ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Eren ŞAHAN FLAME SEEDLESS ve ALPHONSE LAVALLEE ÜZÜM ÇEŞİTLERİNDE BİLEZİK ALMA ve SALKIM SEYRELTMESİ UYGULAMALARININ BAZI SALKIM ve TANE ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA, 2013

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FLAME SEEDLESS ve ALPHONSE LAVALLEE ÜZÜM ÇEŞİTLERİNDE BİLEZİK ALMA ve SALKIM SEYRELTMESİ UYGULAMALARININ BAZI SALKIM ve TANE ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ Eren ŞAHAN YÜKSEK LİSANS TEZİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Bu Tez / /2013 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir Prof. Dr. Semih TANGOLAR Doç. Dr. Gültekin ÖZDEMİR Doç. Dr. Serpil TANGOLAR DANIŞMAN ÜYE ÜYE Bu Tez Enstitümüz Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. Mustafa Gök Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ FLAME SEEDLESS ve ALPHONSE LAVALLEE ÜZÜM ÇEŞİTLERİNDE BİLEZİK ALMA ve SALKIM SEYRELTMESİ UYGULAMALARININ BAZI SALKIM ve TANE ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ Eren ŞAHAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Semih TANGOLAR Yıl: 2013, Sayfa: 73 Jüri : Doç. Dr. Serpil TANGOLAR : Doç. Dr. Gültekin ÖZDEMİR Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama bağında Alphonse Lavallee ve Flame Seedless üzüm çeşitlerinde 2012 yılı Nisan ayından itibaren tane tutumunun üç farklı döneminde, bilezik alma ve salkım seyreltme ile kombinasyonlarının salkım ve tane özellikleri üzerine etkilerini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutum döneminde ve 4 hafta sonrasında tek başına yapılan bilezik alma uygulamaları omca verimi, tane ağırlığı, tane hacmi, tane uzunluğu ve genişliğinde kontrol örneklerine göre artış sağlamıştır. Salkımlarda renk homojenliği açısından uygulamalar arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Tane tutumunun üç döneminde yapılan salkım seyreltmesinde SÇKM değerleri kontrole göre % 10 dan daha fazla artış göstermiştir. Tane tutumu sonrasında birlikte yapılan bilezik alma ve salkım seyreltme uygulamalarının tane uzunluğu ve genişliğinde kontrol örneklerine oranla % 10 nun üzerinde artış sağladığı tespit edilmiştir. Flame Seedless çeşidinde ise tane tutumu döneminde tek başına yapılan bilezik alma uygulamaları sonucunda omca verimi, salkım ağırlığı, tane homojenliği, tane ağırlığı, tane hacmi, tane uzunluğu ve tane genişliğinde kontrol örneklerine göre artış sağlandığı belirlenmiştir. SÇKM miktarı bakımından tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan salkım seyreltmesinde en yüksek değer görülse de diğer uygulamalarda kontrolden daha düşük değer saptanmıştır. Tane tutum döneminde yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamasının ph ve asitlik değeri kontrol örneklerinden düşük bulunurken, diğer uygulamalarda daha yüksek değerler görülmüştür. Salkım ağırlığı ve tane özellikleri bakımından Tane tutumundan 2 ve 4 hafta sonra bilezik alma ile birlikte salkım seyreltme uygulaması yapılan omcalarda Kontrol omcalarına göre artış saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Asma, Bilezik alma, Salkım Seyreltme, Kalite Özellikleri I

4 ABSTRACT MASTER THESIS THE EFFECTS OF GIRDLING AND CLUSTER THINNING APPLICATIONS ON SOME CLUSTER AND BERRY CHARACTERISTICS OF FLAME SEEDLESS AND ALPHONSE LAVALLEE GRAPE VARIETIES Eren ŞAHAN ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF HORTICULTURE Supervisor : Prof. Dr. Semih TANGOLAR Year: 2013, Pages: 73 Jury : Doç. Dr. Serpil TANGOLAR : Doç. Dr. Gültekin ÖZDEMİR In this research, the effects of girdling and cluster thinning applications done in three different periods of berry set of Flame Seedless and Alphonse Lavallee grape varieties in 2012 vegetation period on some cluster and berry characteristics were searched in Research vineyard of Horticulture Department of Çukurova University Agricultural Faculty. For Alphonse Lavallee variety, girdling applied in berry set period and after 4 weeks have increased the vine yield, berry weight, berry volume, berry length and width compared with control vines. In terms of the color uniformity of clusters, among the applications were not found significantly difference. Cluster thinning applications done at three berry set periods were increased the total soluble solids (TSS) values more than 10% compared to control applications. Girdling done together with cluster thinning applications were increased the berry width and length more than 10% compared to the controls. Girdling applied in berry set of Flame Seedless variety has increased the vine yield, cluster weight, berry uniformity, berry weight, berry volume, berry length and width compared with control samples examined. The highest value has obtained from cluster thinning applications done after 4 weeks from berry set for TSS. However, for other applications were found less value than controls. Girdling done together with cluster thinning during the berry set period has showed less values for ph and acidity comparing the control samples, other applications showed higher values than control samples. Girdling and cluster thinning when applied together after berry set 2 and 4 weeks have more increased the cluster weight and berry characteristics than that of the control vines. Key Words: Grapevine, Girdling, Cluster Thinning, Quality Characteristics II

5 TEŞEKKÜR Bana Flame Seedless Ve Alphonse Lavallee Üzüm Çeşitlerinde Bilezik Alma Ve Salkım Seyreltme Uygulamalarının Bazı Salkım Ve Tane Özellikleri Üzerine Etkileri konulu Yüksek Lisans tezini veren ve çalışmamın her aşamasında yapıcı ve yönlendirici fikirleri ile bana daima yol göstermekten yılmayan danışmanım, değerli hocam Sayın Prof. Dr. Semih TANGOLAR a sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Tez çalışmam sırasında karşılaştığım problemlerde yardımlarını esirgemeyen Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü hocalarıma teşekkürlerimi sunarım. Tez analizleri ve değerlendirmesi sırasında çok değerli yardımlarını esirgemeyen Adana Meslek Yüksek Okulu Şarap Üretim Teknolojisi Programı öğretim üyesi Sayın hocam Doç. Dr. Serpil TANGOLAR a teşekkür ederim. Tez jürisinde bulunma nezaketini gösteren hocam Doç. Dr. Gültekin ÖZDEMİR e teşekkürlerimi sunarım. Tez uygulamalarımın yapılması konularında ve tezimin her aşamasında yardımıma koşan Zir. Yük. Müh. Salih KOÇ arkadaşıma en içten teşekkürlerimi sunmayı bir borç bilirim. Bugünlere gelmemde en büyük pay sahibi olan, desteklerini daima yanımda hissettiğim sevgili aileme sonsuz minnet ve şükranlarımı sunarım. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ... I ABSTRACT... II TEŞEKKÜR... III İÇİNDEKİLER... IV ÇİZELGELER DİZİNİ... VII ŞEKİLLER DİZİNİ... IX SİMGELER VE KISALTMALAR... XI 1. GİRİŞ ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD Materyal Kullanılan Çeşitler Alphonse Lavallee Flame Seedless Metod Yapılan Uygulamalar Bilezik Alma Uygulaması Salkım Seyreltme İncelenen Özellikler Fenolojik Gözlemler (1). Gözlerin Sürme Zamanı (2). Tam Çiçeklenme Zamanı (3). Ben Düşme Zamanı (4). Olgunlaşma Zamanı Üzüm Verimi Salkım ve Tanelerde İncelenen Özellikler (1). Salkım Ağırlığı (g) (2). Salkım Uzunluğu (cm) (3). Salkım Genişliği (cm) IV

7 (4). Salkım Büyüklüğü Tanelerde İncelenen Özellikler (1). Tane Ağırlığı (cm) (2). Tane Hacmi (ml) (3). Tane Uzunluğu (mm) (4). Tane Genişliği (mm) (5). Tane Büyüklüğü Şırada İncelenen Özellikler (1). Suda Çözünebilir Kuru Madde Miktarı (%) (2). Titre Edilebilir Asit Miktarı (%) (3). ph (4). Olgunluk İndisi (SÇKM/Asitlik) Tane ve Renk Homojenliği İstatistik Analiz BULGULAR VE TARTIŞMA Fenolojik Gözlemler Üzüm Verimi Alphonse Lavallee Flame Seedless Salkım Özellikleri Alphonse Lavallee Flame Seedless Tane Özellikleri Alphonse Lavallee Flame Seedless Şıra Özellikleri Alphonse Lavallee Flame Seedless Tane ve Renk Homojenliği Alphonse Lavallee Flame Seedless V

8 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Alphonse Lavallee Flame Seedless KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VI

9 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Dünya bağcılığında önde gelen on ülkenin 2011 yılı üzüm üretim değerleri... 1 Çizelge 1.2. Bölgelerimizin 2011 yılı bağ alanı ve üzüm üretim değerleri... 2 Çizelge 1.3. Türkiye 2011 yılı ürün grupları meyve üretim değerleri... 2 Çizelge 1.4. Türkiye 2011 yılı ürün bazında meyve alan ve üretim değerleri... 3 Çizelge 3.1. Deneme alanı toprağının bazı özellikleri Çizelge 3.2. Adana (İncirlik) meteoroloji istasyonu 2012 yılı meteorolojik verileri 15 Çizelge 3.3. Bilezik alma, salkım seyreltme uygulamaları ve kombinasyonları Çizelge 4.1. Flame Seedless ve Alphonse Lavallee üzüm çeşitlerinin Fenolojik gelişme zamanları Çizelge 4.2. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların üzüm verimi üzerine etkisi Çizelge 4.3. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların üzüm verimi üzerine etkisi Çizelge 4.4. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı salkım özellikleri üzerine etkisi Çizelge 4.5. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların salkım büyüklüğü üzerine etkisi Çizelge 4.6. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı salkım özellikleri üzerine etkisi Çizelge 4.7. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların salkım büyüklüğü üzerine etkisi Çizelge 4.8. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı tane özellikleri üzerine etkisi 38 Çizelge 4.9. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane büyüklüğü üzerine etkisi Çizelge4.10. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı tane özellikleri üzerine etkisi VII

10 Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane büyüklüğü üzerine etkisi Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı şıra özellikleri üzerine etkisi.45 Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların olgunluk indisi üzerine etkisi..49 Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı şıra özellikleri üzerine etkisi Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların olgunluk indisi üzerine etkisi Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane ve renk homojenliği üzerine etkisi Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane ve renk homojenliği üzerine etkisi VIII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 3.1. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinin genel görünümü Şekil 3.2. Flame Seedless üzüm çeşidinin genel görünümü Şekil 3.3. Rotovatörle yapılan sürüm sonrası görünüm Şekil 3.4. Yaprak alma uygulamasından bir görünüm Şekil 3.5. Bilezik alma uygulamasının yapılışı Şekil 3.6. Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumundan 4 hafta sonrasında yapılan bilezik almanın 5 temmuz 2012 tarihli görünümü Şekil 3.7. Flame Seedless çeşidinde tane tutumunda yapılan bilezik almanın 8 haziran 2012 tarihli görünümü Şekil 3.8. Salkım seyreltme uygulaması yapılmış omca Şekil 3.9. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde gözlerin sürmesi Şekil Bir asmada tam çiçeklenme zamanı Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde ben düşme zamanı Şekil Alphonse Lavallee üzüm çeşidinin olgunlaşma döneminde salkımların omca üzerindeki görünümü Şekil Analizler için 5 er salkımın ayrılması Şekil Tane hacminin ölçülmesi Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış SÇKM analiz sonuçları Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış analizler sonucu elde edilen asitlik değerleri Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış ph analiz sonuçları Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış SÇKM analiz sonuçları Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış analizler sonucu elde edilen asitlik değerleri Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış ph analiz sonuçları 53 Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde bir kontrol salkımının genel görünümü IX

12 Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Bilezik Alma uygulaması uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Flame Seedless çeşidinde Kontrol ve Bilezik Alma uygulaması yapılan salkımların genel görünümü Şekil Flame Seedless çeşidinde Bilezik Alma ve Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Flame Seedless çeşidinde Salkım seyreltmesi yapılmış salkımların genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee Üzüm çeşidinde yapılan uygulamaların incelenen özellikler bakımından Kontrol örneklerine göre artış oranları Şekil Flame Seedless üzüm çeşidinde yapılan uygulamaların incelenen özellikler bakımından Kontrol örneklerine göre artış oranları X

13 SİMGELER VE KISALTMALAR TTBA TT2BA TT4BA TTSS TT2SS TT4SS TTBA+SS : Tane tutumu döneminde bilezik alma : Tane tutumundan 2 hafta sonra bilezik alma : Tane tutumundan 4 hafta sonra bilezik alma : Tane tutumu döneminde 1/3 oranında salkım seyreltme : Tane tutumundan 2 hafta sonra 1/3 oranında salkım seyreltme : Tane tutumundan 4 hafta sonra 1/3 oranında salkım seyreltme : Tane tutumu döneminde bilezik alma ve 1/3 oranında salkım seyreltme TT2BA+SS : Tane tutumundan 2 hafta sonra bilezik alma ve 1/3 oranında salkım seyreltme TT4BA+SS : Tane tutumundan 4 hafta sonra bilezik alma ve 1/3 oranında salkım seyreltme SÇKM : Suda çözünebilir kuru madde NaOH GA3 : Sodyum hidroksit : Gibberellik asit XI

14 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN 1. GİRİŞ Asma yeryüzünün en eski kültür bitkilerinden biri olup, geçmişi M.Ö li yıllara dayanmaktadır. Yetiştiriciliği, güney ve kuzey yarımkürelerde 30 ile 50 enlem dereceleri arasında yer alan birçok ülkede ve Anadolu yu da içine alan geniş bir coğrafyada yapılmaktadır. Dünya üzüm üretimi 2011 yılında tona ulaşırken, bağcılık için en elverişli iklim kuşağı üzerinde yer alan ülkemiz ton üretimi ile % 6 lık bir paya sahip olarak dünya sıralamasında 6. sırada yer almaktadır (Çizelge 1.1). Çin ton üretim ile % 13 lük bir paya sahip olarak birinci sırada yer alırken, İtalya % 10 lik payla 2.sırada ve ABD % 9 luk pay ile 3. Sırada yer almaktadır. Fransa ise % 9 luk ve İspanya % 8 lik payla 4. ve 5. sıralarda yer almaktadır. Dünya Üzüm üretiminde ülkemizin de dahil olduğu on ülkenin toplam üretimi ton luk değer ile % 71 oranında bir pay ile dünya üretiminin önemli bir kısmına sahip olmuşlardır. Çizelge 1.1. Dünya bağcılığında önde gelen on ülkenin 2011 yılı üzüm üretim değerleri (FAO, 2013) Sıra Ülke Üretim (ton) Toplam (%) 1 Çin İtalya A.B.D Fransa İspanya Türkiye Şili Arjantin İran Brezilya Toplam Ülkemizin üzüm üretimi 2011 yılında toplam ton olarak bildirilmiştir. Üzüm üretiminin bölgelere göre dağılımı incelendiğinde Ege bölgesi da ile ton üretimle ilk sırada yer alırken, Güneydoğu Anadolu bölgesi da alanda tonluk üretime ulaşmış ve toplam üretimde % 1

