V. DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU

Transkript

1 Editör: Ali ÖZTÜREN

2 V. DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU I. ULUSLARARASI DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU BİLDİRİ KİTABI NİSAN 2016 DÜZENLEYEN TURİZM FAKÜLTESİ, DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ GAZİMAĞUSA, KUZEY KIBRIS (KKTC) Copyright 2016 Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü Her hakkı saklıdır. Bu yayının tümü ya da bir bölümü önceden izin almaksızın hiçbir şekilde çoğaltılamaz, basılıp yayınlanamaz, kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz. i

3 V. DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU I. ULUSLARARASI DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU BİLDİRİ KİTABI TURİZM FAKÜLTESİ, DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ GAZİMAĞUSA, KUZEY KIBRIS (KKTC) TEL: FAKS: E-POSTA: ii

4 Dr. Sibel SİBER Fikri ATAOĞLU Dr. Faiz SUCUOĞLU Dr. Özdemir BEROVA Mehmet Bayram Prof.Dr. Necdet OSAM İsmail ARTER Katip DEMIR Hasan SADIKOĞLU Ahmet SENNAROĞLU Cemil SARIÇIZMELİ Suphi COŞKUN Aziz KAYA Mesut YIKICI Prof.Dr. Hasan KAYA Prof.Dr. Ahmet ÇAMSARI Prof.Dr. Mustafa KİBAR Prof.Dr. Çetin BEDESTENCİ V. DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU ONUR KURULU KKTC Meclis Başkanı KKTC Turizm ve Çevre Bakanı KKTC Sağlık Bakanı; KKTC Turizm Eski Bakanı Bakanı KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanı Doğu Akdeniz Üniversitesi Vakıf Yöneticiler Kurulu Başkanı Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörü Gazimağusa Belediyesi Başkanı Yeniboğaziçi Belediyesi Başkanı İskele Belediyesi Başkanı Büyükkonuk Belediyesi Başkanı Mehmetçik Belediyesi Başkanı Dipkarpaz Belediyesi Başkanı Lefke Belediyesi Başkanı Yenierenköy Belediyesi Başkanı Mustafa Kemal Üniversitesi Rektörü Mersin Üniversitesi Rektörü Çukurova Üniversitesi Rektörü Çağ Üniversitesi Rektörü iii

5 V. DOĞU AKDENİZ TURİZM SEMPOZYUMU DANIŞMA KURULU *Danışma Kurulu üyeleri alfabetik sıralama ile listede yer almıştır. Prof.Dr. A.Celil ÇAKICI Mersin Üniversitesi Doç.Dr. Adnan ÖZYILMAZ Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet AKER Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet AKTAŞ Girne Amerikan Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet Fazıl ÖZSOYLU T.C. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Akif ALTINBIÇAK Mersin Üniversitesi, Anamur MYO Prof.Dr. Akın AKSU Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Alp TİMUR Dokuz Eylül Üniversitesi Abdullah SOYSAL Kahramanmaraş Sütçü İmam Doç.Dr. Üniversitesi Doç.Dr. C.Kaya GÖKÇEK Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.(FH) Mag. Claudia Bauer-Krösbacher University of Applied Sciences Krems Prof. Dr. Doğan GÜRSOY Washington State Üniversitesi Doç.Dr. Ebru GÜNLÜ Dokuz Eylül Üniversitesi Doç.Dr. Fatma Nur İPLİK Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Prof.Dr. Fikret DÜLGER Çukurova Üniversitesi Prof.Dr. Füsun İSTANBULLU DİNÇER T.C. İstanbul Üniversitesi Prof.(FH) Dr. Georg Christian STECKENBAUER IMC University of Applied Sciences Krems, Austria Prof. Dr. Habib ALİPOUR Doğu Akdeniz Üniversitesi Doç.Dr. Halil DEMİRER Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.Dr. Halis OĞUZ Selçuk Üniversitesi, Silifke Taşucu Hasan KARLITAŞ Lefke Turizm Derneği Başkanı Prof. Dr. Hasan KILIÇ Doğu Akdeniz Üniversitesi Hüseyin AKTIĞ Kıbrıs Türk Otelciler Birliği Başkanı İbrahim ALTINER Kıbrıs Türk Rehberler Birliği Başkanı Prof.Dr. İbrahim CENGİZLER Çukurova Üniversitesi Prof.Dr. İge PIRNAR Yaşar Üniversitesi iv

6 Prof. Dr. İrfan Arıkan FH Krems University, Austria Yrd. Doç.Dr. İsmet ESENYEL Girne Amerikan Üniversitesi Prof.Dr. Kemal BİRDİR Mersin Üniversitesi Kemal Deniz DANA KKTC Turizm Bakanlığı Müsteşarı Prof.Dr. Meryem AKOĞLAN KOZAK Anadolu Üniversitesi Prof.Dr. Mustafa BAŞARAN Çağ Üniversitesi Prof.Dr. Mustafa TÜMER Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Nazmi KOZAK Anadolu Üniversitesi Prof.Dr. Orhan İÇÖZ Yaşar Üniversitesi Orhan TOLUN Kıbrıs Türk Seyahat Acentaları Birliği Başkanı Prof.Dr. Osman Mübin KARATEPE Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Ozan BAHAR Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Prof.Dr. Özkan TÜTÜNCÜ Dokuz Eylül Üniversitesi Prof.Dr. Raif PARLAKKAYA Necmettin Erbakan Üniversitesi Süleyman GÜRCAFER Kıbrıs Türk Restorancılar Birliği Başkanı Yrd.Doç.Dr. Tahir YEŞILADA Lefke Avrupa Üniversitesi Doç.Dr. Tülen SANER Yakın Doğu Üniversitesi Prof. Dr. Turgay AVCI Doğu Akdeniz Üniversitesi Turgut MUSLU KKTC Turizm Bakanlığı Planlama Daiesi Müdürü Prof.Dr. Yasemin ARBAK Dokuz Eylül Üniversitesi Prof. Dr. Yusuf DUMAN Zekai ALTAN Zeynep ASLAN Karpaz Eko Turizm Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Kıbrıs Türk Eko-Agro Turizm Kooperatifi Başkanı Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi v

7 V. DOĞU AKDENİZ ULUSLARARASI TURİZM SEMPOZYUMU BİLİM KURULU Prof.Dr. A.Celil ÇAKICI Mersin Üniversitesi Doç.Dr. Adnan ÖZYILMAZ Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet AKER Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet AKTAŞ Girne Amerikan Üniversitesi Doç.Dr. Ahmet BÜYÜKŞALVARCI Necmettin Erbakan Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet Fazıl ÖZSOYLU T.C. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Prof.Dr. Ahmet ÖZER Toros Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Akif ALTINBIÇAK Mersin Üniversitesi Prof. Dr. Alan FYALL University of Central Florida, USA Yrd.Doç.Dr. Doç. Dr. Yrd.Doç.Dr. Emeritus Professor Dr. Alev DÜNDAR ARIKAN Ali ÖZTÜREN Alper BOZKURT Antti Haahti Anadolu Üniversitesi Doğu Akdeniz Üniversitesi T.C. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi University of Lapland, Finland Doç. Dr. Aydın AKIN Selçuk Üniversitesi Silifke Öğr. Gör. Ayhan Varol BAYER Mustafa Kemal Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Aziz Gökhan ÖZKOÇ Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Prof.Dr. Bahar TANER Mersin Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Bilge AKSAY T.C. Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Bülent ÖZER Çağ Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Burçin Cevdet ÇETİNSÖZ Mersin Üniversitesi Doç.Dr. C.Kaya GÖKÇEK Mustafa Kemal Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Caner ATIŞ Mersin Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Cemil SÜSLÜ Mustafa Kemal Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Deniz Karagöz YÜNCÜ Anadolu Üniversitesi vi

