TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU

Transkript

1 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU C EKÝM 2009

2 TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/ÝSTANBUL Tel.: (212) Faks: (212) Proje Ekibi Proje Lideri: Ahmet MUTLU Hazýrlayanlar: Raf Temizliði Proje Grubu Editör: Yaþar ERDÝNÇ Kapak ve Ýç Tasarým : GNG Tanýtým / Dizgi : Karizma Yayýncýlýk / Oðuzhan KARA Baský : Artus Basým Ýkitelli Organize Sanayi Bölgesi Eskoop San. Sit. B-1 Blok No: 63 Ýkitelli / ÝSTANBUL Tel.: (212) ISBN: ÝSTANBUL - EKÝM 2009

3 RAF TEMÝZLÝÐÝ KÝTAPLIÐI 1- EGEBANK 2- ÝNTERBANK 3- ÝKTÝSAT BANKASI 4- ETÝBANK 5- TOPRAKBANK 6- EGS BANK 7- YURTBANK 8- BANK EKSPRES 9- ESBANK 10- BANK KAPÝTAL 11- PAMUKBANK 12- DEMÝRBANK ULUSAL BANK 13- TÜRK TÝCARET BANKASI 14- YAÞARBANK SÝTEBANK TARÝÞBANK 15- KENTBANK 16- SÜMERBANK 17- BAYINDIRBANK 18- MARMARA BANK ÝMPEXBANK KIBRIS KREDÝ BANKASI ÝSTANBUL ÞUBESÝ TYT BANK 19- ÝMAR BANKASI 20- TMSF ÇÖZÜMLEME DENEYÝMÝ

4

5 Raf Temizliði Projesi kapsamýnda yer alan bu kitapta; Bankanýn çözümleme süreci, idari, mali, hukuki ve denetsel yönlerden ayrý ayrý deðerlendirilmiþtir. Kitap, 30 Haziran 2009 tarihli veriler esas alýnarak hazýrlanmýþ olmakla birlikte, bu tarihten sonra gerçekleþen önemli olay ve geliþmeleri de içermektedir. Yayýnýn tüm içeriði adresinde yer almaktadýr. Kamuoyunu bilgilendirme amacýyla hazýrlanmýþ olan bu yayýnda yer alan bilgilerin doðru ve eksiksiz olmasý için gerekli özen gösterilmiþ olmakla birlikte bu yayýnda yer alan bilgilere dayanarak çýkarýlan sonuçlardan TMSF sorumlu tutulamaz. Yayýnda yer alan bilgiler kaynak belirtilerek kullanýlabilir.

6

7 ÖNSÖZ Batan bankalarýn kamuya olan maliyetini azaltma yolunda gösterdiði performansla Türkiye'ye bir baþarý öyküsü armaðan eden TMSF, Raf Temizliði Kitaplarý ile yakýn tarihimizde bankacýlýk sektöründe yaþanan sorunlarýn daha net görülmesine ve anlaþýlmasýna katký saðlamayý amaçlamýþtýr. Ýki yýlý aþkýn bir süredir, 25 kiþilik uzman bir ekibin yoðun bir tempo ile çalýþtýðý TMSF'nin en önemli projelerinden biri olan Raf Temizliði Projesi, elinizde tuttuðunuz bu kitaplarla hayata geçirilmiþ bulunmaktadýr. Raf Temizliði Projesi kapsamýnda her banka için ayrý bir kitap hazýrlanmýþ ve bankalarýn çözümleme süreçleri kronolojik olarak tüm detaylarýyla incelenmiþtir. Kitaplarda ilk olarak bankalarýn Fona devir sebepleri ve kullanýlan istismar yöntemleri anlatýlmýþ, sonrasýnda çözümleme ve geri kazaným faaliyetleri, mali bünyelerini rehabilite etme, satýþ, devir ve birleþtirme gibi çözümleme adýmlarý ve hukuki süreçleri ortaya konulmuþtur. Batan bankalarla ilgili 40 bin sayfa evrak, 7 bin döküman ve çok sayýda banka raporu satýr satýr incelenerek ortaya çýkarýlan 20 kitaplýk Raf Temizliði Projesinin, bankacýlýk ve finans konularýnda gerek aktüel gerekse bilimsel çalýþma yapanlar için yararlý olacaðýna inanýyorum. Raf Temizliði Projesi kapsamýndaki kitaplar e-book olarak adresinde de yer alacak ve uzman ekiplerimiz kitaplarla ilgili güncellemeleri yapmaya devam edeceklerdir. Bu projenin ve nihayetinde kitaplarýn ortaya çýkmasýnda ve tasarýmýnda önderlik yapan, Kurumumuzdan ayrýlýncaya kadar projeyi yöneten eski Fon Baþkan Yardýmcýsý Ferruh Tunç'a, uzun ve yorucu çalýþmalarla raporlarý kitap formatýna getiren Raf Temizliði Projesi Grubunda yer alan bütün arkadaþlarýma ve deðerli proje editörümüz Yaþar Erdinç'e ayrý ayrý teþekkür ediyorum. Elinizdeki kitabýn yakýn tarihimizde yaþanan bankacýlýk krizlerinin nedenlerinin ve sonuçlarýnýn iyi analiz edilmesi ve dersler çýkartýlmasýna vesile olmasýný diliyorum. TMSF BAÞKANI Ahmet ERTÜRK

8

9 Kýsaltmalar Dizini Þekiller Dizini Tablolar Dizini ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ TARÝHÇE ESBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Bankanýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý Bankanýn Fona Devrinin Önerilmesi Fona Devir Kararý Esbank'ýn Fona Devir Nedenleri Hâkim Ortak Kredileri Duran Varlýk Yatýrýmlarý Reel Olmayan Kârlar Üzerinden Temettü Daðýtýmý Diðer ESBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ 2. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler

10 2.3. MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Mali Bünye Rehabilitasyonu Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER ESBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR ESBANK'IN ETÝBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ DÝÐER

11 4. ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ 5. GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVA VE TAKÝPLER Ýade ve Tazmin Talepli Dava ve Takipler Mali Sorumluluk Davalarý Þahsi Ýflas Davalarý CEZA DAVALARI Ana Ceza Davasý Diðer Ceza Davalarý FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Dava ve Takipler Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER TANIMLAR VE KAVRAMLAR... KAYNAKÇA

12

13 KISALTMALAR DÝZÝNÝ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ TABLOLAR DÝZÝNÝ

14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ 765 Sayýlý Türk Ceza Kanunu 2004 Sayýlý Ýcra Ýflas Kanunu 3182 Sayýlý Bankalar Kanunu 3291 Sayýlý Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasý Kanunu, 3182 Sayýlý Bankalar Kanunu, 2983 Sayýlý Tasarruflarýn Teþviki ve Kamu Yatýrýmlarýnýn Hýzlandýrýlmasý Hakkýnda Kanun, 2985 Sayýlý Toplu Konut Kanunu, Tarihli ve 3238 Sayýlý Kanun, 2499 Sayýlý Sermaye Piyasasý Kanununda Deðiþiklik Yapýlmasý ve 1177 Sayýlý Tütün Tekeli Kanunun Bazý Maddelerinin Yürürlükten Kaldýrýlmasý ve Kamu Ýktisadi Teþebbüslerin Özelleþtirilmesi Hakkýnda Kanun 4389 Sayýlý Bankalar Kanunu 5411 Sayýlý Bankacýlýk Kanunu 6183 Sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun 6762 Sayýlý Türk Ticaret Kanunu Academia Mediterranea Vakfý Alara Turizm Yatçýlýk ve Havacýlýk A.Þ. Alpar Oto Sanayi ve Motorlu Taþýtlar Ticaret Ltd. Þti. Bank Ekspres A.Þ. Bank Kapital T.A.Þ. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Bankalar Yeminli Murakýplarý Bayýndýrbank A.Þ. Bilgi Ýþlem Muhasebe ve Organizasyon Limited Þirketi Bimhol Birleþik Müteahhitler Holding A.Þ. Birleþik Fon Bankasý A.Þ. Burtrak Burdur Traktör ve Önyükleyici A.Þ. Buryem Burdur Yem Sanayi ve Ticaret A.Þ. Campen Camlý Pencere Sistemleri Ticaret A.Þ. Cemal Erdemli Çelik Sanayi Ticaret Limited Þirketi Çatý Ýnþaat A.Þ. Çatýk Madencilik Hafriyat Taahhüt Ticaret Limited Þirketi Çay Ýþletmeleri Genel Müdürlüðü Çaylý Tekstil Ýnþaat Ýthalat Ýhracat Sanayi ve Ticaret A.Þ. TCK 2004 Sayýlý Kanun 3182 Sayýlý Kanun Sayýlý Kanun 4389 Sayýlý Kanun 5411 Sayýlý Kanun 6183 Sayýlý Kanun TTK Academia Vakfý Alara Turizm Yatçýlýk Alpar Oto Sanayi Bank Ekspres Bank Kapital BDDK BYM Bayýndýrbank Bilgi Ýþlem Muhasebe Bimhol Holding BFB Burtrak Buryem Campen Ticaret Erdemli Çelik Sanayi Çatý Ýnþaat Çatýk Madencilik Çaykur Çaylý Tekstil 14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ

15 Demir Kart Hizmetleri A.Þ. Devlet Ýç Borçlanma Senetleri Döviz Tevdiat Hesabý Egebank A.Þ. Emzet Akaryakýt Daðýtým Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Þ. Endeks Yardýmcý Gemi Ýnþaat Ýþletmeleri ve Nakliyecilik A.Þ. Entil Endüstri Yatýrýmlarý Sanayi Ticaret A.Þ. Es Facto Factoring Hizmetleri A.Þ. Es Menkul Deðerler Yatýrým A.Þ. Esbank Eskiþehir Bankasý T.A.Þ. Mensuplarý Sandýðý Vakfý Eskiþehir Bankasý T.A.Þ. Esbeton Çimento Yan Ürünleri A.Þ. Esbeton Kütahya Hazýr Beton A.Þ. Esçim Eskiþehir Çimento Fabrikasý T.A.Þ. Esen Eskiþehir Makine ve Tesis Ýmalatý Sanayi ve Ticaret A.Þ. Eston Eskiþehir Beton Sanayi ve Ticaret A.Þ. Eston Ýnþaat Sanayi ve Ticaret A.Þ. Eston Yapý A.Þ. Esyem Eskiþehir Yem Sanayi A.Þ. Estrans Taþýma ve Ticaret A.Þ. Et ve Balýk Kurumu Genel Müdürlüðü Etibank A.Þ. Hapalki Sanayi Ürünleri Üretim Pazarlama ve Ticaret A.Þ. Hisersan Hisarcýk ve Havalisi Seramik A.Þ. Ýktisat Bankasý T.A.Þ ÝMKB Takas ve Saklama Bankasý A.Þ Ýnterbank A.Þ. Ýstanbul Altýn Rafinerisi A.Þ. Ýstanbul Menkul Kýymetler Borsasý Jamak Jant ve Makine Ýmalat Sanayi ve Ticaret A.Þ. Kamu Ýktisadi Teþebbüsleri Korunt Madencilik Ýnþaat Hazýr Beton Nakliye Sanayi ve Ticaret A.Þ. Kümaþ Kütahya Manyezit Ýþletmeleri A.Þ. Meka Mühendislik Ýnþaat Sanayi ve Ticaret Limited Þirketi Demir Kart DÝBS DTH Egebank Emzet Akaryakýt Endeks Nakliyecilik Entil Endüstri Esfacto Es Menkul Esbank Mensuplarý Vakfý Esbank/Banka Esbeton Çimento Esbeton Hazýr Beton Esçim Esen Makine Eston Beton Eston Ýnþaat Eston Yapý Esyem Estrans Taþýma Et ve Balýk Kurumu Etibank Hapalki Sanayi Hisersan Ýktisat Bankasý Takasbank Ýnterbank Ýstanbul Altýn Rafinerisi ÝMKB Jamak KÝT Korunt Madencilik Kümaþ Manyezit Meka Mühendislik ESBANK 15

16 Motorlu Araçlar Ticaret Limited Þirketi MSM Metal Sanayi Mamülleri Sanayi ve Ticaret A.Þ. Paksoy Ticaret ve Sanayi A.Þ. Pamukbank T.A.Þ. Petsa Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Þ. Poriþ Porsuk Ýþçileri Makine Sanayi ve Ticaret A.Þ. Pova Eskiþehir Tarým ve Sanayi Fuarý Ticaret A.Þ. Sutek Ýnþaat Ticaret ve Sanayi A.Þ. Sutek Konfeksiyon Ýnþaat Pazarlama Dekorasyon A.Þ. Sutel Dýþ Ticaret Pazarlama Limited Þirketi Sosyal Sigortalar Kurumu SS Eskiþehir Kavak Yetiþtirme ve Yapý Kooperatifi A.Þ. Sümerbank A.Þ. Tarkon Tarým Makina ve Konstrüksiyon Ürünleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Þ. T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý T.C. Baþbakanlýk Özelleþtirme Ýdaresi Baþkanlýðý T.C. Merkez Bankasý A.Þ. T.C. Zýraat Bankasý A.Þ. Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu Tektar Elektrik Üretim Ýletim Daðýtým ve Ticaret A.Þ. Toprakbank A.Þ. Toprakbank Off-Shore Limited Türk Parasý Türk Ticaret Bankasý A.Þ. Türkiye Tütüncüler Bankasý Yaþarbank A.Þ. Ulusal Bank A.Þ. Vatan Konserve Sanayi ve Ticaret A.Þ. Yabancý Para Yapý ve Kredi Bankasý A.Þ. Yem Sanayii T.A.Þ. Yýldýz Tarým ve Hayvancýlýk Limited Þirketi Yurt Ticaret ve Kredi Bankasý A.Þ. Zeytinoðlu Holding A.Þ. Zeytinoðlu Ticaret ve Sanayi A.Þ. Motorlu Araçlar Ticaret MSM Metal Paksoy Sanayi Pamukbank Petsa Petrol Poriþ Pova Tarým Sutek Ýnþaat Sutek Konfeksiyon Sutel Dýþ Ticaret SSK Kavak Yetiþtirme Yapý Kooperatifi Sümerbank Tarkon Tarým Hazine Özelleþtirme Ýdaresi TCMB Zýraat Bankasý TMSF / Fon Tektar Elektrik Toprakbank Toprak Off-Shore TP Türk Ticaret Bankasý Yaþarbank Ulusal Bank Vatan Konserve YP Yapý Kredi Yem Sanayii Yýldýz Tarým Yurtbank Zeytinoðlu Holding Zeytinoðlu Ticaret 16 KISALTMALAR DÝZÝNÝ

17 Zeytinoðlu Yatýrým Holding A.Þ. Zeytinoðlu Yatýrým ve Ticaret A.Þ. Zeytinoðlu Yatýrým Holding Zeytinoðlu Yatýrým Ticaret ESBANK 17

18 ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ Þekil 1: Þekil 2: Þekil 3: Þekil 4: Þekil 5: Þekil 6: Fona Devir Öncesi Döneme Kýsa Bakýþ... Esbank Dolaylý Ortaklýk Yapýsý... Esbank'ýn Fona Devir Nedenlerine Kýsa Bakýþ... Fona Devir Sonrasý Döneme Kýsa Bakýþ... Varlýk Çözümlemelerine Kýsa Bakýþ... Yürütülen Dava ve Takiplere Kýsa Bakýþ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ

19 TABLOLAR DÝZÝNÝ Tablo 1: Tablo 2: Tablo 3: Tablo 4: Tablo 5: Tablo 6: Tablo 7: Tablo 8: Tablo 9: Tablo 10: Tablo 11: Esbank Ortaklýk Yapýsý... Munzam Karþýlýk Ýadeleri ve Disponibilite Çekiliþleri... Zeytinoðlu Grubu Riskleri (22 Aralýk 1999)... Devralýnan Ýþtirakler... Ýþtiraklerin Mevcut Durumu... Satýlan Ýþtirakler... Diðer Fon Bankalarýndan Devralýnan Zeytinoðlu Grubundan Alacaklar Nakit Alacaklar (30 Eylül 2004)... Karþýlýklý (Back to Back) Krediler... Ýade ve Tazmin Bedeline Ýlave Edilmesi Gereken Ýstismar Kalemleri (Aralýk 1999)... Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilat TABLOLAR DÝZÝNÝ 19

20 20

21 GÝRÝÞ Esbank, Eskiþehir'de 15 Eylül 1927 tarihinde bir grup iþadamý tarafýndan kurulmuþtur. Bankanýn yönetimi 1977 yýlýnda Zeytinoðlu ailesine geçmiþtir. Esbank, 1994 krizinin olumsuz etkilerinin giderilememesi üzerine, 15 Aðustos 1995 tarihinde yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Yakýn izleme kapsamýnda istenilen önlemleri almayan, kaynaklarý Zeytinoðlu Grubu yararýna kullanýlan ve bu kullanýmý, mudilerden saðlanan kaynaklara da sirayet eden Bankanýn içinde bulunduðu durum gözetilerek, Esbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Bakanlar Kurulunun 21 Aralýk 1999 tarihli kararý ile Fona devredilmiþtir. Esbank, Fona devrolduktan sonra, hýzla mali bünyesinin rehabilitasyonu ve Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Banka hisselerinin satýþýna iliþkin gerekli hazýrlýklarýn tamamlanmasý sonrasýnda ön teklifi kabul edilen potansiyel alýcýlar, ilgili bankalarda incelemeler yapmýþ, ancak Esbank için herhangi bir satýn alma talebi olmamýþtýr. Banka, bu satýþ giriþiminden sonra, tekrar satýþa çýkarýlmamýþtýr. BDDK'nýn 15 Haziran 2001 tarihli kararý ile satýþý gerçekleþtirilemeyen Esbank'ýn tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde devren birleþtirilmesine karar verilmiþtir. Fiili birleþme iþlemleri 2 Temmuz 2001 tarihinde tamamlanmýþtýr. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak devraldýðý bankalarý kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede çözümlemektir. Bu kapsamda, Esbank'ýn Fona devredilmesiyle baþlayýp Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek satýþa hazýrlanmasýyla devam eden ve daha sonra Etibank çatýsý altýnda birleþtirilmesiyle sonlanan sürece iliþkin tüm detaylar bu kitapta yer almaktadýr. Kitap, beþ ana bölümden oluþmaktadýr. Ýlk bölümde Esbank'ýn Fona devir öncesi dönemi ortaya konulmuþ ve devir nedenleri ayrýntýlý bir þekilde sunulmuþtur. Ýkinci bölümde ise Bankanýn Fona devri sonrasýnda alýnan önlemler ve yapýlan çalýþmalar ile bunlarýn sonuçlarýna yer verilmiþtir. Üçüncü bölümde, Fon tarafýndan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi ve geri kazaným çalýþmalarý anlatýlmýþtýr. Dördüncü bölümde çözümlemenin hukuki süreci, yürütülen dava ve takipler detaylarýyla sunulmuþ olup son bölümde ise genel bir deðerlendirme yapýlmýþtýr. ESBANK 21

22

23

24 1.1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ Esbank'ýn 1927 yýlýnda kuruluþundan, 21 Aralýk 1999 tarihinde Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý sonucunu doðuran olaylar kronolojik olarak Þekil 1'de sunulmuþtur. ÞEKÝL 1: FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ 1927 Kuruluþ 1977 Zeytinoðlu Dönemi 1994 Kriz ve Mali Yapýda Bozulma 1995 Yakýn Ýzleme 1998 BYM - Bankanýn Fona Devrinin Önerilmesi 21 ARALIK 1999 FONA DEV R 24 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

25 1.2. TARÝHÇE Esbank, Eskiþehir'de 15 Eylül 1927 tarihinde bir grup iþadamý tarafýndan kurulmuþtur yýlýna kadar tek þube olarak hizmet veren Banka, 1970'li yýllara kadar bölgesel ölçekte faaliyet göstermiþ, sonraki dönemlerde ise ulusal bir banka olma yolunda önemli adýmlar atmýþtýr. Bankanýn yönetimi 1977 yýlýnda Zeytinoðlu ailesine geçmiþ ve özel sermayeli ticaret bankalarý arasýnda yer alan Esbank, 1980'li yýllara gelindiðinde ihtisas ve yatýrým bankacýlýðý alanlarýnda hýzlý bir dönüþüm yaþamýþ, 1985 yýlýnda Genel Müdürlüðünü Ýstanbul'a taþýmýþ ve 1990'lý yýllarda ise bireysel bankacýlýða yönelmiþtir. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihinde Fona devri öncesinde hisselerinin tamamýna yakýný Zeytinoðlu Grubuna ait bulunmaktadýr. Bankanýn nominal sermayesi ve bu sermayenin ortaklar arasýndaki daðýlýmý Tablo 1'de verilmiþtir. TABLO 1: ESBANK ORTAKLIK YAPISI NOM NAL SERMAYE ORTAKLAR PAY (%) (B N YTL) Eston Beton Zeytinoðlu Ticaret Petsa Petrol Entil Endüstri ,42 21,92 20,11 20,07 Estrans Taþýma ,78 Esbank Mensuplarý Vakfý Tektar Elektrik Bimhol Holding Esbeton Çimento ,67 1,24 0,40 0,08 Diðer ,31 TOPLAM ,00 1-Zeliha Zeytinoðlu, Naime Zeynep Zeytinoðlu, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Güneþ Zeytinoðlu, Kamile Banu Zeytinoðlu, Bedia Nermin Sölpük, Ýsmail Kanatlý ve ÝMKB kotasyondaki hisse sahipleri ESBANK 25

26 Estrans Taþýma Eston Beton Petsa Petrol Entil Endüstri 2 Zeytinoðlu Holding'in ; Banka tüzel kiþi ortaklarý olan Eston Beton'da yüzde 81, Petsa Petrol'de yüzde 64, Entil Endüstri'de yüzde 92, diðer tüzel kiþi Banka ortaklarýnda da yüzde 50'yi aþan ortaklýk payý bulunmaktadýr. Zeytinoðlu Holding'in sermayesine ise doðrudan ve dolaylý olarak Esbank sahip bulunmaktadýr. Esbank ve iþtiraklerinin fiktif sermaye artýrýmlarý sonucunda iç içe geçmiþ bir ortaklýk yapýsý ortaya çýkmýþtýr. Esbank'ýn ortaklýk yapýsý Þekil 2'de detaylý olarak gösterilmiþtir. ÞEKÝL 2: ESBANK'IN DOLAYLI ORTAKLIK YAPISI ESBANK %22 Zeytinoðlu Ticaret %20 %20 %23 %10 %73 Murtaza Yavuz Zeytinoðlu Bedia Nermin Sölpük Zeliha Zeytinoðlu %21 %92 %64 %81 %96 ZEYTÝNOÐLU HOLDÝNG %65 %67 %28 Zeytinoðlu Yatýrým Ticaret Zeytinoðlu Yatýrým Holding %24 2-Zeytinoðlu Grubunun ana þirketi olan Zeytinoðlu Holding'in ticaret unvaný önce Kümaþ Refrakter ve Sanayi Ürünleri Pazarlama ve Ticaret A.Þ., daha sonra Kümaþ Sanayi Ürünleri ve Ýnþaat Pazarlama ve Ticaret A.Þ. olarak deðiþtirilmiþtir. 26 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

