ENFLASYON MUHASEBESİ

Transkript

1 ENFLASYON MUHASEBESİ 2005 İhtiyarilikten Yararlanan İşletmeler İçin Enflasyon Düzeltmesi (Muhasebesi) Rehberi Uygulamalı Örnek Çözümü DSMMMO AR-GE Ali İhsan BAYIR Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Yayın No: 5

2 ENFLASYON MUHASEBESİ İhtiyarilikten Yararlanan İşletmeler İçin Enflasyon Düzeltmesi (Muhasebesi) Rehberi Uygulamalı Örnek Çözümü DSMMMO AR-GE Ali İhsan BAYIR Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Yayın No: 5

3 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Sunuş Bir vergi düzenlemesi olarak, 5024 Sayılı Kanunla getirilen enflasyon düzeltmesi uygulamasında sona gelindi. Meslektaşlarımız, bu düzenleme ile bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine getirilen iki yükümlülüğü yerine getirmekle karşı karşıya kaldılar. Bunlardan ilki Vergi Usul Kanununa eklenen Geçici 25. Maddeye göre tarihli bilançonun düzeltilmesi, diğer ise yine Vergi Usul Kanununa eklenen Mükerrer 298/A Maddesine göre tarihli bilançonun düzeltilmesi ve düzeltme farklarının kayıtlara alınması. Her iki düzeltme işlemi için, 2004 yılı boyunca ihtiyari bir geçiş sistemi benimsenmiş ve uygulanmıştı. Bu düzenlemeden etkilenen, ancak ihtiyarilikten yararlanarak bugüne kadar herhangi bir işlem yapmayan pek çok işletme bulunmaktadır. Her iki yükümlülük, mükellefiyet yapılarına göre Mart 2005, ya da Nisan 2005 döneminde yerine getirilmek durumundadır. Meslektaşlarımızın bu kadar kısa sürede yapmak durumunda oldukları bu düzenlemelerle ilgili birçok kaynak mevcuttur. Gerek Türmob, gerekse Odamız enflasyon düzeltmesi ile ilgili sınıf eğitimleri yürütmüştür. Ancak, meslektaşlarımızın uygulamayı yaparken her an başvurabilecekleri bir yol haritasına gereksinim duydukları gözlenmiş ve bu amaçla kapsamlı örnek uygulama hazırlığı Odamız Ar-Ge birimi tarafından yapılmıştır. Bu çalışma, belirli bir sistematik yaklaşımla düzeltme işlemlerinin nasıl yapılabileceğini göstermesi amacıyla hazırlanmış ve meslek mensuplarımızın istifadesine sunulmuştur. Kısa sürede dizgi ve baskı çalışmalarını tamamladığımız bu kitabın içeriğinde yer alan eksiklikler için hoşgörülü olmanızı dilerim. Necdet YILMAZ Denizli SMMM Odası Başkanı 3

4 4 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası

5 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Önsöz Uzun yıllardır süregelen enflasyon ortamında, mali tabloların gerçeği yansıtmadığını hepimiz biliyoruz. Bazı mükelleflerin enflasyon vergisi öderken bazılarının enflasyon kârı elde ettiği eleştirileri ile gündeme gelen ve iş çevrelerinin ısrarla uygulamaya alınmasını istedikleri enflasyon muhasebesi meslek alanımıza girdi. Enflasyon düzeltmesi uygulaması; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu değiştiren, 5024 sayılı yasa ile 30/12/2003 te yayımlanarak uygulamaya alındı. Ancak kamuoyu isteği ile ertelenerek, bu güne kadar (istisnalar hariç) uygulanmadı. Daha önce uygulamakta olduğumuz değerleme yöntemlerinin daha genişletilmişi olarak karşımıza gelen bu uygulama, yeni gibi görünmekle birlikte, meslaktaşlarımızın pek de yabancı olmadığı bir sistem. Uygulamanın bu güne kadar ertelenmesi ve düşen enflasyon sürecinde belki de hiç uygulanmayacağı yönündeki beklentiler nedeni ile, konu ayrıntıları ve uygulamada karşılaşılacak sorunlarıyla tartışılamadı. Yayınlanan genel tebliğler ve sirküler, uygulama sorunları bakımından fazlaca dikkate alınmadı. Her ne kadar bilimadamlarımız ve teorisyenlerimiz enflasyon düzeltmesinin teorik boyutuyla ilgili makaleler yazıp eğitimler verse de, uygulamanın içinde olan bizlerin karşılaşacağı sorunlara fazlaca değinilmedi. İçinde bulunduğumuz zaman dilimi itibariyle, kısa sürede kendi sorunlarımızı bulup çözmek ve bu kısa sürede uygulamayı başarmak durumundayız. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, yasası ve tebliğleri, uygulamanın dönem içinde ve her geçici vergi döneminde uygulanacağı varsayımı ile düzenlendiğinden, erteleme ile beraber bazı sorunlar ortaya çıktı. DSMMMO Başkanı Sayın Necdet Yılmaz ın, meslektaşlarımızın uygulama ile ilgili sorunlarına ışık tutabilmek, yol haritası olacak bir çalışma ile meslektaşlarımıza yardımcı olabilmek için doküman hazırlanması isteği ile bu çalışma gündeme geldi. DSMMMO Genel İdare Müdürü Sayın Ali Rıza Eren in meslektaşlarımızdan gelen uygulama sorunlarını dikkate alarak, böyle bir dokümanda, şu ana kadar örnek hazırlanmamış uygulamalara yer verilmesi ve meslektaşların örnek üzerinde uygulama sürecini aşama aşama hayallerinde canlandırabilecekleri bir çözüm olması fikri ile örnek çözüm hazırlmaya çalıştık. Sorunlu konularda ve mevzuatta yer alamayan hususlarda, kendi yorumumuz ve çözüm önerilerimiz bulunmaktadır. Bu bakımdan örnek çözümde muhtemel hatalar, yanlışlıklar yada uygulama farklılıkları olabilecektir. Muhasebe mantığı içinde algılayıp kavradığımız bir sistemi daha iyi uygulayabileceğimiz varsayımı ile bir işletmenin 31/12/2003 ten başlayan muhasebe işlemlerini ve bu işlemlerin geriye dönülerek düzeltilmesi uygulamasını aşama aşama irdelemeye çalıştık. 5

6 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Mevzuattaki sık değişikliğin ve şu anda taslak halindeki sirkülerin getireceği değişiklikler de dikkate alındığında, örnekteki çözümler meslektaşlarımıza sadece işlem aşamaları hakkında yarar sağlayacaktır. Önümüzde hiç bilmediğimiz bir koşu parkuru var. İşletme farklılıkları itibariyle de hiç birimizin parkuru diğerinin aynısı olmayacak. Amacımız, meslektaşlarımızın önlerine çıkacak muhtemel sorunlar ve aşamalar hakkında fikir edinmesine ve kendini hazırlamasına katkı sağlamak. Çalışmanın faydalı olması dileğimle. Ali İhsan BAYIR 15/03/2005 DENİZLİ 6

7 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi GİRİŞ Bu çalışma, ihtiyarikten yaralanarak 2004 yılı geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmayan ve şu an itibarıyle 2003 yılı ile 2004 yılı bilançolarını düzeltmek durumunda olan işletmelerin yapacakları işlemleri kapsamaktadır. Bu çalışmada, ihtiyarilikten yararlanarak 2004 yılı sonuna kadar düzeltme yapmamış olan işletmelerin; tarihli bilançoların düzeltilmesinde dikkat edilecek konular, tarihli bilançoların düzeltilmesi ve düzeltme farklarının kayda alınması, tarihli bilançolarının düzeltilmesinden önce dikkat edecekleri konular ve yapılacak işlemler, tarihli bilançolarının düzeltilmesi ve düzeltme farklarının kayda alınması, konularına yer verilmiş ve süreç bir örnek üzerine gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızdaki ifadeler ve yorumlar, 5024 sayılı kanuna ve bu kanuna bağlı olarak Maliye Bakanlığınca yayımlanmış tebliğ ve sirkülerdeki açıklamalara dayanmaktadır. Bu nedenle meslektaşlarımızın ilgili düzenlemeleri bir kez daha incelemeleri ve uygulamalarını bunlara dayandırmaları yararlı olacaktır sayılı yasa, Türk Vergi Sisteminde değişik şekilerde uygulanan değerleme yöntemlerini kaldırmış, bilançonun tümünü kapsayan bir değerleme sistemi olarak karşımıza gelmiştir sayılı yasa ile yapılan değişikliklerin ana başlıkları şöyledir: Enflasyon düzeltmesi uygulaması getirilmiştir. Yeniden değerleme müessesesi yürülükten kaldırılmıştır. Stokların LİFO ya göre değerlemesine cevaz veren hüküm yürülükten kaldırılmıştır. Amortisman uygulamasında Faydalı Ömür Esası na geçilmiştir. Maliyet artış fonu uygulamasına son verilmiştir. Sürekli altın alım-satımı ve imaliyle iştigal edenlerde maliyet bedeli uygulaması yürürlükten kaldırılmıştır. Finansman gider kısıtlaması uygulamasına son verilmiştir. Vergi mevzuatına göre göre kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutacaklardır. Bilanço esasına göre defter tutmayan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri ise enflasyon düzeltmesi yapamazlar. Mükerrer 298. madde çerçevesinde, işletme hesabı esasına tabi olan ticari ve zirai kazanç ve serbest meslek kazancı sahiplerine, sadece amortismana tabi iktisadi 7

8 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası kıymetlerini enflasyon düzeltmesi hükümleri çerçevesinde düzelterek düzeltilmiş tutarlar üzerinden amortisman ayırabilme hakkı tanınmıştır Sayılı Kanunla getirilen Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasının bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine getirdiği iki yükümlülük söz konusudur. Geçici 25. Maddede tanımlanan tarihli bilançonun düzeltilmesi. Mükerrer 298/A Maddesine göre tarihli bilançonun düzeltilmesi. ENFLASYON DÜZELTMESİ Fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde, kapsama giren mükellefler malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuzaltı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son oniki ay dikkate alınır. Bakanlar Kurulu; bu maddede yer alan % 100 oranını % 35'e kadar indirmeye veya tekrar kanunî seviyesine kadar yükseltmeye, % 10 oranını ise % 25'e kadar çıkarmaya veya tekrar kanunî seviyesine kadar indirmeye yetkilidir. Ancak; tarihi enflasyon düzletmesi uygulamasının başlangıcı olduğundan; tarihli bilançolar her durumda düzeltilecekltir. Düzeltme Zamanı Kapsama giren mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla malî tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılır. Yasa ile 2004 yılının ilk geçici vergi döneminde ihtiyarilik getirilmiş, daha soraki geçici vergi dönemlerinde bu ihtiyarilik, itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon ve ya ciroları toplamı 15 trilyonu aşmayan mükelleflerle sınırlı tutulmuştur sayılı Serbest Bölgeler Kanununa 5084 sayılı Kanunla eklenen geçici 3 üncü maddeyle, madde kapsamında olan işletmelerin kazançları, maddede yazılı sürelerin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesna tutulmuştur. Bu nedenle anılan işletmeler, söz konusu maddede yazılı sürelerin sonuna kadar enflasyon düzeltmesi yapmayacaklardır tarihinden sonra işin bırakılması halinde, yeni hesap dönemine ilişkin olarak ortaya çıkan ve kıst dönem için beyanname verilmesini gerektiren bir 8

