinin, bedelsiz Denizbank'a devri hüküm altýna alýnmýþtýr. Tariþbank hisselerinin satýþýna iliþkin olarak Fon ile Denizbank arasýnda imzalanan 21 Ekim 2002 tarihli HDS; taraflar, konu, tanýmlar, devir iþlemleri, gayrinakdi kredilerin takibine iliþkin esaslar ve taraflarýn yükümlülükleri, kapanýþ, beyan ve taahhütler, kapanýþ sonrasý iþlemleri, diðer hükümler, tebligat, yetkili mahkeme ve 44 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

45 yürürlük hususlarýný içeren 12 maddeden oluþmaktadýr. HDS ekinde; Tariþbank'ýn 25 Ekim 2002 tarihli bilançosu, Denizbank tarafýndan devralýnmayacak canlý krediler ve gayrinakdi krediler listesi, Tariþbank'ýn taraf olduðu davalar listesi ile Tariþbank'ýn mevcut þube listesi bulunmaktadýr. Tariþbank'ýn Denizbank'a devredilmesinde Banka þubelerinin kapanmasýnýn ve personelin iþsiz kalmasýnýn sosyal maliyeti de göz önünde bulundurulmuþ ve Banka 29 þubesi ve 345 personeli ile Denizbank'a devredilerek çalýþanlarýn iþlerinin korunmasý saðlanmýþtýr. BDDK'nýn 19 Aralýk 2002 tarihli kararý ile Tariþbank ve Denizbank genel kurullarýnýn devre dair kararlarýnýn tescil edilmesine onay verilmesi, 4389 Sayýlý Kanunun 18. maddesinin 1 numaralý fýkrasý ve bu fýkra hükmüne dayanýlarak çýkarýlan yönetmelik uyarýnca uygun görülmüþ ve bu karar kapsamýnda Tariþbank, Denizbank ile birleþtirilmiþtir. Birleþme iþlemleri 27 Aralýk 2002 tarihinde tamamlanmýþtýr. Pamuk Birliði, Üzüm Birliði, Ýncir Birliði ile Zeytinyaðý Birliði tarafýndan, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Fon aleyhine, Tariþbank'ýn Denizbank'a satýlmasýna iliþkin olarak alýnan, Fon Yönetim Kurulunun 10 Ekim 2002 tarihli kararlarýnýn iptali için dava açýlmýþtýr. Danýþtay 19 Nisan 2005 tarihli kararýnda, davanýn reddine karar vermiþ, bu karar davacý tarafça yasal süresi içinde temyiz edilmemiþ olup 2 Temmuz 2005 tarihinde kesinleþmiþtir. Alýcý Tarafýndan Ýstenmeyen Bilanço Kalemlerinin Devri: 10 Ekim 2002 tarihli Fon Yönetim Kurulu kararý ve HDS kapsamýnda, Tariþbank bilançosunda yer alan toplam 26,7 milyon YTL tutarýndaki varlýklar Fon ve Bayýndýrbank'a devredilmiþtir. Buna göre; Fona devredilen tahsili gecikmiþ alacaklarýn net defter deðeri 9,7 milyon YTL, Bayýndýrbank'a devredilen canlý kredilerin net defter deðeri 894 bin YTL ve yine Fona devredilen gayrimenkullerin net defter deðeri ise 16,2 milyon YTL'dir. Tariþbank tarafýndan Fona ve Bayýndýrbank'a devredilen toplam 26,7 milyon YTL tutarýndaki varlýklar ile negatif (-) 18 milyon YTL özkaynak karþýlýðý olarak ilgili Bankaya; 41 milyon YTL nominal deðerli ve 42,8 milyon YTL net deðerli DÝBS ile 1,7 milyon YTL nominal ve 1,9 milyon YTL net deðerli DÝBS 28 Ekim 2002 valörüyle aktarýlmýþtýr. TARÝÞBANK 45

46 26 Ekim FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

47 TARÝÞBANK 47

48

49

50 3.1. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ Fon tarafýndan devralýnan Tariþbank'a ait varlýklar için devir iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip hýzlý bir çözümleme sürecine girilmiþ bu amaçla, gayrimenkul satýþý, tahsili gecikmiþ alacaklarýn ise tahsili iþlemlerine baþlanmýþ olup bu yöndeki geri kazaným faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir. ÞEKÝL 4: VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMES 145 gayrimenkulün 143'ü satýlmýþ ve çözümleme faaliyetleri sonucu toplam 12,5 milyon USD gelir elde edilmiþtir. TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES 505 firmadan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümleme faaliyetleri sonucu, 68'i tasfiye edilmiþ, 425'i alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 10 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 2 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES adet tahsili gecikmiþ bireysel alacaktan çözümleme faaliyetleri sonucunda 2,5 milyon USD tahsil edilmiþtir. 50 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

51 3.2. GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Tariþbank'tan devralýnan 145 gayrimenkulün kayýtlý deðeri 16,2 milyon YTL olup bu varlýklarýn etkin þekilde çözümlenmesi için Fon tarafýndan çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 16 Ekim 2002 tarihli kararý doðrultusunda; Tariþbank'ýn ilgili birimleri ile yapýlan mutabakat sonrasýnda tespit edilen gayrimenkullerin Fon adýna tapu tescil iþlemlerinin gerçekleþtirilmesine karar verilmiþtir. Bu kapsamda, 145 gayrimenkul 16,2 milyon YTL kayýtlý deðeri üzerinden 24 Aralýk 2002 tarihinde Fon aktifine alýnmýþtýr. Gayrimenkullerin tapu tescil iþlemleri, 1 Ekim Temmuz 2004 tarihleri arasýnda tamamlanmýþtýr. Tapu devirlerinin uzun bir zamana yayýlmasýnýn nedeni, gayrimenkuller üzerinde bulunan takyidatlardan kaynaklanan sorunlar ve tescil iþlemi ile ilgili olarak Tapu Müdürlükleri arasýndaki farklý uygulamalardýr. Bu sorunlar, ancak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünün bütün Tapu Sicil Müdürlüklerine gönderdiði 17 Nisan 2003 tarihli ve 'Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu bünyesindeki Bankalardan devir, birleþme ve satýþ sonucunda Fona devrine karar verilen taþýnmaz mallarýn üzerinde bulunan ihtiyati tedbir ve 2004 Sayýlý Kanunun 150/c maddesi þerhlerinin korunarak devir iþlemlerinin gerçekleþtirilmesi' içerikli talimatla aþýlabilmiþtir. Gayrimenkullerin tescil iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip bakým ve onarýmlarý ile eksik sigortalarý yaptýrýlmýþ, deðer tespiti amacýyla ekspertiz raporlarý düzenlenmiþ ve hukuki sorunlarý giderilerek satýþa hazýr hale getirilmeye çalýþýlmýþtýr Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Gerçekleþtirilen satýþ faaliyetleri sonucunda, Tariþbank kaynaklý 145 gayrimenkulden; 138 gayrimenkul 16,9 milyon YTL bedelle peþin satýlmýþtýr. 5 gayrimenkul ise vadeli olarak 972 bin YTL'ye satýlmýþ olup toplam 654 bin YTL tahsil edilmiþtir. Vadeli satýþlardan 318 bin YTL daha tahsil edilmesi beklenmektedir. TARÝÞBANK 51