27 1.3. ESBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ Esbank'ýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý Esbank 1994 yýlýna kadar önemli bir mali sorun yaþamamýþ ancak 1994 yýlýnýn ilk yarýsýnda yaþanan ekonomik krizden olumsuz etkilenmiþtir. BYM'nin 17 Ekim 1994 tarihli raporunda, Nisan 1994 krizinin Banka mali yapýsý üzerinde yarattýðý tahribat açýk bir þekilde ortaya konulmuþtur. Anýlan raporda, bilânçonun reel anlamda küçüldüðü, özkaynaklarýnýn tahrip olduðu, likidite gücünün gerilediði, aktif kalitesinin düþtüðü, kaynak maliyeti artarken vade yapýsýnýn kýsaldýðý, bilânço dýþý risklerin önemli bir büyüklüðe ulaþtýðý ve maliyet-getiri dengesinin bozularak dönem zararýna maruz kaldýðý, Bankanýn 1994 yýlý ortasýndan itibaren gerçekleþtirdiði sermaye artýrýmlarýna raðmen özkaynak rasyolarýnýn kötüleþmesinin önüne geçilemediði belirlenmiþtir. Krediler portföyündeki donuklaþmanýn artmasý ve faiz tahsilatlarýnýn yeterli ölçüde yapýlamamasý sonucu krediye dönüþen faiz ve benzeri alacaklarýn Banka tarafýndan fonlanmak zorunda kalýnmasý, Bankanýn özkaynak yetersizliði sorununun 1995 yýlýnda da devam etmesine yol açmýþtýr. Bunun sonucunda Bankanýn sermaye yeterliliði rasyosu, 1994 yýlýnda olduðu gibi 1995 yýlýnda da negatif olarak gerçekleþmiþtir. Bu dönemde yurt dýþý muhabir bankalara yapýlan depolar aracýlýðýyla kredi kullandýrýmý sürmüþ ve 1995 yýlý sonu itibarýyla dönem zararý 5,5 milyon YTL'ye ve gerekli özkaynak ihtiyacý ise 8,8 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr krizinin olumsuz etkilerinin bir türlü giderilememesi üzerine Esbank, 15 Aðustos 1995 tarihinde 3182 Sayýlý Kanunun 64/1 maddesine istinaden yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Bankanýn yakýn izleme kapsamýna alýnmasýný gerektiren nedenler ana hatlarýyla aþaðýda verilmiþtir: Likidite gücünün zayýflamasý, Oluþan zarar nedeniyle özkaynaklarýn tamamen kaybedilmesi, Sermaye yeterliliði rasyosunun negatif olmasý, Kredi portföyünün donuklaþmasý, Sorunlu krediler ve yurt dýþý depolar yoluyla kullandýrýlan uzun vadeli krediler ve iþtirak yatýrýmlarý nedeniyle aktifin donuklaþmasý. ESBANK 27

28 Krizin etkilerinin hafiflediði 1996 yýlýnýn olumlu ekonomik konjonktürüne raðmen, Banka mali bünyesi saðlýklý bir yapýya kavuþturulamamýþtýr. Sermaye ihtiyacý gerekli miktarda karþýlanamayan Esbank'ýn 1996 yýlý sonunda dönem zararý 5,6 milyon YTL, birikmiþ zararý 9,7 milyon YTL, sermaye yeterliliði rasyosunun tutturulabilmesi için gerekli olan özkaynak tutarý ise 11,7 milyon YTL olarak gerçekleþmiþtir. Yakýn izleme tarihi olan 15 Aðustos 1995 tarihinde, Bankanýn donuk nitelikteki kredilerinin yüzde 39'unu oluþturan KÝT kredileri, 1996 yýlýnda Özelleþtirme Ýdaresi tarafýndan üstlenilmiþtir. Ancak KÝT kredilerine piyasa faiz oranlarýna göre çok daha düþük olan TCMB reeskont faiz oranlarý uygulanmýþ, 4,5 milyon YTL'den fazla bir kýsmý silinmiþ ve 2-3 yýl vadeli gelir ortaklýðý senetleriyle ödenmiþtir. Bu durum Bankanýn mali durumunu daha da bozmuþtur yýlýnda Banka mali bünyesindeki kötü gidiþ, ivme kazanmýþtýr. 31 Aralýk 1997 tarihi itibarýyla Bankanýn birikmiþ zararlarý toplamý 24,2 milyon YTL'ye yükselmiþtir. Bankanýn saðlýklý bir mali yapýya kavuþmasýný saðlayacak nakit sermaye ihtiyacý ise yaklaþýk 30 milyon YTL olarak hesaplanmýþtýr. Bu dönemde Bankanýn, iþtiraki Esbank A.G. ile olan fiduciary iþlemleri de dikkat çekici boyutlardadýr. Esbank A.G.'ye yapýlan depolar karþýlýðý yurt içinde yerleþik firmalara kullandýrýlan krediler 21 milyon YTL'ye, Gruba kullandýrýlan nakdi krediler ise 25 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. BYM'nin; Zeytinoðlu Grubu riskinin, Bankanýn birikmiþ zararýnýn ve özkaynak gereksiniminin, her geçen gün arttýðýna yönelik tespitlerinden hareketle Hazine tarafýndan yakýn izleme döneminde; sermaye artýrýmý ile kaynak maliyeti, kredi, duran varlýk ve muhasebe politikalarý konularýnda Banka yönetimine muhtelif talimatlar verilmiþtir. Bu talimatlar ana baþlýklar itibarýyla aþaðýda özetlenmiþtir: Banka sermayesinin nakden artýrýlmasý, Gerekli olmayan taþýnmazlar ile zarar eden iþtiraklerin elden çýkarýlmasý, yeni iþtirak edinilmemesi, Fiduciary iþlemlere son verilmesi, Kredilerde ve diðer plasman alanlarýnda saðlamlýk, seyyaliyet ve verimlilik ilkelerine dikkat edilmesi, Karþýlýklar Kararnamesinin gereði sorunlu kredilerle ilgili takibe geçilmesi 28 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

29 ve bunlarýn takip hesaplarýna aktarýlmasý, sorunlu kredilerin tahsiline önem ve öncelik verilmesi, Kaynak maliyetlerinin düþürülmesi, Döviz pozisyonu açýðýnda yasal asgari limitlerin aþýlmamasý, Gelir-gider dengesinin saðlanmasýna yönelik çaba gösterilmesi ve bu hesaplarý olduðundan farklý göstermeye yönelik uygulamalardan kaçýnýlmasý, Gider kalemlerinin kontrol altýna alýnmasý, Bireysel ve hizmet bankacýlýðý alanlarýnda daha etkin olunmasý Bankanýn Fona Devrinin Önerilmesi Esbank'ýn mali bünye zafiyeti, Nisan 1994 krizinden itibaren artarak devam etmiþtir. Banka 15 Aðustos 1995 tarihinde yakýn izleme kapsamýna alýnmýþ, ancak bu önlem de Bankanýn mali bünye zafiyetine iliþkin olumsuz gidiþi deðiþtirememiþtir. Mali bünye sorunlarýnýn çözümü konusunda 1998 yýlýnda da olumlu bir performans gösteremeyen Esbank, kritik bir noktaya gelmiþtir. TCMB yükümlülükleri üzerinden verilen tüm kamu desteðine raðmen, son 3 yýlda 45 kat artarak 111 milyon YTL'ye ulaþan Zeytinoðlu Grubunun nakit risklerinin de etkisiyle 1998 yýl sonu itibarýyla Bankanýn birikmiþ zararý 136 milyon YTL'ye, baðlý deðerler ve masraf-zarar kalemleri ise Banka aktifinin yüzde 32'sine ulaþmýþtýr. Bankanýn mali bünyesindeki bozulma 1999 yýlýnda da devam etmiþ, özkaynak açýðý ve birikmiþ zarar ciddi boyutlara ulaþmýþtýr. Bankanýn mali bünyesindeki zafiyet, yapýlan uyarýlara ve alýnmasý istenen pek çok tedbire raðmen, özellikle krediler portföyündeki olumsuzluðun giderilememesi, gelir- gider dengesinin kurulamamasý ve Bankayý saðlýklý bir yapýya kavuþturacak miktarda gerekli sermayenin yeterli ölçüde ve zamanýnda saðlanamamasý sonucunda artmýþ ve Bankanýn mali bünyesi onarýlamayacak ölçüde bozulmuþtur. Bu þartlar altýnda, Devlet Bakanlýðýnýn Haziran 1997 Ocak 1999 dönemindeki muhtelif olurlarý ile 3182 Sayýlý Kanunun 64. maddesi uyarýnca Esbank'a kamu desteði saðlanmýþtýr. Bu kapsamda önce munzam karþýlýk ve disponibilite yükümlülükleri serbest býrakýlmýþ ve bu suretle serbest kalan tutarlar DÝBS'e ESBANK 29

30 yatýrýlarak, TCMB nezdinde emanet hesaplarda tutulmuþ, daha sonra söz konusu tutarlar, Bankanýn acil likidite ihtiyaçlarýnda kullandýrýlmak üzere kontrollü olarak serbest býrakýlarak Bankaya iade edilmiþtir. Serbest býrakýlan ve böylece gelir getirir hale dönüþtürülen mevduat munzam karþýlýklarý ile disponibilite yükümlülüklerine iliþkin geliþmeler Tablo 2'de gösterilmiþtir. TABLO 2: MUNZAM KARÞILIK ÝADELERÝ VE DÝSPONÝBÝLÝTE ÇEKÝLÝÞLERÝ TCMB YÜKÜMLÜLÜKLERÝ TARÝH PARA CÝNSÝ TUTAR Mevduat Munzam Ýadeleri Ýade (TP) Bin YTL Ýade (TP) Bin YTL Ýade (TP) Bin YTL 858 Ýade (YP) USD Ýade (YP) DEM Ýade (YP) FRF Ýade (YP) HLF Ýade (YP) CHF Disponibilite Çekiliþleri Mevduat Dýþý TP Pasif Hesaplar Bin YTL 329 Mevduat Dýþý YP Pasif Hesaplar Bin YTL Pozisyon Aþýmý Bin YTL FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

31 Bu dönemde Bankanýn Fona devri BYM tarafýndan önerilmiþ ve bu öneri aþaðýdaki tespitlerle gerekçelendirilmiþtir: Zeytinoðlu Grubunun toplam nakdi riski artmýþtýr. Esbank A.G. nezdinde tutulan depolarýn önemli bir kýsmý karþýlýklý (back to back) krediler yoluyla Zeytinoðlu Grubuna kullandýrýlmýþtýr. Yurt dýþý bankalar hesabýnda bulunan tutarýn tamamý fiduciary ve karþýlýklý (back to back) iþlemlerden oluþmuþtur. 35 milyon YTL'lik sermaye artýrýmý nakit giriþi yapýlmadan gerçekleþtirilmiþtir. Artan Banka zararý özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmiþtir. Grup firmalarýnýn yapýsýndaki bozukluk, Bankanýn mali bünyesini de etkilemiþtir. Toplam mevduat tutarý gerilemiþ, çeþitli piyasalardaki borçlanmalar ve kaynak maliyeti artmýþtýr. Kullanýlabilir likit varlýklar azalmýþtýr. Aktifin donuklaþmasýnýn sonucu olarak, Bankanýn kýsa vadeli borç ödeme gücü azalmýþtýr. Açýk pozisyon, Bankayý yüksek miktarda kur riskine maruz býrakmýþtýr ESBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ Fona Devir Kararý Esbank'ýn Fona devri öncesinde 4389 Sayýlý Kanunda, 4491 Sayýlý Kanun ile bir takým deðiþiklikler yapýlmýþtýr. Buna göre BDDK faaliyete geçinceye kadar ilgili Bakana ait bulunan, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi çerçevesinde bankalarla ilgili karar alma yetkisi 19 Aralýk 1999 tarihinde Bakanlar Kuruluna verilmiþtir. ESBANK 31

32 Söz konusu Kanun deðiþikliðinden iki gün sonra, yakýn izlemeye alýndýðý 15 Aðustos 1995 tarihinden itibaren öngörülen önlemleri almayan, kaynaklarý Zeytinoðlu Grubu yararýna kullanýlan ve bu kullanýmý, mevduata da sirayet eden Bankanýn içinde bulunduðu durum gözetilerek; Bakanlar Kurulunun 21 Aralýk 1999 tarihli kararý uyarýnca ve 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 ve 14/4 maddelerine istinaden Esbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilmiþtir. Ayný kararda, Esbank'ýn hisse senetlerinin mülkiyetinin 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýna istinaden Fona intikali ile Bankanýn yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile genel müdürünün Fonun önerisi üzerine ilgili Bakan tarafýndan atanmasý ve ayný Kanunun 14. ve 15. maddesi hükümlerinin Fon tarafýndan uygulanmasý da öngörülmüþtür Esbank'ýn Fona Devir Nedenleri Banka, 1994 finansal krizinden olumsuz olarak etkilenmiþ ve kriz sonrasý mali durumu günlük olarak izlenmeye baþlanmýþtýr. Mali bünyedeki bozulmanýn devam etmesi üzerine Banka, 15 Aðustos 1995 tarihinde 3182 Sayýlý Kanunun 64/1 maddesi kapsamýnda yakýn izlemeye alýnmýþtýr finansal krizinin etkisiyle bir çok banka önemli ölçüde zarara uðramýþtýr. Ancak, güven müesseseleri olarak tanýmlanmalarýna karþýn bankalar zararlarýný gizleyerek, kârlý bilânço açýklamaya devam etmiþlerdir. Esbank da mali durumunun ilk bozulmaya baþladýðý tarihten Fona devir tarihine kadar iç ve dýþ piyasalarda kârlý ve itibarlý olarak görünmek amacýyla, bozuk olan mali yapýsýný gizlemiþ, gerçek durumu yansýtmaktan uzak bilânço ve kâr zarar cetvelleri düzenlemiþ ve bu mali tablolarý gerek resmi otoritelere gerekse kamuoyuna ilan etmiþtir. Banka hâkim ortaklarýna, gerçek durumu yansýtmayan bilânçolar nedeniyle yasal sýnýrlarýn çok üstünde kredi kullandýrýlmýþtýr. Bu nedenle, yasal yükümlülüklerden kaçýnmak amacýyla Bankanýn iþtiraki Esbank A.G. aracýlýðýyla, Banka hâkim ortaklarýna fiduciary ve karþýlýklý (back to back) krediler kullandýrýlmýþtýr. 32 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

33 Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla, Zeytinoðlu Grubunun 74 milyon YTL kayýtlý nakdi riski, 20 milyon YTL gayrinakdi riski mevcuttur. Esbank A.G. tarafýndan fiduciary nitelikte kullandýrýlan krediler 39 milyon YTL, bizzat Banka tarafýndan karþýlýklý (back to back) yoluyla kullandýrýlan krediler 28 milyon YTL, nakit kredi teminine yönelik olarak verilen gayrinakdi krediler 16 milyon YTL ve tazmin olan gayrinakdi krediler ve geçici hesaplarda yer alan krediler 60 milyon YTL ilave edildiðinde Grubun toplam riski 235 milyon YTL'ye ulaþmaktadýr. Gruba doðrudan kullandýrýlan krediler ile karþýlýklý (back to back) mahiyetindeki kredilere yürütülen faiz reeskontu ise 98 milyon YTL'dir. ÞEKÝL 3: ESBANK'IN FONA DEVÝR NEDENLERÝNE KISA BAKIÞ 1 Hâkim Ortak Kredileri 2 Duran Varlýk Yatýrýmlarý 3 Reel Olmayan Kârlar Üzerinden Temettü Daðýtýmý 4 Diðer Hâkim Ortak Kredileri Bankanýn Fona devredilmesinin temel nedeni Zeytinoðlu Grubuna kullandýrýlan kredilerdir. Kredilerin büyük oranda Zeytinoðlu Grubu üzerinde yoðunlaþmasý ve bu Grubun içine düþtüðü finansman ve yönetim sorunlarý nedeniyle altýndan kalkýlamayacak derecede borçlanmasý Banka kredi portföyünün donuklaþmasýnýn temelini oluþturmaktadýr. ESBANK 33

34 Zeytinoðlu Grubunun Banka üzerindeki faiz borçlarý dahil tüm riskleri çok yüksek boyutlardadýr. Söz konusu risk yalnýzca Bankanýn doðrudan kullandýrdýðý kredilerden kaynaklanmamaktadýr. Ayrýca, banka sahibi diðer sermaye gruplarý ile giriþilen karþýlýklý (back to back) krediler ve Bankanýn iþtiraki olan Esbank A.G. aracýlýðý ile giriþilen fiduciary ve karþýlýklý (back to back) krediler diðer önemli risk unsurlarýný oluþturmaktadýr. Zeytinoðlu Grubunun 22 Aralýk 1999 tarihli toplam riskleri ayrýntýlý olarak Tablo 3'de verilmiþtir. TABLO 3: ZEYTÝNOÐLU GRUBU RÝSKLERÝ (22 ARALIK 1999) KULLANDIRIM ÞEKLÝ TUTAR (BÝN YTL) Doðrudan Kullandýrýlan Nakdi Krediler Karþýlýklý (Back to Back) Yöntemiyle Kullandýrýlan Nakdi Krediler Fiduciary Yöntemiyle Kullandýrýlan Nakdi Krediler Geçici Hesaplarda Ýzlenen Riskler Kredi Faizleri TOPLAM NAKDÝ RÝSK Gayrinakdi Krediler Kredi Temini Amacýyla Kullandýrýlan Gayrinakdi Krediler TOPLAM GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER TOPLAM RÝSK Bankanýn mali bünyesindeki olumsuzluðun temelini oluþturan 333 milyon YTL düzeyindeki Zeytinoðlu Grubu riskinin fonlanmasý amacýyla yüksek maliyetli mevduatýn kaynak olarak tercih edilmesi Banka mali bünyesindeki sorunlarý arttýrmýþtýr. 34 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

35 Bankanýn idari problemleri ve kötü yönetimi, kredi portföy yönetiminde de kendini göstermiþ olup Bankanýn hakim ortak riskleri dýþýndaki donuk nitelikteki bireysel kredi riski 6 milyon YTL, kurumsal kredi riski ise 74 milyon YTL'dir. BYM tarafýndan yapýlan denetimlerle Esbank'ýn, Esbank A.G. nezdinde tutulan depolarýnýn fiduciary kredilerin teminatýný oluþturduðu, Esbank A.G.'ye depo edilen fonlarýn, Bankanýn sahibi Zeytinoðlu Grubu firmalarýna ve/veya bu firmalara kredi saðlamak için baþka bankalarýn grup firmalarýna kullandýrýlan karþýlýklý (back to back) krediler için rehin edilmiþ durumda olduðu tespit edilmiþtir. Fiduciary ve karþýlýklý (back to back) krediler, gerçekte 3182 ve 4389 Sayýlý Kanunlarýn hâkim ortaðýn kredi kullanýmýna yönelik getirmiþ olduðu sýnýrlamalardan kaçýnmak amacýyla yapýlmaktadýr. Esasen, fiduciary krediler ile karþýlýklý (back to back) kredileri birbirinden baðýmsýz olarak deðerlendirmek de mümkün görülmemektedir. Zira, Esbank'ýn Esbank A.G. üzerinden yurt içi grup firmalarýna kullandýrdýðý tüm kredilerde hem fiduciary kredilendirme hem de karþýlýklý (back to back) kredilendirme söz konusudur. Esbank ve Esbank A.G. tarafýndan Bank Ekspres, Etibank, Egebank, Pamukbank, Sümerbank, Ýnterbank, Ýktisat Bankasý, Bank Kapital, Yapý Kredi, Yaþarbank ve Toprak Off-Shore ile karþýlýklý (back to back) kredi iliþkisine girilmiþtir. Esbank tarafýndan bu þekilde 116 milyon USD'lik kýsmý Esbank A.G.'den nakit, 44 milyon USD ve 29 milyon DEM'lik kýsmý Esbank'tan nakit, 48 milyon USD'lik kýsmý ise Esbank'tan gayrinakit olmak üzere kredi kullandýrýlmýþtýr Duran Varlýk Yatýrýmlarý Bankanýn sabit kýymetleri, aktifinin yüzde 2,8'i seviyesinde olup 35 milyon YTL'dir. Bankanýn diðer yatýrýmlarý 8,3 milyon YTL ile iþtirakler ve baðlý ortaklýklardan oluþmaktadýr. Sözü edilen deðerin Banka bilânçosu içerisindeki payý yüzde 0,6'dýr. Ýþtirak ve baðlý ortaklýklarýn önemli kýsmý Zeytinoðlu Grubuna aittir. Özellikle fiktif sermaye artýrýmlarý nedeniyle yoðun bir iþtirak iliþkisi kurulmuþtur. Bu iliþki vasýtasýyla Zeytinoðlu Grubuna baðlý þirketlerin sermayeleri ya doðrudan ya da dolaylý olarak Bankaya geçmiþtir. Zeytinoðlu Grubu firmalarýnýn mülkiyeti aðýrlýklý olarak Zeytinoðlu Holding'e aittir. Zeytinoðlu Holding'in de sermayesinin doðrudan ve dolaylý olarak Bankaya ait olmasý, þirketlerin mülkiyetinin de Bankaya ESBANK 35

36 ait olduðu sonucunu ortaya çýkarmaktadýr. Bankanýn Fona devri öncesi, sözü edilen ortaklýk iliþkisinin bir sonucu olarak, Banka sermayesine, yine Bankanýn doðrudan ve dolaylý iþtiraklerinin hâkim olduðu görülmüþtür Reel Olmayan Kârlar Üzerinden Temettü Daðýtýmý Yapýlan denetimler sonucunda, Esbank'ýn mali durumunun bozulmaya baþladýðý tarihten, Fona devrine kadarki dönemde Bankayý iç ve dýþ piyasalarda kârlý ve itibarlý göstermek amacýyla, bozuk olan mali yapý gizlenmiþ, gerçek durumu yansýtmayan bilânço ve kâr-zarar cetvelleri düzenlenmiþtir. Gerçek dýþý düzenlenen bu mali tablolar gerek resmi otoritelere, gerekse kamuya ilan ve ibraz edilmiþtir. BYM tarafýndan tanzim edilen rapor ve mütalaalar ile Hazinenin müteaddit uyarýlarýna raðmen, ýsrarla bu uygulamaya devam edildiði gibi açýklanan reel olmayan kârlar üzerinden ortaklara temettü daðýtýlmýþ, gerçekleþtirilen sermaye artýrýmlarýnýn bir bölümü de reel olmayan bu kârlardan karþýlanmýþtýr. Bu kapsamda daðýtýlan temettü, ödeme tarihindeki kurlar dikkate alýndýðýnda 21 milyon USD'yi aþmaktadýr Diðer Esbank, 1994 yýlýnda Türkiye ekonomisinde yaþanan kriz nedeniyle yurt dýþý kreditörlerin kredilerini geri çaðýrmasý üzerine 350 milyon USD'lik dýþ krediyi geri ödemiþtir. Söz konusu ödeme için gerekli kaynak, yüksek faizle mevduat toplamak ve mevcut nakit kredilerin bir kýsmýný geri çaðýrmak suretiyle saðlanmýþtýr. Bu dönemde Bankanýn kaynak maliyetleri ve buna paralel olarak kredi faiz oranlarý yükselmiþ, ayný dönemde kamu kurumlarýna yüksek faiz oranlarýndan krediler kullandýrýlmýþtýr. Kamu kurumlarýnýn borçlarýný ödeyememesi ve 3291 Sayýlý Kanun ile KÝT'lerin bankalara olan borçlarýnýn konsolidasyonu sonucu, Bankanýn Et ve Balýk Kurumu, Çaykur ve Yem Sanayii'den toplam 10,5 milyon YTL tutarýndaki alacaklarý tahsil edilememiþtir. Zeytinoðlu Grubu, 1995 yýlýnda Uzakdoðu'da baþlayan global krizden olumsuz etkilenmiþ ve kriz, Grubun önemli firmalarýndan Kümaþ Manyezit, Entil Endüstri, Esen Makine, Esçim ve Eston Ýnþaat'ýn satýþlarýný düþürmüþtür. 36 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM

37 ESBANK 37

38

39

40 2.1. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ Bu bölümde Esbank'ýn, 21 Aralýk 1999 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra nasýl bir yol izlenerek çözümlendiði ayrýntýlý bir þekilde anlatýlmýþtýr. ÞEKÝL 4: FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ 1 Fona Devir Sonras lk Faaliyetler Yönetim ve denetim kadrosunun deðiþtirilmesi Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý Hâkim ortak ve yöneticilerden mal beyannamesi istenmesi, ihtiyati tedbir/haciz kararlarý, yurt dýþý çýkýþ yasaðý uygulanmasý Banka zararýnýn tazmini talebinde bulunulmasý 2 Banka Mali Durumunun Tespiti ve Mali Bünyenin Rehabilitasyonu Fona devir tarihindeki gerçek mali durumun tespiti Mali bünyenin rehabilitasyonuna yönelik çalýþmalar 3 Banka Hisselerinin Sat þ na Yönelik Çal þmalar, Diðer Fon Bankalar yla Birleþtirilmesi Satýþa yönelik çalýþmalar Tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde birleþtirilmesi 40 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

41 2.2. FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Fona devirden sonra ilk olarak, Bankanýn yönetim ve denetim kadrosu deðiþtirilmiþ, Banka hisseleri Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Diðer taraftan, Bankanýn Fona devrolmasýnda sorumluluðu bulunan hâkim ortaklarýn sorumluluklarýndan kaçmasýný engellemek ve istismar edilen Banka kaynaðýnýn en kýsa sürede iade ve tazmin edilmesini saðlamak amacý ile Bankanýn hâkim ortaklarýndan mal beyannamesi talep edilmiþ, mal varlýklarýna ihtiyati tedbir/haciz ve þahýslar için ise yurt dýþý çýkýþ yasaðý konulmuþtur Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Fon Ýdare Meclisinin 22 Aralýk 1999 tarihli kararýyla Esbank'ýn mevcut yönetim ve denetim kurulu üyeleri görevden alýnarak yerlerine yeni atamalar yapýlmýþtýr. Bu atamalar sonrasý ortaya çýkan yeni ihtiyaçlar ve atanan kiþilerin iþ yükleri gözönünde bulundurularak üyeliklerde zaman içinde bazý deðiþikliklere gidilmiþtir. Ayrýca, Fon Yönetim Kurulunun 16 Kasým 2000 tarihli kararýyla uygulama birliði ve yönetimde etkinliðin saðlanmasý, Esbank ile birlikte Fon bünyesinde bulunan Türk Ticaret Bankasý, Ýnterbank, Bank Ekspres, Egebank, Sümerbank, Yaþarbank ve Yurtbank'ýn satýþa hazýrlanmasý amacýyla anýlan bankalarda ortak bir yönetim kurulu oluþturulmuþtur Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý 4389 Sayýlý Kanunun Fona tanýdýðý yetkiler çerçevesinde, Fon Ýdare Meclisinin 22 Aralýk 1999 tarihli kararýyla Esbank hisse senetlerinin tamamý, Bankanýn ödenmiþ sermayesine tekabül eden 45 milyon YTL tutarýndaki zararýnýn Bankaya ödenmesi karþýlýðýnda Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Hisse senetlerinin tamamý Banka pay defterine Fon adýna kaydedilmiþtir Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler 4389 Sayýlý Kanunun Fona tanýdýðý yetkiler çerçevesinde, Banka hâkim ortak ve eski yöneticilerinin tespit edilen mal varlýklarý üzerinde her türlü muhafaza tedbirinin alýnmasý ilgili mahkemeden talep edilmiþtir. Bu yönde alýnan mahkeme kararlarýyla, yurt dýþý çýkýþ yasaðý ile ihtiyati tedbirler uygulanmýþtýr. ESBANK 41

42 Ayrýca hâkim ortak tarafýndan kullanýlan Banka kaynaklarý tespit edilerek iade ve tazmin talebinde bulunulmuþtur. Mal Beyaný Ýstenmesi: Fon Yönetim Kurulunun 29 Aralýk 1999 ve 14 Þubat 2000 tarihli kararlarýna istinaden; Bankanýn gerçek kiþi ortaklarý olan Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Bedia Nermin Sölpük ve Zeliha Zeytinoðlu'ndan, Bankanýn tüzel kiþi ortaklarý olan Zeytinoðlu Holding, Eston Beton, Petsa Petrol, Entil Endüstri, Estrans Taþýma, Tektar Elektrik ve Bimhol Holding'den, Muhtelif BYM raporlarýyla Banka zararýnda sorumluluklarý tespit edilen Banka yönetici ve denetçilerinden 4389 Sayýlý Kanunun Fona verdiði yetkiler çerçevesinde mal beyannamesi talep edilmiþtir. Ýhtiyati Tedbir / Ýhtiyati Haciz Ýstenmesi: Mal beyaný istenen Banka hâkim ortak, yönetici ve denetçilerinin mal varlýklarý hakkýnda her türlü muhafaza tedbiri alýnmasý hususunda ilgili mahkemeye baþvurulmuþ ve mahkeme kararýyla söz konusu kiþilerin taþýnýr ve taþýnmaz mallarý ile bankalardaki paralarý, hisse senetleri, kiralýk kasalarý gibi tüm mal varlýklarý üzerinde ayni ve þahsi haklarla kýsýtlanmamak ve üçüncü þahýslara devir ve temlikinin önlenmesi bakýmýndan ihtiyati tedbirler konulmuþtur. Yurt Dýþý Çýkýþ Yasaðý Uygulamasý: Mal beyaný istenen ve mal varlýklarý üzerine ihtiyati tedbir / ihtiyati haciz konulan Esbank hâkim ortak, yönetici ve denetçilerinin, mahkeme kararlarýyla yurt dýþýna çýkýþlarý yasaklanmýþtýr. Fonun Ýade ve Tazmin Talebi: 4389 Sayýlý Kanunun 14/5 maddesinin (b) bendinin (ab) alt bendi hükmü ve Fon Ýdare Meclisinin 14 Þubat 2000 tarihli kararý gereðince, Bankanýn yönetim ve denetimini, doðrudan ve dolaylý olarak elinde bulunduran ortaklarý Eston Beton, Zeytinoðlu Holding, Zeliha Zeytinoðlu, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Petsa Petrol, Entil Endüstri, Estrans Taþýma, Tektar Elektrik ve Bimhol Holding'e ihtarnameler gönderilmiþ ve bu ihtarnamelerle, Banka tarafýndan Fona devir tarihinden önce Hazineye gönderilen Durum Tespitleri nde belirtilen ve Zeytinoðlu Grubuna aktarýlan kaynak tutarý olarak hesaplanan 189 milyon YTL'nin 60 gün içinde iade ve tazmin edilmesi istenmiþtir. 42 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

43 Diðer taraftan, BYM denetimleri sonucunda banka hâkim ortaklarýna kullandýrýlan kaynak tutarý 3 Mart 2000 tarihinde tamamlanan rapor ile 333 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Verilen süre içerisinde, hâkim ortaklar tarafýndan Fona herhangi bir ödeme yapýlmamasý üzerine, Fon Ýdare Meclisinin 30 Mayýs 2000 tarihli kararý ile Banka hâkim ortaklarýna 333 milyon YTL tutarýnda 15 Haziran 2000 tarihinde dava açýlmýþtýr. Davaya iliþkin geliþmelere Kitabýn Çözümlemenin Hukuki Süreci bölümünde yer verilmiþtir MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR Fona devrin akabinde, Esbank'ýn gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý ve Bankanýn yaþatýlmasý için gerekli kaynaðýn tespit edilmesi amacýyla BYM tarafýndan çalýþmalar yürütülmüþtür. Fona intikal eden bir bankanýn gerekli müdahaleler ile süratli ve etkin bir þekilde rehabilite edilerek sisteme kazandýrýlmasý amacýyla 4389 Sayýlý Kanun, Fona çeþitli yetkiler vermiþtir. Bu kapsamda, Bankanýn içinde bulunduðu likidite sýkýntýsýnýn çözümüne katký saðlamak ve diðer mali sorunlarýn da çözümü amacýyla muhtelif rehabilitasyon tedbirleri alýnmýþtýr Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla duru bilânço rakamlarýna göre aktif büyüklüðü 1,3 milyar YTL, net özkaynak toplamý negatif (-) 522 milyon YTL, birikmiþ zararý ise 591 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihli durulaþtýrýlmýþ verileri üzerinden hesaplanan özkaynak rasyolarýna genel olarak bakýldýðýnda, özkaynaklarýn toplam bilânço büyüklüðü içerisindeki payýnýn yüzde 5,6 seviyesinde gerçekleþtiði, ayrýca baðlý deðer ve gider-zarar kalemlerinin özkaynaklarýn dokuz katýný aþtýðý görülmektedir. Banka aktifinin yüzde 48'inin gider-zarar niteliðinde olmasý, gerçekte özkaynaklarýnýn tamamen erimiþ olduðunu ve zararýn mevduata yansýdýðýný açýkça göstermektedir. ESBANK 43

44 Diðer taraftan Banka ödenmiþ sermayesi 45 milyon YTL olmakla birlikte nakit olarak artýrýlmasý taahhüt edilen sermayenin; Zeytinoðlu Grubunun diðer bankalardan firmalarýna saðladýðý kredilerden, Karþýlýklý (back to back) iþlemlerden ve Yurt dýþý bankalarca Grup þirketleri lehine garanti ve kefalet verilmesi suretiyle alýnan kredilerden karþýlandýðý, böylece muvazaalý ve fiktif iþlemlerden arýndýrýldýðýnda Bankanýn gerçek sermayesinin 16,4 milyon YTL olduðu tespit edilmiþtir. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihli duru bilânçosu temel alýnarak hesaplanan likidite rasyolarýna göre; Bankanýn tüm likidite rasyolarý YTL tutarlar üzerinden olumlu bir düzeyde bulunmakla birlikte ayný oranlarýn YP tutarlar üzerinden deðerleri aþýrý ölçüde düþük gerçekleþmiþtir. Ayrýca, toplam tutarlar üzerinden hesaplanan rasyolarý da düþük çýkarmýþtýr. Bankanýn hem likidite hem de kambiyo riskine maruz kaldýðý görülmektedir. Söz konusu risklerden likidite riski kritik bir düzeydedir. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla duru bilânço rakamlarýna göre YP aktif toplamý 77 milyon YTL, pasif toplamý 760 milyon YTL, açýk pozisyon tutarý da 683 milyon YTL düzeyindedir. Duru bilânço rakamlarý üzerinden Banka, 1,3 milyar USD açýk pozisyon ile çalýþmaktadýr. Açýk pozisyon tutarý, Bankanýn varlýklarý ile karþýlanabilecek düzeyin çok üzerinde gerçekleþmiþtir Mali Bünye Rehabilitasyonu Fona devredilen Bankada, Fon tarafýndan öncelikli olarak gerçekleþtirilen faaliyetlerden bir kýsmý da Bankanýn normal bankacýlýk faaliyetlerini emin bir þekilde devam ettirmesinin saðlanmasý amacýyla yürütülen mali bünye rehabilitasyon faaliyetleridir. Bankanýn Fona devri sürecinde mali piyasalarda yaþanan dalgalanma nedeniyle Banka ciddi boyutta likidite sýkýntýsý yaþamýþ, ödemelerini karþýlayacak ölçüde yeterli fon saðlayamamýþtýr. Bu kapsamda, Bankanýn likidite sýkýþýklýðýnýn giderilmesi amacýyla bir kýsým TCMB yükümlülükleri kaldýrýlmýþ ve Bankaya ihtiyat aktarýmý ve mevduat yapýlmýþtýr. 44 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

45 TCMB Yükümlülüklerinin Kaldýrýlmasý: 4389 Sayýlý Kanununun 14/6 maddesinin (b) bendi uyarýnca TCMB yükümlülükleri ile ilgili olarak Esbank nezdinde yapýlan iþlemler aþaðýda verilmiþtir: Fon Ýdare Meclisinin 27 Aralýk 1999 tarihli kararý ile kanuni karþýlýk yükümlülükleri, cezai faizlerinin de kaldýrýlmasý suretiyle ertelenmiþ ve mevcut munzam karþýlýklarý kontrollü olarak iade edilmiþ, döviz pozisyon oraný tutturma yükümlülüðü ertelenmiþ ve cezai faizleri kaldýrýlmýþtýr. Fon Ýdare Meclisinin 29 Aralýk 1999 tarihli kararý ile Bankanýn kanuni karþýlýk yükümlülüklerini gerçekleþtirememesinden dolayý doðmuþ ve doðacak cezai faizleri kaldýrýlmýþtýr. Fon Ýdare Meclisinin 5 Ocak 2000 tarihli kararý ile Bankanýn kanuni karþýlýk yükümlülükleri 31 Aralýk 2000 tarihine kadar sýfýra düþürülmüþtür. Fon Ýdare Meclisinin 4 Ocak 2000 tarihli kararý ile Bankanýn TCMB nezdindeki mevcut munzam karþýlýklar iade edilmiþtir. Fon Ýdare Meclisinin 4 Þubat 2000 tarihli kararý ile Bankanýn döviz pozisyon oranýný tutturamamasý nedeniyle doðmuþ cezai faizleri kaldýrýlmýþ ve bu nedenle doðacak faizlerden 31 Aralýk 2000 tarihine kadar muaf tutulmuþtur. Fon Yönetim Kurulunun 8 Ocak 2001 tarihli kararýyla ise yukarýda belirtilen muafiyetlerin ikinci bir karara kadar devam ettirilmesi kararlaþtýrýlmýþtýr. Ýhtiyat Aktarýmý: Fon Yönetim Kurulunun 7 Aralýk 2000 tarihli kararýnda, kaynak ihtiyacýnýn giderilmesi amacýyla Bankaya özel tertip DÝBS verilmesi, anýlan DÝBS'in Bankaca fevkalade ihtiyatlar olarak muhasebeleþtirilmesi öngörülmüþ ve anýlan karar kapsamýnda Bankaya 998 milyon USD karþýlýðý (677 milyon YTL) DÝBS aktarýlmýþtýr. Bu aktarýma ilave olarak, Fon Yönetim Kurulunun 2 Mart 2001 tarihli kararý ile 20 milyon YTL, 14 Mayýs 2001 tarihli kararý ile de 363 milyon USD, 298 milyon EUR ve 299 milyon YTL olmak üzere Fon tarafýndan Bankaya, 22 Aralýk Mayýs 2001 döneminde toplam 1,7 milyar YTL ihtiyat aktarýmý ESBANK 45

46 gerçekleþtirilmiþtir. Bankanýn Etibank ile birleþtirildiði 15 Haziran 2001 tarihinden sonra da Etibank'a bin YTL tutarýnda DÝBS aktarýlmýþtýr. Etibank'a ise 4 Nisan 2002 tarihinde tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank'a devredilmiþ ancak bu tarihten sonra mali yapýyý düzeltmeye yönelik olarak Bayýndýrbank'a herhangi bir DÝBS aktarýmýnda bulunulmamýþtýr. Mevduat Yapýlmasý: Fon Yönetim Kurulunun 22 Kasým 2000 tarihli kararý ile 4389 Sayýlý Kanunun 14/ 6 maddesinin (b) bendi uyarýnca 75 milyon YTL vadesiz mevduat yapýlmasýna karar verilmiþtir. Fon Yönetim Kurulunun 4 Aralýk 2000, 22 Þubat 2001 tarihli kararý ile de sýrasýyla 33 milyon YTL ve 70 milyon YTL mevduat yapýlmýþtýr. Fon tarafýndan Bankaya 22 Aralýk Ocak 2001 döneminde toplam 178 milyon YTL vadesiz mevduat yapýlmýþtýr Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye Fona devir öncesinde mevduat çekiliþlerine güvence olmak üzere Banka tarafýndan uzun süre yüksek maliyetle fonlanan kaynaklar düþük getirili bankalar mevcudunda deðerlendirilmiþ, bu durum banka mali bünyesindeki bozulmayý daha da artýrmýþtýr. Bankalar mevcudunun varlýðý Bankanýn Fona devredilmesi sýrasýnda mevduat çekiliþleri dolayýsýyla Fondan ilave kaynak kullanýlmamasýný saðlamýþtýr. Bankanýn Fona devir tarihinden sonra yýl sonuna göre mevduatta 154 milyon YTL civarýnda azalma olmuþ, mevduat azalmasý aðýrlýklý olarak DTH hesaplarýnda görülmüþ ve DTH'daki düþme bankanýn birleþmesine kadar sürekli devam etmiþtir. Mevduat azalmasý devralýnan zarar için ödenen tutar, bankalar ve menkul deðerler cüzdaný ile finanse edilmiþtir. Banka, 30 Kasým 2000 tarihi itibarýyla 365 milyon YTL zarar etmiþ ve böylece özkaynak açýðý 818 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Oluþan zararda, Bankanýn içinde bulunduðu açýk pozisyon etkili olmuþtur. 22 Kasým 2000 tarihinde 75 milyon YTL, 4 Aralýk 2000 tarihinde 33 milyon YTL mevduat ve 7 Aralýk 2000 tarihinde yapýlan 677 milyon YTL ihtiyat aktarýmý likidite ihtiyacýndan ziyade iþletme giderlerinin finansmaný ve özvarlýk düzenlemesi amacýyla yapýlmýþtýr. 46 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

47 31 Aralýk 2000 tarihine göre Banka faaliyeti yukarýda özetlenen hususlar sonucunda dönem zararý 444 milyon YTL olmuþ, geçmiþ yýl zararlarýnýn etkisi ile aktarýlan ihtiyata karþýn özvarlýk açýðý ancak 222 milyon YTL'ye düþmüþtür. 22 Þubat 2001 tarihinde 70 milyon YTL mevduat yapýlmýþ, 2 Mart 2001 tarihinde 20 milyon YTL ihtiyat aktarýmý gerçekleþtirilmiþtir. 31 Mart 2001 tarihinde, Bankanýn dönem zararý 432 milyon YTL olmakla birlikte, aktarýlan ihtiyatlara özkaynak açýðý tekrar 628 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Banka aktifinin menkul deðerler cüzdaný dýþýnda getirili aktife sahip olmamasý, mevduat maliyeti, kambiyo zararý ve diðer iþletme giderlerinin etkisi ile banka zararý sürekli artmýþ, bu durum özvarlýk açýðýný had safhalara taþýmýþtýr. 14 Mayýs 2001 tarihinde Bankaya 1 milyar YTL tutarýnda bir ihtiyat aktarýmý daha yapýlmýþtýr. Bankaya 1,7 milyar YTL ihtiyat aktarýlmasýna karþýn Banka bilânçosunun olumsuz yapýsýnýn sonucunda özvarlýk ancak 282 milyon YTL seviyesine ulaþabilmiþtir. Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla 1 milyar YTL'si mevduat olmak üzere toplam yükümlülüðü 1,2 milyar YTL olmasýna karþýn, likit deðerler toplamý 385 milyon YTL olup yükümlülük açýðý 769 milyon YTL'dir. Bankanýn Etibank ile birleþtiði 30 Haziran 2001 tarihine kadar sürekli zarar etmesi nedeniyle Bankaya toplam 1,8 milyar YTL kaynak aktarýlmasýna karþýn yükümlülük açýðý ancak 91 milyon YTL'ye düþürülebilmiþtir FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Fona devir tarihi itibarýyla özellikle ülkenin batýsýnda yoðunlaþmýþ 94 þubesi, personeli bulunan Bankanýn Fona devrinin akabinde Fon tarafýndan atanan Yönetim Kurulu; Bankada gerçekleþtirdiði tedbir ve muhafaza çalýþmalarýnýn yaný sýra Bankanýn daha fazla zarar üretmesinin engellenmesi ve Banka bilânçosundaki varlýklarýn etkin þekilde nakde çevrilerek Banka mevduatýnýn korunmasýna yönelik çözümleme faaliyetlerinde bulunmuþlardýr. Bu faaliyetlerden baþlýcalarý, Banka hâkim ortaklarýna iliþkin iþlemler, þube, menkul ve demirbaþ satýþlarý ile tahsili gecikmiþ alacaklara iliþkin tahsilat faaliyetleridir. Bu amaçla ilk olarak, Banka kaynaklarýný doðrudan ve dolaylý yollarla kendi lehlerine kullanarak Bankanýn Fona devrine sebep olan hâkim ortak ve eski ESBANK 47