9 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi durumun oluşması nedeniyle tarihli bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekmektedir tarihinden sonra Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde gerçekleşen devir ve birleşme hallerinde, devir veya birleşmenin bünyesinde gerçekleştiği kurum, ortadan kalkan şirketin tarihli bilançosunu enflasyon düzeltmesine tabi tutacaktır tarihinden sonra gerçekleşen nev i değişikliği hallerinde, nev i değişikliği nedeniyle tüzel kişiliği sona eren kurum, tarihli bilançosunu düzeltecek ve değişikliğin Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde (nev i değişikliği tarihine kadar olan) beyannamesini bağlı olduğu vergi dairesine verecektir. Düzeltilecek Mali Tablolar 338 Sıra No lu VUK Genel Tebliğinde, düzeltme şartlarının oluşması halinde tarihinden sonra düzenlenecek mali tablolardan sadece bilanço ların düzeltme işlemine tabi tutulacağı belirtilmştir. Temel Kavramlar Enflasyon düzeltmesi uygulamasında bilanço kalemleri parasal ve parasal olmayan olarak sınıflandırılmıştır. Parasal kıymetler; Türk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetlerdir. (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.) Parasal kıymetler, enflasyon karşısında reel olarak değerlenini koruyamazlar. Nominal kıymetleri herzaman cari kıymetlerini yansıttığı için düzeltmeye tabi tutulmazlar. Kasa ve banka mevcudu, ticari alacaklar/borçlar, finansal borçlar, ödenecek vergi ve yükümlülüler parasal kıymetlerden bazılarıdır. Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışında kalan ve reel değerlerini koruduğuna inanılan diğer kıymetler parasal olmayan kıymetlerdir. Parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi tutularak, bilançodaki kayıtlı değerleri düzeltilmiş değerleri ile değiştirilir. Stoklar, mali ve maddi duran varlıklar ve özsermaye kalemleri parasal olmayan kıymetlerdendir. Enflasyon düzeltmesi; parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, malî tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasıdır. Düzeltme katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıdır. 9

10 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Ortalama düzeltme katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki dönemin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayıdır. Fiyat endeksi (TEFE); Devlet İstatistik Enstitüsünce Türkiye geneli için hesaplanan ve ilân edilen Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksidir. Reel olmayan finansman maliyeti; her türlü borçlanmada, borç tutarlarına (yabancı para üzerinden borçlanmalarda BORCUN ALINDIĞI TARİHTEKİ Türk Lirası karşılıklarına), borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranının uygulanması suretiyle hesaplanan tutardır. Düzeltme Öncesi Değer: Düzeltmeye tabi tutulacak unsurların tarihli bilançodaki değerleridir. (2004 yılı düzeltmesi içi, tarihli bilançodaki değerleridir.) Düzeltmeye Esas Değer: Düzeltilecek unsurların, düzeltme işlemine tabi tutulacak değerleridir. (Aktifleştirilmiş reel olmayan finansman maliyetleri varsa dikkate alınmaması gibi.) Düzeltilmiş Değerler: Düzeltmeye esas değerler ile düzeltme katsayısının çarpılması veya endekslenmesi sonucunda bulunan değerlerdir. Düzeltilmiş değerler, düzeltilmiş bilançoda yer alacak değerledir. Düzeltme Farkları: Düzeltilmiş değerler ile düzeltme öncesi değerler arasındaki farklardır. (Düzeltme farkları olumlu yada olumsuz olarak çıkabilecektir.) Amortismana Tabi Kıymetlerdeki Artış Oranı: Amortismana tabi kıymetler düzeltme katsayısı ile çarpılarak düzeltilir. Birikmiş amortismanlar, ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir. Toplulaştırılmış yöntemler; a) Basit ortalama yöntemi; gelir tablosu kalemleri ile stokların düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalınmaksızın dönem ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmasıdır. b) Hareketli ağırlıklı ortalama yöntemi; dönem sonu stok ve dönem içinde satılan mal maliyetinin enflasyon düzeltmesine esas alınacak tutarlarının hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmasıdır. (Bir önceki döneme ait düzeltilmiş satılan mal maliyeti enflasyon düzeltmesi yapılan dönemin sonuna taşıma katsayısı uygulanarak taşınır. Bu hesaplamalarda amortisman ve reel finansman giderleri, endekslenmeden dikkate alınır.) Hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı; enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş dönem başı stokun ilgili dönemin sonuna taşınmış değeri ile dönem içi alış ve giderlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmuş değerleri toplamının, dönem başı stok ile dönem içi alış ve giderlerin enflasyon düzeltmesine esas alınacak tutarlarının toplamına bölünmesi ile bulunan katsayıdır. 10

11 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Taşıma; malî tablolardaki parasal ve parasal olmayan tutarların, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması işlemidir. Taşıma katsayısı; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki (yıl içinde işe başlayanlarda, işe başlanılan aya ilişkin) fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıdır. Enflasyon fark hesapları; parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği hesaplardır. Enflasyon düzeltme hesabı; parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesaptır. (Bu hesap enflasyon fark hesapları ile karşılıklı olarak çalışır. Parasal olmayan aktif kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan pasif kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tâbi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna kaydedilir. Enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi gelir tablosuna aktarılmak suretiyle kapatılır.) Net parasal pozisyon; parasal varlıklarla parasal yükümlülükler arasındaki farktır. 11

12 12 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası

13 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi İHTİYARİLİKTEN YARARLANAN İŞLETMELER İÇİN ENFLASYON DÜZELTMESİ MUHASEBESİ 5024 sayılı kanunla mevzuatımızdaki bazı hükümler ten geçerli olmak üzere kaldırılmış ve enflasyon düzeltmesi uygulaması getirilmişti. Kapsama dahil olan işletmeler ten itibaren yeni uygulamaya tabi olacaklardı. Ancak, ihtiyarilikten yararlanan işletmeler için, kaldırılan hükümlerin uygulanmasına 2004 yılında da devam edildi. Yani, ihtiyarilikten yararlanarak 2004 yılı geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmayan mükellefler, getirilen yeni düzenlemelere göre değil, kaldırılan eski hükümlere göre 2004 yılı kayıtlarını tutmaya devam ettiler. İhtiyarilikten yararlanma süresi 2004 yılı sonu itibarıyle bitmiştir. İhtiyarilikten yararlanarak 31/12/2003 tarihli bilançolarını düzeltmemiş olan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2003 tarihli bilançolarını Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci, 31/12/2004 tarihli bilançolarını da mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır yılı geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapmayan mükellefler, (2004 takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamelerinin verilme tarihlerine kadar) 31/12/2003 tarihli bilançolarını geçici 25 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklar, 01/01/2004 açılış kayıtlarının düzeltilmiş 31/12/2003 bilançosuna dayandığı varsayımıyla 31/12/2004 tarihli bilançoya ulaşacaklar, 31/12/2004 tarihli bilançolarını da mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır. İhtiyarilikten yararlanarak 2004 yılı geçi vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmayan mükelleflerin itibarıyla durumlarına baktığımızda; tarihli bilanço düzeltilmemiştir açılış kayıtları düzeltilmemiş 2003 bilançosuna dayanmaktadır yılı kayıtları yürürlükten kaldırılan hükümlerine göre yapılmıştır dönem sonu işlemleri bu kayıtlar baz alınarak yapılmıştır. İhtiyarilikten yararlanan mükelleflerin yapacakları düzeltme işlemlerini süreç olarak kısaca şöyle sıralayabiliriz; bilançosunun geçici 25 inci maddeye göre düzeltilmesi açılış kayıtlarının düzeltilen 2003 bilançosuna dayandırılması sayılı yasal düzenleme ile yürürlükten kaldırılan ancak ihtiyarilikten yararlanma nedeniyle 2004 yılı boyunca geçici olarak uygulanan hükümlerinin etkilerinin yok edilmesi yılından devreden ve 2004 yılında maliyete yada gelire/gidere intikal ettirilen tutarların düzeltilmiş değerleri ile intikal ettirilmesi tarihli bilançonun mükerrer 298/A maddesine göre düzeltilmesi yılı amortisman ve tükenme paylarının düzeltilmiş değerlerden hesaplanması ve kaydedilmesi. Düzeltilmiş değerler üzerinden dönem sonu işlemlerinin yapılması. Beyanname üzerinde düzeltme yapılarak vergi matrahının oluşturulması. 13

14 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Bu işlemlerin hepsi geçmiş kayıtları etkileyecek niteliktedir. Düzeltme farklarının kayıtları 31/12/2004 tarihi ile deftere intikal ettirilecek ancak, bu kayıtların etkileri kendi kayıt tarihlerinden geriye işleyecektir. (Düzeltme kayıtlarının zamanı ile ilgili farklı görüşler vardır.) Hesap hataları ile karşılaşmamak için işlem ve kayıt sıralamasına dikkat edilmelidir. Bu nedenle kayıtların ve işlemlerin sağlıklı yapılabilmesi için yukarıdaki sıralama içinde sistemetik bir çalışma yapılmalıdır. 14

15 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi TARİHLİ BİLANÇONUN DÜZELTMESİ 2003 yılı bilançosunun düzeltmesi geçici 25. maddeye göre yapılacaktır. Bu çerçevede yapılacak işlemler, 328 sayılı VUK Genel Tebliğinde ve yayınlanan Sirkülerde ayrıntılı olarak açıklanmıştır bilançosundaki unsurlar; düzeltilecek, düzeltilmeyecek ve yok edilecek (sıfırlanacak) şeklinde sınıflandırılmalıdır. PARASAL OLMAYAN unsurlar düzeltilecek, parasal unsurlar ise düzeltilmeyecektir. (Bu ayrıma ilişkin liste, 328 no.lu VUK Genel Tebliğinin eklerinde yer almıştır.) Aktif BİLANÇO Pasif Parasal Varlık Parasal Kaynak Parasal Olmayan Varlık Parasal Olmayan Kaynak Hisse senetleri, borsada işlem görsün görmesin düzeltme katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltilecektir. Ancak, işletmelerin aktifinde bulunan yabancı para cinsinden hisse senetleri, iştirakler ve avanslar, düzeltme tarihindeki döviz kuru ile düzeltilmelidir. İktisadi işletmeye dahil bir takım iktisadi kıymetler (karşılıklar gibi), bağlı oldukları iktisadi kıymete göre parasal ya da parasal olmayan ayrımına tabi tutulacaktır. Maddî duran varlıklar maliyet bedeli, malî duran varlıklar ise alış bedeli üzerinden düzeltmeye tâbi tutulacaktır. Maddî duran varlıklar, malî duran varlıklar ve özel tükenmeye tâbi varlıklar ile stokların maliyet veya alış bedelleri içinde yer alan ve tevsik edilebilen reel olmayan finansman maliyeti, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülür. Birikmiş amortismanlar; ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltilir. Öz sermaye kalemlerinin düzeltilmesinde, tarihinden önce ayrılan yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonlar öz sermayeden düşülür. Bu ve benzeri fonların sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan artışlar, sermaye artışı olarak dikkate alınmaz ve enflasyon düzeltmesine tâbi tutulmaz tarihli bilançonun düzeltilmesi sonucu bulunan fark, geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tâbi tutulmaz, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmez. Yıllara sarî inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili olarak tarihinde oluşan düzeltme farkları; işin bitiminde kâr/zarar tutarının tespitinde dikkate alınmaz. 15

16 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Düzeltilen kalemlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet bedeli addolunur. Şu kadar ki, amortismana tabi olmayan kıymetlerin düzeltilmiş değerinin altında bir bedelle satılması halinde, düzeltilmiş değerle düzeltme öncesi değer arasındaki farka isabet eden zarar, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmaz. İktisadi işletmeye dahil olup düzeltme işlemine olan parasal olmayan kıymetlerin, işletmeyle aidiyeti, düzeltmeye esas tarih ve bedellerinin tevsiki zorunludur. Amortisman sürelerini tamamlamış, ancak işletme kayıtlarında iz bedeliyle takip edilmeye devam edilen amortismana tabi iktisadi kıymetleri enflasyon düzeltmesine tabi tutup tutmamakta mükellefler serbest bırakılmıştır. Toplulaştırılmış yöntemler kullanılarak düzeltilebilecek parasal olmayan kıymetler, stoklarla sınırlıdır. Toplulaştırılmış yöntemler; Basit ortalama yöntemi ve Stok devir hızı yöntemidir. Mükellefler belirtilen bu yöntemlerden herhangi birini seçebileceklerdir. Stokların düzeltilmesinde gerçek yöntemi kullanan mükellefler mümkün olduğunca inebildikleri kadar alt ayrıma giderek düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir. Toplulaştırılmış yöntemleri seçenler ise mümkün olduğunca inebildikleri her bir alt ayrım itibariyle diledikleri toplulaştırılmış yöntemi kullanmakta serbesttirler. Toplulaştırılmış yöntemlerden Stok Devir Hızı Yöntemi ni seçen mükelleflerin bu yöntemi sağlıklı olarak uygulayabilmeleri için stok devir hızlarının yüksek olması ve stok devir hızlarını doğru olarak tespit etmeleri gerekmektedir. Buna rağmen düzeltme sonrasında bulunan rakamın iktisadi ve teknik icaplara uygun olmayacak şekilde orantısız çıkması durumunda, (toplulaştırılmış yöntem kullanılmak isteniyor ise) basit ortalama yönteminin tercih edilmesi uygun olacaktır. Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı Bilançonun ait olduğu aya ait fiyat endeksi = Bilançonun ait olduğu + Bilanço günü itibarıyla aya ait fiyat endeksi bir önceki geçici vergi döneminin sonundaki fiyat endeksi 2 Dönem içinde satılan toplam mal maliyeti Stok Devir Hızı = (Dönem başı stok tutarı + Dönem sonu stok tutarı) / 2 Dönem gün sayısı Ortalama Stokta Kalma Süresi = Stok devir hızı Düzeltilmiş Yıl Sonu Stokları= Düzeltmeye esas tutar X Düzeltme katsayısı * * Ortalama Stokta Kalma Süresine göre bulanan ayın katsayısı itibariyle faal olup, 2004 yılı hesap döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükellefler; İlk düzeltme işlemlerini bilanço esasına geçtikleri tarih itibariyle ve Vergi Usul Kanununun Geçici 25 inci maddesinde yer alan esaslara 16