52 Sonuç olarak devralýnan gayrimenkulün çözümlemelerinden 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla 17,9 milyon YTL (12,5 milyon USD) gelir elde edilmiþtir. Fon aktifinde Tariþbank'a ait halihazýrda toplam kayýtlý deðeri 73 bin YTL olan 2 gayrimenkul bulunmaktadýr. Satýþý gerçekleþtirilemeyen 2 gayrimenkulden, 2 bin YTL kayýtlý deðeri olan 1 adedi hukuki ve teknik sorunlarý nedeniyle satýþa sunulamamýþtýr. Kayýtlý deðeri 71 bin YTL olan diðer gayrimenkul ise satýþa hazýr durumdadýr HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Tariþbank'ýn hâkim ortaklarýndan Fonun nakit alacaðý bulunmamaktadýr. Tariþ Birliklerini oluþturan kooperatiflerin 3 bin YTL, Tariþ Birliklerine ait bazý iþtiraklerin ise 5 bin YTL olmak üzere toplam 8 bin YTL tutarýnda mer'i gayrinakdi kredisi bulunmakta olup bu krediler Fon adýna Denizbank nezdinde izlenmektedir TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon tarafýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümlenmesine iliþkin olarak; protokol, indirim kampanyasý, alacak satýþý ve bunun gibi idari geri kazaným yöntemleri ile 2004 ve 6183 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda yasal takipler uygulanmýþtýr. Kurumsal alacaklarýn Fona devir ve çözümleme faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 9 Kasým 2001 tarihli kararý ile, Tariþbank'ýn kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý banka alacaklarýnýn Fon tarafýndan bilanço net defter deðerleri üzerinden devralýnmasýna karar verilmiþtir. Söz konusu karar gereðince Tariþbank'ýn 505 tahsili gecikmiþ kurumsal kredi, takip ve dava dosyasý Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Tariþbank'tan devralýnan alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 50 milyon YTL'dir. Tariþbank'tan devralýnan kurumsal alacaklar, anapara muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn yüzde 2,53'ünü oluþturmaktadýr. 52 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

53 Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý 505 firmadan alacaklara iliþkin çözümleme faaliyetleri sonucunda bu alacaklardan; 43'ü kampanya kapsamýnda, 25'i kampanya haricinde olmak üzere toplam 68'i tasfiye olmuþtur. 6'sý birinci alacak satýþý, 419'u ikinci alacak satýþý kapsamýnda olmak üzere toplam 425'i varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 10'u hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip iþlemi uygulanmakta, 2 firma ile ilgili Fon bünyesinde çözümleme iþlemleri devam etmektedir. Bahse konu alacaklar için uygulanan geri kazaným faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiye çalýþmalarý Tariþbank'tan devralýnan alacaklar için de yapýlmýþtýr. Bütün borçlulara mektup göndermek suretiyle borçlarýnýn Fona ödenmesi hususu bildirilmiþtir. Fon tarafýndan irtibat kurulabilen borçlularla yapýlan görüþmelerden de olumlu sonuçlar alýnmýþ ve tahsilat saðlanmýþtýr. Tamamý Tahsil Edilen Alacaklar: Kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasýnýn yaný sýra uygulamada karþýlaþýlan sorunlarý ve ihtiyaçlarý gidermek için Fon alacaklarýnýn takip ve tahsilinde kullanýlacak yetkilere iliþkin usul ve esaslarýn belirlendiði Fon Yönetim Kurulunun 30 Temmuz 2003 ve Fon Kurulunun revize 25 Mayýs 2004 tarihli kararlarý çerçevesinde tahsilatlar yapýlmýþ, iþlem yönergesine uymayan hususlarda ise Fon Yönetim Kurulu kararlarý ile alacaklar tahsil edilmiþtir. Ýþlem yönergeleri, kurumsal firmalardan olan Fon alacaðýnýn tahsilatý ile ilgili yürütülen iþlemlerde hýz ve etkinlik saðlamýþtýr. Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn 25'i kampanya dýþýnda tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 1,6 milyon YTL dir. TARÝÞBANK 53

54 Kampanya Faaliyetleri Çerçevesinde Tahsil Edilen Alacaklar: Fon Kurulunun 25 Mayýs 2004 tarihli kararýyla kurumsal kredilerin tahsilinin hýzlandýrýlmasý amacýyla tahsilat kampanyasý düzenlenmiþtir. Yapýlan düzenleme ile borçlularýn borçlarýný peþin olarak ya da kýsa sürede ödemesi durumunda indirim uygulanarak toplamda tahsilatlarýn artýrýlmasý hedeflenmiþtir. Uygulama kapsamýnda, 31 Mayýs Temmuz 2004 tarihleri arasýnda yazýlý olarak baþvuran borçlulara, 30 Eylül 2004 tarihine kadar ödeme yapmalarý þartýyla, Fon faiz oranlarýndan hesaplanan borcun; Tamamýnýn peþin ödenmesi durumunda yüzde 50 indirim, Yüzde yirmisinin peþin ödenmesi durumunda kalan tutara yüzde 30 indirim yapýlarak bakiyenin 24 ayda faizsiz ödenmesi imkaný saðlanmýþtýr. Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn 43'ü kampanya kapsamýnda tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 1,9 milyon YTL dir. Düzenlenen kampanyalar ve yürütülen çalýþmalar neticesinde anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 3,5 milyon YTL olan 68 firmanýn Fona olan borçlarý tahsil edilmiþtir. Varlýk Yönetim Þirketlerine Satýlan Alacaklar: Hukuki takip yöntemi ile alacaklarýn tahsil ve tasfiyesinin gerçekleþtirilmesine devam edilmesinin zaman ve maliyet açýsýndan sahip olduðu bazý dezavantajlar ile portföydeki alacak dosyalarýnýn ortalama takip süresinin uzunluðu nedeniyle zaman içerinde tahsil kabiliyetini yitirebileceði hususlarý dikkate alýnarak, kurumsal kredi alacaklarýnýn en kýsa zamanda en yüksek tahsilatý saðlayacak þekilde çözümlenmesine yardýmcý olmak üzere alacak satýþý uygulanmasýna karar verilmiþtir Bu kapsamda bugüne kadar iki uygulama gerçekleþtirilmiþtir: Birinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 23 Aðustos 2004 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 1,2 milyon YTL olan 6 dosya, Ýkinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 1 Eylül 2005 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 43,9 milyon YTL olan 419 dosya 54 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

55 olmak üzere toplam 425 dosya varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. Alacak satýþýnýn ilki kesin satýþ yolu ile ikincisi hasýlat paylaþýmý yöntemi ile yapýlmýþtýr Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar 6183 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Uygulamalar: Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn 10'unun takibi 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlmakta olup bu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 1,7 milyon YTL'dir Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmesi kararý alýnan kurumsal kredi dosyalarý ile ilgili olarak borcun tasfiyesine yönelik eylem planý hazýrlanarak ihtiyati haciz onayý alýnmýþ ve akabinde borçlulara ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri gönderilmiþtir. Ayrýca, borçlular hakkýnda tüm Türkiye çapýnda mal varlýðý araþtýrmasý yapýlarak tespit edilen mallar için kaydi ve fiili haciz iþlemleri yapýlmýþtýr. Borçlularýn banka, tüzel kiþi ortaklýk ve diðer üçüncü þahýslarda bulunan hak ve alacaklarýnýn haczi için haciz ihbarnameleri gönderilmiþtir. Haczedilen menkul ve gayrimenkuller, ekspertiz raporlarýnýn tamamlanmasýný müteakip belirlenen muhammen bedel üzerinden satýlmaktadýr. Bu kapsamda, muhtelif tarihlerde yapýlan 30 adet gayrimenkul satýþýndan toplam 12,6 milyon YTL tutarýnda satýþ bedeli elde edilmiþtir. Yapýlan sýra cetvellerinde ihale bedelinden öncelikle satýþ masraflarý, emlak vergi borçlarý ile rehinle temin edilmiþ üçüncü kiþi alacaklarý ödenmekte, borçlunun vergi ve SSK borçlarý araþtýrýlmaktadýr. Gayrimenkul satýþlarýndan elde edilen ihale bedellerinden toplam 50 bin YTL borçlularýn Tariþbank'tan kaynaklanan riskinden mahsup edilmiþtir. Çözümlemesi Devam Eden Diðer Kurumsal Alacaklar: Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn 2'sinin Fon bünyesinde çözümleme süreci devam etmektedir. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 30 YTL'dir GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER Tariþbank hisselerinin satýþýna iliþkin olarak Fon ile Denizbank arasýnda imzalanan 21 Ekim 2002 tarihli HDS ile Tariþbank'ýn gayrinakdi kredilerinin yükümlülüðü Fon tarafýndan üstlenilmiþtir. Sözleþme, gayrinakdi kredilerin takibine iliþkin esaslar ve taraflarýn yükümlülüklerini de düzenlemektedir. TARÝÞBANK 55