48 yöneticilerine, Bankadan kullandýklarý krediler için ihtarnameler keþide edilmiþ, ayrýca yapýlan denetimler ve durulaþtýrma çalýþmalarý sonucu tespit edilen Banka zararlarýnýn tazmini amacýyla da mali sorumluluk davalarý açýlmýþtýr. Bahse konu davalara iliþkin bilgiler Kitabýn Çözümlemenin Hukuki Süreci bölümünde yer almaktadýr. Yapýlan takipler sonucu, hâkim ortaklara iliþkin alacaklardan bu dönemde 54 bin USD tahsilat saðlanmýþtýr. Bahse konu çözümleme faaliyetleri, Esbank'ýn Etibank bünyesinde birleþtirilmesinden sonra da sürdürülmüþtür ESBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR Esbank, Fona devrolduktan sonra, hýzla mali bünyesinin rehabilitasyonu ve Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Yönetim ve denetimi, Esbank ile ayný dönemde Fonda bulunan Egebank, Bank Ekspres, Ýnterbank, Sümerbank, Türk Ticaret Bankasý, Yaþarbank ile Yurtbank'ý da içine alan paralel çözümleme faaliyetlerine aðýrlýk verilmiþtir. Bu kapsamda, bankalarýn satýþ iþlemlerinin planlanmasý ve yürütülmesi için teknik konularda yardým almak üzere bir danýþmanlýk firmasý ile sözleþme imzalanmýþ olup 17 Mayýs 2000 tarihinden itibaren tüm bankalar için ortak yürütülen bir satýþ süreci baþlatýlmýþtýr. Banka hisselerinin satýþýna iliþkin gerekli hazýrlýklarýn tamamlanmasý sonrasýnda ön teklifi kabul edilen potansiyel alýcýlar, ilgili bankalarda incelemeler yapmýþ ancak Esbank için herhangi bir satýn alma talebi olmamýþtýr. Banka, bu satýþ giriþiminden sonra tekrar satýþa çýkarýlmamýþtýr ESBANK'IN ETÝBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ BDDK'nýn 15 Haziran 2001 tarihli kararý ile, satýþý gerçekleþtirilemeyen Esbank ve Ýnterbank'ýn tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde devren birleþtirilmesine karar verilmiþtir. BDDK'nýn bu kararýyla birleþmenin Etibank bünyesinde gerçekleþtirilmesi, birleþtirme iþlemlerinin 2 Temmuz 2001 tarihine kadar tamamlanmasý, Etibank bünyesinde birleþtirilen bankalarýn mevduat kabul etme ve bankacýlýk iþlemleri yapma izinlerinin 2 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla kaldýrýlmasý, birleþen bankalarýn tüm hak ve yükümlülüklerinin Etibank'a hukuken devrinin temin edilmesinden sonra tüzel kiþiliklerinin sona erdirilerek Ticaret Sicilinden terkininin saðlanmasý öngörülmüþtür. 48 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

49 Bankanýn Birleþme Öncesi Mali Durumu: Esbank'ýn birleþme tarihi itibarýyla toplam zararý 1,5 milyar YTL'ye, Bankaya Fon tarafýndan aktarýlan ihtiyat tutarý 1,7 milyar YTL'ye ulaþmýþtýr. Birleþme öncesinde Banka özkaynaklarý 263 milyon YTL ile aktifin yüzde 14'ünü finanse edebilmektedir. Pasif kalemlerde, mevduat ve reeskontlar yaklaþýk yüzde 75 pay almýþtýr. Aktif kalemlerde menkul deðerler cüzdaný 1,5 milyar YTL ile yüzde 79, menkul deðerlerin faiz ve gelir tahakkuk ve reeskontlarý yüzde 12 oranýnda pay almaktadýr. Birleþme Süreci: 15 Haziran 2001 tarihli BDDK kararýyla Etibank bünyesinde devren birleþtirilen Esbank ve Ýnterbank'ýn birleþme iþlemlerinin gerçekleþtirilmesi ve birleþen bankalarýn tüm hak ve yükümlülüklerinin Etibank'a hukuken devredilmesi iþlemleri 2 Temmuz 2001 tarihinde tamamlanmýþtýr. Ýnterbank ve Esbank'ýn bünyesinde birleþtiði Etibank, 5 Nisan 2002 tarihinde aktif ve pasifi ile birlikte Bayýndýrbank'a devrolmuþtur. Bayýndýrbank'ýn unvaný 19 Aralýk 2005 tarihinde Birleþik Fon Bankasý A.Þ. olarak deðiþtirilmiþtir. ESBANK 49

50 16 Haziran FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM

51 ESBANK 51

52

53

54 3.1. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ Birleþik Etibank bilânçosu üzerinden Fon tarafýndan devralýnan Esbank'a ait varlýklar, devir iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip hýzlý bir çözümleme sürecine girmiþ ve bu amaçla, gayrimenkul ve iþtiraklerin satýþý, tahsili gecikmiþ alacaklarýn ise tahsili iþlemlerine baþlanmýþtýr. Bu yöndeki geri kazaným faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir. ÞEKÝL 5: VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYR MENKULLER N ÇÖZÜMLENMES ÞT RAKLER N ÇÖZÜMLENMES 144 gayrimenkulün 137'si satýlmýþ ve çözümleme faaliyetleri sonucu 24,1 milyon USD gelir elde edilmiþtir. 18 iþtirakin 2'si tasfiye edilmiþ 12'si satýlmýþ, 4'ü Fon portföyündedir. Çözümleme faaliyetleri sonucu toplam 27 milyon USD gelir elde edilmiþtir. HÂK M ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES Zeytinoðlu Grubundan olan alacaklarýn Fon aktifine alýnmasýndan önceki dönemde 54 bin USD, sonraki dönemde ise 86,9 milyon USD olmak üzere toplam 87 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES firmadan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümleme faaliyetleri sonucu, 239'u tasfiye edilmiþ, 1.350'si alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 24 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 58 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES adet tahsili gecikmiþ bireysel alacaktan çözümleme faaliyetleri sonucunda 4,1 milyon USD tahsil edilmiþtir. 54 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

55 3.2. GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ BDDK'nýn 15 Haziran 2001 tarihli kararý ile satýþý gerçekleþtirilmeyen Esbank ve Ýnterbank'ýn tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde devren birleþtirilmesi kararlaþtýrýlmýþ ve 2 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla birleþme gerçekleþtirilmiþtir. Esbank gayrimenkullerinin Fona devri, birleþme sonrasý Etibank bilânçosu üzerinden yapýlmýþtýr. Fona devredilen Banka gayrimenkullerinin etkin ve verimli bir þekilde çözümlenmesi için Fon tarafýndan çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararýna istinaden Esbank'a ait 144 gayrimenkul, birleþik Etibank bilânçosunda kayýtlý deðeri olan 17,6 milyon YTL üzerinden Fon aktifine alýnmýþtýr. Tapu tescil iþlemleri, 3 Ocak Ekim 2003 tarihleri arasýnda tamamlanmýþtýr. Devralýnan gayrimenkullerin tapu tescil iþlemleri, özellikle gayrimenkuller üzerinde bulunan takyidatlardan dolayý uzun bir zaman almýþ ve zahmetli bir süreç sonunda gerçekleþtirilebilmiþtir. Bu kapsamda, Fonun talebiyle T.C. Baþbakanlýk Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünün 30 Mart 2001 tarihli genelge ile taþýnmaz tescillerinin, tapu harcý ve özel iþlem vergisi alýnmadan yapýlmasý saðlanarak, Tapu Müdürlükleri nezdinde konu hakkýnda ortaya çýkabilecek tereddütlerin süratle ortadan kaldýrýlmasý saðlanmýþ ve tescil iþlemleri hýzlandýrýlmýþtýr. Gayrimenkullerin tescil iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip, bakým ve onarýmlarý ile eksik sigortalarý yaptýrýlmýþ, deðer tespiti amacýyla ekspertiz raporlarý düzenlenmiþ ve hukuki sorunlarý giderilerek satýþa hazýr hale getirilmeye çalýþýlmýþtýr Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Gerçekleþtirilen satýþ faaliyetleri sonucunda, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Esbank kaynaklý 144 gayrimenkulden; 136 adedi peþin olarak 33,6 milyon YTL bedelle, 1 adedi vadeli olarak 874 bin YTL bedelle satýlmýþtýr. ESBANK 55

56 Gayrimenkul satýþlarý, kapalý teklif - açýk artýrma, açýk teklif - açýk artýrma (müzayede) ve teklif alma yöntemleri uygulanarak gerçekleþtirilmiþtir. Fon aktifinde Esbank'a ait halihazýrda toplam kayýtlý deðeri 674 bin YTL olan 7 gayrimenkul bulunmaktadýr. Bu gayrimenkullerden 6'sýnýn hukuki sorunlarý giderilmeye çalýþýlmaktadýr. Sonuç olarak 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla gayrimenkul çözümlemelerinden elde edilen toplam gelir 34,5 milyon YTL (24,1 milyon USD) olup Esbank kaynaklý gayrimenkuller portföyünün kayýtlý deðer üzerinden yüzde 96'sý çözümlenmiþtir ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Esbank kaynaklý iþtiraklerin Fona devri de gayrimenkullerin devrine benzer þekilde birleþme sonrasý Etibank bilânçosu üzerinden yapýlmýþtýr. Muhasebe devirlerine paralel olarak hýzla tescil iþlemleri gerçekleþtirilmiþtir. Devralýnan iþtiraklerin çözümlenmesi amacýyla devir, satýþ, yeniden yapýlandýrma ve tasfiye gibi muhtelif çözümleme yöntemleri uygulanmýþtýr. Ýþtiraklerin Fona devir ve çözümleme faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili Fon Yönetim Kurulunun; 9 Kasým 2001 tarihli kararý ile 30 adet birleþik Etibank iþtirak hissesinin (15 adedi Esbank kaynaklý) bedelsiz olarak, 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile 9 adet birleþik Etibank iþtirak hissesinin (3 adedi Esbank kaynaklý) kayýtlý deðerleri üzerinden Fon aktifine alýnmasýna karar verilmiþtir. Birleþik Etibank iþtirak hisselerinin Fon adýna devir ve tescil iþlemleri için devir tablolarý oluþturularak iþtiraklerin Fon adýna iþtirak pay defterine kaydý ve Ticaret Siciline tescilleri gerçekleþtirilmiþtir. Bu kapsamda birleþik Etibank'ýn Esbank kaynaklý 18 iþtiraki, 28 Aralýk 2001 ve 31 Aralýk 2001 tarihlerinde toplam 1,4 milyon YTL kayýtlý deðer üzerinden Fon aktifine alýnmýþtýr. 56 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

57 Esbank kaynaklý 18 iþtirakin, 6'sýnýn çoðunluk hissesi, 12'sinin azýnlýk hissesi Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Devralýnan iþtiraklerin 6'sý finans sektöründe, kalaný ise hizmet ve sanayi sektörlerinde faaliyet göstermektedir. TABLO 4: DEVRALINAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) ÖDENMÝÞ SERMAYE FONA DEVÝR TARÝHÝ FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ (YTL) Pova Tarým 7,20 1 YTL Paksoy Sanayi 2, YTL Kavak Yetiþtirme Yapý Kooperatifi 0,50 0 YTL Buryem 0, YTL Poriþ 0, YTL Hisersan 0, YTL Vatan Konserve 0, YTL Burtrak 0, YTL Ýstanbul Altýn Rafinerisi 2, YTL Esbank A.G. 99, ATS Es Menkul 96, YTL TCMB 0, YTL Jamak 78, YTL Esçim 48, YTL Esfacto 95, YTL Esen Makine 99, YTL Esyem 94, YTL Takasbank 1, YTL TOPLAM ESBANK 57

58 Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci Ýþtiraklerin Fon aktifine devrini müteakip, yönetim ve denetimlerinin oluþturulmasý, iþtiraklerin tanýnmasý ve deðerlendirilmesi aþamasýna geçilmiþ ve çözümleme sürecinin saðlýklý olarak yürütülmesi yönünde gerekli ilk tedbirler alýnmýþtýr. Bu kapsamda iþtiraklerin genel kurullarý icra edilmiþ, yönetim ve denetim kurullarýna Fonu temsilen görev yapmak üzere üyeler seçilmiþ ve bu üyeler eliyle iþtiraklerin mali, hukuki, idari iþlem ve kayýtlarýna nüfuz edilerek iþtiraklerin gerçek durumlarý ortaya çýkarýlmaya çalýþýlmýþtýr. Ardýndan rehabilitasyon ve kayýtlarýn mevzuata uygun hale getirilmesi çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Devirden sonraki öncelikli faaliyetlerden biri de, iþtiraklerin baþta hâkim ortak tarafýndan yapýlanlar olmak üzere, istismara konu olup olmadýðýnýn tespitidir. Bu çalýþmalar sonucunda, istismarlar nedeniyle doðan zararlarýn ve sorumlularýn tespiti yapýlmýþ ve zararlarýn tazmini amacýyla gerekli idari ve hukuki giriþimlerde bulunulmuþtur. Bu süreçte; mali deðeri kalmamýþ olan iþtirakler ayný zamanda hâkim ortak istismarýna da konu olduðundan, gerekli mali sorumluluk davalarýnýn açýlabilmesi ve hâkim ortak alacaklarýnýn korunabilmesi ile gerektiðinde Fona temlikinin gerçekleþtirilebilmesini teminen tasfiye veya iflasý yoluna gidilmeksizin yaþatýlmak zorunda kalýnmýþtýr. Bu firmalarýn mali imkanlarý kýsýtlý olduðundan, vergi, personel, iþçi alacaklarý gibi yükümlülüklerinin ödenmesinde finansman sorunlarýyla karþýlaþýlmýþtýr. Bu kapsamda, Fon Yönetim Kurulunun 15 Nisan 2002 tarihli kararý ile; Esbank kaynaklý iþtiraklerden Esen Makine, Esyem ve Jamak'a, piyasa deðerlerinin ve yeniden yapýlandýrýlarak ekonomik deðerlerinin korunmasý, faaliyetlerinin sürdürülerek katma deðer yaratmalarý ve satýþa hazýr hale getirilmeleri amacýyla 4389 Sayýlý Kanunun 14/6-c maddesi gereðince Fon tarafýndan toplam 1 milyon YTL nakit kaynak aktarýlmýþ ve BFB tarafýndan ise toplam 150 bin YTL ve 350 bin USD teminat mektubu düzenlenmiþtir. Fon tarafýndan yapýlan kaynak aktarýmlarý, söz konusu þirketler tarafýndan anapara ve faiziyle birlikte kapatýlmýþtýr. 58 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

59 Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Ýþtiraklere iliþkin sürdürülen muhafaza ve tedbir çalýþmalarýnýn yaný sýra, bir taraftan da satýþa çýkarýlmasý uygun bulunan iþtirakler için deðer tespiti ve bunun gibi hazýrlýk çalýþmalarý tamamlanmýþtýr. Ýþtirak satýþlarý, kapalý teklif isteme ve açýk artýrma ile davet ve pazarlýk yöntemleri uygulanarak gerçekleþtirilmiþtir. Satýþ için resmi mercilerden gerekli izinlerin alýnmasýnýn ardýndan, satýþ bedelinin yatýrýlmasý, devre konu hisselerin yeni alýcý adýna pay defterine iþlenmesi, gerekli tescil iþlemleri ile diðer prosedürlerin tamamlanmasýyla hisse devir iþlemleri sonuçlandýrýlmýþ ve söz konusu iþtirak hisselerinin Fon aktifinden çýkýþý gerçekleþtirilmiþtir. Devralýnan iþtiraklerden ekonomik deðerini yitirmiþ ve yaþatýlma imkaný kalmamýþ olanlar için ise tasfiye çalýþmalarý baþlatýlmýþtýr. Bu kapsamda, Esbank kaynaklý 18 iþtirakten, 12'si satýlmýþ, 2'sinin ise tasfiyesine baþlanmýþtýr. Halihazýrda Fon aktifinde kalan 4 Esbank kaynaklý iþtirak bulunmaktadýr. Satýlan 13 iþtirak içerisinde bulunan Pova Tarým, Paksoy Sanayi, Kavak Yetiþtirme Yapý Kooperatifi, Buryem, Poriþ, Hisersan, Vatan Konserve ve Burtrak; bu þirketlerdeki iþtirak paylarýnýn küçük olmasý, bir kýsmýnýn gayri faal durumda bulunmasý ve satýþlarýnýn güç olmasý nedenleriyle bu iþtiraklerin birleþtirilerek çözümlenmeleri uygun bulunmuþ ve bu iþtirakler net defter deðerleri üzerinden yüzde 100 hissesi Fona ait bulunan Demir Kart'a devredilmiþ olup Demir Kart'ýn tasfiyesi halihazýrda devam etmektedir. ESBANK 59

60 TABLO 5: ÝÞTÝRAKLERÝN MEVCUT DURUMU ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ DURUMU Pova Tarým 7, Satýþ Paksoy Sanayi 2, Satýþ Kavak Yetiþtirme Yapý Kooperatifi 0, Satýþ Buryem 0, Satýþ Poriþ 0, Satýþ Hisersan 0, Satýþ Vatan Konserve 0, Satýþ Burtrak 0, Satýþ Ýstanbul Altýn Rafinerisi 2, Satýþ Esbank A.G. 99, Satýþ Es Menkul 96, Satýþ TCMB 0, Satýþ Jamak 78,21 - Tasfiye Esçim 48,66 - Tasfiye Esfacto 95,00 - Portföy Esen Makine 99,95 - Portföy Esyem 94,47 - Portföy Takasbank 1,97 - Portföy Esbank kaynaklý iþtiraklerden 12'sinin satýþýndan toplam 3,5 milyon YTL ve 24,6 milyon USD gelir elde edilmiþtir. 60 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

61 TABLO 6: SATILAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI FONUN HÝSSE ORANI (%) FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ (YTL) FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ SATIÞ BEDELÝ Pova Tarým 7, YTL Paksoy Sanayi 2, YTL Kavak Yetiþtirme Yapý Kooperatifi 0, YTL Buryem 0, YTL Poriþ 0, YTL Hisersan 0, YTL Vatan Konserve 0, YTL Burtrak 0, YTL Ýstanbul Altýn Rafinerisi 2, YTL Esbank A.G. 99, USD Es Menkul 96, YTL TCMB 0, YTL TOPLAM YTL USD Söz konusu iþtiraklerden satýþ bedeli dýþýnda, ayrýca 2,8 milyon YTL temettü geliri ve stopaj iadesi saðlanmýþtýr. Böylece Esbank kaynaklý iþtiraklerden elde edilen toplam çözümleme geliri 27 milyon USD'ye ulaþmýþtýr. Esbank iþtiraklerinden Esçim ile Jamak'a ait fabrika ve tesisler, söz konusu iþtiraklerin Fona olan borçlarýnýn tahsili amacýyla icra kanalýyla satýlmýþtýr. Bu satýþ nedeniyle gelir yaratma potansiyelleri kalmayan iþtiraklerin, Fon Yönetim Kurulunun 12 Haziran 2003 tarihli kararý ve iþtiraklerin ise 13 Mart 2003 tarihli olaðanüstü genel kurul kararý ile tasfiyelerine karar verilmiþtir. ESBANK 61

62 Diðer taraftan, Fona olan borçlarý nedeniyle fabrika ve tesisleri haczedilen Esen Makine ile Esyem'in hacizli varlýklarý kullanýlarak üç ticari ve iktisadi bütünlük oluþturulmuþ olup bunlarýn 2'si satýlmýþ, birinin ise satýþ çalýþmalarýna devam edilmektedir. Satýþ iþlemlerinin tamamlanmasýný takiben Esçim ve Jamak iþtiraklerine benzer þekilde Esen Makine ve Esyem'in de tasfiye kapsamýna alýnmasý planlanmaktadýr HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Kitabýn Fona Devir Öncesi Dönem bölümünde deðinildiði üzere, hâkim ortaklar Banka kaynaklarýný doðrudan ve dolaylý yollardan kullanmýþlardýr. Bankanýn Fona devrinin akabinde gerek BYM ve gerekse Fon tarafýndan yapýlan incelemeler sonucunda hâkim ortak grubu tarafýndan istismar edildiði tespit edilen Banka kaynaklarýnýn iade ve tazmini talep edilmiþtir. Ýade ve tazmin talebinin sonuçsuz kalmasý nedeniyle, bahse konu zararlarýn minimize edilmesi için hýzlý bir geri kazaným sürecine girilmiþtir. Bu kapsamda Banka hâkim ortaðý Zeytinoðlu Grubundan alacaklarýn geri kazanýmýnda, idari ve hukuki pek çok yönteme baþvurulmuþtur Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý Esbank ve Ýnterbank'ýn tüm aktif ve pasifiyle Etibank bünyesinde devren birleþtirilmesi 2 Temmuz 2001 tarihinde tamamlanmýþ ve Fon Kurulunun 25 Eylül 2001 tarihli kararýyla Etibank'ýn (Esbank, Etibank, Ýnterbank) kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý banka alacaklarýnýn, takipteki bireysel krediler ve kredi kartlarý hesaplarýnda oluþan banka alacaklarýnýn bilânço net defter deðeri üzerinden Fon tarafýndan devralýnmasýna karar verilmiþtir. Etibank tarafýndan kredilerin takip bakiyeleri, ayrýlan karþýlýk tutarlarý ve net defter deðerlerinin yer aldýðý devir listeleri hazýrlanmýþ, Etibank ile yapýlan mutabakatlar çerçevesinde Esbank kredi dosyalarý Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Esbank'ýn hâkim ortaðý Zeytinoðlu Grubu firmalarý ile hâkim ortaða kaynak aktarýmýnda kullanýlan üçüncü þahýs kredilerinden oluþan gerçek ve tüzel kiþilere ait 38 kredi dosyasý devralýnmýþtýr. Söz konusu alacaklarýn anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 167,8 milyon YTL, ayrýlan karþýlýk toplamý 167,3 milyon YTL ve net defter deðeri toplamý 533 bin YTL'dir. 62 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

63 Ayrýca Esbank hâkim ortaðý ile ilgili olarak, diðer Fon bankalarýndan anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 73 milyon USD olan toplam 41 dosya devralýnmýþtýr. TABLO 7: DÝÐER FON BANKALARINDAN DEVRALINAN ZEYTÝNOÐLU GRUBUNDAN ALACAKLAR BANKA ADI Bank Ekspres Bank Kapital Egebank Etibank Ýktisat Bankasý Ýnterbank Kentbank Pamukbank Sümerbank Toprakbank Yurtbank FÝRMA ADEDÝ DEVÝR TARÝHÝNDEKÝ MUHASEBE BAKÝYESÝ (YTL) TOPLAM Böylece Zeytinoðlu Grubunun Esbank'tan ve diðer Fon bankalarýndan devralýnan 79 gerçek ve tüzel kiþiye ait kredi alacaðýnýn toplam muhasebe devir bakiyesi 240,9 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Zeytinoðlu Grubu firmalarýna ait 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla toplam 35,1 milyon USD tutarýndaki teminat mektubu halen mer'idir. Mer'i teminat mektuplarýnýn 35 milyon USD'lik kýsmýný karþýlýklý (back to back) kredi kapsamýnda Fon bankalarýndan kullandýrýlan ve diðer Fon bankasýna hitaben verilen teminat mektuplarý oluþturmaktadýr. Bu nedenle teminat mektuplarýnýn muhatabý ve lehtarý Fondur. Teminat mektuplarý nakit kredilerin teminatýný oluþturmak üzere düzenlenmiþ olup teminatýný oluþturduðu krediler esasen ESBANK 63