17 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi göre; daha sonraki düzeltme işlemlerini de Mükerrer 298 inci maddesine göre yapacaklardır. Parasal Olmayan Kıymetlerin Enflasyon Düzeltmesinde Dikkate Alınacak Tutarları Parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işleminde, Vergi Usul Kanununda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen tutarları esas alınacaktır. Parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları belirlenirken bir kısım değerler, parasal olmayan kıymetlerin Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre bulunan tutarlarından düşülecek ve bu işlemden sonra bulunan miktarlar düzeltmeye esas alınacaktır. Düzeltmeye Esas Alınacak Tutara Ulaşılırken Düşülmesi Gereken Değerler ROFM Tevsik edilmek şartıyla, mali tabloda yer alan bazı parasal olmayan varlıkların içerisinde bulunan reel olmayan finansman maliyetlerinin, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülmesi sonucu bulunacak tutar düzeltmeye esas alınacaktır. Reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilecek parasal olmayan varlıklar; - Stoklar, - Maddi duran varlıklar, - Mali duran varlıklar, - Özel tükenmeye tabi varlıklar. (Maliyet veya alış bedelleri içerisinde reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilen iktisadi işletmeye dahil kıymetlerin ayrıntılı dökümü 328 no.lu VUK Genel Tebliğine ekli listede gösterilmiştir.) Firmaların yapmış oldukları borçlanmalarda katlanmış oldukları finansman giderlerinin tümü enflasyon düzeltmesi uygulamasında gider olarak kabul edilmemektedir. Bunun nedeni, katlanılan finansman giderlerinin içerisinde ilgili dönemdeki enflasyon kadar, borç tutarına ait değer kaybının da bulunmasıdır. Yani alınan borcun geri ödenmesinde enflasyon nedeniyle uğranılacak kayıp tutarı da faiz içerisinde yer aldığından, ödenen faiz içerisindeki anaparaya ait enflasyon kaybının ayrıştırılmasından sonra kalan kısmın gerçek finansman gideri olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Borcun Kapatıldığı Aya Ait TEFE Borcun Alındığı Aya Ait TEFE ROFM = Borç Tutarı X Borcun Alındığı Aya Ait TEFE Belli bir borca ilişkin finansman giderinin bire bir ve doğrudan ilgili iktisadi kıymetin maliyetine dahil edilerek aktifleştirildiği durumlarda reel olmayan finansman giderlerinin tevsik edilebildiğinin kabulü gerekir. Aksine, çok farklı kaynaklardan doğan finansman giderlerinin bir havuzda toplanarak ilgili kıymetlere dağıtılması şeklinde yapılan aktifleştirmelerde ise reel olmayan finansman 17

18 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası maliyetinin tevsik edilemediği kabul edilecektir. Diğer taraftan, reel olmayan finansman maliyetinin tevsikine ilişkin kayıt ve belgelerin açık ve kesin bilgiler içermesi gerekir. Kredilerle ilgili (vergi ve harçlar gibi) bazı finansman giderleri, kullanılan yabancı kaynağın kullanım süresine bağlı olarak oluşmadığından enflasyon unsuru içermemektedir. Finansman gider kısıtlaması uygulamasında da bu tür giderler kısıtlama dışı bırakılmıştır. Enflasyon düzeltmesi uygulamasında da bu giderler reel olarak kabul edilecek, bunlar için ayrıca reel olmayan finansman maliyeti ayrıştırması yapılmayacaktır. Birden fazla hesap dönemine yayılan ve finansman gideri her hesap döneminde maliyete atılan yabancı para üzerinden borçlanmalarda, reel olmayan finansman maliyetinin hesaplanması, her hesap dönemi itibariyle ayrı ayrı borç tutarının borcun alındığı tarihteki Türk Lirası karşılıklarına borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranının uygulanması suretiyle hesaplanacaktır. Amortisman süresi bitmemiş olan kıymetlere ilişkin maliyet veya alış bedelinden düşülen reel olmayan finansman maliyetinden amortisman ayrılmamış tutar, 2004 ve sonraki dönemlerde, beş yılda ve eşit taksitte dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınacaktır. Reel Olmayan Finansman Maliyetlerinin Tevsik Edilememesi Hali Kıymetlerin maliyet veya alış bedelleri içerisinde yer alan ancak tevsik edilemeyen reel olmayan finansman maliyetlerinin ilgili kıymetlerin değerinden düşülmesi ve düzeltmeye esas olacak tutarlarının bulunmasında; Son Beş Hesap Dönemi İçinde Aktife Giren Kıymetler İçin; 2003 yılı hesap dönemi dahil, son beş hesap dönemi içinde aktife giren kıymetlerin maliyet veya alış bedeline dahil edilen ancak tevsik edilemeyen finansman giderlerinin reel olmayan kısımları; toplam finansman maliyetlerine, ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi sonucunda belirlenen oranlar uygulanmak suretiyle bulunan tutarın, maliyet veya alış bedelinden düşülmesi suretiyle hesaplanacaktır. İlgili Hesap Dönemine Ait TEFE Artış Oranı Top. Fin. ROFM = Maliyeti X İlgili Hesap Dönemine Ait Ortalama Ticari Kredi Faiz Oranı Son Beş Hesap Döneminden Önce Aktife Giren Kıymetler İçin; Son beş hesap döneminden önce aktife giren ve maliyet veya alış bedeline dahil edilen, ancak tevsik edilemeyen finansman giderlerinin, son beş hesap döneminden önceki reel olmayan kısımları söz konusu iktisadi kıymetin maliyet veya alış bedelinden düşülemeyecektir. 1/1/2004 Tarihinden Önce Ayrılmış ve Sermayeye İlave Edilmiş Olan Yeniden Değerleme Değer Artış Fonu Gibi Fonlar 1/1/2004 tarihinden önce ayrılmış olan ve sermayeye ilave edilen yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonların sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye 18

19 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi artışları, artış olarak dikkate alınmayacak ve bunlar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır. Sermayenin, düzeltmeye esas tutarına ulaşılırken düşülmesi gereken (sermayeye ilave edilmiş olan) bu değerler şunlardır; İşletmenin aktifine kayıtlı maddi duran varlık kalemlerinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yeniden değerlenmesinden oluşmuş değer artışları. İşletmenin iştirakleri ile bağlı ortakları bünyesinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan yeniden değerleme dolayısıyla oluşmuş değer artışları. Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesine istinaden gayrimenkul, iştirak hisseleri ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin satış kazancının maliyet bedelinin arttırılan kısmına tekabül eden kısımları. Düzeltme Katsayısı Mali Tablonun Ait Olduğu Aya İlişkin Fiyat Endeksi Düzeltme Katsayısı = Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Aya İlişkin Fiyat Endeksi Düzeltme Katsayılarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Tarihler Düzeltme işleminde esas alınacak Düzeltmeye Esas Tarih 1970 yılından itibaren başlayacaktır. Bu yıldan önce hesaplara giren kıymetler 1970 yılında girmiş kabul edilerek bu yılın Ocak ayına ilişkin düzeltme katsayısı ile düzeltilecektir. Düzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır: Alış bedeli ile değerlenen menkul kıymetler ve mali duran varlıklar için; Satın Alma Tarihi. İlk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddi duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, maddi olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, özel tükenmeye tabi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sari inşaat ve onarım hakedişleri ile haklar ve şerefiyeler, özel fonlar (sabit kıymet yenileme fonu gibi), kar yedekleri için; Defterlere Kayıt Tarihi. (Bunlara mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir.) Parasal olmayan alınan depozito ve teminatlar ile avanslar, nakit olarak ödenmiş sermaye, hisse senetleri ihraç primleri, hisse senedi iptal karları için; Tahsil Tarihi. Parasal olmayan verilen depozito ve teminatlar ile avanslar için; Ödeme Tarihi. Ayni sermaye olarak konulan kıymetler için; Mülkiyetin İntikal Ettiği Tarih. Kar yedekleri, geçmiş yıl karları ve net dönem karının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için; Tescil Tarihi. Nakdi sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; Ödeme Tarihi. 19

20 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Ayni sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için; Sermaye Olarak Konulan Kıymetlerin Mülkiyetinin İntikal Ettiği Tarih. Temettü karşılığı alınan hisse senetleri için; İştirak Edilen Şirket Sermayesinin Tescil Tarihi. Parasal olmayan karşılıklar için; Bağlı Oldukları İktisadi Kıymet İçin Belirlenen Tarih. 31/12/2003 tarihinden öncesine rastlayan (Kurumlar Vergisi Kanununun 37 ve 38 inci maddeleri ile Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen ve mukayyet değerleriyle yapılan) devir işlemleri nedeniyle işletme aktifinde yer alan iktisadi kıymetlerin düzeltmeye esas tarihi olarak devir tarihi değil söz konusu kıymetlerin devir yoluyla ortadan kalkan işletmenin envanterine alındığı; birleşmede ise birleşilen kurumun kayıtlarına intikal ettiği tarih düzeltmeye esas tarih olarak dikkate alınacaktır. Kayıtlara giriş tarihi ay olarak belli edilemeyen parasal olmayan iktisadi kıymetler için ilgili kıymetin işletme bünyesine girdiği yılın ilk ayının, kayıtlara giriş tarihi yıl olarak belli edilemeyen iktisadi kıymetler için ise işletmenin hayata geçtiği yılın ilk ayının (işletmenin 1970 yılından önceki bir tarihte kurulmuş olması halinde 1970 yılının Ocak ayı) düzeltmeye esas tarih olarak dikkate alınması gerekir. Kayıtlara giriş tarihi ay olarak belli edilemeyen iktisadi kıymetler, 31/12/2003 tarihinden önce meydana gelen (Kurumlar Vergisi Kanununun 37 ve 38 inci maddeleri ile Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen ve mukayyet değerleriyle yapılan) devir işlemlerinden geliyor ise enflasyon düzeltmesine tabi bu nev i kıymetler için düzeltmeye esas tarih olarak devir tarihi dikkate alınabilecektir. Finansal kiralama şirketlerinin kiraya verdikleri iktisadi kıymetlerden; 1/7/2003 tarihinden önce düzenlenen sözleşmelere istinaden kiralananların finansal kiralama şirketi; bu tarihten sonra düzenlenen sözleşmelere istinaden kiralanan iktisadi kıymetlerin de kiracılar tarafından enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekmektedir. Birikmiş Amortismanların Düzeltilmesi Amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan birikmiş amortismanlar parasal olmayan kıymet mahiyetindedir ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaklardır. Ancak birikmiş amortismanlar için farklı bir düzeltme prosedürü öngörülmüştür. Birikmiş amortismanların ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltileceği belirtilmiştir. Birikmiş amortismanların düzeltmeye esas tutarının tespitinde, Vergi Usul Kanununun 320 inci maddesinin son fıkrasına göre ayrılmış sayılan amortismanlar da fiilen ayrılmış kabul edilecektir. 20