15 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN 16.3 gibi önemli bir paya sahip olmuştur. Akdeniz bölgesi ise da alanda ton ile toplam üretimde % 16.2 lik bir oran ile üçüncü sırada yer almaktadır. Ege, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz bölgesi 2011 yılında toplam üretimin % 80 ine sahip olmuştur (Çizelge 1.2). Çizelge 1.2. Bölgelerimizin 2011 yılı bağ alanı ve üzüm üretim değerleri (TÜİK, 2013) Sıra Bölge Alan (da) Toplam(%) Üretim (ton) Toplam (%) 1 Ege , Güneydoğu Anadolu , Akdeniz , Orta Anadolu , Doğu Marmara , Batı Anadolu , Batı Marmara , Ortadoğu Anadolu , Batı Karadeniz , Kuzeydoğu Anadolu , Doğu Karadeniz , İstanbul 564 0, Toplam Ülkemizin toplam meyve üretimi 2011 yılında ton a ulaşmıştır. TÜİK in yapmış olduğu ürün grupları sınıflandırmasında (Çay ve Baharat bitkileri hariç) Taş ve Yumuşak çekirdekli meyveler ton ile %35 lik orana ulaşırken toplam Üzüm üretimi ton üretimle % 25 oranı ile ikinci sırada yer almıştır. Turunçgiller %21 oranıyla üçüncü, Zeytin ve diğer kabuklular ise % 15 lik oranla 4. sırada yer almaktadır (Çizelge 1.3). Çizelge 1.3. Türkiye 2011 yılı ürün grupları meyve üretim değerleri (TÜİK, 2013) Sıra Ürün grupları Üretim (ton) Toplam (%) 1 Taş ve Yumuşak Çekirdekliler Üzüm Turunçgiller Zeytin ve diğer kabuklular Muz-İncir-Avakado-Kivi Toplam

16 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN Ürün bazında yapılan değerlendirmede Çizelge 1.4 te görüldüğü gibi Sofralık-Çekirdekli üzüm üretiminin toplam meyve üretiminde % 9.9 luk pay ve ton üretim ile ilk sırada yer alırken, Kurutmalık-Çekirdeksiz üzüm üretimi ton değeri ile 5. sırada yer almaktadır. Sırasıyla Portakal (Washington) ton, Elma (Starking) ton ve Zeytin (Yağlık) ton üretim ile ikinci üçüncü ve dördüncü sırada yer alarak en yüksek üretim değerine sahip olan ürünler içinde yerlerini almışlardır. Ülkemiz meyve üretiminde sofralık ve kurutmalık başta olmak üzere bağcılık ürünleri ülkemiz üretiminde ilk sıralarda yer alarak, meyve üretimine katma değer sağlayan önemli tarımsal ürünler içinde yerini almıştır. Çizelge 1.4. Türkiye 2011 yılı ürün bazında meyve alan ve üretim değerleri (TÜİK, 2013) Sıra Ürünler Alan (da) Üretim (ton) Toplam (%) 1 Üzüm (Sofralık-Çekirdekli) Portakal (Washington) Elma (Starking) Zeytin (Yağlık) Üzüm (Kurutmalık-Çekirdeksiz) Toplam Üzümler sofralık, kurutmalık, şaraplık ve şıralık gibi özel amaçlar için yetiştirildiklerinden tüketim amaçlarına uygun özellikleri taşımaları gerekir. Örneğin, sofralık üzümlerde salkımların orta büyüklükte ve normal sıklıkta, tanelerin iri ve çeşide özgü renk ve tatda ayrıca, taşımaya dayanıklı olmaları istenir. Kurutmalık ve şaraplık çeşitlerde salkım görünüşü önemli olmamakla birlikte, kurutmalık çeşitlerde tanelerin yüksek oranda suda çözünebilir kuru madde ve düşük düzeyde asit içermeleri istenir. Şaraplık ve şıralık çeşitlerde ise, şıra randımanının yüksek olması, lezzeti önemli ölçüde etkileyen şeker/asit oranının da dengeli bulunması ve elde edilmesi istenen şarap ve şıra ürünlerinin çeşit özelliklerini taşıması beklenmektedir. Bağ tesis edilmek üzere ayrılan araziye dikilen fidanlar gelişmeye başlayınca yöreye, çeşide ve elde edilecek üzümün değerlendirme şekline en uygun terbiye şekli uygulanmalı; budama, toprak işleme, sulama, gübreleme, hastalık ve zararlılarla mücadele ve hasat gibi teknik ve kültürel işlemler, zamanında ve eksiksiz olarak 3

17 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN yerine getirilmelidir. Bağlarda meyve kalitesini artırmak için, çeşide göre değişmek üzere uç alma, bilezik alma, salkım ve tane seyreltmesi uygulamaları yapılmakta veya bitki büyümesini düzenleyici bazı kimyasal maddeler kullanılmaktadır. Özellikle sofralık üzümlerde bu uygulamalarla, kalitenin artırılmasına ilave olarak üzümlerin olgunlaşma zamanlarına da etki edilerek, daha erken hasat edilmeleri, renklenmede iyileşme, SÇKM oranında artış ve tane iriliğinde artış sağlanarak pazara sürülmeleri ile daha yüksek fiyatlarla alıcı bulmaları mümkün olacaktır (Ecevit, 1986; Brown ve ark. 1988; Ceyhan, 1995; Carreno ve ark. 1998). Tane tutumu ve tane iriliği, çiçeklenme ve tane gelişmesinin birinci döneminde, meyvedeki, bitki büyümesini düzenleyici maddelerin miktarı ile yakından ilgilidir. Bağcılıkta da, bazı kültürel uygulamalarla, olgun yapraklarda oluşan bu maddeleri salkımlara doğru yönelterek veya dışarıdan vererek meyve içindeki miktarlarını yükselterek tane tutumu ve iriliği artırılabilmektedir. Bu amaçla yapılan kültürel uygulamalar arasında bilezik alma ve salkım seyreltmesi önemli yer tutmaktadır. Bilezik Alma; Asmanın gövde ve kolları ile bir yaşlı dalları veya sürgünleri üzerinde 3-6 mm genişliğindeki kabuk ve floem tabakasının, özel olarak yapılmış bilezik alma aletiyle çıkarılması işlemidir. Bilezik alma uygulaması ile yapraklarda sentezlenen organik besin maddelerinin bilezik alınan yerin alt tarafına geçmesi geçici bir süre önlenmiş olmaktadır. Böylece bu besin maddeleri, bilezik alınan yerin üst tarafındaki organlarda birikmekte dolayısıyla tanelerin daha iri ve gösterişli olması sağlanmaktadır. Bilezik alma başlıca üç amaca yönelik olarak uygulanabilmektedir (Fidan, 1985; Çelik ve ark.,1998; Uzun, 2004): a) Tane tutumunu arttırmak: Bu amaçla çiçeklenme başlangıcında bilezik alma yapılır. b) Tane iriliğini arttırmak: Bu amaçla bilezik alma çekirdekli ve çekirdeksiz çeşitlerde tam çiçeklenmeden 7-10 gün sonra, tutmuş olan tanelerde hücre bölünmesinin en hızlı olduğu devrede yapılmalıdır. 4

18 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN c) Erkencilik sağlamak: Özellikle çekirdekli çeşitlerde renklenmeyi iyileştirmek ve olgunluğu öne almak amacıyla ben düşme başlangıcında bilezik alma yapılabilir. Etkisi asmadaki ürün miktarı, asmanın gelişimi ve mevsim şartlarına bağlı olarak değişebilmektedir. Salkım seyreltmesi; çiçeklenmeden önce çiçek salkımlarının, koruk döneminde ise üzüm salkımlarından bir kısmının çıkarılması işlemidir. Daha çok sofralık üzümlerde yapılır. Yapılma zamanına göre iki şekli vardır. a) Çiçek salkımı seyreltmesi: çiçeklenmeye kadar olan dönemde yapılır. Fakat esas olarak çiçek salkımlarının belirgin olarak görüldüğü devrede yapmak en uygundur. Böylece koparılacak salkımların fazladan besin maddesi kullanması da önlenmiş olur. Çiçek salkımları çok taze oldukları için bu devrede parmak ucuyla da koparılabilir. Çiçeklenme döneminde salkımların ne kadarının tane bağlayacağı tam belli olmadığından bu tip seyreltme daha dikkatli yapılmalıdır. Seyreltmede hangi salkımların alınacağı konusu çeşitlere göre değişmektedir. b) Üzüm salkımı seyreltmesi: Genellikle tane tutumundan hemen sonra yapılan salkım seyreltmesidir. Bu devrede salkımların tane tutumu tam olarak gözlenebilir. Bu nedenle öncelikle tane tutumu iyi olmayan salkımlar çıkarılır. Salkımlar arasında tane tutumu açısından fark yoksa öncelikle, aşırı irilikteki ya da küçüklükteki salkımların çıkarılmasında yarar vardır. Özellikle sulanmayan koşullardaki genç asmalarda, havalar çok kurak giderse hasada yakın bir dönemde de salkım seyreltmesi yapmak gerekebilir. Bilezik alma ve kısmi sulama gibi uygulamalar asmalarda büyümenin yavaşlamasına ya da kesilmesine neden olarak olgunlaşma dönemine yakın zamanda meyvede olgunlaşmayı daha da hızlandırmaktadır. Bilezik alma çok erkenci bölgelerde erkencilik amaçlı da yapılan bir uygulamadır. Bu uygulamaların faydası, asmanın normal fonksiyonlarını devam ettirmekle birlikte, özellikle yapraklarda 5

19 1. GİRİŞ Eren ŞAHAN sentezlenen besin maddelerinin meyveye yönlendirilmesi ve olgunluğun hızlandırılması şeklinde olmaktadır. Çekirdeksiz üzüm çeşitlerinde bilezik alma yapıldığı zaman bazen seyreltme yapılması da gerekebilmektedir. Bilezik alınmış, fakat seyreltme yapılmamış olan asmalar aşırı yüklenebildiğinden, meyve kalitesi düşebilmekte ve asmalar zayıflayabilmektedir. Genel olarak, normal sıklıkta salkımları olan asmalarda bilezik alma uygulanırsa, meydana gelen salkımlar daha da sıkı olmaktadır (Winkler, 1974; Ecevit, 1986). Sultani ve Yuvarlak Çekirdeksiz çeşitlerinde çiçeklenmeden itibaren 2-3 hafta içerisinde, döllenmemiş çiçeklerin veya gelişmemiş tanelerin dökümü tamamlandıktan sonra yapılacak bilezik alma ile tane iriliği % arasında arttırılabilmektedir. Çekirdekli çeşitlerde bu artış genelde %20 dolayındadır (Çelik ve ark., 1998). Çelik ve ark. (2010) bağcılık araştırmaları ile ilgili olarak kaliteyi artırmaya yönelik araştırmaların sınırlı sayıda kaldığını belirtmişlerdir. Verim ve kaliteyi artırmaya yönelik uygulamaların üretici için satışta mutlaka ek gelir sağlayacağı düşünülmektedir. Bu uygulamaların sonuçları üzüm üretiminin daha cazip hale getirilmesine şüphesiz katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada biri çekirdeksiz diğeri çekirdekli iki farklı üzüm çeşidinde bilezik alma ve salkım seyreltme uygulamaları ve kombinasyonlarının salkım ve tane özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. 6

20 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Jensen ve ark. (1976), çalışmalarında Thompson Seedless ve Ribier üzüm çeşitlerinde, oransal ve tam bilezik alma uygulamalarını karşılaştırmışlardır. Ribier çeşidinde sadece tam bilezik almada olgunluk iyileşmiştir. Zabadall (1992), Himrod üzüm çeşidinde pratikte yaygın olarak kullanılan GA3 (gibberelik asit) uygulaması ve salkım ya da çiçek salkımı seyreltmesi uygulamaları ile bilezik alma kombinasyonunun etkilerini 3 yıl boyunca yapılan ölçümler ile incelemiştir. Sonuçlara göre asmanın ürün dalından salkımların doğuş yeri temel alınarak 2. ve 3. boğumlar arasından 4 mm genişliğinde yapılan bilezik alma meyve kalitesi açısından salkım büyüklüğünü arttırmaktadır. Diğer uygulamalar ile birlikte ürün dalından yapılan bilezik alma salkım ağırlığını %106, her bir salkımdaki taneleri %138 ve tane ağırlığını %17 oranında arttırmıştır. Ürün dalından bilezik almanın bulunduğu kombinasyonlarda verimde %66 oranında artış görülürken, SÇKM miktarında diğer uygulamalara oranla bir düşüş saptamış, bu yüzden, soğuk iklim koşullarında yetiştirilen bir çeşit olan Himrod sofralık çeşidinde başından sonuna kadar aynı kalitede sürdürülen kaliteli üretimde ürün için, ürün dalından yapılan bilezik alma ile katkı sağlanabileceği belirtilmiştir. Fakat kabul edilebilir bir SÇKM miktarına ulaşılacak şekilde seyreltme yapılan uygulamalar ile birlikte bilezik alma da yapılarak pratiğe aktarılması gerektiğini bildirilmiştir. Brown ve ark. (1988) nın, Yeni Zelanda da Pinot noir üzüm çeşidinde yaptıkları araştırmalarında, taç yapraklar dökülmeden bir hafta önce 700 mg/l Cycocel (CCC, Chlormequat) uygulaması ve eş zamanlı olarak asmanın gövdesinden bilezik alma ile salkım ağırlık ve veriminde artış sağlanmıştır. İki uygulamadan da benzer sonuçlar alınmıştır. Yüksek verimli (10/5) ve düşük verimli (D5V12) Pinot noir klonlarında yapılan araştırmada en iyi cevabı ikinci klon olan D5V12 klonu verimi ikiye katlayarak vermiştir. Bilezik alma ve CCC uygulaması salkım sayılarını artırmıştır. Çalışmada salkım fazlalığından dolayı bir hastalık artışı meydana geldiği kaydedilmemiştir. Bilezik alma uygulamasında koltuk sürgünü verimini (ikinci ürün) azaltmaya doğru bir eğilim olduğu halde, CCC uygulaması ile uç alma uygulamalarında artış gözlenmiştir. CCC ve bilezik alma uygulamaları çekirdeksiz 7

21 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN çeşitlerde verimi artırmıştır. Bu etki ile bilezik alma uygulamasında literatürlere benzer bir sonuç elde edildiği belirtilmiştir. Ceyhan (1995), Yuvarlak Çekirdeksiz üzüm çeşidinde GA3 ve bilezik almanın bazı salkım ve tane özelliklerine etkisini araştırdığı çalışmasında, bilezik alma ve kontrol omcaları kıyaslandığında, GA3 uygulamalarının ben düşme ve aynı zamanda hasat tarihini geciktirdiğini gözlemlemiştir. GA3 uygulamaları bilezik alma ve kontrole göre salkım ağırlığında, tane eni, boyu ve ağırlığında önemli derecede artış sağlamıştır. Bütün GA3 uygulamalarının salkım enini arttırırken, iki kez ve üç kez püskürtmenin bir püskürtmeye göre daha iyi sonuçlar verdiği belirtilmiştir. İnce korukta ve bundan 7 gün sonra olmak üzere iki kere GA3 uygulama, çiçekte ve ince korukta yapılan GA3 püskürtmeye göre tane iriliğinde daha fazla artış sağlarken, ince korukta 20 ppm ve bundan 7 gün sonra 40 ppm GA3 uygulamaları ile salkım ve tane ağırlığında en fazla artışı elde etmiştir. Bayraktan ve gövdeden bilezik alma uygulamaları arasında önemli bir farklılık görülmediği bildirilmiştir. Dokoozlian ve Hirschfelt (1995) in, 1991 ve 1992 yıllarında yürüttükleri bir çalışmada Kaliforniya nın San Joaquin vadisinde Flame Seedless çeşidinde meyve gelişiminin çeşitli dönemlerinde yapılan salkım seyreltmesinin etkileri incelenmiştir. Çiçeklenme öncesinde asma başına 45 salkım düşecek şekilde salkım sayıları belirlenmiş ve meyve gelişimini takip eden safhalarda, çiçeklenme öncesi (ÇÖ), tane tutumu (TT), tane tutumu + 2 hafta (TT+2), tane tutumu + 4 hafta (TT+4), ve tane tutumu + 6 hafta (TT+6) uygulamalarında 1/3 oranında salkım seyreltmesi yapılmıştır. Bu çalışma boyunca seyreltme yapılmayan asmalar sezon boyunca 45 salkım taşımıştır. Yaprak alanı ve meyve ağırlığı oranları meyve tutumunda seyreltilen ve seyreltilmeyen asmalar için sırasıyla, 1991 de 11.9 ve 10.2 cm 2.g -1 ve 1992 de 15.5 ve 11.4 cm 2.g -1 olarak elde edilmiştir. Bahar ve ark. (1998) nın çalışmalarında Tekirdağ Çekirdeksizi üzüm çeşidinde iki farklı devrede (tane tutumu ve ben düşme) uygulanan bilezik almanın kalite özellikleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Tane tutum döneminde yapılan bilezik alma, tane ve salkım boyutları ile salkım ağırlığını önemli ölçüde artırmıştır. Ancak her iki uygulama döneminde kontrole göre SÇKM oranında bir azalma oluşturmuştur. 8