64 protokol kapsamýndaki nakit kredi içerisinde yer aldýðýndan Zeytinoðlu Grubunun borçlarý için ilave bir risk doðurmamaktadýr. Alacak dosyalarýnýn Bankadan devir ve temlik alýnmasý iþlemlerinin tamamlanmasýndan sonra devralýnan dosyalarýn içerikleri, teminatlarý, borçlularýn mal varlýklarý, ilgili BYM ve Banka Teftiþ Kurulu raporlarý esas alýnarak incelenmeye baþlanmýþtýr. Bundan amaç, Fon tarafýndan yapýlacak takip iþlemlerine dayanak teþkil edecek hâkim ortak borç tutarýnýn kesinleþtirilmesi, varsa takip yapýlmayan alacaklarýn ortaya çýkarýlmasý ve alacaðýn niteliðine uygun takip yöntemlerinin belirlenmesidir Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý Esbank hâkim ortaðý Zeytinoðlu Grubunun Fona olan borçlarýnýn kesinleþtirilmesi ve alacaðýn niteliðine uygun takip yöntemlerinin belirlenmesini müteakiben Fon alacaklarý tahsil edilmeye çalýþýlmýþtýr. Zeytinoðlu Grubundan olan Fon alacaklarýnýn tahsilini saðlamak amacýyla yürütülen hukuki sürecin yaný sýra idari uygulamalara da baþvurulmuþtur. Bu kapsamda Zeytinoðlu Grubu ile 2001 yýlýnda baþlatýlan müzakere süreci 2005 yýlý baþýnda protokol imzalanmasýyla sonuca ulaþtýrýlmýþtýr. Ancak, Grup firmalarýnýn iþletme sermayesi yetersizliði ve krizin olumsuz etkileri nedeniyle yeterli fon yaratma kapasitesine ulaþamayan ve kredi imkaný yaratamayan Zeytinoðlu Grubu alacaklarýnýn tahsilatlarýnda sýkýntýlar yaþanmýþtýr. 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla 2004 ve 6183 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda 52 milyon YTL, protokoller kapsamýnda ise 35,1 milyon YTL tahsilat saðlanan Zeytinoðlu Grubundan olan alacaklarýn geri kazaným sürecine iliþkin ayrýntýlý açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir. 19 Ocak 2005 Tarihli Protokol: Zeytinoðlu Grubunun Fon bankalarýna olan borçlarýnýn tahsili için 2001 yýlý sonunda baþlayan müzakerelerde, uzun bir süre mutabakat saðlanamamýþtýr. Mutabakatsýzlýk, borcun tespiti, ödeme planý ve Fon tarafýndan devralýnan Esçim'in Gruba devri konularýnda yoðunlaþmýþtýr. Murtaza Yavuz Zeytinoðlu 64 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

65 Müzakerelerin devam ettiði sýrada, yasal takipler sonucunda Gruptan Fona intikal eden iþtirak firmalarýndan Jamak ve Esçim'in fabrika ve tesisleri, Fonun ikinci derecedeki 50 milyon YTL'lik ipotekli alacaðýna karþýlýk 15 Ekim 2002 tarihinde 77 milyon YTL bedel üzerinden icra kanalýyla satýlmýþtýr. Borcun tasfiyesine yönelik olarak Zeytinoðlu Grubunun Haziran 2003 tarihinde verdiði ve Eylül 2003 tarihinde iyileþtirdiði teklifleri esas alýnarak yürütülen müzakereler ise uzun bir süreci takiben, Yasal takip yoluyla alacaklarýn ancak bir kýsmýnýn tahsil edilebileceði ve bu yola baþvurulmasý halinde Grubun fon yaratma ve dolayýsýyla borç ödeme kapasitesinin tamamen ortadan kalkacaðý, Kümaþ Manyezit'in ve katma deðer yaratan diðer grup þirketlerinin icra yoluyla satýlmasý durumunda bu þirketlerin, gerek yöreye gerekse ülke ekonomisine saðlamýþ olduðu üretim, istihdam ve ihracat katkýlarýnýn kesintiye uðrayacaðý, Grup þirketlerinin yeni iþler almak suretiyle mevcut cirolarýný ve fon yaratma kapasitelerini artýrmalarý suretiyle saðlanacak tahsilatlarýn, varlýklarýn icraen satýþýndan saðlanacak tahsilatlara oranla daha yüksek bir seviyede gerçekleþeceði, Fon tarafýndan þirketlere yönetici ve denetçi atanmasý suretiyle Grubun finansal yapýsýnýn sürekli olarak ve yerinde izleneceði yönündeki deðerlendirmeler üzerine taraflarýn mutabakatý ile sonlanmýþtýr. Saðlanan mutabakat kapsamýnda, Fon Kurulunun 13 Ocak 2005 tarihli kararýna istinaden Zeytinoðlu Grubunun 626 milyon USD nakit, 37 milyon USD gayrinakdi kredi borçlarýnýn 12 yýlda ödenmesini amaçlayan 19 Ocak 2005 tarihli protokol 3 düzenlenmiþtir. Protokol, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu tarafýndan imzalanmýþtýr. 3-Miras, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu dýþýndaki mirasçýlar tarafýndan reddedilmiþtir. ESBANK 65

66 17 Aðustos VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

67 25 Mayýs 2005 ESBANK 67

68 Protokole baðlanan nakit alacaklarýn 30 Eylül 2004 tarihi itibarýyla daðýlýmý Tablo 8'de verilmektedir. TABLO 8: NAKÝT ALACAKLAR (30 EYLÜL 2004) KREDÝLER VE ALACAKLAR TUTAR (USD) Esbank'tan Kullanýlan Krediler Diðer Fon Bankalarýndan Kullanýlan Krediler Banka Yöneticilerine Gerçek Dýþý Bilanço Üzerinden Ödenen Jestiyon Tutarlarý Sebebiyle Oluþan Zarar Banka Ortaklarýna Gerçek Dýþý Bilanço Üzerinden Kar Daðýtýlmasý ve Daðýtýlan Karýn Sermaye Arttýrýmýnda Kullanýlmasý Arasýnda Geçen Süredeki Faiz Kaybý ve Oluþan Kayýp Esbank'tan Esbank A.G.'ye Yapýlan Depo Karþýlýðý Gruba Kullandýrýlan Kredilerden Oluþan Faiz Farký Esbank'tan Esbank A.G.'ye Yapýlan Depo Karþýlýðý Diðer Fon Bankalarý Hâkim Ortaklarýna Kullandýrýlan Kredilerden Oluþan Faiz Farký Teminat Mektubu Komisyon Borcu TOPLAM VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

69 Ayrýca, Esbank'tan kullandýrýlan toplam 204 milyon USD ve 29 milyon DEM tutarýndaki karþýlýklý (back to back) kredilerin ilgili hâkim ortak gruplarýndan tamamen tahsil edilememesi halinde, Zeytinoðlu Grubu tarafýndan ödeneceði de 19 Ocak 2005 tarihli protokol ile kabul edilmiþtir. Diðer yandan 19 Ocak 2005 tarihli protokol kapsamýnda; Zeytinoðlu Grubunun Fona olan borcu teminatlandýrýlmýþ, (hisse senedi rehni, taþýnmaz ipoteði), Eston Yapý'ya bir yönetim kurulu üyesi ve bir denetçi atanmýþ, peþin ödeme niteliðinde kýsmi tahsilat yapýlmýþ, Esen, Esyem, Jamak ve Esçim'deki Gruba ait hisseler Fona devredilmiþ, Zeytinoðlu Grubuna karþý Fon tarafýndan açýlan dava ve takipler kesinleþtirilmiþtir. Zeytinoðlu Grubu tarafýndan ilgili protokol edimlerinin yerine getirilmesi üzerine Grup aleyhine açýlan þahsi iflas davalarý Fon tarafýndan durdurulmuþtur. TABLO 9: KARÞILIKLI (BACK TO BACK) KREDÝLER BANKA ADI Ýktisat Bankasý Toprakbank Yapý Kredi Pamukbank Sümerbank Bank Kapital Egebank Ýnterbank Bank Ekspres Etibank Yaþarbank TOPLAM TUTAR USD USD USD USD USD USD USD USD USD USD DEM USD USD DEM ESBANK 69

70 3 Þubat 2006 Tarihli Ek Protokol: Esbank hâkim ortaklarý hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda baþlatýlan takipler, Bedia Nermin Sölpük dýþýndaki hâkim ortaklar tarafýndan kabul edilerek kesinleþtirilmiþtir. Ayrýca, 19 Ocak 2005 tarihli protokol, söz konusu kiþi tarafýndan imzalanmamýþtýr. Bu koþullar altýnda ve Zeytinoðlu Grubunun teklifi üzerine Fon Kurulunun 5 Ocak 2006 tarihli kararýna istinaden Bedia Nermin Sölpük ile ek bir protokol yapýlmasýna, bu kapsamda yapýlan ödemeler tamamlandýðýnda, Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlan takip nedeniyle ek protokol konusu mal varlýðý ile sýnýrlý olarak Bedia Nermin Sölpük'ün ibra edilmesine karar verilmiþtir. Söz konusu Fon Kurulu kararý kapsamýnda Zeytinoðlu Grubu ile Fon arasýnda 3 Þubat 2006 tarihinde ek protokol imzalanmýþtýr. 3 Þubat 2006 tarihli ek protokol ile Bedia Nermin Sölpük'ün mal varlýðý deðeri 3 milyon USD olarak tespit edilmiþ ve bu tutarýn Zeytinoðlu Grubu tarafýndan 380 bin USD'lik kýsmýnýn peþin, bakiye 2,6 milyon USD'lik kýsmýnýn ise yýllarý arasýnda 19 Ocak 2005 tarihli protokolün son taksitinden mahsup edilmek kaydýyla ödenmesi kararlaþtýrýlmýþtýr. 3 Þubat 2006 tarihli ek protokol kapsamýnda, peþinat ödenmiþ ve 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlan takiplerin iptali talebiyle açýlan davalardan davacý Bedia Nermin Sölpük tarafýndan vazgeçilmiþtir. 3 Aðustos 2007 Tarihli Ek Protokol: Zeytinoðlu Grubu, 19 Ocak 2005 tarihli protokol kapsamýndaki nakit borçlarýný bir kreditör vasýtasýyla saðlayacaðý kaynaklarla tamamen veya kýsmen ödemeyi teklif etmiþtir. Peþin ödeme karþýlýðý olarak da indirim talep etmiþtir. Bunun üzerine Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý ile; Grubun önemli firmalarýndan Kümaþ Manyezit'in yatýrým ihtiyacý nedeniyle Fon yaratma kapasitesinin yetersizliði, Hâkim ortaklarýn bazý kiþisel gayrimenkulleri dýþýnda tespit edilen baþkaca varlýklarýnýn bulunmamasý, Yapýlmasý düþünülen konut projelerinden yaratýlabilecek kaynaðýn Fon alacaklarýnýn tahsilinde kullanýlmasýnýn Fon lehine olacaðý 70 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

71 hususlarý deðerlendirilerek 30 Haziran 2007 tarihi itibarýyla 19 Ocak 2005 tarihli protokolden kaynaklanan 596 milyon USD anapara ve 85 milyon USD faiz olmak üzere toplam 681 milyon USD nakit borç tutarýnýn ödeme planý öne alýnmak suretiyle 240 milyon USD'lik kýsmýnýn nakden ve defaten ödenecek olmasý ve Fon alacaðýnýn risk primine baðlý bugünkü cari deðeri de göz önüne alýnarak hesaplanan faizli bakiyesinin yüzde 65'i peþinat dahil toplam 440 milyon USD olarak yeniden yapýlandýrýlmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda 3 Aðustos 2007 tarihinde imzalanan ek protokol ile 440 milyon USD tutarýndaki yeniden yapýlandýrýlmýþ borcun 240 milyon USD'lik kýsmýnýn ek protokol imza tarihinden itibaren azami 10 gün içerisinde peþinat olarak, kalan 200 milyon USD'nin 2009 yýlýndan baþlamak üzere 2017 yýlýna kadar taksitler halinde ödenmesi öngörülmüþtür. Peþin ödeme tutarý olan 240 milyon USD, verilen ek süreye raðmen ödenememiþ ve böylece 3 Aðustos 2007 tarihli protokolün yürürlük þartý yerine gelmemiþtir. Kriz ve Grup Talepleri: 3 Aðustos 2007 tarihli protokolün yürürlük þartý olan peþin ödemenin gerçekleþtirilememesi üzerine Zeytinoðlu Grubu borcunun, 19 Ocak 2005 tarihli protokol kapsamýnda takip edilmeye baþlanmasý zarureti doðmuþtur. Kredi imkaný yaratamayan Zeytinoðlu Grubu, bu tarihten sonra krizin Grubun fon yaratma kapasitesi ve iþletme sermayesi üzerindeki olumsuz etkilerinden bahisle 19 Ocak 2005 ve 3 Þubat 2006 tarihli protokollerin öngördüðü ödeme planýnýn ötelenmesine iliþkin bir çok talebi olmuþ ve bu talepler Fon tarafýndan büyük ölçüde karþýlanmýþtýr. Diðer taraftan Eston Yapý taþýnmazlarý protokolde yapýlan deðiþiklikler kapsamýnda 2008 yýlýnda 6,3 milyon YTL bedel üzerinden devir alýnarak Fon adýna tescil edilmiþtir. Grup Þirketlerinin Yönetim ve Denetimlerinin Devralýnmasý : Fon Kurulunun 18 Aralýk 2008 ve 26 Mart 2009 tarihli kararlarý ile; Zeytinoðlu Grubu ile imzalanan 19 Ocak 2005 tarihli protokol ve 3 Þubat 2006 tarihli protokolün bundan sonraki edim ve ödemelerinin, Grubun faaliyet gelirleri ile yerine getirilme imkanýnýn ortadan kalkmasý ve mevcut protokollerin Fon alacaklarýnýn tahsilinde ilave bir yarar saðlamayacaðý göz önünde bulundurularak; ESBANK 71

72 Söz konusu protokol ve ek protokolün temerrüde iliþkin hükümlerinin uygulanmasýna, Zeytinoðlu Grubuna dahil tüm gerçek ve tüzel kiþi borçlular hakkýnda hukuki takip iþlemlerine devam edilmesine, 5411 Sayýlý Kanunun 134. maddesi ile 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-a maddesi hükmü uyarýnca, Zeytinoðlu Grubuna dair toplam 30 þirketin temettü hariç ortaklýk haklarýyla yönetim ve denetimlerinin Fon tarafýndan devralýnmasýna ve Fonun uygun gördüðü kiþilerin yönetim ve denetim kurulu üyeliklerine atanmasýna, 5411 Sayýlý Kanunun Fona verdiði yetkiye istinaden, münhasýran mevcut projelerin tamamlanmasýndan ve/veya acil cari iþletme ihtiyaçlarýnda kullanmak üzere Fon Baþkanlýðýna toplam 15 milyon YTL'ye kadar Fon kaynaklarýndan harcama yetkisi verilmesine, aktarýlan kaynaðýn iþleyecek faizleri ile birlikte yönetim ve denetimleri devralýnan þirket varlýklarýnýn satýþ bedelleriyle ve/veya yaratacaklarý kaynaklarla Fona geri ödenmesine karar verilmiþtir. Ýlgili kararlar gereðince Zeytinoðlu Grubunun toplam 30 þirketinin yönetim ve denetimleri Fon tarafýndan devralýnmýþ, yeni yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmýþ, yönetim ve denetimleri devralýnan þirketlere muhtelif tarihlerde 15 milyon YTL kullandýrýlmýþ, borçlular hakkýnda hukuki takiplere devam edilmiþtir Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Uygulamalar: Esbank'ýn Fona devri ile birlikte tüm borçlular hakkýnda 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca icra takipleri yapýlmýþtýr Sayýlý Kanun Fona, 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre tahsil yetkisini tanýmýþtýr. Bu kapsamda, Zeytinoðlu Grubu firmalarýndan olan Fon alacaklarý hakkýnda Fon Kurulu kararlarý ile 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemleri yapýlmasýna karar verilmiþ, borçlular hakkýnda ihtiyati haciz için yazýlar yazýlmýþ, mal varlýðý araþtýrmasý yapýlmýþ ve tespit edilen mal varlýklarý haczedilerek satýþlarý gerçekleþtirilmiþtir. Zeytinoðlu Grubunun Fona olan borçlarýnýn 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre tahsili için Fon Kurulunun 13 Ocak 2005 ve 10 Kasým 2005 tarihli iki kararý bulunmaktadýr. 72 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

73 Fon Kurulunun 13 Ocak 2005 tarihli kararýyla, iade ve tazminden kaynaklanan 333 milyon YTL ile iade ve tazmin tutarýna ilave edilmesi gereken 63 milyon YTL olmak üzere toplam 396 milyon YTL tutarýndaki Fon alacaðýnýn tasfiyesi amacýyla 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip iþlemleri baþlatýlmýþ ve Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Grup þirketlerinin þirket yetkilisi olarak ve asaleten ödeme emirlerini kabul etmiþ, Müteveffa Zeliha Zeytinoðlu'nun mirasçýlarýndan, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu dýþýndaki mirasçýlar mirasý reddettiklerinden takiplere devam edilmemiþ, Bedia Nermin Sölpük'e, ihtiyati haciz onayýna istinaden 13 Haziran 2005 tarihinde 396 milyon YTL meblaðlý ihtiyati haciz varakasý tanzim edilerek, ödemeye çaðrý mektubu ile ödeme emri gönderilmiþtir. Ancak, Zeytinoðlu Grubu ile yapýlan 19 Ocak 2005 tarihli protokol hükümlerine göre takiplerin iþlemde kalmasýný teminen usuli iþlemler dýþýnda iþlem yapýlmamýþtýr. Diðer taraftan, iade ve tazmin bedeline ilave edilmesi gereken 63 milyon YTL tutarýndaki hâkim ortak istismarý bilahare tespit edilmiþ olup bu tutarýn detaylarý Tablo 10'da verilmiþtir. Ýkinci Fon Kurulu kararý olan 10 Kasým 2005 tarihli kararda ise 2004 Sayýlý Kanun hükümlerine göre baþlatýlan takiplere konu Fon alacaklarýnýn borçlular ve kefillerden 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsiline karar verilmiþtir. ESBANK 73

74 TABLO 10: ÝADE VE TAZMÝN BEDELÝNE ÝLAVE EDÝLMESÝ GEREKEN ÝSTÝSMAR KALEMLERÝ (ARALIK 1999) ÝLAVE ÝSTÝSMAR KALEMLERÝ TUTAR (YTL) Esbank Tarafýndan Deðerinin Üzerinde Bir Bedelle Ýþtirak Edinilmesi Esbank Tarafýndan Esbank A.G.'ye Yapýlan Depolar Karþýlýðýnda Kullandýrýlan Back To Back Ýçin Hesaplanan Depo Faizi - Kaynak Maliyeti Farký Fiktif Kâr Üzerinden Daðýtýlan Temettünün Sermaye Artýrýmýnda Kullanýlmasý Reeskont Farký Esbank Tarafýndan Esbank A.G'ye Yapýlan Depolar Karþýlýðýnda Zeytinoðlu Grubuna Kullandýrýlan Kredilerin Depo-Faizi - Kaynak Maliyet Farký Üçüncü Þahýslar Aracýlýðýyla Kullanýlan Krediler Fiktif Kâr Üzerinden Daðýtýlan Temettünün Sermaye Artýrýmýnda Kullanýmý Üzerinden Hesaplanan Kaynak Maliyeti Bireysel Krediler Esbank A.G.'nin Ýhraç Ettiði Borç Tahvilinin Alýmý Ýle Ýlgili Kredi Faizi - Kaynak Maliyeti Farký Fiktif Kâr Üzerinden Yönetim Kurulu Üyelerine Ödenen Jestiyonlar TOPLAM Protokolün Sona Ermesi 6183 Takip, Haciz ve Satýþ Ýþlemleri: Fon Kurulunun 18 Aralýk 2008 tarihli kararýyla; Zeytinoðlu Grubuyla imzalanan mevcut protokollerin Fon alacaklarýnýn tahsilinde ilave bir yarar saðlamayacaðý göz önünde bulundurularak, protokol ve ek protokollerin temerrüde iliþkin hükümleri uygulanmýþ, Zeytinoðlu Grubu hakkýnda hukuki takiplere devam edilmiþtir. 74 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

75 Ayrýca; Fon Kurulunun 29 Ocak 2009 tarihli kararýyla Eston Yapý, Çatý Ýnþaat, Hapalki Sanayi, Tarkon Tarým ve Korunt Madencilik, Fon Kurulunun 26 Mart 2009 tarihli kararýyla Alara Turizm Yatçýlýk, Bilgi Ýþlem Muhasebe ve Eston Ýnþaat firmalarý için hakkýnda temerrüt hükümlerinin uygulanmasýna karar verilen 19 Ocak 2005 tarihli protokol kapsamýnda, temerrütlü alacak tutarý üzerinden 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip yapýlmasýna karar verilmiþ, karar gereðince takip iþlemlerine devam edilmiþtir Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlan takip sonucu, gerçekleþtirilen satýþlara iliþkin bilgiler 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla aþaðýda yer almaktadýr. Esçim'e ait 4 taþýnmaz 3,4 milyon YTL bedelle satýlmýþtýr. Satýþa iliþkin sýra cetvelleri henüz kesinleþmemiþtir yýllarý arasýnda 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda Zeytinoðlu Grubuna ait 159 adet aracýn satýþý yapýlmýþ olup araç satýþlarýndan toplam 2,2 milyon YTL tutarýnda tahsilat saðlanmýþtýr. Ticari ve Ýktisadi Bütünlük Kapsamýndaki Uygulamalar: 5411 Sayýlý Kanunun 134. maddesi hükümleri kapsamýnda Zeytinoðlu Grubu þirketlerinin haczedilen varlýklarýndan 8 ticari ve iktisadi bütünlük oluþturulmuþ olup uygulamalar hakkýndaki açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir. Esen Makine Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 30 Kasým 2007 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Esen Makine'ye ait gayrimenkul, makine-ekipman, marka, internet alan adýný içermektedir. Esen Makine Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðüne, 18 Nisan 2008 tarihli ihalede 5,5 milyon YTL teklif verilmiþ, ihale Fon Kurulunun 25 Nisan 2008 tarihli kararý ile onaylanmýþ, bütünlük kapsamýndaki mal, hak ve varlýklar Meka Mühendislik'e 2 Mayýs 2008 tarihinde devredilmiþtir. Ýhale bedelinin paylaþtýrýlmasýný teminen sýra cetveli tanzim edilmiþ, 30 Temmuz 2008 tarihli Resmi Gazetede yayýmlanmýþ, akabinde kesinleþmiþtir. Sýra cetveli kapsamýnda 5,5 milyon YTL tahsilat, Grubun borcuna mahsup edilmiþtir. ESBANK 75

76 Esyem Eskiþehir Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 30 Kasým 2007 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Esyem'e ait Eskiþehir'de bulunan gayrimenkul, makine-ekipman ve markayý içermektedir. Esyem Eskiþehir Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðüne, 18 Nisan 2008 tarihli ihalede 3,3 milyon YTL teklif verilmiþ, ihale Fon Kurulunun 25 Nisan 2008 tarihli kararý ile onaylanmýþ, bütünlük kapsamýndaki mal, hak ve varlýklar MSM Metal'e 14 Mayýs 2008 tarihinde devredilmiþtir. Ýhale bedelinin paylaþtýrýlmasýný teminen sýra cetveli tanzim edilmiþ, 16 Aðustos 2008 tarihli Resmi Gazetede yayýmlanmýþ, akabinde kesinleþmiþtir. Sýra cetveli kapsamýnda 3,2 milyon YTL tahsilat, Grubun borcuna mahsup edilmiþtir. Esyem Adapazarý Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 30 Kasým 2007 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Esyem'e ait Adapazarý'nda bulunan gayrimenkul ve makine-ekipmaný içermektedir. Esyem Adapazarý Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü, iki kez ihale edilmiþ olmasýna karþýn satýþý gerçekleþtirilememiþ olup yeniden satýþa çýkarýlmasý deðerlendirilmektedir. Kümaþ Manyezit Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 19 Þubat 2009 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Kümaþ Manyezit, Korunt Madencilik ve Zeytinoðlu Holding'e (Kümaþ Sanayi Ürünleri ve Ýnþaat Pazarlama A.Þ.) ait mal, hak ve varlýklarý içermektedir. Söz konusu ticari ve iktisadi bütünlüðün satýþ çalýþmalarý devam etmektedir. Entil Döküm Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 19 Þubat 2009 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Entil Endüstri ve Hapalki Sanayi'ye ait mal, hak ve varlýklarý içermektedir. Söz konusu ticari ve iktisadi bütünlüðün satýþ çalýþmalarý devam etmektedir. 76 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

