9. Sınıf. Biyoloji. Soru Bankası. Naci KOÇAK

Transkript

1 9. Sınıf Biyoloji Soru Bankası Naci KOÇAK

2 Copright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın tamamının ya da bir kısmının,kitabı yayınlayan yayınevinin öncedenizni olmaksızın elektronik, mekanik, fotokopiya da herhangi bir kayıt sistemi ile çoğaltılması, yayınlanması ve depolanması yasaktır. Yazar Naci KOÇAK Genel Yayın Yönetmeni Engin KARAPINAR Dil Uzmanı Metin ÇETİN Dizgi. Tasarım. Kapak EVRENSEL İLETİŞİM YAYINLARI DİZGİ SERVİSİ Basım Yeri Tarcan MATBAASI ISBN EVRENSEL İLETİŞİM YAYINLARI Yeni Ziraat Mah Sk. No: 15/A Altındağ/ ANKARA Tel: (0312) Faks: (0312) [email protected]

3 ATATÜRK ÜN GENÇLİĞE HİTABESİ Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin en kıymetli hazinendir. İstikbalde dahi, seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek dâhilî ve hâricî bedhahların olacaktır. Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin! Bu imkân ve şerait, çok namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklâl ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar, bütün dünyada emsali görülmemiş bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatanın bütün kaleleri zapt edilmiş, bütün tersanelerine girilmiş, bütün orduları dağıtılmış ve memleketin her köşesi bilfiil işgal edilmiş olabilir. Bütün bu şeraitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dâhilinde iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri şahsî menfaatlerini, müstevlîlerin siyasî emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde harap ve bîtap düşmüş olabilir. Ey Türk istikbalinin evlâdı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi vazifen, Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmaktır. Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur. Mustafa Kemal ATATÜRK

4 İstiklâl Marşı Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. Bastığın yerleri toprak! diyerek geçme, tanı: Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı. Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl... Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım. Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım. Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyet! dediğin tek dişi kalmış canavar? Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma, sakın. Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın. Doğacaktır sana va dettiği günler Hakk ın... Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın. Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ? Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan, şühedâ! Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ. Ruhumun senden, İlâhi, şudur ancak emeli: Değmesin mabedimin göğsüne nâmahrem eli. Bu ezanlar-ki şahadetleri dinin temeli- Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli. O zaman vecd ile bin secde eder-varsa-taşım, Her cerîhamdan, İlâhi boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na şım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım. Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl: Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Meh met Âkif ER SOY

5 yazardan ÖNSÖZ Sevgili Öğrenciler, Uzun bir zaman sürecinin meyvesi olan bu kitap, MEB Talim Terbiye Kurulunun Biyoloji Dersi Öğretim Programına uygun olarak hazırlanmıştır. Biyoloji dersi kazanımlarını kapsamlı ve sistemli bir şekilde aktardığım bu kitapta içeriği, çeşitli görsellerle desteklenmeye, çeşitli yöntem ve teknikleri kullanmaya özen gösterdim. Soru bankasını hazırlarken;. Görsellerle desteklenmiş sorulara. Açık uçlu sorulara. Doğru yanlış sorularına. Boşluk doldurma sorularına. Farklı tiplerde test sorularına. Tanılayıcı ağaç sorularına. Bulmaca sorularına yer vermeye çalıştım. Bu kitap hem 9. sınıf konularını pekiştirmenize hem de daha uzun vadede üniversite sınavına hazırlanmanıza yardımcı olacaktır. Kitabın hazırlanması sürecinde desteklerini esirgemeyen aileme ve Sivas Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi idareci ve öğretmenlerine teşekkür ederim.. Bu kutsal görevi yerine getiren tüm meslektaşlarıma ve siz sevgili öğrencilere başarı dileklerimle Naci KOÇAK

6 İÇİNDEKİLER Bilimsel Bilginin Doğası - Canlıların Ortak Özellikleri... 8 Canlıların Ortak Özellikleri İnorganik Bileşikler Etkinlik - A Etkinlik Tanımlayıcı Ağaç Açık Uçlu Sorular Karbonhidratlar Yağlar Proteinler Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler Açık Uçlu Sorular Etkinlik - 2A Etkinlik - 2B Açık Uçlu Sorular Etkinlik - 2C Etkinlik - 2D Etkinlik - 2E Enzimler Etkinlik Tanılayıcı Ağaç Nükleik Asitler ATP... 71

7 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (Karma) Etkinlik Tanılayıcı Ağaç Açık Uçlu Sorular Hücre Zarında Madde Taşınması Etkinlik Etkinlik Bulmaca Bulmaca Hücre ve Hücre Teorisi Etkinlik Tanılayıcı Ağaç Bulmaca Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması Etkinlik Konu Tekrarı Etkinlik Bulmaca Güncel Çevre Sorunları ve İnsan Güncel Çevre Sorunları - Biyolojik Çeşitlilik Cevap Anahtarları

8 9. Sınıf 1 1 Bilimsel Bilginin Doğası - Canlıların Ortak Özellikleri 1. Bütün canlılar metabolizma faaliyetlerini devam ettirebilmek için aşağıda belirtilen olaylardan hangisini kesinlikle yapmak zorundadır? A) Eşeyli üreme B) Sürekli büyüme ve gelişme C) Kendi besinini sentezleme D) Protein sentezleme E) Boşaltım sistemine sahip olma 5. I. Nükleik asit taşıma II. Protein sentezi III. ATP sentezi IV. Enzim kullanabilme Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tüm canlılarda ortak olarak gözlenir? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2. Canlılarda gözlenen; I. Enzim kullanımı II. Enerji üretme III. Metabolizmaya sahip olma IV. Aktif hareket etme olayların hangileri bütün canlı hücrelerde ortak gözlenir? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 3. Bir bilim insanı bilimsel çalışma yöntemi adı verilen basamakları izleyerek sonuca ulaşır. 6. Hücresel yapıya sahip tüm canlılarda; I. Dolaşım sistemi II. Solunum III. Üreme IV. Sindirim V. Çevresel uyartıları algılama özelliklerinden hangileri ortaktır? A) II ve III B) IV ve V C) I, II ve III D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V Buna göre bir bilim insanı aşağıdaki yöntem ve basamaklardan hangisini yapmamalıdır? A) Problemi belirleyip onunla ilgili veriler toplama B) Daha önceki çalışmaları dikkate alma C) Kontrollü deneyler yapma D) Ön yargılı yaklaşma E) Gözlemler yapma 4. Metabolima sonucu oluşan artık ürünlerin vücuttan uzaklaştırılmasına ne denir? A) Solunum B) Boşaltım C) Sindirim D) Dolaşım E) Fosforilasyon 7. Canlılık özelliği gösteren tüm hücrelerde; I. Basit moleküllerden kompleks organik molekül sentezleme II. ATP enerjisi sentezleme III. Oksijenli solunum IV. Yönetici molekül taşıma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 8

9 8. Tüm canlı hücrelerde; I. Hücre bölünmesi II. Fotosentez III. Substrat düzeyinde fosforilasyon IV. Dehidrasyon sentezi özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve III B) III ve IV C) I,II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 11. Canlılarda meydana gelen; I. Işık yardımıyla besin sentezi II. Metabolik atıkları vücuttan uzaklaştırma III. Besin yıkımıyla ATP sentezi IV. Dış ortamdan organik besin alma olaylarından hangileri ototrof ve heterotrof canlılarda ortak gerçekleşir? A) II ve III B) III ve IV C) I,II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 9. Sağlıklı bir insanın canlı olan tüm hücrelerinde aşağıda verilen yapılardan hangisi bulunmayabilir? A) Ribozom B) Hücre zarı C) Sitoplazma D) Sentrozom E) RNA 12. Bilimsel yönteme ait bazı basamaklar aşağıda verilmiştir: I. Problemi belirleme II. Kontrolü deney yapma III. Hipotez kurma Bu basamakların doğru sıralaması hangi seçenekte verilmiştir? 10. A) I - II - III B) II - I - III C) III - II - I D) II - III - I E) I - III - II Tüm mineraller Kırmızı ışık 20 C sıcaklık Tüm mineraller Yeşil ışık 20 C sıcaklık Tüm mineraller Kırmızı ışık 25 C sıcaklık Bir bilim insanı özdeş bitkileri kullanarak yukarda verilen düzenekleri hazırlıyor. Bu bilim insanı; I. Farklı ışık renginin fotosentez hızına etkisi II. Mineral madde miktarının fotosentez hızına etkisi III. Mineral madde çeşitinin fotosentez hızına etkisi IV. Sıcaklık değişiminin fotosentez hızına etkisi konularından hangilerini araştırıyor olabilir? A) II ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 13. I. Eşeyli üreme II. Oksijenli solunum yapma III. Ribozomda protein sentezi IV. Hücre zarında madde geçişi V. Çekirdekte DNA sentezi Yukarıda verilen olaylardan hangileri tüm canlılarda ortak gerçekleşir? A) I ve II B) III ve IV C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) II, III, IV ve V 9

10 9. Sınıf 2 1 Canlıların Ortak Özellikleri İnorganik Bileşikler Mineral maddelerle ilgili olarak verilen; I. Küçük moleküllerdir, hücre zarından geçer. II. Solunumda kullanılmaz. III. Tüketiciler dışardan hazır alırken üreticiler kendi sentezler. IV. Yapısal veya düzenleyici molekül olarak kullanılabilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) III ve IV C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 4. Canlı organizmalarda mineral maddeler; I. Enzimler II. Kaslar III. Dişin mine tabakası IV. Klorofil molekülü V. Hemoglobin molekülü gibi moleküllerden hangisinin yapısına katılır? A) II, III ve V B) II, IV ve V C) III, IV ve V D) I, II ve III E) I, II, III, IV ve V 2. I. Anemi II. Kanın geç pıhtılaşması III. Balık pulluğu Yukarıda verilen hastalıklardan hangileri mineral eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkar? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 5. Bazı böceklerin su üzerinde yürüyebilmesi su moleküllerinin; I. Kohezyon kuvveti II. Adezyon kuvveti III. Yüzey gerilimi özelliklerinin hangilerinden kaynaklanır? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Kas kasılması ve kanın pıhtılaşması için gereklidir. Kan basıncı ve bağışıklık için gereklidir. Kemik ve kas gelişimi için gereklidir. Eksikliğinde çocuklarda raşitizme neden olur. Eksikliği kanın pıhtılaşma süresinde uzamaya ve kas kramplarına neden olur. Yukarıda görevi ve eksikliğinde meydana gelen rahatsızlıklar verilen mineral madde aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalsiyum B) Magnezyum C) Sodyum D) Demir E) Fosfor 6. Aşağıdakilerden hangisi mineral maddelerin özellikleri arasında yer almaz? A) Yapıya katılma B) Düzenleyici molekül olma C) Suda çözünme D) Sindirilmeme E) Solunumda enerji kaynağı olarak kullanılma 10

11 7. Aşağıda verilenlerden hangisi suyun sahip olduğu özellikler içinde yer almaz? A) Enzimlerin görev yapması için en az %15 suya ihtiyaç vardır. B) Kimyasal sindirimde su kullanılır. C) Vücut ısısının ayarlanmasında su kullanılır. D) Enzimin yapısına katılır. E) Kanda bulunan moleküllerin taşınmasında görev alır. 9. Reaksiyon hızı Su miktarı (%) Yukarıda bir hücrede su miktarına bağlı enzim reaksiyon hızı verilmiştir. Buna göre; I. Enzimlerin görev yapması için yaklaşık en az % 15 su gereklidir. II. Su miktarı % 15 in üzerine çıkarsa reaksiyon hızı artar, su miktarı arttırıldıkça reaksiyon hızı sürekli artmaya devam eder. III. Su miktarı % 30 un üzerine çıktığında enzim reaksiyon hızı maksimum olur. Verilen ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. ORGAN TÜR SU ORANI % Yaprak Abies 65 Gövde Abies 56 Gövde Elodea 94 Tohum Pinus 8 Tohum Populus 9 Yukarıda bazı bitkiler ve bitki organlarında bulunan su oranları verilmiştir. Tabloda verilen bilgilere göre; I. Bir bitkinin tüm organlarında su oranı aynı olmayabilir. II. En düşük su miktarı tohumda bulunur. III. Aynı bitkinin farklı kısımlarında su oranı farklı olabilir. IV. Bitkinin tüm kısımlarında miktarı değişmekle birlikte su bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 10. I. Fosfor II. Magnezyum III. Demir IV. Kalsiyum V. Sodyum Yukarıdaki minerallerden hangisinin görevi yanlış verilmiştir? A) II. Klorofilin yapısına katılır. B) I. Nükleik asitlerin yapısına katılır. C) III. Hemoglobinin yapısına katılır. D) V. Sinirsel iletimde görev alır. E) IV. Vücutta enerji kaynağı olarak kullanılır. 11

12 9. Sınıf 3 1 Canlıların Ortak Özellikleri - İnorganik Bileşikler Suyun özellikleriyle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Kohezyon özelliği sayesinde bitkilerde suyun taşınmasında görev alır. B) İyi bir çözücüdür. C) Kimyasal sindirimde suya ihtiyaç vardır. D) Vücut ısısının ayarlanmasında görev alır. E) Donduğunda özgül ağırlığı artar. 4. Metabolizma hızı I II III Zaman 2. Canlıların tümünde; I. Nükleik asit taşıma II. Bir yere bağlı sabit yaşama III. Enzim kullanma IV. Fosforilasyon yapma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) I, III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV Bir insanın gün içindeki metabolizma hızının değişimleri yukarıdaki grafikle ifade edilmiştir? Bu birey I, II ve III. zaman aralıklarında; X: Tempolu yüzme Y: Uyuma Z: Yürüme faaliyetlerinden hangilerini yapmış olabilir? I II II A) X Y Z B) Y X Z C) Z Y X D) Y Z X 3. Sabah erken saatte alınan kesit E) X Z Y Akşam alınan kesit Bir saksı bitkinin yaprağından sabah erken saatte bir kesit alınıp tartılmış daha sonra akşam saatlerinde aynı büyüklükte bir kesit alınıp tartılmıştır. İki kesit karşılaştırıldığında akşam alınanın daha ağır olduğu saptanmıştır. Bu araştırmayı yapan kişinin amacı aşağıda verilenlerden hangisidir? A) Suyun bitki gelişimi üzerine etkisi B) Sıcaklığın bitki gelişimine etkisi C) Fotosentezin bitki ağırlığına etkisi D) Mineral madde miktarının bitki gelişimine etkisi E) Karbondioksit miktarının bitki gelişimine etkisi 5. I. Nişastanın iyotla mavi renk vermesi II. Kuru ağırlığın 25 gram azalması III. Sıcaklığın 5 º C yükselmesi IV. Karbondioksitin kireç suyunu bulandırması Yukarıda verilen gözlemlerden hangileri nitel gözleme örnek verilebilir? A) II ve III B) I ve IV C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 12

13 6. İyi bir hipotez I. Eldeki verilere uygun olmalıdır. II. Yeni tahmin yapma olanağı sağlamalıdır. III. Kesinlikle kontrollü deneylerle desteklenmelidir. yukarıda verilen özelliklerden hangilerini taşımalıdır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 9. I. Kalıtsal madde içerme II. Özelleşmiş hücrelerden oluşma III. Çevresel uyarıcılara tepki gösterme IV. Embriyonik gelişim gösterme V. Hücre bölünmesi yoluyla büyüme Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tüm canlılarda ortak gözlenir? A) I ve III B) I, III ve V C) III, IV ve V D) I, II, III E) I, II, III, IV ve V 7. I. Botanik II. Zooloji III. Mikoloji VI. Histoloji V. Ekoloji Yukarıda verilen bilim dallarından hangilerinin inceleme alanları içinde hayvanlar yer alabilir? A) II, III ve V B) I, IV ve V C) II, IV ve V D) I, II,III E) I, II, III, IV ve V 10. Canlı hücrelerde gerçekleşen; I. Monomerlerden polimer sentezi II. İnorganik maddelerden organik besin sentezi III. Polimerlerin hidrolizi ile monomer oluşumu IV. Organik monomerlerin enerji eldesi için daha küçük moleküllere parçalanması olaylarından hangileri bitkiler mantarlar ve hayvanlarda ortak gerçekleşir? A) II ve III B) I ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Aşağıda bazı gözlem sonuçları verilmiştir: I. İnsanda kanın PH değeri 7,4 dür. II. Sivasta su 94 C de kaynar. III. Etil alkol fermantasyonu olan kapalı bir şişenin ucuna balon takılırsa balon şişer. IV. Glikoz Benedick çözeltisi ile renk değiştirir. Bu gözlemlerden hangileri nitel, hangileri nicel gözlem örneğidir? Nitel Nicel A) I ve II III ve IV B) II ve III I ve IV C) III ve IV I ve II D) Yalnız II I, III ve IV E) II, III ve IV Yalnız I 11. I. Oksijenli solunum II. Eşeysiz üreme III. Nükleik asit taşıma IV. Enzim kullanma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tüm canlılarda ortak gözlenir? A) II ve III B) III ve IV C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 13

14 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 1 soru bankası A) Aşağıda boş bırakılan yerleri resimlere uygun gelecek şekilde doldurunuz. 1. Yukarıda verilen fotoğraflar, canlıların sahip olduğu ortak özelliklerden hangisiyle ilgili olabilir? 2. Bu özellik yaşamsal bir özelik midir? 3. Fotoğraftaki olay, canlıların ortak özelliklerinden hangisiyle ilgilidir? 4. Bu olayın amacı nedir? 5. Resimdeki olay, canlılardaki hangi ortak özellikle ilgilidir? 6. Bu olay hayvanlarda sınırlı mı, yoksa sınırsız mıdır? 14

15 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 1 soru bankası Trakea (soluk borusu) Sağ ana bronş Sol ana bronş Sağ akciğer Sol akciğer 7. İnsanda yukarıda verilen sistemle gerçekleştirilen, canlılarda ortak gerçekleşen olayın amacı nedir? 8. Resimde verilen tüm canlılarda ortak gerçekleşen özelliğin adı nedir? HÜCRE DOKU ORGAN SİSTEM ORGANİZMA ORGANEL MOLEKÜL ATOM 9. Yukarıdaki şemada gösterilen ve canlılarda ortak gerçekleşen olayın ismi nedir? 15

16 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 1 soru bankası Sindirim Hareket Solunum Büyüme Adaptasyon Boşaltım Protein sentezi Üreme Beslenme B) Yukarıda canlılara ait özellikler verilmiştir. Aşağıdaki cümleleri kutu içinde verilen kavramları kullanarak tamamlayınız. 1. Canlıların kendine benzeyen canlılar meydana getirerek neslini devam ettirmesi olayına. denir. 2. Metabolik faaliyetler sonucu oluşan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına. denir. 3. Monomerlerin enerji elde etmek için daha küçük birimlere yıkılmasına denir. 4. Polimerlerin su ve enzimler yardımıyla monomerlerine parçalanmasına denir. 5. Bir canlının bulunduğu ortamda yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerin tümüne denir. 6. DNA daki kalıtsal bilgiye uygun olarak, ribozom organelinde kendine özgü organik molekül sentezine.. denir. 7. Hayvanlarda aktif yer değiştirme bitkilerde ise yönelim şeklindeki olaya..denir. 8. Tek hücrelilerde sitoplazmanın hacimce artması, çok hücrelilerde hem hacim hem de hücre sayısının artması şeklinde ortaya çıkan olaya.. denir. 9. Canlıların solunum ve yapım reaksiyonlarının devamı için hammadde sentezlemesi veya dışarıdan hazır almasına. denir. 16

17 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 1 soru bankası C) TANIMLAYICI AĞAÇ 1 Aşağıda bir tanılayıcı ağaç verilmiştir. Sorulan sorulara doğru-yanlış şeklinde tek cevap verip bu doğrultuda ilerleyerek doğru çıkışı bulunuz. BAŞLA Bir organizmanın kararlı bir iç çevre ve dengeye sahip olmasına homeostasi denir. D Y Eşeysiz üreyen canlılarda kalıtsal yapı, ata canlıdan farklıdır. Bitkilerde büyüme sınırsızken hayvanlarda sınırlıdır. D Y D Y Tüm canlılar çevrelerinde meydana gelen uyarılara tepki vermez. Her canlı, belirli bir organizasyona sahiptir. Tatlı sularda yaşayan canlılarda kontraktil koful boşaltıma yardımcı olur. Hücreyi oluşturan organeller arasında bir organizasyon yoktur. D Y D Y D Y D Y 1. çıkış 2. çıkış 3. çıkış 4. çıkış 5. çıkış 6. çıkış 7. çıkış 8. çıkış 17

18 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 soru bankası AÇIK UÇLU SORULAR 1. Gözlemler iki başlık altında toplanır: I. II. 2. Bir problem ile ilgili verilerin toplanmasındaki amaç. kurmaktır. 3. Hücre metabolizması sonucu oluşan artık ürünler, dış ortama hangi olay ile atılır? 4. Canlıların sahip oldukları kalıtsal özellikleriyle yaşadıkları ortama uyum sağlamalarına ne ad verilir? 5. Monomerlerin enerji eldesi için daha küçük moleküllere parçalanması olayına.. denir. 6. I. Solunum II. Fotosentez III. Kemosentez yukarıda verilen olaylardan hangilerini gerçekleştirdikleri için üretici olarak kabul edilir. 7. Canlılardaki yaşamsal fonksiyonların devamını sağlamak için gerekli, en düşük enerji miktarına ne ad verilir? 8. Bir hücrede meydana gelen yapım ve yıkım reaksiyonlarının tamamına denir. 9. Protein sentezinin gerçekleştiği yapı ve şifreyi veren yapının isimleri sırasıyla: I. II. 10. Deney ve gözlemler sonucu elde edilen düzenli bilgi birikimine verilen isimdir. 18

19 BİYOLOJİ - 9 soru bankası 11. Anne ve babasının gözleri kahverengi olan bireylerin mavi gözlü çocuklarının olabileceği sonucuna ulaşan bilim insanı, biyolojinin hangi alt bilim dalıyla uğraşmaktadır? 12. Canlıların ortak özellikleri içinde yer alan ancak yaşamsal olmayan özelliğe ne denir? 13. Canlıların sahip olduğu karakterin kuşaktan kuşağa aktarılması ve aktarılma oranlarını inceleyen bilim dalı. 14. Bitkilerde gözlenen hareketler nelerdir? I. II. 15. Ökaryot canlılarda, stoplazmada bulunan nükleik asit çeşitleri nelerdir? I. II. III. 16. Büyük moleküllerin su ve enzimler yardımıyla daha küçük moleküllere parçalanmasına ne ad verilir? AÇIK UÇLU SORULARIN CEVABI 1. I. Nitel gözlem II. Nicel gözlem 2. Hipotez 3. Boşaltım 4. Adaptasyon 5. Solunum 6. Fotosentez ve kemosentez yaptıkları için 7. Bazal metabolizma 8. Metabolizma 9. I. Ribozom II. DNA dır. 10. Bilim 11. Kalıtım 12. Üreme 13. Kalıtım 14. I. Tropizma II. Nasti 15. I. mrna II. trna III. rrna 16. Sindirim 19

20 9. Sınıf 4 1 Karbonhidratlar 1. Glikoz Glikoz + + Glikoz Fruktoz Dehidrasyon Hidroliz Dehidrasyon Hidroliz Maltoz + (Arpa şekeri) Sükroz + (Çay şekeri) H 2 O H 2 O 3. I. Oksijenli solunumda enerji kaynağı olarak kullanılma II. Yönetici moleküllerin yapısına katılma III. Monomer özellikte olma IV. Üretici canlının kendisi tarafından sentezlenme 2. Glikoz + Galaktoz Dehidrasyon Hidroliz Laktoz + (Süt şekeri) H 2 O Yukarıda disakkaritlerin oluşum reaksiyonları verilmiştir. Buna göre sentezlenen disakkarit çeşitleri ve sentez mekanizmalarıyla ilgili olarak verilen; I. Sükroz molekülü hidroliz edilirse iki farklı monomer oluşur. II. 10 molekül maltoz, 8 molekül sukroz, 7 molekül laktoz hidrolize uğratılırsa toplam 35 tana glikoz molekülü oluşur. III. Disakkaritlerin molekül ağırlığı kendini oluşturan iki monosakkaritin molekül ağırlığından daha azdır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Glikoz Fruktoz Laktoz Galaktoz Yukarıda verilen özelliklerden hangileri pentozlarla heksozları bir birinden ayırt etmek için kullanılabilir? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 4. I. Kitin II. Laktoz III. Sukroz IV. Maltoz Yukarıda verilen karbonhidrat çeşitlerinden hangileri sindirime uğradığında tek çeşit monomer oluşur? A) I ve II B) II ve III C) I ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV X Olayı Zaman Y Olayı Zaman Yukarıdaki grafiğe göre; I. Monomer miktarı zamanla azalmıştır. II. Reaksiyonların gerçekleşmesi için ATP enerjisine ihtiyaç vardır. III. Enzim kullanılmıştır. IV. Hücre içinde gerçekleşmiştir. verilen ifadelerinden hangileri hem X hem de Y olayı için söylenebilir? A) I ve II B) III ve IV C) I,II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 5. Pentozlardan olan riboz şekeri ile ilgili verilen; I. Hücrede enerji verici olarak kullanılır. II. Ribozom, RNA ve ATP nin yapısına katılır. III. Sindirime uğramaz, hücre zarından geçer. IV. Ökaryot hücrede en yoğun çekirdekte tüketilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) II ve III C) I ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV 20

21 6. Nişasta Glikojen Kitin Yukarıdaki polisakkarit çeşitleriyle ilgili verilen; I. Çok sayıda glikozit bağı içerme II. Tek çeşit monomerden oluşma III. Yapıya katılma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 9. X, Y ve Z monosakkaritleri kullanılarak sentezlenen disakkarit çeşitleri aşağıda verilmiştir. X+Y K+H 2 O X+Z L+ H 2 O X+X Z+ H 2 O Bu tepkimeler ile ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) K molekülü, Y molekülünden daha büyüktür. B) X ve Z moleküllerinin molekül ağırlığı toplamı, L molekülünden daha ağırdır. C) Buradaki X molekülü glikozdur. D) L molekülü kesinlikle laktozdur. E) Z molekülü kesinlikle maltozdur. 7. I. Glikoz II. Laktoz III. Sukroz IV. Maltoz V. Glikojen Yukarıda verilen karbonhidrat çeşitlerinden hangileri disakkaritler grubuna dâhil edilebilir? A) I, II ve III B) II, III ve IV C) III, IV ve V D) I, II, III ve V E) II, III, IV, V 10. I. Glikoz II. Maltoz III. Nişasta Yukarıda verilen karbonhidratların molekül büyüklüğü bakımından büyükten küçüğe doğru sıralanışı hangi seçenekte verilmiştir? A) I - II - III B) I - III - II C) II - III - I D) III - II - I E) II - I - III molekül glikoz kullanılarak I. tüpte glikojen, II. tüpte laktoz sentezlenmiştir. Sentezlenen glikojen ve laktoz molekülleri için; I. Kütleleri II. İçerdikleri bağ çeşidi III. Meydana gelen su sayısı IV. Sentez için harcanan ATP miktarları niceliklerinden hangilerinin farklı olması beklenir? A) Yalnız II B) I ve II C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. Aşağıda bazı karbonhidratların özelliği verilmiştir. Kan şekeri olarak kullanılır. RNA nın yapısına katılır. DNA nın yapısına katılır. Hayvanlar tarafından sentezlenir. Buna göre aşağıdaki karbonhidratlardan hangisinin özelliği verilmemiştir? A) Glikoz B) Riboz C) Deoksiriboz D) Laktoz E) Maltoz 21

22 9. Sınıf 5 1 Yağlar 1. O H H H H H H H H H H H H H H H HO C C C C C C C C C C C C C C C C H H H H H H H H H H H H H H H H Yukarıdaki yağ asidiyle ilgili verilen; I. Karbon atomları hidrojen iyonuna tamamen doymuştur. II. Karbon atomları arasında çiftli bağ bulunur. III. Bu yağ asitleri kullanılarak sentezlenen yağlara doymuş yağlar denir. IV. Bu yağ asidi bitkiler tarafından sentezlenemez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Aşağıda yağ çeşitlerine ait bazı bilgiler verilmiştir: Fosfolipitler hücre zarının yapısına katılır. Yağ asitleri solunumda kullanılabilir. Steroitler; kortizol, aldesteron ve eşeysel hormonların yapısına katılır. 4. I. Hücre zarının yapısına katılarak hücre zarının geçirgenliğini ve dayanıklılığını artırır. II. Bitki hücrelerinde hücre zarının yapısına katılır. III. Bazı hormon ve vitaminlerin yapısına katılır. IV. Hayvan hücreleri aldıkları karbobhidratların fazlasını steroit şeklinde depolar. Steroitlerle ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangileri geçerlidir? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 5. Aşağıda verilenlerden hangisi yağlarla ilgili doğru bir ifade değildir? A) Hücre yapısında yer alır. B) Hormon yapısına katılır. C) Deri altında depo edilip vücut ısısını korur. D) Enzim yapısına katılır. E) İç organları korur. Bu bilgilere göre yağlar; I. Düzenleyici II. Enerji verici, III. Yapıcı - onarıcı özelliklerinden hangilerine sahip olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve II 6. 3H2O 3 Ester bağı Gliserol 3 yağ asidi Bir yağ 1 1 H2C O H HO OC R H2C O OC R 2 2 HC O H HO OC R H2C O OC R + 3H2O 3 3 H2C O H HO OC R H2C O OC R Gliserol Yağ asitleri Trigliserit 3. Trigliseritlerle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangileri doğru değildir? A) Gliserol molekülüne üç yağ asidinin bağlanması sonucu oluşur. B) Yıkımı zor olmasına karşın insanlarda deposu olmayan proteinlerden önce kullanılır. C) Deri altında depo edilerek canlıyı sıcaklık kaybına karşı korur. D) Doymamış yağlar hayvanlar tarafından üretilir. E) Yapısında üç ester bağı bulunur. Yukarıda yağ sentezi şematize edilmiştir. Yağ senteziyle ilgili olarak verilen; I. Bir yağ sentezlenirken gliserolün üç katı yağ asiti harcanır. II. Bir yağın yapısında maksimumum dört çeşit molekül bulanabilir. III. Bir yağın yapısında minimum iki çeşit molekül bulunabilir. ifadelerinden hangisi doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 22

23 7. Yağ sentezi A D B C Zaman 9. Yağ asitleri canlıda yapıya katıldığı için büyüme, gelişme, onarım ve bazı metabolik reaksiyonlar için gereklidir. Bazı yağ asitleri vücudumuzda üretilirken bazıları dışarıdan hazır alınır. Sentezleyemediğiz ve dışarıdan almak zorunda olduğumuz yağ asitlerine esansiyel yağ asitleri denir. Omega 3 ve omega 6 esansiyel yağ asitlerine örnektir. Bu yağlar bitkiler tarafından sentezlenir. Yukarıda verilen reaksiyon yağın yıkımı ile ilgilidir. Buna göre grafikteki değişimleri gösteren harflerle ilgili eşleştirmelerden hangisi doğrudur? A B C D A) Enzim Yağ asidi Gliserol Yağ B) Yağ asidi Gliserol Enzim Yağ C) Enzim Gliserol Yağ asidi Yağ D) Yağ H 2 O Enzim Yağ asidi E) Yağ Yağ asidi Gliserol Enzim Buna göre esansiyel yağ asitleriyle ilgili verilen; I. Omega 3 ve omega 6 yağ asitleri sağlıklı yaşam için gereklidir. II. Esansiyel yağ asitleri hem bitkisel hem de hayvansal besinlerle alınabilir. III. Esansiyel yağ asidi almak için mutlaka bitkisel kaynaklı besin kullanılmalıdır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 10. Aşağıda verilen yağ çeşitlerinden hangisi doymuş yağdır? A) Zeytinyağı B) Fındık yağı C) Ayçiçek yağı D) Kuyruk yağı E) Soya yağı 8. O H H H H H H HO C C C C C C C H H H H H H H C H H H C C H C H H C H C H C H H H H H C C C C H H H H H Yukarıda şekli verilen yağ asiti için söylenen; I. Doymamış yağ asitidir. II. Yapısında çift bağ taşır. III. Doymuş yağ asitlerinden daha fazla enerji verir. ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 11. I. Solunumda parçalandığında fazla miktarda enerji vermesi II. Diğer organik bileşiklerden hafif olması III. Solunumda fazla miktarda metabolik su oluşturması. Yağlarla ilgili yukarıda verilen özelliklerden hangileri kuşların yağ depo etmelerinin sebepleri içinde yer alır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 23

24 9. Sınıf 6 1 Proteinler 1. H H H H C C O C H R NH H CH 3 CH 2 OH CH 2 OH CH 2 SH CH 2 Glisin Alanin Serin Tirozin Sistein Triptofan 3. Bir birinden farklı X ve Y protein molekülleri için; I. Amino asit sırası II. Amino asit çeşidi III. Amino asit sayısı faktörlerinden hangileri kesinlikle iki protein için farklıdır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Yukarıdaki şekilde altı farklı amino asitin sahip oldukları radikal gruplar verilmiştir. Buna göre; I. Bir amino asitin yapısında en az iki karbon atomu bulunur. II. Amino asitin çeşidini radikal grup belirler, radikal grup değiştikçe amino asidin çeşidi değişir. III. Bir amino asitin yapısında birden fazla radikal grup bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Sıcaklık, PH, tuz derişimi ve basınç gibi etmenler protein yapısını bozar. Verilen etmenlerden biri kullanılarak protenin üç boyutlu yapısı bozulmuş fakat primer yapısı değişmemiştir. 4. H H H H C C O C H R NH H CH 3 CH 2 OH CH 2 OH CH 2 SH CH 2 Glisin Alanin Serin Tirozin Sistein Triptofan Yukarıda altı farklı amino asit çeşidi ve bu amino asitlerin sahip oldukları radikal gruplar verilmiştir. Buna göre; I. Amino asit çeşidini radikal grup belirler. II. 20 çeşit amino asit bulunduğuna göre 20 farklı radikal grup mevcuttur. III. Bir amino asidin yapısında en az üç karbon atomu bulunur. IV. Amino asitler solunumda kullanılırsa azotlu ürün meydana gelir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve IV B) II, ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Buna göre bu proteinle ilgili; I. Bir enzim ise görev yapmaya devam eder. II. Amino asit sırası ve sayısı değişmemiştir. III. Peptit bağları bu olaydan etkilenmemiştir. IV. Amino asit dizilimi bozulmuştur. V. Protein zincirde kopmalar meydana gelmiştir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) II ve III B) IV ve V C) I, II ve V D) I, II ve III E) III, IV ve V 5. I. Peptit bağı sayısı II. Amino asit sayısı III. PH miktarı Antikor sentezinin yoğun olduğu bir hücrede yukarıda verilenlerden hangilerinin sayıları artar? A) Yalnız I B) I ve III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 24