22 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN Caspari ve ark. (1998), Sauvignon Blanc (Vitis vinifera L.) çeşidinde çiçeklenme ve çiçeklenmeden 3 hafta sonraya kadar ki karbonhidrat kaynaklarının tane tutumu ve çiçeklenme üzerine etkilerini araştırmıştır. Bilezik alma ve yaprak alma yapılmayan (kontrol) uygulaması ile bilezik alma ve 0, 1, 2, 4, 6, 8, 10, ya da 12 yaprak alma şeklinde uygulamalar yapılmıştır. Tane tutumu ve vejetatif büyüme, karbon kaynağındaki değişmeler ile doğrusal bir şekilde artışla sonuçlanmıştır. Kontrolde %33 olan tane tutumu, yapılan uygulamalar sonucu %55 oranında artmıştır. 10 ya da 12 yaprak alınarak yapılan sert uygulamada tane tutumu azalmıştır. Carreno ve ark. (1998), İtalya üzüm çeşidinde bilezik alma, çift bilezik alma ve örtü ile kaplama şeklinde yapılan uygulamaların olgunlaşma, tane renk ve diğer özellikleri üzerine etkisini inceledikleri denemede, tane tutumu sonrası bilezik alma, ben düşme esnasında bilezik alma ve çift bilezik alma (tane tutumundaki bilezik alma + ben düşme esnasında bilezik alma) olmak üzere üç farklı şekilde bilezik alma uygulaması çalışılmıştır. Tane tutumu sonrasında yapılan bilezik almanın meyve ağırlığı ile verimini önemli derecede arttırdığı saptanmış. Ben düşme esnasında yapılan bilezik alma SÇKM miktarını, olgunluk indeksini ve tane rengini önemli derecede arttırmış; titre edilebilir asit miktarını azaltmış ve meyve olgunlaşmasında 5 gün ilerleme sağlamıştır. Çift bilezik alma uygulaması meyve ağırlığı ve meyve verimini önemli derecede arttırmış, SÇKM miktarı, olgunluk indeksi, tane rengi ve erkencilik açısından da en iyi sonucu vermiştir. Örtü ile kaplama şeklinde yapılan uygulama, olgunlaşmayı 9 gün geciktirmiştir. Bu uygulama, SÇKM miktarı, olgunluk indeksi ve tane rengini azaltmasına rağmen, verim kontrolden daha yüksek çıkmıştır. Çünkü kontrole göre daha büyük ve daha fazla taneli salkımlar elde edilmiştir. Zongkai ve Yuntao (1999), serada yetiştirilen asmalarda tane kalitesi üzerine bilezik almanın etkisini incelemiştir. Araştırmada sürgün ve gövdeden farklı tarihlerde bilezik alma uygulanmıştır. Sürgünlerde sürmeden 30 gün sonra; gövdeden ise tam çiçeklenmeden 20 gün sonra bilezik alma ile tane ağırlığı ve SÇKM de artış, antosiyanidin içeriğinde iyileşme sağlanmış, bir hafta kadar erken olgunlaşma ile yüksek ekonomik kazanç da elde edilmiştir. 9

23 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN Hashim (2001), asmalarda tek veya çift bilezik alma ile tane büyüklüğünün artırılıp renklenmenin iyileştirilebileceğini belirtmiştir. Araştırıcı tane büyüklük artışı için tane tutumunda (Tam çiçekten gün sonra); meyve rengi ve olgunluğu iyileştirmek için ben düşmede uygulamayı önermiştir. Flame Seedless çeşidinde bu etki belirgin olarak görülmüştür. Yahuaca ve ark. (2001), ethephon ve bilezik alma uygulamasının Red Malaga sofralık üzüm çeşidinin tane eti sertliği üzerine etkisini incelemiştir. Ethephon un 900 g.ha -1 kadar yüksek dozu ve bilezik alma tane sertliğini sırasıyla %13.6 ve % 9.1 oranında azaltmıştır. Hiroyuki ve ark. (2005), Pione üzüm çeşidinde yaptıkları bilezik alma uygulamasının tane kalitesi üzerine etkisini incelemişlerdir. Pione üzüm çeşidinde yapılan kol ve gövdeden bilezik alma uygulamalarının meyve kalite özellikleri üzerine daha iyi bir etki gösterdiği belirlenmiştir. Asmalarda kol üzerinden yapılan bilezik alma uygulamasının tane ağırlığında kontrole göre önemli bir farkı belirlenmezken; renklenme, antosiyonin içeriği ve SÇKM miktarında önemli bir artış sağlanmıştır. Bilezik alma uygulaması yapılmış asmalar ile kontrol örnekleri arasında asitlik değerleri ve β oranı (Tartarik Asit/ Malik Asit) bakımından önemli bir fark olmamasına rağmen asitlik değeri azalmış, β oranı ise artmıştır. Asma gövdesi üzerinde yapılan bilezik alma uygulamasında asmalardaki renklenme kontrol örneklerine göre yüksek çıkmıştır. 11 Ağustosta hasat edilen toplam ürün içerisinde iyi renklenmiş üzümlerin yüzdesi (Renk kartlarına göre değeri %7 nin altında olan) bilezik alma uygulaması yapılmış asmalarda daha fazla ve oranı %55-86 arasında iken kontrol örneklerinde bu oranın % 7 den daha az olduğunu tespit etmişlerdir. Yapılan bilezik alma uygulamasıyla SÇKM miktarı, renklenme ve antosiyonin içeriği önemli oranda artmıştır. Salkım ağırlığı, tane ağırlığı, asitlik ve β oranı kriterleri için bilezik alma ile kontrol örnekleri arasında önemli fark belirlenmemiştir. Sonuçta, Pione üzüm çeşidinde renklenme ve SÇKM miktarının bilezik alma uygulamasıyla arttırılabileceğine dikkat çekilmiştir. Özer ve ark. (2005) nın Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü nde yürütülen bir çalışmasında, enstitü de ıslah edilen çekirdeksiz sofralık üzüm çeşitlerinden 2B-56 ve 3A-261 çeşitlerinde tane tutumu döneminde ürün dalında 10

24 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN yapılan bilezik alma uygulaması ve gibberellik asidin farklı uygulamalarının verim, kalite ve gelişme üzerine etkileri belirlenmiştir. 2B-56 çeşidinde tane tutumundan 10 gün sonra hormon uygulamasının tekrarlanması, genelde tane ağırlığında artışa neden olmuş; tane ağırlığını arttırmak amacıyla tam çiçeklenmede 10 ppm + tane tutumunda 20 ppm + tane tutumundaki uygulamadan 10 gün sonra 20 ppm GA3 yeterli bulunmuştur. Bilezik alma tane eni ve boyuyla birlikte tane ile tane sapı bağlantısında kontrole göre artış sağlamıştır. Bilezik alma uygulaması yapılan 3A- 261 omcalarında kuru madde kontrole göre azalış göstermiş ve uygulamalar içerisinde en düşük değeri almıştır. Bu çeşitte tane ağırlığını kontrole göre önemli oranda arttıran uygulamalar tam çiçeklenmede 10 ppm + tane tutumunda 20 ppm + tane tutumundaki uygulamadan 10 gün sonra 20 ppm GA3 ve bilezik alma olmuştur. Wang Xu ve ark. (2006), Lizhmat ve Manicure Finger çeşitlerinin büyüme ve meyve kalitesi üzerine farklı bilezik alma dönemlerinin etkisini incelemiştir. Araştırma sonucunda tane ve salkım ağırlığının arttığı, meyve kalitesinin iyileştiği ve ekonomik kazancın belirgin şekilde arttığı saptanmıştır. En iyi etki çiçeklenmeden 20 gün sonra tam bilezik alma ile gerçekleşmiştir. Red Globe çeşidinde bilezik almanın etkisini inceleyen Jin-Yong ve ark. (2009), taneler yaklaşık mm çapında iken bilezik alma ile tane ağırlığında %10 oranında artış ve renklenmede de bir miktar iyileşme sağlanmıştır. Sabır ve ark. (2010) nın, Guyot terbiye şekli verilmiş King s Ruby ve 2B-56 çekirdeksiz üzüm çeşitlerinde 1/3 oranında salkım kesimi ve uç alma uygulamaları ile bunların kombinasyonlarının bazı kalite özellikleri ile verim üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmaları, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi ne ait Araştırma ve Uygulama Bağında 2006 yılında yürütülmüştür. Uygulamalar tane tutumunu takiben yapılmış dip sürgünü ve filiz alma işlemleri deneme kapsamındaki omcalara standart olarak uygulanmıştır. Salkımların 1/3 ünün makasla kesimi King s Ruby çeşidinde salkım ağırlığı, salkım genişliği, tane eni, tane boyu ve tane kabuk rengi özelliklerini artırırken; 2B-56 çeşidinde tane ağırlığı ve şıradaki asit içeriğinde daha az artışlar sağlamıştır. Sürgünlerde üst salkımdan sonra 5 adet yaprak bırakılması suretiyle uygulanan uç alma ise King s Ruby çeşidinde tane ağırlığı, SÇKM ve asit 11

25 2.ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Eren ŞAHAN değerlerinde artış sağlamıştır. Her iki uygulamanın birlikte yapılması ise omca başına verimi arttırıcı yönde etki yapmıştır. Akçay (2012), vegetasyon periyodunda üreticiye ait bir bağda Mourvedre, Grenache ve Syrah şaraplık üzüm çeşitleri kullanarak 4 farklı uygulama ile yaptıkları çalışmada, hasat sonrası yaptıkları analizler sonucunda, Tane tutumunda ilk salkımın altında kalan tüm yaprakların alınması+tane tutumunda uç alma + Ben düşme döneminde son salkımın üzerindeki ilk yaprağın alınması+ben düşme döneminde salkımların %25 inin seyreltilmesi uygulamasının verim, salkım ağırlığı, salkım eni-boyu, tane eni-boyu ve 100 tane ağırlığı değerlerinde azaltıcı, Tartarik asitte yükseltici etki yaptığı belirlenmiştir. Araştırıcı Tane tutumunda ilk salkımın altında kalan tüm yaprakların alınması+ben düşme döneminde salkımların %25 inin seyreltilmesi uygulamasının şıra miktarını düşürdüğü, kontrol uygulamasında SÇKM oranının yüksek olduğunu bildirmiştir. Uygulamaların ph değerlerine önemli bir etkisi görülmemiştir. Bu çalışmanın sonucunda modern bağcılıkta kaliteli şaraplık üzüm üretimi için yaz budaması uygulamalarının önemli bir araç olduğuna dikkat çekilmiştir. 12

26 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN 3. MATERYAL VE METOD 3.1. Materyal Bu çalışma 2012 yılı vejetasyon döneminde, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü nün Araştırma ve Uygulama Bağında yetiştirilen Flame Seedless ve Alphonse Lavallee üzüm çeşitlerinde yapılan uygulamalar ve laboratuar analizleri ile birlikte yürütülmüştür Kullanılan Çeşitler Alphonse Lavallee Omca kuvvetli gelişir, erdişi çiçekli sofralık bir çeşittir. Salkımları orta büyüklükte, kısa, konik ve kanatlı olup orta sıklıktadır. Taneleri çok iri, gösterişli ve basıktır. Kabuk kalın, koyu mor renkli ve üzeri pusludur. Meyve eti sulu, tatlı, düşük asitli ve çekirdeklidir. Taşınmaya elverişlidir. Sıcak iklime sahip bağ bölgelerine iyi adapte olmaktadır. Kuvvetli ve verimli taban topraklara adaptasyonu iyidir. Kordon terbiyesi ve kısa budama uygundur. Olgunluk zamanı ağustosun ilk haftasıdır (Şekil 3.1) (Tangolar ve ark., 1996). Şekil 3.1. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinin genel görünümü 13

27 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Flame Seedless Kaliforniya da üzüm ıslahçısı Dr. Weinberger tarafından elde edilmiş erdişi çiçekli bir çeşittir. Omca orta kuvvette ve oldukça verimlidir. Salkımları konik şekilli ve seyrek yapılıdır. Orta irilikte olan taneleri yuvarlak ve kırmızı renklidir. Tane eti sert, gevrek, hoş aromalı ve çekirdeksizdir. Uzun ve kısa budamaya uygundur. Cardinal den bir hafta sonra temmuz ortalarında olgunlaşan ve sofralık olarak tüketilen bir çeşittir (Şekil 3.2) (Tangolar ve ark., 1996). Şekil 3.2. Flame Seedless üzüm çeşidinin genel görünümü 3.2. Metod Deneme 5 tekerrürlü Faktöriyel tesadüf blokları deneme desenine uygun şekilde düzenlenmiştir. Parsel genişliği bir omca olarak planlanmış ve her çeşitte 10 uygulamanın etkisi toplamda 50 adet kendi kökleri üzerinde yetişen omcalar üzerinde denenmiştir. Denemenin yürütüldüğü omcalar 20 yaşında olup çift kollu kordon terbiye sistemi ve kısa budama uygulanmıştır. Deneme alanında vejetasyon süresince sulama ve gübreleme yapılmamıştır. Deneme alanı toprağının kumlu tınlı bünyeli, tuzsuz (% ), kireçli (% 35-52), organik 14

28 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN maddece fakir (% ), hafif alkali (ph ) özellikte olduğu görülmektedir (Çizelge 3.1). Çizelge 3.1. Deneme Alanı Toprağının Bazı Özellikleri Yarayışlı Derinlik ToplamTuz Kireç Organik ph (cm) (%) (%CaCO 3) P 2O 5 K 2O Bünye Madde kg/da kg/da Kumlu tınlı Kumlu tınlı Kumlu tınlı Kumlu tınlı Deneme süresince belirlenen iklim özelliklerine ilişkin veriler de Çizelge 3.2 de sunulmuştur. Vejetasyon dönemine karşılık gelen aylarda yağışın 11.2 mm ile mm, ortalama sıcaklığın 8.1 o C ile 29.2 o C arasında değiştiği saptanmıştır. Çizelge 3.2. Adana (İncirlik) Meteoroloji İstasyonu 2012 Yılı Meteorolojik Verileri Parametreler Aylar Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Yağış (mm) Ortalama Sıcaklık ( o C) Max. Sıcaklık ( o C) Min. Sıcaklık ( o C) Rüzgar Hızı (m/s) Nem (%) Yapılan Uygulamalar Çiçekler açmadan önce toplam 100 omca (50 omca Flame Seedless, 50 omca Alphonse Lavallee) üzerinde salkım sayımı yapılarak omcaların salkım sayısı bulunmuş ve ardından omcalar her birinde Flame Seedless üzüm çeşidinde 26 salkım, Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde ise 33 salkım kalacak şekilde salkım sayıları bakımından eşit duruma getirilmiştir. Omcalara rutin olarak yapılan bakım işlemleri her iki çeşit için aynı tarihlerde ve aynı şekilde uygulanmıştır. Deneme alanında 10 Mayıs