21 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Yorum: Bu konuda, ayrılmayan amortismanlarla ilgili işlemin yeniden değerlemeden farklı olmadığını düşünmekteyiz. Daha önce idarenin verdiği bir özelgede, bu tutarların kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması gerektiği belirtilmişti. 17 nolu VUK sirküleri taslağında ise bu tutarların 698 hesaba intikal ettirilerek, amortisman süresini tamamlamış iktisadi kıymetlerin aktif değerleri ile birikmiş amortismanlarının eşitlenmesi gerektiği belirtiliyor. Bu yaklaşımın da doğru olmayabileceğini düşünüyoruz. Bir örnekle açıklayalım; Amortisman süresini tamamlamış bir aktifin kayıtlı değeri TL olsun. Bu aktife ait birikmiş amortisman tutarı da TL olsun. Aktifin düzeltme katsayısını olarak varsayalım. Mevzuata göre önce aktifi düzeltme katsayısı ile çarparak değerliyoruz x = Değerleme Farkı: Aktifin değer artışı oranını buluyoruz; %50. Yine mevzuata göre bu aktifin amortismanını (ayrılmayan amortismanları da ayrılmış gibi dikkate alarak) değerliyoruz x %50 = Değerleme Farkı: Bu değerleme farklarını bir yevmiye kaydıyla ilgile hesaplara intikal ettirdiğimizde de ATİK , B. Amortismanı da olarak kayıtlarda görünecektir. Kayıtlı değeri Düzeltmeye Esas Tutar Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş değeri Fark Artış oranı Yeni kayıtlı değeri A.T.İ.K % B.Amortisman % Fark Görüldüğü gibi düzeltme öncesi kayıtlardaki TL lik fark düzeltme sonrasında da korunmuş oluyor. Yani aktifin satışında gelir azaltıcı unsur olarak kullanılacak TL lik avantaj, değerleme dışı bırakılıyor. Görüşümüz, kazanılmış hakların korunması ve muhasebe sistemi açısından yukarıdaki uygulamanın doğru olduğudur. 21

22 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Yapılacak Muhasebe Kayıtları Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilecektir. Enflasyon fark hesapları, parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği tali hesaplardır ve enflasyon düzeltme hesabı (698) ile karşılıklı olarak çalışırlar. (698) Enflasyon düzeltme hesabı ise parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı ifade eder. Parasal olmayan varlıkların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan kaynakların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna kaydedilir. Enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi geçmiş yıl kar/zarar hesabına aktarılmak suretiyle hesap kapatılır. (2003 düzeltmesine özgü) Böylece, 698 no.lu hesabın bakiyesi vergilendirmeye dahil edilmemiş olacaktır. Düzeltme farkları, ilgili oldukları bilanço kalemlerinin altındaki fark hesabına karşılık 698 Enflasyon Düzeltme Hesabına kaydedilir. Aktif Hesapların Düzeltmesinde düzeltme sonucu, oluşan fark olumluysa; / Aktif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları 698 Enflasyon Düzeltme Hs. XX / Olumsuzsa; / Enflasyon Düzeltme Hs. XX Aktif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları / Pasif Hesapların Düzeltmesinde düzeltme sonucu, oluşan fark olumluysa; / Enflasyon Düzeltme Hs. XX Pasif Hs XX Cari Dönem Enflasyon Farkları / Olumsuzsa; / Pasif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları 698 Enflasyon Düzeltme Hs. XX / * Sermaye Grubundaki Enflasyon Farkları 502 yada 503 hesaba kaydedilir. * Yıllara sari inşat ve onarma işlerinde 698 nolu hesap yerine 697 nolu hesap kullanılacaktır. 22

23 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Yıllara Sari İnşaat Ve Onarma İşleri Yıllara sari inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerine ilişkin düzeltmeler, enflasyon düzeltme hesabı (698) yerine yıllara sari inşaat enflasyon düzeltme hesabına (697) kaydedilir. Yıllara yaygın işlemleri temsil eden 17 ve 35 no.lu hesap grubunda yer alan hesapların düzeltilmesinde ortaya çıkan düzeltme farkları öncelikle 697 no.lu hesaba kaydedilecektir. Bu farklar 697 no.lu hesaba kaydedilirken, bu işlemlerle ilgili parasal olmayan unsurlardaki alt hesaplardaki Enflasyon farkları hesaplarına kaydedilecektir. Bu uygulama sonucu 697 no.lu hesabın bakiyesi, 178 ve 358 no.lu hesapların altında açılacak Düzeltilmiş Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları hesaplarına aktarılarak izlenmesi yararlı olacaktır. Yıllara sari inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili olarak 31/12/2003 tarihinde oluşan düzeltme farkları işin bitiminde mali kar/zarar tutarının tespitinde dikkate alınmayacaktır. Bir başka ifade ile 31/12/2003 tarihine kadar geçen süreye isabet eden kazanç düzeltme öncesi hükümlere, sonraki dönemlere isabet eden kazanç ise düzeltilmiş değerlere göre tespit edilecek ve bunların toplanması suretiyle oluşan kazanç tutarı beyan edilecektir. Yıllara yaygın inşaat onarma işlerinin hakedişlerine ilişkin yapılan stopajlar, parasal kıymet olarak değerlendirildiklerinden, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaklardır. Yapılmakta Olan Yatırımlar 31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan (yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların yapıldığı) yatırımlara ilişkin tutarların düzeltilmesi; söz konusu yatırımlara ait geçmiş her ay sonu itibariyle kesinleşmiş harcama tutarlarının (reel olmayan finansman maliyeti var ise düşülmesi şartıyla) o ayın düzeltmeye esas tarih olarak dikkate alınması yoluyla bulunacak düzeltme katsayısı ile çarpılması ve bulunan bu tutarların toplanması suretiyle yapılacaktır. Söz konusu kıymetlerin düzeltilmesinde, düzeltmeye esas tarih olarak, aktifleştirme tarihinin değil yapılmakta olan yatırımların baz alınması gerekmektedir. Bu düzeltme iki aşamada yapılacaktır. Her harcama, harcamanın gerçekleştiği ay sonu itibariyle aktifleştirme tarihine kadar düzeltilecek, sonra aktifleştirilen bedel kül halinde tarihine kadar düzeltilecektir. Fiyatı Devletçe Belirlenen Mallar Kamu kurum ve kuruluşlarınca bazı malların piyasa fiyatlarının belirlendiği durumlarda, stokta bulunan ürünlerin fiyatında ilgili firmalar tarafından bir değişiklik 23

24 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası yapılmaması (yani ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından belirlenen yeni fiyatın, stokta yer alan emtiaya yansıtılmaması) veya paralel biçimde bir değişiklik yapılması durumunda enflasyon düzeltmesi yapılması gerekmektedir. Geçmiş Yıl Kar Ve Zararları 2003 yılı hesap dönemine ait beyannamede yer alan indirilemeyen geçmiş yıl mali zararları ile cari dönem mali zararları matrahın tespitinde mukayyet değerleri ile dikkate alınacaktır. 31/12/2003 tarihli bilançonun düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının çıkarılması sonucu bulunan fark, geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterilecektir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmeyecektir. 31/12/2003 tarihli bilançonun pasifinde öz sermaye kalemleri dışında parasal olmayan kalemler olduğu takdirde (parasal olmayan alınan avanslar, hakedişler ya da ertelenmiş gelirler gibi), geçmiş yıl kar/zararı hesabında düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş borç tutarı çıkarılırken varsa bu kalemlerin düzeltilmiş değerleriyle dikkate alınması gerekir. Özkaynaklar 328 no.lu Tebliğe göre, aksine hüküm olmadıkça öz kaynak unsurları parasal olmayan olarak tanımlanmıştır. Ancak; Ödenmemiş sermaye ve ödenmemiş sermayenin Sermayeye tekabül eden kısmı parasal olarak kabul edilmiştir. Ödenmiş Sermayenin nakden ödenmiş kısmı ile emisyon primlerinden, hisse senedi iptal karlarından, kar yedeklerinden, ve geçmiş yıl karlarından yapılan sermaye artışları, parasal olmayan olarak kabul edilip düzeltilecektir. Bunların dışındaki unsurlardan yapılan sermaye artışları düzeltme işleminde dikkate alınmayacaktır. Hisse Senedi İhraç Primleri, Hisse Senedi İptal Karları, Yasal Yedekler, Statü Yedekleri, Olağanüstü Yedekler, Sabit Kıymet Yenileme Fonu parasal olmayan olarak kabul edilip düzeltilecektir. Bunların dışında kalan ve 522, 523, 524, 525, 529, 548, 570, 580, 590, 591 vb hesaplara kayıtlı bulunan tutarlar yok edilecek veya sıfırlanacaktır tarihinden önce ayrılmış ve sermayeye ilave edilmiş olanlar ile tarihinden önce ayrılmış olmakla beraber sermayeye ilave edilmemiş ancak bu tarihten sonra sermayeye ilave edilen yeniden değerleme değer artış fonlarının sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışları, artış olarak dikkate alınmayacak ve bunlar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır. 24

25 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 31/12/2003 tarihli düzeltilmiş bilançoda dönem net karı/zararı gösterilmeyecektir. Geçmiş dönemden gelen karların olağanüstü yedekler olarak kabul edilip enflasyon düzeltmesine tabi tutulması mümkün olmayıp sıfırlanması gerekmektedir. Enflasyon düzeltmesi yapıldıktan sonra, öz sermaye kalemlerinden aşağıda sayılan kalemler bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alacak, diğer kalemler ise sıfırlanacaktır. o Sermaye o Hisse Senetleri İhraç Primleri o Hisse Senedi İptal Karları o Yasal Yedekler o Statü Yedekleri o Olağanüstü Yedekler o Özel Fonlar (Sabit Kıymet Yenileme Fonu) 25

26 26 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası

27 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi TARİHLİ BİLANÇONUN DÜZELTMESİ tarihinden sonraki dönemlere ait mali tabloların düzeltilmesine ilişkin hükümler VUK un mükerrer 298. maddesinde ve 338 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde ve ilgili sirkülerde gösterilmiştir. Yukarıda açıklanan tanımlar ve kapsam dahilinde ihtiyarilikten yararlanan ilgili mükellefler, tarihli bilançolarını mükerrer 298. maddesinde ve 338 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğine göre düzelteceklerdir. Ancak; 2004 yılı geçici verdi dönemlerinde ihtiyarikten yararlanarak enflasyon düzelmesi yapmadıkları ve kaldırılan mevzuat hükümlerine göre işlemlerini yaptıkları öncelikle tablolarını bu etkilerden arındırmaları gerekecektir. Ana başlıklar halinde ihtiyarilikten yararlanan mükelleflerin yapacakları işlemleri şöyle sıralayabiliriz. Öncelikle 2003 düzeltmesi farkları ilgili hesaplara intikal ettirilecektir açılış fişi bu şekilde ulaşılan tutarlara dayandırılacaktır yılı içinde kaldırılan hükümlere göre yapılan işlemlerin etkileri yok edilmelidir. Yine varsa cari yila ilişkin ayrılan amortismanlar da yok edilcektir bilançosunda olupta 2004 yılı içinde maliyete yada gelire/gidere intikal ettirilen tutarların 2003 düzeltmesi farkları da bu hesaplara intikal ettirilecektir. Kısaca sıralanan bu işlem aşamalarından sonra ulaşılan 2004 mizanı üzerinden enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacaktır tarihli bilançonun düzeltilmesinden sonra ortaya çıkan farklar muhasebe kaydına alınmasından sonra 2004 yılına ait amortisman ve tükenme payları düzeltilmiş değerlerden hesaplanım kayıtlara alınır Tarihli Bilançonun Düzeltilmesinden Önce Yapılacak İşlemler İhtiyarilikten yararlanarak 2004 yılı Geçici Vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapmayan işletmeler, tarihine ilişkin bilançoların enflasyon düzeltmesinden önce aşağıdaki işlemleri yaparak düzeltmeye esas mizana ulaşmalıdırlar tarihli bilançonun düzeltilmesinden oluşan düzeltme farklarının kaydı yapılmalıdır. (Kayıt tarihi konusunda farklı görüşler vardır.) Bu işlemle tarihli açılış fişi, düzeltilmiş 2003 bilançosu na dayandırılmış olacaktır tarihli düzeltilmemiş bilançoda yer alıp, 2004 yılında maliyet, gelir ve gider hesaplarına etki eden hesapların, 2003 düzeltme farkları maliyet, gelir ve gider hesaplarına intikal ettirilmelidir yılı içinde yapılan işlemlerden bazılarının iptal edilmesi/etkilerinin kaldırılması yada farkların ilgili hesaplara intikal ettirilmesi gerekebilir. Bu tür işlemlerden bazıları şöyledir. o 2004 yılında yapılan yeniden değerleme kayıtları 27

