BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR

Transkript

1 BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR (haftalık ders sayısı 2 ders, yıllık toplam 64 ders saati) GİRİŞ Her diğer ders gibi, beden ve spor eğitimi de gençlerde kişiliklerinin oluşturulmasını etkiler, toplumsal etkinliklere aktif katılımcı olmalarını sağlar, genel ve özel bilgilerinin zenginleştirilmesi ile güçlendirilmesini mümkün kılar ve bu şekilde onların sorumlu ve açık vatandaş olmalarını etkileyerek, demokratik topluma bütünleşmelerini mümkün kılar. Bedensel, spor ve sanatsal etkinlikler sayesinde okul ve yaşamları boyunca vücut gelişmelerini kontrol etmeyi bilen, toplumsal ilişkileri düzene alabilen, kendileriyle ve etraflarıyla ilgili olup bitenlere aktif ve eleştirisel yaklaşım yapabilen gelişmiş ve bağımsız vatandaş olmalarını sağlar. Beden ve spor etkinlikleri sayesinde bu yaştaki öğrenciler belirli spor dallarıyla ilgili bilgilere sahip olurlar, yeni ve özel durumlara uyum sağlarlar ve bedensel etkinliklerdeki özel durumlarda en iyi çözümleri üretebilme çabasında bulunarak yeni tecrübeler edinirler. Bedensel etkinliklerle elde edilen bilgiler (kazanımlar) öğrencilere grup içindeki davranmayı, davranış kurallarını tanımalarını ile kullanmalarını ve aynı zamanda kullanacakları kuralları hazırlamayı sağlar. Yarışlar örgütleyerek, onları değerlendirip yorumlayarak ve aynı zamanda bu yarışlardaki katılımcılar olarak yaşayacakları çok sayıdaki duygular sayesinde onların örgütleme yetenekleri de ifade edilmiş olacaktır. 223

2 UZAK HEDEFLER Beden ve spor eğitimi özellikle şu şekilde yönlendirilmiştir: - Bireysel ve kollektif sporlara göre uyumlaştırılan hareket ve fonksiyonal yeteneklerin geliştirilmesi; - Beden ve spor eğitimi ve sportif rejim (yaşam), sağlıklı yaşamayı etkiler; - Spor yaptıkları durumlarda özgüven ile iradenin geliştirilmesi; - Değişik sporlarda hareketler yaratıcılığının oluşturulması; - Sporun her şeklinde onun mutlu yaşanması: okul beden eğitimi, zirve sporu ve herkes için spor (rekreasyon). - Çevrenin geliştirilmesi, ilerletilmesi ile korunması; - Günlük yaşamda karşılaşılan sorunların atlatılması için bedensel, zihinsel ve ruhsal sağlığın bakımı ile ilerletilmesi. 224 HEDEFLER Vücut geliştirilmesi, hareket ve fonksiyonal yeteneklerin geliştirilmesi Hareket içeriklerini ve hareket yeteneklerin geliştirilmesini etkileyecek zorlukların dozunu bağımsız şekilde seçebilmeyi bilmeleri (güç, hız, hareketler koordinasyonu, denge, isabet, dayanıklık); Hareket içeriklerini ve fonksiyonla yeteneklerin geliştirilmesini etkileyecek zorlukların dozunu seçebilmeyi bilmeleri (aerob ve anaerob? dayanıklık); Vücudun düz tutulmasının ilerletilmesi ve geliştirilmesi ile vücudun düz tutulmasının oluşturulması için bağımsız bir şekilde hareket içeriklerini seçebilmeyi bilmeleri; Okulda ve okul dışındaki spor etkinliklerine katılımı olanaklı kılan düzeye kadar değişik spor bilgilerinin öğrenilmesi ile güçlendirilmesi Esas spor bilgilerinin güçlendirilmesi ile genişletilmesi; Hareket içeriklerini yaratıcı bir şekilde birleştirmeyi bilmeleri;