29 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN tarihinde rotovatörle sürüm yapılmıştır (Şekil 3.3). 17 Mayıs 2012 tarihinde %50 metalik bakır ve %84 bakıroksiklorür içeren bir ticari fungusit (mantar ilacı) ile ilaçlama yapılmıştır. 28 Mayıs 2012 tarihinde ise %80 kükürt içerikli bir fungusit ile küllemeye karşı ilaçlama yapılmıştır. Şekil 3.3. Rotovatörle yapılan sürüm sonrası görünüm Bütün deneme omcalarında daha etkin bir ilaçlama ve salkım etrafında hava sirkülasyonu sağlamak amacı ile Mayıs 2012 tarihlerinde salkım altındaki yaprakları alma işlemi yapılmıştır (Şekil 3.4). Ayrıca yaz budaması uygulamalarından filiz alma, dip sürgünlerinin alınması, uç alma ve tepe alma işlemleri gerektiğinde yapılmıştır. Şekil 3.4. Yaprak alma uygulamasından bir görünüm 16

30 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Bilezik Alma Uygulaması Bilezik alma işlemi (Şekil 3.5) çift ağızlı bir bilezik alma aletiyle gövde üzerindeki dış kabuk, floem ve kambiyum ile birlikte odun dokusuna zarar vermeyecek şekilde 4-5 mm kalınlıkta çepeçevre çıkartılarak gerçekleştirilmiştir. Bu işlem; (1) Tane tutum döneminde (21 Mayıs 2012) (2) tane tutumundan 2 hafta sonrasında (4 Haziran 2012) (3) Tane tutumundan 4 hafta sonra (18 Haziran 2012) olmak üzere üç farklı zamanda uygulanmıştır. Şekil 3.5. Bilezik alma uygulamasının yapılışı Bilezik alma uygulamalarından sonra oluşan yara dokusunun gün içinde tamamen kapandığı görülmüştür (Şekil 3.6, Şekil 3.7). 17

31 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Şekil 3.6. Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumundan 4 hafta sonrasında yapılan bilezik almanın 5 temmuz 2012 tarihli görünümü Şekil 3.7. Flame Seedless çeşidinde tane tutumunda yapılan bilezik almanın 8 haziran 2012 tarihli görünümü Salkım Seyreltme Salkım seyreltme, çiçeklenmeden önce salkım sayıları eşitlenmiş olan omcalar üzerindeki salkımların 1/3 oranındaki miktarı budama makası yardımıyla kesilerek uygulanmıştır (Şekil 3.8). Seyreltme yapılmış omcalarda salkım sayısı 18

32 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Flame Seedless üzüm çeşidinde 18, Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde 22 salkım olmuştur. Salkım seyreltme işlemleri 3 farklı dönemde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 3 farklı dönemde (Tane Tutumunda, Tane Tutumundan 2 hafta sonra ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra) etkisi denenmiş olan Bilezik Alma ve Salkım Seyreltmesi sonucunda oluşan uygulamalar Çizelge 3.3 de verildiği gibi gerçekleştirilmiştir. Şekil 3.8. Salkım seyreltme uygulaması yapılmış omca Çizelge 3.3. Bilezik Alma, Salkım Seyreltme uygulamaları ve kombinasyonları Uygulama Uygulamalar Zamanları 1) Kontrol Tane Tutumu (21 mayıs 2012) Tane Tutumundan 2 Hafta Sonra Tane Tutumundan 4 Hafta Sonra 2) Bilezik Alma 3) 1/3 oranında Salkım Seyreltme 4) Bilezik Alma + 1/3 oranında Salkım Seyreltme 5) Bilezik Alma 6) 1/3 oranında Salkım Seyreltme 7) Bilezik Alma + 1/3 oranında Salkım Seyreltme 8) Bilezik Alma 9) 1/3 oranında Salkım Seyreltme 10) Bilezik Alma + 1/3 oranında Salkım Seyreltme 19

33 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN İncelenen özellikler Yapılan uygulamaların etkisinin belirlenmesi amacıyla asmalarda fenolojik gözlemler ile salkım ve tane özelliklerine ilişkin bazı pomolojik incelemeler yapılmıştır (IPGRI, 1997) Fenolojik Gözlemler Arazide vejetasyon süresi boyunca omcalar üzerinde aşağıdaki fenolojik özellikler incelenerek kayıt altına alınmıştır: Gözlerin Sürme Zamanı Gözlerin %50-60 ında boğumların görülmeye başladığı zaman olarak kaydedilmiştir (Şekil 3.9). Şekil 3.9. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde gözlerin sürmesi Tam Çiçeklenme Zamanı Bir asmadaki salkımların %50 ve daha fazlasında, çiçeklerin % ının açtığı zaman olarak kaydedilmiştir (Şekil 3.10). 20

34 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Şekil Bir asmada tam çiçeklenme zamanı Ben Düşme Zamanı Bir asmadaki salkımların %50 ve daha fazlasında tanelerde renk değişiminin başladığı zaman olarak kaydedilmiştir (Şekil 3.11). Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde ben düşme zamanı Olgunlaşma Zamanı Asmadaki salkımların %50-60 ında çeşide göre olgunlaşmanın belirlendiği zaman olarak belirlenmiştir (Şekil 3.12). 21

35 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Şekil Alphonse Lavallee üzüm çeşidinin olgunlaşma döneminde salkımların omca üzerindeki görünümü Üzüm Verimi (g/omca) bulunmuştur. Her bir omcadan elde edilen bütün salkımların tartılması yoluyla Salkımlarda İncelenen Özellikler Salkımlar yaklaşık %15-20 SÇKM değerinde ve Flame Seedleess üzüm çeşidi için 18 Temmuz, Alphonse Lavallee üzüm çeşidi için 31 Temmuz 2012 tarihlerinde hasat edilerek aşağıdaki pomolojik özellikler incelenmiştir Salkım Ağırlığı (g) Her omcayı temsil edecek şekilde alınan 5 salkım örneğinin (Şekil 3.13) hassas terazi ile tartılıp ortalama ağırlığının hesaplanması yoluyla bulunmuştur. 22

36 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Şekil Analizler için 5 er salkımın ayrılması Salkım Uzunluğu (cm) bulunmuştur. Salkım sapı olmaksızın uzunluğun cetvel ile ölçülmesi sonucu Salkım Genişliği (cm) Salkımın en geniş yerinin cetvel ile ölçülmesi sonucu bulunmuştur Salkım Büyüklüğü Salkımın uzunluk ve genişliğinin çarpımları sonucu bulunmuştur Tanelerde İncelenen Özellikler Tane Ağırlığı (cm) Tane ağırlığı, asmayı temsil edecek şekilde seçilen 5 salkımın her birinden 10 ar tane alınması ile elde edilen 50 tanenin tartılması sonucu bulunan değerin 50 ye bölünmesi yoluyla gram cinsinden bulunmuştur. 23

37 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Tane Hacmi (ml) Tane hacmi, asmayı temsil edecek şekilde seçilen 5 salkımın her birinden 10 ar tane alınması ile elde edilen 50 tanenin hacmi mezürde taşırma yöntemiyle ml cinsinden ölçülmüş ve bu değerin 50 ye bölünmesi yoluyla ml cinsinden bulunmuştur (Şekil 3.14). Şekil Tane hacminin ölçülmesi Tane Uzunluğu (mm) Asmayı temsil edecek şekilde alınan 5 salkımın her birinden seçilen tanelerden 10 ar tanesinin uzunluğu bir dijital kumpas yardımı ile mm cinsinden ölçülerek kayıt altına alınmıştır Tane Genişliği (mm) Asmayı temsil edecek şekilde seçilen 5 salkımın her birinden seçilen tanelerden 10 ar tanesinin genişliği kumpas yardımı ile mm cinsinden ölçülerek kayıt altına alınmıştır. 24

38 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Tane Büyüklüğü Tane uzunluğu ve genişliğinin çarpımları sonucu bulunmuştur Şırada İncelenen Özellikler Seçilen 5 salkımın orta kısmından alınan tanelerden yeteri miktarda bir tülbent içine konulduktan sonra el ile sıkılarak elde edilen şıradan Suda Çözünebilir Kuru Madde (SÇKM), Asitlik ve ph miktarları belirlenmiştir Suda Çözünebilir Kuru Madde (SÇKM) Miktarı (%) Seçilen 5 salkımın orta kısmından alınan tanelerden elde edilen şıradan refraktometre ile ölçülmüştür Titre Edilebilir Asit Miktarı (%) Üzüm şırasından 10 ml alınarak, titrasyon yöntemi ile 0,1 N NaOH kullanılarak tartarik asit cinsinden bulunmuştur ph Seçilen 5 salkımın orta kısmından alınan tanelerden elde edilen şırada ph metre ile yapılan ölçüm sonucunda bulunmuştur Olgunluk İndisi (SÇKM/Asitlik) bulunmuştur. Elde edilmiş olan SÇKM miktarının asitlik değerine oranlanması ile 25

39 3.MATERYAL VE METOD Eren ŞAHAN Tane ve Renk Homojenliği Tane ve renk homojen (1) ya da homojen değil (0) şeklinde puanlama yapılarak tespit edilmiştir İstatistik Analiz Çalışmadan elde edilen verilerin varyans analizi 5 yinelemeli Faktöriyel Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre Jump (v8.0) istatistik paket programı ile yapılmış ve farklı grupların saptanmasında Tukey testi kullanılmıştır. 26

40 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN 4. BULGULAR VE TARTIŞMA 4.1. Fenolojik Gözlemler Flame Seedless ve Alphonse Lavallee üzüm çeşitlerinde 2012 yılı vejetasyon döneminde yapılan gözlemler sonucunda gözlerin sürme zamanı, tam çiçeklenme, tane tutum dönemi, ben düşme zamanı ve olgunlaşma zamanları ile ilgili kaydedilen veriler Çizelge 4.1 de verilmiştir. Çizelge 4.1 Flame Seedless ve Alphonse Lavallee üzüm çeşitlerinin Fenolojik gelişme zamanları Yapılan gözlemler Flame Seedless Alphonse Lavallee Gözlerin sürme zamanı 28 Mart Nisan 2012 Tam çiçeklenme 14 Mayıs Mayıs 2012 Tane tutum dönemi 21 Mayıs Mayıs 2012 Ben düşme zamanı 30 Haziran Temmuz 2012 Olgunlaşma zamanı 18Temmuz Temmuz 2012 Flame Seedless çeşidinde 18 Temmuz 2012 de; Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde ise 31 Temmuz 2012 tarihinde tespit edilen olgunlaşma zamanlarında hasat yapılmıştır. Hasat edilen salkımlar üzerinde pomolojik analizler gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular aşağıda açıklanmıştır Üzüm Verimi Alphonse Lavallee Farklı uygulamaların Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde üzüm verimine etkisi Çizelge 4.2 de verilmiştir. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde 3 farklı dönemde (Tane Tutumu, Tane Tutumundan 2 Hafta Sonra ve Tane Tutumundan 4 Hafta Sonra) yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamaları ile bu 27

41 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN uygulamaların kombinasyonları arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En yüksek verim değeri g/omca ile Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma uygulamasında bulunurken, bunu sırasıyla Tane Tutumunda Bilezik Alma (10856 g/omca), Kontrol (9827 g/omca) ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (9651 g/omca) uygulamaları takip etmiştir. Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulaması ise 4860 g/omca değeri ile en düşük omca verimini vermiştir. Çizelge 4.2. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların üzüm verimi üzerine etkisi Uygulama Verim (g/omca) TT4BA a (1) TTBA ab Kontrol 9827 bc TT2BA 9651 bcd TT2BA+SS 8520 cde TT4BA+SS 7911 c-f TT4SS 7824 def TTBA+SS 7044 ef TT2SS 6317 fg TTSS 4860 g Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless Yapılan çalışmada farklı uygulamaların Flame Seedless çeşidinin üzüm verimi üzerine etkileri Çizelge 4.3 de verilmiştir. Flame Seedless üzüm çeşidinde üzüm verimi değerleri incelendiğinde sırasıyla Tane Tutumunda Bilezik Alma (4840 g/omca), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (4685 g/omca) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma (3711 g/omca) uygulamalarından, Kontrol (3285 g/omca) omcalarına göre daha yüksek verim değerleri tespit edilmiştir. Bunları 28

42 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN sırasıyla Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme 2788 g/omca, Tane Tutumunda Salkım Seyreltme 2703 g/omca, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme 2633 g/omca, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi 2351 g/omca, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi 2122 g/omca ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi 1958 g/omca değerleri ile takip etmiştir. Çizelge 4.3. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların üzüm verimi üzerine etkisi Uygulama Verim (g/omca) TTBA 4840 a (1) TT2BA 4685 a TT4BA 3711 b Kontrol 3285 bc TT2SS 2788 cd TTSS 2703 cde TT4SS 2633 cde TT2BA+SS 2351 def TT4BA+SS 2122 ef TTBA+SS 1958 f Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Alphonse Lavellee üzüm çeşidinde tane tutumunda ve 4 hafta sonra yapılan bilezik alma uygulamaları ve Flame Seedlees üzüm çeşidinde üç farklı tane tutum döneminde yapılan bilezik alma uygulamalarının Kontrole göre üzüm veriminde artış sağlaması, Brown ve ark. (1988) nın, Yeni Zelanda da Pinot noir üzüm çeşidi üzerinde yaptıkları araştırmalarında, Cycocel uygulamasının ve eş zamanlı olarak asmanın gövdesinden bilezik alma uygulamasının, omca veriminde artış sağlamaları ile desteklenmektedir. Aynı şekilde, Carreno ve ark. (1998) İtalia üzüm çeşidinde yaptıkları çalışmada tane tutumu sonrasında yapılan bilezik almanın üzüm verimini arttırdığını saptamış, Zabadall (1992) da, Himrod üzüm çeşidinde GA3 uygulaması 29

43 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN ve salkım yada çiçek salkımı seyreltmesi uygulamaları ile bilezik alma kombinasyonunun etkilerini incelediği çalışmasında, ürün dalından yapılan bilezik almanın tek başına verimi % 66 oranında arttırdığını belirlemiştir. Salkım seyreltme, bilezik alma ve bu uygulamaların kombinasyonları şeklindeki uygulamalarda, üzüm verimi ile ilgili elde edilen sonuçlar, Sabır ve ark. (2010) nın King s Ruby ve 2B-56 çekirdeksiz üzüm çeşitlerinde, 1/3 oranında salkım kesimi ve uç alma uygulamaları ile bunların kombinasyonlarının bazı kalite özellikleri ile verim üzerine etkilerini araştırdıkları çalışmalarında, omca başına verimi arttırıcı yönde etki yapması ile çelişirken; Dokoozlian ve Hirschfelt (1995) in, 1991 ve 1992 yıllarında Flame Seedless üzüm çeşidinde yaptıkları çalışmada, çiçeklenme öncesi ve tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan salkım seyreltmelerinin üzüm verimini etkilemesi ve ben düşmeden sonra yapılan salkım seyreltmesinin üzüm verimini azaltması şeklinde aldıkları sonuçlarla benzerlik göstermiştir. Çalışmalarımız, aynı zamanda Akçay (2012) ın Mourvedre, Grenache ve Syrah şaraplık üzüm çeşitlerinde yaptığı 4 farklı uygulamadan (Tane tutumunda ilk salkımın altında kalan tüm yaprakların alınması, Tane tutumunda uç alma, Ben düşme döneminde son salkımın üzerindeki ilk yaprağın alınması ve Ben düşme döneminde salkımların % 25 inin seyreltilmesi) elde ettiği sonuçlar doğrultusunda, üzüm verimlerinde azaltıcı etki yapmasını destekler nitelikte olmuştur Salkım Özellikleri Alphonse Lavallee Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde yapılan farklı uygulamaların salkım ağırlığı üzerine etkisi Çizelge 4.4 de görüldüğü gibi sırasıyla, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi ( g), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma ( g) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltmesi (355,64 g) uygulamalarının en yüksek değerlere sahip oldukları görülmektedir. Bu uygulamaları 330,88 g ile Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi, g ile Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım 30