28 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası o 2004 yılına ilişkin, amortisman ve tükenme paylarının kayıtları. o 2004 yılı boyunca, stoklardan satışlar maliyeti hesaplarına yapılan aktarımlar. o 2003 bilançosunda yer alıp düzeltilen alınan/verilen avanslardan veya gelecek yıl/ay gelirlerinden/giderlerinden 2004 yılında ilgili hesaplara yapılan aktarımlar. o 2003 bilançosunda yer alıp düzeltilen parasal olmayan aktiflerden 2004 yılı içinde elden çıkarılanlara ilişkin kayıtlar. Sıfırlanması gereken öz kaynak unsurlarından 2004 yılında oluşanların sıfırlama işlemleri yapılmalıdır bilançosunda yer alıp sıfırlanan öz kaynak unsurlarından 2004 yılında sermaye artırımında kullanılanlar var ise bunların etkileri giderilmlelidir. Yukarıdaki işlemler yapılarak 2004 yılı düzeltmeye esas mizana ulaşılır düzeltme işlemleri 31/12/2004 mizandan hareketle yapılmalıdır Tarihli Bilançonun Düzeltilmesinde Dikkat edilecek konular 2004 yılı düzeltme işlemleri, düzeltilmiş bilançoya göre düzeltilmiş kârın ortaya çıkarılması işlemidir. Bu nedenle düzeltme öncesi hazırlık işlemlerinin yapılarak düzeltmeye esas mizanın doğru oluşturulması gerekmektedir. Aksi halde Vergi Usul Kanunu Değerleme Hükümlerine aykırı bir durum ortaya çıkabilecek ve ceza müeyyidesi ile karşılaşılaşılabilecektir tarihli bilançonun düzeltilmesi ve düzeltme işlemlerinin kaydedilmesinde dikkate alınması gereken konular şunlardır; Bilançolardaki unsurlar Düzeltilecek, Düzeltilmeyecek, ve Yok Edilecek (Sıfırlanacak) şeklinde sınıflandırılmalıdır. Hangi unsurların parasal, hangi unsurların parasal olmayan olarak tanımlanması ve bunlara ilişkin liste 328 no.lu VUK Genel Tebliğinin eklerinde yer almıştır. 328 no.lu Tebliğe göre, istisnaları hariç olmak üzere aksine hüküm olmadıkça öz kaynak unsurları parasal olmayan olarak tanımlanmıştır. (Yukarıda listelenmiştir.) Düzeltmeye tabi tutulacak unsurların varsa 2003 düzeltme farkları intikal ettirlmiş değerleri dikkate alınmalıdır. Bu değerler, 2004 yılında aktifleştirilmiş reel olmayan finansman maliyetleri gibi arındırlması gereken tutarlardan arındırılarak, düzeltme işlemine esas değerlere ulaşılmalıdır. Reel olmayan finansman maliyetleri, Borç Tutarının Esas Alınması ve Toplam Finansman Maliyetinin Esas Alınması (Bu yöntemi seçen mükellefler seçtikleri bu yöntemden, seçimi yaptıkları hesap dönemi dahil üçüncü hesap döneminin sonuna kadar dönemeyeceklerdir.) yöntemlerinden biri ile hesaplanacaktır. 28

29 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 2003 yılından gelen tüm parasal olmayan kıymetler TAŞIMA KATSAYISI ile, 2004 yılından gelenler ise DÜZELTME KATSAYISI ile düzeltilir. Taşıma katsayısında Aralık 2003 ve Aralık 2004 endeksi kullanılır. Parasal kıymetler için taşıma katsayısı bir olarak uygulanır. Düzeltme katsayısında ise ilgili değerlerin 2004 yılında sisteme girdikleri ayın endeksi ile Aralık 2004 endeksi kullanılır. Taşıma Katsayısı Mali Tablonun Ait olduğu Aya İlişkin Fiyat Endeksi = Bir Önceki Dönemin Sonundaki Fiyat Endeksi Düzeltme Katsayısı Mali Tablonun Ait olduğu Aya İlişkin Fiyat Endeksi = Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Aya İlişkin Fiyat Endeksi Mükellefler stokların düzeltmeye esas tutarlarını, düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın, dönem ortalama düzeltme katsayısı ile veya hareketli ağırlıklı ortalama düzeltme katsayısı ile çarpmak suretiyle düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir. Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı Mali Tablonun Ait Olduğu Aya Ait Fiyat Endeksi = Mali tablonun Mali Tablo günü itibariyle bir ait olduğu aya + önceki geçici vergi döneminin ait fiyat endeksi sonundaki fiyat endeksi 2 (Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulmuş Dönem Başı Stoğun İlgili Dönemin Sonuna Taşınmış Değeri) + (Dönem içi alış ve giderlerin Hareketli Ağırlıklı Ortalama Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulmuş Değerleri) Düzeltme Katsayısı* = (Dönem Başı Stok) + (Dönem içi Alış ve Giderler) *Bu hesaplamada amortisman ve reel finansman giderleri, endekslenmeden dikkate alınır. Enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda olan mükellefler, 31/12/2003 tarihli bilançolarını düzeltirken toplulaştırılmış yöntemleri kullanmış olsun ya da olmasınlar, 2004 sonu itibariyle düzenlenecek olan bilançolarında yer alan stoklarını, toplulaştırmış yöntemlere göre düzeltmek istedikleri takdirde, 338 sıra No.lu VUK Genel Tebliğinde yer alan toplulaştırılmış yöntemlerden arzu ettiklerini seçebilecekler, ancak seçtikleri yöntemden, bu seçimi yaptıkları hesap dönemi dahil üçüncü hesap döneminin sonuna kadar dönemeyeceklerdir. Düzeltmeye esas değerlerin endekslenmesi sonucu düzeltilmiş değerlere ulaşılır. Bu değerler düzeltilmiş bilançonun temelini oluşturur. Düzeltilmiş değerler ile düzeltme öncesi değerler arasındaki farklar düzeltme farklarıdır. Birikmiş amortsimanlar ilgili oldukları amortsimana tabi kıymetlerin artış oranına göre düzeltilmelidir. Düzeltme farkları, ilgili oldukları bilanço kalemlerinin altındaki fark hesabına karşılık 698 Enflasyon Düzeltme Hesabına kaydedilir. 29

30 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Aktif Hesapların Düzeltmesinde düzeltme sonucu oluşan fark olumluysa; / Aktif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları 698 Enflasyon Düzeltme Hs. XX / Olumsuzsa; / Enflasyon Düzeltme Hs. XX Aktif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları / Pasif Hesapların Düzeltmesinde düzeltme sonucu oluşan fark olumluysa; / Enflasyon Düzeltme Hs. XX Pasif Hs XX Cari Dönem Enflasyon Farkları / Olumsuzsa; / Pasif Hs. XX Cari Dönem Enflasyon Farkları 698 Enflasyon Düzeltme Hs. XX / Sermaye Grubundaki Enflasyon Farkları 502 yada 503 hesaba kaydedilir. Yıllara sari inşat ve onarma işlerinde 698 nolu hesap yerine 697 nolu hesap kullanılacaktır. (2004 Yılında) 698 no.lu hesap, bakiyesine göre, 648 Enflasyon Düzeltmesi Karları veya 658 Enflasyon Düzeltmesi Zararları hesaplarıyla kapatılacaktır. Böylece, 698 no.lu hesabın bakiyesi nihai vergilendirmeye dahil edilecektir. Yıllara yaygın işlemlerinde, 697 no.lu hesabın bakiyesi, iş bitimine kadar vergilendirilmeyecek ve iş bitiminde vergilendirme işlemine tabi tutulacaktır. Bu nedenle bu hesabın bakiyesi 178 ve 358 no.lu hesaplara aktarılacaktır düzeltme farkları işin bitiminde gelir yada gider olarak dikkate alınmayacak ancak, 2004 düzeltme farkları işin bitiminde vergilendirme işlemine tabi tutulacaktır. Bu nedenle; 178 ve 358 no.lu hesapların altında altında açılacak Vergilendirmeye Tabi Olmayan Enflasyon Düzeltme Farkları (2003 yılı farkları) ve Vergilendirmeye Tabi Enflasyon Düzeltme Farkları (2004 yılı farkları) şeklinde yapılandırılması ve bu hesaplarda izlenmesi yararlı olacaktır tarihli bilançoda görünen ve tarihli bilançonun düzeltilmesi neticesinde oluşan geçmiş yıllar kar/zararı da taşıma katsayısı kullanılarak düzeltilecektir. 30

31 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Bilançolarını Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutan Mükelleflerin Beyanname Üzerinde Yapacakları İşlemler Bilançolarını Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutan Mükelleflerin Beyanname Üzerinde Yapacakları İşlemler ana başlıklarıyla şöyledir: 2003 ve önceki yıllara ait geçmiş yıl mali zararları mukayyet değer ile dikkate alınacaktır ve sonraki yıllara ait geçmiş yıl mali zararları düzeltilmiş tutarı ile dikkate alınacaktır. Kanunen kabul edilmeyen giderler ve istisnalar düzeltilmiş tutar üzerinden dikkate alınacaktır. Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesinin (f) bendine göre; bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2004 tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını tespit ederken, (düzeltme öncesi bilançolara dayanan) 2003 ve önceki yıllara ait indirilemeyen geçmiş yıl mali zararlarını mukayyet değerleri ile dikkate alacaklardır. Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendine göre; bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2005 tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını tespit ederken, (düzeltilmiş 31/12/2003 tarihli bilançoya dayanan) 2004 ve sonraki yıllara ait geçmiş yıl mali zararlarını enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş tutarları ile dikkate alacaklardır. Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendine göre; bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, 1/1/2004 tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edecekleri vergi matrahlarını tespit ederken, 1/1/2004 tarihinden itibaren gerçekleşen kanunen kabul edilmeyen giderler ile vergiden istisna edilmiş olan tutarları enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş tutarları ile dikkate alacaklardır. Yatırım indirimi tutarları ise Gelir Vergisi Kanununun 19 ve geçici 61 inci maddelerinde yer alan hükümlere göre tespit edilecek tutarlar üzerinden beyannameye dahil edilecektir. Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesinin (c) bendine 5228 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenen (3) numaralı alt bent ile (31/12/2003 tarihli bilançoya ait düzeltme ile sınırlı olmak üzere) amortisman süresi bitmemiş olan kıymetlere ilişkin maliyet veya alış bedelinden düşülen reel olmayan finansman maliyetinden amortisman ayrılmamış tutarın, 2004 ve sonraki dönemlerde 5 yılda ve eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir. Enflasyon düzeltmesi uygulamasında, söz konusu reel olmayan finansman maliyetleri bilançoda gözükmeyeceği için, bunların da mukayyet değerleri ile beyanname üzerinde indirim konusu yapılması gerekmektedir. 31

32 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Enflasyon Düzeltme İşleminin Cezai Müeyyidesi Vergi Usul Kanununun enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümleri esas itibariyle değerleme hükümleridir.bu nedenle, enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda olan mükelleflerin düzeltme işlemini yapmamaları, değerleme işleminin usulüne göre yapılmaması hükmünde olup cezai müeyyide de aynı yönde uygulanacaktır. Ayrıca, 5/5/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve enflasyon düzeltmesine ilişkin olarak 5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununda yapılan değişikliklere paralel olarak Tekdüzen Hesap Planında yapılan düzenlemelerin yer aldığı 12 sıra nolu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile belirlenen muhasebe usul ve esaslarına uyulmaması durumunda, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uyarınca gerekli cezai işlemlerin uygulanacağı da tabiidir. Yasal Düzenlemeler Yukarıda açıklanan bilgiler, yorumlarımızı içermekle birlikte esas itibariyle aşağıdaki düzenlemelerden derlenmiştir. Bu nedenle, uygulayıcıların yasal düzenlemeleri incelemeleri yararlı olacaktır Sayılı Enflasyon Düzeltmesi Kanunu (5228 ile değişmiş hali) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 328) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 333) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 337) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 338) Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No 339) Muhsebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No:12) Vergi Usul Kanunu Sirküleri 2 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 3 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 4 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 6 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 8 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 9 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 10 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 11 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 13 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 14 Vergi Usul Kanunu Sirküleri 17 Taslak- 32