25 6. Canlının kalıtsal bilgisine bakılarak sentezlenen proteinler aşağıda verilen görevlerden hangisini gerçekleştiremez? A) Vücuda giren mikroplara karşı vücudu savunur. B) Metabolik reaksiyonların gerçekleşmesini sağlayan enzimlerin yapısına katılır. C) Kanın ozmotik basıncını ayarlar. D) Solunum gazlarının taşınmasını sağlayan hemoglobinin yapısına katılır. E) Solunumda ilk kullanılan molekül proteinlerdir. 9. Protein yetersizliği yaşayan bir insanda; I. Kanın pıhtılaşma süresinin uzaması II. Bağışıklık sisteminin zayıflaması III. Büyüme ve gelişmenin yavaşlaması IV. Vücutta ödemler oluşması olaylarından hangileri gerçekleşir? A) I ve II B) III, ve IV C) I,II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 7. I. Kemosentez II. Fotosentez III. Dehidrasyon IV. Sindirim V. Solunum Bir amino asit molekülü yukarıda verilen reaksiyonlardan hangileri için substrat olarak olarak kullanabilir? A) I ve V B) III ve V C) I, II ve V D) I, II ve III E) I, II, III, IV ve V 10. İnsanda bulunan proteinlerin görevleriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi söylenemez? A) Kanın osmotik basıncı ve PH düzeyinin ayarlanmasında görev alır. B) Humoral bağışıklıkta görevli antikorlar protein yapıdadır. C) Enzim yapısına katılarak yaşamsal faaliyetlerin düzenlenmesinde görev alır. D) Vücuda alınan ihtiyaç fazlası amino asitler protein şeklinde depo edilir. E) Kanın pıhtılaşmasında görev alır. 8. Bir hücrete bulunan amino asitler; I. Enerji üretimi II. DNA dan RNA sentezi III. Protein sentezi olaylarından hangisine bağlı olarak azalibilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 11. Temel amino asitlerle ilgili olarak verilen; I. Eksikliğinde bazı proteinler ve enzimlerin üretiminde sıkıntı yaşanır. II. Karaciğerde diğer amino asitlerin dönüşüm reaksiyonlarıyla üretilir. III. Fazla da alınsa hiçbir zaman solunumda kullanılmaz. IV. Çok fazla alınırsa ihtiyaç fazlası yağa dönüştürülüp depolanır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 25

26 9. Sınıf 7 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler Gliserol + Yağ asiti Monogliserit Glikoz + Fruktoz Sukroz Amino asit + Amino asit Dipeptit Yukarıda verilen üç dehidrasyon sentezi reaksiyonu için; I. Bitki hücrelerinde gerçekleşebilme II. Oluşan su sayısı III. Oluşan bağ sayısı IV. Enzim kullanımı ve ATP harcama 4. I. Deoksiriboz II. Maltoz III. Vitamin IV. Fruktoz V. Yağ asidi Yukarıda verilen organik moleküllerden hangileri solunumda direkt kullanılır? A) I ve II B) II ve III C) IV ve V D) I, II ve V E) II, III ve IV olaylarından hangileri ortak gerçekleşir? A) I ve II B) II ve III C) I ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2. Bir havyan hücresinde sentezlenen; I. Laktoz II. Protein III. Monogliserit molekülleri içerdikleri monomer çeşidi bakımından hangi seçenekte doğru sıralanmıştır? A) I = III > II B) I > II = III C) II > I >III D) II > I = III E) I > III > II 5. Bir insanın karaciğer hücresinde gerçekleşen; I. Glikoz Amino asit II. Glikoz Galaktoz III. Yağ asiti Amino asit IV. Amino asit Glikoz dönüşüm olaylarından hangileri gerçekleşirken azot atomu harcanır? A) Yalnız I B) I ve III C) III ve IV D) II, III ve IV E) I, II ve IV 3. Gerekli sindirim enzimlerinin tamamını içeren bir deney tüpüne; I. Su II. Yağ III. Laktoz IV. Gliserol V. Amino asit molekülleri konularak sindirim tamamlanıncaya kadar bekleniyor. Bu sürenin sonucunda yukarıda verilen moleküllerden hangilerinin miktarı değişmez? A) Yalnız V B) IV ve V C) I, IV ve V D) I, II ve III E) I, III, IV ve V 6. Maltoz Glikoz Glikojen Yukarıda verilen reaksiyonları gerçekleştiren canlı için söylenen; I. Etçil organizmadır. II. Otçul organizmadır. III. Kendi proteinini kendi sentezler. IV. Kemosentezle besin üretebilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) I, II ve IV 26

27 7. I. Stomaların açılıp kapanması II. Kimyasal sindirim III. Dolaşım sistemine sahip canlılarda besin taşınması IV. Vücut ısısının ayarlanması Yukarıda verilenlerden hangileri suyun canlılardaki görevleri içinde yer alır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 10. Protein, yağ ve karbonhidrat molekülleri için; I. Solunumda enerji kaynağı olarak kullanılma II. Hücre zarının yapısına katılma III. Enzim yapısına katılma IV. Nükleik asit yapısına katılma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) II ve III B) I ve II C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. I. Glikoz sentezi II. Glikojen sentezi III. Maltoz sentezi IV. Kitin sentezi V. Yağ sentezi Yukarıda verilen molekülerden hangileri bir mantar hücresi tarafından üretilebilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve V D) II, IV ve V E) I, II, III ve IV 11. Monomerlerden polimer sentezlenirken meydana gelen; I. H 2 O oluşumu II. ATP harcanması III. PH nin değişmesi IV. Bağ sayısının artması değişimlerinden hangileri tüm polimer sentezleri için ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Memeli bir hayvanın karaciğer hücresi içinde; I. Glikojenin sindirimi II. Yağ asidi sentezi III. Nişasta sindirimi IV. Maltoz sindirimi V. Amino asit sentezi olaylarından hangileri gerçekleşir? A) I ve V B) II, IV ve V C) I, II ve V D) I, II ve III E) I,II, III, IV ve V 12. Vitaminlere ait özelliklerden; I. Organik yapıda olma II. Sindirime uğramama III. Düzenleyici olma IV. Solunumda kullanılmama özelliklerinden hangileri mineral maddeler için de geçerlidir? A) II ve III B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 27

28 9. Sınıf 8 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler Aşağıdakilerin hangisinde bitki ve mantarlardaki depo polisakkarit çeşitleri doğru ifade edilmiştir? Bitkilerde Depo Mantarlardaki Depo Polisakkariti Polisakkariti A) Selüloz Kitin B) Kitin Selüloz C) Nişasta Kitin D) Selüloz Glikojen E) Nişasta Glikojen 4. Hayvan hücrelerinde bulunan; I. Laktoz II. Glikojen III. Protein moleküllerinin içerdikleri monomer çeşidi sayısı bakımından ilişkisi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir? A) I > II > III B) I > II = III C) II > I > III D) III > I > II E) II > I = III 2. I. Temel amino asitler II. Mineral maddeler III. Esansiyel yağ asitleri IV. Enzimler Yukarıda verilen besin maddelerinden hangileri üretici canlılar tarafından sentezlenemediği için kesinlikle dışardan alınmak zorundadır? A) Yalnız I B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Gliserol + Yağ asiti Yağ + 3 H 2 O Amino asit + Amino asit Dipeptit + H 2 O Yukarıda verilen iki olay için; I. Ortam asitliğinin azalması II. ATP harcanması III. Bağ sayısı kadar su oluşması özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız I B) I ve III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 3. Miktar K L 6. Sukroz I Zaman Hayvan hücresinde meydana gelen katabolik bir reaksiyon grafikte gösterilmiştir. K ve L organik yapılı olduğuna göre bu maddelerin eşleştirilmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir? K L Laktoz IV Glikoz III Kitin Glikojen II A) Yağ asidi Karbondioksit B) Maltoz Glikoz C) Fruktoz Sukroz D) Glikojen Glikoz E) Glikoz Laktoz Glikozun kullanıldığı yukarıdaki tepkime çeşitlerinden hangileri hayvanlarda gerçekleşir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) II ve III E) II, III ve IV 28

29 7. I. 200 glikoz II. 100 maltoz III. 200 glikozdan oluşan glikojen Yukarıda verilen moleküller hangi seçenekte ağırlığı bakımından çoktan aza doğru sıralanmıştır? A) I - II - III B) II - I - III C) III - II - I D) II - III - I E) I - III - II 10. Bir deney düzeneğine disakkarit çeşitlerinden tamamı konulmuş ve üzerine disakkaritlere etki eden tüm enzim çeşitleri eklenmiştir. Reaksiyonlar tamamlandıktan sonra elde edilen momomer sayıları tabloda verilmiştir. Monosakkarit Molekül Sayıları Glikoz 45 Galaktoz 12 Fruktoz 13 Deney tüpüne başlangıçta konulan disakkarit çeşidi sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir? 8. I. Protein II. Yağ III. Karbonhidrat Yukarıda verilen besinlerden hangileri sindirilince ortamdaki fenol kırmızısı sarı renge dönüşür? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Maltoz Laktoz Sukroz A) B) C) D) E) Nişasta molekülü iyotla mavi renk verir. Tükürük sıvısı Nişasta karışımı İyot 25 C İçinde nişasta ve iyot karışımı bulunan şekildeki kaba, tükürük sıvısı damlatıldığında belli bir süre sonra mavilik ortadan kaybolur. Maviliğin kaybolmasında; I. Tükürük içinde bulunan enzimlerin nişastayı sindirmesi II. Nişasta sindiriminin hücre dışı ortamda gerçekleşmesi III. Enzim yapısının yüksek sıcaklıkta bozulması olaylarından hangileri etkilidir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Oksijen atomu işaretlenmiş, temel amino asitlerle beslenen bir insanın karaciğer hücrelerinde; I. Amonyak II. Yağ III. Glikoz IV. CO 2 moleküllerinin hangilerinde işaretli oksijene rastlanır? A) I ve IV B) II ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 29

30 9. Sınıf 9 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler Su miktarı Zaman Monomer miktarı Zaman Enzim miktarı Zaman Bir hücrede yağ sentezine bağlı olarak monomer, su ve enzim miktarında meydana gelen değişimler yukarıdaki grafiklerde verilmiştir. Grafiklerde gözlenen değişimlerin tamamı, I. Protein sentezi II. Glikojen sindirimi III. Laktoz sentezi olaylarından hangilerinin meydana gelmesi sırasında gerçekleşebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. I. Nişasta II. Glikojen III. Laktoz IV. Kitin V. Maltoz VI. Sukroz Yukarıda verilen karbonhidrat çeşitlerinden hangileri aynı canlıda birlikte bulunmaz? A) I ve V B) II ve III C) V ve VI D) IV ve V E) II ve IV 4. Glikoz Glikoz + + Glikoz Fruktoz Maltoz + (Arpa şekeri) Sükroz + (Çay şekeri) H 2 O H 2 O Glikoz + Galaktoz Laktoz (Süt şekeri) + H 2 O Yukarıda verilen reaksiyonlarla ilgili verilen; I. Dehidrasyon sentezi reaksiyonudur. II. ATP harcanır. III. Ozmotik basıncı azaltıcı yönde etki ederler. IV. Bitkilerde olur. K L 2. Polimerler Monomerler İnorganik maddeler M N Bir hücrede gerçekleşebilen bazı metabolik reaksiyonlar yukarıda verilmiştir. Bu tepkimelerle ilgili olarak verilen; I. K ve L olayları yıkım reaksiyonlarıdır ve her iki reaksiyonda da su harcanır. II. K, L, M ve N olaylarının tamamı bitkilerde gerçekleşir. III. İnsanda sadece N olayı gerçekleşmez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III ifadelerinden hangileri tüm reaksiyonlar için ortaktır? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. I. Temel amino asitler II. Temel yağ asitleri III. Mineral maddeler IV. Vitaminler Yukarıda verilen moleküllerden hangileri canlılar tarafından sentezlenemediği için dışarıdan hazır alınır? A) Yalnız III B) I ve III C) II ve IV D) II ve III E) I ve II 30

31 6. I. 5 molekül sükroz II. 3 molekül glikojen III. 4 molekül trigliserit IV. 2 molekül protein Yukarıda verilen moküller sindirilirse hangilerinde oluşacak molekül sayısı önceden bilinir? A) I ve III B) II, ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 7. Trigliserit ve tripeptit moleküleri için; I. Aynı miktar su ile hidrolize uğrama II. Aynı sayıda monomer taşıma III. Hücre zarından geçememe IV. Oluşan monomerlerinin PH i değiştirmesi özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Canlı yapısına katılan inorganik bileşiklerin bazı özellikleri aşağıda verilmiştir: «Hemoglobin molekülünün yapısına katılır. «Kas kasılmasında görev alır. «Klorofil pigmentinin yapısına katılır. «Amino asit ve nükleik asitlerin yapısına katılır. Yukarıdaki özellikler ve aşağıda verilen mineraller eşleştirilirse hangi mineral dışarıda kalır? A) Azot B) Kalsiyum C) Klor D) Demir E) Magnezyum 9. I. Yapıya katılma II. Düzenleyici görev yapma III. Solunumda enerji verme IV. Yıpranan dokuların onarımında görev alma Canlılarda bulunan inorganik maddeler yukarıdaki işlevlerden hangilerini yerine getirir? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 10. Organik bileşikler içinde en fazla hidrojen atomuna yağlar sahiptir. Bu durum yağlara; I. Besinler içinde en fazla enerji verme II. Solunumda en fazla suyu verme III. Düzenleyici görev alma IV. Birim hacminin daha hafif olması yukarıda sıralanan özelliklerden hangilerini sağlar? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. I. A vitamini - Gecekörlüğü II. D vitamiin - Raşitizm III. E vitamini - Kısırlık IV. K vitamini Kanın pıhtılaşmaması V. C vitamini - Beri beri Vitaminlerin eksiklerinde ortaya çıkan hastalıklarla ilgili yukarıda verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? A) 1 B) II C) III D) IV E) V 12. Aşağıda vitaminlerin sahip olduğu bazı özellikler verilmiştir: I. Sindirilmeden hücre içine alınma II. Karaciğerde depo edilebilme III. Fazlasının idrarla dışarı atılması IV. Organik yapıda olma V. Eksikliğinin geç ortaya çıkması Bu özelliklerden hangileri C vitaminiyle D vitaminini birbirinden ayırmak için kullanılır? A) I ve II B) II ve III C) II, III ve V D) I, II, III ve IV E) II, III ve IV 31

32 9. Sınıf 10 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler Aşağıda verilen organik bileşiklerden hangisi canlı yapısında en fazla oranda bulunur? A) Glikojen B) Selüloz C) Yağ D) Nişasta E) Protein O H H H H H H H H H H 4. HO C C C C C C C C C C C H H H H H H H H H H Palmitik asit O H H H H H H HO C C C C C C C H H H H H H H C H H C H H H C C H C H H C H C H C H H C H H C H H C H H C H H H H H C C C C H H H H H Linoleik asit 2. 3 yağ asidi + Gliserol Trigliserit + 3H2O X + Y Enzim Z Trigliserit + 27H 2 O Yukarıda bir yağ çeşidi olan trigliserit molekülünün sentezi verilmiştir. Buna göre X, Y ve Z moleküllerinin yerine hangisi gelmelidir? X Y Z A) 15 yağ asidi 5 gliserol 5 B) 27 yağ asidi 9 gliserol 9 C) 9 yağ asidi 27 gliserol 9 Yukarıda açık formülleri verilen yağ asitleriyle ilgili söylenen; I. Verilen yağlarda karbon atomları arasında çift bağ bulunduğu için doymuş yağlara örnek oluşturur. II. Palmitik asit hayvansal yağların yapısına katılır. III. Linoleik asit, doymamış yağ asidi olduğu için karbon sayısı aynı olan doymuş yağ asidine oranla daha fazla enerji verir. verilen ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III D) 9 yağ asidi 9 gliserol 3 E) 27 yağ asidi 27 gliserol 9 5. Aşağıda verilen reaksiyonlardan hangisi gerçekleşirken suyun harcanması söz konu değildir? A) Fotosentezle organik besin sentezi B) Kimyasal sindirim C) Zehirli maddelerin atılması D) Vücut ısısının ayarlanması E) Dehidrasyon sentezi 3. I. n (Glikoz) Glikojen + (n 1)H 2 O II. n (Aminoasit) Protein + (n 1) H 2 O III. CO 2 + H 2 O Glikoz + O 2 IV. ATP + H 2 O ADP + P + Enerji V. Glikoz + O 2 CO 2 + H 2 O + Enerji Yukarıda verilen reaksiyonlardan hangileri dehidrasyon reaksiyonlarına örnektir? A) I ve II B) II, ve III C) I, II ve IV D) I,III ve V E) I, II, III ve IV 6. I. Gliserol II. Aminoasit III. Galaktoz IV. Vitamin Yukarıda verilen molekülerden hangileri oksijenli solunumda kullandığında ATP ve amonyak elde edilir? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 32

33 7. I. 451 Glikozdan oluşan nişasta II. 150 molekül trigliserit 11. Nişasta II Glikoz III. 451 amino asitten oluşan protein Yukarıda verilen moleküller sentezlenirken oluşan su sayılarını kıyaslarsak hangisi gibi olur? A) I = II > III B) I > II >III C) II > I >III I Glikoz IV III CO 2 + H 2 O D) I = II = III E) I > III > II Yukarıdaki şemada canlılarda oluşan bazı madde dönüşüm reaksiyonları numaralandırılmıştır. 8. Diş sağlıığının korunması için gereklidir. Deniz ürünleri ve içme suyunda bulunur. Eksikliğinde diş çürümesi meydana gelir. Yukarıda özellikleri verilen mineral madde aşağıdakilerden hangisidir? A) İyot B) Magnezyum C) Demir D) Glikojen E) Protein Bu basamaklardan hangisi bir yaprağın tüm canlı hücrelerinde olur? A) I ve II B) II ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) I, II ve III 9. Bir öğünü Patates püresi Makarna Ekmek Mevsim salatası şeklinde olan bir insanda aşağıda verilen besinlerden hangisinin sindirimi gerçekleşmez? A) Nişasta B) Maltoz C) Lipit D) Glikojen E) Protein 12. I. Oksijen II. Güneş ışığı III. Metallerle temas Yukarıda verilen faktörlerden hangileri vitaminleri bozabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II, ve III 10. Bir kobaya karbon atomları işaretlenmiş nişasta veriliyor. İşaretli karbon atomuna bir enzimin yapısında rastlanıyor. I. Enzim sentezi II. Nişasta sindirimi III. Glikozdan amino asit sentezi IV. Protein sentezi olaylarının gerçekleşme sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I - II - III - IV B) III - II - IV - I C) II - III -IV -I D) IV - II - I - III E) II - III - I - IV 13. Vitamin tabletlerinin koyu renkli şişelerde satılmasının sebebi nedir? A) Vitamenlerin oksijenle bozulmasını önlemek B) Vitaminlerin ışıktan zarar görmesini engellemek C) Vitaminlerin metalle temasını engellemek D) Vitaminleri soğuk ortam sağlayarak muhafaza etmek E) Vitaminleri kapalı ortamda tutarak vitamin değerlerii artırmak 33

34 9. Sınıf 11 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler İnsanda depo edilen glikojen molekülünde yer alan glikozit bağlarının rastgele koparılması ile; I. Maltoz II. Laktoz III. Glikoz IV. Sükroz moleküllerinden hangileri oluşur? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) I, II ve III 3. I II III 20 Glikoz 6 Fruktoz 4 Galaktoz 22 Glikoz 5 Fruktoz 7 Galaktoz 14 Glikoz 2 Fruktoz 2 Galaktoz Yukarıdaki tüplere altında yazılı maddeler konularak disakkarit sentezi gerçekleşinceye kadar beklenilmiştir. Tüm monamerlerin tükenmesi sağlanmıştır. Buna göre; I. Bütün tüplerde oluşan maltoz sayıları eşittir. II. Tüplerde oluşan laktoz sayılarının sıralaması II > I > III şeklindedir. III. Oluşan toplam disakkarit sayıları çoktan aza II > I > III şeklinde sıralanır. ifalerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Sukraz 100 mol Sukroz 37 C 300 mol su Laktaz 120 mol Laktoz 37 C 300 mol su Maltaz I II III 70 mol Maltoz 37 C 300 mol su Yukarıdaki tüplere altlarında yazılı maddeler konularak üzerlerinede belirtilen enzimler konulmuştur. Sindirim tamamlanıncaya kadar beklenip tüplerde oluşan glikoz miktarları kıyaslanıyor. Buna göre, sıralama aşağıdakilerden hangisi gibi olmalıdır? A) I = III > II B) I > II = III C) II > I > III D) III > II > I E) I > III > II 4. Canlılarda yer alan disakkarit çeşitleri, I. Monomer çeşiti II. Monomer sayısı III. Monomer sırası IV. Yapıdaki bağ şeşidi faktörlerinden hangileri açısından farklılık göstermez? A) Yalnız IV B) I ve II C) I ve III D) II ve IV E) I, II ve III 5. Karbonhidrat monomerlerinin sahip olduğu; I. Yapıya katılma II. Hücre zarından geçme III. Enerji sentezinde kullanılma IV. Üreticiler tarafından üretilme özelliklerinden hangileri mineraller için de ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 34

35 6. Aşağıda verilenlerden hangileri tüm monosakkaritler için ortaktır? A) Enerji verici olarak kullanılma B) Nükleik asit yapısına katılma C) Disakkarit yapısına katılma D) Sindirim reaksiyonlarında substrat olarak kullanılmama E) Bitkilerde sentezlenme 9. Yağlarla ilgili olarak aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır? A) Vücut ısınsın korunmasında görev alır. B) A, D, E ve K vitaminlerinin emiliminde görev alır. C) İç organları dış etkilere karşı korur. D) Enzimlerin yapısına katılır. E) Bazı hormonların yapısına katılır. 7. Canlılarda meydana gelen, 15 Laktoz sentezi, 5 Trigliserit sentezi, Tepkimeleriyle ilgili verilen; I. Kurulan toplam bağ sayısı II. Oluşan su sayısı III. Kullanılan monomer sayısı IV. Ortamın PH derecesinin değişmesi olaylarından hangileri ortak gerçekleşir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. Bütün karbonhidrat çeşitlerinde; I. Enerji verme II. Glikozit bağına sahip olma III. Yapıya katılma özelliklerinden hangileri ortak değildir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Hücrelerin yenilenmesini, Virüslere karşı direnç kazanma, Gece körlüğünü önleme Güneş ışığından korunma, Özellikleri verilen vitamin aşağıdakilerden hangisidir? A) A B) B C) C D) D E) E 8. İçinde 72 şer adet yağ asidi ve 72 şer adet gliserol bulunan üç farklı deney tüpünden, I. deney tüpünde monogliserit II. deney tüpünde digliserit III. deney tüpünde trigliserit sentezleniyor. Tüm yağ asitleri kullanılmak şartıyla tüplerde oluşan su miktarının kıyaslaması hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I > II > III B) I > II = III C) II > I >III D) III > II > I E) I = II = III 12. Kalsiyum fosfatın bağırsaklardan emilmesini hızlandırır. Kemik ve dişerde kalsiyum birikimini sağlar. Bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar. Yukarıda özellikleri verilen vitamin çeşidi aşağıdakilerden hangisidir? A) A B) B C) C D) D E) E 35

36 9. Sınıf 12 1 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler H H H H C C O C H R Yukarıdaki yağ çeşidi ile ilgili verilen; I. Karbon atomları arasında çitli bağ bulunur. II. Doymamış yağ asidi içerir. III. Solunumda kullanıldığında diğer yağlara oranla daha fazla enerji verir. IV. Kolesterol içermez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV NH H CH 3 CH 2 OH CH 2 OH CH 2 SH CH 2 Glisin Alanin Serin Tirozin Sistein Triptofan Yukarıda altı çeşit amino asit ve bu amino asitlerin yapılarında bulunan radikal gruplar verilmiştir. Buna göre; I. Amino asidin çeşidini radikal grup belirler. II. Verilen amino asit çeşitleri içinde en az karbon sayısına sahip olan aminoasit çeşidi glisindir. III. Tüm aminoasitlerin yapısında karboksil ve amino grubu bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Mineral maddeler ve vitaminler ile ilgili verilen; I. Solunumda enerji kaynağı olarak kullanılmama II. Düzenleyici molekül olma III. Bileşik enzimlerin yardımcı kısmını oluşturma IV. İnorganik yapıda olma V. Üretici canlılar tarafından sentezlenme özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve V B) II, IV ve V C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III, IV ve V Yukarıdaki besinlerle beslenen bir insanda, bu besinler aşağıda verilen besinlerden hangisine çevrilerek vücutta uzun süre saklanır? A) Protein B) Glikojen C) Yağ D) Nükleik asit E) Nişasta 5. Aşağıda verilenlerden hangisi tüm monosakkarit çeşitleri için ortaktır? A) ATP nin yapısına katılma B) Solunumda enerji verme C) Polisakkarit sentezinde kullanılma D) Hücre zarından geçme E) Hidrolize uğrama 36

37 6. Karbonhidrat ve lipitler ile ilgili verilen, I. Hücre zarının yapısına katılma II. Solunum tepkimelerinde enerji verme III. Monomerleri arasında ester bağı taşıma IV. Monomerlerden büyük molekül sentezlerken dışarı su verme özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. Hücrelerde gerçekleşen; I. Amino asitlerden protein sentezi II. Glikozun etil alkole dönüştürülmesi III. Glikoz ve galaktozdan laktoz sentezi IV. Yağın yağ asidi ve gliserole dönüşmesi V. Glikozun nişastaya dönüştürülmesi olaylarından hangileri anabolizma reaksiyonları arasında yer alır? A) I ve V B) I, IV ve V C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I,III ve V 7. I. Temel amino asit II. Esansiyel yağ asidi III. C vitamini IV. Enzim V. Hormon Yukarıda verilen maddelerden hangileri insan tarafından sentezlenemeyip dışarıdan hazır alınmak zorundadır? A) I ve II B) II, IV ve V C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III, IV ve V 10. D vitamini eksikliğine; I. Besinlerin içinde yeterince yağ bulunmaması II. Güneş ışınlarının doğrudan alınamaması III. Bağırsakta yaşayan yararlı mikroorganizmaların kullanılan antibiyotiklerden zarar görmesi durumlarından hangileri neden olabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. I. Maltoz II. Laktoz III. Nişasta IV. Glikojen V. Sukroz Yukarıda verilen karbonhidrat çeşitlerinden hangileri tek çeşit monomerden oluşur? A) I ve V B) I, IV ve V C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III, IV ve V 11. I. Çok sayıda glikoz molekülünün glikozit bağı ile bağlanması sonucu oluşur. II. Lökoplast organelinde dehidrasyon sentezi ile üretilir. III. Ekmek, patates, mısır ve yulaf gibi bitkilerde bol miktarda bulunur. Nişasta ile ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 37

38 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 soru bankası AÇIK UÇLU SORULAR 1. Aşağıdakilerden hangisi hücre zarında yer alan proteinlerin görevleri içinde yer almaz? Hormona cevap verme ATP üretme Hücre içine alınacak maddelere karar verme Komşu hücreleri tanıma Diğer hücrelerle ilişki kurma 2. Yağ moleküllerinin çok fazla miktarda enerji vermesinin sebebini yazınız Canlılarda bulunan disakkarit çeşitlerini yazınız. 1:.... 2:.... 3: Hayvansal hücrelerin yapısına katılan polisakkarit çeşitlerini yazınız. 1:.... 2: Bileşik enzimlerin yapısına katılan maddeleri yazınız. 1:.... 2:.... 3: Proteinin çeşitini belirleyen etkenleri sıralayınız. 1:.... 2:.... 3: Vitaminlerin vücudumuzdaki kullanım amaçlarını yazınız. 1:.... 2:

39 BİYOLOJİ - 9 soru bankası 8. Aşağıda verilen özelliklerden hangisi yağlarla ilgili doğru bir ifade değildir? Doymuş yağlar katı hâldedir. Kolesterol bitki hücrelerinde bulunmaz. Fosfolipitin baş kısmı suyu sevmez, kuyruk kısmı sever. Steroitler hücre zarının geçirgenliğini ve dayanıklılığını artırır. Esansiyel yağ asitleri hayvanlar tarafından sentezlenmez, dışarıdan hazır alınır. 9. Organik molekülleri en çok enerji verenden en az verene doğru sıralayınız... >... > Hücrenin enerji ihtiyacı olduğunda organik bileşiklerin kullanım sırası nasıl olur? 1:.. 2:. 3:.. AÇIK UÇLU SORULARIN CEVABI 1. ATP üretme 2. Organik bileşiklerde enerji karbon hidrojen arası bağlarda saklanır. Yağlar en fazla karbon hidrojen arası bağa sahip olan organik bileşiklerdir. 3. 1: Maltoz 2: Laktoz 3: Sukroz 4. 1: Glikojen 2: Kitin 5. 1: Protein 2: Mineral madde 3: Vitamin 6. 1: Amino asit çeşiti 2: Amino asit sayısı 3: Amino asit dizilimi (sırası) 7. 1: Yapıya katılır. 2: Düzenleyici moleküldür. 8. Fosfolipitin fosfat olan baş kısmı suyu sever, yağ asiti olan kuyruk kısmı suyu sevmez. 9. Yağ asidi > protein > karbonhidrat 10. 1: Karbonhidrat 2: Yağ 3: Protein 39

40 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 2 - A soru bankası A) Aşağıdaki ifadeleri doğru ise (D), yanlış ise (Y) ile kodlayınız. D Y 1. Bakteri ve mantarlar glikozun fazlasını glikogen şeklinde depo eder. 2. Riboz şeker; RNA, ATP ve ribozomun yapısına katılır. 3. Mineral maddeler canlı tarafından sentezlenen düzenleyici moleküllerdir. 4. Organik bileşiklerin kullanım sırası karbonhidrat - yağ - protein şeklindedir. 5. İnsanlar proteinleri depo edemeyip yapıya katarken, bitkiler depo edebilir. 6. Östrojen ve testesteron gibi hormonlar steroid yapıdadır. 7. Küçük moleküllerin birleşmesiyle dışarı su verilerek gerçekleşen reaksiyonlara dehidrasyon adı verilir. 8. Disakkarit sentezi sırasında disakkarit sayısının bir eksiği kadar su dışarı verilir. 9. Canlının sentezleyemediği ve dışarıdan almak zorunda olduğu yağ asitlarine temel yağ asitleri denir. 10. Amino asidin yapısında amino grubu (NH 2 ), karboksil grubu (COOH) ve radikal grup bulunur. 11. Amino asitlerin çeşitliliğini amino grubu belirler ve amino grubu değiştikçe amino asidin çeşidi değişir. 12. Yüksek sıcaklık, aşırı PH değişimi, basınç ve tuz değişimi proteinin yapısını bozar; buna denatürasyon denir. 13. Vitaminler organik yapıda olmalarına karşın solunumda enerji kaynağı olarak kullanılmaz. 14. Büyük moleküllerin su ve enzimler yardımıyla daha küçük moleküllere parçalanmasına hidroliz denir. 15. Hidrolizde ATP harcanmaz. Hidroliz hem hücre içinde hem de hücre dışında gerçekleşir. 40

41 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 2 - B soru bankası Ribozom Esansiyel amino asit İzomer Renatürasyon Steroid Doymamış yağ Heksoz Organik bileşikler Tripeptit Doymuş yağ Hidroliz Radikal grup B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tabloda verilen kavramlar ile tamamlayınız. 1. Östrojen, testosteron, kortizol ve aldesteron.. yapıdadır. 2. Canlı yapısında 20 çeşit amino asit bulunur. 12 amino asit insanda karaciğerde üretilir, 8 amino asit sentezlenemez, dışarıdan hazır alınır. Dışarıdan alınan bu aminoasitlere... denir. 3. Yapısı aşırı bozulmamış protein eski hâline dönerse buna denir. 4. Glikoz, fruktoz ve galaktozun kapalı formülleri aynı, açık formülleri farklıdır. Bu tür moleküllere.denir üretici canlılar tarafından sentezlenen yapısında C, H ve O olan besinlere denir. 6. Amino asitlerde çeşitliliği sağlayan gruba.. denir. 7. Glikoz, fruktoz, galaktoz gibi altı karbonlu şekerlere.. denir. 8. Bitkisel kaynaklı zeytinyağı ve ayçiçek yağı. lardır. 9. Protein sentezi, genetik bilgiye göre.. organelinde gerçekleşir. 10. Üç amino asitin birleşmesi sonucunda oluşan bileşiklere adı verilir. 11. Polimer besinlerin su yardımıyla monomerlerine parçalanmasına.. denir. 12. Karbon atomları hidrojen iyonuna doymuş ve tekli bağ bulunduran yağ asitlerine.. denir. 13. Canlı yapısına katılan ve canlılar tarafından sentezlenen bileşiklere.. denir. 41

42 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 soru bankası AÇIK UÇLU SORULAR 1. Canlıların solunum sırasında ilk tercih ettiği molekül hangisidir? Deri altında depo edilen, canlıyı darbe ve ısı kaybına karşı koruyan molekül nedir? Biyokimyasal reaksiyonların gerçekleşmesi için gerekli aktivasyon enerjisini düşüren molekülün adı nedir? Solunumda kullanıldığında amonyak oluşturan molekül Karbonhidratların yapısında I. bağı, yağların yapısında II. bağı, proteinlerin yapısında III. bağı bulunur. 6. ATP üretilmesi olayına.. denilirken yıkılması olayına da.. denir. 7. Bitkilerin sentezledikleri polisakkaritler: I:.... II: Disakkarit çeşitleri: I:..... II:.... III: Yağ çeşitleri: I:..... II:.... III: Canlılarda organik moleküllerin en fazla enerji verenden en aza doğru sırasıyla dizilimi: şeklindedir. 42

43 BİYOLOJİ - 9 soru bankası 11. Hayvan hücrelerinde bulunup hücre zarının geçirgenliği ve dayanıklılığını artıran steroit çeşiti Proteinlerin üç boyutlu yapısının yüksek sıcaklık ve bazı kimyasal maddeler yardımıyla bozulmasına denir. 13. Bal ve reçel gibi besin maddelerinin içinde mikroorganizmaların yaşamamasının nedeni içindeki.... oranının az olmasından dolayı. görev yapmamasıdır. 14. Su içinde çözündüklerinde H + iyonu veren maddelere. denir. 15. Beyin hücreleri ve sperm hücreleri ATP üretmek için sadece molekülü kullanır. 16. İnsanlarda glikozun fazlası. ve da glikojen şeklinde depo edilir. 17. Heterotrof canlılar tarafından sentezlenemeyip dışarıdan hazır alınan amino asitlere... denir. AÇIK UÇLU SORULARIN CEVABI 1. Karbonhidrat 2. Yağ 3. Enzim 4. Protein 5. I: Glikozit II: Ester III: Peptit 6. Fosforilasyon Defosforilasyon 7. I: Nişasta II: Selüloz 8. I. Maltoz II. Laktoz III. Sukroz 9. I. Trigliserit II. Steroit III. Fosfolipit 10. 1) Yağ 2) Protein 3) Karbnhidrat 11. Kolesterol 12. Denatürasyon 13. I: Su / Enzimlerin 14. Asit 15. glikoz 16. Karaciğer / Kaslar 17. Temel amino asit 43