44 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Seyreltmesi, g ile Kontrol, 292,75 g ile Tane Tutumunda Bilezik Alma, g ile Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma ve g ile Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulamaları izlemiştir. En düşük salkım ağırlığı değeri g ile Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulamasında bulunmuştur (Şekil 3.22, Şekil 3.23). Yapılan çalışmada Çizelge 4.4 de verilen farklı uygulamaların Salkım uzunluğu üzerine etkileri bakımından Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulaması, uygulamalar arasında cm ile en yüksek değere sahip olurken bunu, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme, Kontrol, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi, Tane Tutumunda Bilezik Alma, Tane Tutumunda Salkım Seyreltme, Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma uygulamaları (sırasıyla cm, cm, cm, cm, cm, cm, cm, cm ve cm) izlemiştir. Çizelge 4.4 de verilen salkım genişliği değerlerine göre, en yüksek değerleri sırasıyla Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma (12.49 cm), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (12.45 cm), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme (12.43 cm), Kontrol (12.42 cm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (12.40 cm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (12.35 cm) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (12.12 cm) uygulamaları almıştır. 31

45 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge 4.4. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı salkım özellikleri üzerine etkisi Uygulama Salkım Ağırlığı (g) Salkım Uzunluğu (cm) Salkım Genişliği (cm) TT2BA+SS a (1) ab a TT4BA ab a a TT4SS ab a a TTBA+SS abc ab ab TT4BA+SS bc ab a Kontrol bc ab a TT2BA c b a TT2SS c ab ab TTBA c ab ab TTSS d ab b Önemlilik ** (2) ** ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Salkım büyüklüğü bakımından Çizelge 4.5 de verilen değerler incelendiğinde tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan salkım seyreltme ve bilezik alma uygulamaları aynı grupta yer alarak en yüksek değerlere sahip olduğu görülmüştür (sırasıyla 278birim ve 277 birim). Tane tutumundan 2 hafta sonra yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulaması 269 birim ile Kontrol den yüksek bir değer almıştır. Tane tutumunda salkım seyreltmesi uygulaması en düşük değeri (224 birim) alırken diğer uygulamalarda Kontrol e yakın değerler saptanmıştır. 32

46 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge 4.5. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların salkım büyüklüğü üzerine etkisi Uygulama Salkım Büyüklüğü TT4SS 278 a (1) TT4BA 277 a TT2BA+SS 269 ab Kontrol 262 abc TT4 BA+SS 260 abc TT2BA 253 abc TT2SS 251 abc TTBA+SS 249 abc TTBA 235 bc TTSS 224 c Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless Farklı uygulamaların Flame Seedless üzüm çeşidi salkım özellikleri üzerine etkileri Çizelge 4.6 verilmiştir. Flame Seedless üzüm çeşidinde 3 farklı tane tutum döneminde (Tane Tutumu, Tane Tutumundan 2 Hafta Sonra ve Tane Tutumundan 4 Hafta Sonra) yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamaları ve bu uygulamaların kombinasyonlarının salkım ağırlığı, salkım uzunluğu ve salkım genişliği üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Tane Tutumunda Bilezik Alma uygulaması ile Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma uygulamasının salkım ağırlıkları diğer uygulamalar ve kontrolden daha yüksek çıkmıştır (Çizelge 4.4). Bu uygulamaları Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme ( g) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme ( g) uygulamaları izlemektedir. Kontrol ( g) örneklerinden yüksek olarak Tane Tutumunda Salkım Seyreltme ( g), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma ( g), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi ( g) ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulaması ( g) 33

47 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN benzer sonuçlar vermiştir. Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulanmış asmaların salkım ağırlığı değerleri g ile kontrolden düşük çıkmıştır. Farklı uygulamaların salkım uzunluğu üzerine etkileri incelendiğinde Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltmesi ve Tane Tutumunda Bilezik Alma (sırasıyla cm, cm, cm) uygulamaları kontrolden (18.03 cm) yüksek; Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltmesi (17.84 cm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (17.25 cm) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (16.95 cm) uygulamaları kontrol örneklerinden düşük değerlerde çıkmıştır. Salkım genişliği için yapılan incelemelerde Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (12.22 cm) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma (11.67 cm) Kontrolden (10.99 cm) yüksek çıkmıştır. En düşük salkım genişliği değerleri Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulamasında çıkarken (8.84 cm), yapılan diğer uygulamalarda ise kontrolden düşük değerlerin olduğu tespit edilmiştir. Çizelge 4.6. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı salkım özellikleri üzerine etkisi Uygulama Salkım Ağırlığı (g) Salkım Uzunluğu (cm) Salkım Genişliği (cm) TTBA a (1) ab a TT2BA a a a TT2SS ab ab ab TT4SS abc bc ab TTSS bcd abc 9.27 bc TT4BA bcd abc 8.95 c TT4BA+SS bcd c 8.95 c TT2BA+SS bcd c 8.98 c Kontrol cd abc ab TTBA+SS d abc 8.84 c Önemlilik ** (2) ** ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra 34

48 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge 4.7 de verilen salkım büyüklüğü değerlerine göre tane tutumundan 2 hafta sonrasında yapılan bilezik alma uygulaması 252 değeri ile en yüksek salkım büyüklüğüne sahip olurken, Tane tutumunda bilezik alma (237 birim) ve tane tutumundan 2 hafta sonra yapılan salkım seyreltme (218 birim) uygulamaları 2. ve 3. sıralarda yer almıştır. Tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan bilezik alma ve salkım seyreltme uygulaması en düşük değere sahip olurken diğer uygulamalar Kontrol e yakın değerler göstermiştir. Çizelge 4.7. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların salkım büyüklüğü üzerine etkisi Uygulama Salkım Büyüklüğü TT2BA 252 a (1) TTBA 237 ab TT2SS 218 abc Kontrol 198 bcd TT4SS 192 cd TTSS 170 de TT4BA 163 de TTBA+SS 161 de TT2BA+SS 155 de TT4BA+SS 151 e Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Salkım özelliği bakımından elde edilen sonuçlar ile Brown ve ark. (1988) nın, Pinot noir üzüm çeşidi üzerinde yaptıkları araştırmalarında, Cycocel uygulamasının ve eş zamanlı olarak asmanın gövdesinden bilezik alma uygulamasının salkım ağırlığı ve veriminde artış sağlaması sonuçları benzerlik göstermiştir. Yapılan uygulamalardan elde edilen veriler aynı zamanda Bahar ve ark. (1998) nın Tekirdağ Çekirdeksizi üzüm çeşidinde iki farklı devrede (tane tutumu ve ben düşme) uygulanan bilezik almanın kalite özellikleri üzerine etkisini araştırdıkları 35

49 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN çalışmada tane tutum döneminde yapılan bilezik almanın; salkım boyutları ve salkım ağırlığını önemli ölçüde arttırmasını destekler nitelikte olmuştur. Denemeden elde edilen veriler doğrultusunda Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde tane tutumundan 4 hafta sonrasında yapılan bütün uygulamalarda, tane tutumu ve 2 hafta sonrasında yapılan bilezik alma+salkım seyreltmesi uygulamalarında, Flame Seedless üzüm çeşidinde ise tane tutumunda bilezik alma+salkım seyreltmesi uygulaması haricindeki diğer uygulamalarda salkım ağırlıkları bakımından Kontrol grubuna göre yüksek değerler tespit edilmesi, Sabır ve ark. (2010) nın, Guyot terbiye şekli verilmiş King s Ruby ve 2B-56 çekirdeksiz üzüm çeşitlerinde 1/3 oranında salkım kesimi ve uç alma uygulamaları ile bunların kombinasyonlarının bazı kalite özellikleri ile verim üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmalarında salkımların 1/3 ünün makasla kesimi King s Ruby çeşidinde salkım ağırlığını arttırdığını saptamaları ile benzerlik gösterirken salkım genişliği üzerine etki bakımından uyumlu çıkmamıştır Tane Özellikleri Alphonse Lavallee Çizelge 4.8 de verilen Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde 3 farklı tane tutum döneminde yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamaları ve bu uygulamaların kombinasyonlarının tane ağırlığı, tane hacmi, tane uzunluğu ve tane genişliği üzerine etkileri istatistiksel olarak % 99 güvenle önemli bulunmuştur. Yapılan uygulamaların tane ağırlığı üzerine etkisi incelendiğinde Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulamasındaki omcalar 7.80 g ile en yüksek değere sahip olmuştur. Kontrol 5.88 g değerini alırken Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme 5.55 g ve Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulaması 5.21 g ile en düşük tane ağırlığı değerlerini almıştır (Şekil 3.23). Tane hacmi değerleri bakımından Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulamaları sırasıyla 7.45 ml ve 7.43 ml ile birbirine yakın değere sahip olmuştur. 36

50 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Sırasıyla Kontrol 5.62 ml, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme 5.37 ml ve Tane Tutumunda Salkım Seyreltme 5.10 ml uygulamaları en düşük değerleri göstermiştir. Kumpas ile yapılan ölçümlerde tane uzunluğu açısından yapılan değerlendirme sonucunda Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (23.01 mm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (22.90 mm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (22.78 mm), Tane Tutumunda Bilezik Alma (22.50 mm) uygulamaları Kontrol (20.43 mm) uygulamasından yüksek olanlar arasında yer alırken Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulamasında mm ile en düşük değer saptanmıştır. Tane genişliği bakımından elde edilen verilerde Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulaması mm, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulaması mm ile en yüksek değerlere sahip olurken, bunlarla aynı grupta yer alan Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi mm, Tane Tutumunda Bilezik Alma mm, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme mm ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma uygulaması mm değerleri ile mm olan Kontrol uygulamasından yüksek değere sahip olmuştur. Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulaması mm değeri ile Tane uzunluğunda olduğu gibi en düşük tane genişliğini vermiştir (Şekil 3.23). 37

51 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge 4.8. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı tane özellikleri üzerine etkisi Uygulama Tane Ağırlığı (g) Tane Hacmi (ml) Tane Uzunluğu (mm) Tane Genişliği (mm) TT4SS 7.80 a (1) 7.43 a abc a TTBA 7.55 a 6.00 b-e ab a TT4BA+SS 7.38 a 7.15 ab abc a TT2BA+SS 7.38 a 7.45 a ab a TT4BA 6.86 ab 6.70 abc bcd ab TT2BA 6.79 ab 6.50 a-d a a TTBA+SS 6.17 bc 5.90 cde a a Kontrol 5.88 bc 5.62 cde cd bc TT2SS 5.55 c 5.37 de abc a TTSS 5.21 c 5.10 e d c Önemlilik ** (2) ** ** ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Tane büyüklüğü bakımından elde edilen veriler değerlendirildiğinde tane tutumunda yapılan salkım seyreltme uygulaması 357 birim ile en düşük değere sahip olmuş ve Kontrol grubundan daha düşük değer tespit edilmiştir. Diğer bütün uygulamalarda Kontrol örneklerinden yüksek değerler saptanmıştır. 38

52 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge 4.9. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane büyüklüğü üzerine etkisi Uygulama Tane Büyüklüğü TT2BA+SS 503 a (1) TTBA+SS 501 ab TT2BA 493 ab TTBA 487 ab TT4SS 480 ab TT4BA+SS 475 ab TT2SS 465 abc TT4BA 431 bc Kontrol 403 cd TTSS 357 d Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless Yapmış olduğumuz çalışmada Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane özellikleri olan tane ağırlığı, tane hacmi, tane uzunluğu ve tane genişliği üzerine etkileri Çizelge 4.10 da verilmiştir. Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı zamanlarda yapılan Bilezik alma uygulamaları, Salkım seyreltmesi uygulamaları ve bu uygulamaların kombinasyonlarının tane ağırlığı üzerine etkileri değerlendirildiğinde en iyi sonucun Tane Tutumunda Bilezik Alma 2.55 (g) uygulamasında olduğu belirlenmiştir. Bu uygulamayı sırasıyla; Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma 2.38 (g), Tane Tutumunda Salkım Seyreltme 2.32 (g), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme 2.21 (g), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma 2.20 (g) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi 2.11 (g) uygulamaları takip etmiştir. Çizelge 4.6 da görüldüğü gibi Kontrol uygulaması 1.70 (g) ile en düşük değere sahip olmuştur (Şekil 3.21, Şekil 3.24). 39

53 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Taşırma yöntemi ile ölçümü yapılan tane hacmi değerleri uygulamalar arasında karşılaştırıldığında Tane Tutumunda Bilezik Alma (2.47 ml), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (2.35 ml) ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (2.23 ml) uygulamaları en yüksek sonuçları verirken; Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (1.78 ml), Kontrol (1.60 ml) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (1.49 ml) uygulamaları en düşük değerleri vermiştir. Tane uzunluğu verileri incelendiğinde en yüksek değerlerin Tane Tutumunda Bilezik Alma (15.63 mm) uygulaması ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme (15.10 mm) uygulamasında olduğu tespit edilmiştir. En düşük değerlerin ise Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (13.32 mm) uygulaması ve Kontrol (13.30 mm) örneklerinde olduğu belirlenmiştir. Tane uzunluğu bakımından uygulamalar arası farklılıklar değerlendirildiğinde diğer uygulamaların yakın sonuçlarla mm ile mm arasında olduğu görülmektedir (Çizelge 4.10). Farklı uygulamaların Flame Seedless üzüm çeşidinde bazı tane özellikleri üzerine etkileri tane genişliği bakımından değerlendirildiğinde en yüksek değerlerin Tane Tutumunda Bilezik Alma (15.71 mm) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme (15.39 mm) uygulamalarından olduğu belirlenmiştir. Bu uygulamalara yakın sonuçlar alan diğer uygulamaların tane genişliği değerleri sırasıyla bu şekildedir; Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (14.94 mm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme (14.93 mm), Tane Tutumunda Salkım Seyreltme (14.40 mm), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (14.20 mm), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (14.13 mm), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma (13.96 mm) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (13.77 mm). Tane genişliği açısından en düşük değerler Kontrol örneklerinde tespit edilmiştir. 40

54 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı tane özellikleri üzerine etkisi Uygulama Tane Uzunluğu Tane Genişliği Tane Ağırlığı (g) Tane Hacmi (ml) (mm) (mm) TTBA 2.55 a (1) 2.47 a a a TT2BA 2.38 ab 2.35 a ab abc TTSS 2.32 abc 2.05 abc ab abc TT4SS 2.21 abc 2.07 abc ab ab TT4BA 2.20 abc 2.03 abc ab abc TT4BA+SS 2.11 bcd 1.78 bcd ab abc TT2BA+SS 1.91 bcd 2.23 ab ab abc TT2SS 1.90 cd 1.80 bcd ab abc TTBA+SS 1.76 d 1.49 d b bc Kontrol 1.70 d 1.60 cd b c Önemlilik ** (2) ** ** ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Çizelge 4.11 incelendiğinde tane büyüklüğü bakımından uygulamalar arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemli çıkmıştır. Bütün uygulamalar Kontrol örneklerinden yüksek değerlere sahip olmuştur. Tane tutumunda bilezik alma ve tane tutumundan 4 hafta sonra salkım seyreltme uygulamasında en yüksek (sırasıyla 246 birim ve 233 birim) tane büyüklüğü değerleri elde edilmiştir. 41