56 Sözleþme kapsamýnda gayrinakdi krediler Fon adýna halen Denizbank tarafýndan operasyonel olarak takip edilmektedir. Teminat mektuplarý iade oldukça risk çýkýþlarý yapýlmaktadýr. Gayrinakdi kredilerin tazmin olmasý halinde tazmin bedeli ilgili firmadan tahsil edilemez ise Denizbank tarafýndan ödenmekte, daha sonra ilgili bedel Fondan talep edilmektedir. Tazmin olan gayrinakdi kredi dosyasý Fon tarafýndan devir alýnarak takip ve tahsil iþlemleri yapýlmaktadýr. Tariþbank'ýn Fona devir tarihi itibarýyla 30,9 milyon YTL tutarýnda gayrinakdi kredisi mevcuttur. Denizbank tarafýndan izlenen gayrinakdi kredilerden 30 Haziran 2009 tarihine kadar 35'i nakde dönmüþ ve Fon tarafýndan 127 bin YTL ödenmiþtir. Ayný dönemde gayrinakdi kredilerden Fon 319 bin YTL komisyon geliri elde etmiþtir. 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Tariþbank'tan kaynaklanan 4,5 milyon YTL tutarýnda gayrinakdi kredi devam etmektedir. Devam eden gayrinakdi kredilerler Fon açýsýndan bir süre daha risk unsuru taþýyacak ve tazmin olan gayrinakdi krediler için tahsilat çalýþmalarý devam edecektir TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn geri kazanýmý, operasyonel anlamda çözümlemenin en zahmetli bölümlerindendir. Bu alacaklarýn çözümlemesinde çeþitli tarihlerde yapýlan faiz indirimi ve peþin ödeme kampanyalarý kullanýlmýþ, tahsilat saðlanamayan alacaklar için hukuki takipler yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 9 Kasým 2001 tarihli kararý ile, Tariþbank'ýn kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý banka alacaklarýnýn bilanço net defter deðerleri üzerinden devralýnmasýna karar verilmiþtir. Karar kapsamýnda Tariþbank'tan 18 Ekim 2002 tarihinde bireysel kredi alacaðý devralýnmýþtýr. Söz konusu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 3,4 milyon YTL, ayrýlan karþýlýk tutarý 3,4 milyon YTL'dir. Alacaklarýn net defter deðeri 0 (sýfýr)'dýr. 56 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

57 Bahse konu tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý anapara muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn yüzde 2,2' sini oluþturmaktadýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, 30 Haziran 2009 itibarýyla Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 2,5 milyon USD tahsil edilmiþtir. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 961 bin YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaklarýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr HÝSSE DEVÝR SÖZLEÞMESÝNDEN KAYNAKLANAN KREDÝ DIÞI TAZMÝN ÖDEMELERÝ Denizbank ile Fon arasýnda akdedilen HDS kapsamýnda tazmin ve masraflar Tariþbank hisselerinin Denizbank'a devrinden önceki dönemlere ait operasyonel iþlemlerden ve hisse devir tarihi olan 21 Ekim 2002 tarihinden önce doðmuþ, ancak devir bilançosuna yansýtýlmamýþ iþlemlerden kaynaklanmakta olup personele ödenen fazla mesai, kýdem ve ihbar tazminatlarý, SSK ödemeleri, ayrýca operasyonel iþlemlere iliþkin vergiler, gecikme cezalarý, trafik cezalarý, harç ve beyanname masraflarý, faiz farklarý, çek ödemesi ve bunun gibi çok çeþitli konularý içermektedir.fon tarafýndan ödeme yapýldýktan sonra, sorumlularý tespit edilen iþlemler için Fon nezdinde rücu iþlemleri baþlatýlarak oluþan maliyetlerden geri kazaným saðlanmaya çalýþýlmaktadýr. 21 Ekim Haziran 2009 döneminde Tariþbank ile ilgili olarak yapýlan HDS kaynaklý kredi dýþý ödeme 375 adette toplam bin YTL'dir. Bu tutarýn 97 bin YTL'sinin geri kazanýmý için Fon tarafýndan sorumlu tespiti yapýlarak rücu iþlemlerine baþlanmýþtýr. Kalan bin YTL'lik kýsým operasyonel gider olduðundan Fon gider hesaplarýna intikal ettirilmiþtir. TARÝÞBANK 57

58

59

60 4.1. YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ Banka Teftiþ Kurulu tarafýndan düzenlenen denetim raporlarýna istinaden Tariþbank yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile diðer yöneticileri aleyhine TTK hükümlerine göre 31 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. ÞEKÝL 5: YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ FONA DEV R SONRASI YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAK PLER BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA YÖNET C LER ALEYH NE BANKA ZARARININ TAZM N Ç N AÇILAN DAVALAR VARLIKLARIN ÇÖZÜMLENMES YLE LG L DAVA VE TAK PLER BANKANIN YÖNETSEL, OPERASYONEL FAAL YETLER VE VARLIKLARI LE LG L DAVA VE TAK PLER MALÝ BÜNYENÝN REHABÝLÝTASYONUNA ÝLÝÞKÝN DAVA MAL SORUMLULUK GAYRÝMENKUL VE MENKULLER BANKA HÝSSELERÝNÝN SATIÞINA ÝLÝÞKÝN DAVALAR TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLAR TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLAR 60 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

61 Diðer taraftan Tariþbank hâkim ortaðý Tariþ Birlikleri tarafýndan, Fon ile Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunu aleyhine; Bankanýn Fona devrine, Mali bünyenin rehabilitasyonuna, Banka hisselerinin satýþýna iliþkin idari iþlemlerin iptali talebiyle davalar açýlmýþtýr. Ayrýca, Tariþbank ile ilgili olarak Bankadan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi, yönetsel, operasyonel faaliyetleri ve varlýklarý Fon tarafýndan takip edilmekte olup aþaðýdaki bölümlerde bu konulara iliþkin ayrýntýlarý verilen muhtelif dava ve takipler bulunmaktadýr BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA Tariþ Birlikleri tarafýndan, Tariþbank'ýn Fona devrine iliþkin kararýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle 30 Nisan 2002 tarihinde dava açýlmýþtýr. Danýþtay tarafýndan yürütmenin durdurulmasý talebi reddedilmiþ ve bu karara Tariþ Birlikleri tarafýndan itiraz edilmiþtir. Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Kurulu Tariþbank genel kurulunda alýnan karar gereðince ortaklarýn sermaye artýrýmýna katýlmasý için tanýnan süre dolmadan Bankanýn Fona devredilmesi iþleminin hukuka aykýrý olduðu yönündeki itirazý kabul etmiþ ve Bankanýn Fona devredilmesine iliþkin iþlemin yürütülmesinin durdurulmasýna karar vermiþtir. Davanýn esasa iliþkin incelemelerinde Danýþtay, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan Banka yönetimine artýrýlan sermayenin 30 Haziran 2001 tarihine kadar nakden ödenmesi için verilen talimatýn yerine getirilmediði, Artýrýlan sermayenin nakden ödeme tarihlerini düzenleyen mevzuat göz önüne alýnarak genel kurul toplantýsýnýn tarihinin buna göre belirlemesi gerekmekte olduðu halde ilgili mevzuat dikkate alýnmadan genel kurul tarihinin saptanmýþ olmasý, genel kurul toplantý tarihini Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Bankaya verdiði süre göz önüne alýnmadan belirlenmesinin sorumluluðunun Banka yönetiminde olmasý, TARÝÞBANK 61