8 Yrd.Doç.Dr. Deniz KARAÖMERLİOĞLU Çukurova Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Diğdem ESKİYÖRÜK Çukurova Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Dilek ATÇI Mersin Üniversitesi Öğr. Gör. Dilek EFE Mustafa Kemal Üniversitesi Doç.Dr. Doğan ÜNLÜCAN Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Ebru GÜNEREN Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Doç.Dr. Ebru GÜNLÜ Dokuz Eylül Üniversitesi Prof.Dr. Elmira FAIZOVA Taraz State University, Kazakhstan Doç.Dr. Erdinç KARADENİZ Mersin Üniversitesi Doç.Dr. Erkan SEZGIN Anadolu Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Fatih ÖZDEMİR Mustafa Kemal Üniversitesi Doç.Dr. Fatma Nur İPLİK Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Prof.Dr. Fikret DÜLGER Çukurova Üniversitesi Öğr. Gör. Fikret GÖKÇE Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.Dr. Füsun İSTANBULLU DİNÇER T.C. İstanbul Üniversitesi Doç.Dr. Göknil Nur SEVER Mersin Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Gürkan AKDAĞ Mersin Üniversitesi Prof. Dr. Habib ALİPOUR Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Hakan YILMAZ Anadolu Üniversitesi Doç.Dr. Halil DEMİRER Mustafa Kemal Üniversitesi Prof.Dr. Halis OĞUZ Selçuk Üniversitesi, Silifke Taşucu MYO Prof. Dr. Hasan KILIÇ Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Hilmi Rafet YÜNCÜ Anadolu Üniversitesi Prof.Dr. Hüseyin ARASLI Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. İbrahim CENGİZLER Çukurova Üniversitesi Doç.Dr. İlhan DALCI Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. İlkay YORGANCI MALONEY Doğu Akdeniz Üniversitesi vii

9 Prof. Dr. İrfan Arıkan FH Krems University, Austria Yrd.Doç.Dr. İsmet ESENYEL Girne Amerikan Üniversitesi Doç.Dr. Kamil UNUR Mersin Ünviersitesi Prof. Dr. Kemal BİRDİR Mersin Üniversitesi Prof. Dr. Yrd.Doç.Dr. Kurtuluş KARAMUSTAFA Erciyes Üniversitesi M. Güven ARDAHAN Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Mine HAKTANIR Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Murat İ. HASEKİ Çukurova Üniversitesi Prof.Dr. Mustafa BESİM Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Mustafa KARADUMAN Selçuk Üniversitesi, Silifke Taşucu MYO Prof.Dr. Mustafa TÜMER Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Nazmi KOZAK Anadolu Üniversitesi Prof.Dr. Osman Mübin KARATEPE Doğu Akdeniz Üniversitesi Doç.Dr. Oya Berkay KARACA Çukurova Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Ozan AKSÖZ Anadolu Üniversitesi Prof.Dr Ozan BAHAR Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Prof.Dr. Özkan TÜTÜNCÜ Dokuz Eylül Üniversitesi Assoc. Prof. Dr. Qadir BAYRAMLI Azerbaijan State Economics University Prof.Dr. Raif PARLAKKAYA Necmettin Erbakan Üniversitesi Doç.Dr. Remzi GEMCİ Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Rüçhan KAYAMAN Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Sami FETHİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Serhat HARMAN Batman Üniversitesi Assoc. Prof. Dr. Sonia Ferrari University of Calabria, Italy Prof.Dr. Süleyman TÜRKEL Toros Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Tahir YEŞILADA Lefke Avrupa Üniversitesi viii

10 Doç.Dr. Tülen SANER Yakın Doğu Üniversitesi Prof. Dr. Turgay AVCI Doğu Akdeniz Üniversitesi Doç.Dr. Umut AVCI Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Prof. Dr. Valentino PARISI Università degli Studi di Cassino e del Lazio Meridionale, Cassino, Italy Prof. Dr. Zeynep ASLAN Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi ix

11 SEMPOZYUM YÜRÜTME KURULU Adı-Soyadı Prof. Dr. Hasan KILIÇ (Sempozyum Başkanı, Turizm Fakültesi Dekanı) Prof. Dr. Hüseyin ARASLI (Yürütme Kurulu Başkanı) Doç. Dr. Ali ÖZTÜREN (Yürütme Kurulu Eş Başkanı) Yrd. Doç. Dr. M. Güven ARDAHAN (Dekan Yardımcısı) Yrd. Doç. Dr. Rüçhan KAYAMAN (Yürütme Kurulu Başkan Yardımcısı) Arş. Gör. Nazanin N. ALPLER Arş. Gör. Cihan ALPHUN Arş. Gör. Arash AKHSHIK Arş. Gör. Ardalan ETEMADANSARI E-posta x

12 OTURUM BAŞKANLARI Prof. Dr. Ahmet AKTAŞ, Girne Amerikan Üniversitesi Prof. Dr. Hüseyin ARASLI, Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Levent ALYINAY, Oxford Brookes Unıversıty Prof. Dr. Turgay AVCI, Doğu Akdeniz Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Rüçhan KAYAMAN, Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Osman KARATEPE, Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Kemal BİRDİR, Mersin Üniversitesi Prof. Dr. A. Celil ÇAKICI, Mersin Üniversitesi Doç. Dr. Ali ÖZTÜREN, Doğu Akdeniz Üniversitesi Doç. Dr. Tülen SANER, Yakın Doğu Üniversitesi Prof. Dr. Orhan İÇÖZ, Yaşar Üniversitesi Prof. Dr. Doğan GÜRSOY, Washington State University Prof. Dr. Habib ALIPOUR, Doğu Akdeniz Üniversitesi Prof. Dr. Sami FETHİ, Doğu Akdeniz Üniversitesi xi