55 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane büyüklüğü üzerine etkisi Uygulama Tane Büyüklüğü TTBA TT4SS TT2BA+SS TT2SS TTSS TT4BA+SS TT2BA TT4BA TTBA+SS Kontrol 246 a 233 ab 220 abc 220 abc 215 abc 211 abc 203 abc 196 bc 184 bc 178 c Önemlilik ** (2) D%5 49,40 (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde tane uzunluğu-genişliği bakımından tane tutumunda salkım seyreltmesi en düşük değeri verirken diğer uygulamaların Kontrol den yüksek değerlere sahip olmaları, Flame Seedless üzüm çeşidinde ise bütün uygulamaların kontrolden yüksek çıkması Bahar ve ark.(1998) nın Tekirdağ Çekirdeksizi üzüm çeşidinde iki farklı devrede (tane tutumu ve ben düşme) uygulanan bilezik almanın kalite özellikleri üzerine etkisini araştırdıkları çalışmalarında, tane tutum döneminde yapılan bilezik almanın tane boyutlarını önemli ölçüde arttırdığını bildirmeleri ile uyum içinde olmuştur. Zabadall (1992) da, Himrod üzüm çeşidinde GA3 uygulaması ve salkım ya da çiçek salkımı seyreltmesi uygulamaları ile bilezik almanın kombinasyonlarını araştırdığı çalışmada, ürün dalında yapılan bilezik almaya ek salkım seyreltme uygulaması ile her bir salkımdaki taneleri % 138 ve tane ağırlığını % 17 ye kadar arttırmıştır. Zongkai ve Yuntao (1999), serada yetiştirilen asmalarda tane kalitesi üzerine bilezik almanın etkisini incelemiş ve araştırmalarında sürgün ve gövdeden farklı tarihlerde uygulanan bilezik almanın Sürgünlerde sürmeden 30 gün sonra; gövdeden 42

56 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN ise tam çiçeklenmeden 20 gün sonra bilezik alma ile tane ağırlığı artışı gözlemlemişlerdir. Wang Xu ve ark. (2006), Lizhmat ve Manicure Finger üzüm çeşitlerinde farklı dönemlerde yapılan bilezik almanın büyüme ve meyve kalitesi üzerine etkisini incelemiş ve araştırma sonucunda tane ağırlığının arttığını saptamıştır. Red Globe çeşidinde bilezik almanın etkisini inceleyen Jin-Yong ve ark. (2009) de taneler yaklaşık mm çapında iken bilezik alma ile tane ağırlığında % 10 düzeyinde artış sağlamaları, Özer ve ark. (2005), Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü nde yürütülen bir çalışmada, Enstitü de ıslah edilen çekirdeksiz sofralık üzüm çeşitlerinden 2B-56 ve 3A-261 çeşitlerinde tane tutumu döneminde ürün dalında yapılan bilezik alma uygulaması ve gibberellik asidin farklı uygulamalarının verim, kalite ve gelişme üzerine etkileri belirlenmiş. Bilezik alma ile tane eni ve boyunda kontrole göre artış sağlamaları ile elde ettiğimiz sonuçlar paralellik göstermektedir. Yaptığımız çalışmada özellikle bilezik alma ve kombinasyonu uygulamalarında her iki çeşitte tane ağırlığı ve tane uzunluğu ve genişliği açısından kontrol örneklerinden daha yüksek değerler çıkarken, Hiroyuki ve ark. (2005) nın Pione üzüm çeşidinde kol üzerinden yaptıkları bilezik alma uygulamasında tane ağırlığında kontrole göre önemli bir farklılık ortaya çıkmamıştır Şıra Özellikleri Alphonse Lavallee Farklı uygulamaların şıra özellikleri üzerine etkisi ile ilgili değerler Çizelge 4.12 de verilmiştir. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı tane tutum dönemlerinde yapılan uygulamaların SÇKM, asitlik ve ph, değerleri üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Salkımların orta kısmından alınan tanelerden elde edilen üzüm suyundan refraktometre ile yapılan ölçümler sonucunda elde edilen SÇKM miktarı düzeyleri değerlendirildiğinde Tane Tutumunda Salkım Seyreltme % ve Tane 43

57 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme % ile en yüksek değere sahip uygulamalar olmuştur. Sırasıyla Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma % 15.65, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme % 15.63, Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma % 15.60, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi % ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi % ile % oranında SÇKM düzeyi saptanan Kontrol uygulamasından daha yüksek değerler saptanmıştır. Tane Tutumunda Bilezik Alma % ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi % ile en düşük değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Şırada ölçülen asit düzeyleri değerlendirildiğinde Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi % 0.43, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma % 0.42 ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma % 0.41 ile en yüksek değerleri almıştır. Kontrol örnekleri ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulaması % 0.40 ile aynı değere sahip olurken Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulaması % 0.30 ile en düşük asitlik değerini vermiştir. Şıranın ph düzeyleri değerlendirildiğinde SÇKM miktarında olduğu gibi Tane Tutumunda Salkım Seyreltme (4.24) uygulamasının en yüksek değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Diğer uygulamaların da birbirine yakın sonuçlar verdiği belirlenirken en düşük ph düzeyinin Kontrol örneklerinde (3.33) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma (3.25) uygulamasında çıktığı gözlemlenmiştir (Çizelge 4.12). 44

58 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı şıra özellikleri üzerine etkisi Uygulama SÇKM (%) Asitlik (%) ph TTSS a (1) 0.30 c 4.24 a TT2SS a 0.33 bc 3.53 bc TT2BA a 0.42 a 3.47 c TT4SS a 0.38 ab 3.40 c TT4BA ab 0.41 ab 3.45 c TT2BA+SS abc 0.43 a 3.99 ab TT4BA+SS abc 0.40 ab 3.39 c Kontrol bcd 0.40 ab 3.33 c TTBA cd 0.36 abc 3.25 c TTBA+SS d 0.38 ab 3.34 c Önemlilik ** (2) ** ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde hasat tarihinden önce 3 defa tekrarlanan ve her uygulamadan yapılan örneklemeler sonucunda elde edilen SÇKM, asitlik ve ph değerleri hasat tarihindeki sonuçlar da dahil edilerek Şekil 3.15, Şekil3.16 ve Şekil 3.17 de gösterilmiştir. Şekil 3.15 den SÇKM düzeyinin yaklaşık 7 şer günlük aralıklarla 1-2 birim arttığı belirlenmiştir. 12, 20, 26 ve 31 temmuz 2012 tarihlerinde yapılan örneklemelerde uygulamalar arasında SÇKM bakımından farklılığın % 0.1- % 3.02 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. TTSS uygulaması 5.2 birim ile en yüksek oranda artış göstermiştir. Bunu TT2BA (4.6 birim), TT2SS (4.1 birim) ve TT4SS (3.9 birim) uygulamaları izlemiştir. İlk analiz tarihi olan 12 Temmuz dan sonraki 8 günlük süreçte SÇKM düzeyinin 1.1 ile 2.9 birim arttığı saptanmıştır. 45

59 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN S Ç K M (%) Temmuz 20 Temmuz 26 Temmuz 31 Temmuz Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 12 Temmuz 10,80 11,30 11,10 11,20 11,00 12,00 11,50 12,20 11,70 11,20 20 Temmuz 12,90 12,50 12,50 12,00 13,90 13,40 14,10 12,60 13,70 12,40 26 Temmuz 13,70 13,00 13,00 12,90 14,60 14,90 13,90 14,70 14,20 13,20 31 Temmuz 14,15 14,13 16,35 13,33 15,65 16,13 15,30 15,60 15,63 14,93 UYGULAMALAR Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış SÇKM analiz sonuçları Yaklaşık 7 şer günlük aralıklarla yapılan analizler sonucunda uygulamalar arasında % 0.1 düzeyinde bir farklılık gözlenirken, asitlik değerleri örneklerin alındığı tarih ile hasat zamanı arasında % 0.4 ile % 0.5 oranında düşüşler saptanmıştır (Şekil 3.16). 12 Temmuz da yapılan analizde, asitlik değerleri en yüksek düzeyde bulunurken bir hafta sonra 20 Temmuz da yapılan analizde hızlı bir düşüş olduğu göze çarpmaktadır. Sonraki on günlük süreçte düşüşün daha yavaş olduğu tespit edilmiştir. 46

60 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN 1,00 0,90 A s i t l i k (%) 0,80 0,70 0,60 0,50 12 Temmuz 20 Temmuz 26 Temmuz 31 Temmuz 0,40 0,30 Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 12 Temmuz 0,97 0,93 0,82 0,85 0,89 0,90 0,99 0,98 0,88 0,91 20 Temmuz 0,67 0,54 0,53 0,59 0,55 0,59 0,58 0,57 0,58 0,57 26 Temmuz 0,46 0,45 0,48 0,49 0,45 0,42 0,48 0,46 0,50 0,48 31 Temmuz 0,40 0,36 0,30 0,38 0,42 0,33 0,43 0,41 0,38 0,40 UYGULAMALAR Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılan analizler sonucu elde edilen asitlik değerleri Farklı zamanlarda yapılan analizler sonucunda şekil 3.17 de görüldüğü gibi ph değerleri bakımından uygulamalar arasındaki farklılık 0.2 ile 0.9 arasında değişmektedir. Örneklerin alındığı tarihler (12, 20 ve 26 temmuz 2012) ile hasat zamanı (31 temmuz 2012) arasındaki artışa bakıldığında TTSS uygulaması 1.4 birim, TT2BA+SS uygulaması 1.1 birim fark ile öne çıkmaktadır. Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde 20 günlük süreçte ph düzeyinde hızlı bir değişim olduğu görülmektedir. Özellikle 12 Temmuz ile 20 Temmuz arasında birebir oranındaki artış bütün uygulamalarda saptanmış ve birbirlerine yakın değerler aldıkları belirlenmiştir. 47

61 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN 4,50 4,00 p H 3,50 12 Temmuz 3,00 20 Temmuz 26 Temmuz 31 Temmuz 2,50 Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 12 Temmuz 2,73 2,58 2,75 2,81 2,70 2,86 2,80 2,87 2,84 2,78 20 Temmuz 4,29 4,36 4,34 4,34 4,34 4,37 4,39 4,31 4,41 4,35 26 Temmuz 4,37 4,36 4,40 4,36 4,42 4,44 4,43 4,40 4,43 4,36 31 Temmuz 3,33 3,25 4,24 3,34 3,47 3,53 3,99 3,45 3,40 3,39 UYGULAMALAR Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde farklı tarihlerde yapılan ph analiz sonuçları Olgunluk indisi değerleri bakımından Çizelge 4.13 incelendiğinde tane tutumunda yapılan salkım seyreltmesi uygulamasının en yüksek değere (56) sahip olduğu görülmektedir. Tane tutumundan 4 hafta sonra bilezik alma+salkım seyreltme, Kontrol, tane tutumundan 2 hafta sonra bilezik alma+salkım seyreltme ve tane tutumunda bilezik alma+salkım seyreltme uygulamaları aynı grup içinde yer almış ve en düşük değerler bu uygulamalarda saptanmıştır. 48

62 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların olgunluk indisi üzerine etkisi Uygulama Olgunluk İndisi (SÇKM/Asit) TTSS 56 a (1) TT2SS 49 ab TT4SS 41 bc TTBA 40 bc TT4BA 38 bc TT2BA 38 bc TT4 BA+SS 37 c Kontrol 36 c TT2BA+SS 36 c TTBA+SS 35 c Önemlilik ** (2) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless Farklı uygulamaların şıra özellikleri üzerine etkileri Çizelge 4.13 de verilmiştir. Flame Seedless üzüm çeşidinde 3 farklı tane tutum döneminde yapılan bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamaları ve kombinasyonları arasındaki farklılık SÇKM ve ph değerlerinde istatistiksel olarak önemli bulunurken, asitlik oranında farklılık saptanmamıştır. Üç farklı tane tutum döneminde yapılan Bilezik Alma uygulaması, Salkım Seyreltmesi uygulaması ve bu uygulamaların kombinasyonlarının Flame Seedless üzüm çeşidinde SÇKM miktarı üzerine etkileri incelendiğinde en yüksek SÇKM miktarının (% 22.92) Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulamasında olduğu belirlenmiştir. En düşük SÇKM miktarı değerlerinin ise Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (% 20.80), Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma (% 20.78) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma (% 20.30) uygulamalarında olduğu tespit edilmiştir. Yapılan diğer uygulamalar 49

63 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN ve Kontrol grubu SÇKM verilerinin benzer sonuçlar ile % % değerleri arasında oldukları belirlenmiştir. Salkımların orta kısmından alınan tanelerden elde edilen üzüm suyundan yapılan ölçümler sonucunda elde edilen ph düzeyleri değerlendirildiğinde sırasıyla; Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (4.42), Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme (4.40) ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme (4.39) uygulamalarının Kontrol den (3.99) yüksek olduğu tespit edilmiştir. En düşük ph değerleri Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma (3.86) ve Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (3.71) uygulamalarında belirlenmiştir. Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların bazı şıra özellikleri üzerine etkisi Uygulama SÇKM (%) Asitlik (%) ph TT4SS a (1) a Kontrol ab ab TT2SS ab a TTSS ab a TTBA+SS b b TT2BA b a TT4BA+SS b ab TT2BA+SS b a TT4BA b ab TTBA b a Önemlilik ** (2) Ö.D. (3) ** D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 (3): Ö.D.: Önemli Değil TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless üzüm çeşidinde hasat tarihinden (18 temmuz 2012) önce ve her uygulamadan 2 kez olmak üzere yapılan örneklemeler sonucunda elde edilen SÇKM, asitlik ve ph değerleri hasat tarihindeki sonuçlar da dahil edilerek Şekil 3.18, Şekil 3.19 ve Şekil 3.20 de verilmiştir. 50

64 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Şekil 3.18 de görüldüğü gibi belli aralıklar ile yapılan analizler sonucunda SÇKM bakımından uygulamalarda % 1.2 ile % 2.6 arasında farklılık tespit edilmiştir. Analizlerin başlangıç tarihi (9 temmuz 2012) ile hasat (18 temmuz 2012) arasındaki en yüksek artış oranının % 5.7 ile tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan salkım seyreltmesi uygulamasında olduğu görülmektedir. Bunu sırasıyla TT4BA+SS (% 5.1), TT2BA, TTBA+SS ve TT2BA uygulamaları % 4.9 fark ile takip etmiştir. Hasat (18 temmuz 2012) tarihinde en yüksek SÇKM düzeyi % ile TT4SS uygulamasında görülmüştür. 9 Temmuz da yapılan analiz sonrasındaki 3 günlük süreçte SÇKM düzeyi % 1 ile % 3.2 arasında artış gösterirken, 12 Temmuz ile 18 Temmuz arasındaki 6 günlük sürede % 2.3 ile % 4.53 birimlik artış görülmüştür. 24,00 22,00 20,00 S Ç K M (%) 18,00 16,00 14,00 9 Temmuz 12 Temmuz 18 Temmuz 12,00 Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 9 Temmuz 15,30 16,10 16,00 16,40 16,20 16,70 15,30 16,70 17,20 16,00 12 Temmuz 18,50 18,00 18,00 17,40 18,00 17,10 18,90 18,00 18,40 18,10 18 Temmuz 21,66 20,30 21,50 21,38 21,18 21,63 20,80 20,78 22,92 21,18 UYGULAMALAR Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış SÇKM analiz sonuçları Flame Seedless üzüm çeşidinde 9 ve 12 temmuz 2012 ile hasat (18 temmuz 2012) döneminde yapılan analiz sonuçlarına bakıldığında (Şekil 3.19) asitlik değerleri açısından uygulamalar arasındaki farklılığın % 0.2 düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Bunları sırasıyla TT4SS, TTSS uygulamaları % 0.05 farkla TT2BA+SS % 0.03 ve TT2BA % 0.02 ile takip etmiştir. İlk örneklemede (% 0.65) ve hasat döneminde (% 0.62) TT2BA uygulaması en yüksek asitlik düzeyine sahip 51