3 Bağımsız bir şekilde antreman yapmayı ve antreman şekillerini seçmeyi bilmeleri; Hareket antremanlarına ait yoğunluk ile hacmin hazırlanma sürecine öğretmen ya da antrenörle birlikte katılmaları; Oyunun değişik durumlarında isabetli taktik çözümleri üretmeyi bilmeleri; Kazanımları, öğrendikleri ve seçici sporların güçlendirilmesi. Teorik bilgilerin bilinmesi Fiziyolojik, psikolojik ve sosyolojik açıdan rekreatif ve zirve sporunun insana olan etkiyi kavramaları; Sıralı bedensel antreman hazırlıkları ile vücut geliştirilmesi fenomenin bilinmesi ve kavranması; Dayanıklılık, hareketlilik, güç ve hızın ilerletilmesine ait değişik araç ile metodların bilinmesi; Bedensel (spor) antremanların esas ilkelerinin bilinmesi; Spor sakatlıkları getiren nedenleri, onların tedavisi ve onların önlenmesini bilmeleri. Sporun mutlu yaşanması, vücudun düz tutulması Spor yaşam şeklinin atlatılması için alışkanlıkların oluşturulması ve bedensel antremanlardan sonra yenilenmeye ait bilincin oluşturulması (vücudun ilerletilmesi, sporculara ait sağlıklı beslenme, organizmanın yenilenmesi için fizikal metodların kullanılması); Karşılıklı katılımın ve dostluğun teşvik edilmesi; Doğa ve çevreye ait kültürel yaklaşımın geliştirilmesi; Sportmen davranışların saygılanması (fair play); Bedensel antremanın gevşetici etkisinin yaşanması. 225

4 PROGRAM İÇERİĞİ KATEGORİLER DERS SAYISI % Spor eğitimi teorisi 2 ders 2.7 ATLETİZİM SPOR VE RİTMİK JİMNASTİĞİ KOLLEKTİF SPORLAR 26 ders BİREYSEL SPORLAR Suda etkinlikler Kayak 10 ders gün 5-7 gün Spor yarışları 10 ders 13.5 Piknik-doğaya çıkmak ANTROPOMETRİ VE MOTORİK 2 gün 4 ders 5.4 PROGRAMLAŞMANIN ESAS GÖSTERGELERİ Ders programının 3/2 seçici spıor. Zorunlu ders 3/1. Zorunlu program ve seçici programın gerçekleştirilmesine ait esas kriterler şunlardır: maddi dayanak, spor sahaları ve hava koşulları. Seçmeli ve zorunlu program içerikleriyle birlikte kollektif ve bireysel sporlar için spor yarışların da kapsanması gerekir. Bu spor yarışları sınıflar arasındaki yarışlarla başlayarak, ulusal düzeydeki yarışların örgütlenmesine kadar devam etmelidir. Yüzme ve kayak öğrenme, okul müdürü, ebeveynler ve diğer enstitülerle yapılan işbirlik sayesinde uygun spor sahalarında örgütlenir. 226

5 PROGRAM İÇERİKLERİ Kategoriler Alt kategoriler Program içerikleri Kazanım standartları Dersler arası ilişki Spor eğitimi teorisi Atletizim Ritmik jimnastikli jimnastik Fonksiyonal ve hareket yetenekleri Koşular Atlayışlar Döşemede alıştırmalar Büyük gücün, hızın, hareketler koordinasyonunun, hareketliliğin ve dayanıklılığın güçlendirilmesine ait antremanlar ve fonksiyonal yetenekler ile vücut özelliklerinin iyileştirilmesi. Engelli koşuların öğrenilmesi Zamanı artırarak koşu 8, 10, 12 dakika. Mesafeli koşu m. Yüksek atlayış: sonucun düzeltilmesi sırt üstü ya da karın üstü teknikler. Uzak atlayış ve sonuç için atlayışların öğrenilmesi. Boyun uzalı vaziyette arka takla.. Arkaya takla yapmak yarım çember şeklinde. Kazanım standartları: Öğrenciler hareket ve fonksiyonal yeteneklerini normal vücut gelişmesiyle uyumlu olacak düzeye kadar geliştirirler. Öğrenciler, yetenekleriyle uyumlu bir şekilde devamlı olarak ve tempolu bir şekilde uzun mesafeli koşu mesafesini artırmalı. Hızlı koşu, destekli uzak atlayış, yüksek atlayışa ait teknik ve sonuçların güçlendirilmesi olduğu gibi, atış teknikleri ve sonuçlarının da güçlendirilmesi. Öğrenciler bağımsız bir şekilde jimnastik elementlerini yapabilmeli Biyoloji, enformatik Biyoloji, kimya, fizik, enformatik Müzik 227