13 ÖNSÖZ Türkiye Cumhuriyeti nin Doğu Akdeniz Bölgesini oluşturan illerinin yanı sıra, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti nin de içinde bulunduğu bölgede, turizm ile ilgili konuların kamu ve özel sektör paydaşlarının katılımıyla tartışılması, turizm potansiyelinin kullanımının önündeki sorunlara ışık tutulması ve hemen her konuda güç ve işbirliği yollarının araştırılmasına zemin hazırlamak amacıyla, 2011 yılından bu yana Türkiye Cumhuriyeti bölge üniversiteleri tarafından düzenlenen Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu nun beşincisini, Özel İlgi Turizmi temasıyla Nisan 2016 tarihlerinde Doğu Akdeniz Üniversitesi Turizm Fakültesi ev sahipliğinde Kıbrıs ta gerçekleştirmiş bulunuyoruz. Bu kapsamda; bölgesel turizm potansiyelinin bilimsel veriler ve profesyonellerin uygulama sonuçları ışığında tartışılması, uygulanabilir öneriler geliştirilerek potansiyel farkındalığın artırılması ve harekete geçirilmesi, sorunların turizm akademisyenleri, ilgili kamu bürokratları ve sektör temsilcileri gözüyle irdelenmesi ve çözüm önerileri geliştirilmesi, Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumunun en önemli hedefleri arasındadır. 5. Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu nun, özelde Kuzey Kıbrıs genelde Türkiye Cumhuriyeti Doğu Akdeniz Bölgesi illerinin sahip oldukları özel ilgi turizmi kaynaklarının tanıtımına imkan sağlayacağı düşünülmektedir. Bahse konu bölge ile ilgili çalışmalar yapan bilim insanlarını ve turizm sektörü paydaşlarını bir araya getiren sempozyum kapsamında mevcut sorunlar belirlenmiş, dünyadaki, bölgedeki ve ülkemizdeki uygulamalar anlatılmıştır. Bununla birlikte, gerek Kuzey Kıbrıs gerekse Türkiye Cumhuriyeti nde faaliyet gösteren turizm fakültelerinin / yüksek okullarının / bölümlerinin işbirliği yaparak, ülkemiz turizmi için bilimsel veriler ve profesyonellerin uygulama sonuçlarına dayanan alternatif çözüm önerileri tartışılmıştır. Sempozyum kapsamında, özel ilgi turizmi olarak belirlenen ana tema ile başta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti özel ilgi turizmi kaynaklarının tanıtılması olmak üzere, bilgi ve deneyimlerin paylaşılması, kazanımların sağlanması, özel ilgi turizmi potansiyelinin değerlendirilerek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Sempozyumumuza bildiri gönderen, sunum yapan veya konuk olarak katılan tüm katılımcılara teşekkür ederim. Prof. Dr. Hasan KILIÇ Sempozyum Başkanı Doğu Akdeniz Üniversitesi Turizm Fakültesi Dekanı xii

14 İÇİNDEKİLER TAM METİN BİLDİRİLER Kapadokya yı Ziyaret Eden Turistlerin Ziyaret Motivasyonları ve Tatmin Düzeyleri... 1 A.Celil ÇAKICI, Erşan YILDIZ Anamur İlçesinde Kırsal Turizm Potansiyeli ve Gelişme Olanakları Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Spor Turizmi Bağlamında Mersin ve Adana İllerinde Uçurtma Sörfünün (Kitesurfing) Yapılabilirliği Abdulcelil ÇAKICI, Gülser YAVUZ, Banu Es YILMAZ Türkiye'de Alternatif Turizmin Gelişmesinde Seyahat Aracılarının Rolü Orhan İÇÖZ, Tuğrul GÜNAY, Yiğit Sebahattin BOZKURT Stratejik Bir Güç Olarak KKTC de İnanç Turizmi; Yapılanlar, Yapılması Gerekenler Üzerine Bir Değerlendirme Ulvi Keser, Asporça Melis Keser Etkinliklerin Sınıflandırılması Üzerine Kavramsal Bir Çalışma Ali DALGIÇ, Kemal BİRDİR Turizm Alanyazında Kültürel Mirasla İlgili Çalışmaların Bibliyometrik Profili ( ) Derya TOKSÖZ, Kemal BİRDİR Destinasyon Tercihinde Gastronominin Etkisi ve Otel Menülerinde Yer Alan Yöresel Ürünler: Erdek ve Bandırma Örneği Betül UZGİDİM Diplomatik Bir Güç Olarak KKTC de Mağara Turizmi ve Çanakkale Esirler Mağarası Örneği Ulvi KESER, Asporça Melis KESER Kırsal Alanlarda Gastronomi Turizminin Önemi: Narlıkuyu Kahvaltı Restoranları Örneği Hülya TAŞTAN, Seda OYAN, Gülcan SEZER xiii

15 Kapadokya Bölgesinde Özel İlgi Turistini Güdüleyen Motiflerin Kapsamının Belirlenmesine ve Geliştirilmesine Yönelik Bir Değerlendirme Mehmet CAN Katılımcıların 20. EMITT Fuarına Yönelik Algıları. Participants Perception Toward 20 th EMITT Sevda SAHİLLİ BİRDİR Sağlık Turizmi Türkiye İçin Bir Fırsat Olabilir Mi?: Bir Durum Değerlendirmesi Abdullah SOYSAL, Fedayi YAĞAR Turizmde Akdeniz Bölgesi Yöresel Mutfağı ve Sağlık Açısından Önemi Figen ŞANLI BARAN, Doç. Dr. Gülçin SAĞDIÇOĞLU CELEP xiv

16 BİLDİRİ ÖZETLERİ STRATEJİK BİR GÜÇ OLARAK KKTC DE İNANÇ TURİZMİ; YAPILANLAR, YAPILMASI GEREKENLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ULVI KESER, Asporça Melis KESER TURİZM ALAN YAZINDA KÜLTÜREL MİRASLA İLGİLİ ÇALIŞMALARIN BİBLİYOMETRİK PROFİLİ Prof. Dr. Kemal BİRDİR, Arş. Gör. Derya TOKSÖZ TÜRKİYE'DE ALTERNATİF TURİZMİN GELİŞMESİNDE SEYAHAT ARACILARININ ROLÜ Orhan İçöz, Tuğrul GÜNAY, Yigit S. BOZKURT TARİHSEL SÜREÇ İÇİNDE KONAKLAMA MERKEZLERİ HAN VE KERVANSARAYLARIN GÜNÜMÜZDE İPEK YOLU TURİZM PROJESİNE DÖNÜŞÜMÜ Prof. Dr. Sami KARACAN, Doç. Dr. Esin KARACAN, Yrd. Doç. Dr. Yüksel GÜNGÖR KUZEY KIBRIS EKONOMİSİNDE SÜREGELEN FARKLI HÜKÜMETLERİN TURİZM POLİTİKALARI UYGULAMA ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. İsmet ESENYEL DİPLOMATİK BİR GÜÇ OLARAK KKTC DE MAĞARA TURİZMİ VE ÇANAKKALE ESİRLER MAĞARASI ÖRNEĞİ Ulvi Keser, Asporça Melis KESER SERVICE INNOVATION IN IRANIAN HOSPITALITY INDUSTRY Sarvnaz Baradarani, Prof. Dr. Hasan KILIC THE EFFECT OF CITTASLOW CERTIFICATION ON THE LEFKE REGION Nafiya GÜDEN, İ. Nazmi BULDANLIOĞLU DOES CUSTOMER INCIVILITY MODERATE THE EFFECT OF POLYCHRONICITY ON JOB PERFORMANCE? EVIDENCE FROM HOTEL FRONTLINE EMPLOYEES IN NORTH CYPRUS Boshra Hejraty NAMIN - Prof. Dr. Hüseyn ARASLI EDUCATIONAL TOURISM AND SOCIO-CULTURAL CHANGES IN SMALL-SCALE SOCIETIES; THE CASE OF FAMAGUSTA Hamed REZAPOURAGHDAM, Ilkay YORGANCI, Huseyin ARASLI, Habib ALIPOUR PUBLIC ART AND URBAN TOURISM: IMPACTS AND IMPLICATIONS Kamyar FULADLU, Masoumeh ZADMEHR SPECIAL INTEREST ON HOTEL REPUTATION: THE INEVITABLE EFFECT OF SERVICE SABOTAGE Huseyin ARASLI Nazanin N. ALPLER Winifred L. DOH SECOND HOME TOURISM IMPACT AND GOVERNANCE: EVIDENCE FROM THE CASPIAN SEA REGION OF IRAN Habib ALIPOUR, Hossein, G. T, OLYA

17 HALAL TOURISM: NORTHERN CYPRUS AS A POTENTIAL MARKET- OR NOT Azar GHAEDI, Raheleh HASSANNIA, Hamed REZAPOURAGHDAM, Sedigheh SAFSHEKAN KIRSAL TURİZM VE ALTERNATİF KIRSAL TURİZM HİZMETLERİ Prof. Dr. Sami KARACAN, Doç. Dr. Esin KARACAN, Yrd. Doç. Dr. Yüksel GÜNGÖR ANAMUR İLÇESİNDE KIRSAL TURİZM POTANSİYELİ VE GELİŞME OLANAKLARI Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK KIRSAL ALANLARA YÖNELIK ÖZEL İLGI TURIZMI POLITIKALARI VE PLANLAMALARINA, KARPAZ'DAKI EKOTURIZM UYGULAMALARINDAN ÖRNEKLER ILE GERIBILDIRIMLER VERILMESI Yusuf DUMAN EKOLOJİK BİR HAREKET OLARAK EKOTURİZM İN KKTC KARPAZ BÖLGESİNDE GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr. Arzu ERÇETİN ECOTOURISM: A MEANS FOR THE SUSTAINABLE EMPOWERMENT OF WOMEN IN RURAL AREAS OF NORTHERN CYPRUS (Kadin Girisimcileri Eko-turizm aktivitesinde bulunmalarina motive eden unsurlar) Öğr. Gör. Mürüde ERTAÇ DOĞA VE MACERA TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA: VAN GÖLÜ ÇEVRESİ UYGULAMASI Prof. Dr. Said KINGIR, Öğr. Gör. İlker Salih EBREM, Öğr. Gör. Muhammet Fatih SANCAR, Öğr. Gör. Mesut SOYALIN PALANDÖKEN KAYAK TESİSİNİN KALİTE ALGISI Yrd. Doç. Dr. Hürriyet ÇİMEN, Ömer Faruk ŞENGÜL ÖZEL İLGI TURIZMI DESTINASYONLARINDA FARKLI SERMAYE YAPILARININ GIRIŞIMCILIK ÜZERINE ETKISI Bakiye YALINÇ KATILIMCILARIN 20. EMITT FUARINA YÖNELİK ALGILARI Yrd. Doç. Dr. Sevda SAHİLLİ BİRDİR FUAR ORGANİZASYONLARININ TURİZMDEKİ ÖNEMİ VE DÜNYADAKİ YENİ EĞİLİMLER Öğr. Gör. Soner ARSLAN ETKİNLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA Ali DALGIÇ, Arş. Gör., Kemal BİRDİR, Prof. Dr. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ GASTRONOMİ TURİZMİ POTANSİYELİ VE TURİST REHBERLERİNİN GÖRÜŞLERİNE İLİŞKİN BİR UYGULAMA Prof. Dr. Said KINGIR, Öğr. Gör. Muhammet Fatih SANCAR, Öğr. Gör. İlker Salih EBREM, Öğr. Gör. Mesut SOYALIN i

18 DESTİNASYON TERCİHİNDE GASTRONOMİNİN ETKİSİ VE OTEL MENÜLERİNDE YER ALAN YÖRESEL ÜRÜNLER: ERDEK VE BANDIRMA ÖRNEĞİ Betül UZGİDİM GASTRONOMİ TURİZMİ ALANYAZININDA YEREL MUTFAK ARAŞTIRMALARI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME Yrd.Doç.Dr. Gürkan AKDAĞ, Seda OYAN OTEL İŞLETMELERİNDE MENÜ PLANLAMADA YENİLİKÇİLİK VE YENİLİKÇİ EĞİLİMLER Zeynep DEMİR, Mehmet Necati CİZRELİOĞULLARI YEMEK FOTOĞRAFÇILIĞININ İŞLETME İMAJINA ETKİSİ Aysu ŞAHİN SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYE İÇİN BİR FIRSAT OLABİLİR Mİ?: BİR DURUM DEĞERLENDİRMESİ Doç. Dr. Abdullah SOYSAL, Araş. Gör. Fedayi YAĞAR TURİZMDE AKDENİZ BÖLGESİ YÖRESEL MUTFAĞI VE SAĞLIK AÇISINDAN ÖNEMİ Figen ŞANLI BARAN, Doç. Dr. Gülçin SAĞDIÇOĞLU CELEP TERMAL OTEL TERCİHİNDE TIP MERKEZİNİN ROLU Doç. Dr. Serkan BERTAN KIRSAL ALANLARDA GASTRONOMİ TURİZMİNİN ÖNEMİ: NARLIKUYU KAHVALTI RESTORANLARI ÖRNEĞİ Hülya TAŞTAN, Seda OYAN, Gülcan SEZER BİR MARKA İMAJI OLARAK GASTRONOMİ TURİZMİ: ADANA ÖRNEĞİ Öğr. Gör. Öznur ŞAHİN NARDALI, Aysu ŞAHİN SEYRÜ SEFER YARDIMCILIĞINDAN TURİZM AMAÇLI KULLANIMA: DENİZ FENERLERİNİN TURİZM POTANSİYELİ A. Celil ÇAKICI, Seçkin ESER, Oya YILDIRIM KIBRIS TA KUŞ GÖZLEM TURIZMI Damla BETON, Robin SNAPE ÇILDIR GÖLÜ NÜN (KARS, ARDAHAN) OLTA BALIKÇILIĞI TURİZMİ AÇISINDAN POTANSİYELİ Hürriyet ÇİMEN, Serkan KÜKRER KAPADOKYA YI ZİYARET EDEN TURİSTLERİN ZİYARET MOTİVASYONLARI VE TATMİN DÜZEYLERİ A. Celil ÇAKICI, Erşan YILDIZ KKTC ÖZEL İLGİ TURİZMİ İÇİN ÖNEMLİ OLAN OTEL İŞLETMELERİNDE TEDARİKÇİ SEÇİM KRİTERLERİ Ahmet Dural KUŞÇU, Yrd. Doç. Dr. Demet B. KALMAZ KUZEY KIBRIS TA KARANLIK TURİZM (HÜZÜN TURİZMİ) BÖLGELERİNDEKİ ZİYARETÇİLERİ GÜDÜLEYEN FAKTÖRLER Doç. Dr. Ali ÖZTÜREN ii

19 RUSYA-TÜRKİYE UÇAK KRİZİNİN AKDENİZ TURİZMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Salih YILMAZ KAPADOKYA BÖLGESİNDE ÖZEL İLGİ TURİSTİNİ GÜDÜLEYEN MOTİFLERİN KAPSAMININ BELİRLENMESİNE VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK BİR DEĞERLENDİRME Öğretim Görevlisi Mehmet CAN TURİZM SEKTÖRÜNÜN ÖNEMİ, KENTLERLE OLAN İLİŞKİSİ VE TURİZM POTANSİYELİ AÇISINDAN GAZİMAĞUSA NIN SWOT ANALİZİ Mehmet Necati CİZRELİOĞULLARI, Zeynep DEMİR DOĞU AKDENIZ BÖLGESININ İLERI YAŞ TURIZMI POTANSIYELININ İNCELENMESINE YÖNELIK BIR SWOT ANALIZI Mehmet Cihan YAVUZ, Erdinc BALLI, Zafer BUZCU, Sibel OĞUZ ÖZEL İLGİ TURİZMİNİN CİTTASLOW (SAKİN ŞEHİR) LEFKE YE KATKISI Hasan KARLITAŞ ÖZEL İLGİ TURİZMİNİN SAKİN ŞEHİRLERE KATKILARI BAĞLAMINDA: AKYAKA/MUĞLA ÖRNEĞİ Arş. Gör. Ecem İNCE CARETTA KAPLUMBAĞALARININ ZİYARETÇİLERİNİN ÇEVRECİ DAVRANIŞLARI Cihan ALPHUN, Arash AKHSHIK ÖZEL İLGİ TURİZMİ KAPSAMINDA SOSYAL MEDYA UYGULAMALARININ KUZEY KIBRIS TURİZM SEKTÖRÜNE ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. İsmet ESENYEL, Dr. Ümmü Altan BAYRAKTAR ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN ÖZEL İLGİ TURİZMİ TERCİHLERİNİN BELİRLENMESİNDE; PAZARLAMA VE TANITIM FAALİYETLERİNE SOSYAL MEDYANIN ETKİSİ (KIŞ TURİZMİ SATIN ALMA TERCİHLERİ ÜZERİNE BİR ALAN ARAŞTIRMASI) Yard. Doç. Dr. Hacer Neyir TEKELİ, Öğr. Gör. Tuğba Çedikçi FENER FACEBOOK KULLANAN TURİZM ÖĞRENCİLERİNİN KENDİNİ GÖSTERİM ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ: ESOGÜ TURİZM FAKÜLTESİ ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Üzeyir KEMENT, Arş. Gör. Barış DEMİRCİ AB POLİTİKALARI MEVZUATI VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ KONAKLAMA SEKTÖRÜ Yrd. Doç. Dr. İsmet ESENYEL RENKLERİN ONURLU YÜRÜYÜŞÜ Yrd. Doç. Dr. Beril DÖNMEZ SPOR TURİZMİ BAĞLAMINDA MERSİN VE ADANA İLLERİNDE UÇURTMA SÖRFÜNÜN (KİTESURF) YAPILABİLİRLİĞİ Abdulcelil ÇAKICI, Gülser YAVUZ, Banu Es YILMAZ YÜKSELTİ ANTRENMANLARININ TURİZM AÇISINDAN ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Rıdvan ÇOLAK, Yrd. Doç. Dr. Hürriyet ÇİMEN iii

20 BUZ SPORLARI TURİZMİ: ÇILDIR GÖLÜ ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Hürriyet ÇİMEN, Yrd. Doç Dr. Doğan SALTAŞ UÇURTMA SÖRFÜ DENEYİMİNİ MOTİVE EDEN UNSURLARIN İNCELENMESİ Öğr. Gör. Dr. Reyhan ARSLAN AYAZLAR COUCHSURFİNG (KANEPE SÖRFÜ): SOSYAL AĞIN TURİZMDE KULLANILMASI Arş. Gör. Sercan BENLİ GAZİMAĞUSA KÖRFEZİNDE ÖZEL İLGİ TURİZMİ ODAKLI KIYISAL ALAN ENTEGRE YÖNETİM PLANI ÖRNEĞİ: DALIŞ TURİZMİNDE TEKNİK KAPASİTE VE KALİTE STANDARTLARININ ARTIRILMASI PROJESİ Burak Ali ÇİÇEK iv

21 ETKİNLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR ÇALIŞMA ALİ DALGIÇ Mersin Üniversitesi Turizm Fakültesi Turizm İşletmeciliği Bölümü Mersin/TÜRKİYE KEMAL BİRDİR Mersin Üniversitesi Turizm Fakültesi Turizm İşletmeciliği Bölümü Mersin/TÜRKİYE ÖZET Araştırmanın Amacı: Etkinlikler birçok yazar tarafından farklı sınıflandırmalar altında incelenmiştir. Bu durumun alanyazında karmaşıklığa neden olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı, karmaşıklığın giderilmesi için ilgili alanyazında yapılan çalışmaları inceleyerek etkinlik sınıflandırılması ortaya koymaktır. Araştırma Yöntemi: Çalışmada yararlanılan veriler ikincil kaynaklardır. Etkinlik ve etkinlik turizmi konusunda ulaşılabilen makaleler, kitaplar ve diğer araştırma metinlerinin değerlendirilmesi sonucunda araştırma tamamlanmıştır. Bulgular: Etkinlikleri büyüklüklerine göre yedi kategoride incelemek mümkündür. Bu kategoriye giren etkinlikleri giga (dev), mega (büyük), major (önemli), hallmark (özellikli), özel, bölgesel ve yerel olarak tanımlamak mümkündür. Temalarına göre etkinlikler ise, kültürel kutlamalar, sanat ve eğlence etkinlikleri, iş amaçlı/ticari etkinlikler, politik etkinlikler, eğitimsel ve bilimsel etkinlikler, rekreasyonel etkinlikler, sportif etkinlikler, özel etkinlikler olarak ele alınabilir. Sonuç ve Tartışma: Etkinlik ve etkinlik turizmi çalışmalarında etkinliklerin ayrımı büyük bir önem arz etmektedir. Alanyazındaki bir çok çalışmada etkinliklerin, ayrım yapılmadan bir bütün olarak ele alındığı, etkinlik büyüklüğüne dikkat edilmediği ve tema bağlamında değerlendirmenin tam olarak yapılmadığı söylenebilir. Etkinliklerin etkileri bağlamında, mega (büyük) etkinlik ile bölgesel etkinlik arasında ekonomik, kültürel, sosyal, politik, turizm vb. yönlerden bir çok farklılık söz konusu olabilir. Diğer taraftan temasal olarak, sportif etkinlikler ile kültürel etkinlikler arasında da bir çok farklılığın olabileceğini söylemek mümkündür. Bu nedenle etkinlikleri, farklılıklarını göz ardı ederek bir değerlendirme yapmak ve sonuca varmak yanlış olabilir. Araştırmanın Sınırları: Çalışmada etkinlik sınıflandırmaları iki kategoride incelenmiştir. Bu kategoriler büyüklüklerine ve temalarına göre etkinliklerdir. Bu iki kategoriye uygun olmayan etkinlikler kapsam dışında bırakılmıştır. Orijinalliği/değeri: Bu çalışmaya ekonomi, politika, sosyo-kültürel, ticaret, turizm vb. konularda önem arz eden pek çok etkinlik dâhil edilmiştir. Yabancı alanyazının etkinlik çalışmaları açısından zengin olduğu görülürken yerli alanyazının henüz gelişme aşamasında olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle bu çalışmanın, gelecekte yapılacak etkinlik ve etkinlik turizmi araştırmalarına fayda sağlayacağı ileri sürülebilir. Anahtar Kelimeler: Etkinlik, Etkinlik Sınıflandırması, Etkinlik Turizmi 69

22 Abstract Purpose of Study: Events have been examined under different classifications by many writers so far. It has been specified that this causes confusion in body of literature. In order to remove this confusion, the purpose is to examine the studies in body of literature and put forward event classification. Method of Study: Data used for study is secondary sources. Study has been completed after examination of articles, books and other research texts which could be accessed about event and event tourism. Findings: It is possible to examine the activities under seven classifications in terms of their sizes. We can classify the activities as giga, mega, major, hallmark, specific, regional and local ones comprehensively. In terms of their themes, it is also possible to classify the activities as cultural celebrations, artistic and entertainment events, business-oriented/commercial events, political events, educational and scientific events, recreational events, sportive events, special events. Conclusion and Discussion: Differentiating the activities has importance in event and event tourism studies. It can be said that event is handled as a whole without making necessary differentiation, event size isn t taken into consideration, evaluation isn t made in terms of theme properly. Within the context of effects of event, there may be many differences between mega event and regional event in terms of economical, cultural, social, political ways and tourism. On the other hand, it is possible to say that there may be many differences between sportive event and cultural event in terms of their themes. For this reason, it may be a mistake to make evaluations and conclusions by taking the events into consideration as a whole. Limitations of Study: In this study, event classifications have been examined under two categories. These categories are events in terms of their sizes and their themes. Events which are inappropriate for these two categories have been excluded. Authenticity/Value: Many events having importance in economical, political, socio-cultural, commercial and touristic matters have been included in this study. While foreign body of literature is rich in terms of event studies, domestic body of literature is still developing. For this reason, this is a study which could guide event and event tourism studies to be made in the future. Keywords: Event, Event Classification, Event Tourism GİRİŞ Her geçen yıl turizm faaliyetlerine katılan birey sayısı artmaktadır. Dünya da 2015 yılında 1 milyar 184 milyon kişi turizm faaliyetlerine katılmak için seyahat etmiş olup, 2016 yılı için ise bu rakamın %4 oranında artacağı öngörülmektedir (UNWTO, 2016). Büyüyen bu pazardan paylarını arttırmak isteyen destinasyonların başarıya ulaşabilmesi için çekiciliklere (doğal, insan yapımı, yapay, belirli bir amaçla inşa edilen, miras niteliği taşıyan, özel etkinlikler), erişebilirliğe (taşıma araçları, yollar ve terminallerden oluşan taşımacılık sistemi), olanaklara (konaklama ve yiyecek -içecek tesisleri, diğer turistik hizmetleri sunan tesisler), seyahat/tatil paketlerine (ana kuruluşlar ve aracılar tarafından önceden düzenlenmiş paketlere), aktivitelere (destinasyonda halihazırda bulunan aktiviteler ve turistlerin ziyaretleri süresince yapılabilecek aktiviteler) ve destekleyici hizmetlere (turistlerin yararlanabileceği banka, telekomünikasyon, postane, hastane vb.) ihtiyaçları vardır (Buhalis, 2000: 98). Belirtilen faktörler çekicilik özelliği gösterirken (Buhalis, 2000), bireylerin seyahatlerinde birincil güdüleyicilerinden biri olan değişim gereksinimi diğer bir ifadeyle günlük rutin hayattan ve işlerden uzaklaşma, farklı olaylar görme, yeni insanlarla tanışma ve farklı çevreler görme vb. durumlar ise itici faktör özelliği göstererek destinasyonlara yönelimleri sağlayabilir (İçöz, Var ve İlhan, 2009: 185). Buhalis in (2000) çekicilikler kapsamında belirtmiş olduğu özel etkinliklerle; İçöz, Var ve İlhan ın (2009) belirtmiş olduğu farklı olaylar görme isteği etkinliklerin önemini ortaya koymaktadır. 70

23 Düzenlenecek etkinliklerin hem destinasyona ve destinasyonu ziyaret edenlere hem de yerel halka birçok etkisi olabilir. Etkinlikler bölgeye ve yerel halka ekonomik, ticari, fiziksel, çevresel, sosyokültürel, psikolojik, politik, turizm vb. alanlarda olumlu ve olumsuz etki yaratabilir (Fredline, Jago ve Deery, 2003: Bowdin, Allen, O toole, Harris ve McDonnell, 2006). Bu etkilerin belirlenmesinde etkinliklerin temaları ve büyüklükleri önem arz edebilir. Bu bağlamda yapılan bu çalışmada öncelikli olarak etkinlikler ve etkinlik turizmine değinilmiştir. Sonrasında ise etkinlikler büyüklüklerine ve temalarına göre sınıflandırılmış,büyüklüklerine ve temalarına göre farklılıkları ortaya koyabilmek adına bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma sonuç ve öneri bölümüyle tamamlanmıştır. ETKİNLİKLER VE ETKİNLİK TURİZMİ Bireylerin birlikte hareket etmesi sonucunda, bireysel ya da toplumsal bazı ihtiyaçları gerçekleştirmek (toplumsal yaşam içerisinde sosyal bir varlık olabilmek vb.) veya ortak hedeflere ulaşabilmek (ortak bir duyguyu ya da düşünceyi paylaşmak vb.) amacıyla düzenlenen olaylar etkinlik olarak adlandırılabilir (Ekin, 2011:3). Tanımda da belirtildiği üzere ihtiyaçlar ve bazı ortak amaçlara ulaşma duygusu bireyleri etkinliklere yönlendirebilmektedir. Aşırı kalabalık, uzun ve esnek çalışma saatleri, stres, yaşanılan çevreden uzaklaşma istediği gibi faktörler bireylerin farklı aktivitelere katılma ihtiyacını doğurabilmektedir (Hacıoğlu, Gökdeniz ve Dinç, 2009: 54-55). Diğer taraftan topluma bağlılığı ve sahiplik hissini arttırma, ortak duygu ve düşünceleri paylaşma gibi durumlardan kaynaklı olarakta kişiler farklı aktivitelere katılabilmektedir (Bachleitner ve Zins, 1992: Br es ve Davis, 2001: Sdrali ve Chazapi, 2007). Belirtilen durumlar göz önüne alındığında bireylerin herhangi bir sebeple farklı aktivitelere dahil olma durumu söz konusu olabilir. Bu bağlamda turizm faaliyeti olarakta nitelendirebileceğimiz etkinlikler; kültürel, politik, sanat ve eğlence, iş ve ticaret, eğitim, spor ve rekreasyon, özel vb. amaçlarla, belirli bir süre içerisinde (başlangıç ve bitiş tarihi belli olan) ve belirli bir alanda ya da tesisde, planlamanın ve programın daha öncesinden yapılarak kamuoyu ile paylaşıldığı aktivite ya da olaylardır (Getz, 2007:18-22). Bu aktivite ya da olaylar bütünü katılımcıların bölgeye çekilmesi ve düzenlenen bölge civarında yaşayan bireylerin katılımlarının sağlanmasıyla turizm olgusunu ortaya çıkarabilir (Chalip, Green ve Hill, 2003: 214). Genel olarak etkinlik, bir kez ya da seyrek olarak olarak gerçekleştirilen, kısıtlı bir zamana sahip olan, herhangi bir temaya sahip ve katılımcılara günlük hayatın dışında deneyimler sunabilme gibi özelliklere sahiptir (Getz, 1989: Jago ve Shaw, 1998). Her ne kadar etkinlikler özellikleri bağlamında kısıtlayıcılara sahip gibi gözükse de etkinlik turizminin her geçen yıl daha fazla talep gören ve büyümeye devam eden bir faaliyet olduğu söylenebilir (Connell ve Page, 2005: Li ve Petrick, 2006: Yang, Zeng ve Gu, 2010: Kim, Jun, Walker ve Drane, 2015). Etkinlik turizmi vasıtasıyla ülke ya da bölgelerde gerçekleşen mevsimsel özellikteki turizm sezonunu uzatabilme imkanı, turizmi çeşitlendirme olanağı, farkındalık ve çekicilik yaratabilme ve tekrar ziyaretleri arttırma gibi önemli görülen konular gerçekleştirilebilir (Masterman, 2004: 80-84). Ayrıca Getz (1997), etkinliklerin destinasyon pazarlaması, turizm bağlamında çekicilik yaratma, düzenlenen bölgeyi destekleme (altyapı ve yenilenmeyi destekleme, yeni iş fırsatları ve ticareti arttırma vb.), ülke ya da bölge açısından imaj yaratma (olumsuz bir imaj varsa yok etme ve olumlu bir imaj oluşturma vb.) ve bölgeyi tekrar ziyaret için teşvik etme gibi konulara katkıda bulunduğunu belirtmiştir. Bunlara ek olarak Buhalis (2000) yapmış olduğu çalışma da başarılı bir destinasyonda olması gereken özellikler (çekicilikler, ulaşılabilirlik, tesisler, mevcut paket programlar, aktiviteler ve kolaylaştırıcı hizmetler) içerisinden etkinliklerin önem arz ettiğini belirtmiştir. ETKİNLİKLERİN SINIFLANDIRILMASI BÜYÜKLÜKLERİNE VE TEMALARINA GÖRE ETKİNLİKLER Büyüklüklerine göre etkinliklerin, yazarlar tarafından farklı sınıflandırmalar yapılarak açıklanmaya çalışıldığı söylenebilir(hall, 1989: Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006: Getz, 2008: Van der Wagen, 2010: Smith, 2012:Müller, 2015). Büyüklüklerine göre etkinlikleri; Giga (Dev), Mega (Büyük), 71

24 Major (Önemli), Hallmark (Özellikli), Özel, Bölgesel, Yerel etkinlikler olarak sınıflamak mümkün olabilir. Tablo 1 de büyüklüklerine göre etkinlikler ayrıntılı olarak verilmiştir. Tablo 1. Büyüklüklerine Göre Etkinlikler Giga Etkinlik 2012 Olimpik Yaz Oyunları (Müller, 2015) FIFA Dünya Kupası (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006); Expo (Getz, 2008); Mega Etkinlik Asya Oyunları (Getz, 2008); Superbowl (Van der Wagen, 2010); Commonwealth Oyunları (Smith, 2012); Pan Amerikan Oyunları (Smith, 2012) Formula 1 Grand Prix (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006); Rugby Dünya Major Etkinlik Kupası (Müller, 2015); Universiade (Müller, 2015) Avustralya Oyunlarını (Hall,1989); Perth Festivali (Hall,1989); Rio Karnavalı (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006); Oktoberfest (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve Hallmark Etkinlik McDonnell, 2006); Tour de France (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006); Mardi Gras Festivali (Getz, 2008); Kırkpınar Yağlı Güreşleri (Çakıcı ve Güler, 2014) America s Cup (Hall, 1989); Ulusal Bahçe Özel Etkinlik Festivalleri (Smith, 2012); MTV Müzik Ödülleri (Smith, 2012) Bölgesel şarap festivalleri (Getz, 2008); 2012 Bölgesel Etkinlik Tayvan da düzenlenen bisiklet turu (Ma ve Rotherham, 2015) Üniversitelerde düzenlenen futbol aktiviteleri Yerel Etkinlik (Gibson, Willming ve Holdnak, 2003) Kaynak: Yazarlar tarafından derlenmiştir (Hall, 1989; Gibson, Willming ve Holdnak, 2003; Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006; Getz, 2008; Van der Wagen, 2010; Smith, 2012; Çakıcı ve Güler, 2014; Ma ve Rotherham, 2015; Müller, 2015) Giga etkinlikler, en az 3 milyon ziyaretçiyi çekebilen (satılan bilet sayısı), yayın hakları ücretinin en az 2 milyar $, maliyetinin en az 10 milyar $, toplumsal ve çevresel faydasının ise en az 5 milyar $ olduğu etkinliklerdir (Müller, 2015: 9) yılında düzenlenen Olimpik Yaz Oyunları bu tür etkinliklere örnek olarak verilebilir (Müller, 2015: 10). Mega etkinlikler, düzenlenme öncesinde ülkelerin adaylığıyla başlayan ve düzenlikten sonra ülke çapında ekonomik etkilerinin görüldüğü (Bowdin, Allen, O To ole, Harris ve McDonnell, 2006: 18), ara sıra gerçekleştirilen, yüksek turist talebi ve yüksek değere (büyüme potansiyeli, kalite, imaj geliştirme, çevresel değerler, toplum desteği, ekonomik faydalar, sürdürülebilirlik vb.) sahip etkinlikler olarak belirtilebilir (Getz, 2008: 407). Major etkinlikler, mega etkinliklere oranla daha küçük etkinliklerdir. Buna rağmen büyük ölçekli etkinliklerden biri olarak kabul edilebilir. Büyük ölçekli olması ve medyanın ilgisinin çekmesi dolayısıyla geniş çaplı ziyaretçi katılımı sağlanan etkinliklerdir. Bu tür etkinlikler medyada geniş çaplı yer alırken, bölgeye ve yerel halka ekonomik katkı yaratabilir (Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell, 2006: 16). Hallmark etkinlikler, yerel toplumu daha çok yakında ilgilendiren ve yerel toplumdan bağımsız olması düşünülmeyen etkinliklerdir. Diğer bir ifadeyle, ev sahibi şehir ile etkinlik arasında çok kuvvetli bir bağ olduğu ve bir süre sonra şehirlerin o etkinliklerle anılmaya başlandığı söylenebilir(getz, 2008: ). Özel etkinlikler, diğer etkinliklere oranla belirli bir temanın ağır bastığı, nadiren ya da bir kez gerçekleştirilen etkinliklerdir (Smith, 2012). Bölgesel etkinlikler, kısa süreli ve genellikle bir defa düzenlenen etkinlikler olarak belirtilebilir. Bu etkinliklerin etkileri düzenlenen 72

25 bölgenin dışına çıkmayabilir (Getz, 2008). Son olarak yerel etkinlikler, bölgesel etkinliklerle benzer olarak kısa süreli ve genellikle bir defa mahsus etkinliklerdir. Aynı zamanda bu etkinliklerin etkileri çok az ve düzenenlenen etkinlik çok düşük bütçelidir (Getz, 2008: 407). Tablo 2. Temalarına Göre Etkinlikler Kültürel Kutlamalar Sanat ve Eğlence Etkinlikleri İş Amaçlı/Ticari Etkinlikler Politik Etkinlikler Eğitimsel ve Bilimsel Etkinlikler Rekreasyonel Etkinlikler Sportif Etkinlikler Özel Etkinlikler Kaynak: Getz, 1997 Festivaller, Karnavallar, Anma Etkinlikleri, Dinsel Amaçlı Düzenlenen Etkinlikler Konserler, Sergiler, Ödül Törenleri Fuarlar ve Toplantılar Zirveler, VIP Ziyaretler, Kraliyet Kutlamaları Seminerler, Konferanslar, Sempozyumlar Eğlence Amaçlı Yapılan Spor ya da Oyunlar Özel Spor Dallarında Düzenlenen Etkinlikler Düğünler, Yıldönümleri, Bireysel Kutlamalar, Partiler ve Özel Eğlenceler Temalarına göre etkinlikler Tablo 2 de detaylı olarak verilmiştir. Getz (1997), temalarına göre etkinlikleri 8 farklı kategoride incelemiştir. Temalarına göre etkinlikleri ayırmada Getz (1997) in kategorileştirmesinin hâlihazırda güncelliğini koruduğu söylenebilir. SONUÇ VE ÖNERİLER Çalışma kapsamında etkinliklerin sınıflandırılması amaçlanmıştır. İlgili alanyazın incelendiğinde etkinlikler iki farklı grupta incelenebilir. Büyüklüklerine göre etkinlikler büyükten küçüğe sırasıyla, giga (dev), mega (büyük), major (önemli), hallmark (özellikli), özel, bölgesel, yerel o larak sıralanabilir. Diğer taraftan temalarına göre etkinlikler kültürel kutlamalar, sanat ve eğlence etkinlikleri, iş amaçlı/ticari etkinlikler, politik etkinlikler, eğitimsel ve bilimsel etkinlikler, rekreasyonel etkinlikler, sportif etkinlikler ve özel etkinlikler olmak üzere 8 kategoriye ayrılabilir (Getz, 1997). Temalarına göre ve büyüklüklerine göre etkinliklerin ayrımı birçok yönden fayda yaratabilir. Alanyazındaki karmaşıklığı giderebilmek adına bu ayrım kullanılabilir. Birçok yazar farklı ayrımlara gitmiş ya da birçok etkinliğe çalışmalarında yer vermemiştir. Bu farklılığın giderilmesi aynı zamanda etkinlikleri etkilerinin değerlendirilmesi açısından da önemlidir. Fredline, Jago ve Deery (2003) ve Bowdin, Allen, O Toole, Harris ve McDonnell (2006) herhangi ayrım yapmadan etkinliklerin etkilerini sıralamaya çalışmışlardır. Bu durum yanlış sonuçlara neden olabilir. Büyüklüklerine göre ve temalarına göre etkinliklerin farklı ölçüde, farklı etkilerinin olduğunu söylemek mümkündür. Temalarına göre etkinliklerin ayrımında Getz in (1997) yapmış olduğu ayrımın geçerliliğini koruduğu belirtilebilir. Diğer taraftan büyüklüklerine göre etkinlerde ise böyle bir durumu ifade etmenin zor olduğu söylenebilir. Yapılacak olan sonraki sınıflandırma çalışmalarında büyüklüklerine ve temalarına göre ayrımın dışında etkinlik sınıflandırmalarına da bakmak önerilebilir. Bu bağlamda, Heenan ın (1978) birinci, ikinci ve üçüncü tip etkinlik ayrımı; Getz in (1991) düzenleyicilere göre etkinlik ayrımı; Getz in (1997) farklı ayrımları; Jago ve Shaw ın (1998) sıradan ve özel etkinlik ayrımı; Mallen ve Adams ın (2008) geleneksel ve niş (niche) etkinlik ayrımı yol gösterici olabilir. 73

26 KAYNAKÇA Bachleitner, R. ve Zins, A. (1992). Cultural tourism in rural communities: The res ident s perspective. Journal of Business Research. 44 (3), Bowdin, G., O'Toole, W., Allen, J., Harris, R. ve McDonnell, I. (2006). Events management. Routledge. Bres, K. ve Davis, J. (2001). Celebrating group and place identity: A case study of a new regional festival. Tourism Geographies, 3(3), Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), Chalip, L., Green, B. C. ve Hill, B. (2003). Research and reviews. Journal of Sport Management, 17, Connell, J., ve Page, S. J. (2005). Evaluating the economic and spatial effects of an event: the case of the World Medical and Health Games. Tourism Geographies, 7(1), Çakıcı, C. ve Güler, O. (2014). Büyük Spor Organizasyon larına Ev Sahipliği Yapmaya Değer Mi? Ekonomik Beklentiler ve Turizm Açısından Bir Değerlendirme, ss:37-50, 18 Nisan 2014, 3.Doğu Akdeniz Sempozyumu, Mersin. ISBN: Ekin, Y. (2011). Etkinlik turizmi kapsamında festivaller ve Antalya Altın Portakal Film Festivali nin yerel halk üzerindeki sosyal etkileri konulu bir araştırma. Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Antalya. Fredline, L., Jago, L. ve Deery, M. (2003). The development of a generic scale to measure the social impacts of events. Event Management, 8(1), Getz, D. (1989). Special events: Defining the product. Tourism Management, 10(2), Getz, D. (1997). Event management & event tourism (pp ). New York: Cognizant Communication Corporation. Getz, D. (2007). Event studies: Theory, research, and policy for planned events. Oxford, Elsevier. Getz, D. (2008). Event tourism: Definition, evolution, and research. Tourism Management, 29(3), Gibson, H. J., Willming, C. ve Holdnak, A. (2003). Small-scale event sport tourism: fans as tourists. Tourism Management, 24(2), Hacıoğlu, N., Gökdeniz, A. ve Dinç, Y. (2009). Boş zaman ve rekreasyon yönetimi: Örnek animasyon uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara. Hall, C. M. (1989). The definition and analysis of hallmark tourist events. GeoJournal, 19(3), İçöz, O., Var, T. ve İlhan, İ. (2009). Turizm planlaması ve politikası: Turizmde bölgesel planlama. Ankara: Turhan Kitabevi. Jago, L. K., ve Shaw, R. N. (1998). Special events: A conceptual and definitional framework. Festival Management and Event Tourism, 5(1-2),

27 Kim, W., Jun, H. M., Walker, M. ve Drane, D. (2015). Evaluating the perceived social impacts of hosting large-scale sport tourism events: Scale development and validation. Tourism Management, 48, Li, X., ve Petrick, J. F. (2006). A review of festival and event motivation studies. Event Management, (9), Ma, S. C. ve Rotherham, I. D. (2015). Residents changed perceptions of sport event impacts: the case of the 2012 Tour de Taiwan. Leisure Studies, (ahead-of-print), Masterman, G. (2004). Strategic sports event management: An international approach. Oxford, Elsevier. Müller, M. (2015). What makes an event a mega-event? Definitions and sizes. Leisure Studies, (ahead-ofprint), Sdrali, D. ve Chazapi, K. (2007). Cultural tourism in a greek insular community: The residents perspective. Tourismos: An International Multidisciplinary Journal of Tourism, 2(2), Smith, A. (2012). Events and urban regeneration: The strategic use of events to revitalise cities. Routledge. Van der Wagen, L. (2010). Event management. Pearson Higher Education AU. Yang, J., Zeng, X. ve Gu, Y. (2010). Local residents perceptions of the impact of 2010 EXPO. In Journal of Convention & Event Tourism (Vol. 11, No. 3, pp ). Taylor & Francis Group. İNTERNET KAYNAKLARI UNWTO,