VakıfBank Ekonomik Araştırmalar

Transkript

1 VakıfBank Ekonomik Araştırmalar Bankacılık Raporu Mart Türk bankacılık sektörü toplam aktifleri Ocak ayında trilyon TL olarak gerçekleşti Serkan ÖZCAN Baş Ekonomist vakifbank.com.tr Tel: Ümit ÜNSAL Ekonomist umit.unsal@ vakifbank.com.tr Tel: Naime DOĞAN ERİŞ Araştırmacı naimedogan.eris@ vakifbank.com.tr Tel: Fatma Özlem KANBUR Araştırmacı fatmaozlem.kanbur@ vakifbank.com.tr Tel: Bankacılık Sektörü Bilançosu Değişim (%) (Milyar TL) Ara. 1 (1) Ara.11 (2) 12 (3) (3) (1) (3) (2) Nakit Rezervler Men.Değ. Port Krediler Duran Aktifler Diğer Aktifler Toplam Aktif Mevduat Mevduat Dışı Kayn Özkaynaklar Toplam Pasif Türk bankacılık sektörünün toplam aktifleri yılının Ocak ayında TP aktiflerde aylık bazda meydana gelen %2 lik artışa karşın, YP aktiflerde meydana gelen %5.6 lık azalışın etkisiyle %.3 azalarak trilyon TL ye düşmüştür. Toplam aktifler bir önceki yılın aynı ayına göre ise %18.9 oranında artmıştır. Böylece toplam aktiflerin yıllık artış hızında 11 yılının Eylül ayından beri görülen yavaşlama Ocak ayında da devam etmiştir. Sektörün aktif yapısı incelendiğinde, gerek BDDK gerekse TCMB nin aldığı önlemler sonucu 11 yılının Eylül ayında başlayan kredilerin yıllık artış hızındaki yavaşlamanın devam ettiği ancak kredilerin toplam aktifler içindeki payının halen yüksek seyrettiği görülmektedir. Tarihinde ilk kez 11 yılının Aralık ayında yıllık bazda gerileyen menkul değerler portföyü yılının ilk ayında da bir önceki yılın aynı ayına göre sınırlı bir şekilde gerilemiştir. Menkul değerler portföyünün toplam aktifler içindeki payı da tarihinin en düşük seviyesine yakın gerçekleşmiştir. Pasif kısmında ise hem mevduatların hem de mevduat dışı kaynakların yıllık artış hızındaki yavaşlama dikkat çekmektedir. Grafik Krediler (y y, %) (sağ eksen) 7 Ara.4 Haz.5 Ara.5 Haz.6 Ara.6 Haz.7 Ara.7 Haz.8 Ara.8 Haz.9 Ara.9 Haz.1 Ara.1 Haz.11 Ara.11 TGA/Kredi (%) BDDK ve TCMB tarafından kredi genişlemesine karşı alınan önlemler sonucu kredilerin yıllık artış hızı 11 yılının Eylül ayından itibaren düşmeye başlamıştır. yılının ilk ayında da kredilerin yıllık artış hızındaki yavaşlama devam etmiştir. Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %26 oranında artan krediler, 11 yıl sonuna göre %1 oranında azalarak milyar TL olmuştur. Kredilerin toplam aktifler içindeki payı ise %55.7 ile yüksek seviyesini korumuştur. Krizin etkilerinin en çok hissedildiği kalem olan takibe girmiş alacaklarda yıllık bazdaki düşüş Ocak ayında da devam etmiştir. yılının Ocak ayında takibe girmiş alacaklar bir önceki yılın aynı ayına göre %3.5 azalmış ancak aylık bazda %1.6 yükselerek 19.3 milyar TL olmuştur. Ocak ayında yıllık bazda takibe girmiş alacakları en çok azalan grup %14 ile yabancı bankalar olurken, yerli özel bankaların ise takibe girmiş alacaklarında artış olmuştur. 11 yılının Kasım ayında %2.69 seviyesine kadar gerileyen kredilerin takibe dönüşüm oranı ise Ocak ayında hafif yükselerek %2.76 seviyesinde gerçekleşmiştir.