62 Bankaya en son 30 Haziran 2001 tarihine kadar nakdi sermaye artýrým talimatý veren Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Banka genel kurulunun geç toplanmasýndan dolayý ek bir süre verme sorumlululuðunun bulunmamasý nedenleriyle sermaye artýrýmýna ortaklarýn katýlmasýný teminen TTK'nýn 394. maddesi uyarýnca tanýnan 15 günlük sürenin 11 Temmuz 2001 tarihinde dolacak olmasý dikkate alýnmadan bu tarihten iki gün öncesine rastlayan 9 Temmuz 2001 tarihinde Bankanýn Fona devrine iliþkin iþlemde iptali gerektirecek bir sakatlýk olmadýðý, konuyu düzenleyen kanun hükümleri ile BYM tarafýndan yapýlan incelemeler sonucunda düzenlenen raporlarýn, bu raporlara dayanýlarak Tariþbank'a verilen talimatlarýn ve Bankaca verilen cevaplarla sonuçlarýnýn birlikte deðerlendirilmesi sonucunda; Bankanýn Fona devrine iliþkin iþlemde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý gerekçesiyle davanýn reddine karar vermiþtir MALÝ BÜNYE REHABÝLÝTASYONUNA ÝLÝÞKÝN DAVA Banka hisselerinin Fona devrinin iptali talebiyle açýlan davada Danýþtay tarafýndan yürütmenin durdurulmasý kararý verilmesi üzerine BDDK, 18 Þubat 2002 tarihinde Tariþbank ortaklýk haklarýnýn eski sahiplerine iadesine karar vermiþ, Fon Yönetim Kurulu ise yine ayný tarihli bir kararla Bankanýn Fona devrinde zararýn devralýnmasý karþýlýðý Tariþbank'a ödenen 55 milyon YTL tutarýn 10 Temmuz 2001 tarihinden 20 Mart 2002 tarihine kadar iþleyecek süre için reeskont faiz oraný üzerinden hesaplanacak faizle birlikte Bankadan geri istenmesine karar vermiþtir. Bu kapsamda ilk aþamada Bankadan 45 milyon YTL iade alýnmýþtýr. Tariþ Birlikleri, Fon Yönetim Kurulu kararýnýn 10 Temmuz 2001 tarihinden 20 Mart 2002 tarihine kadar iþleyecek reeskont faiz oraný üzerinden hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edilmesine iliþkin kýsmýnýn iptali talebi ile Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Fon aleyhine 2 Ekim 2002 tarihinde dava açmýþtýr. Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnda hukuka aykýrýlýk bulunmadýðýna karar verilmesi üzerine Fon Yönetim Kurulu, bu kez 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla iade alýnan 45 milyon YTL'nin tekrar Bankaya aktarýlmasý ve Banka nezdindeki 10 milyon YTL tutarýndaki alacaðýn mahsubu karþýlýðýnda hisse senetlerinin Fona devrine karar vermiþtir. Bilahare 24 Haziran 2002 tarihli kararýyla Fon Yönetim Kurulu, faiz þartýnýn da kaldýrýlmasýna karar vermiþtir. 62 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

63 24 Kasým 2001 TARÝÞBANK 63

64 Tariþbank'ýn Fona devrine iliþkin BDDK iþleminde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý gerekçesiyle devir iþleminin iptali hakkýnda açýlan davanýn reddedilmesi üzerine davanýn görüldüðü Mahkeme tarafýndan Fon Yönetim Kurulunun, 23 Mayýs 2002 tarihli kararý ile Bankanýn tekrar Fona devredilmiþ olmasý, 24 Haziran 2002 tarihli kararý ile daha önce öngörülen faiz þartýnýn kaldýrýlmýþ olmasý, 23 Ekim 2002 tarihli kararý ile Tariþbank hisselerinin Denizbank'a devredilerek satýþ iþlemlerinin tamamlanmýþ olmasý nedenleriyle konusu kalmayan dava hakkýnda karar verilmesine yer olmadýðýna hükmedilmiþtir. Mahkemenin 29 Nisan 2003 tarihli kararý davacýlar tarafýndan temyiz edilmiþ, Danýþtay tarafýndan kararýn onanmasý üzerine kararýn düzeltilmesi talep edilmiþ ve bu talep de reddedilerek karar kesinleþmiþtir BANKA HÝSSELERÝNÝN SATIÞINA ÝLÝÞKÝN DAVALAR Tariþbank'ýn satýþýna iliþkin olarak Tariþ Birlikleri tarafýndan 2 dava açýlmýþtýr: Tariþbank'ýn satýþ ilanýna esas oluþturan Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Fonun idari iþlemleri ve satýþa iliþkin Fon Yönetim Kurulu tarafýndan alýnan 29 Mayýs 2002 tarihli kararýn; Bankanýn Fona devredilmesine iliþkin Danýþtay tarafýndan verilen kararýn taraflara tebliði, temyiz aþamasý ve kesinleþmesinin beklenilmediði, davada verilen yürütmeyi durdurma kararý bilindiði halde iþlem tesis edildiði ve bu iþlemlerle yargý kararýnýn uygulanamaz hale getirilmeye çalýþýldýðý iddialarýyla Tariþ Birlikleri tarafýndan, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Fon aleyhine iptal davasý açýlmýþtýr. Danýþtay Tariþbank'ýn mevcut mali bünyesi ve zarar üreten yapýsý ile bunlarýn yaný sýra mevcut þube ve personel sayýsý itibarýyla sosyal boyutu da göz önünde bulundurularak satýþa çýkarýlmasý, Banka hisselerinin ve yönetiminin daha önce Danýþtay kararýna istinaden 18 Þubat 2002 ve 23 Mayýs 2002 tarihleri arasýnda eski ortaklarýna iade edildiði dönemde de mali bünyesinin zafiyete uðramaya devam ettiði dikkate alýndýðýnda, Bankanýn sistemde kalabilmesi açýsýndan satýþa çýkarýlmasýna iliþkin iþlemlerde mevzuata aykýrýlýk bulunmadýðý gerekçesi ile davanýn reddine karar vermiþtir. 64 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

65 Tariþbank'ýn Denizbank'a satýþýna iliþkin olarak alýnan Fon Yönetim Kurulunun 11 Eylül 2002, 10 Ekim 2002 tarihli ve BDDK'nýn 23 Ekim 2002 tarihli kararlarýnýn iptali talebiyle; Tariþ Birlikleri tarafýndan Danýþtayda Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Fon aleyhine iptal davasý açýlmýþtýr. Danýþtay Ciddi mali sýkýntý içine giren, zararý özkaynaklarýný aþan, yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremeyecek duruma gelen Bankanýn; ulaþtýðý zarar miktarýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ve mali sistemin güvenliði açýsýndan tehlikeli boyuta ulaþtýðýnýn saptanmasý üzerine Fona devredildiði ve bu devir iþlemine karþý açýlan davanýn Danýþtayýn 30 Nisan 2002 tarihli kararý ile reddedildiði, düzenlenen raporlar ile mali durumu açýkça ortaya konan Banka hakkýnda, tasarruf sahiplerinin haklarýnýn zedelenmemesi, mali sistemin güven ve istikrarýnýn bozulmamasý ve kamu hizmetlerinin gereklerinin yerine getirilmemesi amacýyla tesis edilen iþlemlerde hukuka aykýrýlýk olmadýðý gerekçesiyle 19 Nisan 2005 tarihinde davanýn reddine karar vermiþtir. Bu karar davacýlar tarafýndan yasal süresi içinde temyiz edilmemiþ olmasý nedeniyle 2 Temmuz 2005 tarihinde kesinleþmiþtir. TARÝÞBANK 65

66 1 Mayýs ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

67 4.5. BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVALAR Tariþbank tarafýndan, Banka eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür ile bir kýsým personelden oluþan 40 kiþi hakkýnda Banka Teftiþ Kurulu tarafýndan düzenlenen soruþturma raporlarýna istinaden, Üçüncü þahýs firmalarýna kullandýrýlan krediler, Usulsüz iþlemler nedeniyle doðan Banka zararýnýn tazminine yönelik olarak 68 milyon YTL, 34 bin DEM ve 24 bin EUR tutarýnda 31 adet mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Bu davalar Fon Kurulu Kararý ve 5411 Sayýlý Kanunun 133. maddesi uyarýnca Fon tarafýndan kanuni halef sýfatýyla takip edilmektedir. Banka personeli ve Genel Müdür hakkýndaki davalar Ýþ Mahkemelerinde açýlmýþtýr. Ancak, Ýþ Mahkemeleri bankacýlýk mevzuatý gereðince banka yönetim kurulunun doðal üyesi olan genel müdür ile diðer davalýlar arasýnda zorunlu dava arkadaþlýðý bulunduðu gerekçesiyle görevsizlik kararý vererek dava dosyasýnýn görevli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiþtir. Bu defa, Asliye Ticaret Mahkemesi tarafýndan da banka personeli yönünden görevsizlik kararý verilmesi üzerine davalar merci tayini için Yargýtaya gönderilmiþtir. Bilahare, Yargýtay Hukuk Genel Kurulunda yapýlan inceleme neticesinde; Personel hakkýndaki davalarda; davalýlar arasýnda zorunlu dava arkadaþlýðý bulunmamasý nedeniyle Ýþ Mahkemelerinde, Genel müdür ve diðer yönetim ve denetim kurulu üyeleri hakkýndaki davalarýn ise Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiði kararlaþtýrýlmýþtýr. Bu karar üzerine, personel hakkýndaki davalar tefrik edilerek görevli iþ mahkemelerine gönderilmiþtir. Görevsizlik, tefrik ve birleþtirme kararlarýnýn sonucunda Fon tarafýndan takip edilen dava sayýsý 41'e yükselmiþtir. Takip edilmekte olan 68 milyon YTL, 34 bin DEM ve 24 bin EUR tutarýndaki mali sorumluluk davalarýndan; 596 bin YTL tutarlý 1 dava kýsmen lehe sonuçlanmýþ, icra yoluyla takip edilmektedir. TARÝÞBANK 67