65 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN olmuştur. Hasat zamanına kadar TTBA ve TT4BA uygulamaları 0.06 birimlik fark ile en yüksek artışa sahip olan uygulamalar olarak belirlenmiştir. 0,70 0,65 A s i t l i k (%) 0,60 0,55 0,50 0,45 9 Temmuz 12 Temmuz 18 Temmuz 0,40 Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 9 Temmuz 0,51 0,61 0,63 0,48 0,65 0,56 0,53 0,62 0,52 0,57 12 Temmuz 0,52 0,60 0,54 0,51 0,54 0,52 0,63 0,58 0,56 0,57 18 Temmuz 0,50 0,55 0,58 0,48 0,62 0,58 0,57 0,56 0,58 0,56 UYGULAMALAR Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış analizler sonucu elde edilen asitlik değerleri Farklı tarihlerde yapılan uygulamaların analizleri sonucunda ph düzeyi bakımından uygulamalar arasındaki fark 0.1 ile 0.4 birim olarak belirlenmiştir. Yapılan ilk analiz (9 temmuz 2012) ile hasat (18 temmuz 2012) dönemi arasında sırasıyla TTBA, TT2BA, TTSS, TT2BA+SS ve TT2SS uygulamalarında yaklaşık 1 birimlik fark görülmüştür (Şekil 3.20). İlk analiz tarihinden sonraki 3 günlük süreçte ph düzeyi 0.37 ile 0.48 arasında değişirken, 12 Temmuz sonrasından hasada kadar geçen 6 günlük süreçte bu artış 0.70 ile 1.43 birim olarak tespit edilmiştir. 52

66 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN 5,00 4,50 4,00 p H 3,50 3,00 9 Temmuz 12 Temmuz 18 Temmuz 2,50 Kontrol TT BA TT SS TT BA SS TT2 BA TT2 SS TT2 BA SS TT4 BA TT4 SS TT4 BA SS 9 Temmuz 3,45 3,30 3,35 3,40 3,33 3,39 3,40 3,32 3,44 3,36 12 Temmuz 3,04 2,93 2,98 3,01 2,95 3,02 3,01 2,92 2,96 2,97 18 Temmuz 3,99 4,36 4,38 3,71 4,37 4,40 4,42 3,86 4,39 3,95 UYGULAMALAR Şekil Flame Seedless çeşidinde farklı tarihlerde yapılmış ph analiz sonuçları Çizelge 4.15 de verilen olgunluk indisi değerlerine göre uygulamalar arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Tane tutumunda bilezik alma+salkım seyreltmesi uygulaması ile Kontrol en yüksek değere sahip olmuştur. en düşük değer ise tane tutumundan 2 hafta sonra yapılan bilezik alma uygulamasında saptanmıştır. 53

67 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların olgunluk indisi üzerine etkisi Uygulama Olgunluk İndisi (SÇKM/Asit) TTBA+SS 45 Kontrol 45 TT4SS 40 TT4BA+SS 38 TT2SS 38 TTBA 38 TT4BA 38 TT2BA+SS 37 TTSS 37 TT2BA 34 Önemlilik Ö.D. (1) (1): Ö.D: Önemli Değil TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless üzüm çeşidinde SÇKM değeri bakımından tane tutumundan 4 hafta sonrasında yapılan salkım seyreltmesi en yüksek değere sahip olmuş, diğer uygulamalarda kontrol örneklerine göre daha düşük değerler görülmüştür. Carreno ve ark. (1998) da, İtalia üzüm çeşidinde bilezik alma, çift bilezik alma ve örtü ile kaplama şeklinde yapılan uygulamaların olgunlaşma, tane renk ve özellikleri üzerine etkisini inceledikleri denemede, ben düşme esnasında yapılan bilezik almanın SÇKM miktarını, önemli derecede arttırdığını bildirmeleri, Hiroyuki ve ark. nın (2005) Pione üzüm çeşidinde yaptıkları bilezik alma uygulamasının tane kalitesi üzerine etkilerini inceledikleri çalışmalarında kol ve gövdeden bilezik alma uygulamalarının meyve kalite ve özellikleri üzerine olgunlaşma süresince daha olumlu etki gösterdiğini belirlemişlerdir. Araştırıcılar asmalarda kol üzerinden yapılan bilezik alma uygulamasının SÇKM miktarında önemli bir artış sağlamaları Alphonse Lavallee çeşidi ile uyum içinde gözükürken Flame Seedless üzüm çeşidinde elde ettiğimiz sonuçlar ile çelişmektedir. Hiroyuki ve ark. (2005), Kol ve gövde üzerinde yapılan bilezik alma uygulamasının tane kalitesi üzerine etkisi incelenmiş ve asma gövdesi üzerinden alınmış bilezik alma uygulamasında asitlik ve β oranı (tartarik asit/malik asit) kriterleri için bilezik alma ile kontrol örnekleri arasında önemli fark belirlenmemiştir, 54

68 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN yaptığımız çalışmada da asitlik değerleri bakımından Flame Seedless çeşidinde uygulamalar arasında önemli bir fark bulunmazken; Carreno ve ark. (1998) nın, bilezik alma uygulamasının titre edilebilir asit miktarını azalttığını; Akçay (2012), Mourvedre, Grenache ve Syrah şaraplık üzüm çeşitlerinde 4 farklı seyreltme uygulamasının asit miktarında yükseltici etki yaptığını bildirmiştir Tane ve Renk Homojenliği Alphonse Lavallee Çizelge 4.16 da görüldüğü gibi uygulamaların tane homojenliği üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunurken renk homojenliğinde istatistiksel olarak önemli bir fark saptanmamıştır. Deneme sonunda salkımlar da tane homojen (1) ve homojen değil (0) şeklinde yapılan değerlendirmelere göre Tane Tutumunda Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi ve Tane Tutumunda Salkım Seyreltme uygulamalarında homojenliğin azaldığı görülmüştür. Tane homojenliği açısından en iyi sonucu Tane Tutumundan 4 hafta sonra Salkım Seyreltme ve Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulamalarında olduğu gözlenmiştir. Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma uygulamasında 0.64 değeri ile az da olsa salkım tanelerinde homojenliğin olduğu tespit edilmiştir. Salkımlar üzerinde tane rengi bakımından homojen (1) ve homojen değil (0) şeklinde yapılan değerlendirmelere göre uygulamalar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark görülmese de Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme uygulaması ise 1.00 değeri ile en yüksek değeri alırken, Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulaması ise 0.55 değeri ile en düşük değeri almıştır. Diğer uygulamaların rakamları Çizelge 4.9 de görüldüğü gibi birbirine yakın çıkmıştır (Şekil 3.21, Şekil 3.22, Şekil 3.23, Şekil 3.24). 55

69 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane ve renk homojenliği üzerine etkisi Uygulama Tane Homojenliği (3) Renk homojenliği (3) TT4SS 1.00 a (1) 0.85 TT4BA+SS 1.00 a 0.80 TT2SS 0.96 a 1.00 TT4BA 0.90 a 0.73 TT2BA+SS 0.85 a 0.55 Kontrol 0.85 a 0.80 TTBA 0.84 a 0.80 TT2BA 0.64 ab 0.80 TTSS 0.35 bc 0.73 TTBA+SS 0.00 c 0.70 Önemlilik ** (2) Ö.D. (4) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): **:p<0.01 (3): 1= Homojen, 0= Homojen değil (4): Ö.D.: Önemli Değil TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Flame Seedless Uygulamaların Flame Seedless üzüm çeşidinde tane ve renk homojenliği üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (Çizelge 4.17). Deneme sonunda salkımlar üzerinde tane homojenliği bakımından homojen (1) ve değil (0) şeklinde yapılan değerlendirmelere göre, uygulamalar arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemli bulunsa da TTBA, TTSS, TT4SS ve TT4BA+SS uygulamalarında tam homojenlik (1) tespit edilirken diğer uygulamalarda homojenliğe çok yakın değerler tespit edilmiştir (Şekil 3.26, Şekil 3.27). Renk homojenliği bakımından uygulamalar arasındaki fark karşılaştırıldığında en iyi renklenmenin Tane Tutumundan 4 hafta sonra Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi (0.95) ve Tane Tutumundan 2 hafta sonra Salkım Seyreltme (0.93) uygulamalarında olduğu belirlenirken; en düşük düzeyde renklenme Tane Tutumundan 2 hafta sonra Bilezik Alma (0.28) uygulamasında bulunmuştur (Şekil 3.25). 56

70 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Çizelge Flame Seedless üzüm çeşidinde farklı uygulamaların tane ve renk homojenliği üzerine etkisi Uygulama Tane Homojenliği (4) Renk Homojenliği (4) TTBA 1.00 a (1) 0.80 ab TTSS 1.00 a 0.60 abc TT4SS 1.00 a 0.75 ab TT4BA+SS 1.00 a 0.95 a TT2SS 0.95 ab 0.93 a TT2BA+SS 0.95 ab 0.53 bc TT4BA 0.92 ab 0.72 ab TT2BA 0.90 ab 0.28 c Kontrol 0.85 ab 0.67 ab TTBA+SS 0.75 b 0.83 ab Önemlilik * (2) ** (3) D% (1): Tukey testine göre birbirinden farklı olmayan ortalamalar aynı harflerle gösterilmiştir. (2): * :p<0.05 (3): **:p<0.01 (4): 1= Homojen, 0= Homojen değil TT: Tane tutumu, BA: Bilezik alma, SS: Salkım seyreltmesi, 2: 2 Hafta sonra, 4: 4 Hafta sonra Hashim (2001), asmalarda tek veya çift bilezik alma ile tane büyüklüğünün artırılıp renklenmenin iyileştirilebileceğini bildirmiştir. Araştırıcı tane büyüklük artışı için tane tutumunda (Tam çiçekten gün sonra), meyve rengi ve olgunluğu iyileştirmek için ben düşmede uygulamayı önerdiği bilezik alma uygulaması için Flame Seedless çeşidinde bu etkinin belirgin olarak görüldüğünü bildirmiştir. Hiroyuki ve ark. (2005) Pione üzüm çeşidinde yaptıkları uygulamaların sonucunda; renklenme ve SÇKM miktarının bilezik alma uygulamasıyla arttırılabileceğine dikkat çekmiştir. Red Globe çeşidinde bilezik almanın etkisini inceleyen Jin-Yong ve ark. (2009) da taneler yaklaşık mm çapında iken bilezik almanın renklenmede bir miktar artış sağladığını bildirmiştir. Carreno ve ark. (1998), İtalya üzüm çeşidinde bilezik alma, çift bilezik alma ve örtü ile kaplama şeklinde yapılan uygulamaların olgunlaşma, tane renk ve özellikleri üzerine etkisini inceledikleri denemede ben düşme esnasında yapılan bilezik almanın tane rengini önemli derecede arttırdığı belirlenmiştir. 57

71 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde bir kontrol salkımının genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Bilezik Alma uygulaması yapılmış salkımların genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Alphonse Lavallee çeşidinde tane tutumunun farklı zamanlarında Bilezik Alma+Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü 58

72 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN Şekil Flame Seedless çeşidinde Kontrol ve Bilezik Alma uygulaması yapılmış salkımların genel görünümü Şekil Flame Seedless çeşidinde Bilezik Alma ve Salkım Seyreltmesi uygulanmış salkımların genel görünümü Şekil Flame Seedless çeşidinde Salkım seyreltmesi yapılmış salkımların genel görünümü 59

73 4. BULGULAR VE TARTIŞMA Eren ŞAHAN 60

74 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN 5. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Alphonse Lavallee ve Flame Seedless üzüm çeşitlerinde üç farklı dönemde (tane tutumu dönemi, tane tutumundan 2 hafta sonra ve tane tutumundan 4 hafta sonra) yapılan Bilezik alma ve 1/3 oranında Salkım seyreltmesi ile bunların kombinasyonlarından elde edilen sonuçlar aşağıda değerlendirilmiştir Alphonse Lavallee Alphonse Lavallee çeşidinde uygulamaların sonuçları, incelenen özelliklerde kontrol omcalarına göre artış dikkate alınarak Şekil 3.28 de topluca verilmiştir. Buna göre bu çeşitteki üzüm verimi, Kontrol örneklerine göre, TT4BA uygulaması ile % 20,46 ve TTBA uygulaması % 10,46 oranında artış gösterirken diğer uygulamalarda kontrolden daha düşük değerler saptanmıştır. Salkım ağırlığı değerleri Kontrol örneklerine kıyasla TT2BA+SS uygulamasında % 17,20 oranı ile en yüksek artışı göstermiştir. TT4BA uygulaması % 12,59; TT4SS % 8,60, TTBA+SS % 1,04 lük artışla takip ederek Kontrolden yüksek değer gösterdikleri saptanmıştır. Diğer uygulamaların ise Kontrol örneklerinden daha düşük salkım ağırlığına sahip oldukları gözlemlenmiştir. Salkım uzunluğu-genişliği değerleri bakımından salkım uzunluğu ve genişliğinde kontrole göre yüzde olarak en yüksek artış TT4BA (sırasıyla, % 5,20-% 0,52 oranında) ve TT4SS uygulamasında (sırasıyla, % 5,86-% 0,10 oranında) olmuştur. TT2BA+SS ve TT2SS uygulamaları sadece salkım uzunluğunda az da olsa olumlu etki (sırasıyla, % 2,89 ve % 2,58 oranında) göstermiştir. TT4BA+SS uygulaması ise sadece salkım genişliğine etki ederken diğer uygulamalar her iki özellik için de Kontrol den daha düşük değerler vermiştir. Tane ağırlığı ve tane hacmi sırasıyla Kontrole göre yüzde artış TT4SS uygulamasında 32,63-32,15, TTBA da 28,37-6,67, TT4BA+SS sinde 25,55-27,11, TT2BA+SS sinde 25,54-32,44, TT4BA da 16,76-19,11, TT2BA da 15,47-15,56 ve az da olsa TTBA+SS sinde % 5,04 ve % 4,89 oranında sağlanırken, diğer iki uygulama olan TTSS ve TT2SS uygulamalarında değerler daha düşük bulunmuştur. 61

75 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN Tane uzunluğu ve genişliği değerleri bakımından yapılan uygulamaların etkileri incelendiğinde; TTSS uygulaması dışındaki uygulamalarda Kontrol e göre artış sağlanmış ve bu artış, tane uzunluğu ve genişliği sırasıyla TTBA+SS de % 12,61-% 10,68, TT2BA da % 12,11-% 9,43, TT2BA+SS de % 11,49-% 12,28 ve TTBA da % 10,13-% 9,99 arasında olmuştur. SÇKM değeri açısından TTSS, TT2SS, TT4SS, TT2BA ve TT4BA uygulamaları Kontrol e göre % 10 üzerinde bir artış oranı sağlamıştır. TTBA ve TT BA+SS uygulamalarında Kontrolden düşük değerler görülürken, TT2BA+SS ve TT 4BA+SS uygulamalarında Kontrole göre bir miktar artış sağlanmıştır. Elde edilen asitlik değerlerine göre uygulamalar arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuş ve tane tutumundan 2 ve 4 hafta sonra yapılan BA ve BA+SS uygulamaları Kontrole göre artış göstermiş, yapılan diğer uygulamalarda ise Kontrolden daha düşük değerler elde edilmiştir. ph metre okumaları sonucunda Kontrol örneklerine göre en yüksek ph değerleri % 27,48 ile TTSS ve % 19,90 değeri ile TT2BA+SS uygulamalarında çıkmış, diğer uygulamalar az da olsa artış gösterirken TTBA uygulaması azalış göstermiştir. 62