33 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi ÖRNEK UYGULAMA 33

34 34 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası

35 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi ECE Ltd. Şti. 31/12/2003 BİLANÇOSU (TL) KASA SATICILAR BANKALAR BORÇ SENETLERİ ALICILAR ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI ALACAK SENETLERİ YILLARA YAYGIN İNŞ. HAKEDİŞLERİ ORTAKLARDAN ALACAKLAR ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR TİCARİ MALLAR ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI VADESİ GEÇMİŞ ERTELEN.VEYA TAKSİT.VERGİ V YILLARA YAYGIN İNŞ. MALİYETLERİ DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜM.KAR DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDEN.VERGİ VE DİĞ.YÜK.(-) TAŞITLAR SERMAYE AİB YASAL YEDEKLER AİB GEÇMİŞ YILLAR KARLARI AİB DÖNEM NET KARI DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) AİB AİB AİB Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı GELECEK YILLARA AİT GİDERLER ECE Ltd. Şti tarihli Bilançosunun Detay Bilgileri 1. Stoklarda basit ortalama yöntemi tercih edilmiştir. 2. Alınan sipariş avansları ve verilen sipariş avanslarının tamamının bir mal ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. 3. Taşıtlar (Yeniden değerleme yapılmamıştır.) Cinsi Giriş Tarihi Bilanço Değeri B.Amortismanı 20.AİB / AİB / AİB 003* 1997/ TOPLAM * 20 AİB 03 Plakalı araç, tamamı kredili olarak alınmış, 02/ /1997 tarihleri arasında kullanılan kredi 10 eşit taksitte ödeniştir. Araçtan bir yıl amortisman ayrılmamıştır. 35

36 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 4. Yıllara Yaygın İnşaat Maliyetleri ( A İnşaatı) Deftere Kayıt Tarihleri Tarih Tutar 03/05/ /06/ /09/ Yıllara Yaygın İnşaat Hakedişleri ( A İnşaatı) Deftere Kayıt Tarihleri Tarih Tutar 03/10/ /12/ Demirbaşlar Cinsi Giriş Tarihi Bilanço Değeri B.Amortismanı Makine * 1999/ Bilgisayar 2000/ Mobilya 2000/ Yazıcı 2001/ TOPLAM *Makinenin aktife giriş değeri TL dir. Yeniden değerleme uygulanmıştır. 7. Gelecek Yıllara Ait Giderler 2004/1.dönem sigorta giderleri Ödeme Tarihi :2003/ /2.dönem sigorta giderleri Ödeme Tarihi :2003/07 Diğer Ödemeler (Mal hareketiyle ilgili değildir.) TOPLAM Alınan Sipariş Anansları Açıklaması Kayıt Tarihi Tutarı X Firmasından alınan 03/ Y Firmasından alınan 06/ Z Firmasından alınan 09/ Sermaye Açıklama Ödeme Tarihi Tutar Kuruluş 1993 / Nakit 1993 / Nakit 1993 / Nakit 1996 / MDV YDA dan 2000 / TOPLAM Yasal Yedekler Kayıt Tarihi Tutar. 1995/ / / / / TOPLAM

37 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi ECE Ltd. Şti Yılı Muhasebe Kayıtları 1. Demirbaşlar için ayrılan amortisman nispeti % 20 olup, normal amortisman uygulanmaktadır. Dönem içinde Demirbaşlar için TL.ayrılmıştır. 2. İşletme 2003 den devreden stoklarının hepsini 2004 yılı içinde satmıştır. İşletme Ticari emtia işlemlerinde %20 kârla çalışmaktadır AİB 01 Plakalı amortisman ömrünü tamamlamış araç yenilenmek üzere satılmış, ( KDV) Satış kârı yenileme fonuna atılmış ve aynı yıl içinde yeni bir araç (20 AİB 004) satın alınmıştır. ( KDV) yılı işlemlerinde ROFM yoktur. 5. Sermaye artışı yoktur. Açılış Fişi /01/ KASA BANKALAR ALICILAR ALACAK SENETLERİ ORTAKLARDAN ALACAKLAR TİCARİ MALLAR VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ A İnşaatı Maliyetleri DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ TAŞITLAR AİB AİB AİB DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı GELECEK YILLARA AİT GİDERLER DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDEN.VERGİ VE DİĞ.YÜKÜMLÜ.( BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) AİB AİB AİB Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı SATICILAR BORÇ SENETLERİ ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLE A İnşaatı Hakedişleri ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ VADESİ GEÇMİŞ ERTELEN.VEYA TAKSİT.VERGİ V DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜM.KAR SERMAYE YASAL YEDEKLER GEÇMİŞ YILLAR KARLARI DÖNEM NET KARI

38 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası /02/ KASA ALACAK SENETLERİ /02/ KASA ALICILAR /02/ SATICILAR KASA /02/ BORÇ SENETLERİ KASA /03/ HİZMET ÜRETİM MALİYETİ HESABI A inşaatı gideri 320 SATICILAR /04/ ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜM.KARŞILIKLA KASA Vergi ödemesi SSK ödemesi K.V. ödemesi DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDEN.VERGİ VE DİĞ.YÜK K.V. ödemesi (mahsup) /04/ VADESİ GEÇMİŞ ERTELEN.VEYA TAKSİT.VERGİ VE DİĞ.Y KASA /05/ KASA ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI Alınan Sipariş Avansları 391 HESAPLANAN KDV YURTİÇİ SATIŞLAR /05/ SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ(-) TİCARİ MALLAR Ticari Mallar /06/ HİZMET ÜRETİM MALİYETİ HESABI A inşaatı gideri 100 KASA SATICILAR /06/ TİCARİ MALLAR İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ KASA VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Verilen Sipariş Avansları 320 SATICILAR /06/ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ GELECEK YILLARA AİT GİDERLER /08/ KASA BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) TAŞITLAR AİB HESAPLANAN KDV ÖZEL FONLAR /08/ KASA ALICILAR /08/ İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ TAŞITLAR AİB KASA /11/ KASA YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLE A inşaatı 2004 Hakedişleri 38

39 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi /12/ SATICILAR KASA /12/ BORÇ SENETLERİ KASA /12/ BANKALAR KASA /12/ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Bilgisayar Mobilya Yazıcı /12/ ÖZEL FONLAR BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) AİB /12/ İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ HESAPLANAN KDV İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ /12/ YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ A İnşaatı 2004 Maliyetleri 741 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI HİZMET ÜRETİM MALİYETİ HESABI /12/ DÖNEM NET KARI GEÇMİŞ YILLAR KARLARI karının geçmiş yıl karlarına aktar /12/ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-) GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI GENEL YÖNETİM GİDERLERİ /12/ DÖNEM KARI VEYA ZARARI SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ(-) GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-) /12/ YURTİÇİ SATIŞLAR DÖNEM KARI VEYA ZARARI /12/ DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI DÖNEM KARI VEYA ZARARI /12/ DÖNEM NET ZARARI DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI

40 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası ECE Ltd. Şti Yılı Bilançosu (Düzeltilmemiş) KASA SATICILAR BANKALAR BORÇ SENETLERİ ALICILAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI ALACAK SENETLERİ A İnşaatı Hakedişleri ORTAKLARDAN ALACAKLAR SERMAYE TİCARİ MALLAR YASAL YEDEKLER Ticari Mallar ÖZEL FONLAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI GEÇMİŞ YILLAR KARLARI A İnşaatı Maliyetleri DÖNEM NET ZARARI DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ TAŞITLAR AİB AİB AİB DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı

41 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi ENFLASYON DÜZELTMESİ 2003 Yılı. 1. Adım Parasal Olmayan Aktif, Parasal Olmayan Pasif ve Sıfırlanacak Hesapların Belirlenmesi. Parasal Olmayan Aktif Parasal Olmayan Pasif Sıfırlanacak Hesaplar Ticari Mallar Yıllara Yaygın İnş.Onr. Hakediş. MDV YDA Fonları Verilen Sipariş Avansları Alınan Sipariş Avansları İştirakler YDA Fonları Yıllara Yaygın İnş.Onr. Maliyet. Sermaye Maliyet Artış Fonları Taşıtlar Yasal Yedekler Geçmiş Yıl Karları Demirbaşlar Birikmiş Amortismanlar Gelecek Yıllara Ait Giderler Geçmiş Yıl Zararları Dönem Net Kârı Dönem Net Zararı Ancak; İşletmenin aktifine kayıtlı MDV kalemlerinin Yeniden değerlemesinden oluşmuş değer artışları, işletmenin iştirakleri ile bağlı ortakları bünyesinde yeniden değerleme dolayısıyla oluşmuş değer artışları ve maliyet artış fonundan oluşmuş Sermaye Artışları da dikkate alınmayacak ve düzeltmeye tabi tutulmayacaktır. 2. Adım Parasal Olmayan Aktif, Parasal Olmayan Pasif kalemlerine ait tarih ve kayıt bilgileri ile Sıfırlanacak Hesapların bilgileri hazırlanır. Düzeltmeye tabi işlemlerin ilgili tarihlere göre ulaşılacak düzeltme katsayıları bulunur. Sipariş avansları içerisindeki tutarlardan bir mal hareketi ile ilişkilendirilenler düzeltmeye tabi tutulur. Stokların Düzeltmesinde esas alınacak yöntem belirlenir. (Bu örnekte Basit Ortalama Yöntemi kullanılacaktır.) 3. Adım Öncelikle 2004 yılı içinde geçmiş yıl karlarına aktarılan dönem net kârı 2003 düzeltmesi ile sıfırlanacağı için; 2004 teki kayıt yersiz kalacağından iptal edilmelidir. 570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI DÖNEM NET KARI karının geçmiş yıl karlarına aktarımının iptali Düzeltme işlemine tabi tutulmayıp sıfırlanacak hesapların yevmiye kaydı yapılır. 500 SERMAYE MDV YDA dan ARTIŞLAR 570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI DÖNEM NET KARI ENFLASYON DÜZELTME HESABI

42 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 4. Adım Düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar, hesapların altında ayrı bir fark hesabında gösterilmelip ve bu hesaplar dönem sonunda ilgili oldukları ana hesaplara aktarılmacağından hesap planında ilgili hesaplar açılmalıdır. Örnek: Geçmiş Dönem Enf. Farkları (2003 Yılı için) Cari Dönem Enf. Farkları (2004 Yılı veya cari yıllar için) :: Aktif Hesapların Düzeltmesi Ticari malların düzeltmesinde basit ortalama yöntemi kullanıldığından, bir önceki geçici vergi dönemi olarak 09/2002 dönemi endeksi kullanılmıştır. Ticari Mallar: Düzeltmeye Esas Tutar Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değeri Düzeltme Farkı TİCARİ MALLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları 698 ENFLASYON DÜZELTME HESABI Verilen Sipariş Avansları: Düzeltmeye Esas Tutar Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değeri Düzeltme Farkı VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları 698 ENFLASYON DÜZELTME HESABI Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri: Kayıt Tarihi 05/ / /2003 Kayıt Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI

43 Taşıtlar: Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 20 AİB AİB AİB 03 Bilanço Tutarı Kayıt Tarihi 12/ / /1997 Kayıt Tutarı ROFM Yok Yok Var * Düzeltmeye Esas Tutar Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı Ayrılması Gereken Amrt Birik.Amort. Bilanço Değ Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Birik.Amort Birik.Amort. Düzlt. Farkı * Borç tutarı : Borcun alındığı tarih : 02/1997 Borcun alındığı Ay TEFE : Borcun kapatıldığı tarih : 12/1997 Borcun kapatıldığı Ay TEFE : TEFE artış oranı : ROFM Tutarı : TAŞITLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Taşıtlar TAŞITLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Taşıtlar TAŞITLAR Geçmiş Dönem Enflasyon F ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Taşıtlar Not: Ayrılmayan amortismanlar düzeltme işleminde (mevzuat gereği) ayrılmış gibi işleme tabi tutulur. Ayrılmayan ancak işlemlerde ayrılmış gibi dikkate alınması gereken bu amortisman tutarlarının, daha önce verilen muktezada, kanunen kabul edilmeyen giderler hesabına atılabileceği belirtilmiştir. 17 Nolu VUK sirkülerinde ise, bu tutarın 698 hesaba intikal ettirilerek Varlık ile Amortsimanın eşitleneceği belirtilmektedir. Bu uygulamanın yanlış olduğunu düşünmekle birlikte, örneğimizde, sirkülerin öngördüğü şekilde, ayrılmayan amortismanlar ( TL) 698 hesaba intikal ettirilmiştir. 43