44 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 2 - C soru bankası Aşağıdaki besinlerden hangileri yağ bakımından zenginse altındaki kutucuğa X işareti koyun. Portakal Zeytin Biber Fındık Nar Elma Muz Ayçiçeği Mısır Patlıcan Ceviz Çilek 44

45 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 2 - D soru bankası A) Aşağıda verilen canlılarda, yapısında kitin bulunanların altındaki kutucuğa X işareti koyunuz. Böcek Çiğdem Horoz Mantar B) Aşağıda verilen reaksiyonlardan Arabolizma olanlara A, Katabolizma olanlara da K harş koyunuz. Anabolizma Katabolizma 1. Yağ asitleri ve gliserolün yağa dönüşümü 2. Oksijenli solunum 3. Protein sindirimi 4. Glikozun nişastaya dönüşümü 5. Kemosentez 6. Etil alkol fermentasyonu 7. Maltozun glikoza dönüştürülmesi 8. Glikozun glikojene dönüştürülmesi 9. Hormon sentezi 10. Fotosentez 11. Duplikasyon 12. Fosfolipit sentezi 13. Trigliseritin yağ asit ve gliserole dönüşmesi 14. ATP nin ADP ye dönüşümü 45

46 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 2 - E soru bankası A) Aşağıda verilen karbonhidrat çeşitlerinin ait olduğu gruba X işareti koyunuz. Besin çeşidi Monosakkarit Disakkarit Polisakkarit Glikojen Galaktoz Kitin Glikoz Sakkaroz Riboz Nişasta Laktoz Selüloz Fruktoz Maltoz Deoksiriboz B) Şekilde verilen venn diyagramında A: protein B: yağ moleküllerini gösterdiğine göre kesişim alanına aşağıda verilenlerden hangileri yazılabilir? 1. Hücre zarının yapısına katılma A: Protein B: Yağ 2. Sindirildiğinde ortamın PH derecesinin düşmesi 3. Monomerleri arasında peptit bağı bulundurma 4. Solunumda karbonhidratlardan sonra kullanılma 5. Yapısında karbon, hidrojen ve oksijen moleküllerinin üçünü bir arada taşıma 6. Vücuda fazla miktarda alınırsa yağa dönüştürülme 7. Canlıdaki kalıtsal bilgiye göre sentezlenme 8. Hayvanlar,bitkiler ve mantarlarda sentezlenme 9. Enzim yapısına katılma 10. Kromozom yapısına katılma 11. İnsanda deri altında depolanıp soğuğa karşı koruma 12. Vücudu mikroplara karşı koruma 46

47 Enzimler Sınıf 1 1. Tepkime hızı Kutup denizlerinde yaşayan bir hücreliler Pek çok bitki ve hayvan Kaplıca sularında yaşayan bir hücreliler 3. Pepsin Amilaz Tripsin Sıcaklık C Tepkime hızı Yukarıda farklı canlılar için sıcaklığın enzim reaksiyon hızına etkisi verilmiştir. 0 ph 7 11 Buna göre; I. Kutup denizinde yaşayan canlılar 20 C sıcaklığın üzerinde yaşayamaz. II. Kaplıca sularında yaşayan canlılarla, kutup denizinde yaşayan canlıların birlikte yaşayabilecekleri bir sıcaklık yoktur. III. Pek çok bitki ve hayvan türü için optimum sıcaklık 30 C dir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III Yukarıda verilen grafikte ph değişiminin insan vücudunda görevli üç enzime etkisi gösterilmiştir. Buna göre; I. Amilaz ve tripsin enzimleri aynı ph derecesinde birlikte çalışabilir. II. Pepsin ve tripsin enziminin birlikte çalıştıkları bir ortak ph derecesi yoktur. III. Amilaz enziminden maksimum performans alınmak isteniyorsa nötr ortam tercih edilmelidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I,II ve III 2. Bileşik bir enzim monomerlerine kadar parçalanıyor. Buna göre; I. Amino asit II. Vitamin III. Mineral madde moleküllerinden hangileri kesinlikle oluşur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. İnsan midesinde bulunan enzimler besinlerle bağırsağa geçmesine karşın burada görev yapmaz. Bunun nedeni ile ilgili verilen; I. Bağırsak boşluğunda yeterince ATP bulunmaması II. Bağırsak ph ının mide enzimleri için uygun olmaması III. Aşırı ph değişiminin enzim yapısını bozması ifadelerinden hangileri doğru olabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 47

48 5. 4 Aktif Substrat bölge Ürün 5 7. K E 1 E 2 E 3 L M N Enzim Enzim substrat kompleksi Yukarıda bir enzimin substrata etki mekanizması gösterilmiştir. Bir sindirim reaksiyonuyla ilgili verilen; I. Enzimler substratlarına özeldir. II. Yukarıda verilen enzim katabolik reaksiyonda görev alan bir enzimdir. III. Bu enzim; reaksiyonun gerçekleşmesi için gerekli ATP enerjisini azaltır. Yukarıda verilen enzimlerin çalışma hızı E 1 >E 2 >E 3 olmasına karşın ortamda herhangi bir madde birikmiyorsa bunun sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) Ortama ihibitör madde eklenme B) N maddesinin ortamdan uzaklaştırma C) Substratı kontrollü verme D) E 1 miktarını artırma E) E 2 için ortama aktivatör ekleme ifadelerinden hangisi doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Glikoz Nişasta Sukraz Sukroz H 2 O Bir deney tüpüne yukarıdaki moleküller koyuluyor. Sindirim gerçekleşene kadar bekleniyor. Bu sürenin sonunda; I. Glikoz II. Nişasta III. Sukraz IV. Sukroz V. H 2 O moleküllerinden hangilerinin miktarında değişme olmaz? A) Yalnız III B) I, II ve III C) II, III ve V D) II, III ve IV E) I, II, III, IV ve V 8. Enzim çalışması için her türlü koşulun uygun olduğu deney tüpüne: «Sukraz enzimi «Maltoz «Laktoz «Sukroz «Nişasta «Protein maddeleri konulmuş ve sindirim tamamlanıncaya kadar beklenilmiştir. Sadece sukrozun sindirime uğraması aşağıda verilenlerden hangisi ile en iyi açıklanır? A) Enzim çalışması için suya ihtiyaç vardır. B) Enzimlerin çalıştığı optimum sıcaklık vardır. C) Her enzimin etki ettiği belirli bir substrat vardır. D) Enzimler yüksek sıcaklıklarda bozulur. E) Ortam koşulları enzim çalışması için uygun değildir. 48

49 Enzimler Sınıf 1. Enzimler hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Spesifik çalışırlar. B) Aktivasyon enerjisini düşürürler. C) Reaksiyon hızını artırırlar. D) Aktivasyon için gerekli enerjiyi sağlarlar. E) Hücre içi ve dışında etkili olabilirler. 4. Aktivasyon enerjisi 1 2 Zaman 2. Reaksiyon hızı Aynı çeşit ve miktarda substratlarla başlayan 1 ve 2 numaralı reaksiyonlar için, I. Birim zamanda üretilen ürün miktarı II. Tepkimelerin tamamlanma süreleri III. Aktivasyon için harcanan enerji miktarları IV. Oluşan son ürün çeşitleri I II Zaman Yukarıdaki grafikte enzimatik bir tepkimenin zamana göre değişimi verilmiştir. II. zaman aralığında tepkime hızının artma nedeni aşağıda verilenlerden hangisidir? A) Ortama inhibitör madde eklenmesi B) Su oranının normalin altına çekilmesi C) Substrat yüzeyinin azaltılması D) Sıcaklığın aşırı artırılması E) ph nın optimum değere yaklaşması 3. I. Nişasta + H 2 O n Glikoz II. Protein + H 2 O n Aminoasit III. n Aminoasit Protein + (n. 1)H 2 0 IV. Yağ+ H 2 O 3 yağ asiti + Gliserol İnsanda yukarıda verilen reaksiyonlardan hangileri hem hücre içinde hem de hücre dışında gerçekleşir? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. yukarıda verilenlerden hangileri ortaktır? A) Yalnız IV B) I ve II C) I ve III D) I, II ve III E) I, II ve IV X Y Z Glikojen 0 C Amilaz iyot Glikojen 37 C Amilaz iyot Glikojen 65 C Sukraz iyot Tüplere eşit miktarda glikojen, glikojeni yıkan amilaz enzimi konularak verilen sıcaklıklarda bir süre bekletiliyor. Daha sonra tüm tüplerin sıcaklığı t anında 30 C ye getiriliyor burada belirli bir süre bekletiliyor. Buna göre, tüplerde meydana gelen değişimlerle ilgili verilen, I. Deney sonunda sadece Z tüpü kahverengi renk alır. II. X tüpündeki enzimler t anından sonra görev yapar. III. Y tüpü ilk önce renk değiştirir. verilen ifadelerinden hangileri doğrudur? (Glikojen iyotla kahverengi renk verir.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 49

50 6. Nişasta miktarı Tepkime hızı Glikoz miktarı 8. Y Y Y X X X Renkli sıvı Renkli sıvı H 2 O 2 H 2 O 2 H 2 O 2 Renkli sıvı Zaman Zaman Zaman I. Grafik II. Grafik III. Grafik K Tek Parça Karaciğer L Kuşbaşı Karaciğer M Kıyma Karaciğer İçinde nişasta ve nişastayı yıkan enzimin bulunduğu bir deney tüpünün sıcaklığı kademeli olarak 0 C den 60 C kadar artırılıyor. Bu zaman diliminde meydana gelen olaylarla ilgili; yukarıda yer alan grafiklerden hangileri çizilebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Yukarıda verilen düzenekler hazırlanmış gözlemlenmiştir. Bu deney sonucuna göre renkli sıvıların X den Y ye hareket etme sürelerinin çoktan aza doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) K. L. M B) M. L. K C) L. M. K D) L. K. M E) M. K. L 7. I II III 9. Aşağıda bir metabolizma olayı verilmiştir: I Glikoz + Glikoz Maltoz + II (Arpa şekeri) H 2 O H 2 O 2 H 2 O 2 H 2 O 2 Erimiş Karaciğer Kıyılmış Karaciğer (Karaciğer ve H 2 O 2 miktarı eşittir.) Parça Karaciğer Yukarıda verilen düzenek hazırlanmış; deney sonucunda en fazla gaz çıkışı I numaralı tüpte, en yavaş gaz çıkışı III numaralı tüpte gerçekleşmiştir. Bu deneyde meydana gelen olaylarla ilgili verilen; I. I. tüpte hızlı gaz çıkışının sebebi substrat yüzeyinin çok geniş olmasıdır. II. III. tüpte az gaz çıkışının sebebi enzim yapısının bozulmuş olmasıdır. III. Karaciğer ve H 2 O 2 miktarları eşit olduğu için tepkimeler sonuçlandığında aynı miktarda gaz oluşur. Bu metabolizma olayı ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) II numaralı reaksiyon katabolizma reaksiyonudur. B) I numaralı reaksiyonun gerçekleşmesi için ATP enerjisi harcanır. C) II numaralı reaksiyonda su ile yıkım olduğu için reaksiyon hidroliz adını alır. D) Her iki reaksiyonda da enzim kulanılır. E) I numaralı reaksiyon dehidrasyon reaksiyonu olup hücre dışında gerçekleşir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 50

51 Enzimler Sınıf 1. Tüm enzim çeşitleri için verilen; I. Aminoasitlerden oluşma II. İnorganik grup taşıma III. Organik yapıda olma özelliklerinden hangisi ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 2. Sarin gazı, solunum reaksiyonlarında görev alan enzimin aktif bölgesine bağlanarak enzim etkinliğini azaltır. Yukarıda verilen bilgilere göre sarin gazı, enzimlerle ilgili kavramlardan hangisine örnek oluşturur? A) Katalizör B) Koenzim C) Kofaktör D) Substrat E) İnhibitör 4. Gen 1 Gen 2 E 1 E 2 K L M Gen 3 Gen 4 E 3 E N 4 Gen 5 Yukarıdaki enzimsel reaksiyonla ilgili olarak verilen; I. Enzimler takımlar hâlinde çalışır. II. İki farklı enzimin ürünü aynı madde olabilir. III. E 2 bozulursa ortamda L maddesi birikir. IV. Bir birinden farklı enzimler aynı substrata etki edebilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV E 5 S R 3. Bazal metabolizma, canlıdaki minimum metabolizma hızı olarak kabul edilecek olursa; I. Bakterilerde endospor II. Kuru tohum III. Yaprak döken ağaç (kış mevsimi) durumlarından hangileri bazal metabolizma durumuna örnek oluşturur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 5. Enzimlere ait; I. Protein yapıda olma II. Reaksiyonların aktivasyon enerjisini düşürme III. Hücre dışında görev yapma IV. Reaksiyonlara çift yönde etki etme özelliklerinden hangileri bütün enzimler için ortaktır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 51

52 6. Aşağıda gösterildiği gibi üç deney kabına eşit miktarda ve farklı fiziksel yapıda et, eti parçalayacak enzim ve su konuluyor. 8. Substrat Aktif bölge Parça et Kıyma et Kuşbaşı et A 36 C B 36 C C 36 C Tüplerde gerçekleşen reaksiyonlarla ilgili verilen, I. Substrat yüzeyinin farklı olması reaksiyon hızlarının farklı olmasını sağlamıştır. II. Tüplerdeki reaksiyonların gerçekleşme süreleri çoktan aza doğru A > C > B şeklinde sıralanır. III. Reaksiyon hızları B > C > A şeklinde sıralanır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Yukarıdaki enzim substrat uyumuyla ilgili verilen; I. Enzimler substratlarına özgüdür ve bu özgünlük o kadar yüksektir ki izomer yapıdaki iki molekülü bile ayırır. II. Enzimin substrata bağlandığı aktif bölgenin şekli bu özelliğin ana nedenidir. III. Enzimlerin sahip olduğu bu özellik enzimlerin spesifik olduğunu gösterir. IV. Her enzim her substrata etki eder. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Tepkime hızı X 7. I. Sıcaklık II. PH III. Aktivatör miktarı IV. Su miktarı Yukarıdaki faktörlerden hangileri enzim reaksiyon hızına olumsuz yönde etki edebilir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıdaki grafikte bir enzimin X faktörüne bağlı gösterdiği değişim gösterilmiştir. Buna göre X faktörü yerine; I. Substrat miktarı II. Sıcaklık III. Aktivatör miktarı IV. ph miktarı ifadelerinden hangileri yazılabilir? A) I ve II B) II ve IV C) I,II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 52

53 Enzimler Sınıf 1. Tepkime hızı Optimum (en uygun) 3. Substrat Aktif bölge Normal enzim ve substrat, Enzim substrat komleksi oluşur Çalışmaz. Yapısı bozulmaz. Enzim çalışma hızına grafikte gösterilmiştir. Çalışmaz. Yapısı bozulur. (Denature olur) Sıcaklık (ºC) sıcaklığın etkisi yukarıdaki Sıcaklıkla ilgili verilen; I. Buzdolabında bekletilen besinlerin bozulmamasının nedeni, düşük sıcaklıkta mikroorganizmanın enziminin düşük sıcaklıkta çalışmamasıdır. II. Bir reaksiyonun maksimum hızda gerçekleşmesi isteniyorsa sıcaklık optimum hâle getirilmelidir. III. Düşük sıcaklık enzim yapısını bozarken yüksek sıcaklık bozmaz. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III Kompetitif olmayan inhibitör Kompetitif inhibitör İnhibitörlerle ilgili verilen; I. İnhibitörler enzimin aktif bölgesine bağlanarak etkili olur. II. İnhibitörler enzim substrat kompleksi oluşmasını engelleyerek reaksiyon hızını azaltır. III. İnhibitörler enzim şeklini bozar. ifadelerinden hangileri her iki inhibitör grubu için de geçerlidir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Peynir ve yoğurdun yapımında substrat olarak kullanılan süttür. 2. I. Apoenzim II. Koenzim III. Kofaktör Yukarıda verilen moleküllerden hangilerinin tamamı, otçul canlılarda ve bitkilerde ortak sentezlenir? A) I ve II B) Yalnız I C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Substrat aynı olmasına karşın farklı son ürünler elde edilmesinin sebebiyle ilgili verilen; I. Farklı sıcaklıklarda gerçekleşmiş olmalarıdır. II. Kullanılan enzimlerin bir birinden farklı olmasıdır. III. Kullanılan sütlerin farklı olmasıdır. yargılarından hangileri doğru olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 53

54 5. Reaksiyon hızı Su miktarı (%) Yukarıda verilen grafikte enzim çalışma hızına etki eden faktörlerden su miktarı verilmiştir. Buna göre; I. Enzimlerin görev yapması için en %15 suya ihtiyaç vardır. II. Meyve ve sebzelerin kurutularak saklanması bu grafikteki faktöre bağlı gerçekleşir. III. Besinlerin buz dolabında saklanması bu faktöre bağlı gerçekleşir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. I. Sindirim enzimleri II. Solunum enzimleri III. Dehidrasyon enzimleri Hücrede görev alan yukarıdaki enzimlerden hangileri hücre dışında da görev yapabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Enzimlerle ilgili olarak verilen; I. Ürün oluşturması II. Üretilmesi III. Enzim substrat oluşumu IV. ATP harcanarak gerçekleşen reaksiyonlarda reaksiyon için gerekli ATP enerjisini azaltma olaylarından hangileri hem hücre içinde hem de hücre dışında gerçekleşir? A) I ve IV B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. I. Tepkimede esas işi gerçekleştirme II. Organik yapıda olma III. İnorganik yapıda olma IV. Üretici tarafından sentezlenme V. Doğadan hazır alınma VI. C, H ve O moleküllerini içerme Yukarıda verilen özelliklerden kofaktör ve koenzimlere ait olanlar hangi seçenekte doğru verilmiştir? Koenzim Kofaktör A) II, IV ve V I, III ve VI B) I, III ve VI II, IV ve V C) I, II, IV ve VI I, III ve V D) II, IV ve V I, III ve V E) I, III ve V I, II, IV ve VI 7. Basit ve bileşik enzimler için verilen; I. Aktivasyon enerjisini düşürme II. Yardımcı kısım içerme III. Sadece ribozomda sentezlenme IV. Aminoasit monomerlerini içerme ifadelerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. I. Koenzim II. Kofaktör III. Apoenzim Enzim yapısına katılan, yukarıdaki moleküllerden hangilerinin yapısında peptit bağı bulunur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 54

55 Enzimler Sınıf Tepkime hızı Zaman Enzimatik bir tepkimede bir X faktörünün tepkime hızına etkisi grafikte gösterilmiştir. X faktörü; I. Sıcaklık II. Substrat miktarı III. Substrat yüzeyi IV. Aktivatör miktarı V. İnhibitör miktarı durumlarından hangileri olabilir? A) I ve V B) II, IV ve V C) II,III ve IV D) I, II ve IV E) I,II, III, IV ve V Tepkime hızı Sıcaklık ( C) Bir hücre içi parazit canlının enzimlerinin çalışmasıyla ilgili grafik yukarıda verilmiştir. Bu endoparazit canlı ve enzimleriyle ilgili verilen; I. Bu parazit canlı vücudunda yaşayabilir. II. Parazit canlı ile mücadelede sıcaklık 0 C nin altına çekilebilir. III. Bu parazitle mücadelede, yüksek sıcaklık insan vücudunda gerçekleştirilemez çünkü yüksek sıcaklık insandaki protein yapıya da zarar verir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. E 1 E 2 E 3 K L M N Bir hücrede N maddesi üretimi sırasında meydana gelen olaylar ve kullanılan enzimler verilmiştir. Bu reaksiyonlarla ilgili verilen; I. E 2 bozulsada L maddesi üretimi bundan etkilenmez. II. E 2 nin ürünü olan M maddesi, E 3 için substrattır. III. N maddesi üretilirken enzimler takımlar halinde çalışır. IV. E 3 ün bozulması N maddesi oluşumunu etkilemez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. Enzimlerle ilgili verilen; I. Reaksiyon için gerekli aktivasyon enerjisini düşürme II. Bazik ph larda çalışma III. Hidrolize uğradığında amino asit oluşma özelliklerinden hangileri tüm enzimler için ortaktır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 55

56 5. Substrat Aktif bölge Enzim substrat kompleksi Yukarıdaki enzimatik reaksiyonla ilgili verilen; I. Enzimler substratlarına özeldir. II. Verilen reaksiyon katabolizma reaksiyonudur. III. Enzim substratı, ürüne dönüştürdükten sonra tekrar kullanılabilir. IV. Bu reaksiyon, ortama inhibitör eklenirse yavaşlar hatta durabilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I,II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Ürün 7. Enzimatik bir reaksiyonla ilgili aşağıda verilen değişikliklerden hangisi tepkime hızını diğerlerden farklı yönde etkiler. A) Yeterli enzim varken substrat eklenmesi B) Aktivatör madde ilavesi C) Sıcaklığın optimum sıcaklığa kadar artırılması D) Ortama inhibitör madde eklenmesi E) Son ürünün ortamdan uzaklaştırılması 8. Bileşik enzimlerin yapısına katılabilen; I. Apoenzim II. Koenzim III. Kofaktör moleküllerinden hangileri hem ototrof hemde heterotrof canlılar tarafından dışarıdan hazır alınmak zorundadır? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Canlılarda gerçekleşen; I. Enzimin sentezlenmesi II. Enzim - substrat komleksinin oluşması III. Substratın ürüne dönüşümü IV. Enzimin aktivasyon enerjisini düşürmesi olaylarından hangileri kesinlikle hücre içinde gerçekleşmek zorundadır? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. Bir bitki hücresinde; I. Nişasta II. Kolesterol III. Glikojen IV. Protein moleküllerinden hangileri polimerleşme reaksiyonları sonucu üretilir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 56

57 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 3 soru bankası A) Aşağıdaki ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Canlı hücrelerde aktivasyon enerjisini düşürerek tepkime hızını artıran protein yapıdaki katalizörlere enzim adı verilir. 2. Enzimin etki ettiği maddeye apoenzim denir. 3. Enzim reaksiyon hızını azaltan maddelere inhibitör denir. 4. Enzim reaksiyon hızını artıran maddelere aktivatör denir. 5. Kendini substrata benzeten doğrudan enzimin aktif bölgesine bağlanan enzimin, substrata bağlanmasını engelleyen inhibitöre kompetitif inhibitör denir. 6. Meyve ve sebzelerin kurutularak saklanmasındaki amaç bünyesindeki suyu en aza indirip, mikroorganizmaların enzimlerinin çalışmasını engellemektir. 7. Düşük sıcaklıklarda enzim yapısı bozulduğu için, enzim bir daha görev yapmaz. 8. Enzimler aktivasyon enerjisini düşürerek hem reaksiyon hızını artırır hem de reaksiyonun daha az ATP ile gerçekleşmesini sağlar. 57

58 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 3 soru bankası Aktivatör Apoenzim İnhibitör Substrat Tersinir Kofaktör Koenzim B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri şemada verilen kavramlar ile tamamlayınız. 1. Bileşik enzimlerin yapısına katılan inorganik maddelere denir. 2.. enzimler reaksiyonu çift yönde gerçekleştirir. 3. Enzim etkinliğini azaltan ya da durduran maddelere denir. 4. Enzimlerin etki ederek değişime uğrattıkları maddelere.. denir. 5. Bileşik enzimlerin yapısına katılan organik yapıdaki maddelere denir. 6. Enzim reaksiyon hızını artıran maddelere denir. 7. Enzimin kimle reaksiyona gireceğini belirleyen protein yapıdaki kısma.. denir. 58

59 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 3 soru bankası C) TANILAYICI AĞAÇ 2 Aşağıda bir tanılayıcı ağaç verilmiştir. Sorulan sorulara doğru-yanlış şeklinde tek cevap verip bu doğrultuda ilerleyerek doğru çıkışı bulunuz. BAŞLA Tepkime sonucu yapısı ve miktarı değişmediği için enzimler tekrar tekrar kullanılabilir. D Y Enzimlerin görev yaptığı tüm reaksiyonlarda ATP enerjisi harcanır. Tüm enzimlerin yapısında protein bulunur. D Y D Y Optimum sıcaklıkta tepkime hızı minimum olur. Kompetitif inhibitörler enzimin aktif bölgesine doğrudan bağlanarak etkili olur. Bir koenzim sadece bir enzimle çalışır. Enzimler sadece hücre içinde çalışabilir. D Y D Y D Y D Y 1. çıkış 2. çıkış 3. çıkış 4. çıkış 5. çıkış 6. çıkış 7. çıkış 8. çıkış 59

60 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 3 soru bankası D) Enzimlerle ilgili aşağıda verilen graşkleri çizerek tamamlayınız. Serbest enzim miktarı Ürün miktarı Zaman t 1 Zaman t 1 E) Aşağıdaki graşğe göre enzim çalışması sırasında x, y ve z miktarı nasıl değişir? X X: Enerji Substrat Z Y Y: Z: Ürün Reaksiyonun ilerlemesi F) Gen 3 Gen 4 Gen 1 Gen 2 E 3 E 4 N R E 1 E 2 K L M Gen 5 E 5 S Yukarıdaki enzimatik reaksiyonda enzin 2 bozulursa hangi maddelerin üretimi gerçekleşmez?

61 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 3 soru bankası G) Reaksiyon hızı Pepsin Dekarboksilaz Amilaz 60 Arginaz Yukarıdaki enzim - ph graşği ile ilgili verilen; İfadeler doğru ise D yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Pepsin enzimi düşük ph larda daha etili olur. 2. Dekarboksilaz enzimi nötr ph larda daha iyi çalışır. 3. Amilaz enzimi PH 8 de optimum çalışır. 4. Dört enzimin birlikte görev yaptığı bir ph aralığı vardır. 5. Pepsin,dekarboksilaz ve amilaz asidik ph da görev yapabilir. 6. Amilaz,Arginaz ve dekarboksilaz bazik ph larda yaşayabilir. 7. Amilaz ve arginaz enzimleri midede görev yapabilir. 8. Arginaz enzimi ph: 10 nun üstünde görev yapabilir. 9. ph 7 de üç enzim çeşidi birlikte çalışır. 10. Pepsin enzimi ince bağırsakta optimum çalışır. 11. Dekarboksilaz enzimi ağızda maksimum hızda çalışır. 61

62 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 3 soru bankası H) SUBSTRAT ENZİM-SUBSTRAT KOMPLEKSİ ÜRÜN Aktif bölge ENZİM ENZİM Yukarıdaki enzimlerle ilgili verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Enzimle substrat arasında anahtar - kilit ilişkisi bulunur. 2. Enzimler tekrar tekrar kullanılır. 3. Verilen reaksiyon anabolizma reaksiyonudur. 4. Enzimler spesifik özellik gösterir. 5. Reaksiyon, katabolizma reaksiyonuna örnektir. 6. Enzim, aktif bölgesiyle substrata bağlanır. 7. Enzimler çift yönde görev yapar. I) Enzim Substrat Enzim - substrat kompleksi Ürün Enzim Substrat Aktif bölge Ürün Enzim Enzim - substrat kompleksi Yukarıdaki enzimsel reaksiyonla ilgili verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. M ve N maddesi, S maddesinden daha küçüktür numarada substrata bağlanabilmesi için enzimin uyumlu olması gerekir. 3. Enzim, substrata aktif bölge haricinde başka bir yerden bağlanır. 62

63 Nükleik Asitler Sınıf 1. DNA molekülü hidroliz edildiğinde, aşağıda verilen moleküllerden hangisi oluşmaz? A) Deoksiriboz şekeri B) Fosfat C) Adenin bazı D) Nükleozit E) Urasil bazı 4. RNA ve DNA yapısındaki nükleotitler karşılaştırıldığında; I. Fosforik asit II. Deoksiriboz şekeri III. Adenin bazı IV. Adenin nükleotidi verilen moleküllerinden hangileri yapı bakımından aynıdır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. DNA sentezine replikasyon denir. Replikasyon sırasında; I. Deoksiriboz II. Fosfat III. Adenin IV. Timin moleküllerinin kullanım miktarı arasınadaki ilişki hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I > II > III = IV B) I = II > III = IV C) II > I > III > IV D) II > I > III = IV E) III > II > I = IV 5. Bir DNA molekülünün yapısındaki; I. Deoksiriboz - Toplam baz II. Fosfat - Deoksiriboz III. Guanin sayısı - Sitozin sayısı ikililerinden hangileri eşit sayıda bulunur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Memeli olduğu bilinen aynı tür sağlıklı iki canlı için; I. Nükleotit çeşiti II. Kromozom sayıları III. DNA daki G / S oranı niceliklerinden hangileri kesinlikle aynıdır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Eşit sayıda nükleotit içeren iki DNA molekülünde; I. Guanin sayısı II. Zayıf hidrojen bağı III. Deoksiriboz şekeri IV. Pürin bazlarının toplamı sayılarından hangileri farklılık gösterebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) III ve IV D) I ve III E) I, II, III ve IV 63

64 pürin bazı ve 200 sitozin bulunduran DNA molekülündeki zayıf hidrojen bağı ve toplam fosfat sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir. Zayıf Hidrojen Bağ Sayısı Toplam Fosfat Bağ Sayısı A) B) C) D) E) I. DNA II. trna III. mrna Yukarıda verilen moleküllerden hangilerinin yapısında zayıf hidrojen bağı bulunur? A) Yalnız III B) II ve III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 8. I. Pentoz şekeri II. ATP III. Fosfat IV. Timin bazı 11. P P D D A S G T D D P P Fosfodiester bağı İki farklı nükleik asit çeşitinde yukarıda verilen moleküllerden hangileri ortak kullanılır? P D G D P A) II ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV P D T A D P I Zincir DNA molekülü II Zincir 9. I. Pirimidin bazı sayısı II. Toplam deoksiriboz sekeri sayısı III. Guanin bazı sayısı Bir DNA molekülünde bulunan yukarıdaki molekül sayılarının çoktan aza doğru sıralanması aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir? A) I-II-III B) II-I-III C) III-II-I D) I-III-II E) II-I-III Yukarıdaki DNA molekülü ilgili verilen; I. DNA iki polinükleotit zincirinden oluşmuştur. II. Adeninin tamamlayıcısı timin, guaninin tamamlayıcısı sitozindir. III. Tek zincirdeki nükleotitler birbirine fosfodiester bağı bağlanır. IV. Adeninle timin arasında ikili hidrojen bağı, guaninle sitozin arasında üçlü zayıf hidrojen bağı vardır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 64

65 19 Nükleik Asitler Sınıf 1. DNA molekülü ile ilgili verilen; I. Hücre içinde DNA molekülü yıkılıp yeniden sentezlenemez. II. Bir canlının değişik dokularında bulunan DNA lar aynı baz dizilişine sahiptir. III. Çift zincirli olduğu sürece tüm DNA larda pürin bazlarının toplam sayısı pirimidin bazlarının toplam sayısına eşittir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) II ve III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 3. Prokaryot hücrelerdeki DNA nın, ökaryot hücrelerdeki DNA dan farkı aşağıdakilerden hangisidir? A) İçerdiği organik baz çeşiti B) Yaptığı iş C) Hücrede bulunduğu yer D) Yapısındaki şeker çeşidi E) Yapısındaki fosfat çeşidi 4. DNA ve RNA molekülleriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) DNA da zayıf hidrojen bağ sayısının fazla olması, onun daha yüksek sıcaklıklara dayanıklı olmasının sağlar. B) trna nın yapısında zayıf hidrojen bağı bulunduğu için yonca yaprağı şeklini almıştır. C) DNA ökaryot canlılarda çekirdekte, prokaryot canlılarda stoplazmada bulunur. D) DNA daki tüm eşitlikler RNA için de geçerlidir. E) DNA ve RNA, protein sentezinde görev yaparak yönetici molekül adını alır. 2. Nükleik asitlerin yapısına katılan; I. Adenin bazı II. Fosfat III. Urasil bazı IV. Deoksiriboz şekeri moleküllerinden hangileri hem DNA hem de RNA da ortak olarak bulunur? A) I ve II B) I ve III C) III ve IV D) IV ve V E) I, II ve IV 5. DNA ve RNA için verilen; I. Yıkılıp yeniden sentezlenme II. Yönetici molekül olma III. Protein sentezinde görev alma IV. Fosfodiester bağı içerme özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I, ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 65

66 6. Bir DNA molekülündeki deoksiriboz şekeri sayısı 8X ve guanin sayısı da 2X ise; I. Toplam nükleotit sayısı II. Toplam zayıf hidrojen bağ sayısı III. Pirimidin bazı sayısı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? I II III A) 8X 10X 4X B) 8X 12X 6X C) 10X 12X 6X D) 10X 12X 5X E) 12X 14X 7X 9. Eşit sayıda nükleotitden oluşmuş iki DNA molekülünde zayıf hidrojen bağ sayılarının farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu farklılığın sebebi; I. Guanin sayılarının farklı olması II. Fosfat sayılarının farklı olması III. Pürin baz sayılarının farklı olması durumlarından hangisi ile açıklanabilir? A) Yalnız I B) II ve III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 7. Nükleik asitler için aşağıda verilenlerden hangisi ortaktır? A) Kendini eşleyebilme B) Çift zincirden oluşma C) Ribozom yapısına katılma D) Nükleotitlerden oluşma E) Deoksiriboz şekeri taşıma 10. DNA molekülüyle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Yapısında 4 çeşit nükleotit bulunur. B) Prokaryot canlılarda stoplazmada bulunur. C) Ökaryot canlılarda yanlızca çekirdekte bulunur. D) Kalıtsal özellikleri kuşaktan kuşağa aktarır. E) RNA sentezinden sorumludur. 8. DNA ve RNA yapısında bulunan nükleotitlerle ilgili verilen, I. Yapılarında toplam 5 çeşit baz bulunur. II. Taşıdıkları şekerler de dikkate alındığında toplam 8 çeşit nükleotit bulunur. III. İki molekül de sentezlenirken DNA bilgisi kullanılır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) II ve III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 11. RNA molekülüyle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Protein sentezinde görev alır. B) Tek zincirden oluşur. C) Yapısında 5 çeşit nükleik asit bulunur. D) Yapısında urasil nükleotidi bulunur. E) Riboz şekeri taşır. 66