76 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN Şekil Alphonse Lavallee Üzüm çeşidinde yapılan uygulamaların incelenen özellikler bakımından Kontrol örneklerine göre artış oranları (omver: Omca Verimi, salag: Salkım Ağırlığı, saluz: Salkım Uzunluğu, salgen: Salkım Genişliği, salbüy: Salkım Büyüklüğü, olgind: Olgunluk İndisi, tanag: Tane Ağırlığı, tanhac: Tane Hacmi, tanuz: Tane Uzunluğu, tangen: Tane Genişliği, tanbüy: Tane Büyüklüğü, tanhm: Tane Homojenliği, renkhm: Renk Homojenliği) Tane ve renk homojenliği bakımından uygulamalar arasındaki fark önemli bulunmazken; TT4BA+SS, TT4SS, TT2SS ve TT4BA uygulamalarında Kontrol örneklerine göre tane homojenliğinde az da olsa bir artış göze çarpmıştır. Kuvvetli gelişen, iri taneli, çekirdekli ve siyah renkli olan Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde bilezik alma, 1/3 oranında salkım seyreltmesi ve kombinasyonları şeklinde yapılan uygulamalar sonucunda genel olarak kontrol örneklerine göre tane özellikleri üzerinde uygulamaların olumlu etkilerinin daha fazla olduğu gözlenmiştir. Salkım uzunluğu ve genişliğine etki eden tane tutumundan 4 hafta sonra yapılan salkım seyreltmesi ve bilezik alma uygulamaları Kontrol örneklerinden yüksek değerlere sahip olmuş, aynı şekilde tane tutumundan 2 hafta sonra yapılan salkım seyreltmesi ve bilezik alma kombinasyonu uygulamalarında Kontrol örneklerinden daha yüksek değerler saptanmıştır. Bu nedenle Alphonse Lavallee üzüm çeşidinde elde edilen bu sonuç tane tutumundan sonraki dönemlerde yapılan uygulamaların salkım özellikleri bakımından daha olumlu sonuçlar vereceğini göstermiştir. 63

77 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN Tane tutum döneminde yapılan salkım seyreltmesi yalnızca SÇKM ve ph değerlerinde Kontrol örneklerine göre artış sağlaması dikkat çekerken, omca verimi, salkım ve tane özelliklerinde ise Kontrol örneklerinden daha düşük değere sahip olduğu tespit edilmiştir. Çekirdekli bir üzüm çeşidi olan Alphonse Lavallee omcaları üzerinde yapılan uygulamalar sonucunda bilezik alma uygulamasının tane tutumunda ve tane tutumundan 4 hafta sonra omca veriminde Kontrole göre % 10 üzerinde bir artış görülmektedir (Şekil 3.28) Flame Seedless Flame Seedless çeşidinde uygulamaların sonuçları, incelenen özelliklerde kontrol omcalarına göre artış dikkate alınarak Şekil 3.29 da topluca verilmiştir Bu çeşidin üzüm verimi değerleri incelendiğinde Kontrol örneklerine göre TTBA uygulaması % 47,35 ile en yüksek artışa sahip olurken, TT2 BA uygulamasında % 42,64 ve TT4BA uygulamasında ise % 12,97 oranında artış görülmüştür. Diğer uygulamalarda kontrolden daha düşük değerler saptanmıştır. Salkım ağırlığında Kontrol örneklerine oranla en yüksek değer % 47,35 lik artış ile TTBA uygulamasında saptanmıştır. TT2BA, TT2SS ve TT4SS uygulamalarının sırasıyla % 42,64, % 30,51 ve % 21,88 lik değerleri diğer uygulamalardan daha yüksek bulunurken, TTBA+SS uygulaması Kontrole göre % 13,90 oran ile en düşük artış değerini almıştır. Salkım uzunluğu-genişliği değerlendirildiğinde TT2BA (sırasıyla % 14,22-% 11,21) ve TTBA (sırasıyla % 12,31-% 6,21) uygulamaları hem salkım uzunluğunda hem de salkım genişliğinde Kontrole göre % 10 üzerinde artış sağlayarak diğer uygulamalardan daha yüksek değerlere sahip olmuşlardır. TTSS (% 12,69) uygulaması ise sadece salkım uzunluğunda olumlu etki göstermiştir. TTSS, TTBA+SS ve TT4BA uygulamaları Kontrol örneklerine göre az da olsa salkım uzunluğunda artış göstermişlerdir. Tane ağırlığı ve hacmi değerleri bakımından Kontrole göre en yüksek artışlar TTBA (% 50,00-% 54,17), TT2BA (% 40,04-% 46,88) ve TTSS (% 36,09-% 28,13) 64

78 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN uygulamalarında saptanmıştır. TT4SS (% 29,74-% 29,17), TT4BA (% 29,54-% 27,09), TT4BA+SS (% 24,25-% 11,33) uygulamalarında da % 20 oranının üzerinde artış sağlanmış. TT2BA+SS ve TT2SS uygulamalarında bu artış % 10 nun üzerinde olmuştur. Tane uzunluğu-genişliği incelemelerinde tane uzunluğu ve genişliği sırasıyla, Kontrol örnekleri ile kıyasla TTBA da % 17,55-17,66, TT4SS de % 13,50-15,23, TT4BA+SS de % 11,71-6,32, TTSS de % 11,59-%7,85, TT2BA+SS de % 10,98-11,88, TT2SS de % 10,65-11,83 olmak üzere % 10 nun üzerinde artış sağlanırken, TT2BA, TT4BA ve TTBA+SS uygulamalarında artış % 10 dan daha az olmuştur. TT4SS uygulamasında SÇKM değeri Kontrole göre % 5,81 oranında bir artış sağlansa da diğer bütün uygulamaların Kontrol örneklerinden daha düşük değerler verdiği belirlenmiştir. Asitlik değerleri incelendiğinde uygulamalar arasında önemli bir fark bulunmazken, TTBA+SS uygulaması dışında diğer uygulamalarda Kontrole göre % 10 nun üzerinde bir artış görülmüştür. En yüksek artış TT2BA (% 23,90) ve TTS (% 15,54) uygulamalarında saptanmıştır. ph değerleri bakımından TT2BA+SS ve TT2SS uygulamaları % 10 üzerinde artışla dikkat çekmiştir. TTBA+SS, TT4BA ve TT4BA+SS uygulamaları ise Kontrol örneklerinden daha düşük ph değeri göstermiştir. Diğer uygulamalarda ise % 10 a yakın değerde artış sağlanmıştır. Tane ve renk homojenliği açısından, TT4BA+SS, TT2SS, TT4SS, TTBA ve TT4BA uygulamaları Kontrole göre her iki özellik için artış sağlamıştır. TTSS, TT2BA+SS ve TT2BA uygulamaları sadece tane homojenliğinde olumlu etki gösterirken, TTBA+SS uygulaması renk homojenliğinde iyileşme sağlamıştır. 65

79 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN Şekil Flame Seedless üzüm çeşidinde yapılan uygulamaların bazı salkım ve tane özelliklerinde Kontrol örneklerine göre artış oranları (omver: Omca Verimi, salag: Salkım Ağırlığı, saluz: Salkım Uzunluğu, salgen: Salkım Genişliği, salbüy: Salkım Büyüklüğü, olgind: Olgunluk İndisi, tanag: Tane Ağırlığı, tanhac: Tane Hacmi, tanuz: Tane Uzunluğu, tangen: Tane Genişliği, tanbüy: Tane Büyüklüğü, tanhm: Tane Homojenliği, renkhm: Renk Homojenliği) Bilezik alma, salkım seyreltmesi ve kombinasyonları şeklinde yapılan uygulamaların tane uzunluğu ve genişliğinde Kontrol örneklerine göre artış sağlaması bu uygulamaların pratiğe aktarılabileceğini göstermektedir. Bilezik alma nın tek başına yapıldığı uygulamalarda üzüm verimi ile salkım ve tane özelliklerinde Kontrole göre artış görülmüştür. İncelenen özelliklerde ölçülen olumlu etkinin, satışta sağlayacağı gelir, uygulama maliyeti ve uygulama zorluğunu en aza indirebilecek olan çiftçilere önerilecek bir uygulama olarak düşünülebilir. Salkım ağırlığı ve tane özellikleri üzerine Tane tutumundan 2 hafta ve 4 hafta sonra birlikte yapılan bilezik alma ve salkım seyreltme uygulamasının tane tutumunda yapılan uygulamalardan Kontrol omcalarına göre daha yüksek artış sağladığı görülmektedir. Tane tutumundan daha sonraki haftalarda yapılan birlikte uygulamaların daha olumlu etki göstermesinin deneme koşullarında yeterli sürgün büyümesinin tane tutumundan daha sonra gerçekleşmesinden kaynaklanabileceğini düşündürmektedir. Bu kombinasyonların ben düşme döneminde ek uygulamalar ile 66

80 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN desteklendiğinde; salkım ve taneler üzerinde daha fazla kalite artışı sağlanabileceğini göstermektedir. Tek başına seyreltme yapılan uygulamalarda salkım ve tane özelliklerinde olumlu artışlar dikkat çekmiştir. Konunun ekonomikliği düşünülerek, kolay uygulanabilirlik koşullarında kalite artışı için yapılması uygun görülebilecek bir uygulama olarak belirlenmiştir. Deneme alanından elde edilen sonuçların sulama ve gübreleme yapılmadan sadece yaprak alma, filiz alma, dip sürgünlerinin alınması, uç alma ve tepe alma gibi yaz budamasına yönelik kültürel işlemlerin uygulandığı ortamda elde edildiği dikkate alındığında; sulama ve gübrelemenin düzenli yapıldığı bağ alanlarında Alphonse Lavallee ve Flame Seedless üzüm çeşitlerinin yetiştiriciliğini yapan üreticiler için bilezik alma ve salkım seyreltmesi uygulamalarının kalite ve verim artışına katkı sağlayacağı beklenmektedir. 67

81 SONUÇLAR VE ÖNERİLER EREN ŞAHAN 68

82 KAYNAKLAR AKÇAY, G., Grenache, Syrah, Mourvedre Üzüm Çeşitlerinde Salkım Seyreltme, Yaprak, Uç Ve Tepe Almanın Verim Ve Kalite Üzerine Etkileri. Namık Kemal Üniv. Fen Bilimleri Enst. Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 52 s. BAHAR, E., ÇELİK, S., KORKUTAL DOĞAN, İ., ÇEVİK, İ. ve CİCİLER, Ö., Tekirdağ Çekirdeksizi Üzüm Çeşidinde Bilezik Almanın Bazı Tane ve Salkım Özellikleri Üzerine Etkileri, 4. Bağcılık Sempozyumu Ekim 1998, Bildiriler, Tekirdağ Üniv. Tekirdağ Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri Bölümü-Tekirdağ. BROWN, K., JACKSON, D. I. and STEANS, G. F., Effects of Chlormequat, Girdling, and Tipping on Berry Set in Vitis vinifera L. Am. J. Enol. Vitic. 39 (1): CARRENO, J., FARAJ, S. and MARTİNEZ, A., Effects of Girdling and Covering Mesh on Ripening, Colour and Fruit Characteristics of Italia Grapes. Dep. de Viticultura y Enologia, Cent. de Investigacion y Desarrollo Agroalimentario, E La Alberca, Murcia, Spain. [email protected], J. of Hort. Sci. & Biotech. 73 (1): CASPARİ, H. W., LANG, A. and ALSPACH, P., Effects of Girdling and Leaf Removal on Fruit Set and Vegetative Growth in Grape. Am. J. Enol. Vitic. 49(4): CEYHAN, E., Yuvarlak Çekirdeksiz Üzüm Çeşidinde Gibberelik Asit (GA3) Ve Bilezik Alma Uygulamalarının Bazı Salkım Ve Tane Özelliklerine Etkisi Üzerinde Araştırmalar, Yüksek Lisans, Akdeniz Üniv. Fen Bilimleri Enst., 82 s. ÇELİK, H., AĞAOĞLU, Y. S., FİDAN, Y., MARASALI, B. ve SÖYLEMEZOĞLU, G., Genel Bağcılık, Sunfidan A.Ş. Mesleki Kitaplar Serisi: 2, Ankara, ÇELİK, H., KUNTER, B., SÖYLEMEZOĞLU, G., ERGÜL, A., ÇELİK, H., KARATAŞ, H., ÖZDEMİR, G. Ve ATAK, A., Bağcılığın 69

83 Geliştirilmesi Yöntemleri ve Üretim Hedefleri, Ziraat Mühendisliği 7.Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı, Ankara. DOKOOZLİAN, N. K. and HİRSCHFELT, D. J., The Influence of Cluster Thinning at Various Stages of Fruit Development on Flame Seedless Table Grapes. Am. J. Enol. Vitic. 46 (4): ECEVİT, F. M., Bağlarda Meyve İriliğini Artırıcı Bazı Uygulamalar. Selçuk Üniv. Yay. : 25, Ziraat Fak. Yay.: 6. FAO, Food and Agriculture Organization of The United Nations Erişim tarihi: 19 şubat FİDAN, Y., Özel Bağcılık. Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yayınları: 930. Ders Kitabı No: 265, Ankara. HİROYUKİ, F., MİKİO, S., SHOUJİ, S. and YUİCHİROV, H., Effects of Girdling on Berry Quality of Pione Grapevine. Fukuoka, (Hot. Res. (Japan)) 4 (3): HASHİM, J., Remove All Phloem Tissue When Girdling For Table Grape Quality. Kern County, Calif., Farm Advisor, Western Farm Press. IPGRI, Descriptors for Grapevine (Vitis spp.). International Plant Genetic Resources Institute, Rome, Italy. 62 p. JENSEN, F., LUVİSİ, D., SWANSON, F., LEAVİTT, G., GORDON MİTCHELL, F. and MAYER, G., Effects of Complete and Incomplete Girdles on `Thompson Seedless' and `Ribier' Table Grapes. Am. J. Enol. Vitic. 27 (2): JİN-YONG, C., HONG, G., WEİ-YUAN, Z., CHANG-ZHU, Z. and SHİ-ZHONG, W., Influence of Girdling and HONGTIDABAO Application on the Fruit Characteristics of Red Globe Grape. J.l of Henan Agric. Sci., ÖZER, C., KİRACI, M. A. ve DELİCE, A., Yeni Islah Edilen Çekirdeksiz Bazı Sofralık Üzüm Çeşitlerinde Gibberellik Asit ve Bilezik Alma Uygulamalarının Verim, Kalite ve Gelişme Üzerine Etkileri. Türkiye 6. Bağcılık Sempozyumu, Cilt: 2, 367s, Eylül 2005, Tekirdağ. 70

84 SABIR, A., BİLİR, H. ve TANGOLAR, S., Bazı Yaz Budaması Uygulamalarının Çekirdeksiz Üzümlerde Verim Ve Kalite Üzerine Etkileri, Selçuk Üniv. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 24 (3): 4-8 TANGOLAR, S., ERGENOĞLU F. ve GÖK S., Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma Bağı Üzüm Çeşitleri Kataloğu. Çukurova Üniv. Ziraat Fak. Yardımcı Ders Kitapları No: 29, Adana. TÜİK, Türkiye Bitkisel Üretim İstatistikleri Erişim tarihi: 19 Şubat UZUN, İ., Bağcılık El Kitabı. Hasad Yayıncılık, 156 s. WANG, XU., ZHAO Sİ-DONG., ZHOU GUANG-Yİ. and ZHOU JİAN., Effects of Different Girdling Periods on Growth and Fruiting of Grapes Cultured in Shelter from Rain. Chinese Journal Full- text Database. WİNKLER, A.J., COOK, J.A., KLİEWER, W.M. and LİDER, L.A., General Viticulture. Univ. of California Press, Printed USA, Page, YAHUACA, J.B., MARTÍNEZ-PENİCHE, R., MADERO, E. and REYES, J.L., Effects of Ethephon and Girdling on Firmness of "Red Malaga" Table Grape. Acta Hort. (ISHS) 565: books/565/565_19.htm ZABADALL THOMAS, J., Response of Himrod Grapevines to Cane Girdling Cooperative Extension Service, Cornell Univ., 110 Court Street, Penn Yan, NY 14527, Hortscience, 27(9): ZONGKAİ, J. and YUNTAO, Z., Effect of Girdling on The Berry Quality of Greenhouse Vine. Journal of Hebei Vocation-Technical Teachers College,

85 ÖZGEÇMİŞ 20/06/1987 yılında Bursa da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimimi Bursa da tamamladı yılında başladığı Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü nden 2008 yılında mezun oldu yılı Şubat ayında Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü nde yüksek lisans öğrenimine başladı. 73