2 Grafik Kredi Türlerinin Yıllık Artış Hızı (%) 8 Nis.8 Tem.8 Eki.8 9 Nis.9 Tem.9 Eki.9 1 Nis.1 Tem.1 Eki.1 11 Nis.11 Tem.11 Eki Tüketici Taşıt Ticari Konut Kredi Kartları Yıllık artış hızı %26 ya gerileyen kredileri türler itibariyle incelediğimizde, kredi türlerinin genelinde yıllık artış hızında belirgin bir yavaşlama görülmektedir. Özellikle konut kredilerinin yıllık artış hızındaki sert yavaşlama dikkat çekmektedir. Konut kredilerindeki bu yavaşlamada BDDK nın konut kredilerinde alınacak konutun %75 ine kadar kredi kullandırılmasını gerektiren uygulaması ve kredi faizlerindeki yükselme etkili olmuştur. yılının Ocak ayında toplam krediler içinde %67 lik bir paya sahip ticari kredilerin yıllık artış hızı belirgin şekilde azalmıştır. Bununla birlikte kredi kartlarının ve ihtiyaç kredilerinin yıllık artış hızları ise yükselmeye devam etmiştir. Kredi türlerinin takibe dönüşüm oranına baktığımızda ise takibe dönüşüm oranının en yüksek olduğu kredi türünün taşıt kredileri, en düşük olduğu kredi türünün ise konut kredileri olduğu görülmektedir. Türk Bankacılık Sektörünün fon kaynaklarına bakıldığında, yılının Ocak ayında toplam kaynakların %56 sını mevduatın, %32 sini mevduat dışı kaynakların, %12 sini de özkaynakların oluşturduğu görülmektedir. 11 yılının Eylül ayından beri mevduatın yıllık artış hızında görülen yavaşlama Ocak ayında da devam etmiş ve mevduat yıllık bazda %1.7 artarken, aylık bazda %2.1 düşerek 681 milyar TL olmuştur. 11 yılının Ekim ayında %81 e kadar yükselen mevduat dışı kaynakların yıllık artış hızında da yavaşlama görülmüştür. Ocak ayında yıllık artış hızı %41 e gerileyen mevduat dışı kaynaklar, aylık bazda %2 artarak milyar TL ye yükselmiştir. Sektörün özkaynakları ise bir önceki yılın aynı ayına göre %1.7 artarak 148 milyar TL olmuştur. Grafik Tem.6 7 Tem.7 8 Tem.8 9 Tem.9 1 Tem.1 11 Tem Mevduatın Menkul Değerler Portföyüne Dönüşüm Oranı Mevduatın Krediye Dönüşüm Oranı (sağ eksen) yılında TCMB nin zorunlu karşılıkları artırması mevduat maliyetlerini yükseltmiş, bu da sektörün mevduat dışı kaynaklara yönelmesine neden olmuştu. Genel olarak yüksek seyreden mevduatın krediye dönüşüm oranı bu dönemde tarihi yüksek seviyelerine ulaşmıştı. 1 yılının Kasım ayından beri artmakta olan bu oran yılının Ocak ayında tarihi yüksek seviyesine ulaşarak %99.4 olmuştur. 11 yılında yükselen faizlerin etkisiyle menkul değerler portföyünde görülen azalma sonucu düşen mevduatın menkul değerler portföyüne dönüşüm oranı ise Ocak ayında bir önceki aya göre 9 baz puan artarak %41.9 oranında gerçekleşmiştir. Banka grupları itibariyle mevduatın krediye ve menkul değerler portföyüne dönüşüm oranları incelendiğinde, özel bankalarda %13, yabancı bankalarda ise %18 ile mevduatın krediye dönüşüm oranının sektör ortalamasının üzerinde olduğu görülmektedir. Kamu bankalarında ise bu oran %88.6 seviyesindedir. Mevduatın menkul değerler portföyüne dönüşüm oranı ise kamu bankalarında %5 ile sektör ortalamasının üzerinde gerçekleşirken, özel bankalarda %42, yabancı bankalarda ise %24 oranında gerçekleşmiştir. 2