67 20 Nükleik Asitler Sınıf 1. Nükleik asitlerin yapısına katılan fosforik asitle ilgili verilen; I. Nükleik asitlere asit özelliği kazandıran moleküldür. II. Nükleozitlere fosfat grubunun eklenmesiyle nükleotit oluşur. III. Fosforik asit şekere glikozit bağı ile bağlanır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 4. Ribonükleik asitlerle alakalı verilen; I. Organel yapısına katılma II. DNA ya bakılarak üretilme III. Protein sentezinde görev alma IV. Yapısında zayıf hidrojen bağı içerme özelliklerinin RNA çeşitleriyle doğru eşleştirilmesi hangisinde doğru verilmiştir? mrna trna rrna A) I ve II II ve III III ve IV B) II ve III II, III ve IV I, II ve III C) III ve IV I ve II I ve III D) II ve III III ve IV I ve III E) II ve IV I ve III III ve IV 2. Aşağıda verilenlerden hangisi DNA, RNA ve ATP molekülleri için ortaktır? A) Riboz şekeri taşıma B) Kendini eşleme C) Çekirdekte sentezlenme D) Organel yapısına katılma E) Fosfat molekülü taşıma 5. Bir hücrede meydana gelen; I. DNA sentezi II. RNA sentezi III. Protein sentezi olaylarından hangileri prokaryot ve ökaryot canlılarda aynı yerde gerçekleşir? A) Yalnız III B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 3. trna için verilen; I. Her trna çeşiti bir amino asite özeldir. II. Zayıf hidrojen bağı taşır. III. Stoplazmada serbest hâlde bulunur. IV. trna nın bir ucunda amino asitlerin bağlandığı kısım diğer ucunda antikodon kısmı bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. Nükleik asitlerin yapısına katılan; I. Fosfat II. Guanin bazı III. Timin bazı IV. Sitozin nükleotidi moleküllerinden hangileri hem DNA hem de RNA da ortak bulunur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 67

68 7. Aynı mrna nın farklı ribozomlarda okunması sonucu oluşan proteinler için; I. Sentez sırasında oluşan su sayısı II. İçerdiği amino asit çeşidi III. Üç boyutlu yapısı özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 10. I Mitokondri II Kloroplast III Ribozom IV Golgi Yukarıda verilen yapılardan hangilerinin yapısında RNA bulunmaz? A) Yalnız IV B) III ve IV C) I, II ve III D) I ve IV E) I, II, III ve IV 8. Bir mrna molekülü tamamen hidroliz edildiğinde; I. Riboz şekeri II. Glikoz III. Amino asit IV. Fosfat moleküllerinden hangileri oluşur? A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 11. Bir DNA molekülünde toplam nükleotit sayısı 4000 ve bunun 1/5 i guanin ise buna göre aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılamaz? A) Toplam fosfat sayısına B) Toplam pirimidin baz sayısına C) Toplam pürin sayısına D) Bir iplikteki toplam adenin sayısına E) Toplam deoksiriboz şekeri sayısına 9. Aşağıdakilerden hangisi, iki farklı DNA molekülünün birbirinden farklı özelliklere sahip olmasında etkili olmaz? A) Moleküldeki fosfat sayısı B) Nükleotitlerin sırası C) Moleküldeki nükleotit çeşitlerinin sayısı D) DNA uzunluğu E) Pentoz çeşidi 12. DNA nın yarı konumlu eşleştiğini göstermek için işaretli azotlu nükleotitler kullanılarak deneyler yapılır. Bu deneylerden kullanılmayan baz aşağıdakilerden hangisidir? A) Timin B) Guanin C) Sitozin D) Adenin E) Urasil 68

69 21 Nükleik Asitler Sınıf 1. RNA molekülünün sahip olduğu özelliklerle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Protein sentezinde görev yapar. B) Yapısındaki pentoz şekeri ribozdur. C) DNA molekülüne bakılarak sentezlenir. D) Ökaryot canlılarda sadece çekirdekte bulunur. E) trna molekülünün yapısında zayıf hidrojen bağı bulunur. 5. I. Organik baz II. Fosfarik asit III. Pentoz şekeri DNA ve RNA daki ortak nükleotitlerin birbirinden ayırt edilmesinde yukarıda verilenlerinden hangilerine bakılabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 2. Ökaryot bir bitki hücresinde; I. Çekirdek II. Mitokondri III. Kloroplast IV. Ribozom V. Golgi yapılarının hangilerinde DNA ve RNA molekülü birlikte bulunur? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve V 3. Aşağıdakilerden hangileri ATP, DNA ve RNA molekülleri için ortaktır? A) Riboz şekeri taşıma B) Kendini eşleyerek çoğalma C) Çekirdekte sentezlenme D) Adenin bazı taşıma E) Deoksiriboz şekeri taşıma 6. Bir hücrede DNA sentezi sırasında; I. Riboz II. Fosfat III. Adenin IV. Guanin V. Deoksiriboz moleküllerinden hangileri daha fazla harcanır? A) I ve II B) I, II ve III C) I, IV ve V D) II ve V E) II, IV ve V 4. Bir DNA molekülünde, toplam nükleotit ve timin sayısı biliniyorsa, aşağıdakilerden hangisi hesaplanamaz? A) Pürin bazlarının sayısı B) Zayıf hidrojen sayısı C) DNA daki toplam fosfat sayısı D) Guanin sayısı E) Tek zincirdeki adenin sayısı 7. I. DNA sentezi II. RNA sentezi III. Protein sentezi Yukarıdaki olayların hangilerinde meydana gelen hatalar kuşaktan kuşağa aktarılır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) Yalnız II E) Yalnız I 69

70 8. I. Ribozom II. Kloroplast III. Mitokondri Yukarıda verilen organellerden hangileri yıkılırsa yapılarında nükleotite rastlanır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. I. DNA sentezi II. RNA sentezi III. Ribozomda protein sentezi Yukarıdaki olaylardan hangisi gerçekleşirken hem ATP, nükleotit harcanır hem de su sentezlenir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 9. I. DNA şifreleri II. Nükleotidlerin bağlanma biçimi III. Nükleotit çeşidi ve sırası İki RNA molekülünün birbirinden farklı olması yukarıdaki faktörlerden hangilerine bağlıdır? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 12. I. Yaraların onarımı II. Büyüme, gelişme III. Gamet oluşumu IV. Protein sentezi İnsanda yukarıda verilen olaylardan hangileri gerçekleşirken DNA sentezi zorunludur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, III ve IV 10. I. Adenin bazı II. Zayıf hidrojen bağı III. Fosfat IV. Fosfodiester bağı DNA molekülüne ait tüm nükleotitlerin yapısında yukarıdaki moleküllerden hangileri ortak bulunur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) III ve IV E) II, III ve IV 13. Karaciğer ve böbrek hücrelerinin birbirinden farklı olması; I. Hücrelerindeki DNA nın farklı olması II. DNA nın aktif genlerinin farklı olması III. Sentezlenen moleküllerin farklı olması faktörlerinden hangilerine bağlıdır? A) Yalnız III B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 70

71 22 ATP 1 9. Sınıf 1. ATP molekülüyle ilgili verilen; I. Anabolizma reaksiyonlarının tamamında kullanılır. II. Nükleotit yapıdadır. 4. Adenin Adenozin nükleoziti P Yüksek enerjili fosfat bağları P P III. ATP sadece hücre içinde üretilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Riboz şekeri Adenozin monofosfat (AMP) Adenozin difosfat (ADP) Adenozin trifosfat (ATP) 2. I II ATP nin yapısını gösteren yukarıdaki şekilde, numaralandırılmış kısımlarla ilgili verilen; I. I numaralı molekülün yapısında azot bulunur. II. II numaralı, riboz şekeri olup RNA ve ribozom yapısına da katılır. III. III numaralı yapı, organik yapıdaki fosfat grubudur. III Yukarıda ATP molekünün yapısı verilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Yapısındaki baz adenin bazıdır. B) ATP büyük molekül olup hücre zarından geçmez. C) Üç tane fosfat molekülü içerir. D) Yapısında üç tane yüksek enerjili fosfat bağı bulunur. E) ADP ye bir fosfat eklenirse ATP elde edilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 5. Adenozin nükleoziti Yüksek enerjili fosfat bağları Adenin P P P 3. ADP+ P+ Enerji m ATP+ H 2 O ATP molekülü ile verilen; I. ATP büyük moleküldür, hücre zarından geçmez. II. ATP sentezi endergonik reaksiyondur. III. ATP yıkımı geri dönüşümlü bir reaksiyondur. IV. ADP den ATP sentezlenirken dışarı bir molekül su verilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Riboz şekeri Adenozin monofosfat (AMP) Adenozin difosfat (ADP) Adenozin trifosfat (ATP) Yukarıda molekül yapısı verilen ATP molekülü ile ilgili söylenen; I. Her canlı hücre kendi ATP sini üretir. II. Çekirdek ve mitokondri zarından geçer. III. Sentezlenirken dışarı su verir, yıkılırken de su kullanılır. yargılardan hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 71

72 6. I II III P P P 8. ATP molekülüyle ilgili verilen; I. Hücre içinde sentezlenir, hücre içinde harcanır. II. Bir hücreden diğerine aktarılmaz. III. ATP depo edilemez. IV. İnsan, ışık yardımıyla ATP üretir. IV V VI ( : Yüksek enerjili bağları) bilgilerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV ATP molekülüne ait yukarıda numaralandırılmış kısımlarla ilgili verilen; I. I ve II numaralı yapılar glikozit bağı ile bağlanarak AMP adı verilen yapıyı oluşturur. II. IV numaralı kısmın yapısında yüksek enerjili fosfat bağı bulunmaz. III. Defosforilasyonda VI numaralı yapı V numaralı yapıya dönüşür. IV. I ve II numaralı yapılar zardan geçerken IV, V ve VI numaralı yapılar zardan geçemez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. I. Yapısında üç fosfat molekülü bulunur. II. Üç tane zayıf hidrojen bağı bulunur. III. ATP sentezine fosforilasyon, yıkımına defosforilasyon denir. Yukarıda verilen özelliklerden hangileri ATP molekülü için geçerlidir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 7. I. Kimyasal sindirim II. Dehidrasyon sentezi III. Aktif taşıma IV. Sinirsel iletim Yukarıda verilen reaksiyonlardan hangileri gerçekleşirken ATP harcanır? A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. I. Aktif hareket II. İmpuls iletimi III. Kimyasal sindirim IV. Difüzyon Yukarıda verilen olaylardan hangileri gerçekleşirken ATP miktarı azalır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 72

73 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (Karma) Sınıf 1. Bitki hücrelerinde gerçekleşen; I. Nişasta + (n 1) H 2 O n. Glikoz. II. Maltoz + H 2 O 2. Glikoz III. 3 Yağ asidi + Gliserol Yağ + H 2 O IV. Glikoz + Fruktoz Sukroz + H 2 O V. Protein + (n 1)H 2 O n. Aminoasit yukarıda verilen reaksiyonlardan hangileri hayvan hücresi içinde gerçekleşir? A) I, II ve III B) III ve V C) I, II ve IV D) II, III ve V E) I, II, III ve V 2. H 4. I II III 300 mol su 37 C 100 Trigliserit 300 mol su 37 C 100 Tripeptit 300 mol su 37 C 100 Maltoz Yukarıda numaralandırılmış tüplere altında yazılı sindirim enzimleri konulup reaksiyon sonlanıncaya kadar bekleniyor. Oluşan monomer sayısı hangi seçenekte çoktan aza doğru sıralanmıştır? A) I - II - III B) II - I - III C) II - III - I D) III - II - I E) III - I - II NH 2 H Glisin C R CH 3 Alanin COOH CH 2 OH Serin CH 2 SH Sistein Yukarıda 4 farklı aminoasidin radikal grupları verilmiştir. Buna göre; I. Aminoasidin çeşidini radikal grup belirler. II. Bazı aminoasitlerin yapısında kükürt bulunabilir. III. Aminoasitlerin karbon sayısı farklı olabilir. IV. Bütün aminoasitlerin yapısında azot bulunmaz. V. Bir aminoasidin yapısında en az iki karbon atomu bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I, II ve III B) I, II ve IV C) II, III ve IV D) I, II, III ve V E) I, II, III, IV ve V 3. Karbonhidrat ve protein molekülleri için verilen; I. Hücre zarının yapısına katılma II. Endoplazmik retikulumda üretilme III. Bazı hormonların yapısına katılma IV. DNA şifrelerine göre sentezlenme. V. İnsanda depo formlarına rastlanma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I, III ve IV B) II, III ve IV C) I, II ve III D) I, II, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 5. Bazı vitaminlerin etkili olduğu olaylar verilmiştir. I. Görme olayı, hücre yenilenmesi, bakteri ve virüslere karşı direnç sağlamada etkilidir. II. Bağışıklık sisteminin güçlenmesi ve sinir sistemi sağlığı üzerine etkilidir. III. Antioksidandır, üreme olaylarını düzenler IV. Kanın pıhtılaşması ve yaraların iyileşmesi üzerine etkilidir. Yukarıda görevinden bahsedilmeyen vitamin aşağıdakilerden hangisidir? A) A B) B C) C D) K E) E 6. Glikojen III Maltoz IV Glikoz II CO 2 + H 2 O V I Nişasta Laktoz Canlılarda gerçekleşen numaralandırılmış tepkimelerle ilgili verilen; I. Tepkimelerin tamamı katabolizma reaksiyonlarına örnek oluşturur. II. Birbirinden farklı enzimlerin ürünü aynı olabilir. III. II, IV ve V numaralaı reaksiyonlar bitki hücrelerinde gerçekleşir. IV. I, II ve III numaralı reaksiyonlar hayvan hücrelerinde gerçekleşir. V. II ve III numaralı reaksiyolar bakteriler, mantarlar ve hayvanlarda ortak gerçekleşebilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) I, II ve IV B) I, II, III ve IV C) I, II, III ve V D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 73

74 7. Aşırı terleyen bir insanda; I. Suyla birlikte mineral kaybı neticesinde vücut sıvılarının iyon dengesinin bozulması II. Aşırı su kaybına bağlı olarak vücut sıvılarının ph derecesinin değişmesi III. Terlemeyle vücut ısısının uzaklaştırılması IV. Hücrelerin aşırı su kaybı sonucu enzim reaksiyon hızının azalması. durumlarından hangileri hayati tehlikenin ortaya çıkmasına neden olur? 10. I. Glikojen II. Protein III. Yağ IV. Nişasta V. Selüloz Yukarıda verilen molekülerden hangilerinin sindirimi hayvan hücresinin içinde gerçekleşir? A) I ve II B) I, II, III ve IV C) I, II ve III D) I, II, IV ve V E) II, III, IV ve V A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 8. Hücrelerde 20 çeşit aminoasit kullanılarak binlerce farklı protein sentezi gerçekleşmesi; I. Aminoasitler arası kurulan peptit bağının yapısının farklı olması II. Aminoasitlerin kullanım sırasının farklı olması III. Aminoasit çeşidi ve sayısının farklı olması IV. Protein sentezinde farklı ribozomlar kullanılması 11. Monosakkaritlerle ilgili verilen; I. Nükleik asitlerin yapısına katılma II. Fotosentez sonucu üretilme III. Solunum reaksiyonlarında substrat olarak kullanılma IV. Zardan geçebilecek kadar küçük olma özelliklerinden hangileri bazı monosakkaritler için geçerlidir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV durumlarından hangileriyle açıklanabilir? A) I ve II B) II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 9. Hayvanlarda depo edilen karbonhidrat çeşidiyle ilgili verilen; I. Kaslar ve karaciğerde depo edilir. II. Glikozit bağı içerir. III. Yıkımı sonucu oluşan manomerleri ph yı etkiler. yargılarından hangileri doğru değildir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) Yalnız III E) I, II ve III 12. Yağlarla ilgili verilen; I. Gliserol ve yağ asidi monomerlerinin dehidrasyonu sonucu oluşur. II. Doymuş yağların hidrojen sayısı fazla olduğu için daha fazla enerji verir. III. Monogoliserit hücre zarından geçer. IV. Yağ sentezi veya yıkımı ph ı etkiler. bilgilerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 74

75 24 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (Karma) Sınıf 1. I. Proteinler II. Karbonhidratlar III. Yağlar IV. Vitaminler V. Nükleikasitler VI. Mineraller Yukarıda verilen organik bileşikler hangi seçenekte görevlerine göre doğru sınıflandırılmıştır? Enerji Sağlayanlar Yapıya Katılanlar Düzenleyici Olanlar A) I, II, III ve IV I, II, III I, III, V B) I, II ve III I, II, III, IV, V ve VI I, IV, V ve VI C) I, II ve IV I, II, III ve V II, III, V ve VI D) II, III ve VI IV, V ve VI I, II ve III E) I, II, III ve V I, II, III, IV ve V II, III ve V 4. Bir hücrede 18 glikoz, 6 fruktoz, 4 galaktoz bulunmaktadır. Bu hücrenin bitki hücresi olduğu kabul edilecek olursa; I. En fazla 12 adet disakkarit sentezlenir. II. 4 laktoz sentezlenir. III. 6 sukroz, 4 laktoz ve 4 maltoz sentezlenir. IV. Bu reaksiyonlar sırasında 12 su üretilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve IV D) I ve IV E) I, II, III ve IV 2. I. Sindirime uğramama II. Düzenleyici molekül olma III. Ototrof canlılar tarafından sentezlenme IV. Organik yapıda olma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri hem vitaminler hem de mineral maddeler için geçerlidir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. 2 molekül trigliserit 6 molekül laktoz 7 aminoasitten oluşan protein sentez tepkimeleriyle ilgili; I. Kullanılan monomer sayısı II. Kurulan bağ sayısı III. Meydana gelen su sayısı IV. Asitliğin azalması özelliklerinden hangileri ortaktır? 3. Suyun +4 C de hacmi en küçük, yoğunluğu en fazladır. Kış aylarında göl ve nehir sularının donmasıyla hacmi maksimum, özkütlesi minimum olur. Su donduğu zaman buz suyun üst kısmına çıkar. Böylece göl ve nehirin sadece üst kısmı buz tutar. Havanın ısınmasıyla yüzeydeki buz erir ve bu su +4 C de suyun dibine çöker. Suyun bu özelliği; I. Tatlı su canlılarının yaşamlarının devam etmesi için sıcaklığın korunması II. Yüzey ve dip sularının yer değiştirmesi, yani sürkülasyon sağlaması III. Su içinde yaşayan algler için fotosentez tepkimelerinde hammadde olarak kullanılması olaylarından hangilerini sağlamaya yöneliktir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II ve IV 6. I. Enerji kaynağı olarak kullanılmama II. Düzenleyici molekül olma III. Canlı yapısına katılma IV. Tüm canlılar tarafından hazır alınma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri vitaminler ve mineral maddelerin ortak özellikleri içerisinde yer alır? A) Yalnız II B) I ve II C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 75

76 7. Aşağıdakilerden hangisi suyun insan vücudundaki görevlerinden biri değildir? A) Vücut sıcaklığının düzenlenmesine yardımcı olma B) Boşaltımda görev alma C) Maddelerin çözünmesini sağlama D) Besinlerin taşınmasını sağlama E) Fotosentez tepkimelerinde CO 2 ile birleşerek organik besin sentezleme 10. Besinlerinde yağ bulunmadığı hâlde bazı hayvanların, vücutlarında yağ depoladıkları gözlenmiştir. Bu bilgiye dayanılarak, I. Besinlerle alınan diğer organik besinlerin fazlası yağa dönüştürülerek depolanmıştır. II. Diğer besinler kendi depo formunda depolanır ve yağa dönüşmez. III. Canlı, kendi için gerekli tüm organik besinleri kendi üretir. yargılarından hangilerine varılabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. I. Protein II. Yağ III. Vitamin IV. Mineral madde V. Su Yukarıda verilen besin maddelerinden hangileri canlılarda düzenleyici organik besinler grubunda incelenir? A) IV ve V B) II, IV ve V C) I ve III D) I, III ve IV E) I, III, IV ve V 9. Büyümek gelişmek için gerekli tüm aminoasitleri sentezleyen bakteri soyu X ışınlarına tutulmuştur. Daha sonra BKO ve ilave aminoasit içeren ortamlarda üreme durumu tabloda ifade edilmiştir. Ortam B.K.O BKO + X ve Y BKO + X ve Z BKO + N ve Z BKO + N ve Y BKO + Z ve M BKO + X ve M Üreme Durumu Yok Var Yok Yok Var Yok Yok Tabloya göre bu bakteri türü hangi aminoasidi sentezleyememektedir? A) X B) Y C) Z D) M E) N 11. I. Nişastanın sindirimi II. Glikojen sentezi III. Protein sentezi IV. Yağ sindirimi V. Laktoz sindirimi VI. Maltoz sindirimi Yukarıdaki reaksiyonlardan hayvan hücresi ve bitki hücresinde gerçekleşenler hangisinde doğru verilmiştir? Hayvan Hücresi içinde Bitki Hücresi içinde A) I, II, III III, V, VI B) I, II ve IV III, V ve VI C) II, III ve IV I, III ve VI D) I, II, III, IV ve V III, IV ve VI E) II, III, IV, V I, III, IV ve VI 12. I. Monosakkaritlerin tamamı enerji kaynağı olarak kullanılır. II. Tüm karbonhidrat çeşitlerinin yapısında glikozit bağı bulunur. III. Karbonhidratların dehidrasyon reaksiyonlarında veya hidrolizde kullanılması ph derecesini değiştirmez. Karbonhidratlarla ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 76

77 25 Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler (Karma) Sınıf 1. I. Aktivasyon enerjisini düşürür. II. Sentezinde ribozom görev alır. II. Protein yapıya ilaveten yardımcı kısım bulundurur. III. Hücre dışında görev alır. Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tüm enzimler için geçerlidir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. I. Protein II. Vitamin III. Su IV. Mineral V. Karbonhidrat VI. Yağ Yukarıda verilen besinlerden hangileri organik düzenleyici moleküller grubuna dâhil edilir? A) I ve II B) I, II ve III C) I, II, III ve IV D) I, II, V ve VI E) I, II, III, V ve VI 2. I. Protein II. Yağ III. Polisakkarit IV. Maltoz Yukarıda verilen moleküllerden hangileri aynı çeşit manomerden oluşmuştur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. Bir hücrede; I. Protein II. Nişasta III. Laktoz IV. Yağ besinlerinden hangileri bir arada bulunmaz? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 5. I. Sağlam ve sağlıklı görünürler. II. Aşırı zayıf veya kiloludurlar. III. Çok nadir hastalanırlar. IV. Sık sık hastalanırlar. V. Sağlıklı bir cilde, parlak saçlara ve gözlere sahiptir. VI. Pürüzlü, kuru, sağlıksız bir cilt yapısına sahiptir. Yeterli ve dengeli beslenen bireyler ile yetersiz ve dengesiz beslenen bireylere ait yukarıdaki özellikler hangi seçenekte doğru verilmiştir? Yeterli ve Dengeli Beslenen A) I, III ve V II, IV ve VI B) I, II ve IV III, V ve VI C) I, II ve III IV, V ve VI D) III, IV ve VI I, II ve V E) IV, V ve VI I, II ve III Yetersiz ve Dengesiz Beslenen 77

78 6. Vücuda yeterince protein alınmadığında aşağıda belirtilen olaylar meydana gelir: Yaralar geç iyileşir. Büyüme yavaşlar. Mikroplara karşı vücut direnci azalır. Buna göre; I. Bağışıklığın sağlanmasında etkili olan mikropları etkisiz hale getiren antikorların protein yapıda olması II. Yaraların onarımında, yapıya katılma oranı en fazla olan proteinlerin kullanılması. III. Büyüme ve gelişmede yapısal molekül olan proteinlerin kullanılması. IV. Hücredeki reaksiyonların düzenlenmesinde görev alan enzimlerin ve hormonların protein yapıda olması. 9. I. Glikoz II. Deoksiriboz III. Maltoz IV. Yağ asidi V. Aminoasit yukarıda verilen organik bileşiklerin sahip olduğu ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir? A) Asidik özellikte olma B) Solunumda enerji kaynağı olarak çalışma C) Hücre zarından geçebilme D) Karbon - hidrojen arası bağ taşıma E) Sindirime uğramama durumlarından hangileri bahsedilen aksaksıkların ortaya çıkma nedeni olabilir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 7. Vitaminlerle ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi, tüm vitamin çeşitlerinde ortak gözlenir? A) Enzim yapısına katılma B) Karaciğerde depolanma C) Solunumda enerji kaynağı olarak kullanılma D) Sindirime uğramama E) Suda çözünerek taşınma 10. Monosakkaritler için verilen; I. Sindirime uğramama II. Solunum reaksiyonlarında direkt kullanılma III. Glikozit bağı içerme IV. Nükleikasitlerin yapısına katılma özelliklerinden hangileri tüm monosakkaritler için ortaktır? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV 8. Aşağıda suyun sahip olduğu bazı özellikler ve bu özelliklerin canlılara sağladığı faydalar eşleştirilmiştir. Buna göre; I. Suyun buharlaşması Vücut sıcaklığının ayarlanması II. Suyun çözücü özelliği Metabolizma artığı ürünlerin seyreltilmesi ve vücuttan uzaklaştırılması III. Kohezyon özelliği Bitkilerde organik moleküllerin taşınması eşleştirmelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Aşağıda verilen tepkimelerden hangisi hayvanlarda çift yönlü olarak gerçekleşmez? A) Glikojen + (n 1)H 2 O n.glikoz B) n. Aminoasit Protein + (n 1)H 2 O C) Glikoz + Galaktoz Laktoz + H 2 O D) Maltoz + H 2 O Glikoz + Glikoz E) Yağ + 3H 2 O 3 yağ asidi + Gliserol 78

79 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK 4 soru bankası A) Difüzyon Endositoz Pinositoz Plazmoliz Osmoz Ekzositoz Kolaylaştırılmış difüzyon Deplazmoliz Aktif taşıma Fagositoz Pasif taşıma Turgor basıncı Aşağıdaki cümleleri tabloda verilen kavramları kullanarak tamamlayınız. 1. Küçük moleküllerin çok yoğun ortamdan, az yoğun olduğu ortama, enerji harcamadan geçişine. denir. 2. Bir çözeltideki çözünen moleküllerin, derişimlerinin fazla olduğu ortamdan az olduğu ortama doğru yayılmasına.denir. 3. Suyun, yarı geçirgen zar aracılığıyla derişimin düşük olduğu ortamdan derişimin yüksek olduğu ortama doğru geçişine.. denir. 4. Küçük moleküllerin, az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru, ATP harcanarak geçişine.. denir. 5. olayı tek yönlü gerçekleşir ve çeper taşıyan hücrelerde (bitki, mantar, bakteri) gerçekleşmez. 6..., büyük moleküllü sıvı maddelerin hücre zarından oluşan cep ile hücre zarına alınmasıdır uğrayan bitki hücrelerinde hücre zarı, hücre duvarından uzaklaşır ve koful hacmi azalır. 8. Hipotonik ortamdaki bir hücrenin su alarak şişmesine turgor, hücre içindeki suyun hücre zarına yaptığı basınca ise denir. 9. Plazmolize uğramış bir hücrenin saf su gibi hipotonik bir ortama konulduğunda su alarak eski hâline dönmesine denir. 10. Katı moleküllerin enerji harcanarak hücre içine alınması olayına.. denir. 79

80 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 4 soru bankası B) Bitki hücresi bir ortama konulduktan sonra meydana gelen değişiklikler aşağıda verilmiştir. Buna göre aşağıdaki boşlukları uygun kavramlarla doldurunuz. hücre duvarı H 2 O koful hücre zarı I. Hücre, hipertonik ortama konulduğu için hücre su kaybetmiş ve koful ile zar arası mesafe... tır. II. Hücrenin suya olan ilgisi.., turgor basıncı azalmıştır. III. Hücreyi.. ortama bıraksak hücre tekrar eski hâline döner. Bu olaya denir. IV. Hücre bu ortamdan alınıp izotonik ortama konulursa, bu ortamda da hücredeki mitokondri ve golgi organellerinin faliyetleri artsa hücredeki turgor basıncı, ozmotik basınç. C) Aşağıdaki şekilde küçük moleküllerin hücre zarında taşınma biçimleri gösterilmiştir. Şemadaki numaralı yerlere hangi kavramlar gelmelidir? I: II:. III:.. IV: 80

81 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 4 soru bankası D) ATP ADP+P C AB D A B A I II III Şekildeki olayla ilgili, aşağıda verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız.. 1. Gösterilen olay kolaylaştırılmış difüzyondur. 2. A molekülü, hücre dışından hücre içine alınmıştır. 3. I ile gösterilen kısım, hücre içi; III ile gösterilen kısım, hücre dışıdır. 4. II gösterilen kısım, hücre zarı; B ise taşıyıcı proteindir. 5. Verilen olay, az yoğun ortamdan çok yoğun ortama madde taşınması olarak adlandırılan aktif taşımaya örnektir. 6. ATP harcanan kısım, hücre içidir çünkü ATP büyük molekül olduğu için hücre dışına çıkamaz. 7. II numaralı yapının yapısında karbonhidrat, protein ve yağ molekülleri yer alır. 8. Hücre zarındaki taşıyıcı proteinler hem aktif taşımada hem de kolaylaştırılmış difüzyonda görev alır. 9. Bu olayın gerçekleşmesi için gerekli ATP kloroplast organelinde üretilir. 10. Yukarıda şematize edilen olay, çeper taşıyan hücrelerde gerçekleşmez. 11. Bu olay ancak hücre zarından geçebilecek kadar küçük moleküller için geçerli olup büyük moleküller bu yolla taşınamaz. 12. Bu olayı gerçekleştiren hücre, canlı hücredir ve hücrenin bu moleküle ihtiyacı yoktur. 81

82 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 4 soru bankası E) TANILAYICI AĞAÇ - 3 Aşağıda bir tanılayıcı ağaç verilmiştir. Sorulan sorulara doğru - yanlış şeklinde tek cevap verip, bu doğrultuda ilerleyerek doğru çıkışı bulunuz. BAŞLA Büyük moleküller aktif taşıma, difüzyon ve ozmozla taşınır. D Y Konsantrasyon farkı, sıcaklık difüzyon hızını artırırken, molekül ağırlığı difüzyon hızını azaltır. Aktif taşıma, endositoz ve ekzositozda enerji harcanır. D Y D Y Büyük moleküllerin taşınması sırasında enerji harcanır. Endositoz, çeper taşıyan hücrelerde gerçekleşmez. Küçük moleküllerin, çok bulunduğu ortamdan az bulunduğu ortama enzim kullanarak geçmesine kolaylaştırılmış difüzyon denir. Küçük moleküllerin enerji harcamadan hücre zarından geçmesi olayına aktif taşıma denir. D Y D Y D Y D Y 1. çıkış 2. çıkış 3. çıkış 4. çıkış 5. çıkış 6. çıkış 7. çıkış 8. çıkış 82

83 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 4 soru bankası Ribozom Sentrozom Mitokondri Golgi Lizozom Granüllü ER Kloroplast Lökoplast Çekirdek Koful Kromoplast Hücre zarı F) Yukarıda verilen yapıları kullanarak aşağıda verilen soruları cevaplayınız. I. Fosforilasyon tepkimeleri.. ve organelinde gerçekleşir. II. III. ve.. organelleri bitkilerde bulunmaz. Protein sentezi; a) b) c) d) organellerinde gerçekleşir. VI. Yapısında DNA ve RNA moleküllerini birlikte bulunduran organeller ve... V. Katabolizma reaksiyonlarında görevli organeller.. ve.. VI. Yapısında RNA bulunan organeller: a) b) c) d) VII. Prokaryot hücrede bulunan yapılar ve. VIII. Hayvan hücrelerinde bulunmayan yapılar.,. ve IX. organeli çalışırken ATP harcanmaz. G) Aşağıdaki tabloda hücre zarından madde taşınma olayları gösterilmiştir. Üst sütunda bulunan yönergeye göre; rakamların yanına olay gerçekleşiyorsa +, gerçekleşmiyorsa işareti koyunuz.. Basit difüzyon Kolaylaştırılmış difüzyon Aktif taşıma Endositoz Derişim farkına bağlı olarak gerçekleşme ATP tüketilmesi Taşıyıcı protein kullanımı Enzim kullanımı Zar yüzeyinin değişmesi Sıcaklık değişiminden etkilenme

84 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 4 soru bankası H) I. Kolaylaştırılmış difüzyon II. Aktif taşıma III. Endositoz IV. Ekzositoz Aşağıdaki cümleleri yukarıda verilen reaksiyonlara göre doldurunuz. a) Enerji harcanarak gerçekleşenler b) Hücre zar yüzeyinde değişim oluşturan olaylar.. ve... c) Taşıcı protein ve enzimlerle gerçekleşenler.. ve. d) Zar yüzeyini küçülten olay. e) Tek yönde gerçekleşenler.. ve.. f) Çeper taşıyan hücrelerde gerçekleşmeyen olay. I) Şekilde bitki hücresiyle ilgili verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. ÇEKİRDEK Kromatin Çekirdekcik Çekirdek zarı Granüllü ER Granülsüz ER Ribozomlar Merkezi koful Golgi Hücre iskeleti Mitokondri Peroksizom Plazma zarı Plazma zarı Kloroplast Plazmodesma 1. Ribozom organeli hem prokaryot hem de ökaryot canlılarda bulunur. 2. Yaprak hücrelerinde granülsüz ER ler ATP depolar. 3. Glikoprotein, lipoprotein ve glikolipit gibi moleküller golgi organelinde üretilir. 4. Verilen hücre büyük bir merkezi kofula sahip olduğu için genç bir hücredir. 5. Mitokondride üretilen ATP ler, inorganik maddelerden organik besin sentezi için kullanılır. 6. Domatesin kızarması ve yaprakların sararması, kloroplastın kromoplasta dönmesini gösterir. 7. Hücreya şekil veren, organel ve kromozom hareketi sağlayan yapıya hücre iskeleti denir. 8. Lökoplastlar renksiz olup besin depolama özelliğine sahiptir. 9. ER, hücre içi madde taşımacılığında karbonhidrat, yağ ve protein sentezinde görev alır. 10. Kök hücrelerinde kloroplast, kromoplast ve lökoplastın üçü birlikte bulunur. 11. Hücre çeperi golgi tarafında sentezlenir. 84

85 BİYOLOJİ - 9 soru bankası AÇIK UÇLU BULMACA SORULAR 1. Hücre zarında meydana gelen pasif taşıma olayları nelerdir? I.. II. III 2. Bitki, mantar ve bakterilerde endositozu engelleyen yapının ismi nedir? 3. Hücre zarında büyük moleküllerin taşınması olayları nelerdir? I. II.. 4. Saf suya atılan bitki ve alyuvar hücrelerinde ne gibi değişiklikler olur? Canlıların yapısında yer alan çeper çeşitlerinin adlarını yazınız. 1. Bakteride.. 2. Bitkide 3. Mantarda.. 6. Bir bitki hücresini çok yoğun ortama bırakırsak çeperle hücre zarı arası mesafe ne olur? 7. Kolaylaştırılmış difüzyonun aktif taşımaya benzer yönleri nelerdir? I II.. III. 8. Aşağıda verilen tabloda moleküllerin sahip oldukları özellikleri +, sahip olmadıkları özellikleri ile işaretleyiniz. (Ökaryot canlılar için) Molekül Özellik DNA Kendini Eşleme Protein Sentezinde Görev Alma Fosfat Taşıma Sitoplazma Bulunma RNA ATP 85