68 4,6 milyon YTL ve 24 bin EUR tutarýndaki 4 dava ile 662 bin YTL tutarýndaki tefrik edilmiþ 1 dava aleyhe kesinleþmiþtir. 63 milyon YTL ve 34 bin DEM tutarýndaki 35 davada ise yargýlama devam etmektedir. Diðer taraftan, mali sorumluluk davalarýnýn dayanaklarýndan olan 11 Temmuz 2002 tarihli Banka genel kurulu kararýna yönelik iptal davasý açýlmýþtýr. Ýptal davasý, dava konusu genel kurul kararýnýn ve önceki yýllara ait ibralarýn geçerliliði hususlarýnýn yargýlamasý devam eden mali mesuliyet davalarýnda deðerlendirileceði gerekçesiyle reddedilmiþ ve karar kesinleþmiþtir FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Tariþbank'tan devralýnan gayrimenkullere iliþkin olarak Fon tarafýndan açýlan 2 dava ve 1 icra takibi bulunmaktadýr. Davalardan biri Fon lehine kesinleþmiþ olup diðer davada yargýlama devam etmektedir Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Kurumsal kredi alacaklarý ile ilgili olarak Tariþbank'tan 574 icra dosyasý ile 125 dava dosyasý devir ve temlik alýnmýþtýr. Fonun devraldýðý kurumsal alacaklarýn çözümlenmesi kapsamýnda birinci ve ikinci alacak satýþ ihaleleri yapýlmýþ, dosyalar varlýk yönetim þirketlerine devir ve temlik edilmiþtir. Dosya konusu alacaklarýn temlik iþlemlerinin tamamlanmasýný takiben hukuki takipler de varlýk yönetim þirketleri tarafýndan yürütülmeye baþlanmýþtýr. Alacak satýþ ihaleleri kapsamý dýþýnda kalan ve 2004 Sayýlý Kanununa göre takip edilen icra takipleri, Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý kapsamýnda Fon alacaðýnýn daha etkili takibinin saðlanmasý için 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca yapýlan takiplere kaldýðý yerden devam etmek kaydýyla 6183 Sayýlý Kanuna göre takip edilmesine karar verilmiþ ve bu kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr. 68 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

69 Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Tariþbank'ta takip ve tahsil iþlemlerine devam edilen bireysel kredi alacaklarý, 2001 yýlýndan itibaren Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. Bu dosyalarýn büyük bölümünü Fona geçen bankalarýn taþra þubelerine ait sorunlu kredilerin oluþturmasý sebebiyle, hukuki iþlemlerinin takibi de Türkiye'nin farklý yerlerindeki sözleþmeli avukatlarý aracýlýðý ile yapýlmaktadýr. Kurumsal kredi dosyalarý ile baðlantýlý olan dosyalar haricinde, Fon avukatlarý tarafýndan fiilen takip edilen bireysel kredi dosyasý bulunmamaktadýr BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER Fon nezninde, Fon aktifine alýnan varlýklarýn geri kazanýmýna iliþkin davalarýn yaný sýra Tariþbank'ýn operasyonel faaliyetleri ile personel iþlemlerinden kaynaklanan ve Tariþbank'ýn çözümleme sürecinde diðer hukuk dosyalarý ile birlikte Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþ kredi dýþý dava ve takip dosyalarý da bulunmaktadýr. Tariþbank'tan devralýnarak takip edilmekte olan davalar ile birlikte Denizbank yanýnda fer'i müdahil sýfatýyla olmak üzere toplam 51 dava takip edilmektedir. Bu davalardan 27'si Fon aleyhine, 24'ü ise Fon lehinedir. Takip edilen davalarýn 7'si kesinleþmiþtir. TARÝÞBANK 69

70

71

72 Özel sermayeli bir mevduat bankasý olan Tariþbank, sermayenin millileþtirilmesi, incir üreticisinin para ve kredi sorunlarýný çözmek ve böylece incir piyasasýna hâkim yabancý tüccar ve komisyonculardan oluþmuþ incir tröstünün etkinliðini kýrmak amaçlarýyla sancýlý bir süreci takiben Birinci Dünya Savaþý'nýn arifesinde resmi kuruluþunu tamamlamýþ 21 Þubat 1914 tarihinde "Ýncirciler Bankasý" adýyla faaliyete geçmiþtir. Banka merkezi 1983 yýlýnda Ýzmir'e nakledilmiþ ve ayný tarihte Tariþ Birlikleri Banka sermayesine yüzde 95 oranýnda iþtirak etmiþtir. Tariþbank'ýn özellikle 1999 yýlý sonlarýnda gerçekleþtirilen denetimlerinde, sermaye yetersizliði, likidite zafiyeti, gelir-gider dengesizliði, sorunlu kredilerde artýþ ve zarar artýþý gibi bir takým olumsuzluklar tespit edilmiþtir. Bu tespitler üzerine Tariþbank, Devlet Bakanlýðýnýn 27 Ocak 2000 tarihli onayý ile 4389 Sayýlý Kanunun 14/2 maddesine istinaden yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Tariþbank, Kasým 2000 ve Þubat 2001 krizlerinde nakit açýðý sorunlarýyla karþýlaþmýþtýr. Kriz süresince piyasadan temin edilemeyen fonlar, Tariþ Birlikleri tarafýndan yüksek faiz oranlarýndan kullandýrýlan fonlarla karþýlanmýþtýr. Diðer taraftan, Tariþbank'ý bir Devlet bankasý olarak algýlayan mevduat müþterileri de bu dönemde mevduatlarýný çekmemiþlerdir. Tariþ Birlikleri tarafýndan Bankanýn fonlanmasý ve mevduat çekiliþinin yaþanmamasý, Tariþbank'ý likidite krizinden korumuþtur. Ancak likidite darboðazýný aþan Tariþbank, yüksek fonlama maliyetleri nedeniyle Kasým 2000 ve Þubat 2001 krizlerinde önemli ölçülerde zarar etmiþtir. Mali bünyesindeki olumsuzluklar nedeniyle 27 Ocak 2000 tarihinden itibaren yakýn izleme kapsamýnda bulunan ancak alýnmasý istenen tedbirleri almayan, zararý özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve yükümlülüklerinin toplam deðeri varlýklarýnýn toplam deðerini aþan Tariþbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 maddesine istinaden Fona devredilmiþtir. Tariþ Birlikleri tarafýndan Bankanýn Fona devir kararýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý talebiyle açýlan davada, Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kurulu iþlemin yürütmesinin durdurulmasýna karar vermiþtir. Mahkemenin bu kararý üzerine BDDK, 18 Þubat 2002 tarihli kararýyla Bankanýn ortaklýk haklarýný eski ortaklarýna iade etmiþ, Banka yönetimine 4389 Sayýlý Kanunun 14/1-a maddesine istinaden atamalar yapmýþtýr. 72 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