3 Grafik 4 Türk bankacılık sektörünün karlılık yapısı Net Faiz Geliri (12 aylık toplam, milyar TL) incelendiğinde, 12 aylık toplamda net faiz Net Faiz Marjı (Sağ Eksen) gelirlerinde son altı aydır devam eden toparlanmanın yılının ilk ayında daha da belirginleştiği görülmüştür. Bankacılık sektörünün net faiz gelirleri bir önceki aya göre 1.3 milyar TL lik bir artışla 12 aylık toplamda.35 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Net faiz marjında da net faiz gelirlerine paralel olarak Ekim ayından bu yana devam eden toparlanma devam etmiş ve net faiz marjı Ocak ayında Aralık ayındaki %3.22 seviyesinden %3.32 seviyesine yükselmiştir. Öte yandan net faiz gelirlerin aylık gerçekleşmeleri değerlendirildiğinde, net faiz gelirlerinin, Ocak ayı boyunca aşağı yönlü hareket eden piyasa faizlerine paralel olarak 16 milyon TL azalışla yılın ilk ayında 4.18 milyar TL olarak gerçekleştiği görülmüştür. 6 Haz.6 Kas.6 Nis.7 Eyl.7 Şub.8 Tem.8 Ara.8 May.9 Eki.9 Mar.1 Ağu.1 11 Haz.11 Kas.11 Grafik May.8 Eyl.8 9 Özkaynak Karlılığı (%) Aktif Karlılığı (%,sağ eksen) May.9 Eyl.9 1 May.1 Eyl.1 11 May.11 Eyl Sektörün dönem net karı Ocak ayında 12 aylık toplamda.13 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 11 yılının son ayında yıllık bazda %1.25 olan dönem net karı azalış hızı, yılının Ocak ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre %6.9 a gerilemiştir. Düşüş hızındaki toparlanmada net faiz marjındaki toparlanma etkili olmuştur. Dönem net karı banka grupları bazında incelendiğinde, kamu bankaların karlılığının %17.4, özel bankaların karlılığının ise %7.7 düştüğü görülmektedir. Aralık 11 de %17.1 artan yabancı bankaların karlılığı ise Ocak ayında %29.15 lik güçlü bir artış göstermiştir. Öte yandan, Ocak ayı itibariyle yavaşlayan karlılıktaki düşüşün sektörün aktif ve özkaynak karlılığına yansıması devam ederken, Ocak ayında aktiflerin artış hızındaki yavaşlamaya bağlı olarak aktif karlılığı sınırlı bir artışla %1.7 olarak gerçekleşmiştir. 11 yılının Aralık ayında %13.72 olan özkaynak karlılığı ise yılının Ocak ayında %13.57 ye gerilemiştir. Son iki aydır devam eden artışını koruyan sermaye yeterlilik rasyosu ise Ocak ayında, Aralık ayındaki %16.46 seviyesinden %16.78 e yükselmiştir. Bu dönemde özel bankaların sermaye yeterlilik rasyosu %15.8, kamu bankalarının %18.9, yabancı bankaların ise %16.4 olmuştur. Türk bankacılık sektörü, yüksek belirsizlik ve risk altında bulunan Avrupa bankacılık sektörü ile karşılaştırıldığında görece yüksek sermaye yeterlilik rasyosu ile güçlü bir görünüm arz etmektedir. Ekim 1 dan bu yana düşüş trendinde olan ve geçtiğimiz Kasım ayında son on yılın en düşük seviyesine gerileyen sektör özkaynaklarının risk ağırlıklı kalemlere oranının son iki aydır yeniden yükselişe geçmesi, önümüzdeki dönem için yurtdışı kaynaklı belirsizlikler karşısında sektöre daha sağlam bir görünüm kazandırmaktadır. 3