86 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 soru bankası 9. ADENİN ADP RİBOZ Nükleosit AMP ATP FOSFAT Yukarıda verilen kavramları kullanarak numaralı kısımları doğru olarak isimlendiriniz. I II III IV V VI P P P ( : Yüksek enerjili bağları) I: II:... III:.. IV: V:. VI: 10. Aşağıda numaralandırılmış yerlere hangi kavramlar gelmelidir? I. I: II. III. DNA DNA Protein II:.. III:. AÇIK UÇLU SORULARIN CEVABI 1. I. Basit difüzyon 8. Molekül Protein Kendini Fosfat Stoplazma II. Kolaylaştırıolmış difüzyon Sentezinde Özellik Eşleme Taşıma Bulunma Görev Alma III. Ozmoz DNA Hücre çeperi 3. I. Endositoz RNA II. Ekzositoz ATP Alyuvar hücresi hemolize uğrar, bitki hücresi belirli miktar su alır. Hücre çeperi aşırı su alıp patlamasını engel- 9. I. Adenin bazı ler. II. Riboz şekeri Bakteride pepdidoglikan 2. Bitkide selüloz III. Fosfat IV. AMP Mantarda kitin V. ADP Çok yoğun ortama konulan bitki hücresi su kaybeder, VI. ATP çeperle zar arası mesafe artar. 7. I. Küçük moleküllerin taşınması 10. I. Replikasyon II. Taşıyıcı protein kullanımı III. Enzim kullanımı II. Transkripsiyon III. Translasyon 86

87 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. ATP ADP+P C AB D 3. Hücre zarında madde taşınması A B A Küçük moleküllerin taşınması Büyük moleküllerin taşınması I II III Yukarıdaki şekilde A maddesinin taşınmasıyla ilgili verilen; I. A maddesi, hücre içinden hücre dışına doğru taşınmıştır. II. Ekzositoz olayına örnektir. III. B maddesi taşıyıcı proteindir. IV. Olay çeper taşıyan hücrelerde gerçekleşmez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Pasif taşıma Aktif taşıma (1) Difüzyon Osmoz Kolaylaştırılmış (2) difüzyon Hücre zarında gerçekleşen yukarıdaki numaralandırılmış olaylar ile ilgili verilen; I. Her iki olayda da taşıyıcı proteinler kullanılır. II. İki olay da sadece canlı hücrelerde gerçekleşir. III. Glikoz, amino asit gibi moleküller madde yoğunluğuna bağlı olarak her iki olayda da kullanılabilir. 2. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Yukarıdaki şekilde küçük moleküllerin zardan geçişi şematize edilmiştir. Bu şemada numaralandırılan olaylarla ilgili verilen; I. II numaralı olay kolaylaştırılmış difüzyon, I numaralı olay ise difüzyondur. II. IV numaralı olayda enerji harcanmaz ve enzim kullanılmaz. III. III numaralı olayda ATP harcanır, madde hücre içine alındığı için endositozdur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 4. Hipotonik ortama bırakılan bir bitki hücresinde meydana gelen değişikliklerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Hücre zarı çepere yaklaşır. B) Hücredeki turgor basıncı artar. C) Ozmotik basınç azalır. D) Hücre, aşırı su alırsa hemolize uğrar. E) Su alımı için ATP harcanmaz. 5. Endositoz olayı ile ilgili verilen; I. Bitki, mantar ve bakterilerde gerçekleşmez. II. Hücre zar yüzeyi küçülür. III. Büyük moleküllerin madde yoğunluğuna bağlı olarak hücre içine alınır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 87

88 6. Kolaylaştırılmış difüzyon Endositoz Aktif taşıma Yukarıdaki üç olayla ilgili verilen; I. Hücre içine doğru gerçekleşme II. ATP enerjisi kullanma III. Çift yönde gerçekleşme IV. Bakterilerde gerçekleşme özelliklerinden hangileri her üç olay için de ortaktır? A) Yalnız I B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. I. Amino asit II. Monogliserit III. Pentoz şekeri IV. Dipeptit V. Maltoz Hücre yukarıda verilen moleküllerden hangilerini kolaylaştırılmış difüzyon ile taşıyabilir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve IV D) II, III ve V E) I, II ve III 7. Hücre Zarında Madde Taşınımı Difüzyon Küçük moleküllerin taşınması Pasif taşıma Osmoz Aktif taşıma Büyük moleküllerin taşınması Endositoz Fagositoz Pinositoz Ekzositoz 9. I. Difüzyon II. Kolaylaştırılmış difüzyon III. Endositoz IV. Aktif taşıma V. Ozmoz VI. Ekzositoz Bir protein molekülü hücre zarında taşınırken yukarıda verilen olaylardan hangilerine uğrayabilir? A) I ve III B) III ve VI C) I, II ve IV D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve VI Yukarıdaki şemada hücre zarında madde taşınması gösterilmiştir. Bu olaylarla ilgili verilen; I. Küçük moleküllerin taşınması difüzyon, ozmoz ve aktif taşıma ile olur. II. Büyük moleküllerin taşınma olayları tek yönde gerçekleşir. III. Aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz da ATP enerjisi harcanır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 10. I. Trioz II. Riboz III. Heksoz IV. Maltoz V. Nişasta Yukarıda verilen karbonhidratlardan hangileri hücre zarından geçebilir? A) I ve II B) I, II ve III C) II ve IV D) II, III ve IV E) II, III, IV ve V 88

89 27 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. Bazı maddelerin hücrede taşınmasıyla ile ilgili, aşağıdaki verilenlerden hangisi doğrudur? Mineral Aminoasit H 2 O Protein CO 2 madde A) Difüzyon Osmoz Aktif Aktif Difüzyon taşıma taşıma B) Aktif taşıma Pinositoz Aktif taşıma Osmoz Fagositoz C) Difüzyon Pinositoz Fagositoz Osmoz Pinositoz D) Osmoz Kolaylaştırılmış Endositoz Difüzyon difüzyon Osmoz E) Kolaylaştırılmış Osmoz Difüzyon Ekzositoz Difüzyon Difüzyon 2. I. Endisitoz II. Ekzositoz III. Difüzyon IV. Aktif taşıma Yukarıda verilen madde taşınma olaylarından hangileri bütün canlı hücreler tarafından gerçekleştirilebilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. aminoasit ayıracı %20 glikoz protein sindirilen enzim protein İçinde protein ve protein sindiren enzim içeren bağırsak parçası, şekildeki gibi su dolu kaba daldırılıyor ve sindirim için gerekli olan süre kadar bekletiliyor. Bu düzenekle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz? A) Kaptaki glikoz bağırsak içine geçer. B) Su osmozla kaptan bağırsak içine geçer. C) Belirli bir süre sonra kaptaki aminoasit ayıracı renk değiştirir. D) Bağırsaktaki protein sindirime uğradıkça kaptaki su miktarı artar. E) Protein bağırsaktan kaba geçmez. su 3. Aşağıda verilen organellerin hangisinde difüzyon - osmoz olayı gerçekleşmez? A) Kloroplast B) Mitokondri C) Sindirim kofulu D) Sentrozom E) Golgi 5. I. ATP II. RNA III. Laktoz Yukarıda verilen moleküllerden hangileri hücre zarından geçmez? A) Yalnız I B) I ve II C) Yalnız III D) II ve III E) I, II ve III 89

90 6. hücre duvarı hücre zarı koful H 2 O 9. I. Aktif taşıma II. Osmoz III. Difüzyon IV. Protein sentezi V. Fagositoz Yukarıdaki faaliyetlerden hangilerinin devam etmesi hücrenin canlı olduğunu gösterir? A) I ve V B) II, III ve IV C) II ve III D) I, IV ve V E) I, II, IV ve V 10. Hücre Zarında Madde Taşınımı Bir çözelti içine konulan bitki hücresi şekildeki gibi değişmiştir. Bu hücreyle ilgili verilen; I. Hücre hipertonik ortama konulmuştur. II. Koful su kaybetmiştir. III. Hücre zarı ile hücre çeperi arasındaki mesafe azalmıştır. IV. Hücre plazmolize uğramıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 7. Aşağıdakilerden hangisi bir hücrenin hayvan hücresi olduğuna kanıt olarak gösterilebilir? A) Ekzositoz yapması B) Aktif taşıma yapması C) Yağ sentezlemesi D) Protein sentezlemesi E) Endositoz yapması Küçük moleküllerin taşınması Pasif taşıma Difüzyon Osmoz Basit difüzyon Kolaylaştırılmış difüzyon Aktif taşıma Büyük moleküllerin taşınması Endositoz Fagositoz Pinositoz I. Enerji harcaması II. Enzim kullanılması III. Bitki ve hayvanlarda gerçekleşme Ekzositoz Endositoz, ekzositoz ve aktif taşıma olaylarıyla ilgili; yukarıda verilenlerden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I, II ve III C) II ve III D) I ve III E) Yalnız II 8. I. Pinositoz II. Ekzositoz III. Aktif taşıma IV. Fagositoz Canlı bir bitki hücresi, yukarıda verilen olaylardan hangilerini gerçekleştirebilir? A) I, II ve III B) III ve IV C) II ve III D) II ve IV E) I, II, III ve IV 11. Aşağıda verilen olaylardan hangisi aktif taşıma, endositoz ve osmoz için ortak bir özelliktir? A) ATP harcanması B) Hayvan hücresinde görülmesi C) Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama olması D) Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru olması E) Hücre içine doğru büyük madde taşınması 90

91 28 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. I. Kloroplast II. Mitokondri III. Lizozom IV. Ribozom Yukarıda verilen organellerden hangilerinin faaliyeti sonucu hücrede turgor basıncı artar? A) I ve II B) II ve IV C) I ve III D) I, II ve IV E) I, II ve IV 4. Hücredeki su miktarı I II III IV V Zaman Bir bitki hücresindeki su miktarı yukarıdaki grafikte gösterilmiştir. 2. I Amino %5 asit Amino asit %10 Protein %12 IV Protein %8 Maltoz %7 II Maltoz %20 Glikoz %20 III Glikoz %30 Yukarıdaki şekilde verilen geçiş olaylarından hangileri aktif taşımaya örnek olarak verilebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I ve IV Buna göre hangi zaman aralıklarında çeper ile hücre zarı arasındaki mesafe artmıştır? A) I ve III B) II ve IV C) I, III ve V D) II, III ve IV E) I,II ve IV 5. Yalancı ayaklar Besin kofulu Çekirdek 3. Hücredeki su miktarı Normal I II III IV V Zaman Yukarıdaki grafik tatlı sularda yaşayan tek hücreli canlıda meydana gelen osmoz olaylarını göstermektedir. Hücre hangi zaman aralığında deplazmolize uğramıştır? A) Yalnız II B) III ve V C) I ve V D) II ve IV E) Yalnız III Hücre zarı Yukarıdaki şekilde yalancı ayaklar yardımıyla beslenen amip hücresi verilmiştir. Bu olayla ilgili verilen; I. Olayın gerçekleşmesi için ATP ve enzime ihtiyaç vardır. II. Taşıyıcı proteinler görev almıştır. III. Hücre zar yüzeyi küçülür. IV. Hücre dışı sindirim sonucu oluşan monomerler bu olayla hücre içine alınır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve IV C) I ve III D) I, II ve III E) I, III ve IV 91

92 6. Laktoz %2 Bağırsak Nişasta %5 İyot %1 Glikoz %10 Amino asit %20 Şekildeki gibi hazırlanan düzenekte bağırsak içinde %5 Nişasta ve % 2 laktoz bulunuyor. Bağırsağın içine daldırıldığı çözelti içinde %1 iyot, %10 glikoz ve %20 amino asit vardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Nişasta çözeltisi kaba geçmez B) Amino asit bağırsak içine doğru difüzyona uğrar. C) Laktoz bağırsaktan çözelti kabına geçmez. D) İyot nişasta ile karşılaşınca hem bağırsak içini hem de kabın içini maviye boyar. E) İyot ve glikoz bağırsağın içine geçer. 9. Yalancı ayak Besin kofulu Yukarıda gösterilen olay için söylenen; I. ATP enerjisi harcanır. II. Enzim kullanılır. III. Tüm canlı hücrelerde büyük molekülleri hücre içine bu şekilde alınır. IV. Katı moleküller hücre içine alınıyorsa bu olaya pinositoz adı verilir. verilenlerden hangileri doğrudur? A) I ve III B) I, III ve IV C) I ve II D) II ve IV E) I, II, III ve IV 7. Bir bitki hücresinde; I. Ribozom faaliyeti II. Mitokondri faaliyeti III. Kloroplast faaliyeti IV. Lizozom faaliyeti olaylarından hangisinin sonucunda osmotik basınç artar? 10. Enzim A maddesi I ortam Hücre zarı A) I ve II B) III ve IV C) Yalnız III D) I, II ve IV E) II, III ve IV ATP II ortam Yukarıda A maddesinin hücre zarındaki taşınması gösterilmiştir. 8. Deplazmolize uğrayan hücre için söylenen; I. Hipotonik ortamdadır. II. Osmotik basınç giderek azalır. III. Emme kuvveti artar. IV. Hipertonik ortamdadır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) I ve II B) III ve IV C) I ve III D) II ve IV E) II, III ve IV Buna göre; I. A maddesi aktif taşıma yapmıştır. II. I numaralı ortam hücre dışını, II numaralı ortam hücre içini gösterir. III. Taşıyıcı proteinler ve enzim kullanımı kolaylaştırılmış difüzyonda da ortaktır. ifadelerinden hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 92

93 29 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. Hayvansal bir hücrede; I. Fagositoz II. Aktif taşıma III. Difüzyon olaylarından hangileriyle alınan besinler lizozom organeli tarafından substrat olarak kullanılır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. I. Glikojen depolama II. DNA sentezini çekirdekte yapma III. ETS reaksiyonlarını organelde gerçekleştirme IV. Fotosentez yapma Bir hücrenin yukarıdaki özelliklerden hangilerine sahip olması onun ökaryot bir hücre olduğuna kanıt sağlar? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) I, II ve III 2. Aşağıda verilen hücre zarında madde taşınması olaylarından hangileri tek yönde gerçekleşir? A) Kolaylaştırılmış difüzyon B) Aktif taşıma C) Ozmoz D) Basit difüzyon E) Ekzositoz 5. I. Fagositoz II. Hemoliz III. Pinositoz IV. Ekzositoz Yukarıda verilen olaylardan hangileri bitki hücrelerinde gerçekleşmez? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV 3. Aşağıda bazı organeller verilmiştir. «Mitokondri «Kloroplast «Granüllü ER Bu organellerde; I. ATP sentezi II. ATP tüketimi III. Protein sentezi IV. Ozmotik basıncın artması olaylarından hangileri ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 6. Aynı ortama konulan iki hücrede A hücresi, hücre içine glikozu aktif taşıma ile alırken B hücresi, glikoz almak için enerji harcamıyor. A ve B hücresi için söylenen; I. Glikoz yoğunlukları farklıdır. II. A hücresi hayvan, B hücresi bitki hücresidir. III. Her iki hücre de selüloz çeper taşır. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 93

94 7. Yağ+Proteinli besin + Gerekli sindirim enzimleri Bağırsak Su + Fenol kırmızısı Fenol kırmızısı çözeltisi içeren kaba, içinde yağ, protein ve bunları sindirecek enzim bulunan bağırsak şekildeki gibi daldırılıp belirli bir süre bekletiliyor. (Fenol kırmızısı asitle sarı renk verir.) 9. Maltoz molekülünün pasif taşıma ile hücre içine alınamamasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir? A) ATP nin yetersiz olması B) Molekülün suda çözünmesi C) Molekül yapısının büyük olması D) Enzim miktarının yeterli olmaması E) Molekülün hücre içinde az olması Buna göre deney kabında ve bağırsakta gerçekleşen değişimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Zamanla kabın rengi sarıya döner. B) Sindirim enzimleri bağırsak dışına çıkamaz. C) Kaptaki monomer miktarı zamanla artar. D) Bağırsağa su girişi olur. E) Protein ve yağın sindirimi bağırsak dışında kapta da devam eder. 10. Yalancı ayak Besin kofulu Yukarıda gösterilen olayla ilgili verilen; I. Akyuvarların bazıları, mikropları bu şekilde yok eder. II. Zar yüzeyinde küçülme meydana gelir. III. Saprofit mantarlar yukarıdaki olayı beslenme sırasında gerçekleştirir. IV. Taşıyıcı protein kullanılır. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, III ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Bulunduğu doğal ortamdan alınarak yoğunluğu bilinmeyen sıvı ortama konulan hücrenin zarıyla çeperi arasındaki mesafe artmıştır. Bu hücre ve konulduğu ortamla ilgili verilen; I. Hücre az yoğun ortama bırakılmıştır. II. Zamanla hücrenin ozmotik basıncı artmıştır. III. Hücrenin yoğunluğu azalmıştır. IV. Hücre su alarak şişmiştir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 11. Aşağıdakilerden hangisi saf suya atıldığında hemoliz olur? A) Su yosunu B) Bitki yaprak hücresi C) Karaciğer hücresi D) Bakteri hücresi E) Mantar hücresi 94

95 30 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. I.Kol % 40 Laktoz çözeltisi II.Kol % 25 Laktoz çözeltisi yarıgeçirgen zar Yarı geçirgen zarla ayrımlı Y borusunun birinci koluna % 40 lık, ikinci koluna % 25 lik laktoz çözeltisi ekleniyor. Başlangıçta sıvı seviyelerinin aynı olması sağlanıyor. Bu deney düzeneğinde gerçekleşecek olaylarla ilgili, I. Bir süre sonra I. koldaki su seviyesi artar. II. II. kolda laktoz derişimi artar. III. Zamanla I. kolun ozmotik basıncı azalır. IV. Geçişler sırasında enzim kullanılır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV 3. ATP ADP+P A C AB B I II III Şekildeki aktif taşıma olayı ile ilgili verilen; I. A maddesinin hücre içindeki yoğunluğu hücre dışındakinden daha azdır. II. C enzimi A maddesinin B taşıyıcı proteinine bağlanmasını sağlar. III. I, hücre içini; II, hücre zarını; III, hücre dışını gösterir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III D A 2. Kolaylaştırılmış difüzyona ait; I. Madde taşınmasında taşıyıcı proteinlerin kullanılması II. Monomer taşınmasına olanak sağlaması III. Madde taşınmasında enzim kullanılması IV. Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama taşınması özelliklerinden hangileri ile aktif taşımayla ortaktır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV 4. Aktif taşıma ile ilgili verilen; I. Taşıyıcı protein ve enzimler yardımıyla gerçekleşir. II. Küçük moleküller için geçerlidir. III. İki ortam arasındaki yoğunluk farkı zamanla azalır. IV. Madde taşınması sırasında hücre zar yüzeyi değişir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV 95

96 5. Özdeş üç bitki hücresinin, uzun süre bekletildiği ortamla eşit hale gelmesi sağlandıktan sonra merkezi koful hacminin 10 mm 3 olduğu saptanıyor. Daha sonra üç hücre üç farklı ortamda bekletilerek merkezi koful hacimleri ölçülmüş ve aşağıdaki değerler bulunmuştur: I. ortamda merkezi koful hacmi 16 mm 3 II. ortamda merkezi koful hacmi 7 mm 3 III. ortamda merkezi koful hacmi 12 mm 3 Hücrelerin konulduğu bu ortamların yoğunluğuna göre karşılaştırılması hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I > II > III B) II > III > I C) I > III > II D) II > I > III E) III > II > I 7. Tatlı su ortamında yaşamaya adapte olmuş bir öğlena; I. Fazla suyu dışarı atma II. CO 2 nin atılması III. NH 3 ün hücreden uzaklaştırılması olaylarından hangilerini gerçekleştirmek için ATP ye ihtiyaç duymaz? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Hücredeki su miktarı N t 1 t 2 Zaman 8. Hücre zarından suyun geçişi olayına ozmoz adı adı verilir. Buna göre; I. Ribozom II. Lizozom III. Sentrozom organellerinin hangisinde ozmoz olayı gerçekleşmez? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Yukarıdaki grafikte bir hayvan hücresindeki su miktarının iki farklı zaman aralığındaki değişimi verilmiştir. (N: Hücredeki normal su miktarı) Bu grafikle ilgili verilen; I. t 1 zaman aralığında hücrenin ozmotik basıncı azalmıştır. II. t 1 zaman aralığında hücre zarı ile hücre çeperi arasındaki mesafe azalmıştır. III. t 2 zaman aralığında lizozom faaliyeti artmıştır. IV. t 1 zaman aralığında kloroplast faaliyeti artmış olabilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I, II ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 9. Hücre zarındaki porlardan geçemeyecek büyüklükteki besinlerin hücre içine alınması sürecinde; I. Hücre zar yüzeyinin azalması II. Enzim kullanımı III. ATP harcanması IV. Taşıyıcı protein kullanımı olaylarından hangileri gerçekleşir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 96

97 Ozmotik basınç I Saf su % 10 glikoz % 20 fruktoz I II III II Yukarıdaki kap yarı geçirgen bağırsak zarı ile üç bölmeye ayrılmıştır. Üç bölmeye yukarıda belirtilen çözeltiler eklenmiş ve belirli bir süre beklenmiştir. Bu sürecin sonucunda kaplardaki sıvı seviyesi aşağıdakilerden hangisi gibi olur? A) B) C) I II III I II III E) D) I II III I II III I II III III Zaman Özdeş üç hücreden biri saf suya, diğeri çok yoğun tuz çözeltisine, biri de izotonik çözeltiye konulmuştur. Bu ortamlarda bekletilen hücrelerin ozmotik basınç, ortam eşleştirmesi hangisinde doğru verilmiştir? Saf su Çok Yoğun Tuz Çözeltisi İzotonik Çözelti A) I II III B) III II I C) II I III D) III I II E) I III II 13. Bir amipte; I. Fagositoz II. Aktif taşıma III. Difüzyon olaylarından hangileriyle alınan besinler glikoliz enzimleri tarafından substrat olarak kullanılır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Hücre zarındaki ozmoz ve aktif taşıma olayları için; I. Madde geçişinin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama olması II. Taşınan maddenin porlardan geçebilecek büyüklükte olması III. Taşıyıcı proteinlerin kullanılması özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 14. Hipotonik ortama konulan bir bitki hücresinde bir süre sonra; I. Merkezi kofulun hacminin artması II. Çözünmüş madde derişiminin azalması III. Hücre zarı ile çeper arası mesafenin azalması değişimlerinden hangileri gözlenir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 97

98 9. Sınıf 31 1 Hücre Zarında Madde Taşınması Aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonda; I. Taşıyıcı protein ve enzim kullanımı II. Enerji harcanması III. Çift yönde gerçekleşebilme IV. Yoğunluk farkını ortadan kaldırma özelliklerinden hangileri ortak gözlenebilir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, III ve IV 4. Basınç t 1 t 2 Ozmotik basınç Turgor basıncı Su emme kuvveti Zaman 2. I. Aktif taşıma II. Endositoz III. Ekzositoz IV. Difüzyon V. Ozmoz Yukarıda verilen olaylardan hangileri Bitki Hayvan Mantar Bakteri hücrelerinde ortak gerçekleşir? A) I, II ve III B) II, III ve IV C) I, II, III ve V D) I, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 5. Yukarıdaki grafikte belirli bir zaman aralığında hücredeki su emme kuvveti, ozmotik basınç ve turgor basıncı değişimi verilmiştir. Buna göre; I. Turgor basıncıyla ozmotik basınç ters orantılıdır. II. Ozmotik basınç artıkça emme kuvveti artar. III. Hücredeki su miktarının artması emme kuvvetini azaltır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Glikoz %3 Nişasta %5 Glikoz %5 Nişasta %10 Aminoasit %10 Aminoasit %2 Maltoz %7 Maltoz %15 3. I. Difüzyon II. Ozmoz III. Aktif taşıma IV. Kolaylaştırılmış difüzyon V. Endositoz Yukarıda verilen madde taşınımı olaylarından hangileri iki ortam arasındaki konsantrasyon farkını ortadan kaldırır? A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıdaki şekilde bir hücrede meydana gelen madde alışverişleri gösterilmiştir. Bu olaylarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Glikozun taşınması aktif taşımayla olur. B) Sıcaklık arttıkça aminoasitlerin taşınma hızı artar. C) Nişasta endositozla içeri alınır. D) Maltoz aktif taşımayla dışarı atılır. E) Glikoz, maltoz, nişasta taşınması hücrenin canlı olduğunu gösterir. 98

99 6. Aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonda; I. Enzim kullanımı II. Taşıyıcı protein kullanımı 8. A maddesi B maddesi C maddesi III. Çift yönde gerçekleşme IV. Sadece organik manomer taşınması olaylarından hangileri ortak gerçekleşir? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıdaki şekilde hücre zarında madde geçiş olayları şematize edilmiştir. Zardan geçiş olaylarıyla ilgili verilen; I. Her üç olayda da sıcaklığın sürekli artırılması reaksiyon hızını sürekli artırır. II. A maddesinin taşınması basit difüzyon, C maddesinin taşınması kolaylaştırılmış difüzyondur. III. B maddesinin taşınması, aktif taşıma olup taşıyıcı proteinler kullanılır. IV. Her üç olayda da enzim kullanımı ortaktır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 7. Enzim ATP ADP Az yoğun I. ortam H. zarı Taşıyıcı Protein Çok yoğun II. ortam Yukarıdaki şekilde madde taşınımı şematize edilmiştir. Buna göre; I. Olay aktif taşıma olup küçük moleküller için geçerlidir. II. I. ortam hücre içi, II. ortam hücre dışı alanı gösterir. III. Bu olayla hem inorganik hem de organik monomerler taşınabilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 9. Hayvansal bir hücrede; I. Fagositoz II. Aktif taşıma III. Kolaylaştırılmış difüzyon olaylarından hangileriyle alınan besinler lizozom organelinde substrat olarak kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 10. Basit difüzyon, aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonla ilgili verilen; I. Hücre zarındaki lipit molekülleri arasından geçme II. Taşıyıcı protein ve enzim kullanımı III. Küçük moleküllerin taşınması IV. Madde yoğunluğuna bağlı olarak çift yönde gerçekleşme özelliklerinden hangileri her üç olay içinde ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) III ve IV E) I, II ve IV 99

100 9. Sınıf 32 1 Hücre Zarında Madde Taşınması İçinde % 20 sukroz içeren üç bağırsak torbası aşağıda belirtilen çözeltiler içine konulup eşit süreli bekletilmiştir. 3. Taşıma için ATP harcanır mı? ip ip ip t 1 Torba t 2 Torba t 3 Torba Evet Hayır %10 Sukroz %20 Sukroz %50 Sukroz Bu sürenin sonunda iplerdeki gerilme kuvveti nasıl olur? Taşınan madde büyük mü? Küçük mü? Taşınan madde su mudur? A) t 1 > t 2 > t 3 B) t 2 > t 3 > t 1 C) t 2 > t 1 > t 3 D) t 3 > t 2 > t 1 Büyük Küçük Hayır Evet E) t 1 = t 2 = t 3 III IV V Hücre içine Hücre dışına I II Yukarıda madde taşınmasıyla ilgili bir şema verilmiştir. 2. Plazmolize uğramış bir hayvan hücresi hipotonik ortama konuluyor ve t 1 zaman diliminde ozmotik dengeye geliyor. Bu süreçte; Hücredeki su miktarı Hücredeki ozmatik basınç Buna göre; I- Endositoz II- Ekzositoz III- Aktif taşıma IV- Kolaylaştırılmış difüzyon V- Difüzyon verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? t 1 t 1 A) I B) II C) III D) IV E) V Hücrenin ağırlığı t 1 grafiklerdeki değişimlerden hangileri gerçekleşir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. İki ortam arası konsantrasyon farkının artığı bir madde taşınımında ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi kesinlikle gerçekleşir? A) Taşınan madde zardan geçemeyecek kadar büyüktür. B) Taşınan madde hücre zarından geçer. C) Taşınan madde hücre dışına doğru taşınır. D) Hücre zarının zar büyüklüğü artar. E) Bu olay esnasında ATP harcanır. 100

101 5. I. Taşıyıcı protein kullanılır. II. ATP molekülü tüketilir. III. Zar yüzeyi küçülür. IV. Zar yüzeyi büyür. V. Bakteri ya da mantar olabilir. Ekzositoz gerçekleştiren hücrede olay sırasında yukarıdakilerden hangileri gözlenir? A) II ve IV B) I, II ve III C) II, III ve IV D) II, IV ve V E) I, II, III ve V 7. Aşağıda hücre zarından madde taşınması reaksiyonlarının bazıları verilmiştir: Difüzyon Kolaylaştırılmış difüzyon Aktif taşıma Bu reaksiyonlar için; I. Mineral madde taşınması II. Küçük molekül taşınması III. ATP harcama IV. Her iki yönde gerçekleşme V. Sadece porlarda gerçekleşme olaylarından hangileri ortaktır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, IV ve V 6. M M M M M M T T M M M M E E M M T T ATP T = Taşıyıcı protein ADP M = Taşınan madde E = Enzim 8. Difüzyon hızı Yukarıda, hücre zarında bir maddenin taşınması şematize edilmiştir. Buna göre; I. Taşınan molekül, hücre içinde, hücre dışına oranla daha yoğun bulunur. II. Bu taşınma olayı kolaylaştırılmış difüzyona örnektir. III. Molekül, hücre içinden hücre dışına doğru aktif taşıma ile taşınır. IV. Taşınan molekül hücre zarından geçemeyecek kadar büyük moleküldür. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV X Yukarıdaki grafikte difüzyon hızının X değişkenine bağlı değişimi verilmiştir. Bu grafiğe göre X değişkeni; I. Sıcaklık II. Por sayısı III. Molekül çapı verilenlerinden hangisi olabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 101

102 9. X Y Z 11. Cam balon A sıvısı M yüksekliği Bağırsak KAP Hücre çeperi Hücre zarı Yukarıdaki kapta X ile Y ortamı hücre çeperiyle, Y ile Z ortamı da hücre zarıyla ile ayrılıyor. X ortamına Laktoz, Y ortamına glikoz, Z ortamına da protein ve proteini sindiren enzim konuluyor ve sindirim gerçekleşene kadar bekleniyor. Buna göre, bölmelerin organik madde çeşiti bakımından sıralanması nasıl olur? (Enzim hesaba katılmayacak) A) X > Y > Z B) X = Y > Z C) Z > X > Y D) Y > X > Z E) X = Y = Z B sıvısı Yukarıdaki şekilde hazırlanan düzenekte kap ve cam balon içindeki çözeltiler izotonik hâldedir. Kap içine protein ilave edilirse meydana gelebilecek değişimlerle ilgili verilen; I. M yüksekliği artar. II. Protein konduktan sonraki madde yoğunluğu belli bir süre azalır. III. Protein konduktan sonra iki ortam arasındaki konsantrasyon farkı zamanla azalır. IV. Protein kaptan cam balona geçer. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 12. Hücre Zarında Madde Taşınımı 10. Hipertonik ortama konulan bir bitki hücresinde meydana gelen değişimlerle ilgili verilen aşağıdaki grafiklerden hangisi yanlıştır? A) Turgor basıncı B) Emme kuvveti Küçük Moleküllerin Taşınması Büyük Moleküllerin Taşınması Zaman Zaman Difüzyon Kolaylaştırılmış difüzyon Ozmoz Aktif taşıma Endositoz (Hücre içine) Pinositoz Fagositoz Ekzositoz (Hücre dışına) C) Çözünen madde oranı Zaman E) Ozmatik basınç D) Hücre zarı çeperi arası uzaklık Zaman Zaman Hücre zarından madde taşınımı yukarıda şematize edilmiştir. Buna göre; I. Proteinin çok bulunduğu ortamdan az bulunduğu hücre içine alınması olayı endositoz olarak isimlendirilir. II. Aktif taşıma, küçük moleküllerin az yoğun bulundukları ortamdan çok yoğun bulundukları ortama taşınması olayıdır. III. Kolaylaştırılmış difüzyonla su taşınabilir. IV. Difüzyon, ozmoz, aktif taşıma olayları büyük moleküllerin taşınması için geçerlidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 102

103 33 Hücre Zarında Madde Taşınması Sınıf 1. I. Difüzyon II. Ozmoz III. Kolaylaştırılmış difüzyon IV. Aktif taşıma V. Endositoz VI. Ekzositoz Hücre zarından madde taşınımında etkili olan yukarıdaki olayların doğru sınıflandırması hangi seçenekte doğru verilmiştir? 3. I. Endositoz II. Aktif taşıma III. Kolaylaştırılmış difüzyon IV. Ozmoz Yukarıdakilerden hangileri hücre zarından madde geçişini sağlayan pasif taşımaya örnektir? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Tek Yönde Gerçekleşenler Taşıyıcı Protein Kullanılanlar Zar Yüzeyini Değiştirenler A) I ve II IV, V ve VI III, V ve VI B) V ve VI III ve IV V ve VI C) I, II, III ve IV III, IV, V ve VI IV, V, VI D) II, III ve IV III, IV ve V I, II ve III E) III ve IV III, IV, V ve VI II, IV, V ve VI 2. Doku sıvısı Hücre zarı Az yoğun Taşınma yönü Sitoplazma X molekülü Çok yoğun ATP ADP Yukarıda X molekülünün doku sıvısından hücre stoplazmasına taşınması şematize edilmiştir. X molekülü; I. Küçük molekül olduğunda II. Büyük molekü olduğunda bu olayların doğru isimlendirmesi nasıl olmalıdır? I A) Difüzyon Ozmoz B) Ekzositoz Endositoz C) Aktif taşıma Endositoz D) Aktif taşım Ekzositoz E) Difüzyon Ekzositoz II 4. A maddesi B maddesi ATP ADP C maddesi Yukarıdaki şemada hücre zarında madde taşınması şematize edilmiştir. Taşınan üç molekül de küçük molekül olduğuna göre A, B ve C maddelerinin taşınmaları hangi seçenekte doğru adlandırılmıştır? A) A maddesinin taşınması Difüzyon B maddesinin taşınması Aktif taşıma C maddesinin taşınması Kolaylaştırılmış difüzyon B) Kolaylaştırılmış difüzyon Aktif taşıma Difüzyon C) Ozmoz Endositoz Difüzyon D) Difüzyon Ekzositoz Ozmoz E) Kolaylaştırılmış difüzyon Endositoz Aktif taşıma 103