73 Ancak, Tariþ Birlikleri tarafýndan açýlan davada, tesis edilen iþlemde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý karara baðlanmýþtýr. Bu karar üzerine eski ortaklarýna iade edilen Bankanýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 23 Mayýs 2002 tarihli kararýyla tekrar Fona devredilmiþtir. Net özkaynaklarýn negatif bakiye vermesi ve masraf-zarar kalemleri ile baðlý deðerlerin özkaynaklarla karþýlanma oranýný gösteren ve yüzde 100 olmasý gereken rasyonun yüzde 242 gibi son derece olumsuz bir düzeyde olmasý, Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla zararýnýn özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet ettiðini göstermiþtir. Bankanýn özkaynak ihtiyacý; sermaye yeterliliði standart rasyosu üzerinden 49 milyon YTL, likidite rasyolarý üzerinden 98 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Fona devir tarihi itibarýyla Banka zararý toplam 98 milyon YTL olup bu zararýn 49 milyon YTL'si dönem zararý, 49 milyon YTL'si ise geçmiþ yýl zararlarýdýr. Tariþbank, Fona devir sonrasýnda rehabilitasyon faaliyetlerine tabi tutulmuþ ve Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Daha sonra Bankanýn satýþ iþlemleri planlanmýþ ve satýþ sürecine girilmiþtir. Bu aþamada, Denizbank'tan alýnan 5 Eylül 2002 tarihli satýn alma talebi, BDDK'nýn 11 Eylül 2002 tarihli kararýyla uygun bulunmuþ ve Fon Yönetim Kurulunun 10 Ekim 2002 tarihli kararýyla baþlatýlan hisse devir görüþmeleri mutabakatla sonuçlanmýþtýr. Bu kapsamda, Fon ile Denizbank arasýnda 21 Ekim 2002 tarihinde HDS imzalanmýþ ve kapanýþ bilançosunda özkaynaklarýn deðeri sýfýra eþit olmak kaydýyla Fona ait Tariþbank hisselerinin, bedelsiz Denizbank'a devri hüküm altýna alýnmýþtýr. Fiili devir iþlemlerinin tamamlanmasýnýn hemen sonrasýnda varlýklarýn etkin ve verimli bir þekilde çözümlenmesi için Fon tarafýndan çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir. Bu kapsamda, gayrimenkullerin satýþýna, tahsili gecikmiþ alacaklarýn ise tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr. Gerçekleþtirilen satýþ faaliyetleri sonucunda, Tariþbank kaynaklý 145 gayrimenkulden 143'ü 17,9 milyon YTL (12,5 milyon USD) bedelle peþin satýlmýþtýr. Fon aktifinde Tariþbank'a ait halihazýrda toplam kayýtlý deðeri 73 bin YTL olan 2 gayrimenkul bulunmaktadýr. TARÝÞBANK 73

74 Tariþbank'ýn hâkim ortaklarýndan Fonun nakit alacaðý bulunmamaktadýr. Tariþbank'tan devralýnan 505 adet tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýna iliþkin çözümleme faaliyetleri sonucunda bu firmalardan; 43'ü kampanya kapsamýnda, 25'i kampanya haricinde olmak üzere toplam 68'i tasfiye olmuþtur. 6'sý birinci alacak satýþý, 419'u ikinci alacak satýþý kapsamýnda olmak üzere toplam 425'i varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. Halen Fon bünyesinde 10 alacak hakkýnda 6183 yasal takip iþlemi uygulanmakta, 2 firma ile ilgili çözümleme iþlemleri devam etmektedir. Tariþbank'tan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaðý devralýnmýþtýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, Tariþbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 2,5 milyon USD tahsil edilmiþtir. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 961 bin YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaklarýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. Banka, eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile yöneticileri hakkýnda baþlatýlan 31 mali sorumluluk davasýnda 68 milyon YTL, 34 bin DEM ve 24 bin EUR tutarýnda alacak talep edilmiþtir. Mahkemelerin verdiði görevsizlik, tefrik ve birleþtirme kararlarýnýn sonucunda Fon tarafýndan takip edilen dava sayýsý 41'e yükselmiþtir. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede bu bankalarý çözümlemektir. Tariþbank'ýn çözümleme süreci Fona devredilmesiyle baþlamýþ Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilmeye çalýþýlmasýyla devam etmiþ ve Denizbank'a satýþýyla sonlandýrýlmýþtýr. Varlýklarýn çözümleme iþlemlerine ise halen devam edilmektedir. 74 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

75 TARÝÞBANK 75

76 76 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

77 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

78 4389 Sayýlý Kanun ile Fona Verilen Yetkiler: 23 Haziran 1999 tarih ve sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankalar Kanunudur Sayýlý Kanun ile Fona tanýnan temel yetkiler sýnýrlayýcý olmamak kaydýyla aþaðýda belirtilmiþtir. 1. Kendisine devredilen bankalar ile ilgili; a. Hisselerini devralma, b. Mali bünyesini güçlendirme ve yeniden yapýlandýrma, c. Satýþý, devri ve baþka bir banka ile birleþtirme, d. Devraldýðý alacaklarý paraya çevirme, e. Devraldýðý varlýklarýný çözümleme. 2. Banka kaynaklarýnýn istismarý durumunda; a. Banka hâkim ortaklarýndan lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýnýn iade ve tazminini isteme, b. Kanunda sayýlan kiþilerden mal beyaný talep etme, c. Bu kiþiler hakkýnda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz ve yurtdýþýna çýkýþ yasaðý uygulanmasýný talep etme. 3. Kendisine devredilen bankadan devraldýðý ya da Kanundan kaynaklanan alacaklarýnýn tahsiline iliþkin; a Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri kullanma, b. Kanunda belirtilen kiþilerin hissedarý olduðu þirketlerin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerini devralma, bu þirket varlýklarýnýn satýþý baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen yetkileri kullanma, c. Banka kaynaðýnýn dolanlý kullanýmý durumunda, bundan kaynaklanan Fon alacaklarýný Kanunda belirtilen özel nitelikli yetkileri de kullanarak tahsil etme, 78 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

79 4. Bankalar nezdindeki tasarruf mevduatýný sigortalama, sigorta primlerini tahsil etme ve risk gerçekleþtiðinde bu türden mevduatý hak sahiplerine ödeme, 5. Bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldýrýlan bankalarýn iflasýný talep etme, iflas kararý verilmesi halinde Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri de kullanarak bankanýn iflas tasfiyesini yürütme Sayýlý Kanunun 14/1 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, denetlemeler sonucunda bu Kanuna ve bu Kanuna dayanýlarak alýnan kararlara ve yapýlan düzenlemelere, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý ve bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikte iþlemlerin tespit olunmasý halinde, vereceði süreler içinde söz konusu iþlemlerin düzeltilmesi ve tekrarýna meydan verilmemesi için gerekli tedbirlerin alýnmasý hususunda ilgili bankayý uyarmasý, istenen tedbirlerin alýnmamasý veya bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikteki iþlemlerin tekrarý halinde BDDK'nýn, iþlemlerin mahiyet ve önemine göre; a. b. Yönetim kurulu üyelerinin tamamýný veya bir kýsmýný görevden alarak veya üye sayýsýný artýrarak bu kurula üye atamak, Bankanýn faaliyetlerini, faaliyet türleri itibarýyla tüm teþkilatýný veya gerekli görülecek þubelerini veya muhabirlerle iliþkilerini kapsayacak þekilde kýsýtlamak, c. Bankanýn mevduat sigortasý primlerini yükseltmek veya kabul ettiði mevduatý yüzde yüz oranýna kadar karþýlýða tabi tutmak da dahil olmak üzere bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýna ve mevduat sahiplerinin korunmasýna yönelik her türlü tedbiri alma yetkisini içermektedir Sayýlý Kanunun 14/2 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, denetlemeler sonucunda, bir bankanýn varlýklarýnýn vade itibarýyla taahhütlerini karþýlayamadýðýný veya bu durumun gerçekleþmek üzere olduðunu veya likiditeye iliþkin düzenlemelere uymadýðýný tespit etmesi durumunda; bankadan, onaylayacaðý bir plan dahilinde bu durumun düzeltilmesini isteyebileceði gibi uygun bir süre vererek; TARÝÞBANK 79