4 Beklentilerimiz... Toplam Aktif Gerçekleşen Toplam Aktif (y/y %) Tahmin Edilen Toplam Aktif (y/y %) T. Aktif milyar TL ,6.7 1, , ,228.1 y/y % a/a %** **: Önceki yıllar için hesaplanan aylık değişimler, tahmin edilen ay baz alınarak hesaplanmıştır. Ocak ayında bankacılık sektörü aktiflerinin yıllık artış hızı %18.9 ile %19.2 olan beklentilerimize paralel gerçekleşmiştir. Böylece toplam aktifler Aralık ayına göre %.33 oranında düşüş gösterirken söz konusu düşüşte Ocak ayında USD/TL deki aşağı yönlü hareketin etkisiyle YP aktiflerdeki %6 lık sert gerileme etkili olmuştur. Sonuç olarak, krediler ve menkul kıymetler portföyüne ilişkin beklentilerimiz ışığında, sektörün toplam aktif büyüklüğünün Şubat ayında yıllık %17 oranında artarak 1,228.1 milyar TL olarak gerçekleşmesini bekliyoruz. Böylece toplam aktiflerdeki beklentimiz aylık bazda %1.2 lik bir artışa işaret etmektedir. Menkul Değerler Portföyü 1 1 Gerçekleşen Menkul Değerler (y/y %) Tahmin Edilen Menkul Değerler (y/y %) Men.Değerler milyar TL y/y % a/a %** **: Önceki yıllar için hesaplanan aylık değişimler, tahmin edilen ay baz alınarak gerçekleşen değerleri hesaplanmıştır. TCMB nin uygulamaya koyduğu sıkı para politikasının 11 yılının son çeyreğinde piyasa faizleri üzerinde yarattığı yukarı yönlü baskıların da etkisiyle Ocak ayında Menkul değerler portföyünün (MDP) yıllık artış hızı %.5 artış yönünde olan beklentilerimizin aksine %.8 oranında düşüş sergilemiştir. Ocak ayında %1.73 olan gösterge tahvil ortalama bileşik getirisinin Şubat ayında %9.25 seviyelerine kadar gerilediği dikkat çekerken, hem yıllık hem de aylık bazda ortalama gösterge bileşik getirinin artış hızının yavaşlaması menkul değerlerde hafif bir artışa işaret etmektedir. Aylık bazda %.66 oranında artış beklediğimiz MDP nin yıllık bazda %.5 oranında yükselerek milyar TL ye ulaşmasını bekliyoruz. 4

5 Toplam Kredi Eki.4 Haz.5 Şub.6 Gerçekleşen Toplam Kredi(y/y %) Tahmin Edilen Toplam Kredi (y/y %) Eki.6 Haz.7 Şub.8 Eki.8 Haz.9 Şub.1 Eki.1 Haz.11 Şub.12 Kredi milyar TL y/y % a/a %** **: Önceki yıllar için hesaplanan aylık değişimler, tahmin edilen ay baz alınarak gerçekleşen değerleri hesaplanmıştır. Ocak ayında kredilerin yıllık artış hızı %26.1 ile %27 olan beklentilerimizin bir miktar altında gerçekleşirken, Ağustos ayından itibaren görülen aşağı yönlü eğilimini devam ettirmiştir. Kredilerin yıllık artış hızındaki bu gerilemede, iç talepteki yavaşlama sinyallerinin yanı sıra Ocak 1 da %19.2 olan sanayi üretim endeksi yıllık artış