104 5. 7. Kolaylaştırılmış difüzyona ait; I. Küçük moleküllerin taşınması Glikoz + Nişasta II. Taşıyıcı proteinlerin görev yapması III. ATP tüketilmemesi D) I, III ve IV Saf su Bağırsak zarı özelliklerinden hangileri basit difüzyonla ortaktır? B) I ve III S Kolu M Kolu IV. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama gerçekleşmesi A) I ve II İyot çözeltisi U borusunun M ve S kolları bağırsak zarıyla birbirin- C) I, II ve IV den ayrılmış, borunun kollarına belirtilen maddeler E) I, II, III ve IV konmuştur. Buna göre bir süre sonra; I. Glikozun M kolundan S koluna geçmesi II. İyotun S kolundan M koluna geçer ve M kolunun mavi renk alması III. Nişastanın M kolundan S koluna geçmesi IV. Sadece M kolunun mavi renk alması V. M kolundaki su seviyesinin artması olaylarından hangileri meydana gelir. A) I ve II B) I, II ve III D) I, II, IV ve V C) I, II ve V E) I, II, III, IV ve V iyot %50 glikojen Amilaz enzimi Şekildeki düzenek kurulup belirli bir süre beklenil- Bağırsak II. KAP III. KAP Bu düzenekte; I. Bağırsak içinin kahverengi renk alması I. kaba saf su II. kaba %10 glikoz içeren çözelti II. İyotun bağırsak içine girmesi III. Bağırsaktan kap içine glikoz geçmesi IV. Kabın içinin kahverengi renk alması III. kaba %40 glikoz içeren çözelti konuluyor, bir süre bekleniyor. olaylarından hangileri gerçekleşir? Buna göre yaylardaki gerilme miktarı hangi seçenekteki gibi olur? A) I ve II A) I > II > III B) I ve III D) I, II ve III 104 Bağırsak I. KAP İçinde % 20 glikoz içeren, aynı özellikteki üç bağırsak parçası yaylar kullanılarak düzenekteki kaplara daldırılıyor. dikten sonra kaba iyot ilave ediliyor. Bağırsak C) II ve III E) I, II, III ve IV B) II > I > III D) III > II > I C) II > III > I E) I > III > II

105 9. A B C D 11. Alyuvar hücresi Saf İzotenik su çözelti Yarı geçirgen zar Alyuvar hücresi % 60 tuz çözeltisi Yarı geçirgen zar Beher Bağırsak İyotlu su Nişasta + Su ve nişastanın sindirimi sağlayan enzim Yukarıdaki gibi yarı geçirgen zarla ayrılmış iki U borusunun kollarına yukarıda belirtilen maddeler konulmuştur. Yeterli bir süre beklendikten sonra A kolundaki su seviyesi ve alyuvarların hacmi C kolundaki su seviyesi ve alyuvarın hacmi nasıl değişir? A Kolundaki Su Seviyesi A daki Alyuvar Hücresinin Hacmi C Kolundaki Su Seviyesi C deki Alyuvar Hücresinin Hacmi A) Azalır Artar Azalır Artar B) Azalır Azalır Artar Artar C) Artar Artar Azalır Azalır D) Artar Azalır Azalır Artar E) Azalır Artar Artar Azalır Yukarıdaki düzenek hazırlanıp reaksiyon tamamlanıncaya kadar bekleniyor. Bu sürenin sonunda aşağıdaki değişimlerden hangisi gerçekleşmez? A) Bağırsak içinin mavi renk alması B) Bağırsaktan behere glikoz geçmesi C) İyotun bağırsak içine girmesi D) Beherdeki su miktarının artması E) Beherdeki su oranının azalması 10. Ortama konulduktan sonraki durum I Ortama konulduktan sonraki durum Yoğunluğu bilinmeyen iki farklı hayvan hücresi, iki farklı ortama konulmuş ve belirli bir süre sonunda meydana gelen değişimler şekilde gösterilmiştir. II 12. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi aktif taşımaya uğramaz? A) Glikoz B) Fruktoz C) Vitamin D) Mineral madde E) Protein Hücrelerin konuldukları ortamları, konulan hücrelerle kıyaslarsak I ve II. ortam için; I. ortam II. ortam I Hipertonik İzotonik II Hipertonik Hipotonik III İzotonik Hipertonik IV Hipotonik Hipertonik ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve IV D) III ve IV E) I, II ve IV 13. Aşağıdaki moleküllerden hangisinin taşınması sırasında taşıyıcı proteinler kullanılmaz? A) Kalsiyum B) Amino asit C) Glikoz D) Karbondioksit E) Fruktoz 105

106 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 5 soru bankası A) Aşağıdaki şekilde bir bitki hücresine ait kısımlar gösterilmiştir. Bu şekilde numaralı kısımların isimlerini boşlulara yazınız. I V II VI VII VIII III IV I:.. II:. III: IV: V:.. VI: VII:. VIII: B) Aşağıdaki tabloda bazı organeller ve bazı özellikler verilmiştir. Organellerin sahip oldukları özellikleri +, sahip olmadıkları özellikelri ile işaretleyiniz. Özellik Organel Ribozom Mitokondri Kloroplast Golgi ER ATP Üretme Protein Sentezi RNA Taşıma Kendini Eşleme 106

107 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 5 soru bankası C) Aşağıdaki ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Ribozom organeli, prokaryot ve ökaryot hücrelerin tamamında bulunan, protein sentezinin yapıldığı, zarsız bir organeldir. 2. Golgi cisimciğinde ER den gelen maddeler ileri derecede işlenir. 3. Endosimbiyozis hipotezi, mitokondri ve kloroplast organellerinin Prokaryotlardan kökenlendiğini savunur. 4. Kloroplastta kemoforilasyon ile ATP üretilir. 5. Kloroplastta üçüncü bir zar sistemini tilakoit adı verilen disk şeklindeki yapılar oluşturur. 6. Sil ve kamçı yapıları, ökaryot hücrenin hareketini sağlar. Bunlar mikrotübül yapılı olmasıyla sentriyollere benzer. 7. Ribozom, ER, mitokondri ve golgi gibi organeller hücrenin osmotik basıncını artırır. 8. Canlıların kendilerine özgü molekül sentezlemelerini sağlayan ribozomların yapısında DNA bulunur. 9. Prokaryot canlılarda ribozom hariç organel bulunmaz ve ökaryot canlılarda organellerde gerçekleşen olaylar stoplazmada gerçekleşir. 10. Lizozomlar tek zarlı organeldir. Görevi hücre içi sindirimdir. Lizozom organeli alyuvar hücreleri hariç tüm hayvan hücrelerinde bulunur. 11. Mitokondri, çift zarlı organeldir. DNA sı, RNA sı ve ribozomu bulunur. DNA sı bulunduğu için kendini eşler, ribozomu bulunduğu için kendi proteini sentezler. 12. Lökoplastlar sarı, turuncu ve kırmızı renkte olan pigmentleri içerir. 13. Mitokondri ve kloroplast birbirlerinin tersi yönde işleve sahiptir. 107

108 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 5 soru bankası D) Aşağıda hücre zarına ait bir şekil verilmiştir. Bu yapı ile ilgili aşağıda verilen ifadeleri dogru ise D, yanlış ise Y harş ile kodlayınız. Glikoprotein Karbonhidrat Glikolipit Kolesterol Hücre iskeletinin flamentleri Yüzey proteini STOPLAZMA İç protein HÜCRE ZARININ YAPISI 1. Karbonhidratlar sadece hücre zarının dış kısmında bulunur. 2. Bir steroid olan kolesterol sadece hayvan hücrelerinde bulunur. 3. Glikolipit ve glikoproteinler hücreye kimlik kazandırır. 4. Hücre zarının kalınlığı hücre yaşlandıkça artar. 5. Hücre zar yüzeyi, endositozla içeri madde alınması sırasında artar. E) Yukarıda verilen hücre organeliyle ilgili ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Küçük alt birime mrna bağlanır ve mrna nın okunması burada gerçekleşir. 2. Büyük alt birime trna bağlanır ve proteinlerin aminoaside dönüşümü burada gerçekleşir. 3. Üç çeşit RNA nın birlikte bulunduğu tek yer ribozomlardır. 108

109 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 5 soru bankası F) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tabloda verilen kavramlar ile tamamlayınız. Ribozom Otoliz ER Mitokondri Polizom Sentrozom Golgi Kloroplast Lökoplast Koful Lizozom Kromoplast 1. Herhangi bir sebeple lizozom zarı zarar görürse sindirim enzimleri hücre içine akar. Hücre kendi kendini sindirir. Bu olaya denir organelinin görevi, hücre bölünmesi sırasında iğ ipliği oluşturarak kromozomları kutuplara doğru çekmektir. 3. Aynı proteinden çok sayıda sentezleneceği zaman bir mrna birden fazla ribozom tarafından okunur. Bu yapıya. denir. 4. organelinin görevi hücre içi sindirim olup, bu olay sırasında ATP harcanmaz. 5. Işık enerjisi yardımıyla organik besin sentezi.. gerçekleşir. 6. Bitki hücrelerinde sitoplazma bölünmesinde görev alan organel.. 7. organeli hücre içi madde taşımacılığında görev alır ve hücreye desteklik sağlar. 8. bitki hücrelerinde az sayıda ve büyük, hayvan hücrelerinde çok sayıda ve küçüktür. 9. Hücrede yer alan zarsız organeller.. ve Çift zarlı organel olan. bitki hücrelerinde bulunup besin depolama görevini yerine getirir. 11. organelinin matriksinde krebs çemberi reaksiyonları, kristada ETS reaksiyonları meydana gelir. 109

110 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 5 soru bankası G) Aşağıdaki şemada hücre zarında madde taşınması olaylarının bazıları sembolize edilmiştir. Bu olaylarla ilgili olarak verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. I numaralı olay difüzyondur. Bu olayda iki ortam arasındaki konsantrasyon farkı zamanla artar. 2. II numaralı olay kolaylaştırılmış difüzyondur. Bu olayda taşıyıcı protein kullanılır. 3. III numaralı olay aktif taşımadır. Bu olayda zamanla iki ortam arasındaki konsantrasyon Farkı ortadan kalkar. 4. IV numaralı olay pasif taşıma olup I ve II numaralı olayları kapsar. D Y 5. II ve III numaralı olaylarda enzim kullanıldığı için bu olaylar canlı hücrelerde olur. 6. I ve II numaralı olaylar çok yoğun ortamdan az yoğun ortama, III numaralı olay az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru gerçekleşir. 7. I, II, III ve IV numaralı olayların tamamı küçük moleküllerin hücre zarında taşınmasıyla ilgilidir. 8. I, II ve III. olaylarda hücre zar yüzey büyüklüğü değişir. 9. II ve III numaralı olaylarda taşıyıcı proteinler kulanılır. 10. I, II ve III numaralı olayların tamamı madde yoğunluğuna bağlı olarak her iki yönde de gerçekleşir. 11. Organik monomerlerin taşınması konsantrasyon farkına bağlı olarak II ve III numaralı olaylarla taşınır. 12. Sıcaklığın sürekli artırılması I numaralı olayı olumlu yönde etkilerken II ve III numaralı olayları olumsuz yönde etkiler. 13. Ortama inhibitör madde eklenmesi II ve III numaralı olayları olumlu yönde, I numaralı olayı olumsuz yönde etkiler. 110

111 BİYOLOJİ - 9 BULMACA - 1 soru bankası Canlıyı oluşturan, canlılık özelliği gösteren en küçük yapıtaşı. 2. Protein sentezinden sorumlu organel. 3. Hücre zarından suyun geçişi olayı. 4. Hücreyi çok yoğun ortama koyduğumuzda su kaybedip büzülmesi. 5. Oksijenli solunumda ATP sentezinden sorumlu organel. 6. Ökaryot canlılarda inorganik maddelerden organik besin üreten organel. 7. Hücre içi madde taşınmasından sorumlu organel. 8. Bir mrna nın birden fazla ribozoma tutunması. 9. Hücre içi sindirimden sorumlu organel. 10. Bitkinin yeşil renkden farklı görünmesini sağlayan özellik. 11. Hücre zarı ile çekirdek zarı arasını dolduran yarı akışkan sıvı. 12. Az yoğun ortama bırakılan hücrenin su alıp tekrar eski hâline dönüş yapması. 13. Hücrenin su alıp şişmesi durumu. 14. Salgıların üretimi ve paketlenmesinden sorumlu organel. 15. Sindirim, solunum ve besin deposunda görev yapan organel. 16. Hayvanlarda iğ ipliği oluşumundan sorumlu organel. 111

112 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 BULMACA - 2 soru bankası Çekirdek zarı zarlı, organelleri olmayan hücreye verilen ad. 2. Hücre dışına salınacak salgı ürünlerinin üretimi ve paketlenmesini sağlayan yapı. 3. Hayvan hücrelerinde bulunan, iğ ipliği oluşturan yapı. 4. Çekirdek zarı ile hücre zarı arasını dolduran yarı akışkan sıvı. 5. Hücrenin suyu emme kuvveti. 6. Kofullardaki suyun hücre zarını hücre çeperine doğru itmesi. 7. Hücre içi sindirimden sorumlu organel. 8. Yoğun ortama bırakılan hücrenin su kaybedip büzülmesi. 9. Protein sentezinden sorumlu organel. 10. Besin ve boşaltım ürünlerinin depolanmasından sorumlu tek zarlı organel. 11. İnorganik maddelerden organik molekül sentezini sağlayan organel. 12. Hücre içi madde taşımacılığından sorumlu organel. 13. Oksijenli solunumla ATP sentezi yapan organel. 14. Sentrozomu oluşturan iki alt birimden her birine verilen ad. 15. Hücre zarından suyun geçişi olayı. 16. Hücrenin kendi kendini sindirmesi olayı. 112

113 34 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Monomer miktarı CO 2 miktarı Zaman ATP miktarı Zaman Zaman 2. I. Glikojen depolama II. DNA sentezini çekirdekte yapma III. ETS reaksiyonlarını organelde gerçekleştirme IV. Fotosentez yapma Bir hücrenin yukarıdaki özelliklerden hangilerine sahip olması onun ökaryot bir hücre olduğuna kanıt sağlar? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) II ve III E) I,II ve III Ökaryot bir hücrede faliyetleri yukarıda verilen grafiklerdeki gibi değişen organel aşağıdakilerden hangisidir? A) Ribozom B) Golgi C) Kloroplast D) Mitokondri E) Ribozom 3. «X organeli monomerlerden ATP sentezler. «Y organeli glikoprotein, hormon, selüloz sentezi yapar. «Z organeli sindirim enzimi üretir. Buna göre X, Y ve Z organelleri hangi seçenekte doğru verilmiştir? X Y Z A) Ribozom Kloroplast ER B) Mitokondri Golgi Lizozom C) Mitokondri Golgi Ribozom D) ER Mitokondri Kloroplast E) Kloroplast Ribozom Golgi 2. Aşağıda bazı organeller verilmiştir. Mitokondri Kloroplast ER Bu organellerde; I. ATP sentezi II. ATP tüketimi III. Protein sentezi IV. Ozmotik basıncın artması olaylarından hangileri ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 4. Mitokondri ve kloroplastın bakteri kökenli olduğunu; I. Mitokondri ve kloroplastın DNA larının halkasal olması II. Mitokondri ve kloroplastın ribozomlarının prokaryotlarla aynı büyüklükte olması III. Oksijenli solunum yapan bakterilerde mitokondri, fotosentez yapan bakterilerde kloroplast bulunması özelliklerinden hangileri kanıtlar? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 113

114 5. I. Hücre zarının kalınlığı II. Ribom taşıyan organele sahip olma III. DNA nın bulunduğu kısım Yukarıda verilenlerden hangileri prokaryot ile ökaryot hücreleri birbirinden ayırmak için kriter olarak kullanılır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Sentrozom organelinin sahip olduğu; I. Kendini eşleme II. Zarsız organel olma III. Hücre bölünmesi sırasında kromozomların kutuplara çekilmesine yardımcı olma özelliklerinden hangileri ökaryot hücrelerde bulunan başka organel ya da yapılarca da gerçekleştirilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Ribozom Klorofil Mitokondri A hücresi B hücresi + + C hücresi Granülsüz endoplazmik retikulumla ilgili verilen; I. Kas hücrelerinde kalsiyum depolar. II. Karbonhidrat ve yağ sentezinde görev alır. III. Protein sentezleyebilir. IV. Organelin görev yapması için ATP gereklidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıdaki tabloda bakteri, hayvan ve bitki hücresine ait bazı yapıların bulunma bulunmama durumu verilmiştir. Buna göre bitki, hayvan ve bakteri hücreleri hangi harfle gösterilmiştir? Bitki Hücresi Hayvan Hücresi Bakteri A) A B C B) B A C C) C A B D) C B A E) A C B 9. Kloroplastla ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Taşıdıkları klorofil pigmentinden dolayı yeşil renkte gözlenirler. B) Yeşil bir bitkinin tüm hücrelerinde kloroplast bulunmaz. C) Kloroplastta fotofosforilasyonla üretilen ATP fotosentez olayında kullanılır. D) Granaların arasını dolduran renksiz sıvıya stroma denir. E) Kloroplast DNA sı hücreye ait tüm bilgiyi içerir. 114

115 35 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Ökaryot bir hayvan hücersinin çekirdeğinde; I. DNA II. RNA III. Kromatin ağı IV. Ribozom yapılarından hangileri bulunur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. Ribozom Mitokondri Kloroplast ER Yukarıda verilen organellerde ortak gerçekleşen olay ya da bulunan ortak yapı aşağıdakilerden hangisidir? A) DNA taşıma B) Glikoz sentezi C) Protein sentezi D) ATP sentezi E) Selüloz sentezi 2. Sentrozom taşıyan gelişmiş bir hücre aşağıdaki olaylardan hangisini gerçekleştirmez? A) Mitokondride oksijenli solunum B) Kloroplastta glikoz sentezi C) Ribozomda protein sentezi D) Golgide yağ üretimi E) ER de protein sentezi 5. Çekirdek zarıyla ilgili verilen; I. Üzerindeki porlar mrna yı geçirir. II. Sitoplazmadan çekirdeğe ATP geçer. III. Dış zar üzerinde ribozom taşır. IV. Üzerinde bulunan porlar, hüce zarına oranla daha büyüktür. ifadelerinden hangisi doğrudur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 3. Kloroplast ve mitokondri organellerinde; I. DNA sentezi II. Protein sentezi III. Oksijen üretimi IV. Ribozom taşıma olaylarından hangileri ortak gerçekleşir veya bulunur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 6. Endositoz yapan bir canlıdaki endositoz olayını; I. Mitokondri faliyeti II. Ortam sıcaklığı III. İnhibitör madde faktörlerinden hangileri etkiler? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 115

116 7. Bitki hücrelerinde; I. Selüloz sentezi II. İnorganik maddelerden organik madde sentezi III. Monomerlerden enerji sentezi olaylarını gerçekleştiren organeller aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir? I II III A) Ribozom ER Golgi B) ER Kloroplast Mitokondri C) Golgi Kloroplast Mitokondri D) Golgi Mitokondri Kloroplast E) Mitokondri ER Ribozom 10. I. RNA ları sentezleyerek kendine gerekli olan proteinleri üretme II. Hücredeki büyük organik molekülleri, basit yapılı moleküllere ayrıştırma III. DNA larını eşleyerek kendine benzer yeni organizmalar meydana getirme Yukarıdaki olaylardan hangileri hem çok hücreli organizmaların her bir canlı hücresinde hem de bütün tek hücreli organizmalarda gerçekleşir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II, III 8. Çok hücreli hayvansal organizmalarda organlar oluşurken ileri derecede özelleşmiş bazı doku hücrelerinin bölünme yeteneğini kaybetmesi; I. Ribozom II. Sentrozom III. Lizozom organellerinden hangilerini bulundurmamasına bağlıdır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III 11. I. Bütün proteinlerin sentezinde kullanılması II. Çekirdeğin dış zarında bulunması III. Protein ve RNA dan oluşması IV. Gerektiğinde bölünerek çoğalması Yukarıdakilerden hangileri bütün hücrelerin temel organeli olan ribozomun görevi veya özelliklerinden değildir? A) Yalnız I B) Yalnız IV C) I ve II D) I ve III E) II ve IV 9. Bir hayvan hücresinde lizozomun oluşumunda; I. Golgi II. Ribozom III. Mitokondri organellerinden hangilerinin doğrudan rolü bulunur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 12. Aşağıdaki hücresel yapılardan hangisinin karşısındaki olayla ilgisi yoktur? A) Ribozom Protein sentezi B) Çekirdek Mitoz bölünme C) Kloraplast Fotosentez D) Mitokondri Fermantasyon E) Hücre zarı Osmoz 116

117 36 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Aşağıdaki organellerden hangileri çekirdek benzeri görev yapabilir? A) Ribozom Lizozom B) Lizozom Golgi C) Golgi Kloroplast D) Mitokondri Kloroplast E) Mitokondri Ribozom 4. Aşağıdaki olaylardan hangilerini her hücre kendisi gerçekleştirmek zorundadır? A) Glikoz sentezi B) Fotosentez C) Aminoasit sentezi D) Fosforilasyon E) Mineral madde sentezi 2. I. Sitoplazma II. Kloroplast III. ER IV. Mitokondri V. Çekirdekçik Yukarıdaki yapılardan hangileri ribozom organelini taşıyabilir? A) I, II, III ve IV B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, III ve V E) I, II, III, IV ve V 5. I. Stoplazma miktarı II. DNA nükleoit dizilimi III. Gen aktivitesi IV. Organel sayıları Aynı canlının farklı dokularından alınan hücrelerde yukarıda verilenlerden hangileri farklılık gösterir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. I. Ribozom II. Çekirdek zarı III. Mitokondri IV. Golgi V. Hücre zarı VI. Sitoplazma Prokaryot ve ökaryot canlılarda yukarıdakilerden hangileri ortaktır? A) I, II ve III B) II, III ve IV C) I, III, IV ve V D) I, V ve VI E) I, II, III, IV ve V 6. Aşağıda verilen yapılardan hangisi bütün prokaryot hücrelerde ortak olarak bulunmaz? A) Ribozom B) Sitoplazma C) ETS D) DNA E) Hücre zarı 117

118 7. I. Tek başına yaşama II. Bağımsız hareket etme III. Koloni oluşturma IV. Hücreler arası iş bölümü Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tek hücreli prokaryot canlılarda gözlenebilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. «Aerobik bakteri «Mitokondri organeli «Kloroplast organeli Yukarıda verilen yapılar için: I. ETS leriyle enerji üretirler II. Bölünerek sayılarını artırırlar III. Kendi proteinlerini sentezlerler özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. I. Memeli olgunlaşmış alyuvarı III. Bakteri IV. Arke Yukarıda verilen yapılardan hangileri mitokondri taşımaz? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 11. I. Mitokondri II. Ribozom III. Çekirdek IV. Golgi Yukarıda verilen organeller ve yapılardan hangilerinin faaliyetleri sonucu hücre kendine ait özel kimlik kazanır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV 9. Bakterilerin tamamında: I. Difüzyon II. Hemolize uğramama III. Protein sentezi olaylardan hangileri gerçekleşir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. I. Yağ sentezi II. Hormon sentezi III. Seliloz sentezi IV. Enzim sentezi Çok hücreli, glikojen sentezleyen bir canlıda yukarıda verilen moleküllerden hangilerinin sentezi gerçekleşebilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 118

119 37 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. I. ETS ye sahip olma II. Protein sentezleme III. DNA taşıma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri çift zarlı organeller için geçerlidir? A) I ve II B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 5. Prokaryot hücrelerde enzim sentezi olayında; I. Ribozom II. Golgi III. Mitokondri organellerinden hangileri görev alır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve D) II ve III E) I, II ve III 2. I. Kloroplast II. Hücre zarı III. Ribozom Yukarıda verilen yapılardan hangilerine canlı bitkiden alınan tüm hücrelerde rastlanır? A) I ve II B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 6. Organel I II III ETS taşıma + + DNA taşıma + + Oksijen üretme + 3. I. ATP sentezi II. Protein sentezi III. CO 2 özümlemesi Yukarıda verilen olaylardan hangileri bitki hücresinde birden fazla organelde gerçekleşir? A) I ve III B) I ve II C) II ve III D) Yalnız II E) I, II ve III Yukarıdaki tabloda bazı hücre organellerinde bulunan özellikler + bulunmayanlar ile gösterilmiştir. Bu tablodaki organeller hangi seçenekte doğru verilmiştir? I II III A) Kloroplast Golgi Ribozom B) Mitokondri Ribozom Golgi C) Mitokondri Ribozom Kloroplast D) Kloroplast Ribozom Mitokondri E) Golgi Ribozom Sentrozom 4. Aşağıda verilen yapı ve organellerden hangisi kendini eşleme özelliğine sahip değildir? A) Mitokondri B) Kloroplast C) Çekirdek D) Golgi E) Sentrozom 7. Bakterilerde solunum ürünlerinin kullanılarak faydalı duruma getirildiği yapı aşağıdakilerden hangisidir? A) Mitokondri B) Kloroplast C) Golgi D) Ribozom E) Klorofil 119

120 8. Oksijenli solunum ve fotosentez yapan bakterilerde; I. Kloroplast II. Ribozom III. Mitokondri IV. Hücre çeperi yapılarından hangileri kesinlikle bulunur? A) I ve II B) II ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 10. Ribozom Matriks Krista DNA Dış zar Dış zar Zarlar arası boşluk Ribozom Tlakoit DNA Tilakot boşluk Granum Stroma Yukarıda verilen her iki organel için; I. DNA taşıma II. Kendi protenini sentezlemek III. Fotofosforilasyonla ATP sentezleme IV. ETS enzimi taşıma İç zar verilenlerden hangileri ortaktır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Dış zar Zarlar arası boşluk Ribozom Tlakoit DNA Tilakot boşluk Granum Stroma İç zar I CO 2 +H 2 O organik molekül Matriks Ribozom Krista DNA Dış zar II 11. İki organel arasındaki lişki yukarı gösterilmiştir. Bu ilişkiyle ilgili verilen; I. I. organel inorganik maddelerden organik besin üretir. II. II. organelin ürettiği enerji, hücrede protein sentezinde kullanılır. III. Her iki organel de madde döngüsünde görev yapar. IV. İki organel de suyu ışık yardımıyla parçalar. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Sentrozom Sentriol Mikrotübül Yukarıda verilen organelle ilgili; I. İğ ipliği oluşturarak kromozomları kutuplara doğru çeker. II. Hayvan ve mantar hücrelerinde bulunur. III. Oluşturduğu iğ ipliği protein yapıdadır. açıklamalarından hangileri yapılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II, III 120

121 38 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Ribozom Tlakoit Dış zar Zarlar arası boşluk DNA Tilakot boşluk Granum Stroma İç zar Yukarıdaki organel ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır? A) DNA stromada bulunur. B) Granumlar tilakoitlerin üst üste dizilimi ile oluşmuştur. C) Işık yardımıyla ATP üretimi stromada olur ve granumda besin sentezi için kullanılır. D) Kloroplast çit zarla çevrelenmiştir. E) Kendisi için gerekli proteini kendi üretir. 3. Endosimbiyotik hipoteze göre; I. Ribozom II. Kloroplast III. Mitokondri organellerinden hangileri prokaryot canlılardan köken alarak hücre içine alınıp ortak birliktelik sağlanmıştır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II, III 4. Ökaryot bir hücrede gerçekleşen; İnorganik maddelerden organik besin sentezi Oksidatif fosforilasyonla ATP sentezi Hücre dışına enzim ve hormon salgılama Hücre içi madde taşınımı olaylarının meydana gelmesinde aşağıdaki organellerden hangisinin etkisi yoktur? A) Golgi B) ER C) Mitokondri D) Kloroplast E) Lizozom 2. I. Protein sentezi II. ETS kullanımı III. DNA ve RNA sentezi IV. İnorganik maddelerden organik monomer sentezi Mitokondri ve kloroplast organelinde yukarıda verilenlerden hangileri ortak gerçekleşir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 5. Mitokondri ve kloroplast organeli, I. ATP sentezleme II. Ribozom taşıma III. Nükleik asit taşıma IV. Tüm ökaryot canlılarda birlikte bulunma özelliklerinden hangilerine ortak olarak sahiptir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 121

122 6. Hücre zarının dışa bakan yüzeyinde bulunan karbonhidratlarla ilgili verilen; I. Protein ya da yağlarla birleşmişlerdir. II. Hücre zarının kimlik kazanmasında görev alır. III. Hücrelerin birbirini ve hormonları tanımasına yardımcı olur. IV. Monomerlerinin birbirine bağlanması ribozomda gerçekleşir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Aşağıda X ve Y organelerinin hücrede yaptıkları görevler verilmiştir. X: Hücre zarı ile çekirdek arası madde taşınmasında görev alan kanalcıklar sistemidir. Y: Endositoz sonucu alınan besinleri substrat olarak kullanan ve katabolizmada görevli organel. Buna göre bu organeler hangi seçenekte doğru verilmiştir? X Y A) Mitokondri Kloroplast B) ER Golgi C) Golgi Ribozom D) ER Lizozom E) Golgi Mitokondri 7. Hücre içinde görev alan proteinler, serbest ribozomlarda; dışarıda görev yapanlar ise granüllü endoplazmik retikulum üzerinde yer alan ribozomlarda sentezlenir. Buna göre; I. Hormon II. Glikoliz enzimi III. Midedeki pepsin IV. Antikor proteinlerinden hangileri granüllü endoplazmik retikulum üzerinde yer alan ribozomlar tarafından üretilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Ökaryot canlılarda hücreye şekil verip hücre içi organizasyonda görev alan yapıya hücre iskeleti denir. Bu bilgiye göre hücre iskeleti; I. Kromozomları zıt kutuplara çekilmesi II. Hayvan hücrelerinde stokinez III. Organellerin hücre içindeki yerlerinin sabitlenmesi görevlerinden hangilerini yapar? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 10. Zarsız organeldir. Dehidrasyon sentezinde görev alır. Prokaryot canlılarda bulunur. Yukarıda özellikleri verilen organel aşağıdakilerden hangisidir? A) Ribozom B) ER C) Mitokondri D) Kloroplast E) Sentrozom 122

123 39 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Bir paramezyumun, dışarıdan aldığı bir proteini kendi yapısal proteinine dönüştürmesi sürecinde; I. Sindirim kofulu II. Ribozom III. Besin kofulu IV. Hücre zarı yapılarının görev yapma sırası hangi seçenekte verilmiştir? A) I-II-III-IV B) II-I-III-IV C) IV-II-III-I D) IV-I-III-II E) IV-III-I-II 4. Ökaryot canlıda meydana gelen; I. Protein sentezi II. Glikoliz III. Oksijenli solunum IV. Fotosentez olaylarından hangileri prokaryotlarla ortak yapılarda gerçekleşir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 2. Ökaryot bir hayvan hücresinde; I. Endoplazmik retikulum II. Golgi III. Hücre zarı IV. Ribozom yapılarından hangileri koful oluşumunda görev alabilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 5. Matriks Ribozom Dış zar DNA Krista 3. I. mrna II. Kromatin iplik III. ATP IV. Ribozom alt birimi Yukarıda verilen moleküllerden hangileri çekirdek zarı üzerindeki porlardan, çekirdekten stoplazmaya doğru geçer? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıda verilen organelle ilgili söylenen, I. Aerobik solunum yapan tüm ökaryot canlılarda bulunur. II. Kendi proteinini kendi üretir. III. Kendini çekirdekten bağımsız eşler. IV. İnorganik maddelerden organik besin üretir. ifadelerinden hangisi doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 123

124 6. I. Ribozom II. Golgi III. Lizozom IV. Kloroplast Yukarıda verilen olaylardan hangileri hücrede yoğunluğun artmasına neden olur? A) I ve II B) I ve IV C) II ve III D) III ve IV E) I, III ve IV 9. I. Ozmoz II. Aktif taşıma III. Endositoz IV. Kolaylaştırılmış difüzyon Yukarıda verilen reaksiyonlardan hangilerinde alınan besinler mitokondri organeli tarafından kullanılabilir? A) I ve II B) I ve III C) I ve III D) II ve IV E) I, II, III ve IV 7. I. Mitokondri II. Kloroplast III. Ribozom IV. Granüllü ER Yukarıda verilen organellerden hangilerinin yapısında nükleik asit bulunur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 10. Hücre teorisinde; I. Tüm organizmaların temel yapı birimi hücredir. II. Her hücre kendinden önceki hücrenin bölünmesi ile oluşur. III. Her hücrede yönetim birimi çekirdekte bulunur. IV. Canlılardaki metabolik olaylar hücrede gerçekleşir. ifadelerinden hangileri yer alır? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 8. I. Papatya II. Bakteri III. Çiçekli bitki IV. Memeli yumurtası Yukarıda verilenlerden hangileri sentrozom içermez? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 11. Hücre zarıyla ilgili verilen; I. Günümüzde geçerli olan model akıcı mozaik zar modelidir. II. Proteinlerin zardaki yerleri sabit olmayıp görev sırasında yer değiştirebilir. III. Hücre zarının iç kısmında glikolipit ve glikoproteinler bulunur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 124

125 40 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf Ribozomla ilgili verilen; I. Çekirdekcikte sentezlenir. II. Tüm hücrelerde bulunabilen tek organeldir. III. Mitokondri ve kloroplasttaki ribozomlar hücredeki ribozomlara oranla daha küçüktür. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III Hücre zarındaki glikoprotein ve glikolipitler ile ilgili verilen; I. Hücre zarının özgünlüğünü sağlar. II. Akyuvarların ve hormonların tanınmasını sağlar. III. Hücrelerin birbirlerini tanımalarını ve birbirleriyle irtibatta bulunmalarını sağlar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 4. I. ER II. Ribozom III. Sentrozom IV. Golgi Yukarıda verilen organellerden hangileri gelişmiş bitkilerde bulunan zarsız organellere örnek oluşturur? A) Yalnız II B) I ve IV C) II ve III D) III ve IV E) I, III ve IV 2. I. Mikrovillus ve emici tüyler II. Yalancı ayak III. Siller kamçı IV. Besin kofulu Hücre zarından oluşan yukarıdaki yapılardan hangileri beslenmede doğrudan görev alır? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 5. I. Karaciğer hücrelerinde zehirli ilaçların zehirsiz hâle getirilmesi II. Kas hücrelerinde kalsiyum depolama III. Lipit, steroit ve polisakkarit sentezinde görev alma IV. Kendi için gerekli ATP yi üretme Yukarıda verilen görevlerden hangileri endoplazmik retikulum tarafından gerçekleştirilir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 125

126 6. Endositoz sonucu alınan makromoleküllerin bulunduğu koful tipi aşağıdakilerden hangisidir? A) Besin kofulu B) Sindirim kofulu C) Boşaltım kofulu D) Depo kofulu E) Kontraktil koful 9. Endoplazmik retikulum hücre zarı ile çekirdek zarı arasında uzanan kanalcıklar sistemidir. Üzerinde ribozom taşıyanlara granüllü, taşımayanlara granülsüz ER adı verilir. Granüllü ER ile ilgili verilen; I. Mitokondri ve kloroplast içinde görev yapacak enzimlerin sentezinde görev alır. II. Hücre dışına salınacak enzimlerin sentezinde görev alır. III. Prokaryot canlılarda bulunan ER ler ökaryotlara oranla daha küçüktür. bilgilerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. I. Yalancı ayak oluşumu II. Hayvan hücrelerinde sitoplazma boğumlanması III. Hücre biçiminin korunması ve organellerin sabitlenmesi IV. Hücre bölünmesi sırasında kromozom hareketi Yukarıda verilen görevlerden hangileri mikrofilamentler tarafından gerçekleştirilir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 8. Ribozom organelinin çalışması sonucu; I. ph derecesinin artması II. Peptitleşmenin artması III. ATP miktarının azalması IV. Turgor basıncının artması değişimlerinden hangileri gözlenir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. I. Protein sentezi II. Polisakkarit sentezi III. ATP sentezi IV. Glikoz sentezi Prokaryot bir hücrede yukarıda verilen olaylardan hangileri bir organel içinde gerçekleşir? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 126