6 Atlayışlar Demir Basamaklı paraleller Basamaklı paralleler Sağ taraftan destekli yan takla. Destek olmadan ön takla (salto). 12. sınıfta öğrenilen atlamaların tekrarlanması. İsveç kasasının atlanması. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin tekrarlanması. Ön destekli şekilde bacakların öne,arkaya geçişi. Destekli kalkma. Arka destekli durumdan çember şeklinde öne çıkma. Asılarak sallanmaktan tutunarak kalka bilmek. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin tekrarlanması. Ellere destekli vaziyette omuzlara doğru toplanma ve sallanabilme. Öne doğru sallanarak kalkmak, köşeye destekli-durmak. Omuzlara destekli bir vaziyetten kalkabilmek. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin bunu da kendilerine ait özel yetenek ve gereksinimlerine göre gerçekleştirmeli; Müzik eşliğinde değişik akrobatik ve ritmik içerikleri toplamayı bilmeleri. 228

7 Odun direk Yüzükler tekrarlanması. Bir elle üst paraleli tutarak yandan ve önden takla yapabilmek. Üst paralelde eller üzerine durmak, ard arda ellerle alt paralele geçiş (vertikal üzerinde durmak için hazırlık). Üst paralele asılarak ve üst taraftan tutunarak, öne-arkaya doğru salanabilmek. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin tekrarlanması. Elementlerle kombinasyon yapmak: Sağ ayakla zıplayarak biniş, sağ ayağının topuğuna dayanarak yarı eğik durmak, ayakların yanaşmasıyla yön almak, yüksek atlayış, parmaklar ucunda iki hadım atmak, paralellerde durabilmek (yandan ya da cepheden). Vücutla çembere çıkmak (direk üzerine destekli- direk üstünde toplanmak, ön çember, omuzlar yukarda olmak üzere vücutla çembere çıkmak. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin tekrarlanması. Omuzlar önde ve toplanmiş vaziyette, basit asılma. 229

8 Kolektif sporlar Ritmik jimnastik ve danslar (oyunlar) Basketbol Omuzlar toplanmış halde öne, arkaya sallanma. Serbest asılma şeklinde öne-arkaya sallanma. Serbest asılmadan, toplanmış asılmaya geçiş. Öne-arkaya sallanmadan toplanmış asılmaya geçiş. Değişik ritim ve tempoyla ritmik hareketler. Kısa çubuklarla, odun şişelerle, çemberle, topla vb. gereçlerle hareketler. Yöreye ait halk oyunları. Valser. Esas elementlerin güçlendirilmesibilinmesi: Topla hareket. Topu kapabilmek için savunmada ve atakta atlamak. Pivot oyuncusunun pota altındaki hareketleri ve serbest atışlar çizgisindeki hareketleri. Saha içinde oyuncuların pozisiyonları. Oyun stilinin seçilmesi. Atak sisteminin seçimini etkileyen etmenler. Atak: bireysel savunmaya karşı. Öğrenciler, kolaylıkla yapabilecekleri düzeye kadar toplumsal dansların esaslarını bilmelidir. Aerobike ait esas elementleri öğrenmeli.. Öğrenciler bir pota yada iki potada oynayabilecekleri seviyeye kadar esas teknik elementlerini ve savunma ile ataktaki taktik kombinasyonları bilmeli. Sınıflar ve okullar arası yarışların hazırlanmasınada ve örgütlenmesinde aktif katılımcı olmaları. Müzk, Psikoloji, Sosyoloji 230

9 Voleybol Futbol Alan savunmasına karşı. Alan presingine (bire bir) karşı. Yarışlar: sınıflar ve okullar arası. Teknik hareketlerin tekrarlanması: Pas yapma, tenis servisi, atışlar, bloklar vb. Servis karşılamanın öğrenilmesi ile mükemelleştirilmesi. Yere uzanarak topu karşılayabilmek plongeon. Grup ve ekip savunmaları- savunma sistemleri. Grup ve ekip ataklar. 6:6.oyun, atak ve savunmanın sağlanması. Küçük alanda kısa topları pas yapabilme ve kabul etme. Ortalama ve kaleye atışlar. Duraksamalardan kaleye atışlar (serbest vuruşlar). Oyun halinde ve hareketli vaziyette topu pas etme ve kabul etme. Grup ve ekip savunma. Grup ve ekip atak. Küçük fudbol 6:6 ve 7:7 oyun kurallarının uygulanması şartıyla. 6:0 oyunundan yavaş bir şekilde 5:1 oyununa geçişteki dinamik durumlarda öğrenciler, esas teknik elementlerini savunma ile ataktaki taktik kombinasyonları öğrenmeleri gerekir.. Sınıflar ve okullar arası yarışların hazırlanmasınada ve örgütlenmesinde aktif katılımcı olmaları. Öğrenciler, esas teknik elementlerini ve savunma ile ataktak taktik kombinasyonları bilmeleri ve bunları oyunun değişik dinamik durumlarında ve küçük fudbolda kullanmaları. Sınıflar ve okullar arası yarışların hazırlanmasında ve 231