hızının Ocak ayında %1.48 ile Kasım 9 dan bu yana gerçekleşen en düşük oranda artması etkili olmuştur. Ayrıca Şubat ayında ekonomik aktiviteye ilişkin öncül verilerden biri olan PMI İmalat endeksinin de 51.7 den 49.6 seviyesine kadar gerilemiş olması ekonomideki kademeli yavaşlamanın devam ettiğine işaret ederken, Şubat ayında da kredilerin artış hızında yaşanan yavaşlamanın devam edeceğini düşünüyoruz. Bu kapsamda, aylık bazda %.77 artış beklediğimiz kredilerin yıllık artış hızının %23.5 seviyesine kadar gerilemesini ve kredilerin Şubat ayında 682 milyar TL olarak gerçekleşmesini bekliyoruz. Takibe Girmiş Alacaklar (TGA) Gerçekleşen TGA (y/y %) 8 6 Tahmin Edilen TGA(y/y %) TGA milyar TL y/y % a/a %** Eyl.5 Nis.6 Kas.6 Haz.7 8 Ağu.8 Mar.9 Eki.9 May.1 Ara.1 Tem.11 Şub.12 **: Önceki yıllar için hesaplanan aylık değişimler, tahmin edilen ay baz alınarak gerçekleşen değerleri hesaplanmıştır. Takipteki alacaklar Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %3.47 oranında azalarak beklentilerimize paralel gerçekleşmiştir. Eylül 11 den itibaren yıllık artış hızında artış görülen TGA nın bu trendini Ocak ayında da sürdürdüğü görülmüştür. TGA rakamlarının olumlu görünümü aktif kalitesinin iyileştiğinin de bir göstergesi olurken, Aralık ayında %2.7 seviyesinde gerçekleşen TGA/Kredi oranının 11 yılına %2.77 seviyesinde başladığı görülmüştür. Söz konusu oranın yükselişinde Ocak ayında sanayi üretiminde ve kredilerde yaşanan düşüşün etkili olduğu söylenebilir. Kasım ayında işsizlik oranının %9.1 ile yüksek seviyesini korumasının TGA yı gecikmeli olarak etkileyebileceği de göz önüne alınarak, Şubat ayında TGA nın yıllık artış hızındaki yukarı yönlü trendin devam edeceğini ve pozitif bir artış sergileyeceğini düşünüyoruz. Şubat ayında aylık bazda %1.2 yükseleceğini beklediğimiz TGA nın yıllık bazda %.55 oranında artacağını tahmin ediyoruz. 5

6 Toplam Mevduat Gerçekleşen Toplam Mevduat (y/y %) Tahmin Edilen Toplam Mevduat(y/y %) Mevduat milyar TL y/y % a/a %** **: Önceki yıllar için hesaplanan aylık değişimler, tahmin edilen ay baz alınarak gerçekleşen değerleri hesaplanmıştır. 11 yılının son çeyreğinde aşağı yönlü bir trend sergileyen mevduatların yıllık artış hızının Ocak ayında da bu trendini devam ettirdiği ve yıllık %1.7 oranında artarak %11.9 olan beklentilerimizin altında gerçekleştiği görülmüştür. Şubat ayında mevduatların yıllık artış hızındaki yavaşlamanın devam etmesini ve %9.4 olarak gerçekleşmesini bekliyoruz. Böylece aylık bazda %.47 oranında artış beklediğimiz mevduatların milyar TL olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. Karlılık Gerçekleşen Karlılık (12 aylık y/y %) 15 Tahmin Edilen Karlılık (12 aylık y/y %) Karlılık milyar TL y/y % Şub.6 Ağu.6 Şub.7 Ağu.7 Şub.8 Ağu.8 Şub.9 Ağu.9 Şub.1 Ağu.1 Şub.11 Ağu.11 Şub.12 a: Aralık ayı