127 41 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Hücre teorisi; I. Hücre, canlının görev ve yapı bakımından en küçük birimidir. II. Yeni hücreler var olan hücrelerin bölünmesiyle oluşur. III. Tüm hücrelerde yönetim ve denetim birimi çekirdektir. genellemelerinden hangilerini içerir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 4. Gelişmiş bir bitki hücresi ve mantar hücresinde; I. Sentrozom II. Plastit III. ER IV. Hücre çeperi organellerinden hangileri ortak bulunur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Aşağıda verilen yapılardan hangisi protein sentezleyemez? A) Kloroplast B) Mitokondri C) Ribozom D) Golgi E) Granüllü endoplazmik retikulum 5. Lizozom organeli içinde aşağıda verilen besinlerden hangisini parçalayacak enzimler bulunmaz? A) Galaktoz B) Glikojen C) Protein D) Nükleik asit E) Yağ 3. Ökaryot bir hücrede; I. Lizozom II. Koful III. Golgi IV. Ribozom organellerinden hangilerinin sentezinde ER görev alır? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. Ökaryot bir hücrede sentezlenen amino asitler; I. Ribozom II. Kloroplast III. Mitokondri IV. ER organellerinin hangilerinde substrat olarak kullanılabilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 127

128 7. Kloroplastlarda üretilen ATP molekülleri aşağıda verilen olaylarından hangisinde kullanılabilir? A) Aktif taşıma 10. ÇEKİRDEK Kromatin Çekirdekcik Çekirdek zarı Granüllü ER Granülsüz ER Ribozomlar B) Ekzositoz C) Ribozomda protein sentezi D) ER de yağ sentezi E) Glikoz sentezi Golgi Merkezi koful Hücre iskeleti Mitokondri Peroksizom Plazma zarı Plazma zarı Kloroplast Plazmodesma 8. Gelişmiş bitki ve hayvan hücresinde, I. Ribozom II. Kloroplast III. Sentrozom IV. ER Yukarıda yapısı verilen hücrede; I. Fotosentezle organik besin üretme II. Oksidatif fosforilasyonla ATP sentezleme III. Çekirdekte DNA sentezi IV. Kromozomların sentrozomla kutuplara çekilmesi olaylarından hangileri gerçekleşir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV organellerinden hangileri ortak bulunur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. Endoplazmik retikulumun sahip olduğu; I. Monomerleri birleştirme II. Görevini yaparken ATP harcama III. Enzim kullanma IV. Enzim üretme özelliklerinden hangileri lizozomda gözlenmez? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 11. Bir bitki hücresinde; I. Kloroplast II. Lizozom III. Golgi IV. Lökoplast organellerinden hangileri ozmotik basıncı azaltır? A) Yalnız I B) III ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 128

129 42 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. I. Protein sentezi II. Kromozomların kutuplara çekilmesi III. Glikolizde ATP sentezi IV. Işık enerjisi yardımıyla ATP sentezi V. Yağ sentezi Organellerin yaptıkları temel görevler göz önüne alındığında yukarıda verilen görevlerden hangilerini gerçekleştirenler zarlı organeller grubunda yer alır? A) I ve II B) I, II ve III C) IV ve V D) II, IV ve V E) I, II, IV ve V 2. Endosimbiyosis, birbiri içinde birlikte yaşama anlamında kullanılır. Buna göre aşağıda verilenlerden hangileri endosimbiyosis hipotezi desteklemek amacıyla kullanılamaz? A) Mitokondri ve kloroplastın bakteriler gibi halkasal DNA ya sahip olması B) Mitokondri ve kloroplastın çoğalma şeklinin bakterilere benzemesi C) Mitokondri ve kloroplastın ribozom büyüklüğünün bakteri ribozom büyüklüğü ile aynı olması D) Mitokondri, kloroplast ve bakterilerin kendilerine ait proteinleri sentezleyebilmeleri E) Mitokondri, kloroplast ve bakterilerin aynı aminoasitleri kullanarak protein sentezlemeleri 4. Aşağıda bazı organeller numaralandırılmıştır. I. Kloroplast II. Mitokondri III. Ribozom IV. Lizozom V. Golgi Yukarıda verilen olaylar ve bu olayları gerçekleştiren organellerin doğru eşleştirilmesi hangi seçenekte doğru verilmiştir? Fosforilasyon Ozmotik Basınç Dehidrasyon Gerçekleştirenler Artıranlar Yapanlar A) I ve II I, II ve III III ve IV B) I ve IV I ve II III ve V C) I, II ve III I ve II III ve V D) III ve V I, II ve III II ve IV E) II, III ve V I ve III IV ve V 5. I. Vitamin II. Glikoz III. Aminoasit IV. CO 2 V. Mineral madde Yukarıda verilen moleküllerden hangileri çift zarlı organellerden biri için ürün iken, diğeri tarafından substrat olarak kullanılır? A) I ve IV B) II ve III C) II, III ve IV D) I, IV ve V E) I, II, III ve IV 3. Lizozom organeli; I. Hidroliz II. Hemoliz III. Otoliz IV. Solunum olaylarından hangilerinin gerçekleşmesinde görev yapar? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 6. I. Oksijenli solunumun ETS basamağında ATP üretme II. Işık enerjisi yardımıyla organik besin sentezi III. İnorganik maddeleri oksitleyerek elde edilen enerji yardımıyla organik besin sentezi IV. Besin kofulundaki besinin sindirimi Yukarıda verilen olaylardan hangileri o canlının ökaryot ya da prokaryot olduğuna kesin kanıt sağlamaz? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 129

130 7. I. Bazı aminoasitler II. Hidrojen III. Yağ asidi IV. mrna V. Pirüvat VI. CO 2 Yukarıda verilen moleküllerden hangileri hücre sitoplazmasından mitokondri organeline doğru geçiş yapar? A) I, II ve III B) II, III, IV ve V C) I, III ve V D) I, II, III ve IV E) I, II, III, IV ve V 8. Prokaryot ve ökaryot hücrede aşağıda verilen özelliklerden hangisi ortak değildir? A) Seçici geçirgen özellikte zara sahip olma B) Sitoplazmada serbest ribozomlarda protein sentezi C) RNA nın sitoplazmada ribozomlara tutunması ve okunması D) Salgı enzimlerinin golgide üretilip dışarı salgılanması E) Glikoiz reaksiyonlarını aynı hücre kısmında aynı çeşit enzimleri kullanarak gerçekleştirme 9. I. Toksik maddelerin detoksifikasyonu II. Organik besinlerdeki kimyasal bağ enerjisinden ATP sentezi III. Solunum reaksiyonu için hammadde üretimi IV. Polisakkarit sentezi Ökaryot bir canlıda yukarıda verilen olayların gerçekleştiği organeller hangisinde doğru verilmiştir? I II III IV A) Kloroplast Mitokondri Lökoplast Golgi B) Golgi Kloroplast Mitokondri ER C) ER Mitokondri Kloroplast Golgi D) Golgi Kloroplast Mitokondri Lökoplast E) Lizozom ER Golgi Kromoplast 10. I. Mitokondri II. Kloroplast III. Lizozom IV. Ribozom V. Golgi Yukarıdaki organellerin yaptığı temel işlevler düşürüldüğünde asitliği artıranlar ve azaltanların doğru gruplandırması hangi seçenekte verilmiştir? Asitliği artıran Asitliği azaltan A) I ve III II, IV ve V B) I, II ve III IV ve V C) II ve IV I, III ve V D) III ve IV I, II ve V E) I ve V II, III ve IV 11. Aşağıda bazı organeller verilmiştir. Mitokondri Kloroplast Ribozom Granüllü ER Golgi Bu organellerin tamamında; I. Polimer sentezi II. Monomer sentezi III. Defosforilasyon IV. Polimer yıkımı olaylarından hangileri gerçekleşir? A) I ve II B) I ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV 12. I. DNA II. RNA III. Protein IV. ATP V. Su ve iyonlar Yukarıda verilen moleküllerden hangileri çekirdek zarından geçebilir? A) Yalnız V B) IV ve V C) II, IV ve V D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 130

131 43 Hücre ve Hücre Teorisi Sınıf 1. Pandorina ve volvox için verilen; I. Hücrelerin birlikte iş yapabilme yeteneklerinin olması II. Hücreleri arasında özelleşme (iş bölümü) gözlenmesi III. Tüm hücrelerde kloroplast ve kamçı bulunması IV. Dokulaşma olmaması yukarıda verilen özelliklerden hangileri ortaktır? A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 4. Sentrozom organeliyle ilgili verilen; I. Zarsız organel olup iki adet sentriyolden oluşur. II. Ergin sinir hücreleri ve yüksek yapılı bitkilerde bulunmaz. III. Kemoterapide kullanılan ilaçlar sentrozom organelini işlevsiz hâle getirir. IV. Görevi, kromozomları zıt kutuplara çekmektir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 2. Bakteri Mitokondi Kloroplast Yukarıda verilen üç yapı için; I. Kendine ait halkasal DNA ya sahip olma II. ETS enzimlerine sahip olma III. ATP sentezleme olaylarından hangileri ortaktır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 5. I. Ribozom taşıma II. Fotosentez yapma III. Kloroplast taşıma yukarıda verilen özelliklerin en fazla alemde bulunandan en az alemde bulunana doğru sıralaması hangi seçenekte verilmiştir? A) I - II - III B) I - III - II C) II - I - III D) II - III - I E) III - II - I 3. Hücre iskeletiyle ilgili verilen; I. Kalınlık bakımından büyükten küçüğe doğru mikrotübül - ara filament - mikrofilament şeklinde sıralanır. II. Ara flamentler, çekirdek ve diğer organelleri hücre için sabitler III. Mikroflamentler, organeller ve kromozomların yer değiştirmesinde görev alır. bilgilerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Lizozom organeliyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Sindirim enzimleri içeren zarlı bir kesedir. B) Lizozomlar ph 5 olan asidik ortamda maksimum aktivite gösterir. C) Yaşlanan ya da ölen hücrelerde birçok lizozom aynı anda parçalanır ve hücreyi sindirir. D) Birkaç lizozom parçalanıp içerik hücre sitoplazmasına akarsa hücre sindirilir. E) Lizozom görev yaparken ATP harcanmaz. 131

132 7. X organeli sindirim enzimi üretir. Y organeli hormon ve seliloz sentezler Z organeli manomerlerden ATP sentezler. Buna göre X, Y ve Z organelleri hangileri olabilir? X Y Z A) Kloroplast Ribozom ER B) Ribozom Golgi Mitokondri C) Golgi ER Kloroplast D) Ribozom Lizozom Mitokondri E) Sentrozom ER Golgi 10. Sentrozomla ilgili; I. Olgun alyuvar, sinir, çizgili kas ve yumurta hücreleri sentrozom organeli bulunmaz. II. Gelişmiş bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz. III. Zarsız bir organeldir. IV. Bölünebilen hayvan hücrelerinde mitoz ve sadece mayoz II de görev alır. yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 8. Canlılarda meydana gelen; I. Protein sentezi II. Fotosentez III. DNA sentezi IV. Oksijenli solunum olaylarından hangileri fotosentez yapan bir bitki hücresi ve fotosentetik bir bakteride ortak hücresel yapılarda gerçekleşir? 11. Özellikleri Organeller I II III IV V Çoğalabilme Nükleik asit taşıma Çift zarlı olma + + Zarsız olma + + Hayvanlarda bulunma Yukarıdaki tabloda özellikleri verilen organellerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. Savunmanın ikinci hattında görev yapan makrofajlarda bol miktarda lizozom bulunur. Lizozom organelinin içindeki hidroliz enzimleri lizozom zarına zarar vermez. Bunun sebebi; I. Enzimlerin inhibitörleriyle birlikte bulunması II. Lizozom içinde sindirim için yeterince su bulunmaması III. Lizozom içindeki sıvının ph değerinin enzim çalışmasına uygun olmaması yukarıda verilenlerden hangileri olabilir? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III I II III IV V A) Kloroplast Mitokondri Ribozom Sentrozom Koful B) Mitokondri Kloroplast Ribozom Sentrozom Lizozom C) Kromoplast Lökoplast Sentrozom ER Golgi D) Golgi ER Lizozom Koful Kloroplast E) Mitokondri Kromoplast Lizozom Sentrozom Golgi 12. Mikroflamentler aktin adı verilen proteinlerin üst üste dizilip sarmal şeklinde birleşmesiyle oluşur. Mikroflementlerle ilgili; I. Kas kasılıp, gevşemesinde görev alma II. Hayvan hücrelerinde stoplazma boğumlanması III. Amipte yalancı ayak oluşumu IV. Besin emilimi için hücre yüzeyinin artırılması yukarıda verilenlerden hangileri bu yapıların görevleri içerisinde yer alır? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 132

133 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 6 soru bankası A) Aşağıdaki şemada bitkilere ait sınışandırma basamakları verilmiştir. BİTKİLER Damarsız tohumsuz bitkiler Damarlı tohumsuz bitkiler Damarlı tohumlu bitkiler Açık tohumlu bitkiler Kapalı tohumlu bitkiler Tek çenekli bitkiler Çift çenekli bitkiler Bu canlılarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y harş ile kodlayınız. 1. Tohumlu bitkilerin bazılarında iletim demeti bulunurken bazılarında bulunmaz. 2. Damarsız tohumsuz bitkilerde madde iletimine yardımcı olan iletim demetleri bulunmaz. 3. Çift çenekli bitkiler kesinlikle iletim demeti taşır ve tohumlu bitkidir. 4. Açık tohumlu bitkilerin tohumunun etrafında meyve adı verilen bir örtü bulunur. 5. Çift çenekli bitkilerde kambiyum bulunur iletim demetleri düzenlidir. 6. Tek çenekli bitkilerde saçak kök bulunurken yaprak sapı bulunmaz. B) Aşağıdaki bitki ile ilgili verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y harş ile kodlayınız. Sporofit Gametofit Rizoi 1. Verilen bitki tohumsuz bir bitki olan karayosunudur. 2. Bu bitkide iletim demeti ve tohum oluşumu gözlenmez. 3. Hâkim olan sporofit bitki, gametofit bitki üzerine yerleşmiştir. 133

134 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 6 soru bankası C) TANILAYICI AĞAÇ - 4 Aşağıda bir tanılayıcı ağaç verilmiştir. Sorulan sorulara doğru-yanlış şeklinde tek cevap verip bu doğrultuda ilerleyerek doğru çıkışı bulunuz. BAŞLA Doğal sınıflandırmada canlıların akrabalık ilişkileri ve protein benzerliği dikkate alınır. D Y Yapay sınıflandırmada homolog organ dikkate alınır. Kökenleri farklı, görevleri aynı organlara analog organ denir. D Y D Y Monera, protista, mantarlar ve bitkiler âleminde yer alan canlılarda hücre çeperi bulunabilir. Omurgalı canlıların tamamında kapalı dolaşım ve iç iskelet gözlenir. Omurgalı ve omurgasız canlılarda boşaltım organı böbreklerdir. Kapalı dolaşım tüm omurgalılar, toprak solucanı, mürekkep balığı ve ahtapotta gözlenir. D Y D Y D Y D Y 1. çıkış 2. çıkış 3. çıkış 4. çıkış 5. çıkış 6. çıkış 7. çıkış 8. çıkış 134

135 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 6 soru bankası D) Aşağıda çeşitli canlılara ait organlar verilmiştir. İnsan Kedi Balina Yarasa Bu organlarla ilgili olarak verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Yukarıda verilen organlar analog organlar grubunda yer alır. 2. Yukarıda verilen organların kökenleri aynı, görevleri farklıdır. 3. Bu organlar filogenetik sınıflandırmada kullanılır. 4. Verilen organların tamamı mezoderm kökenlidir. E) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tabloda verilen kavramlar ile tamamlayınız. Bakteri Arke Bitki alemi Hayvan alemi Mantar âlemi Monera âlemi Protista âlemi Bakteriler Sölenterler Eklem bacaklılar Yumuşakçalar Solucanlar Memeliler Kurbağalar Sürüngenler Kuşlar Tohumlu bitkiler Sporlu bitkiler Açık tohumlular Balıklar Kapalı tohumlular Tekçenekliler Çift çenekliler Damarsız sporlular 1.. herhangi bir aleme dahil edilemeyen genelde tek hücrelilerin bulunduğu ökaryot canlılardır. Fotosentez yapan canlılarda, heterotrof beslenen canlılarda bulunur. 2. Vücutlarında ağız ve anüs görevi gören tek açıklığa sahip olan canlılar ve. 3. Metagenez ile üreyen, iletim demeti taşımayan ve rizoit adı verilen yapılarla topraktan su alan bitkiler olarak isimlendirilir. 4. Vücutları tüylerle örtülü, zarlı diyafram ve akciğerle bağlantılı hava keselerine sahip canlılar.. sınıfında yer alır. 135

136 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 soru bankası 5. Kitinden hücre çeperi taşıyan, glikojen depo eden ve miselyum adı verilen yapılarla su alan canlılar... âleminde yer alır. 6. Tek hücreli prokaryaot olan, pepdidoglikandan oluşan hücre çeperine sahip ve DNA ları etrafında histon proteini bulunmayan canlılar... adını alır. 7.. grubundaki bitkilerde kambiyum, yaprak sapı ve kazık kök gelişimi gözlenir. 8. Dış iskelet, trake solunumu, boşaltımda görevli malpiğhi tüplerine sahip omurgasız canlı grubu adını alır tohumun etrafıda meyve adı verilen bitkinin geniş alanlara yayılmasını sağlayan yapı yer alır. 10. Larva döneminde solungaç, ergin dönemde akciğer ve deri solunumu yapan omurgalı canlı.. sınıfında yer alır. 11. Prokaryot tek hücrelilerden bakteriler ve arkelerin yer aldığı âlem. dir. 12. Kalpleri iki gözlü olup kış uykusuna yatmayan canlılar. sınıfında yer alır. 13. Yumuşakça, kuş, sürüngen ve memelileri içine alan yapı olarak isimlendirilir. 14. DNA ları üzerinde histon proteini taşıyan, Prokaryot hücreli canlılar.. adını alır. 15. Omugasızlar şubesinde yer alıp deri solunumu ve kapalı dolaşımın gözlendiği canlı grubu.. adını alır. 16. Olgulaşmış alyuvarları çekirdeksiz, akciğerlerinde alveoller bulunan ve iç döllenme, iç gelişme ile çoğalan canlılar sınıfında yer alır. 17. Dış iskelete sahip, solungaç solunumu gözlenen ve bazı bireylerinde kapalı dolaşımın gözlendiği canlı grubu.. adını alır. 18. Selilozdan hücre çeperi, kloroplast organeli ve iletim demetleri taşıyan canlılar âlemine dâhil edilir. 136

137 BİYOLOJİ - 9 BULMACA - 3 soru bankası Canlıların protein benzerliği ve akrabalık ilişkisine göre sınıflandırılması. 2. Kapalı dolaşıma sahip, boşaltımını nefridyumla yapan canlılar. 3. Hareket ve beslenmesini yalancı ayaklar yardımıyla yapan protista âlemine ait canlı. 4. Solungaç solunumu yapan ve vücudu pullarla kaplı canlılar sınıfı. 5. Hava kesesi taşıyan, akciğer solunumu yapan, vücutları tüylerle kaplı canlılar sınıfı. 6. İç döllenme - iç gelişme yapan, alveollere sahip, sıcak kanlı canlılar sınıfının genel adı. 7. Başkalaşım geçiren, birden fazla solunum şekline sahip canlı sınıfı. 8. Canlıların dış görünüşü ve yaşadığı çevreyi dikkate alan sınıflandırma. 9. İç döllenme - dış gelişme gözlenen, soğuk kanlı omurgalılar sınıfının genel adı. 10. Sistemlerden yoksun, en basit omurgasız sınıfının genel adı. 11. Kemosentezi gerçekleştiren tek canlı grubunu taşıyan monera âlemine ait canlı. 12. Ortak bir atadan gelen, çifleştiğinde verimli döller veren canlı grubuna denir. 13. Türlerin bir araya gelerek oluşturdukları sınıflandırma biriminin genel ismi. 14. Solungaç solunumu yapan, açık dolaşıma sahip olan denizlerde yaşayan canlı grubu. 137

138 9. Sınıf 441 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Bakterilerde: I. Ribozom II. Klorofil III. Koful 4. I. Cinsleri II. Familyaları III. Şubeleri IV. Sınıfları yapılanlarından hangileri bulunur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve IV E) I, II ve III Aynı takımda yer alan canlıların yukarıda verilen sınıflandırma basamaklarından hangileri kesinlikle aynıdır? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) III ve IV 2. Bir canlının gelişimi sırasında aşağıdaki sınıflandırma basamaklarından en son hangisinin özelliği ortaya çıkar? A) Tür B) Cins B) Familya D) Sınıf E) Şube 5. İnsan Kedi Balina Yarasa 3. Arke ve bakteriler âleminde yer alan canlılarda; I. Prokaryot olma II. Endospor oluşturma III. Kemosentez yapma IV. Fotosentez yapma özelliklerinden hangileri ortak gözlenebilir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıda verilen yapılar; I. Köken benzerliği II. Görev benzerliği III. Analog organ IV. Homolog organ filogenetik sınıflandırmada kullanılan kriterlerden hangilerine örnek oluşturur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve IV E) I, II ve III 138

139 6. Aynı türe ait canlılarda; I. RNA nükleotit çeşitleri II. Protein sentez mekanizması III. DNA nükleotit dizilimi IV. Solunum şekilleri özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Tür Cins Familya Takım Sınıf Şube Alem Yukarıdaki sınıflandırma basamaklarında türden âleme doğru gidildikçe; I. Protein benzerliği artar. II. Birey sayısı artar. III. Ortak genler azalır. IV. Çeşitlilik artar. ifadelerinden hangileri söylenebilir? A) I, II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I,II III ve IV 7. Özellik Y Alem Tür X Sistematik birim Yukarıda sınıflandırma birimlerinde ilerledikçe ortaya çıkan özelliklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) X eğrisi canlı sayısı olabilir. B) Y eğrisi ortak özellikler olabilir. C) X eğrisi gen sayısı olabilir. D) Y protein benzerliği olabilir. E) Y eğrisi canlı çeşidi olabilir. 10. Filogenetik sınıflandırmada iki canlının akrabalık ilişkisi araştırılırken, I. Embriyonik benzerlik II. Dış görünüş III. Protein benzerliği IV. Analog organ V. Homolog organ özelliklerinden hangileri kullanılır? A) I ve II B) I ve IV C) I, III ve V D) I, II, III ve IV E) I, II, III, IV ve V 8. Aşağıdakilerden hangisi mantar ve bakterilerin ortak özelliği değildir? A) Bazıları parazit yaşar. B) Bazıları saprofit beslenir. C) Hücre çeperi taşır. D) Ototrof yaşayan türleri vardır. E) Ribozom taşır. 11. Aşağıdaki organ çiftlerinde hangileri homolog organa örnek olamaz? A) İnsanın kolu - Yarasanın kanadı B) Arının kanadı - Sineğin kanadı C) Atın ön ayağı - Balinanın yüzgeci D) Yarasanın kanadı - Kuşun kanadı E) Yunusun yüzgeci - İnsanın kolu 139

140 9. Sınıf 451 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Bakterilerde gerçekleşen; I. DNA sentezi II. Fosforilasyon III. Defosforilasyon IV. Sindirim V. Solunum olaylarından hangileri endosporda gerçekleşmez? A) Yalnız I B) III, IV C) II, II D) I, II ve III E) I, III, V 2. Türden âleme doğru gidildikçe farklı genler, birey sayısı ve tür çeşidiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? Farklı Genler Birey Sayısı Tür Çeşidi A) Artar Artar Azalır B) Artar Artar Artar C) Azalır Artar Azalır D) Azalır Azalır Artar E) Azalır Azalır Azalır 5. Yalancı ayaklar Besin kofulu 6. Çekirdek Hücre zarı Amiple ilgili aşağıdaki verilen bilgilerden hangisi doğru değildir? A) Kontraktil koful taşır. B) Eşeysiz çoğalır. C) Heterotrof beslenir. D) Solunum yapar. E) Hücre dışı sindirim yapar. 3. I. Hücre çeperi taşıma II. Mezozom taşıma III. Kapsül taşıma IV. Ribozom bulundurma Yukarıdakilerden hangisi tüm bakteriler için ortaktır? A) II, III B) I, IV C) I, III D) II, III ve IV E) I, II ve III Mantarlar âlemi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Kloroplast taşımaz. B) Glikojen depo eder. C) Çürükçül veya mutalist yaşar. D) Organik besin sentezler. E) Sporlanarak veya eşeyli ürer. 4. I. Organik molekülleri monomerlerine parçalama II. Organik madde sentezi III. Monomerlerden enerji elde etme IV. Endositoz yapma Bitkiler yukarıda verilenlerden hangilerini gerçekleştirir? A) I ve II B) II, III ve IV C) III ve IV D) I, II ve IV E) I, II ve III 7. I. Protein benzerliği II. Morfolojik benzerlik III. Yaşam ortamları IV. Analog organ V. Homolog organ Yapay sınıflandırma yapılırken yukarıda verilen özelliklerden hangileri dikkate alınır? A) I ve II B) III ve IV C) II, III ve IV D) II, III ve V E) I, II, III ve V 140

141 8. DNA Protein kılıf 10. Boyun Kuyruk Tür Cins Familya Takım Sınıf Şube Alem Tutunma uzantıları Virüsler için söylenen; I. Tek çeşit nükleik asitler taşır. II. Enzim sistemleri vardır. III. Her çeşit canlı hücrede çoğalır. IV. Parazit olduklarından üremeleri için ortamda monomer maddeler bulunması yeterlidir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve IV C) I, II, III D) I, III ve IV E) I, II ve III Türden âleme doğru gidildikçe; I. Ortak özellik azalır. II. Birey sayısı artar. III. Çeşitlilik artar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) II ve III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 11. Filogenetik sınıflandırmada; I. Homolog organlar II. Protein benzerliği III. Embriyonik gelişim niteliklerinden hangileri dikkate alınır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 9. Stoplazma nükleoid 12. X kapsül h.duvarı Ribozom Pili flagella Alem Tür Bakteriler için söylenen; I. Fotosentez yapar; kloroplast taşır. II. Saprofit olanlar hücre dışı sindirim yapar. III. Endosporla ürer. yargılarından hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III Yukarıdaki grafikte x yerine aşağıdakilerden hangisi yazılamaz? A) Farklı genler B) Birey sayısı C) Ortak genler D) Çeşitlilik E) Karakter sayısı 141

142 9. Sınıf 461 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Sınıf Familya Familya Familya Familya Cins Cins Cins Cins Tür Tür Tür Tür Tür I Takım Takım II III IV V Yukarıda numaralandırılmış türlerden hangileri birbirleriyle çiftleştiklerinde verimli döl oluşturamaz? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve V E) I, II, III, IV ve V 4. Aşağıda bazı canlıların birlikte bulundukları en küçük sınıflandırma basamakları verilmiştir. K ve L canlıları aynı sınıfta K ve M canlıları aynı takımda L ve N canlıları aynı cinste yer alır. Buna göre K, L, M ve N canlılarının birlikte bulunabileceği en küçük sistematik birim aşağıdakilerden hangisidir? A) Sınıf B) Takım C) Cins D) Tür E) Alem 2. Aşağıda verilen omurgalı hayvan çiftlerinden hangileri aynı sınıf içinde yer alır? A) Köpek balığı Yunus B) Kurbağa Yarasa C) Şahin Yarasa D) Timsah Kirpi E) Güvercin Penguen 3. Mantarlar âleminde yer alan bir canlıda, I. Holozoik II. Saprofit III. Parazit IV. Mutalist beslenme tiplerinden hangileri görülür? A) I, II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Aşağıdaki tabloda bir bitki, mantar, bakteri ve hayvana ait bazı özellikler verilmiştir. Hücreler Glikojen Depolama Kloroplast Taşıma Çepere Sahip Olma Golgi taşıma I + + II III + + IV Tabloya göre bu canlıların doğru sınıflandırılması hangi seçenekte doğru verilmiştir? Bitki Mantar Bakteri Hayvan A) I II III IV B) II III IV I C) II IV I III D) III I II IV E) IV II III I 142

143 6. Bitkiler âleminde yer alan; I. Ciğer otu II. Köknar III. At kuyruğu IV. Mısır V. Bezelye canlıların evrimsel açıdan basitten gelişmişe doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I-II-III-IV-V B) III-I-II-IV-V C) I-III-II-IV-V D) II-I-III-IV-V E) V-IV-II-I-III 7. Aşağıdaki şemada bitkilerin sınıflandırılması birer örnekle açıklanmıştır. Bitkiler 9. Ortak Özellikler I II III Sistematik basamaklar Yukarıdaki grafiğe göre I, II ve III ile gösterilen basamaklar aşağıdakilerden hangisi olabilir? I II III A) Sınıf Familya Cins B) Tür Takım Âlem C) Âlem Tür Takım D) Familya Takım Cins E) Tür Familya Cins Kara yosunu I Eğrelti otu II Damarlı tohumlu bitki Çam III Kapalı tohumlu Mısır IV Elma ağacı V Şemaya göre en gelişmiş bitki kaç numara ile gösterilmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V 8. Aynı sınıfta bulunan bireyler; I. Tür II. Cins III. Âlem IV. Şube V. Familya basamaklarından hangilerinde kesinlikler birlikte bulunur? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve V E) I, II, III, IV ve V 10. I. Kapalı dolaşıma sahip olma II. Sırt kısmında sinir şeridi taşıma III. Deri solunumu yapma Toprak solucanı yukarıda verilen özelliklerden hangilerine sahiptir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 143

144 9. Sınıf 471 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Omurgasız hayvanlar; I. Kapalı dolaşıma sahip olma II. Açık dolaşıma sahip olup solunum pigmenti bulundurma III. İç iskelete sahip olma özelliklerinden hangilerine sahiptir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Karayosunu Eğrelti otu Ardıç Armut ağacı Yukarıdaki bitkilerin tamamının ortak sahip oldukları özellik aşağıdakilerden hangisidir? A) Çiçek taşıma B) Tohum oluşturma C) İletim demeti taşıma D) Çifte döllenme gözlenme E) Organik besin üretme 2. I. Midye II. Ahtapod III. Mürekkep balığı IV. Halkalı solucan Yukarıda verilen omurgasız hayvanların hangisinde kapalı dolaşım gözlenir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) II, III ve IV 5. Çift çenekli bir bitki tohumuna ait; I. Embriyo II. Endosperm III. Çenek yaprakları IV. Tohum kabuğu yapılarından hangileri 2n kromozomludur? A) I ve II B) I ve IV C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. I. Akciğerlerde alveollere sahip olma II. Diyaframa sahip olma III. Yavru bakımı IV. Çekirdeksiz alyuvara sahip olma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri sadece memelilere aittir? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. «Kemiklerinin içinde hava boşluğu bulunur. «Akciğer solunumu yapar. «Sıcakkanlı canlılardır. «Diyafram zarına sahiptir. Yukarıda özellikleri verilen canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir? A) Balık B) Kurbağa C) Sürüngen D) Kuş E) Memeli 144

145 7. Odun ve soymuk boruları arasında kambiyum bulunur. İletim demetleri düzenli dizilmiştir. Yaprak sapı bulunur. Ağsı damarlanma gösterir. Kazık kök yapısına sahiptir. Yukarıda verilen özelliklere sahip bitkiye aşağıdakilerden hangisi örnek oluşturur? A) Portakal B) Mısır C) Muz D) Arpa E) Domates 10. Bütün hayvan türleri için; I. Çok hücreli olma II. Eşeyli çoğalma III. Heterotrof beslenme IV. Kapalı dolaşıma sahip olma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Tek hücrelidir. Amip benzeri hareket eder. Eşeyli ve eşeysiz ürer. Heterotrof beslenme gözlenir. Yukarıda verilen özelliklere sahip canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir? A) Algler B) Cıvık mantarlar C) Şapkalı mantar D) Likenler E) Eğrelti otları 11. Tüm omurgalı canlılarda; I. Sırt kısmında sinir şeridi taşıma II. Kapalı dolaşıma sahip olma III. Solunum pigmentini alyuvarda taşıma IV. Boşaltımı böbreklerle yapma V. Akciğer solunumu yapma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I, II ve IV C) II,III ve V D) I, II, III ve V E) I, II, III ve IV 9. Filogenetik sınıflandırmada; I. Canlıların evrimsel benzerlikleri II. Canlıların fizyolojik benzerlikleri III. Canlıların anatomik benzerlikleri özelliklerinden hangilerinden faydalanılır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 12. Bakteri DNA sı ile ilgili verilen; I. Halkasal bir yapıya sahiptir. II. Dört çeşit nükleotit bulunur. III. Sitoplazma içinde dağınık hâlde bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 145

146 9. Sınıf 481 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Bakteriler âleminde yer alan bazı canlılarda aşağıda verilen olaylardan hangisi gerçekleşmez? A) Halkasal DNA ya sahip olma B) Ribozomlarda protein sentezi C) Endositozla besin alınması D) Ozmozla su alma E) Ekzositozla enzim salgılanması 2. Bir bakterinin normal metabolizması ile endospor hâlindeki metabolizmasında, I. DNA nükleotit dizilimi II. Su oranı III. Metabolizma hızı IV. Organel çeşidi 4. Bakterilerin solunum çeşitleri hangi seçenekte doğru verilmiştir? Zorunlu aerobik Zorunlu anaerobik Geçici aerobik Geçici anaerobik A) I II III IV B) II III I IV C) I II IV III D) II I IV III E) III IV II I faktörlerinden hangileri farklılık gösterir? A) II ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Protista âleminde yer alan tüm canlılarda, I. Tek hücreden oluşma II. Ökaryot hücre tipine sahip olma III. Hareket organeline sahip olma IV. Kontraktil koful taşıma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve IV C) I ve II D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 3. Bakteriler prokaryot hücre tipine sahip canlılardır. Buna göre; I. Kloroplast II. Mitokondri III. Ribozom IV. Golgi organellerinden hangilerini sağlayan enzimler bakterilerde stoplazma içinde bulunur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 6. Aşağıda verilenlerden hangisi bakterilerde gözlenmez? A) Endospor oluşumu B) Kojugasyon C) Mayoz bölünme D) Glikojen sentezi E) Fermantasyon 146