80 a. b. Uzun vadeli veya duran deðerlere yatýrým yapýlmamasý, Ýþtirakler ve gayrimenkuller gibi duran deðerlerin elden çýkarýlmasý da dahil olmak üzere, likiditenin güçlendirilmesi amacýyla, uygun göreceði her türlü tedbirin alýnmasýný ya da Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun denetlemeler sonucunda, bir bankanýn özkaynaklarýnýn sermaye yeterliliðine iliþkin düzenlemelere göre yetersiz kaldýðýný ya da bu durumun gerçekleþmek üzere olduðunu tespit etmesi durumunda; bankadan onaylayacaðý bir plan dahilinde, sermaye artýrýmý veya sermaye benzeri kaynak temin edilmesi suretiyle bu durumun düzeltilmesini isteyebileceði gibi, a. a. Kâr daðýtýlmamasý, yönetim kurulu üyeleri ile genel müdür ve yardýmcýlarýnýn huzur hakký, ikramiye, prim, ayni ve nakdi sosyal yardým ya da her ne ad altýnda olursa olsun verilen ek ödemelerin durdurulmasý, b. Zarar doðurduðu tespit edilen faaliyetlerinin sýnýrlandýrýlmasý veya durdurulmasý, c. Verimi düþük veya verimsiz varlýklarýnýn elden çýkarýlmasý da dahil olmak üzere, özkaynaklarýn güçlendirilmesi amacýyla, uygun göreceði her türlü tedbirin alýnmasýný isteme yetkisini içermektedir Sayýlý Kanunun 14/3 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, bir bankanýn; 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda alýnmasý istenen tedbirleri kýsmen ya da tamamen almadýðýný, bu tedbirlerin kýsmen veya tamamen alýnmýþ olmasýna raðmen mali bünyesinin güçlendirilmesine imkan bulunmadýðýný ya da mali bünyesinin bu tedbirler alýnsa dahi güçlendirilemeyecek derecede zayýflamýþ olduðunu, b. Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediðini, c. Bu madde hükümlerinin uygulanmasýnda BDDK tarafýndan belirlenecek deðerleme esaslarý çerçevesinde yükümlülüklerinin toplam deðerinin 80 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

81 varlýklarýnýn toplam deðerini aþtýðýný, d. Faaliyetine devamýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ve mali sistemin güven ve istikrarý bakýmýndan tehlike arzettiðini tespit ettiði takdirde, BDDK'nýn en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme veya bankacýlýk iþlemleri yapma ve/veya mevduat kabul etme iznini kaldýrma yetkisini içermektedir Sayýlý Kanun: 1 Kasým 2005 tarih ve (1. Mükerrer) sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankacýlýk Kanunudur Sayýlý Kanun genel itibarýyla yürürlükten kaldýrdýðý 4389 Sayýlý Kanuna paralel düzenlemeler içermekle birlikte, Fon açýsýndan bazý önemli yenilikler de getirmiþtir Sayýlý Kanun Uygulamasý: 6183 Sayýlý Kanun esasen, devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafý, vergi cezasý, para cezasý gibi asli, gecikme zammý, faiz gibi fer'i kamu alacaklarý ve ayný idarelerin akitten, haksýz fiil ve haksýz iktisaptan doðanlar dýþýnda kalan ve kamu hizmetleri icrasýndan doðan diðer alacaklarý ile bunlarýn takip masraflarý hakkýnda uygulanan bir kanundur. Anýlan Kanun, belirtilen alacaklarýn tahsiline iliþkin özel takip usulleri ve özel yetkiler içermektedir. Bu Kanunda düzenlenen en önemli yetki ise, kamu kuruluþunun takip iþlemlerini icra dairesi aracýlýðýyla deðil doðrudan kendisinin yürütmesidir Sayýlý Kanunda, kamu kuruluþlarýna, Kanun kapsamýndaki alacaklarýnýn tahsiline iliþkin, borçlunun mallarý üzerine ihtiyati haciz uygulama, haczetme ve nihai olarak da satarak alacaðýný tahsil etme imkâný tanýnmýþtýr. Diðer bir ifadeyle, 6183 Sayýlý Kanun, kamu kuruluþlarýna tahsil sürecini hýzlandýrýcý ve etkinleþtirici bir takým yetkiler tanýmaktadýr Sayýlý Kanunda, Fon alacaklarý Kanun kapsamýnda sayýlmamýþ olmakla birlikte, 4389 Sayýlý Kanun ve 5411 Sayýlý Kanunda, Fonun bir kýsým alacaklarýnýn tahsili amacýyla Fona 6183 Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi verilmiþtir. Fon bu yetkiye istinaden, anýlan Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn tahsiline yönelik doðrudan takip baþlatabilmekte, anýlan Kanunda belirtilen, ihtiyati haciz, haciz, satýþ gibi yetkileri kullanarak alacaðýný daha etkin bir þekilde tahsil etmeyi amaçlamaktadýr. TARÝÞBANK 81

82 Alacaðýn Temliki: Alacaðýn temliki, bir alacaðýn alacaklý tarafýndan baþka bir kimseye devredilmesidir. Bu devir iþlemi ile eski alacaklýnýn (temlik edenin) yerini yeni alacaklý (temellük eden) almakta, böylece temlik edilen alacak eski alacaklýnýn mamelekinden çýkarak yeni alacaklýnýn mamelekine dahil olmakta, alacaðý talep etmek hakký da yeni alacaklýya intikal etmektedir. Alacak Satýþý: Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen bankalardan devralýnan tahsili gecikmiþ alacaklarýn ihale yoluyla satýþa çýkarýlmasý ve satýþ iþleminin gerçekleþtirilmesi sürecidir. Kesin Satýþ Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir satýþ bedeli mukabili alýcýya devir ve temlik edildiði bir satýþ yöntemidir. Bu yöntemde, alýcýnýn satýn aldýðý portföyden elde edeceði tahsilatýn satýcý ile paylaþýmý sözkonusu olmayýp, sadece sözleþme kapsamýnda alýcýnýn belirlenen koþullar dahilinde satýn aldýðý bazý alacak kalemlerini süresi içinde iade etme hakký olabilir. Hasýlat Paylaþým Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir bedel karþýlýðýnda alýcýya devir ve temlik edildiði ve alýcýnýn satýþ portföyündeki alacaklardan elde edeceði tahsilatýn (gider ve masraflar tahsilat tutarýndan düþülmeksizin) alýcý ile satýcý arasýnda paylaþýldýðý bir satýþ yöntemidir. Apel: Ödeme çaðrýsý demektir. Anonim ortaklýklarda pay sahibinin tek borcu vardýr, o da taahhüt edilen pay bedelini ödemektir. Kuruluþta ya da sermaye artýrýmýnda nakdi sermaye taahhüt olunmuþsa, esas sözleþmeyle ya da genel kurul kararýyla daha yüksek bir oran saptanmadýðý takdirde, pay bedelinin dörtte birinin hemen ödenmesi gerekir. TTK'nýn 406. maddesi uyarýnca, esas sözleþmede baþka bir hüküm bulunmadýkça paylarýn bedeli pay sahiplerinden ilan yoluyla istenir. Pay bedelinin taksitle ödenmesinin söz konusu olduðu böylesi durumlarda yönetim kurulu tarafýndan yapýlacak olan bu ödeme çaðrýsýna "apel" denir. 82 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