44 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Demirbaşlar: Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı Bilanço Tutarı Kayıt Tarihi 08/ / / /2001 Kayıt Tutarı ROFM Yok Yok Yok Yok Düzeltmeye Esas Tutar Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı Ayrılması Gereken Amrt Birik.Amort. Bilanço Değ Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Birik.Amort Birik.Amort. Düzlt. Farkı ENFLASYON DÜZELTME HESABI DEMİRBAŞLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Fark BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Demirbaşlar ENFLASYON DÜZELTME HESABI DEMİRBAŞLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Demirbaşlar DEMİRBAŞLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Demirbaşlar DEMİRBAŞLAR Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Demirbaşlar

45 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Gelecek Yıllara Ait Giderler: Bilanço Tutarı Kayıt Tarihi 07/ /2003 Kayıt Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI :: Pasif Hesapların Düzeltmesi Alınan Sipariş Avansları: X Firmasından Alınan Y Firmasından Alınan Z Firmasından Alınan Kayıt Tarihi 03/ / /2003 Kayıt Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı ENFLASYON DÜZELTME HESABI ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI Geçmiş Dönem Enflasyon Fark Geçmiş Dönem Enflasyon Fark Geçmiş Dönem Enflasyon Fark Yıllara Yaygın İnşaat Hakedişleri: Kayıt Tarihi 10/ /2003 Kayıt Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLE Geçmiş Dönem Enflasyon Fark

46 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Sermaye: Kuruluş Nakit Nakit Nakit Ödeme Tarihi 09/ / / /1996 Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI Yasal Yedekler: Kayıt Tarihi 12/ / / / /2002 Tutarı Düzeltme Katsayısı Düzeltilmiş Değer Düzeltme Farkı ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Geçmiş Dönem Enfl. Fark ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Geçmiş Dönem Enfl. Fark ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Geçmiş Dönem Enfl. Fark ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Geçmiş Dönem Enfl. Fark ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Geçmiş Dönem Enfl. Fark

47 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 5. Adım 698 Enflasyon Düzeltme Hesabının Bakiyesi (2003 Yılı Düzeltmesine özgü olarak) Geçmiş yıl kârları yada Geçmiş Yıl Zaraları hesabıyla kapatılır. 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI ENFLASYON DÜZELTME HESABI Yıllara Yaygın İnşşat Enflasyon Düzeltme Hesabının Bakiyesi, Geçici Kabulün yapıldığı yıla kadar Gelir/Gider hessabında dikkate alınmayacak, 178 veya 358 hesaplarda gösterilecektir. İşin bittiği yılda; 178, 658 e 358 de 648 e aktarılarılarak Gelir/Gider hesabına intikal ettirilecektir. Ancak; 2003 düzeltme farkları işin bitiminde Gelir/Gider olarak dikkate alınmayacaktır. 697 YILLARA YAYGIN İNŞAAT İŞLERİ ENFLASYON DÜZELTME HS YILLARA YAYGIN İNŞAAT İŞLERİ ENFLASYON DÜZELTME HS Adım HESAP KODU HESAP ADI ECE Ltd. Şti Yılı Düzeltme Sonrası Mizanı BAKİYE BORÇ (TL) 100 KASA BANKALAR ALICILAR ALACAK SENETLERİ ORTAKLARDAN ALACAKLAR TİCARİ MALLAR Ticari Mallar Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Verilen Sipariş Avansları Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A İnşaatı Maliyetleri Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ TAŞITLAR AİB AİB AİB Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları BAKİYE ALACAK (TL) 47

48 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları Taşıtlar Demirbaşlar GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Gelecek Yıllara Ait Giderler Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları SATICILAR BORÇ SENETLERİ ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI Alınan Sipariş Avansları Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A inşaatı Hakedişleri Geçmiş Dönem Enflasyon Farklar YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYO ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİN VADESİ GEÇMİŞ ERTELEN.VEYA TAK DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASA DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDEN.VERGİ SERMAYE SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARK YASAL YEDEKLER Tertip Yasal Yedekler Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Enflasyon Düzeltme Farkları ilgili oldukları ana hesaplara intikal ettirilerek kapatılır. Böylece 2003 yılı düzeltilmiş bilonçosu elde edilir. 48

49 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi ECE Ltd.Şti Yılı DÜZELTİLMİŞ Bilançosu (TL) KASA SATICILAR BANKALAR BORÇ SENETLERİ ALICILAR ALINAN ŞİPARİŞ AVANSLARI ALACAK SENETLERİ Alınan Sipariş Avansları ORTAKLARDAN ALACAKLAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI TİCARİ MALLAR A inşaatı Hakedişleri Ticari Mallar YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYO VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR Verilen Sipariş Avansları ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİN YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI VADESİ GEÇMİŞ ERTELEN.VEYA TAK A İnşaatı Maliyetleri DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASA DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDEN.VERGİ TAŞITLAR SERMAYE AİB SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARK AİB YASAL YEDEKLER AİB Tertip Yasal Yedekler DEMİRBAŞLAR GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Makine Enflasyon Düzeltmesi Zararları Bilgisayar Mobilya Yazıcı BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Gelecek Yıllara Ait Giderler

50 50 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası

51 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 2004 Yılı. 1. Adım Mevcut düzenlemeye göre, mali tablolardan yanlızca bilanço düzeltmesi yapılmaktadır düzeltme işlemleri doğrudan düzeltilmiş bilançonun ve düzeltilmiş kârın ortaya çıkarılması işlemidir. Bu nedenle 2004 düzeltme işlemleri 31/12/2004 tarihli mizandan hareketle yapılmalıdır. Elbette 2003 düzeltmesi sonucu ulaşılan bilanço, 2004 yılı açılış fişi olarak dikkate alınacaktır. Bunu için 2003 düzeltmesinin sonucu, ilgili hesaplara yansıtılmalıdır Yılı içinde eski mevzuat hükümlerine göre yapılan yeniden değerleme ve ayrılan amortismanlar gibi işlemlerin kayıtları iptal edilmeli (mahsupla geri alınmalı)dır. Çünkü bu işlemler düzeltilmiş değerler üzerinden yapılmak durumundadır yılında satılan veya elden çıkarılan kıymetler düzeltme tarihinde (31/12/2004) kayıtlarda bulunmayacağı için; bu kıymetlere (ve bunlara ait işlemlere) ait düzeltme işlemi yapılmayacaktır. 2. Adım Öncelikle 2004 yılı içinde 2003 düzeltmesi ve yeni hükümler dikkate alınmadan yapılan işlemleri ortaya koymak gerekir Yıl sonu işlemlerine ilişkin kayıtların bertaraf edilmesi, düzeltilmiş değerlerle gelir tablosu ve düzeltilmiş dönem K/Z tespiti işlemlerinde kolaylık sağlayacaktır. 3. Adım 2004 yılı dönem içi işlemlerinden bazıları 2003 yılı Düzeltilmiş rakamları dikkate alınmadan ve eski hükümlere göre yapıldığı için geri alınarak, (mahsupla yapılması önerilir) ilgili kayıtlar düzeltilmiş değerler üzerinden yeniden çıkarılacaktır. Bu işlem için (bazı hesaplarda) önerilebilecek bir diğer yöntem de, kayıtlarda düzeltme sonucu çıkan olumlu/olumsuz farkların önceki kayıtlara ek olarak yapılmasıdır. (öneri) Ancak amortismanlar gibi işlemlerin yukarıdaki fıkraya göre yapılması gerekir. I Yılı Amortisman Kayıtları ters kayıtla geri alınır. 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR ,02,02 Bilgisayar ,02,03 Mobilya ,02,04 Yazıcı GENEL YÖNETİM GİDERLERİ BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR ,01,04 20 AİB ÖZEL FONLAR Yenileme Fonu 51

52 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 2004 yılı içindeki satışlar nedeni ile, maliyete gitmesi gereken; 2003 Yılı Düzeltme Farkları bir kayıtla maliyete ilave edilir. 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ TİCARİ MALLAR (Satılan Malın 2003 yılı Farkı Düzletmesi) 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR AİB TAŞITLAR AİB (Satılan Taşıtın 2003 yılı Düzletme Farkı) II yılından devreden ve 2004 yılında kullanılan (bilançoda görünmeyen) kalemlere ait 2003 düzeltmesi farkları da maliyete veya gelire intikal ettirilmelidir. (159, 340, 180 hesaplar gibi.) 153 TİCARİ MALLAR Ticari Mallar 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Verilen Sipariş Avansları (Mal alışındaki verilen sipariş avanslarının 2003 yılı Düzletme Farkı) 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI Alınan Sipariş Avansları 600 YURT İÇİ SATIŞLAR (Mal satışında mahsup edilen Alınan Sipariş Avanslarının 2003 yılı Düzletme Farkı)* * Bu fark başka bir gelir hesabına da intikal ettirilebilir. Ancak, nominal satış tutarlarından doğan bir enflasyon farkı olarak değerlendirilip yurt içi satışlarla ilişkilendirilmesinin daha doğru olacağı düşünülmüştür. 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ GELECEK YILLARA AİT GİDERLER Gelecek Yıllara Ait Giderler Not: Bu kayıtlarla ilgili bazı kaynaklarda 7 grubu hesapların kullanılmasına gerek olmadığı, direk 6 grubundaki ilgili yerlerine intikal ettirilebileceği yönünde görüşler vardır. III. Varsa; 2004 Yılı içinde yapılmış yeniden değerleme ve maliyet artış fonu kayıtları iptal edilmelidir. Yine 2004 yılı içinde sermayeye ilave edilmiş yeniden değerleme ve maliyet artış fonları sermaye düzeltmesinde dikkate alınmayacağından iptal kayıtları yapılmalıdır. Bu şekilde 2004 Yılı Düzletmesinde baz alınacak 2004 yılı mizanına ulaşılır. 52

53 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi HESAP KODU HESAP ADI ECE Ltd. Şti 2004 Yılı DÜZELTMEYE ESAS MİZAN BAKİYE BORÇ (TL) 100 KASA BANKALAR ALICILAR ALACAK SENETLERİ ORTAKLARDAN ALACAKLAR TİCARİ MALLAR Ticari Mallar YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A İnşaatı Maliyetleri DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ TAŞITLAR AİB AİB AİB DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar BAKİYE ALACAK (TL) Mobilya Yazıcı BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı SATICILAR BORÇ SENETLERİ YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A inşaatı Hakedişleri YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYO SERMAYE SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARK YASAL YEDEKLER Tertip Yasal Yedekler ÖZEL FONLAR GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI YURTİÇİ SATIŞLAR SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

54 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 4. Adım Ulaşılan düzeltmeye esas mizan üzerinden 2004 Yılı Enflasyon Düzeltmeleri yapılır yılından gelen tüm parasal olmayan kıymetler TAŞIMA KATSAYISI ile, 2004 yılından gelenler ise DÜZELTME KATSAYISI ile düzeltilerek muhasebe kayıtları yapılacaktır. Yapılan düzeltme sonucu ve yapılacak yevmiye kayıtları şöyledir. (Stokların düzeltmesinde Basit Ortalama yöntemi kullanılmıştır.) :: Aktif Hesapların Düzeltmesi Aktif Hesapların Düzeltme Tablosu; Hesap Bilanço Düzeltmeye Düzeltme Düzeltilmiş Enflasyon Kodu Hesap Adı Değeri Esas Tutar Katsayısı Değer Farkı Ticari Mallar A İnşaatı Maliyet AİB AİB AİB AİB AİB Makine Makine Bilgisayar Bilgisayar Mobilya Mobilya Yazıcı Yazıcı A İnşaatı Maliyetleri Sıra Kayıt Kayıt Düzeltme Düzeltilmiş Düzeltme No Tarihi Tutarı Katsayısı Değer Farkı

55 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Aktif hesapların düzeltme fişi; 153 TİCARİ MALLAR Cari Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI TAŞITLAR Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtlar Taşıtlar DEMİRBAŞLAR Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları Cari Dönem Enflasyon Farkları ENFLASYON DÜZELTME HESABI ENFLASYON DÜZELTME HESABI BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Demirbaşlar Demirbaşlar Demirbaşlar Demirbaşlar