77 Eston Þehir Projesi Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 19 Þubat 2009 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Eston Yapý ve Eston Ýnþaat'a ait mal, hak ve varlýklarý içermektedir. Söz konusu ticari ve iktisadi bütünlüðün satýþ çalýþmalarý devam etmektedir. Eston Deniz Projesi Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 19 Þubat 2009 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Eston Yapý, Çatý Ýnþaat ve Eston Ýnþaat'a ait mal, hak, varlýklar ve ilgili inþaat sözleþmelerini içermektedir. Söz konusu ticari ve iktisadi bütünlüðün satýþ çalýþmalarý devam etmektedir. Emzet Akaryakýt Ticari ve Ýktisadi Bütünlüðü: Fon Kurulunun 19 Þubat 2009 tarihli kararý ile oluþturulan ticari ve iktisadi bütünlük, Emzet Akaryakýt ve Zeytinoðlu Ticarete ait mal, hak ve varlýklarý içermektedir. Söz konusu ticari ve iktisadi bütünlüðün satýþ çalýþmalarý devam etmektedir Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar Fon alacaklarýna istinaden yapýlan yasal takipler, protokol ödemeleri, 6183 Sayýlý Kanun ile ticari ve iktisadi bütünlük uygulamalarý kapsamýnda tahsilatlara Kitabýn önceki bölümlerinde yer verilmiþtir. Esbank'a Fon tarafýndan atanan yönetim döneminde yapýlan tahsilat 54 bin USD'dir. Hâkim ortak alacaklarýnýn Fon tarafýndan devralýnmasýndan sonra yapýlan tahsilat ise 86,9 milyon USD'dir. Bu tahsilatýn 41,6 milyon USD'si protokol öncesi saðlanmýþtýr. ESBANK 77

78 Zeytinoðlu Grubundan Fon tarafýndan 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla saðlanan tahsilatlar ve tahsilat yollarý Tablo 11'de yer almaktadýr. TABLO 11: HÂKÝM ORTAKLARDAN SAÐLANAN TAHSÝLAT TAHSÝLAT YOLU TAHSÝLAT TÜRÜ (USD) NAKÝT AYNÝ TOPLAM (USD) Protokol Tahsilatlarý ve 6183 Sayýlý Kanunlara Ýstinaden Saðlanan Tahsilat * TOPLAM * 6183 Sayýlý Kanun ile ticari ve iktisadi bütünlük kapsamýnda yapýlan toplam USD protokol borcundan düþülmüþtür TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon tarafýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümlenmesine iliþkin olarak, protokol, indirim kampanyasý, alacak satýþý gibi idari geri kazaným yöntemleri ile 6183 ve 2004 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda yasal takipler uygulanmýþtýr. Kurumsal alacaklarýn Fona devir ve çözümleme faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 25 Eylül 2001 ve 13 Aralýk 2001 tarihli kararlarý ile birleþik Etibank'ýn (Esbank, Etibank, Ýnterbank) kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý banka alacaklarýnýn, takipteki bireysel krediler ve kredi kartlarý hesaplarýnda oluþan banka alacaklarýnýn ve her türlü alacak dava dosyasýnýn bilânço net defter deðeri üzerinden Fon tarafýndan devralýnmasýna karar verilmiþtir. 78 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

79 Bu karara istinaden yapýlan mutabakat ile kredi alacaklarýna iliþkin tüm kredi ve hukuk dosyalarý devralýnmýþtýr. Esbank'tan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaðý devralýnmýþ olup söz konusu alacaklarýn anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 78 milyon YTL'dir. Esbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklar, anapara muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn yaklaþýk yüzde 3,93'ünü oluþturmaktadýr Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý firmadan alacaklara iliþkin çözümleme faaliyetleri sonucunda kurumsal kredi alacaklarýnýn; 81'i kampanya kapsamýnda, 158'i kampanya haricinde olmak üzere toplam 239'u tasfiye edilmiþ, 6'sý birinci alacak satýþý, 1.344'ü ikinci alacak satýþý kapsamýnda olmak üzere toplam 1.350'si varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 24'ü 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 58'inin Fon bünyesinde çözümleme çalýþmalarý devam etmektedir. Bahse konu alacaklar için uygulanan çözümleme yöntemlerine aþaðýda verilmiþtir. yer Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasý için Fon bünyesinde ortak kampanyalar düzenlenmiþ olup Esbank'tan devralýnan alacaklar da ayný çerçevede çözümlenmeye çalýþýlmýþtýr. Bu kapsamda, bütün borçlulara mektup göndermek suretiyle borçlarýnýn Fona ödenmesi talep edilmiþtir. Kampanya iþlemleri haricinde, irtibat kurulabilen borçlularla yapýlan görüþmelerden de olumlu sonuçlar alýnmýþ ve tahsilat saðlanmýþtýr. Tamamý Tahsil Edilen Alacaklar: Kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasýnýn yaný sýra uygulamada karþýlaþýlan sorunlarý ve ihtiyaçlarý gidermek için Fon alacaklarýnýn takip ve tahsilinde kullanýlacak yetkilere iliþkin usul ve esaslarýn belirlendiði Fon Yönetim Kurulunun ESBANK 79

80 30 Temmuz 2003 tarihli ve Fon Kurulunun revize 25 Mayýs 2004 tarihli kararlarý ve iþlem yönergesi çerçevesinde tahsilatlar yapýlmýþ yine iþlem yönergesine uymayan hususlarda Fon Kurulu kararlarý ile alacaklar tahsil edilmiþtir. Ýþlem yönergeleri, kurumsal alacaklarýn tahsilatýyla ilgili yürütülen iþlemlerde hýz ve etkinlik saðlamýþtýr. Esbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýnýn 153'ü kampanya dýþýnda tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu alacaklarýn anapara muhasebe devir bakiyesi 5,4 milyon YTL'dir. Kampanya Faaliyetleri Çerçevesinde Tahsil Edilen Alacaklar: Fon Kurulunun 25 Mayýs 2004 tarihli kararýyla kurumsal kredilerin tahsilinin hýzlandýrýlmasý amacýyla tahsilat kampanyasý düzenlenmiþtir. Yapýlan düzenlemeyle, borçlularýn borçlarýný peþin olarak ya da kýsa sürede ödemesi durumunda indirim uygulanarak toplamda tahsilatýn artýrýlmasý hedeflenmiþtir. Uygulama kapsamýnda, 31 Mayýs Temmuz 2004 tarihleri arasýnda yazýlý olarak baþvuran borçlulara, 30 Eylül 2004 tarihine kadar ödeme yapmalarý þartýyla, Fon faiz oranlarýndan hesaplanan borç için; Tamamýnýn peþin ödenmesi durumunda yüzde 50 indirim, Yüzde 20'sinin peþin ödenmesi durumunda ise kalan tutara yüzde 30 indirim yapýlarak 24 ayda faizsiz ödenmesi imkâný saðlanmýþtýr. Esbank'tan devir alýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn 81'i kampanya kapsamýnda tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu alacaklarýn toplam muhasebe devir bakiyesi 7,5 milyon YTL'dir. Düzenlenen kampanyalar ve yürütülen çalýþmalar neticesinde anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 12,9 milyon YTL olan 239 firmanýn Fona olan borçlarý tahsil edilmiþtir. Varlýk Yönetim Þirketlerine Satýlan Alacaklar: Hukuki takip yöntemi ile alacaklarýn tahsil ve tasfiyesinin gerçekleþtirilmesine devam edilmesinin zaman ve maliyet açýsýndan sahip olduðu bazý dezavantajlar ile portföydeki alacak dosyalarýnýn ortalama takip süresinin uzun olmasý nedeniyle zaman içerisinde tahsil kabiliyetini yitirebileceði hususlarý dikkate alýnarak kurumsal alacaklarýn en 80 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

81 kýsa zamanda en yüksek tahsilatý saðlayacak þekilde çözümlenmesine yardýmcý olmak üzere alacak satýþ uygulanmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda bugüne kadar iki uygulama gerçekleþtirilmiþ olup Esbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal kredilerden; Birinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 23 Aðustos 2004 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 915 bin YTL olan 6 adet dosya, Ýkinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 1 Eylül 2005 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 62 milyon YTL olan adet dosya olmak üzere toplam adet dosya varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. Alacak satýþýnýn ilki kesin satýþ yolu ile ikincisi hasýlat paylaþýmý yöntemi ile yapýlmýþtýr Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar 6183 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Uygulamalar: Esbank'tan devir alýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredilerin 24 adedi için 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip iþlemi uygulanmaktadýr. Söz konusu kredilerin toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 1,9 milyon YTL dir Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmesi kararý alýnan kurumsal krediler ile ilgili olarak borcun tasfiyesine yönelik eylem planý hazýrlanarak, ihtiyati haciz onayý alýnmýþ ve akabinde borçlulara ödemeye çaðrý mektubu gönderilmiþtir. Borçlular hakkýnda tüm Türkiye çapýnda mal varlýðý araþtýrmasý yapýlarak tespit edilen mallar için kaydi ve fiili haciz iþlemleri yapýlmýþtýr. Borçlularýn üçüncü kiþilerde (banka, tüzel kiþi ortaklýk ve bunun gibi) olan hak ve alacaklarýnýn haczi için haciz ihbarnameleri gönderilmiþtir. Yapýlan takip iþlemleri sonucunda, bir kýsým borçlularla borcun tasfiyesine yönelik protokoller yapýlmýþtýr. Diðer borçlularýn haczedilen menkul ve gayrimenkulleri ekspertiz raporlarýnýn tamamlanmasýný müteakip belirlenen muhammen bedel üzerinden satýlmaktadýr. Bu kapsamda yapýlan 51 adet gayrimenkul satýþý sonucunda toplam 4,8 milyon YTL tutarýnda tahsilat yapýlmýþtýr. Ýhale bedelleri ile ilgili sýra cetvelleri ise yapýlmaktadýr. Yapýlan sýra cetvellerinde ihale bedelinden öncelikle satýþ masraflarý, emlak vergi borçlarý ile rehinle temin edilmiþ üçüncü kiþi alacaklarý ödenmekte, borçlunun vergi ve SSK borçlarý araþtýrýlmaktadýr. Gayrimenkul satýþlarýndan elde edilen ihale bedellerinden toplam 982 bin YTL borçlularýn Esbank'tan kaynaklanan risklerine mahsup edilmiþtir. ESBANK 81

82 Çözümlemesi Devam Eden Diðer Kurumsal Alacaklar: Esbank'tan devralýnan diðer kurumsal alacaklarýn 58'inin Fon bünyesinde çözümleme süreci devam etmektedir. Söz konusu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 140 bin YTL'dir GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER 30 Haziran 2001 tarihi itibarýyla Esbank ve Ýnterbank tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde birleþtirilmiþtir. BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarý uyarýnca birleþik Etibank, 5 Nisan 2002 tarihinde tüm aktif ve pasifleriyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmiþtir. Bu suretle Esbank'ýn gayrinakdi kredileri de Bayýndýrbank'a aktarýlmýþtýr. Esbank'ýn Fona devir tarihi itibarýyla 354 milyon YTL tutarýnda gayrinakdi kredisi mevcuttur. Söz konusu gayrinakdi krediler halen BFB (Bayýndýrbank) nezdinde operasyonel olarak takip edilmektedir. Teminat mektuplarý iade oldukça risk çýkýþlarý yapýlmaktadýr. Gayrinakdi kredilerin tazmin olmasý halinde ilgili firmadan tahsil edilemez ise tazmin bedeli BFB tarafýndan ödenmekte, bedeli karþýlýðýnda Fona temlik edilmektedir. Tazmin olan gayrinakdi kredi dosyasý Fon tarafýndan devralýnarak takip ve tahsil iþlemleri yapýlmaktadýr. Gayrinakdi krediler Fon açýsýndan potansiyel risk unsuru taþýyacak ve tazmin olan gayrinakdi krediler için tahsilat çalýþmalarý devam ettirilecektir TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn geri kazanýmý, operasyonel anlamda çözümlemenin en zahmetli bölümlerindendir. Bu alacaklarýn çözümlemesinde çeþitli tarihlerde yapýlan faiz indirimi ve peþin ödeme kampanyalarý uygulanmýþ, tahsilat saðlanamayan alacaklar için hukuki takipler yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 25 Eylül 2001 tarihli kararý ile birleþik Etibank'ýn (Esbank, Etibank, Ýnterbank) kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý banka alacaklarýnýn, takipteki bireysel krediler ve kredi kartlarý hesaplarýnda oluþan banka alacaklarýnýn bilânço net defter deðeri üzerinden Fon tarafýndan devralýnmasýna karar verilmiþtir. 82 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ

83 Karar kapsamýnda Esbank'tan 28 Aralýk Mart 2007 tarihleri arasýnda toplam adet tahsili gecikmiþ bireysel kredi dosyasý devralýnmýþtýr. Söz konusu dosyalara iliþkin toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 5,6 milyon YTL, ayrýlan karþýlýk 4,2 milyon YTL, net defter deðeri 1,4 milyon YTL dir. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Esbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 4,1 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 1,6 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaðýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr DÝÐER ÝMKB tahvil ve bono piyasasýnda Þubat 2001 tarihlerinde yaþanan þiddetli ekonomik dalgalanmalar sebebiyle repo nakit iþlem yükümlülüklerini gecikmeli olarak yerine getiren Demirbank, Ulusal Bank, Esbank ve Sümerbank'tan temerrüt faizine ilave olarak ayný piyasada oluþan ortalama faiz oraný üzerinden 148 milyon YTL tahsil edilmiþ ve tahsil edilen tutardan 147 milyon YTL'nin alacaklý kurumlara ödenmesi sonrasýnda kalan 1,2 milyon YTL'lik kýsmý Takasbank nezninde nemalandýrýlmýþtýr. Bu çerçevede ÝMKB ile yapýlan görüþmeler sonrasýnda Takasbank bünyesinde bulunan 1,2 milyon YTL'lik bakiye, 2006 yýlý sonunda 12,1 milyon YTL olarak Fona iade edilmiþtir. Fazla kullaným faiz iadelerinden Esbank'a iliþkin olarak Fonun görev zararý ve elden çýkarýlan banka gelir ve karlarý hesaplarýna kaydedilen tutar 1,8 milyon YTL'dir. ESBANK 83

84

85

86 4.1. YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ Banka zararýnýn tazminine yönelik olarak, BYM ve Banka Teftiþ Kurulu tarafýndan düzenlenen denetim raporlarýnda yer alan tespitlere istinaden, Banka kaynaklarýný istismar eden ve Bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþüren hâkim ortak ve yöneticiler aleyhine; 4389 Sayýlý Kanun hükümlerine göre; 1 iade ve tazmin davasý, 3 þahsi iflas davasý, TTK hükümlerine göre 4 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Ayrýca, Banka zararýnýn tazminine yönelik davalarýn yaný sýra Esbank hâkim ortak ve yöneticileri ile sorumluluðu tespit edilen ilgili kiþiler aleyhine muhtelif eylemleri nedeniyle TCK hükümlerine göre 4 ceza davasý açýlmýþtýr. ÞEKÝL 6: YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ FONA DEV R SONRASI YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAK PLER HÂK M ORTAK VE YÖNET C LER ALEYH NE BANKA ZARARININ TAZM N Ç N AÇILAN DAVALAR CEZA DAVALARI VARLIKLARIN ÇÖZÜMLENMES YLE LG L DAVA VE TAK PLER BANKANIN YÖNETSEL, OPERASYONEL FAAL YETLER VE VARLIKLARI LE LG L DAVA VE TAK PLER ADE VE TAZM N HÂK M ORTAKLARDAN OLAN ALACAKLAR MAL SORUMLULUK TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLAR ÞAHS FLAS TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLAR 86 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

87 Esbank'tan kullandýrýlan krediler hakkýnda, Banka ve/veya temlik alacaklýsý sýfatýyla Fon tarafýndan hâkim ortak firmalarýnýn ve hâkim ortak ile baðlantýlý üçüncü þahýs firmalarýn aleyhine 2004 Sayýlý Kanun hükümlerine göre toplam 92 milyon YTL ve 18 milyon USD tutarýnda 14 ilamsýz icra takibi baþlatýlmýþtýr. Son olarak; Devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi, Yönetsel ve operasyonel faaliyetler ile ilgili olarak Fon tarafýndan takip edilmekte olan ve aþaðýdaki bölümlerde ayrýntýlarý verilen muhtelif dava ve takipler bulunmaktadýr BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVA VE TAKÝPLER Banka zararýnýn tazmini için Banka hâkim ortaklarý ve yöneticileri aleyhine açýlan dava ve takiplere iliþkin açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir Ýade ve Tazmin Talepli Dava ve Takipler Banka hâkim ortaklarý Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Zeliha Zeytinoðlu, Zeytinoðlu Holding, Eston Beton, Petsa Petrol, Entil Endüstri, Estrans Taþýma, Tektar Elektrik, Bimhol Holding aleyhine, 3 Mart 2000 tarihli BYM raporuna istinaden Banka kaynaklarýný Bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde, doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullanmalarý nedeniyle, 15 Haziran 2000 tarihi itibarýyla 333 milyon YTL tutarýnda iade ve tazmin davasý açýlmýþtýr. Fon Kurulunun 13 Ocak 2005 tarihli kararýyla, iade ve tazminden kaynaklanan 333 milyon YTL ile iade ve tazmin tutarýna ilave edilmesi gereken 63 milyon YTL olmak üzere toplam 396 milyon YTL tutarýndaki Fon alacaðýnýn tasfiyesi amacýyla Eston Beton, Petsa Petrol, Entil Endüstri, Estrans Taþýma, Tektar Elektrik, Bimhol Holding, Zeytinoðlu Holding, Murtaza Yavuz Zeytinoðlu, Bedia Nermin Sölpük ve Zeliha Zeytinoðlu mirasçýlarý hakkýnda; 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip baþlatýlmasýna, Takibin protokolü imzalayan hâkim ortaklar tarafýndan kabul edilerek kesinleþtirilmesinden sonra protokolün yürürlüðü süresince iþlem yapýlmamasýna, protokolü imzalamayan hâkim ortaklar hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takibe devam edilmesine, ESBANK 87

88 Protokolü imzalayan hâkim ortaklar hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre yapýlacak takibin kabul edilerek kesinleþtirilmesinden sonra, 4389 Sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca açýlmýþ olan iade ve tazmin davasýndan haktan feragati tazammun etmemek kaydýyla sarfýnazar edilmesine karar verilmiþtir. Bu kapsamda mahkeme davanýn esasý hakkýnda karar verilmesine yer olmadýðýna dair karar vermiþ ve bu karar kesinleþmiþtir Mali Sorumluluk Davalarý Kanunun ve ana sözleþmenin kendilerine yüklediði görevleri yerine getirmeyerek, gerçeðe aykýrý bilânço, kâr zarar cetveli düzenleyerek, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý davranýþlarla usulsüz krediler kullandýrarak, Bankayý zarara uðratmalarý nedeniyle Esbank hâkim ortak ve eski yöneticileri aleyhine 552 milyon YTL tutarýnda 3 mali sorumluluk davasý, Banka personeli olan iki þahýs aleyhine ise 4 milyon USD tutarýnda 1 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Açýlan mali sorumluluk davalarýna iliþkin bilgiler aþaðýdadýr: Esbank Teftiþ Kurulu tarafýndan düzenlenen 13 Eylül 2000 tarihli soruþturma raporu ve BYM raporlarýna istinaden Banka eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile genel müdürü ve kredilerden sorumlu genel müdür yardýmcýsý hakkýnda yapýlan usulsüz iþlemler nedeniyle Bankanýn uðradýðý zararlarýn tazmini için 552 milyon YTL tutarýnda 3 ayrý mali sorumluluk davasý açýlmýþ, bu davalar daha sonra birleþtirilmiþtir. Yargýlama süreci devam ederken, Fon ile Zeytinoðlu Grubu arasýnda 19 Ocak 2005 tarihli protokol yapýlmýþtýr. Fon tarafýndan; söz konusu protokol ile 5411 Sayýlý Kanunun 132. maddesi kapsamýnda, haklarýnda dava açýlan hâkim ortak ve eski yöneticilerin sorumluluklarýnýn, protokol yürürlükte kaldýðý sürece durdurulmasý talep edilmiþ olup mahkeme tarafýndan talep kabul edilmiþtir. Esbank'ýn külli halefi Bayýndýrbank Teftiþ Kurulunun 26 Aralýk 2002 tarihli soruþturma raporuna istinaden Bankanýn bazý personeli hakkýnda Esbank kaynaklarýnýn Zeytinoðlu Holding'e usulsüz aktarýmý ile doðan zararýn tazmini için 4 milyon USD tutarýnda mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. 88 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

89 Mahkeme, Fon ile Zeytinoðlu Grubu arasýnda imzalanan protokol yürürlükte kaldýðý sürece davanýn durdurulmasýna karar vermiþtir. Durdurma kararý davalýlar tarafýnda temyiz edilmiþ olup davada Yargýtay incelemesi devam etmektedir. Bu arada Fon Kurulu tarafýndan, Fon ile Zeytinoðlu Grubu arasýnda imzalanan protokolün temerrüde iliþkin hükümlerinin uygulanmasýna karar verilmiþ ve bu karara istinaden mahkemelerden davalarda yargýlamaya devam edilmesi talep edilmiþtir Þahsi Ýflas Davalarý BYM tarafýndan düzenlenen muhtelif raporlara istinaden ve 4389 Sayýlý Kanunun 17. maddesinin 1. fýkrasýndaki düzenleme ile kanuna aykýrý karar ve iþlemleri ile Bankanýn Fona devrine neden olduklarý tespit edilen Banka yöneticileri hakkýnda; Bankaya verdikleri zararla sýnýrlý olmak üzere Esbank eski yöneticileri aleyhine 335 milyon YTL tutarýnda toplam 3 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. BYM tarafýndan düzenlenen 16 Þubat 2000, 3 Mart 2000 ve 6 Mart 2000 tarihli raporlara istinaden Bankanýn eski yönetim kurulu ve yöneticileri ile genel müdürü hakkýnda 4389 Sayýlý Kanun ve TTK'ya aykýrý uygulamalar ile Grup firmalarýna doðrudan ve dolaylý olarak kullandýrýlan kredilerle, karþýlýklý (back to back) ve fiduciary iþlemler ile verilen zararlar nedeniyle 234 milyon YTL ve 101 milyon YTL tutarlarýnda iki ayrý þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Ýki dava, daha sonra birleþtirilmiþtir. Dava devam ederken davalýlardan biri vefat etmiþ ve mahkeme bu davalý bakýmýndan davanýn konusuz kalmasýna, diðer davalýlar yönünden ise davanýn reddine karar vermiþtir. Mahkeme kararý Fon tarafýndan temyiz edilmiþ ve Yargýtay, mahkeme kararýnýn bozulmasýna karar vermiþtir. Davada yargýlama devam etmekte iken Fon ve Zeytinoðlu Grubu arasýnda protokol yürürlükte kaldýðý sürece davanýn kýsmen durdurulmasý talep edilmiþtir. BYM tarafýndan düzenlenen 1 Kasým 2000 tarihli rapora istinaden Bankanýn eski yönetim kurulu üyeleri ve yöneticileri hakkýnda Bankanýn zararda olduðu bir dönemde fiktif kâr gösterilerek yönetim kurulu üyelerine temettü daðýtýlmasý yönündeki eylemler nedeniyle 70 bin YTL tutarýnda þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Bu dava, daha sonra yukarýdaki dava ile birleþtirilmiþtir. ESBANK 89

90 Fon Kurulu tarafýndan, Fon ile Zeytinoðlu Grubu arasýnda imzalanan protokolün temerrüde iliþkin hükümlerinin uygulanmasýna karar verilmiþ ve bu karara istinaden davalarýn kýsmen durdurulmasý talebinin geri alýnarak yargýlamaya devam edilmesi talep edilmiþtir CEZA DAVALARI Esbank'ýn külli halefi Bayýndýrbank Teftiþ Kurulunun 26 Aralýk 2002 tarihli soruþturma raporuna istinaden Esbank hâkim ortaklarý ve eski yöneticileri aleyhine; BYM'nin 6 Mart 2000 tarihli raporuna istinaden ve TCK'nýn maddelerine dayanarak nitelikli dolandýrýcýlýk, Banka kaynaklarýnýn Zeytinoðlu Holding'e kullandýrýlmasý, 31 Aralýk 2002 tarihi itibarýyla Bankayý 6,5 milyon USD tutarýnda zarara uðratmalarý nedeniyle Bankalar Kanununa muhalefet, Usulsüz kredi tahsisi ve bu suça doðrudan iþtirak, Tahsis edilmemesi gereken krediyi tahsis etmek, görevi suistimal, gerçek dýþý bilânço tanzim etmek ve bu bilânçodaki fiktif kâr üzerinden kâr payý, jestiyon primi ve ikramiye alarak menfaat temin etmek suretiyle özel evrakta sahtecilik, gerçek dýþý bilânçoyu resmi mercilere ibraz etmek, yayýmlamak suretiyle kamuoyunu ve küçük yatýrýmcýyý aldatmak, resmi makamlarýn emir ve talimatlarýna riayet etmemek suçlarý nedeniyle toplam 4 ceza davasý açýlmýþtýr. Ýlk 3 ceza davasý, Esbank ana ceza davasýný oluþturmaktadýr Ana Ceza Davasý BDDK ve Esbank tarafýndan 1995, 1996, 1997 ve 1998 yýllarýnda görev yapan Banka eski yönetim, denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardýmcýlarý ile hâkim ortaklarý aleyhine BYM, Esbank Teftiþ Kurulu ve Esbank denetçilerinin muhtelif raporlarýna istinaden suç duyurularýnda bulunulmuþ ve soruþturma baþlatýlmýþtýr. Bu soruþturmalar sonucunda Esbank hâkim ortaðý, yönetim kurulu ve yöneticileri hakkýnda 3 ayrý ceza davasý açýlmýþ ve bu davalar bilahare birleþtirilmiþtir. Birleþtirilen davalara iliþkin açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir. 90 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

91 Banka eski yönetim kurulu üyeleri ile genel müdür ve kredilerden sorumlu genel müdür yardýmcýsý hakkýnda; - Zeytinoðlu Grubuna doðrudan ve dolaylý yollardan kredi kullandýrmalarý sonucu Grup üzerinde taþýnamayacak aðýrlýkta risk yoðunlaþmasýna, - Fiduciary ve karþýlýklý (back to back) yöntemlerle Esbank ve Esbank iþtiraki Esbank A.G. üzerinden Zeytinoðlu Grubu firmalarýna kredi kullandýrmak ve bu kredilerin fonlanmasý amacýyla mevduata yüksek faiz vermek suretiyle Banka aktifinin donuklaþmasýna, Banka mali bünyesindeki olumsuzluðun artýrýlmasýna ve Banka zararýnýn 21 Aralýk 1999 tarih itibarýyla 578 milyon YTL'ye ulaþmasýna, dolayýsýyla Bankanýn Fona devredilmesine sebebiyet vermeleri, bu þekilde kasýtlý uygulamalar sonucunda Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla aktif toplamýnýn yüzde 26'sýna, toplam mevduatýn 1/3'üne, ödenmiþ sermayenin ise 7,4 katýna ulaþan 333 milyon YTL bakiye veren bir riskin yaratýlmasýna dolayýsýyla bu tutarýn Zeytinoðlu Grubu yararýna mevduat sahiplerinin zararýna yol açacak þekilde kullanarak Fon tarafýndan Bankaya 21 Aralýk 1999 tarih itibarýyla 45 milyon YTL tutarýnda kaynak aktarýlmasýna neden olmalarý; böylece tasarruf sahiplerinden temin edilen fonlarýn emniyet, seyyaliyet ve verimlilik ilkeleri ile kamu otoritesince belirlenen yasal düzenleme çerçevesinde deðerlendirmemeleri, kendilerine tevdi ve teslim edilen mevduatýn banka sahiplerinin, yöneticilerinin ve üçüncü kiþilerin yararýna, Banka tüzel kiþiliði ve mevduat sahiplerinin zararýna yönelik kullanarak TCK'nýn 80., 510., 522. maddelerinde belirtilen suçu iþledikleri iddiasý ile TCK'nýn ilgili maddeleri uyarýnca ceza davasý açýlmýþtýr. Murtaza Yavuz Zeytinoðlu ile Banka eski yönetim kurulu üyeleri ve yöneticileri hakkýnda; - Sutek Ýnþaat, Sutel Dýþ Ticaret, Sutek Konfeksiyon, Endeks Nakliyecilik, Erdemli Çelik Sanayi, Campen Ticaret, Hamdi Kitapçý, Çatýk Madencilik, Çaylý Tekstil, Yýldýz Tarým, Esbeton Hazýr Beton, Alpar Oto Sanayi ve Motorlu Araçlar Ticaret ünvanlý þirketler aracýlýðýyla kullandýrýlan kredilerin Zeytinoðlu Grubuna aktarýlmasý, ESBANK 91

92 - Bu þirketlerin bir kýsmýnýn gerçekte faaliyetlerinin olmadýðý ve sadece Bankadan kredi almak için kurulduðu, bu paravan þirketler aracýlýðýyla kredi alýnarak asýl kredi kullanacak firmanýn gizlenmesi, - Banka yetkililerinin 3182 Sayýlý Kanunun genel kredi sýnýrlarýný düzenleyen 38. maddesi, iþtiraklere kullandýrýlacak kredileri düzenleyen 39. maddesi ve banka ortaklarýna ve banka mensuplarýna kullandýrýlacak kredileri düzenleyen 41. maddesinde belirtilen banka hâkim sermayedarýn kendi firmalarýna aktarabileceði kredi tutarýný düzenleyen yasal sýnýrlamalarý aþmak için hileli iþlem ve yöntemlere baþvurmalarý suretiyle usulsüz kredi tahsisi ve bu suça doðrudan iþtirakten ceza davasý açýlmýþtýr. Banka eski yöneticileri hakkýnda, Toprakbank tarafýndan Zeytinoðlu Holding'e kullandýrýlan kredinin, Toprak Off-Shore tarafýndan Zeytinoðlu Holding'e yeni kredi tahsis edilerek kullandýrýlmasý ve kapatýlmasý, böylece Toprakbank'tan mevcut kredinin Toprak Off-Shore'a taþýnmasý ve nihai olarak 4 milyon USD deponun vade tarihi olan 6 Ekim 1999 tarihine kadar iþletilen ve krediye mahsup edilerek Esbank'a ödenmeyen faiz de dahil olmak üzere 31 Aralýk 2002 tarih itibariyla toplam 6,5 milyon USD tutarýnda banka zararýnýn oluþmasýna sebebiyet verilmesi iddiasýyla ceza davasý açýlmýþtýr. Fon, sanýklarýn iþledikleri suçlarýn hizmet nedeniyle emniyeti suistimal suçunu oluþturmadýðý, fiillerin 4389 Sayýlý Kanunda düzenlenen zimmet suçunu oluþturmasý ve 4389 Sayýlý Kanuna muhalefet oluþturmasý sebebiyle, davanýn bankacýlýk suçlarýna bakmakla görevli ve yetkili ihtisas mahkemesi olan Ýstanbul 8. Aðýr Ceza Mahkemesi tarafýndan bakýlmasý gerektiðini beyan etmiþtir. Birleþen davalarda yargýlama devam etmektedir Diðer Ceza Davalarý BYM'nin 1 Kasým 2000 tarihli raporuna istinaden Esbank eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile yöneticileri aleyhine; tahsis edilmemesi gereken krediyi tahsis etmek, görevi suistimal, gerçek dýþý bilânço tanzim etmek ve bu bilânçodaki fiktif kâr üzerinden temettü, jestiyon primi ve ikramiye alarak menfaat temin etmek suretiyle özel evrakta sahtecilik, gerçek dýþý bilânçoyu resmi mercilere ibraz etmek, 92 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

93 yayýmlamak suretiyle kamuoyunu ve küçük yatýrýmcýyý aldatmak, resmi makamlarýn emir ve talimatlarýna riayet etmemek suçlarý nedeniyle ceza davasý açýlmýþtýr. Mahkeme, bazý sanýklar hakkýnda 4389 Sayýlý Kanunun 22/5 maddesi gereðince 1 yýl hapis ve 3'er bin YTL para cezasý ile cezalandýrýlmalarýna ve hapis cezasýnýn para cezasýna çevrilmesine, diðer sanýklar hakkýnda ise zamanaþýmý nedeniyle davanýn ortadan kaldýrýlmasýna karar vermiþtir. Bu karar Fon tarafýndan temyiz edilmiþtir FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER Fon tarafýndan Esbank'tan devralýnan varlýklarýn çözümlenerek kamu zararýnýn geri kazanýmýnýn saðlanmasý amacýyla idari yollardan gerçekleþtirilen çözümleme faaliyetlerinin yaptýrým gücünün tek baþýna yeterli olmadýðý durumlarda Fon, kendisine tanýnan hukuki yetkileri etkin bir þekilde kullanmaktadýr. Fon tarafýndan çözümlenen varlýklara iliþkin dava ve takiplere aþaðýda yer verilmiþtir Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Fon tarafýndan Esbank'tan devir ve temlik alýnarak davalý sýfatý ile gayrimenkullere iliþkin olarak ipoteðin temliki ve tescili, tapu iptali ve tahliye konulu 3 dava takip edilmektedir Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler Esbank hâkim ortaklarýndan olan alacaklarla ilgili toplam 92 milyon YTL ve 18 milyon USD tutarýnda 14 adet ilamsýz takip baþlatýlmýþtýr. Bu takiplerle ilgili olarak açýlan itirazýn iptali davalarýnda, davacýlar davalarýndan feragat etmiþ ve mahkemeler tarafýndan feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadýðýna karar verilmiþtir. ESBANK 93

94 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Dava ve Takipler Fon Kurulunun 13 Mayýs 2005 tarihli kararý ile Banka hâkim ortaklarýndan müteveffa Zeliha Zeytinoðlu'nun mirasçýsý Bedia Nermin Sölpük'ten, 396 milyon YTL tutarýndaki iade ve tazmin tutarýnýn 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmesine karar verilmiþ, bu kapsamda ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri iþlemleri tesis edilmiþtir. Söz konusu karar ve iþlemler üzerine Bedia Nermin Sölpük tarafýndan 3 ayrý iptal davasý açýlmýþtýr. Ancak, Fon ile Zeytinoðlu Grubu arasýnda imzalanan 3 Þubat 2006 tarihli protokol kapsamýnda davacý, davalarýndan feragat etmiþ ve ilgili mahkemeler tarafýndan feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadýðýna dair karar verilmiþtir Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Kurumsal kredi alacaklarý ile ilgili olarak; Esbank'tan icra dosyasý ile 258 dava dosyasý devir ve temlik alýnmýþtýr. Fonun devraldýðý kurumsal alacaklarýn çözümlenmesi kapsamýnda birinci ve ikinci alacak satýþ ihaleleri yapýlmýþ, dosyalar varlýk yönetim þirketlerine devir ve temlik edilmiþtir. Dosya konusu alacaklarýn temlik iþlemlerinin tamamlanmasýný takiben hukuksal takipler de varlýk yönetim þirketleri tarafýndan yürütülmeye baþlanmýþtýr. Alacak satýþ ihaleleri kapsamý dýþýnda kalan ve 2004 Sayýlý Kanuna göre takip edilen icra dosyalarý; Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý kapsamýnda Fon alacaðýnýn daha etkili takibinin saðlanmasý için 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca yapýlan iþlemlere kaldýðý yerden devam etmek kaydýyla, 6183 Sayýlý Kanuna göre takip edilmesine karar verilmiþ ve bu kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Esbank'ýn takip ve tahsil iþlemlerine baþladýðý bireysel kredi alacaklarý, 2001 yýlýndan itibaren Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. Bu dosyalarýn büyük bölümünü Fona devredilen bankalarýn taþra þubelerine ait sorunlu kredilerin oluþturmasý sebebiyle, hukuki iþlemlerin takibi de Türkiye'nin farklý yerlerindeki sözleþmeli avukatlar aracýlýðýyla yapýlmaktadýr. Kurumsal kredi dosyalarýyla baðlantýlý olan dosyalar haricinde, Fon avukatlarý tarafýndan fiilen takip edilen bireysel kredi dosyasý bulunmamaktadýr. 94 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ

95 4.5. BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER Fon nezdinde Banka hâkim ortaklarýndan olan alacaklarýn ve Banka bilânçosundan Fon aktifine alýnan varlýklarýn geri kazanýmýna iliþkin davalarýn yaný sýra, Esbank'ýn operasyonel faaliyetleri ile personel iþlemlerinden kaynaklanan ve Esbank'ýn çözümleme sürecinde diðer hukuk dosyalarýyla birlikte Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþ kredi dýþý dava ve takip dosyalarý da bulunmaktadýr. Fon tarafýndan; davacý/davalý sýfatý ile toplam 199 bin YTL ve 11 bin USD tutarýnda 13 kredi dýþý dava takip edilmektedir. Davalardan 9'u karara baðlanmýþ, 4'ünün ise yargýlamasýna devam edilmektedir. ESBANK 95

96

97

98 Esbank 15 Eylül 1927 tarihinde Eskiþehir'de kurulmuþtur yýlýnda yönetim Zeytinoðlu Grubuna geçmiþ ve Bankanýn 1999 yýlýnda Fona devrine kadar hisselerinin tamamýna yakýný Zeytinoðlu Grubunda kalmýþtýr krizinin olumsuz etkilerinin giderilememesi nedeniyle, likidite gücü zayýflamýþ, oluþan zarar nedeniyle özkaynaklar tamamen kaybedilmiþ, sermaye yeterlilik rasyosu negatife dönmüþ, kredi portföyü donuklaþmýþ, sorunlu krediler ve yurt dýþý depolar yoluyla kullandýrýlan uzun vadeli krediler ve iþtirak yatýrýmlarý nedeniyle aktif seyyaliyetini kaybetmiþtir. Bunun üzerine Esbank, 15 Aðustos 1995 tarihinde 3182 Sayýlý Kanunun 64/1 maddesine istinaden yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Yakýn izleme döneminde mali bünye sorunlarýnýn çözümü konusunda olumlu bir performans gösteremeyen Esbank'ýn, mali bünyesindeki bozulma 1999 yýlýnda da devam etmiþ, özkaynak açýðý ve birikmiþ zararý önemli boyutlara ulaþmýþtýr. Bankanýn mali bünyesindeki zafiyet, yapýlan uyarýlara ve alýnmasý istenen pek çok tedbire raðmen, özellikle krediler portföyündeki olumsuzluðun giderilememesi, gelir - gider dengesinin kurulamamasý ve Bankayý saðlýklý bir yapýya kavuþturacak miktarda gerekli sermayenin yeterli ölçüde ve zamanýnda saðlanamamasý sonucunda artmýþ ve Bankanýn mali bünyesi onarýlamayacak ölçüde bozulmuþtur. Yakýn izlemeye alýndýðý 1995 yýlýndan itibaren istenilen önlemleri almayan, kaynaklarý Zeytinoðlu Grubu yararýna kullandýrýlan ve bu kullanýmý, mudilerden saðlanan kaynaklara da sirayet eden Bankanýn içinde bulunduðu durum gözetilerek; Bakanlar Kurulunun 21 Aralýk 1999 tarihli kararý uyarýnca ve 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 ve 14/4 maddelerine istinaden Esbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilmiþtir. Bankanýn Fona devredilmesi sürecinde, en büyük role sahip bilânço kalemi krediler hesabýdýr. Kredilerin büyük oranda Zeytinoðlu Grubu üzerinde yoðunlaþmasý ve bu Grubun içine düþtüðü finansman ve yönetim sorunlarý nedeniyle altýndan kalkýlamayacak derecede borçlanmasý, Banka kredi portföyünün donuklaþmasýnýn temelini oluþturmaktadýr. 333 milyon YTL tutarýndaki Zeytinoðlu Grubu riskinin yüksek maliyetli fonlanmasý Banka mali bünyesindeki sorunlarý önemli ölçüde arttýrmýþtýr. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla duru bilânço rakamlarýna göre aktif büyüklüðü 1,3 milyar YTL, net özkaynak toplamý negatif (-) 522 milyon YTL, 98 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

99 birikmiþ zararý ise 591 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Bankanýn 21 Aralýk 1999 tarihi itibarýyla duru bilânço rakamlarýna göre YP aktif toplamý 77 milyon YTL, pasif toplamý 760 milyon YTL, açýk pozisyon tutarý da 683 milyon YTL düzeyindedir. Duru bilânço rakamlarý üzerinden Banka, 1,3 milyar USD açýk pozisyon ile çalýþmaktadýr. Açýk pozisyon tutarý, Bankanýn varlýklarý ile karþýlanabilecek düzeyin çok üzerinde gerçekleþmiþtir. Esbank, Fona devrolduktan sonra, hýzla mali bünyesinin rehabilitasyonu ve Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Banka hisselerinin satýþýna iliþkin gerekli hazýrlýklarýn tamamlanmasý sonrasýnda ön teklifi kabul edilen potansiyel alýcýlar, ilgili bankalarda incelemeler yapmýþ ancak Esbank için herhangi bir satýn alma talebi olmamýþtýr. Banka, bu satýþ giriþiminden sonra, tekrar satýþa çýkarýlmamýþtýr. BDDK'nýn 15 Haziran 2001 tarihli kararý ile satýþý gerçekleþtirilemeyen Esbank'ýn tüm aktif ve pasifleriyle Etibank bünyesinde devren birleþtirilmesine karar verilmiþtir. BDDK'nýn bu kararýyla Esbank'ýn Etibank'la birleþme iþlemleri 2 Temmuz 2001 tarihine kadar tamamlanmýþtýr. Esbank gayrimenkullerinin Fona devri, birleþme sonrasý Etibank bilânçosu üzerinden yapýlmýþtýr. Fona devredilen Banka gayrimenkullerinin etkin ve verimli bir þekilde çözümlenmesi için Fon tarafýndan çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir. Gerçekleþtirilen satýþ faaliyetleri sonucunda, 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla gayrimenkul çözümlemelerinden elde edilen toplam gelir 34,5 milyon YTL (24,1 milyon USD) olup Esbank kaynaklý gayrimenkuller portföyünün kayýtlý deðer üzerinden yüzde 96'sý çözümlenmiþtir. Devralýnan iþtiraklerden ekonomik deðerini yitirmiþ ve yaþatýlma imkaný kalmamýþ olanlar için ise tasfiye çalýþmalarý baþlatýlmýþ ve Esbank kaynaklý 18 iþtirakten, 12'si satýlmýþ, 2'sinin tasfiyesine baþlanmýþtýr. Halihazýrda Fon aktifinde kalan 4 Esbank kaynaklý iþtirak bulunmaktadýr. Esbank kaynaklý iþtiraklerden elde edilen toplam çözümleme geliri 27 milyon USD'dir. Esbank'a Fon tarafýndan atanan yönetim döneminde hâkim ortaklardan alacaklara iliþkin saðlanan tahsilat 54 bin USD'dir. Hâkim ortaklardan alacaklarýn Fon tarafýndan devralýnmasýndan sonra yapýlan tahsilat ise 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla 86,9 milyon USD'dir. ESBANK 99

100 Fon tarafýndan Esbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn geri kazanýmý için gerçekleþtirilen faaliyetler neticesinde, devralýnan adet firmadan tahsili gecikmiþ alacaklarýn 239'u tasfiye edilmiþ, 1.350'si alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 24 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 58 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. Esbank'tan toplam adet tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaðý devralýnmýþtýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, Esbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 4,1 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 1,6 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaðýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. Banka hâkim ortaklarý hakkýnda 333 milyon YTL tutarýnda iade ve tazmin davasý açýlmýþ, bilahare iade ve tazmin tutarýna ilave edilmesi gereken 63 milyon YTL'de dahil edilerek toplam 396 milyon YTL tutarýna ulaþan Fon alacaðý hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip baþlatýlmýþtýr. Söz konusu takipler, protokolü imzalayan hâkim ortaklar tarafýndan kabul edilerek kesinleþtirilmiþ ve sonrasýnda Fon tarafýndan hâkim ortaklar aleyhine açýlan iade ve tazmin davasýndan sarfýnazar edilmiþtir. Esbank hâkim ortaklarý ve eski yöneticiler aleyhine baþlatýlan 4 mali sorumluluk davasýnda toplam 552 milyon YTL ve 4 milyon USD, 3 þahsi iflas davasýnda ise 335 milyon YTL tutarýnda alacak talep edilmiþtir. Bunun yaný sýra, 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca 14 icra takibi baþlatýlmýþ olup bu takiplerde toplam 92 milyon YTL ve 18 milyon USD tutarýnda alacak talep edilmiþtir. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede bu bankalarý çözümlemektir. Esbank'ýn çözümleme süreci Fona devredilmesiyle baþlamýþ, Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek satýþa hazýrlanmasýyla devam etmiþ ve daha sonra Etibank çatýsý altýnda birleþtirilmesiyle sonlanmýþtýr. Varlýklarýn çözümleme iþlemleri ise halen devam etmektedir. 100 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ

101 ESBANK 101

102 102

103 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

104 3182 Sayýlý Kanunun 64/1 Maddesi: 3182 Sayýlý Kanun, 2 Mayýs 1985 tarihinde Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankalar Kanunudur Sayýlý Kanunun 538 sayýlý Kanun Hükmünde Kararname ile deðiþik 64. maddesinin 1 numaralý fýkrasý, denetlemeler sonucunda bir bankanýn mali bünyesinin ciddi bir þekilde zayýflamakta olduðunun tespit edilmesi halinde, Bakana, banka yönetim kurulundan belirli tedbirleri almasýný isteme, bankanýn yönetim kurulu, müdürler kurulu veya denetim kurulu üyelerini kýsmen veya tamamen görevden alarak veya yönetim ve denetim kurulu üye sayýsýný artýrarak bu kurullara üye atama, kanunî karþýlýk yükümlülüklerini TCMB'nin de görüþünü alarak cezai faizlerini kaldýrmak suretiyle erteleme veya düþürme de dahil olmak üzere mali bünyenin takviyesi için gerekli tüm tedbirleri alma yetkisini veren bir düzenlemedir Sayýlý Kanunun 64/2 Maddesi: 3182 Sayýlý Kanunun 538 sayýlý Kanun Hükmünde Kararname ile deðiþik 64. maddesinin 2 numaralý fýkrasý, Bakana, mali durumu ciddi bir þekilde bozulan bankanýn yönetimini TCMB'nin de görüþünü alarak Fona devretme veya bankanýn mevduat kabul etme ve bankacýlýk iþlemleri yapma yetkisinin kaldýrýlmasýný Bakanlar Kurulundan isteme yetkisi veren bir düzenlemedir Sayýlý Kanun ile Fona Verilen Yetkiler: 23 Haziran 1999 tarih ve sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankalar Kanunudur Sayýlý Kanun ile Fona tanýnan temel yetkiler sýnýrlayýcý olmamak kaydýyla aþaðýda belirtilmiþtir. 1. Kendisine devredilen bankalar ile ilgili; a. Hisselerini devralma, b. Mali bünyesini güçlendirme ve yeniden yapýlandýrma, c. Satýþý, devri ve baþka bir banka ile birleþtirme, d. Devraldýðý alacaklarý paraya çevirme, e. Devraldýðý varlýklarýný çözümleme. 2. Banka kaynaklarýnýn istismarý durumunda; a. Banka hâkim ortaklarýndan lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýnýn iade ve tazminini isteme, 104 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

105 b. Kanunda sayýlan kiþilerden mal beyaný talep etme, c. Bu kiþiler hakkýnda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz ve yurtdýþýna çýkýþ yasaðý uygulanmasýný talep etme. 3. Kendisine devredilen bankadan devraldýðý ya da Kanundan kaynaklanan alacaklarýnýn tahsiline iliþkin; a Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri kullanma, b. Kanunda belirtilen kiþilerin hissedarý olduðu þirketlerin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerini devralma, bu þirket varlýklarýnýn satýþý baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen yetkileri kullanma, c. Banka kaynaðýnýn dolanlý kullanýmý durumunda, bundan kaynaklanan Fon alacaklarýný Kanunda belirtilen özel nitelikli yetkileri de kullanarak tahsil etme, 4. Bankalar nezdindeki tasarruf mevduatýný sigortalama, sigorta primlerini tahsil etme ve risk gerçekleþtiðinde bu türden mevduatý hak sahiplerine ödeme, 5. Bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldýrýlan bankalarýn iflasýný talep etme, iflas kararý verilmesi halinde Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri de kullanarak bankanýn iflas tasfiyesini yürütme Sayýlý Kanunun 14/3 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, bir bankanýn; a Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda alýnmasý istenen tedbirleri kýsmen ya da tamamen almadýðýný, bu tedbirlerin kýsmen veya tamamen alýnmýþ olmasýna raðmen mali bünyesinin güçlendirilmesine imkan bulunmadýðýný ya da mali bünyesinin bu tedbirler alýnsa dahi güçlendirilemeyecek derecede zayýflamýþ olduðunu, b. Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediðini, ESBANK 105

106 c. Bu madde hükümlerinin uygulanmasýnda BDDK tarafýndan belirlenecek deðerleme esaslarý çerçevesinde yükümlülüklerinin toplam deðerinin varlýklarýnýn toplam deðerini aþtýðýný, d. Faaliyetine devamýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ve mali sistemin güven ve istikrarý bakýmýndan tehlike arzettiðini tespit ettiði takdirde, BDDK'nýn en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme veya bankacýlýk iþlemleri yapma ve/veya mevduat kabul etme iznini kaldýrma yetkisini içermektedir Sayýlý Kanunun 14/4 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak, tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýn, banka kaynaklarýný bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarýný veya bankayý bu suretle zarara uðrattýklarýný tespit ettiði takdirde BDDK'nýn, en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla bunlarýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme yetkisini içermektedir Sayýlý Kanun: 12 Aralýk 2003 tarihinde kabul edilen ve 26 Aralýk 2003 tarihinde Resmi Gazetede yayýnlanarak yürürlüðe giren, Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin 5020 Sayýlý Kanun ile, Fonun baðýmsýz ve özerk bir kurum haline getirilmesi baþta olmak üzere, özellikle Fon alacaklarýnýn tahsiline iliþkin yetkiler konusunda 4389 Sayýlý Kanunda önemli deðiþiklikler yapýlmýþtýr Sayýlý Kanun: 1 Kasým 2005 tarih ve (1. Mükerrer) sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankacýlýk Kanunudur Sayýlý Kanun genel itibarýyla yürürlükten kaldýrdýðý 4389 Sayýlý Kanuna paralel düzenlemeler içermekle birlikte, Fon açýsýndan bazý önemli yenilikler de getirmiþtir Sayýlý Kanun Uygulamasý: 6183 Sayýlý Kanun esasen, devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafý, vergi cezasý, para cezasý gibi asli, gecikme zammý, faiz gibi fer'i kamu alacaklarý ve ayný idarelerin akitten, haksýz fiil ve haksýz iktisaptan doðanlar dýþýnda kalan ve kamu hizmetleri icrasýndan doðan diðer alacaklarý ile bunlarýn 106 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

107 takip masraflarý hakkýnda uygulanan bir kanundur. Anýlan Kanun, belirtilen alacaklarýn tahsiline iliþkin özel takip usulleri ve özel yetkiler içermektedir. Bu Kanunda düzenlenen en önemli yetki ise, kamu kuruluþunun takip iþlemlerini icra dairesi aracýlýðýyla deðil doðrudan kendisinin yürütmesidir Sayýlý Kanunda, kamu kuruluþlarýna, Kanun kapsamýndaki alacaklarýnýn tahsiline iliþkin, borçlunun mallarý üzerine ihtiyati haciz uygulama, haczetme ve nihai olarak da satarak alacaðýný tahsil etme imkâný tanýnmýþtýr. Diðer bir ifadeyle, 6183 Sayýlý Kanun, kamu kuruluþlarýna tahsil sürecini hýzlandýrýcý ve etkinleþtirici bir takým yetkiler tanýmaktadýr Sayýlý Kanunda, Fon alacaklarý Kanun kapsamýnda sayýlmamýþ olmakla birlikte, 4389 Sayýlý Kanun ve 5411 Sayýlý Kanunda, Fonun bir kýsým alacaklarýnýn tahsili amacýyla Fona 6183 Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi verilmiþtir. Fon bu yetkiye istinaden, anýlan Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn tahsiline yönelik doðrudan takip baþlatabilmekte, anýlan Kanunda belirtilen, ihtiyati haciz, haciz, satýþ gibi yetkileri kullanarak alacaðýný daha etkin bir þekilde tahsil etmeyi amaçlamaktadýr. Alacaðýn Temliki: Alacaðýn temliki, bir alacaðýn alacaklý tarafýndan baþka bir kimseye devredilmesidir. Bu devir iþlemi ile eski alacaklýnýn (temlik edenin) yerini yeni alacaklý (temellük eden) almakta, böylece temlik edilen alacak eski alacaklýnýn mamelekinden çýkarak yeni alacaklýnýn mamelekine dahil olmakta, alacaðý talep etmek hakký da yeni alacaklýya intikal etmektedir. Alacak Satýþý: Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen bankalardan devralýnan tahsili gecikmiþ alacaklarýn ihale yoluyla satýþa çýkarýlmasý ve satýþ iþleminin gerçekleþtirilmesi sürecidir. Kesin Satýþ Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir satýþ bedeli mukabili alýcýya devir ve temlik edildiði bir satýþ yöntemidir. Bu yöntemde, alýcýnýn satýn aldýðý portföyden elde edeceði tahsilatýn satýcý ile paylaþýmý sözkonusu olmayýp, sadece sözleþme kapsamýnda alýcýnýn belirlenen koþullar dahilinde satýn aldýðý bazý alacak kalemlerini süresi içinde iade etme hakký olabilir. ESBANK 107

108 Hasýlat Paylaþým Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir bedel karþýlýðýnda alýcýya devir ve temlik edildiði ve alýcýnýn satýþ portföyündeki alacaklardan elde edeceði tahsilatýn (gider ve masraflar tahsilat tutarýndan düþülmeksizin) alýcý ile satýcý arasýnda paylaþýldýðý bir satýþ yöntemidir. Ayni Tahsilat: Arsa, tarla, daire, muhtelif taþýt aracý, makina ve bunun gibi gayrimenkul ve menkullerin borca karþýlýk Fona devredilmesi veya bankacýlýk mevzuatý gereðince bu varlýklarýn Fon adýna tescillerinin yapýlmasý yolu ile saðlanan tahsilatlarý ifade etmektedir. Davadan Feragat: Davacýnýn, dava dilekçesinde istemiþ bulunduðu haktan tamamen veya kýsmen vazgeçmesidir. Feragat halinde davalýnýn rýzasýna gerek bulunmamaktadýr. Davadan Sarfýnazar: Açýlmýþ bir davanýn, davacý tarafýndan davalýnýn da rýzasý alýnarak geri alýnmasýdýr. Davadan sarfýnazar edilmesi halinde, davanýn açýlmadýðý dönemdeki þartlara dönülür, diðer bir ifadeyle dava hiç açýlmamýþ sayýlýr. Depo: Bir bankanýn diðer bir banka nezdindeki mevduatýna depo denilmektedir. Durulaþtýrma: Fona devredilen bankalarýn devir tarihindeki gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý amacýyla, bilanço kalemleri üzerinde yapýlan çalýþma neticesinde, aktif ve pasif kalemlerin deðerinin doðru olarak belirlenmesi ve mali tablolarýn buna göre yeniden düzenlenmesi iþlemidir. Fiduciary Kredi: Anlamý itibarýyla bir inançlý iþlem çeþidi olup bankacýlýkta belli bir amaca yönelik kredi kullandýrma þeklinde oluþmaktadýr. Bu yöntem Türk bankacýlýðýnda, yasal sýnýrlar dahilinde kredi alma imkanýný kaybetmiþ olan, özellikle banka hâkim ortaðý kiþi ve gruplara, banka kaynaklarýndan kredi aktarmak üzere uygulanmýþtýr. Ýlgili þahýs veya gruplara kredi kullandýracak olan banka, yurt dýþýnda kurulu bir banka ile anlaþarak, bu bankada bir mevduat hesabý (depo hesabý) açmakta ve bu hesabýn kullanýlacak kredinin teminatý olduðuna dair sözleþme imzalamaktadýr. Bankanýn açtýðý teminat niteliðindeki depo hesabýnýn tutar, vade ve faizleri ile karþý bankaca ilgili þahýs veya gruplara açýlan kredinin tutar, vade ve faizlerinin uyum içinde olduðu görülmektedir. 108 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

109 Fiduciary Ýþlem: Türkiye'de kurulmuþ bankalarýn, yabancý bankalar veya yurt dýþýndaki kendi þubeleri adýna yurt içinden veya havalelere aracýlýk yoluyla yurt dýþýndan mevduat kabulü kapsamýnda gerçekleþtirdikleri iþlemlerdir. Fiktif Kâr: Gerçek bir iþleme dayanmadan, gelirlerin olduðundan fazla veya giderlerin olduðundan az gösterilmesi suretiyle yaratýlan kârdýr. Fon Ýdare Meclisi: Fonun TCMB tarafýndan temsil edildiði 22 Temmuz Aðustos 2000 döneminde, Fon adýna karar alma yetkisine sahip organdýr. Fon Yönetim Kurulu: Fonun BDDK tarafýndan temsil edildiði 31 Aðustos Ocak 2004 döneminde, Fon adýna karar alma yetkisine sahip organdýr. Fon Kurulu: 5020 Sayýlý Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Kanunla baðýmsýz bir kurul olarak kurularak 29 Ocak 2004 tarihinde göreve baþlayan ve 5411 Sayýlý Kanunda da bu özelliðini devam ettiren Fonun en üst karar alma organýdýr. Geri Kazaným Faaliyetleri: Fonun, kendisine devredilen bankalara aktardýðý kamu kaynaðýný, bankalardan devir ve temlik aldýðý tahsili gecikmiþ alacaklarý ve 5411 Sayýlý Kanundan kaynaklanan diðer alacaklarýný tahsil edebilmek ve nakde çevirebilmek amacýyla yürütülen dava, takip, satýþ, yönetim ve denetim devralma, indirim kampanyasý düzenleme, sulh vb. faaliyetlerin bütününe geri kazaným faaliyetleri denilmektedir. Hâkim Ortak: Bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran, diðer bir deyiþle bankanýn yönetimi üzerinde esas söz sahibi olan ve banka yönetimini yönlendiren gerçek ve tüzel kiþilerdir. Ýade ve Tazmin: Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn, bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýndan veya bankayý bu suretle uðrattýklarý zarardan sorumlu tutulmalarý müessesesidir Sayýlý Kanunda: Türk bankacýlýk mevzuatýnda, bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn ve yöneticilerinin, bankanýn kaynaklarýný, bankanýn emin bir þekilde ESBANK 109

110 çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde doðrudan, dolaylý veya dolanlý bir þekilde kendi lehine kullanmasý veya dolanlý olarak üçüncü kiþilere kullandýrmasý veya bankayý bu þekilde zarara uðratmasý ve bu surette bankanýn Fona devrine sebebiyet vermesi halinde, kullandýklarý veya kullandýrdýklarý banka kaynaklarýný ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý Fona ödemekle sorumlu tutulmalarý müessesesine iade ve tazmin denilmektedir. Diðer bir ifadeyle, bankanýn hâkim ortak ve yöneticileri, banka kaynaklarýný kendi menfaatlerine ve üçüncü kiþilerin menfaatine kullanmalarý halinde, bu kaynaklarý Fona iade etme ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý da tazmin etmekle mükelleftirler. Karþýlýklý (Back to Back) Kredi: Bankadan yasal sýnýrlar çerçevesinde kredi temin etme imkaný kalmamýþ bulunan özellikle de bankanýn hâkim ortaðý þahýs ve gruplarýn baþvurduðu bir kaynak kullandýrma yöntemidir. Bu yöntem, iki bankanýn aralarýnda anlaþarak, her birinin yasal çerçevede kredi veremeyecekleri þahýs ve gruplara, karþý bankadan kredi verdirmeleri þeklinde uygulanmakta, böylece her iki banka da yasal kýsýtlamalarý dolanmýþ olmaktadýr. Bu iþlemlerde karþýlýklý verilen kredilerin tutar, vade ve faiz oranlarýnýn genelde uyumlu olduðu görülmektedir. Külli Halefiyet Prensibi: TTK hükümlerine göre, birden fazla þirketin, þirketlerden birinin veya kurulacak bir þirketin bünyesinde birleþmesi halinde, devralan þirketin, ortadan kalkan þirketlerin yerine geçmesi ve bunlarýn bütün hak ve borçlarýnýn devralan þirkete intikal etmesi prensibidir. Likidite: Döviz, menkul kýymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifi kýsa sürede ve sorunsuz bir þekilde (deðer kaybýna uðramadan) nakde çevirebilme gücünü ifade eder. Likidite Rasyosu: Bir bankanýn yabancý kaynaklarýný likit varlýklarýyla karþýlama gücünü ölçen bir orandýr. Birinci Derece Likidite Rasyosu = (Emre Hazýr Deðerler - Emre Hazýr Deðer Alýnan Mevduat Munzam Karþýlýklarý) / Vadesiz Yabancý Kaynaklar Ýkinci Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler / Vadesiz Yabancý Kaynaklar 110 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

111 Üçüncü Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler ve Kýsa Vadeli Deðerler / Vadesiz ve Kýsa Vadeli Yabancý Kaynaklar Mali Sorumluluk: Mali sorumluluk, dayanaðýný TTK'dan alan ve bankanýn yönetim kurulu üyelerinin, kanuna ve þirket ana sözleþmesine aykýrý eylem ve iþlemleriyle þirkete verdikleri zararlardan þirkete, þirket alacaklýlarýna ve ortaklara karþý müteselsilen sorumlu olmalarýný ifade eden bir kavramdýr. Sorumluluk þartlarýnýn oluþmasý halinde, genel kurul kararý almak suretiyle þirket veya bu þart aranmaksýzýn da alacaklýlar ve ortaklar tarafýndan, sorumlu olan yönetim kurulu üyelerinin, þirket müdürlerinin ve bazý hallerde denetçilerin mali mesuliyetleri talep edilebilmektedir. Off-Shore Bankacýlýk (Kýyý Bankacýlýðý): Off-shore ya da kýyý bankacýlýðý, serbest bölgelerde faaliyet gösteren ve ulusal bankacýlýk sisteminin dýþýnda tutularak bazý muafiyetler tanýnan uluslarüstü bir bankacýlýk türüdür. Off-shore bankalar; yerel para birimi dýþýndaki bir para birimi cinsinden kurulduklarý ülkede yerleþik olmayan kiþi ve kurumlarla iþlem yapar, yurt içi bankalarýn tabi olduðu sýnýrlama ve kontrollerin çoðundan muaftýrlar. Ayrýca bu bankalarda çok sýký bir biçimde sýr saklama ilkesi uygulanýr. Off-shore bankalarda açýlan mevduat hesaplarý, kanuni karþýlýða ve vergiye tabi olmadýklarýndan yüksek getiri saðlarlar. Ancak tasarruf mevduatýnýn bütün niteliklerini taþýmalarýna raðmen yurt dýþýnda kurulu bir bankada bulunduklarýndan mevduat güvencesi dýþýnda kalýrlar. Ortak Yönetim Kurulu: Birden fazla Fon bankasýný tek elden yönetmek, yönetimde etkinliði ve uygulamada birliði saðlamak ve bu bankalarýn çözümlenmesine iliþkin iþlemleri yürütmek amacýyla Fon Kurulu tarafýndan atanan yönetim kurulunu ifade eder. Ödeme Emri: Alacaðýn tahsili amacýyla baþlatýlan takip çerçevesinde, 2004 Sayýlý Kanun kapsamýnda Ýcra Dairesi Müdürlüðü, 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda ise alacaklý kamu idaresi tarafýndan, borcunu vadesinde ödemeyen borçlulara, belirtilen süre içinde borçlarýný ödemeleri veya mal beyanýnda bulunmalarý gereðini, borcun asýl ve fer'ilerini ve borcun ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný bildirmek üzere gönderilen belgedir. ESBANK 111

112 Ödemeye Çaðrý Mektubu: Fonun 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn takibine baþlamadan önce borçlulara gönderdiði, borcun miktarýný, ödeme süresini ve ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný içeren belgedir. Özkaynak Açýðý: Bankanýn özkaynaklarýnýn mevcut kriter ve düzenlemelerde öngörülen özkaynak gereðini karþýlayamadýðý kýsmýdýr. Özkaynak açýðý aþaðýdaki þekilde hesaplanýr: Özkaynak Açýðý = Özkaynak Gereði - (Ana Sermaye + Katký Sermaye - Sermayeden Ýndirilecek Deðerler) Protokol: Fonun, kendisine devredilen bankalarýn hâkim ortaklarýndan, kurumsal veya bireysel borçlularýndan olan alacaklarýna iliþkin, söz konusu alacaðýn tahsili amacýyla imzaladýðý sözleþmeler protokol olarak adlandýrýlmaktadýr. Sermaye Yeterliliði Standart Rasyosu: Konsolide olmayan bazda hesaplanan özkaynak/ (kredi riskine esas tutar + piyasa riskine esas tutar + operasyonel riske esas tutar) standart oranýný ifade eder. Þahsi Ýflas: Bir bankanýn yöneticilerinin ve denetçilerinin, kanuna aykýrý eylem ve iþlemleri ile bankanýn iflasýna veya Fona devrine sebebiyet vermeleri halinde Fon, bu kiþilerin þahsen iflaslarýný mahkemeden talep edebilmektedir. Kanuna aykýrý iþlemlerin banka hâkim ortaðýna menfaat temin etmek için yapýlmýþ olmasý halinde hâkim ortaðýn da þahsen iflasý istenebilmektedir. Ticari ve Ýktisadi Bütünlük Satýþlarý: Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda haczedilen, mal, hak ve alacaklarýn, iktisadi ve ticari bütünlük oluþturulacak þekilde bir araya getirilerek satýþa sunulmasýdýr. Burada amaç, Fonun takip ve tahsil iþlemlerini etkin, süratli ve verimli bir þekilde gerçekleþtirmesini saðlamaktýr. Yönetici: 5411 Sayýlý Kanunda: Yönetim kurulu baþkan ve üyeleri, denetim komitesi baþkan ve üyeleri, kredi komitesi baþkan ve üyeleri, genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý, bölge müdürleri, þube müdürleri, genel müdürlük merkez teþkilatýnda yer alan bölüm, kýsým, grup ve bunlara eþdeðer isimler altýnda faaliyet gösteren birimlerin yöneticileridir. 112 TANIMLAR VE KAVRAMLAR

113 Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn yönetim kurulu ve kredi komitesi baþkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý ve imzalarý bankayý ilzam eden memurlarýdýr. ESBANK 113

114 114

115 KAYNAKÇA

116 116

117 Baðýmsýz Denetim Firmalarýnýn Raporlarý Bakanlar Kurulu Kararlarý Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararlarý Bankalar Yeminli Murakýp Raporlarý Banka Yönetim Kurulu Kararlarý Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý Raporlarý Bilirkiþi Raporlarý Fon Baþkanlýk Makamý Olurlarý / Onaylarý Fon Denetim Daire Baþkanlýðý Raporlarý Fonun, Üçüncü Kiþiler / Mahkemeler / Ýcra Daireleri / Resmi Kurum ve Kuruluþlar ile Yaptýðý Yazýþmalar Mahkeme Kararlarý Fon Kurulu / Fon Yönetim Kurulu / Fon Ýdare Meclisi Kararlarý T.C. Cumhurbaþkanlýðý Devlet Denetleme Kurulu Raporlarý ESBANK 117

118 118

119 ESBANK 119

120 120