itibariyle 12 aylık kümülatif toplam alınmıştır. b: Aralık ayı itibariyle 12 aylık kümülatif yıllık değişim alınmıştır. Ocak ayında %6.9 oranında gerileyen net dönem karı beklentilerimizin üzerinde gerçekleşmiştir. TCMB nin faiz koridorunu daraltmak suretiyle sıkı para politikası uygulamaya devam edeceğini göstermesi dönem net karı beklentilerimiz üzerinde etkili olmaktadır. Şubat ayında faiz oranlarındaki yatay seyir göz önüne alınarak ve kredilerin yıllık artış hızındaki yavaşlamanın devam edeceği beklentimize paralel olarak, karlılıktaki azalışın devam edeceği ve yıllık bazda %4.8 gerileyerek.6 milyar TL gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. 6

7 SEKTÖREL KREDİ DAĞILIMI Ara.9 Ara.1 Ara Milyon TL Nakdi TGA Nakdi TGA Nakdi TGA Nakdi TGA Kredi Oranı (%) Kredi Oranı (%) Kredi Oranı (%) Kredi Oranı (%) Tarım Avcılık Ker. ve Orm. Ürün Balıkçılık Enerji Üre. Mad. Çık Enerji Üretmeyen Mad Çıkarılması Gıda, Meş. ve Tütün San Tekstil ve Teks. Ürü. San Deri ve Deri Ür.San Ağaç ve Ağaç Ürün. San Kağıt Ham.ve Ürün. San Nük. Yakıt, Pet. Raf. ve Kok Köm. Ürt. Kimya Ürün. San Kauçuk ve Plas.Ürün. San Diğer Met. Dışı Mad. San Metal Ana San. ve İşl Maden Ürt. San. Mak. ve Tec. San Elekt. ve Optik Al. San Ulaşım Araçları San Başka Yerlerde Sınıf.mamış İm.San. Elektrik, Gaz ve Su İnşaat Ferdi Kredi Diğer Ferdi Kredi Konut Ferdi Kredi Otomobil Mot. Araç. Yak.Per. Sat Top. Tic. ve Kom Per. Tic. ve Kiş.Ürün Oteller Restaurantlar Diğer Turizm Demiryolu Taşımacılığı Karayolu Yolcu Taş Karayolu Yük Taş Deniz Taşımacılığı Hava Taşımacılığı Diğer Taş. Faal. ve Dep Haberleşme

8 Parasal Kurumlar (Banka, Fin. Şir.) Diğ.Fin.Ara.(Ara.Kur, MKYO, GYO, RSYO) İsteğe Bağlı Sigorta ve Emek.Hizm. Diğer Finansal Aracılık Emlak Kom Kiralama(Ulaş. Araç Mak.) Bilgisayar ve İlgili Faaliyetler Araş. Danış.Rek.ve Diğ. F Kredi Kartları Sav. ve Kamu Yön. ve Zorunlu SGK. Eğitim Sağ. ve Sos.Hizm Kan. ve Atı.Tanzimi Örgütsel Faaliyetler Kül Eğl. ve Spor F Diğer Birey.Hizm İşçi Çal. Özel Kişiler Uluslararası Örgüt ve Kur Diğer Toplam

9 Türk Bankacılık Sektörüne İlişkin Seçilmiş Rasyolar* Bilanço Yapısı TP Aktifler/Top. Aktifler TP Pasifler/Top. Pasifler YP Aktifler/YP Pasifler TP Mevduat/Top. Mevduat TP Kredi/Top. Kredi Aktif Kalitesi Top. Kredi/Top. Mevduat TGA/Top Kredi Özel Karşılıklar/Takip. Kredi Duran Aktifler/Top. Aktifler Menkul Değ./Mevduat Likidite Likit Aktifler/Top. Aktifler Karlılık Aktif Karlılığı Özkaynak Karlılığı Gelir Gider Yapısı Net Faiz Marjı Faiz Gel./Top. Gel Faiz Dışı Gel./ Top. Gel Faiz Gid./Top. Gid Faiz Dışı Gid. /Top. Gid Personel Gid./Faiz Dışı Gid Faiz Dışı Gel. / Faiz Dışı Gid Alı. Ücr. ve Kom. Gel. + Banka Hizm. Gel./Top. Gel Sermaye Yeterliliği Ara. Sermaye Yeterliliği Rasyosu Özkaynaklar/Top. Aktifler *Bu raporda kullanılan tüm veriler BDDK dan alınmıştır. 9