83 Davadan Feragat: Davacýnýn, dava dilekçesinde istemiþ bulunduðu haktan tamamen veya kýsmen vazgeçmesidir. Feragat halinde davalýnýn rýzasýna gerek bulunmamaktadýr. Depo: Bir bankanýn diðer bir banka nezdindeki mevduatýna depo denilmektedir. Durulaþtýrma: Fona devredilen bankalarýn devir tarihindeki gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý amacýyla, bilanço kalemleri üzerinde yapýlan çalýþma neticesinde, aktif ve pasif kalemlerin deðerinin doðru olarak belirlenmesi ve mali tablolarýn buna göre yeniden düzenlenmesi iþlemidir. Fon Yönetim Kurulu: Fonun BDDK tarafýndan temsil edildiði 31 Aðustos Ocak 2004 döneminde, Fon adýna karar alma yetkisine sahip organdýr. Fon Kurulu: 5020 Sayýlý Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Kanunla baðýmsýz bir kurul olarak kurularak 29 Ocak 2004 tarihinde göreve baþlayan ve 5411 Sayýlý Kanunda da bu özelliðini devam ettiren Fonun en üst karar alma organýdýr. Geri Kazaným Faaliyetleri: Fonun, kendisine devredilen bankalara aktardýðý kamu kaynaðýný, bankalardan devir ve temlik aldýðý tahsili gecikmiþ alacaklarý ve 5411 Sayýlý Kanundan kaynaklanan diðer alacaklarýný tahsil edebilmek ve nakde çevirebilmek amacýyla yürütülen dava, takip, satýþ, yönetim ve denetim devralma, indirim kampanyasý düzenleme, sulh vb. faaliyetlerin bütününe geri kazaným faaliyetleri denilmektedir. Hâkim Ortak: Bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran, diðer bir deyiþle bankanýn yönetimi üzerinde esas söz sahibi olan ve banka yönetimini yönlendiren gerçek ve tüzel kiþilerdir. Likidite: Döviz, menkul kýymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifi kýsa sürede ve sorunsuz bir þekilde (deðer kaybýna uðramadan) nakde çevirebilme gücünü ifade eder. Likidite Rasyosu: Bir bankanýn yabancý kaynaklarýný likit varlýklarýyla karþýlama gücünü ölçen bir orandýr. Birinci Derece Likidite Rasyosu = (Emre Hazýr Deðerler - Emre Hazýr Deðer Alýnan Mevduat Munzam Karþýlýklarý) / Vadesiz Yabancý Kaynaklar TARÝÞBANK 83

84 Ýkinci Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler / Vadesiz Yabancý Kaynaklar Üçüncü Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler ve Kýsa Vadeli Deðerler / Vadesiz ve Kýsa Vadeli Yabancý Kaynaklar Mali Sorumluluk: Mali sorumluluk, dayanaðýný TTK'dan alan ve bankanýn yönetim kurulu üyelerinin, kanuna ve þirket ana sözleþmesine aykýrý eylem ve iþlemleriyle þirkete verdikleri zararlardan þirkete, þirket alacaklýlarýna ve ortaklara karþý müteselsilen sorumlu olmalarýný ifade eden bir kavramdýr. Sorumluluk þartlarýnýn oluþmasý halinde, genel kurul kararý almak suretiyle þirket veya bu þart aranmaksýzýn da alacaklýlar ve ortaklar tarafýndan, sorumlu olan yönetim kurulu üyelerinin, þirket müdürlerinin ve bazý hallerde denetçilerin mali mesuliyetleri talep edilebilmektedir. Ödeme Emri: Alacaðýn tahsili amacýyla baþlatýlan takip çerçevesinde, 2004 Sayýlý Kanun kapsamýnda Ýcra Dairesi Müdürlüðü, 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda ise alacaklý kamu idaresi tarafýndan, borcunu vadesinde ödemeyen borçlulara, belirtilen süre içinde borçlarýný ödemeleri veya mal beyanýnda bulunmalarý gereðini, borcun asýl ve fer'ilerini ve borcun ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný bildirmek üzere gönderilen belgedir. Ödemeye Çaðrý Mektubu: Fonun 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn takibine baþlamadan önce borçlulara gönderdiði, borcun miktarýný, ödeme süresini ve ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný içeren belgedir. Özkaynak Açýðý: Bankanýn özkaynaklarýnýn mevcut kriter ve düzenlemelerde öngörülen özkaynak gereðini karþýlayamadýðý kýsmýdýr. Özkaynak açýðý aþaðýdaki þekilde hesaplanýr: Özkaynak Açýðý = Özkaynak Gereði - (Ana Sermaye + Katký Sermaye - Sermayeden Ýndirilecek Deðerler) Protokol: Fonun, kendisine devredilen bankalarýn hâkim ortaklarýndan, kurumsal veya bireysel borçlularýndan olan alacaklarýna iliþkin, söz konusu alacaðýn tahsili amacýyla imzaladýðý sözleþmeler protokol olarak adlandýrýlmaktadýr. 84 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

85 Repo: Bir kýymetin belli bir tarihte, belli bir orandan geri satým vaadi ile alýmýný ifade eder. Ýþleme konu olan kýymet, ödünç verilen para için teminat niteliðindedir. TCMB açýsýndan repo iþlemi açýk piyasa iþlemleri çerçevesinde, piyasaya, iþlem vadesi süresince, repoya tabi kýymetler karþýlýðýnda geçici olarak para verilmesini ifade eder. Risk Temerküzü (Birikimi): Önemli bir finansal kriter olan riskin daðýtýlmasý prensibine aykýrý olarak, riskin belirli sektör, grup, þahýslar ya da bankacýlýk enstrümanlarý üzerinde yoðunlaþmasýdýr. Sermaye Yeterliliði Standart Rasyosu: Konsolide olmayan bazda hesaplanan özkaynak/ (kredi riskine esas tutar + piyasa riskine esas tutar + operasyonel riske esas tutar) standart oranýný ifade eder. Yeniden Yapýlandýrma Kurulu: Tarým satýþ kooperatif ve birliklerinin yeniden yapýlandýrýlmasý, ticari yaþamýn gereklerini gözeterek ekonomik etkinlik ve verimlilik ilkeleri çerçevesinde faaliyetlerini sürdürebilir, mali açýdan özerk bir yapýya kavuþturulabilmesi ve bu amaçla alýnmasý gereken tedbirlerin belirlenmesi konularýnda çalýþma, inceleme ve önerilerde bulunmak üzere kurulan ve 1 Haziran 2000 tarihli ve 4572 sayýlý Tarým Satýþ Kooperatif ve Birlikleri Hakkýnda Kanunun Geçici 1. maddesinin (D) bendi gereðince Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý tarafýndan hazýrlanan ve 19 Aralýk 2001 tarih ve sayýlý Resmi Gazetede yayýmlanan Yönetmelikte çalýþma usul ve esaslarý belirlenen kurulu ifade etmektedir. Þahsi Ýflas: Bir bankanýn yöneticilerinin ve denetçilerinin, kanuna aykýrý eylem ve iþlemleri ile bankanýn iflasýna veya Fona devrine sebebiyet vermeleri halinde Fon, bu kiþilerin þahsen iflaslarýný mahkemeden talep edebilmektedir. Kanuna aykýrý iþlemlerin banka hâkim ortaðýna menfaat temin etmek için yapýlmýþ olmasý halinde hâkim ortaðýn da þahsen iflasý istenebilmektedir. Yönetici: 5411 Sayýlý Kanunda: Yönetim kurulu baþkan ve üyeleri, denetim komitesi baþkan ve üyeleri, kredi komitesi baþkan ve üyeleri, genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý, bölge müdürleri, þube müdürleri, genel müdürlük merkez teþkilatýnda yer alan bölüm, kýsým, grup ve bunlara eþdeðer isimler altýnda faaliyet gösteren birimlerin yöneticileridir. TARÝÞBANK 85

86 Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn yönetim kurulu ve kredi komitesi baþkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý ve imzalarý bankayý ilzam eden memurlarýdýr. 86 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

87 TARÝÞBANK 87

88 88

89 KAYNAKÇA

90 90

91 Baðýmsýz Denetim Firmalarýnýn Raporlarý Bakanlar Kurulu Kararlarý Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararlarý Bankalar Yeminli Murakýp Raporlarý Banka Yönetim Kurulu Kararlarý Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý Raporlarý Bilirkiþi Raporlarý Fon Baþkanlýk Makamý Olurlarý / Onaylarý Fon Denetim Daire Baþkanlýðý Raporlarý Fonun, Üçüncü Kiþiler / Mahkemeler / Ýcra Daireleri / Resmi Kurum ve Kuruluþlar ile Yaptýðý Yazýþmalar Mahkeme Kararlarý Fon Kurulu / Fon Yönetim Kurulu Kararlarý T.C. Cumhurbaþkanlýðý Devlet Denetleme Kurulu Raporlarý TARÝÞBANK 91

92 92

93 TARÝÞBANK 93

94 94

95 TARÝÞBANK 95

96 96