10 El topu Öğrencilerin çembersel değerlendirmeleri 12. sınıfa ait testler sayesinde yapılır. Gösterilen özel yetenekler bağımlılığında enerjetik ve enformatik zorluklar belirlenir ve onların artırılması hedeflenir (% 80-90). Hareket içeriklerinin tekrarlanması oyun sayesinde ancak olanakların olduğu yerde, yani düzeltmelerle kısa molalarla, bireysel savunma ile atağa ait somut uygulayıcı elementlerin örnekleriyle yapılır. Olanakların olmadığı yerde, oyunun emprovize edilmesi gerekir. Olanaklar dahilinde bu durumda el topu oyununun teknik-taktik unsurlarının otomatikleşmesine gidilir. Sınıf-okul içinde yapılan seçimle özel yerlerde oynayanları bulmak gerekir: 2.1 Atakta, kanatta, savunmada, pivot v.b. aynı zamanda savunma. 2.2 Aynı zamanda grup ve kolektif ataklar için en azından iki sistemin (1 ve 2 pivotla) hazırlanmasını yapacak kişilerin saptanması gerekir. Aynı zamanda alan ve bire bir savunma olmak üzere iki savunma örgütlenmesinde aktif katılımcı olmaları. Öğrenciler, esas teknik elementlerini ve savunma ile ataktak taktik kombinasyonları, bilmeleri ve bunları oyunun değişik dinamik durumlarında ve bireysel ile alan savunmalarında kullanmayı bilmeli. Sınıflar ve okullar arası yarışların hazırlanmasında ve örgütlenmesinde aktif katılımcı olmaları. 232

11 Bireysel Sporlar Yüzme ve suda etkinlikler Kayak yapma ve kardaki Dövüş sporlarıkaratekendini savunma Röketli sporlar tenis Yüzme teknikleri Dönüşler Alp disiplinleri sisteminin de hazırlanması gerekir. Yarı aktif ve aktif rakiple kendini savunmaya ait esas elementler. Yarı aktif ve aktif rakiple kendini savunmaya ait taktik elementlerin öğrenilmesi. 12. sınıfta öğrenilen elementlerin tekrarlanması. Topa voley forhend ve bekhend spin şekliyle vuruş. Smaç vuruş. Keserek servis yapmak slice. Servis kabulu. Oyun. Yüzme tekniklerin öğrenilmesi: serbest sitil, sırt üstü, kurbağlama ve yunus stilinde başlanmak ve kurallara göre dönüş yapmak. Yüzme elementlerinin birleştirilmesi: başlanmak, yüzme ve tüm teknikler için dönüş yapmak. Suda boğulanı kurtarmak. Yüzme yarışları. Derin karda dönüş yapmak: a) Kalın karda jet dönüş b) Kılıç hadımlı paralel dönüş Kendini savunmaya ait teknik ve taktik elementleri bilmeleri Röketle yapılan şu vuruşları bilmeleri: forhendli spin, bekhendli spin, servis yapma ve oyunun teknik-taktik elementleri Öğrenciler 1-2 yüzme tekniklerini öğrenmeli; 100m mesafeli yüzme, kuralları uygulama şartıyla. Öğrenciler düzenli sahalarda kayak yapabilmeyi bilmeli, uzak Biyoloji Matematik Biyoloji, Kimya 233

12 etkinlikler Spor yarışları Piknik ve gezi ANTROPO- METRİ VE MOTORİK Kollektif ve bireysel sporlarda yarışlar ve atletizim ile jimnastikte yarışlar Kros Yılda iki kez doğada gezi Antropometrik özelliklerin ve hareket yeteneklerinin değerlendirilmesi Antreman: açık ve kapalı duruşta step dönüş. Yarış teknikleri: Kılıç uclarının açılışıyla dönüş ve alttaki kayaktan destek alamak. En azından iki kolektif sporda. Tenis, pingpong, karate vb. yarışlar. Kısa ve orta mesafeli koşularda yarış, atış ve atlayışlarda. Döşemede ve araçlarda yarışlar. Ilkbahar ve sonbahar krosu ( m). Yarışlar okul çerçevesinde, sınıflar arasında, sınıf içinde ve belediye okulları arasında yapılmalıdır.. Yılda en az üç kez doğaya çıkmak: yön bulma yürüyüşleri, topografi işaretlerin okunması km (sonbahar, ış ve ilkbahar). Vücut ağırlığı. Vücut uzunluğu. Yerinden uzak atlayış. Yerinden yüksek atlayış. Koşu 100 metra. Koşu m. Diğer testler de eklenebilir. mesafede kayakla yürüyüşü güçlendirmeli, tahta üzerinde kayabilmeli (snow board). Öğrenciler yarışlar örgütlemesinde, kuralları uygulamada ve sportmence davranmada *fair-play yetenekleşmeli, Hakemlik yapmayı bilmeli. Öğrenci dağlık bölgelerde korunma (savunma) kurallarını bilmeli. İlerleme derecesi (psikomotirik özelliklerin başlangıç ve nihai değerlendirilmesi). Sosyoloji, psikoloji Coğrafya, Biyoloji, Resim dersi Matematik, Sağlık eğitimi 234

13 Koşullara ve kadrosuna bağlı olarak, sunulan dört kollektif spordan okul en azından ikisini seçmek zorundadır. Ek içerikler Roler kullanma, bisiklet sürme, tenis, badmington vb. Bu içeriklerin seçimini maddi ile kadro koşullarına ve okulun bulunduğu yöreye has olan geleneklere göre öğretmen ve okul yapar. ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ On Üçüncü sınıf öğrenci organizmasının gelişmesinde ve büyümesindeki süreçte gözlenen yavaşlamayla belirgindir. Bu yaştaki öğrencilerin organizmaları en büyük zorlukları bile atlatma durumundadır. Bu olgu da motorik (hareketlilik) yeteneklerinin en üst bir düzeye çıkmasını etkiler. Öğretmenler, önceki okul düzeylerine kıyasen şimdi cinsiyetler arasındaki belirgin farkları göz önünde bulundurmalıdır. Öğrencilerin spor etkinliklerine yönelik teşvik edilmeleri, öğretmenin ana hedeflerinden biridir. Öğretmen bunu uygun program içeriklerinin seçimiyle yapmalı, doğrusu öğrencideki kazanımların değerlendirilmesi ile ilerletilmesi gereğini teşvik etmelidir. Öğretmen tarafından sunulan ödevlerin, genelde öğrenci tarafından yapılabilecek ödevler olması gereklidir. Aynı zamanda öğrencilerde galibiyet, mağlubiyet ya da başkalarıyla yarış yapma duygusunun pek te fazla geliştirilmemesi gereklidir. Demek oluyor ki öğretmenin asıl amacı, spor bilgilerinin ile vücut hareketlilik yeteneklerinin güçlendirilmesi ile öğretilmesi olmalıdır. Öğretmen, bu yaştaki öğrencilerin belirli spor dallarına ait ilgilerini göz önünde bulundurmalı çünkü ders programının en büyük bir bölümü seçme sporu kapsamaktadır. Bu olgu dersin yetenek ve gereksinimlere göre gruplar halinde örgütlenmesini ön plana çıkarır, ancak ders süreciyle kapsanmayan öğrencinin olmamasına dikkat eder 235

14 DEĞERLENDİRME Vücut geliştirilmesinin değerlendirilmesi antropometrik elementlerle yapılır - Yılda iki kez (vücut uzunluğu ve vücut ağırlığı); Hareket yeteneklerinin değerlendirilmesi SGS sistemiyle yapılır (yerinden uzak atlayış, yerinden yüksek atlayış, 100m hızlı koşu, ve 1000m (bayanlar), 1200m (erkekler) dayanıklılık koşuları. Öğrenilen bilgilerin düzeyi bireysel şekilde ve oyun esnasında değerlendirilir; Oyun kurallarının saygılanması ile yeteneklerin değerlendirilmesi ve Kollektif sporlardaki işbirlik ile koordinasyon; Teknik ve taktik elementlerini öğrenme düzeyinin değerlendirilmesi. 236