56 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası :: Pasif Hesapların Düzeltmesi Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin 2003 düzeltmesi farkları işin bitimine kadar 178/358 hsaplarda bekletilmekteydi. Örneğimizde 2003 farkını 358 hesaba intikal ettirmiştik. Mevzuatta 178 ve 358 hesapların 2004 düzeltmesi ile ilgili bir açıklama yer almamaktadır. Ancak; 178/358 hesaplar, düzeltilmiş geçmil yıl karları/zararları hesabıyla aynı niteliktedir. Kanaatimizce, Düzeltilmiş Geçmiş Yıl Karları/Zararları hesaplarının 2004 sonuna taşınması gibi, 178/358 hesaplar da 2004 sonuna taşınmalıdır. Aşağıdaki çözüm bu yönde yapılmıştır. Sabit Kıymet Yenileme Fonu parasal olmayan olarak kabul edilip düzeltilecektir. Düzeltme Tarihi olarak deftere kayıt tarihi dikkate alınacaktır. Pasif Hesapların Düzeltme Tablosu; Hesap Düzeltmeye Düzeltme Düzeltilmiş Enflasyon Kodu Hesap Adı Esas Tutar Katsayısı Değer Farkı A inşaatı Hakedişleri Yıllara Yaygın İş. Enf.Dz.Hs. (2003) SERMAYE SERM.DÜZL.OLML.FRK (2003) YASAL YEDEKLER ÖZEL FONLAR (Yenileme Fonu) GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (2003) A İnşaatı Hakedişleri Sıra Kayıt Kayıt Düzeltme Düzeltilmiş Düzeltme No Tarihi Tutarı Katsayısı Değer Farkı

57 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Pasif Hesapların Düzeltme Fişi; 697 YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ Cari Dönem Enflasyon Farkl Cari Dönem Enflasyon Farkl Cari Dönem Enflasyon Farkl YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILLARA YAYGIN İNŞAAT EFLASYON DÜZELTME HESABI Cari Dönem Enflasyon Farkl (2003 yılı Enflasyon Düzeltme Farkının 2004 sonuna taşınması) 698 ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI (Sermayenin Düzeltmesi) 698 ENFLASYON DÜZELTME HESABI SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARKLARI (2003 Sermaye Olumlu Farkalrının Düzeltmesi) 698 ENFLASYON DÜZELTME HESABI YASAL YEDEKLER Cari Dönem Enf. Farkl ENFLASYON DÜZELTME HESABI ÖZEL FONLAR Cari Dönem Enf. Farkl (Sabit Kıymet Yenileme Fonunun Düzeltmesi) 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Cari Dönem Enf. Farkl ENFLASYON DÜZELTME HESABI (2003 yılı Enflasyon Zararının Düzeltilmesi) Bu kayıtlar yapılarak düzeltme sonrası mizana ulaşılır. HESAP KODU HESAP ADI ECE Ltd. Şti Yılı Düzeltme Sonrası Mizan BAKİYE BORÇ (TL) 100 KASA BANKALAR ALICILAR ALACAK SENETLERİ ORTAKLARDAN ALACAKLAR TİCARİ MALLAR Ticari Mallar Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A İnşaatı Maliyetleri Cari Dönem Enflasyon Farkları DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ BAKİYE ALACAK (TL) 57

58 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 254 TAŞITLAR AİB AİB AİB Cari Dönem Enflasyon Farkları DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı Cari Dönem Enflasyon Farkları BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı Cari Dönem Enflasyon Farkları Taşıtlar Demirbaşlar SATICILAR BORÇ SENETLERİ YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI A inşaatı Hakedişleri Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON D YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENF DÜZ Cari Dönem Enflasyon Farkları SERMAYE SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARK YASAL YEDEKLER Tertip Yasal Yedekler Cari Dönem Enflasyon Farkları ÖZEL FONLAR Sabit Kıymet Yenileme Fonu Cari Dönem Enflasyon Farkları GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Yılı Enflasyon Düzeltmesi Zararı Cari Dönem Enflasyon Farkları YURTİÇİ SATIŞLAR SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYO ENFLASYON DÜZELTME HESABI GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

59 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 5. Adım Enflasyon Düzeltme Farkları ilgili oldukları ana hesaplara ve/veya maliyet-gelirgider hesaplarına intikal ettirilir. 153 TİCARİ MALLAR Ticari Mallar TİCARİ MALLAR Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ A İnşaatı Maliyetleri YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLE Cari Dönem Enflasyon Fark TAŞITLAR AİB AİB AİB TAŞITLAR Cari Dönem Enflasyon Farkl DEMİRBAŞLAR Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı DEMİRBAŞLAR Cari Dönem Enflasyon Farkl BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtlar BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) AİB AİB BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Demirbaşlar BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞLERİ A İnşaatı Hakedişleri YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI Cari Dönem Enflasyon Farkları YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI Yılara Yaygın İnş. Enf.Düz (2003 Düzeltmesinin Düzeltme Farkı) 540 YASAL YEDEKLER Cari Dönem Enflasyon Farkları YASAL YEDEKLER Tertip Yasal Yedekler ÖZEL FONLAR Cari Dönem Enflasyon Farkları ÖZEL FONLAR Sabit Kıymet Yenileme Fonu GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Yılı Enf. Düzltm. Zararı GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI Cari Dönem Enflasyon Fark

60 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 6. Adım Yukarıda iptal edilmiş olan cari yıl amortisman kayıtları Düzeltilmiş değerler üzerinden ayrılacaktır. 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Bilgisayar Mobilya Yazıcı ( ten önce aktife giren kıymetlerde Düzeltilmiş değerlerden ancak eski nispetlerle amortisman ayrılmaya devam olunur. 01/01/2004 ten sonra aktife giren kıymetlerde ise düzeltilmiş değeri üzerinden yeni nispetlerle amortisman ayrılmalıdır. Örnekte 2004 te iktisap edilen kıymetin yeni sistemde de %20 amortismana tabi olduğu varsayılmıştır.) 549 ÖZEL FONLAR Sabit Kıymet Yenileme Fonu BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) AİB Adım Dönem sonu Yansıtma Kayıtları yapılır. 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-) GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI GENEL YÖNETİM GİDERLERİ Adım Yıllara yaygın inşaat işi devam ettiği için, 697 hesabın bakiyesi bu yılın Gelir/Giderine dahil edilmeyecek, 178 veya 358 hesaba intikal ettirilecektir. 697 YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI YILL. YAYGIN İNŞ.ENF.DÜZ Adım 2004 Yılı Düzeltme farkları (698 Hs. Bakiyesi) Kar/Zarar hesabına intikal ettirileceği için, bakiye, 648 veya 658 hesaba intikal ettirilir. 658 ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI (-) ENFLASYON DÜZELTME HESABI

61 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi 10. Adım Enflasyon Düzeltme sonucu gelir tablosuna yansıtıldıktan sonra düzeltilmiş gelir tablosu elde edilir. ECE Ltd. Şti Yılı Düzeltilmiş GELIR TABLOSU (Özet) A-BRÜT SATIŞLAR YURTİÇİ SATIŞLAR NET SATIŞLAR B-SATIŞLARIN MALİYETİ(-) SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ(-) BRÜT SATIŞ KAR'I VEYA ZARARI C-FAALİYET GİDERLERİ(-) GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-) FAALİYET KAR'I VEYA ZARARI D-DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARL ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI (-) OLAĞAN KAR VEYA ZARARI DÖNEM KAR'I VEYA ZARARI DÖNEM NET KAR'I VEYA ZARARI Adım Gelir Hesapları kapatılır ve dönem K/Z, bilançoya intikal ettirilir. 600 YURTİÇİ SATIŞLAR DÖNEM KARI VEYA ZARARI DÖNEM KARI VEYA ZARARI SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ(-) GENEL YÖNETİM GİDERLERİ(-) ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI (-) DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI DÖNEM KARI VEYA ZARARI DÖNEM NET ZARARI DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI

62 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası 12. Adım 2004 yılı Enflasyon Düzeltmesi yapılmış bilançosu.. ECE Ltd. Şti Yılı Düzeltilmiş Bilançosu KASA SATICILAR BANKALAR BORÇ SENETLERİ ALICILAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI ALACAK SENETLERİ A inşaatı Hakedişleri ORTAKLARDAN ALACAKLAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYO TİCARİ MALLAR YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENF DÜZ Ticari Mallar YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENF DÜZ YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARI SERMAYE A İnşaatı Maliyetleri SERMAYE DÜZELTMESİ OLUMLU FARK DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ YASAL YEDEKLER TAŞITLAR tertip yasal yedekler AİB ÖZEL FONLAR AİB Sabit Kıymet Yenileme Fonu AİB GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI DEMİRBAŞLAR yılı Enflasyon Düzeltmesi Makine DÖNEM NET ZARARI Bilgisayar Mobilya Yazıcı BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) Taşıtların Amortismanı AİB AİB AİB Demirbaşların Amortismanı Makine Bilgisayar Mobilya Yazıcı

63 Enflasyon Düzeltmesi Rehberi Değerlendirme Bu örnek, bir muhasebe yazılımında çözümlenmiştir. İhtiyariklikten yararlanan işletmelerin ilgili düzeltme kayıtları geçmişi etkiler nitelikte olacağından hesap planı düzeni önem kazanmaktadır. Hesap planının doğru oluşturulması işlemleri kolaylaştırdığı gibi, gereklidir de. Hesap planında; 254 TAŞITLAR AİB AİB AİB Geçmiş Dönem Enflasyon Farkları AİB AİB AİB Cari Dönem Enflasyon Farkları AİB AİB AİB 03 şeklinde bir yapılandırma, farkların takibi ve ilgili hesaplara intikali işlemlerinde kolaylık sağlayacaktır. Bu işlemleri bir muhasebe yazılımı yardımı ile yapacak Meslek Mensuplarımızın, öncelikle ayrıntılarıyla hesap planında ilgili hesapları açmaları ve ondan sonra yazılımın parametrelerini oluşturmaları muhtemel hataları önleyecektir. Bununla birlikte parametrelerin oluşturulmasına dikkat edilmelidir. İhtiyarilikten yararlanmanın getirdiği sorunlar Enflasyon Düzeltmesi sitemi, mevzuat gereği, 3 er aylık geçici vergi dönemlerinde uygulanması için tasarlandığından, ertelemelerle ortaya çıkan sorunlar ve yıl bazında uygulamanın getirdiği aksaklıklar meydana çıkmaktadır. Alınınan sipariş avanslarında; dönem sonu bakiye sıfır olduğu zaman,(ki bunun 2 geçici vergi dönemi bilançoda kaldığını varsayalım) yıllık uygulamada avansın kullanıldığı aya kadar ki düzeltme yapılmamış oluyor. Yine 2003 bilançosundan gelen ve 2004 yılı 2. geçici vergi dönemine kadar aktifte kalan bir stok, bu tarihten sonra elden çıkarılırsa, 2004 sonunda bilançoda olmadığı için değerlenemiyor. Üçer aylık dönemlerde düzeltme işlemi uygulansa idi, bu stok aktifte kaldığı 6 ay için değerlenmiş ve maliyetine intikal ettirilmiş olacaktı. Benzer şekilde, yıl içinde satılan iktisadi kıymetler de yılsonu bilançosunda olmadıkları için, 1/1/2004 ten satıldıkları aya kadar ki süreçte değerlenmemiş oluyor. Bu ve benzeri nedenlerle değerlenemeyen ve gidere intikal eden işlemlerde, yıl sonu Karı/Zararı etkileyen tutarlar değerlenmeden işlem görüyor. 63

64 Denizli Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Sonuç Bu çalışmanın amacı, meslek mensuplarımıza, ihtiyarilikten yararlanan işletmelerin enflasyon düzeltmesi işlemlerinde yaşayacakları süreçle ilgili fikir vermektir. Her işletmede özellik arzeden durumlar olacaktır. Bu nedenle, bu çalışmada yer alan örnek uygulama rehber alınırken, sadece süreç hakkında fikir verme amacında olduğumuz unutulmamalıdır. Yasal Uyarı : Örnek çözümü varsayımlarla yapılmıştır. Dizgi/yazım hatalarından kaynaklanan hesap hataları olabilir. Yorumdan kaynaklanan hatalar/farklılıklar da olabilecektir. Bilgilerin kullanımından doğan/doğacak her türlü sorumluluk uygulayıcıya aittir. Yazar ve DSMMMO sorumlu tutulamaz. 64

65 Uçancıbaşı Mahallesi 552 Sokak No: DENİZLİ Tel: Fax: