Şekil 1. 74LS47 entegresi bağlantı şeması

Transkript

1 DENEY 5: ENTEGRELERLE VERİ DAĞITICI ve KOD ÇÖZÜCÜ DEVRELER Deneyin Amaçları 74LS47 7 parçalı display entegresinin yapısını ve kod çözme işlemini öğrenmek ve deneysel olarak doğrulamak. 74LS151 veri seçici entegresinin çalışma prensibini öğrenmek ve dörtten bire seçme işleminin sonucunu deneysel olarak doğrulamak. Deney Malzemeleri 74LS47 Decoder Entegresi (1 adet) 74LS151 Multiplexer Entegresi (1 adet) 330Ω Direnç (8 adet) Ortak Anot 7 Segment Display LED (6 Adet) Anahtar (Anahtar yerine Girişler 1 için 5V a ve 0 için ise GND ye bağlanabilir.) Breadboard, DC Güç Kaynağı, Bağlantı Probları (Laboratuvarda verilecektir.) Teorik Bilgi 74LS47 Decoder Entegresi 74LS47 girişi BCD, çıkışı ortak anotlu 7 segment displayleri süren bir entegredir. Çıkışı L aktif olduğu için display ortak bağlantısı + (anot) beslemede olmalıdır. Şekil 1 ve Şekil 2 de entegreye ait bağlantı şeması ve doğruluk tablosu verilmiştir. Şekil 1. 74LS47 entegresi bağlantı şeması Blok şemasında yer alan A, B, C, D BCD girişleridir. BI/RBO karartma giriş/çıkışlarıdır. Birden fazla sayı için, birden fazla kod çözücü kullanıldığında sıfır değeri gösteren displayin ışık vermesi istenmez. Böylece devrenin fazla akım çekmesi önlenir. BI (Blanking Input / Karartma Girişi), bir önceki entegrenin RBO (Blanking Out / Karartma Çıkışı) ya bağlanır. Bu girişlerin normal fonksiyon için H seviyeye, karartma yapmak için L seviyeye bağlamak gerekir. Karartma sırasında birinci kod çözücünün RBI girişi 0 ve tüm girişler (A,B,C,D) 0 ise RBO çıkışı da 0 olur. Yani BI yı kontrol eden devre ile rakam karatılır. Bundan sonraki bağlı kod çözücünün girişinde de 0 vardır. Bu kod çözücüde de BCD girişleri 0 ise display karartılır. BCD girişleri 0 değilse kodlanmış olan rakam görülür. KMU EEM Sayısal Elektronik II Laboratuvarı Deney 5 1

2 Şekil 2. 74LS47 entegresi doğruluk tablosu 7 parçalı displayler, içerisinde birer uçları ortak bağlı, 7 adet LED bulunan dijital göstergelerdir ve bağlantı durumlarına göre isim alırlar. Ortak uçları + beslemeye bağlı olanlar ortak anotlu, GND (-) ye bağlı olanlar ise ortak katotlu olarak isimlendirilir. Bazı çeşitlerinde ayrıca nokta (dot) LEDi de vardır. Nokta LEDleri genellikle sayılarda ondalık hanelerin belirlenmesinde kullanılır. Şekil 3. 7 segment display LED ve pin bağlantıları KMU EEM Sayısal Elektronik II Laboratuvarı Deney 5 2

3 74LS151 Multiplexer Entegresi Sekiz girişli bir veri seçici devresinin kapılarla oluşturulması durumunda en az 6 adet entegre kullanılması gerekir. Sekiz girişi (D0-D7) seçecek girişleri kodlayabilmek için en az 3 bitlik seçme girişi bulunması gerekmektedir. Oysa bu işlemi ya da entegreleri ile yapmak mümkündür entegresi bir adet yetki ucu ve bir adet terslenmiş çıkışı bulunan bir veri seçici entegresidir. Devreye ait blok şeması Şekil 4 de verilmiştir. Şekil 4. 74LS151 entegresi blok şeması ÖN HAZIRLIK SORULARI 1) 74LS47 entegresi kullanarak ve 0-9 (desimal) arasındaki değerleri 7 segment displayde gösteren decoder devresini Multisim, Proteus gibi bir devre programı üzerinde kurunuz ve devre şemasının çıktısını alınız. 2) 74LS48 entegresini ve çalışma yapısını araştırınız ve doğruluk tablosunu yazınız. 3) 74LS151 entegresi kullanarak D0-D3 arasındaki değerleri seçerek çıkışta seçilen giriş değerini ve tersini gösteren bir multiplexer devresini Multisim, Proteus gibi bir devre programı üzerinde kurunuz, devre şemasının çıktısını alınız ve doğruluk tablosunu yazınız. KMU EEM Sayısal Elektronik II Laboratuvarı Deney 5 3

4 DENEYSEL ÇALIŞMA-1 Ön hazırlıkta 1. sorusunda sorulan 74LS47 entegresi ile program üzerinde çizdiğiniz decoder devresini board üzerine kurunuz. Aşağıda desimal karşılıkları verilen Tablo 1 deki giriş değerlerini doldurunuz. Oluşturduğunuz tablodaki değerleri girerek 7 segment display çıkışlarını gözlemleyiniz ve yazınız. Tablo 1 Girişler Desimal D C B A RBI LT - x x x x x Çıkışta beliren rakam ve şekiller KMU EEM Sayısal Elektronik II Laboratuvarı Deney 5 4

5 DENEYSEL ÇALIŞMA-2 Ön hazırlıkta 3. sorusunda sorulan 74LS151 entegresi ile kurulan dörtten bire veri seçici devresini board üzerine kurunuz. Kurduğunuz devreye ait doğruluk tablosunu Tablo 2 deki yerlere yazınız. Tablo 2 Seçici Uçlar Enable Girişler Çıkışlar S2 S1 S0 E D3 D2 D1 D0 Y x x x 1 x x x x x x x x x x x x 0 x x x 1 x x 0 x x x 1 x x x x x x x x x x x x x 1 x x 1 x x SORULAR 1) Deneylerde elde ettiğiniz değerler ile ön hazırlıkta bulduğunuz sonuçları karşılaştırınız ve yorumlayınız. 2) 1. deney devresinde 7 segment displayde 9 dan sonraki rakamları okuyabildiniz mi? LEDler ne şekilde yanmıştır ve sebebini yazınız. 3) 1. deney devresinde oluşturduğunuz Tablo1 de 1. ve 2. Satırlardaki durumu açıklayınız. 4) 2. Deneyde kullandığınız entegrenin çıkışı olmasaydı bu görevi yapacak şekilde nasıl bir değişiklik ya da ilave yapılması gerekirdi çizerek açıklayınız. KMU EEM Sayısal Elektronik II Laboratuvarı Deney 5 5