147 7. Protein benzerliği I II III IV V VI VII Sınıflandırma birimleri 9. Arkeler âleminde yer alan bir canlıda, I. Ribozom II. Hücre zarı III. Mitokondri IV. Koful hücresel yapılarından hangileri bulunur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıda verilen grafik, sınıflandırma birimleri arasındaki protein benzerliği ilişkisini göstermektedir. Buna göre, I. En fazla birey sayısı VII nolu sınıflandırma basamağında bulunur. II. III numaralı sınıflandırma basamağında birlikte bulunan bireyler II, IV, V, VI ve VII numaralı basamaklarda birlikte bulunur. III. Ortak özelliklerin en az olduğu birim VII numaralı sınıflandırma basamağıdır. IV. Canlı çeşitliliğinin en fazla olduğu birim I numaralı birimdir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 10. BİTKİLER Damarsız tohumsuz bitkiler Damarlı tohumsuz bitkiler Damarlı tohumlu bitkiler Açık tohumlu bitkiler Kapalı tohumlu bitkiler Tek çenekli bitkiler Çift çenekli bitkiler 8. Aşağıda verilen canlılardan hangisi karbondioksit özümlemesi yaparken sadece sitoplazmadaki enzimleri kullanır? A) Ökse otu B) Siyano bakteri C) Yeşil bitki D) Alg E) Öglena Bitkilerle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi söylenemez? A) Çift çenekli bitkiler damarlı tohumlular grubunda yer alır. B) Kapalı tohumlu bitkiler tek ve çift çenekli olmak üzere ikiye ayrılır. C) Açık tohumlu bitkiler iletim demeti bulundurur. D) Bütün tohumsuz bitkiler, iletim demeti taşımaz. E) Bitkiler iletim demeti taşıma bakımından iki gruba ayrılabilir. 147

148 9. Sınıf 491 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Süngerler 3. Omurgalı hayvan sınıflarının tümünde aşağıdaki özelliklerden hangisi ortak olarak görülür? OMURGASIZ HAYVANLAR Sölenterler Solucanlar Yumuşakçalar Eklem bacaklılar Yassı solucanlar Yuvarlak solucanlar Halkalı solucanlar Kabuklular Araknidler A) Akciğer solunumu B) İç döllenme C) Hemoglobin taşıma D) Solungaç solunumu E) Küçük dolaşım Derisi dikenliler Çok ayaklılar Böcekler Omurgasız hayvanlarda; I. Heterotrof beslenme II. Solunum pigmenti içerme III. Açık kan dolaşımına sahip olma IV. Sırt kısmında sinir şeridi taşıma özelliklerinden hangileri gözlenebilir? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II, III, IV E) I, III ve IV 4. Trake solunumu yapan canlı ile ilgili verilen; I. Hareket çizgili kaslarla sağlanır. II. İç döllenme dış, gelişme gözlenir. III. Solunum pigmenti plazmada bulunur. IV. Boşaltım maddesi ürik asittir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 2. Yukarıdaki canlıda; I. Açık dolaşım sistemine sahip olma II. İç iskelet sahip olma III. Kapalı dolaşım gözlenme IV. Tatlı sularda yaşama özelliklerinden hangileri gözlenir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve IV E) I, II ve III 5. Bal arılarının aynı tür, farklı bireylerinde; I. Kromozom sayısı II. Beslenme şekli III. Protein çeşidi IV. Gen çeşidi özelliklerinden hangileri farklı olabilir? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 148

149 6. I. Karayosunu II. Ciğer otu III. Canavar otu IV. Ökse otu Yukarıda verilen olan canlı gruplarından hangileri damarsız sporlular arasında yer alır? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 9. Depo polisakkariti olarak nişasta depo eden canlı, aşağıda verilen özelliklerden hangisine sahip değildir? A) Selüloz çeper taşıma B) Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine çevirme C) Çok hücreli olma D) Otçul beslenme E) Endositoz yapamama 7. I. Memeli II. Balık III. Sürüngen IV. Kirpi V. Balina VI. Köpek balığı VII. Yılan VIII. Yarasa Kuş ile kartal arasındaki ilişki yukarıda verilen numaralı canlılardan hangileri arasında gözlenmez? A) II ve VI B) I ve IV C) III ve VII D) I ve VIII E) II ve V 10. Deri solunumu yapar. İlk kapalı dolaşım sistemine sahip canlılardır. İlk gerçek vücut boşluğuna sahiptir. Nefridyum adı verilen yapılarla boşaltım yapar. Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki canlılardan hangisine aittir? A) Eklem bacaklılar B) Derisi dikenliler C) Halkalı solucanlar D) Yumuşakçalar E) Sürüngenler 8. Mantarlar âleminde olduğu kesinlikle saptanmış canlıların bundan sonraki sınıflandırma basamakları saptanırken; I. Kitin hücre çeperi II. Saprofit beslenme III. Ökaryot hücre yapısına sahip olma IV. Parazit beslenme özelliklerinden hangileri dikkate alınır? A) I ve III B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. I. Pinus pinea II. Pinus nigra III. Pinus alba Bilimsel adları yukarıda verilen üç farklı canlı aşağıda verilen sınıflandırma basamaklarının hangisinde birlikte bulunmaz? A) Cins B) Takım C) Sınıf D) Familya E) Tür 149

150 9. Sınıf 501 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması I. Çiftleştiklerinde verimli bireyler oluşturma II. DNA sında aynı nükleotit dizilişine sahip olma III. Ortak atadan oluşma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri, iki farklı bireyin aynı türden olması için zorunlu sahip olması gereken özellikler içinde yer alır? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 4. I. Hücre çeperi taşıma II. Bir yere bağlı, sabit yaşama III. Saprofit veya parazit beslenme IV. Glikojen depolama Yukarıda verilen özeliklerden hangileri mantarlarla bitkilerin farklı âlemlerde incelenmesinin nedenleri arasında yer alır? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Aşağıdaki tabloda üç canlıya ait bazı özellikler verilmiştir. CANLILAR ÖZELLİKLER Vücut dışının kıllarla kaplı olması Sabit vücut sıcaklığına sahip olması Hava keselerine sahip olma I. Canlı II. Canlı III. Canlı Dış döllenme yapma + Tabloya göre bu canlıların bulunduğu sınıflar hangi seçenekte doğru verilmiştir? I II III A) Kuş Sürüngen Memeli B) Memeli Kuş Sürüngen C) Kuş Kurbağa Balık D) Sürüngen Kurbağa Balık E) Memeli Kuş Kurbağa 5. - Memeli - Sürüngen - Balık Yukarıda verilen canlı gruplarının tamamında; I. Diyaframa sahip olma II. Boşaltımı böbreklerle yapma III. Soğukkanlı olma yapılarından hangileri ortak olarak gözlenir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 3. I. Glikojen depo etme II. Saprofit olanlarda misellerle ortama sindirim enzimi salgılama III. Kitinden hücre çeperi taşıma IV. Endositoz yapamama Şapkalı mantarlar yukarıda verilen özeliklerden hangilerine sahiptir? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. I. Eklem bacaklı II. Solucan III. Kurbağa IV. Yılan Yukarıda verilen canlılardan hangilerinin sırt kısmında sinir şeridi bulunur? A) I ve II B) III ve IV C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III, ve IV 150

151 7. Omurgalılar şubesinde yer alan canlılara ait, I. İç döllenme II. Dört gözlü kalp III. Akciğer solunumu IV. Kapalı dolaşım 10. özelliklerin her birinin gözlendiği sınıf çeşit sayısını çoktan aza sıralanması nasıl olmalıdır? A) I-II-III-IV B) II-IV-III-I C) IV-III-I-II D) II-III-IV-I E) III-IV-I-II 8. Omurgalılar şubesinde incelenen bir canlının sınıfının saptanmasında; I. Alveol taşıma II. Vücudun tüylerle kaplı olması III. İç iskelet taşıma IV. Metamorfoz geçirme V. Sıcakkanlı olma Yukarıda kalp yapısı verilen omurgalı canlı ile ilgili söylenen; I. Başkalaşım geçirir ve larva döneminde solungaç solunumu yapar. II. Sıcak kanlı canlıdır. III. Dış döllenme, dış gelişme yapar. IV. Erginlerinde boşaltım maddesi üredir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV özelliklerinden hangileri kullanılabilir? A) I ve III B) III ve V C) I, II ve IV D) I, II, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 9. - Felis tigris - Felis leo - Felis domesticus Yukarıda verilen canlılar için söylenen; I. Aynı türde yer alır. II. Aynı cinste yer alır. III. Aynı şubede yer alır. IV. Aralarında çiftleştiğinde verimli döller verir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) II ve III B) III ve IV C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. * Aslan * Koyun * İnsan Yukarıda verilen canlıların birlikte bulunduğu en küçük sınıflandırma birimi hangisidir? A) Cins B) Âlem C) Sınıf D) Takım E) Şube 151

152 9. Sınıf 511 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Canlılarda analog organlara; Sinek ve kuşun kanadı, Arı ve köpeğin bacağı örnek verilebilir. Buna göre analog organla ilgili verilen, I. Aynı görevleri yapar. II. Embriyonik kökenleri farklıdır. III. Aynı şubede yer alan canlılarda gözlenir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 3. I. Artık metallerin zehirli etkisinin azaltılması II. Biyogaz olan metan gazı üretimi III. Atık suların arıtılması IV. Düşük metal cevherlerinin kullanılır hâle getirilmesi Yukarıda verilen olaylardan hangilerinde arkeler kullanılır? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. Bir arkede; I. Protein sentezi II. DNA sentezi III. Oksijenli solunum IV. Kemosentez 2. X özelliği olaylarından hangilerinin gerçekleşmesi için özel bir organele ihtiyaç vardır? A) Yalnız I B) I ve IV C) II ve III D) I ve III E) I,III ve IV Sınıflandırma birimleri A Ş S T F C T Yukarıdaki grafikte bir X özelliğinin sınıflandırma birimlerine bağlı değişimi ifade edilmiştir. Grafikteki X; I. Birey sayısı II. Ortak gen sayısı III. Protein benzerliği IV. Canlı çeşitliliği değişkenlerinden hangileri olabilir? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Gereksiz yere aşırı antibiyotik kullanımı; I. Mikroorganizmaların ilaca karşı direnç kazanması II. Vücut için yararlı bakterilerin yok olması III. Zararlı bakteriyle mutalist ilişki kurulması olaylarından hangilerine neden olduğu için sakıncalıdır? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 152

153 6. Pelikula Kontraktil koful 8. I. Yoğurt ve turşu yapımı II. Organik artıkları inorganik hâle getirme III. İnsan bağırsağında B ve K vitamini sentezleme Kloroplast Çekirdek Stiğma Yukarıda verilen olaylardan hangileri bakterilerin sürdürülebilirlik ve ekonomiye katkıları içerisinde yer alır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III Kamçı Yukarıdaki canlı türüyle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangileri yanlıştır? A) Protista âleminde yer alır. B) Kamçı yardımıyla aktif hareket eder. C) Sadece ışıklı ortamda besin üretir. D) Depo besini bitince heterotrof beslenir. E) Kontraktil kofula su dolmasında ATP harcanır. 9. I. Ribozom II. Hücre çeperi III. Kapsül IV. Kamçı 7. Yukarıda verilen yapılardan hangileri tüm bakteriler âleminde ortak gözlenen yapılardandır? Sindirim kofulu Lizozom Hücre ağzı A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Besin kofulu Hücre anüsü Paramesyumla ilgili verilen; I. Heterotrof beslenir. II. Hücre içi sindirim yapar. III. Hücre ağzı besin almaya, hücre anüsü de sindirilmeyen maddeleri atmaya yarar. IV. Eşeyli üremesi konjugasyonla olur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. I. İletim demeti yoktur II. Sporla ürer III. Kloroplast taşır fotosentez yapar. Yukarıda özellikleri verilen bitki hangisidir? A) Canavar otu B) Eğrelti otu C) Buğday D) Ciğer otu E) Kibrit otu 153

154 9. Sınıf 521 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması I. Yaşamının en az bir döneminde sırt kısmında içi boş bir sinir şeridi taşır. II. Vücüdun arka kısmında bir kuyruk bulunur. III. Solungaç yarıklarına sahiptir. IV. Notokort taşır. 3. Aşağıda verilen canlılardan hangisinin sınıfı farklıdır? A) Yarasa B) Köpek balığı C) Sincap D) Kanguru E) Balina Bir canlının kordalı olabilmesi için yukarıda verilen özelliklerden hangilerine sahip olması gerekir? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. Sürüngenlerin sahip olduğu; I. Akciğer solunumu yapma II. İç döllenme III. Kış uykusuna yatma IV. Deri solunumu yapmama özelliklerinden hangileri kurbağalarda da gözlenir? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Protista Alemi Kamçılılar Silliler Kök ayaklılar Sporlular Algler Cıvık mantarlar Protista âleminde yer alan canlılarla ilgili verilen; I. Hareket organeli sınıflandırmada göz önüne alınmıştır. II. Bazıları heterotrof, bazıları ototrof beslenir. III. Ökaryot hücre yapısına sahip canlılar olup çekirdek zarları ve zarlı organelleri bulunur. IV. Genelde tek hücreli canlılardır fakat bazı üyeleri çok hücrelidir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Aşağıda verilenlerden hangisi balık, sürüngen, kuş ve memeliler için ortak özelliktir? A) Akciğer solunumu yapma B) Dış döllenme yapma C) Kapalı dolaşıma sahip olma D) Atmosferdeki serbest oksijeni kullanma E) Yumurta kabuğu taşıma 154

155 6. Aşağıda verilen özelliklerden hangileri sadece memelilere özgü özellikler içerisinde yer almaz? A) Kaslı diyaframa sahip olma B) Akciğerlerinde alveol taşıma C) Dişilerin yavrularını sütle besleme D) Sıcak kanlı olma E) Vücudu kıllarla kaplı olma 9. Aynı tür olduğu bilinen iki canlı için verilen; I. Analog organ sayıları çok fazladır. II. Çiftleştiklerinde verimli döl oluştururlar. III. Farklı popülasyonlarda bulunabilirler. IV. Ortak gen sayıları azdır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 7. Doğal sınıflandırma yapılırken aşağıdakilerden hangileri dikkate alınmaz? A) Protein benzerliği B) Morfolojik benzerlik C) Embriyonik benzerlik D) Homolog organ E) Fizyolojik benzerlik 10. Aynı takımda bulunan iki canlı; I. Şube II. Familya III. Cins IV. Âlem sınıflandırma basamaklarından hangilerinde kesinlikle birlikte bulunur? A) I ve III B) I ve IV C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Omurgalılar şubesinde yer alan memeliler sınıfıyla ilgili verilen aşağıdaki özelliklerden hangisi yalnızca memelilere özgü bir özellik değildir? A) Kaslı diyafram taşırlar. B) Olgunlaşmış alyuvarlar çekirdeğini kaybeder. C) Hemoglobin alyuvar içinde bulunur. D) Akciğerlerinde alveoller bulunur. E) Vücudun dışı tüylerle kaplıdır. 11. Aşağıda verilen özelliklerden hangisine omurgasız hayvanlar şubesinde rastlanmaz? A) İç iskelet taşıma B) İç döllenme - dış gelişme C) Notokord taşıma D) Metamorfoz geçirme E) Sindirim sisteminde iki açıklığa sahip olma 155

156 9. Sınıf 531 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Sürüngen, kuş ve memeli sınıflarında yer alan canlılarda; I. Akciğer solunumu yapma II. İç döllenme III. Sıcakkanlı olma özelliklerinden hangileri ortak gözlenir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 2. Aşağıda verilen organizmalardan hangisi, karşısındaki verilen olayı gerçekleştiremez? A) Bakteri $ Kemosentez B) Plazmodyum $ Döl almaşı C) Mantar $ Hetetrof beslenme D) Saprofit bakteri $ Ototrof beslenme E) Amip $ Glikoliz 4. Tür $ Cins $ Familya $ Takım $ Sınıf $ Şube $ Âlem Yukarıda verilen sınıflandırma basamakları göz önüne alınarak bazı canlıların birlikte bulunduğu en küçük birimler tesbit edilmiştir; X ve Y canlısı aynı takımda yer almaktadır. Y ve Z canlısı aynı sınıfta yer almaktadır. Z ve K calısı aynı cins içinde yer almaktadır. Buna göre; I. Dört canlı grubunun birlikte bulunacaları en küçük basamak sınıftır. II. Burada en yakın akraba olan canlılar, Z ve K canlılarıdır. III. Protein benzerliği en fazla olan canlılar, Y ve Z türleridir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 5. Bakteriler ve arkeler için verilen; I. Hücre çeperine sahip olma II. Zarlı organele sahip olmama III. DNA etrafında protein kılıf taşıma IV. RNA sentezini sitoplazmada gerçekleştirme özelliklerinden hangileri ortak gözlenebilir? A) II ve III B) I ve IV C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 3. I. Saprofit bakteriler organik artıkları inorganik hâle getirir. II. Bazı bakteriler selülozun sindirimini sağlar. III. Bazı bakteriler bitki köklerine havanın serbest azotunu bağlar. IV. Bazı bakteriler hastalık etkeni taşır. Yukarıda verilenlerden hangileri bakterilerin sürdürülebilirlik ve ekonomiye katkıları içerisinde yer alır? A) Yalnız I B) I ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. Aynı türe ait iki sağlıklı bireyin; I. Kromozom sayıları II. Beslenme şekli III. Protein yapıları IV. Replikasyon mekanizmaları özelliklerinden hangileri farklı olabilir? A) I ve II B) III ve IV C) II, III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 156

157 7. Aşağıda homolog ve analog organlara ait bazı özellikler verilmiştir. I. Amprik sınıflandırmada kullanılma II. Farklı görevleri yerine getirme III. Farklı embriyonik dokulardan oluşma IV. Benzer embriyonik gelişime sahip olma Bu özellikler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru sınıflandırılmıştır? Homolog Organlar Analog Organlar A) I ve II III ve IV B) I, II ve III Yalnız IV C) II ve IV I ve III D) III ve IV I ve II E) Yalnız III I, II ve IV 10. Aşağıda bazı canlıların vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. İnsan hücresi : 46 Moli balığı hücresi : 46 Eğrelti otu hücresi : 500 Soğan hücresi : 16 Fare hücresi : 40 Domates hücresi : 24 Buna göre; I. Farklı türlere ait canlılar aynı sayıda kromozom taşıyabilir. II. Canlının gelişmişlik derecesi azaldıkça kromozom sayısı artar. III. Canlının vücut büyüklüğü ile kromozom sayısı arasında doğru orantı vardır. yorumlarından hangileri yapılabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Prokaryot bir hücrede; I. Kalıtım materyali II. Hücre III. Solunum enzimleri yapılarından hangileri etrafında bir zar bulunmaz? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 11. A ve B iki farklı tür olup takımları aynıdır. 9. I. Bakteriler II. Bitkiler III. Mantarlar IV. Hayvanlar V. Protistler Yukarıda verilen âlemlerin hangilerinde hücre çeperi bulunabilir? A) I, II ve III B) II, III ve IV C) I, II ve IV D) I, II, III ve V E) I, II, III, IV ve V Bu iki canlının sınıflandırma basamaklarıyla ilgili verilen; I. A ve B canlıları aynı şubede yer alır. II. Aynı familyada birlikte bulunabilir. III. Kesinlikle aynı cinste yer alır. IV. Kesinlikle aynı sınıfta yer alır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 157

158 9. Sınıf 541 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Tür: Ortak bir atadan meydana gelen, aralarında çiftleştirildiğinde verimli döller verebilen bireyler topluluğuna denir. Tür tanımından yola çıkarak aşağıda verilen canlılardan hangileri A ve B bireylerinin aynı türden olduğunu kanıtlar? A B 4. Bir bakteriyofajın sahip olduğu enzimler; I. ATP Sentezi II. Aktif taşıma III. Konak hücre zarının eritilmesi IV. Protein sentezi olaylarından hangilerini gerçekleştirmek için kullanılabilir? A) Yalnız III B) I ve IV C) I, II ve IV C D E F D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV G L A) C ve D B) E ve F C) E ve D D) G ve L E) C, D ve E 2. Prokaryot tüm canlılarda; I. Komplesk organik bileşik sentezleme II. Yönetici molekül bulundurma III. Hücre çeperi taşıma IV. Golgi organelinde lipoprotein sentezleme olaylarından hangileri ortak gerçekleşir? 5. I. Desteklik sağlayan notokord II. Solungaç yarıkları III. Sırt kısmında sinir kordonu IV. Kuyruk taşıma V. En az üç gözlü kalbe sahip olma Bir canlının kordalı olabilmesi için yukarıda verilen özelliklerden hangilerine sahip olması gerekir? A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve IV D) II, III, IV ve V E) I, II, III ve IV A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. Gelişim, genelden özele doğru gerçekleşir. Omurgalılar şubesinde yer alan, memeli sınıfına ait bir canlının gelişim sürecinde; I. Kaslı diyafram oluşması II. Sırtta sinir şeridi oluşumu III. Akciğerlerin gelişimi olaylarının gerçekleşme sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I, II, III B) I, III, II C) II, I, III D) II, III, I E) III, II, I 6. Aşağıda arkeler ve bakterilere ait özellikler verilmiştir: I. Pepdidoglikan hücre duvarına sahip olma II. DNA üzerinde protein kılıf taşıma III. 80 s lik ribozoma sahip olma IV. Çok ekstrem koşullarda yaşama Bu özelliklerden hangileri sadece arkelere özeldir? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I ve IV E) I, II, III ve IV 158

159 7. I. Hepatit B II. Grip III. Kızamık IV. Kuduz Yukarıda verilen hastalıklardan hangilerine virüsler neden olur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 10. Protista âleminde yer alan tüm canlılarda; I. Enzim üretimi ve kullanımı II. Hareket organı kullanma III. Heterotrof beslenme IV. Kontraktil koful taşıma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) Yalnız I B) I ve II C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 8. I. Ayrı eşeylidir. II. Boşaltım organı böbreklerdir. III. Solunum pigmenti kan hücresi içinde yer alır. IV. Merkezi ve çevresel sinir sistemine sahiptir. Yukarıda verilen özelliklerden hangileri omurgalı canlılarda ortak olarak gözlenir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. Canlılarda gözlenen; I. Kemosentez II. Endospor oluşumu III. Konjugasyon IV. Laktikasit fermantasyonu V. Pepolideglikan yapıda hücre duvarı özelliklerinden hangileri canlının prokaryot yapıda olduğunu kanıtlar? A) I ve II B) I, II ve III C) I, II ve V D) I, II, III ve IV E) I, II, IV ve V 9. I. Kapalı dolaşıma sahip olma II. Dış iskelete sahip olma III. Çizgili kas taşıma IV. İç döllenme - dış gelişme V. Solungaç solunumu yapma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri eklembacaklılar için geçerlidir? A) Yalnız I B) II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) II, III, IV ve V 12. I. Enzim sistemine sahip olma II. Mutasyona uğrama III. Protein sentezine kalıplık etme IV. Nükleik asit taşıma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri bakteriler ve virüsler için ortaktır? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 159

160 9. Sınıf 551 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Bakteri ve arkelerin tüm çeşitlerinde; I. Ribozom II. Hücre çeperi III. Yönetici molekül IV. Klorofil V. Kamçı yapılarından hangileri ortak olarak bulunur? A) I ve II B) I ve III C) II, IV ve V D) I, II ve III E) I, II, III, IV ve V 4. Eğrelti otu Karayosunu Çam Elma yukarıda verilen dört farklı bitkide; I. Gerçek kök, gövde ve yaprak taşıma II. İletim demeti bulundurma III. Fotosentez yapma IV. Nişasta depolama V. Çifte döllenme gözlenmesi özelliklerinden hangileri ortak gerçekleşir? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve V D) III ve IV E) II, III ve V 2. I. Çene II. Yüzgeç III. Vücut pulları IV. Diş Yukarıda verilen özelliklerden hangileri çenesiz balıklarda bulunmaz? A) Yalnız IV B) III ve IV C) I, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 3. I. Kaslı diyafram taşıma II. Hemoglobini alyuvar içinde taşıma III. Boşaltımda böbreklerin görev yapması IV. Hareketi çizgili kaslarla yapma V. Sindirim sisteminde iki açıklığa sahip olma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri omurgalılar şubesinin tamamında gözlenir? A) I ve II B) I, II ve III C) I, II, III ve IV D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 5. I. Suda yaşayanlarda solungaç solunumu görülür. II. Karada yaşayanlar trake ve kitapsı akciğerlerle solunum yapar. III. İç döllenme - dış gelişme gözlenir. IV. Metemorfaz gözlenir. V. Kapalı dolaşım gözlenir. VI. Hareket düz kaslarla sağlanır. Yukarıda verilen özelliklerden hangileri eklembacaklılar için geçerlidir? A) I, II ve VI B) I, II, III ve V C) II, III ve IV D) I, II, III ve IV E) I, II, III, IV ve VI 160

161 6. Şube 8. Balıklar sınıfında; I. Kapalı dolaşıma sahip olma II. İç iskelete sahip olma Sınıf Sınıf III. Yüzme kesesine sahip olma IV. Dış döllenme - dış gelişme ile çoğalma V. Vücut dışının pullarla kaplı olması Takım Takım Takım Takım özelliklerinden hangileri bu canlıların tamamında ortak gözlenir? A) I ve II B) I, II ve IV C) I, II, III ve IV Cins Cins Cins Cins Cins D) I, II, IV ve V E) I, II, III, IV ve V A türü B türü C türü D türü E türü Yukarıda beş farklı türün bulundukları sınıflandırma basamakları verilmiştir. Buna göre birbirine en yakın akraba türler hangileridir? A) A ve B B) A ve C C) B ve C D) E ve D E) C ve E 9. I. Kıkırdaktan oluşmuş iskelete sahip olma II. Kemikten oluşmuş iskelete sahip olma III. Açık dolaşıma sahip olma IV. Kapalı dolaşıma sahip olma V. Suda yaşama Solungaç solunumu yapan bir canlı yukarıda verilen özelliklerden hangisine kesinlikle sahiptir? A) Yalnız V B) I ve IV C) II ve IV D) I, III ve V E) II, IV ve V 7. I. Alveol taşıyan akciğer II. Metamorfoz geçirme III. Zarlı diyafram taşıma IV. Sabit vücut sıcaklığına sahip olma V. İç döllenme - dış gelişme VI. Dış döllenme, dış gelişme Omurgalı hayvanlar şubesinde incelenen bir hayvanın sınıfı yukarıda verilen özelliklerden hangilerine bakılarak kesin olarak saptanır? A) I, II ve III B) I, II ve IV C) II, III, IV ve V D) II, III, IV, V ve VI E) I, II, III, IV, V ve VI 10. Tatlı sularda yaşayan paramesyum türlerinde; I. Fazla suyun kontraktil kofullarla atılması II. Amonyağın atılması III. CO 2 uzaklaştırılması IV. Endositozla besin alınımı olaylarından hangileri gerçekleşirken ATP harcanır? A) I ve II B) I, II ve III C) I ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 161

162 9. Sınıf 561 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması I. Damar yapısı II. Tohum III. Gövde ve dalların özellikleri IV. Kök yapısı 3. Ortak gen sayısı Yukarıda verilenlerden hangileri bitkilerin sınıflandırılmasında kullanılan özellikler arasında yer alır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV I II III IV V VI VII Sınıflandırma birimi Grafikte sınıflandırma birimlerinin sahip olduğu ortak gen sayıları verilmiştir. Buna göre; I. V âlem, VI türdür. II. Çeşitlilik en fazla VI da en az V tedir. III. Protein benzerliği bakımından çoktan aza sıralanma V II III I VII IV VI şeklindedir. IV. Canlı gelişirken ilk önce VI nın özellikleri ortaya çıkar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. I. İç döllenme - dış gelişme II. Metamorfez (başkalaşım) geçirme III. Çizgili kas taşıma IV. Deri solunumu yapma V. Kapalı dolaşıma sahip olma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri hem eklembacaklılar hem de kurbağalarda ortaktır? A) II ve III B) I, II ve III C) I, II ve IV D) II, III, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 4. I. Atıkları parçalayarak doğa için yararlı hâle getirme II. Şeker hastalığının tedavisinde kullanılan insülin hormonu üretme III. Yoğurt ve turşu yapımı Yukarıda verilenlerden hangileri bakterilerin yararları içinde yer alır? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 162

163 5. Tür adı ikili isimlendirme ile olur. X Felis tigris Y Pinus nigra Z Marus nigra T Felis leo Yukarıdaki dört canlı türü ile ilgili söylenen; I. X ve T türleri çiftleştiklerinde verimli döller verebilir. II. 4 değişik canlı türü bulunur. III. X ve T türleri arasındaki benzerlik, Y ve Z türlerine oranla daha fazladır. 7. Böceklerle ilgili verilen; I. Vücut yapıları baş, göğüs ve karın olmak üzere üç kısımdan oluşur. II. Omurgasız hayvanlar içinde sadece böcekler kanada sahiptir. III. Dış iskelet kitinden oluşmuştur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 8. I. Vücutlarında iki hücre tabakası bulunur. II. Belirgin bir simetrileri yoktur. III. Sinir, kas gibi sistemleri yoktur. IV. Basit yapılı olduklarında rejenerasyon yetenekleri fazladır. V. Hem iç hem de dış iskeleti vardır. VI. Ağız ve anüs görevi yapan iki açıklık bulunur. 6. Bireyin vücut ( C) sıcaklığı Yukarıda verilen özelliklerden hangileri süngerlere aittir? A) I, II ve III B) I, II, III ve V C) I, III, V ve VI D) I, II, III ve VI E) I, II, III, IV ve V Çevre sıcaklığı ( C) Çevre sıcaklığının değişimine bağlı vücut sıcaklığı değişimi şekildeki gibi olan omurgalı canlıyla ilgili verilen; I. Sıcak kanlı canlıdır. II. Alyuvar içinde solunum pigmenti taşır. III. Diyafram kası taşır. IV. Vücudun dışı tüylerle kaplıdır. yargılarda hangileri kesinlikle doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 9. Derisi dikenlilerle ilgili verilen; I. Bu grubun tüm üyeleri denizlerde yaşar. II. Beşli radyal simetriye sahiptir. III. Kalker plaktan oluşan iç iskelet taşır. IV. Trake solunumu yapar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 163

164 9. Sınıf 571 Canlıların Çeşitliliği ve Sınışandırılması Omurgalı Hayvan Sınıfı Özellikler Kuşlar Memeliler Sürüngenler Dış gelişme + I + Sabit sıcaklıklı olma + + II Yumurta kabuğu bulundurma + III Hemoglobine sahip olma IV + + İç iskelet taşıma V + + Yukarıda + işareti ilgili özelliğin canlı grubunda bulunduğunu işareti ise ilgili özelliğin canlı grubunda bulunmadığını gösterir. Buna göre tabloda numaralı kısımlara getirilmesi gereken + veya işaretleri hangi seçenekte doğru verilmiştir? I II III IV V A) B) C) D) E) Sürüngenlerle ilgili verilen; I. Keratinden pullar su kaybını önler, sıcak iklimlerde yaşayabilir. II. Vücut sıcaklığı çevreye bağlı olarak değişir. III. Akciğer solunumu yapar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 3. I. Vücutları tüylerle kaplı olup ter ve süt bezi taşımaz. II. Besinlerin mekanik sindirimini taşlık adını verdiğimiz mide kısmı ile yapar. III. Zarlı diyafram taşır. IV. Deri ve Akciğer solunumu yapar. V. İç döllenme - iç gelişme ile çoğalır. Yukarıda verilen özelliklerden hangileri kuşlar sınıfında gözlenir? A) I, II ve III B) I, II ve V C) I, II, III ve IV D) I, II, III ve V E) I, II, III, IV ve V 4. I. Alyuvar içinde hemoglobin taşıma II. Kapalı kan dolaşımına sahip olma III. Solunum organıyla yutağın bağlantılı olması IV. Üreme sistemiyle boşaltım sisteminin bağlantılı olması V. Değişken ısılı olma Yukarıda verilen özelliklerden hangileri tüm omurgalı canlılarda ortak gözlenebilecek özelliklerdir? A) I ve II B) III ve V C) I, II ve III D) I, II, III ve IV E) I, II, III, IV ve V 5. Leopar Aslan Alem Animalia Animalia Şube Chordata Chordata Sınıf Mammalia Mammalia Takım Carnivora Felidae Familya Felidae Felidae Cins Panthera Felis Tür Panthera pardus (Leopar) Felis leo (Aslan) Yukarıda iki farklı canlının sınıflandırma basamakları verilmiştir. Buna göre; I. Leopar ile aslanın sınıf ve üst sınıflandırma birimleri aynıdır. II. Takımlarının aynı olması beslenme şekillerinin aynı olduğunu gösterir. III. Aralarında çiftleştirilirse verimli döller oluşturur. IV. İki canlının da mide ve ince bağırsağında selilozu sindiren bakteri bulunmaz. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve IV B) I, II ve III C) II, III ve IV D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 6. 1) Klorofil 2) Hücre duvarı 3) Halkasal DNA 4) Ribozom 5) Mezozom 6) Plazmit Yukarıdaki yapılar hangi seçenekte doğru olarak sınıflandırılmıştır? Tüm Bakterilerde Ortak Olanlar A) 2, 3, 4 1, 5 ve 6 B) 2, 3, 4 ve 6 1 ve 5 C) 1, 2, 3 ve 5 4 ve 6 D) 1, 2, 3, 4 ve 5 6 E) 4, 5 ve 6 1, 2 ve 3 Sadece Bazı Bakterilerde Olanlar 164

165 7. Aşağıdaki grafik, sınıflandırma basamaklarındaki canlılar arasında görülen homolog organ sayısını göstermektedir. 9. X Homolog organ sayısı I II III IV V VI VII Sınıflandırma birimi Grafikte IV. sütun sınıf gösterdiğine göre kaç numaralı sütun cins i gösterir? A) III B) II C) VII D) VI E) I Âlem Şube Sınıf Takım Familya Cins Tür Sınıflandırma birimi Yukarıdaki grafikte bir X değişkeninin sınıflandırma birimlerine bağlı değişimi gösterilmiştir. Grafikteki X;, I. Birey sayısı II. Protein benzerliği III. Canlı çeşitliliği IV. Ortak gen sayısı değişkenlerinden hangileri olabilir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) II, III ve IV 8. Arkeler yaşadıkları ortam koşullarına bağlı olarak dört grupta incelenir. Metan gazı oluşturarak enerji üreten metanojenler Tuz oranı yüksek ortamlara uyum sağlayan halofiller Yüksek sıcaklıkta yaşayan asidotermofiller Düşük sıcaklıklarda yaşayan psikrofiller Yukarıdaki bilgilere göre; I. Asidotermofiller ve psikrofiller aynı ortamda yaşayamaz. II. Halofiller göl ve akarsu gibi tatlı sularda yaşar. III. Metanojenler oksijeni bol temiz ortamda yaşar. yargılarından hangilerine varılabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 10. I. Bakteri II. Fil III. Kurbağa IV. Yılan V. Gül VI. Çam VII. Volvoks kolonisi Yukarıda verilen canlıların basitten karmaşığa doğru dizilimi hangi seçenekte verilmiştir? A) I VI II V - III IV - II VII B) I VII V VI III IV II C) II IV III I V VII VI D) VII V VI I II IV III E) I VII VI V III IV II 165

166 9. Sınıf BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 7 soru bankası Yukarıdaki gagalı memeli türü ile ilgili verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. D Y 1. Kapalı dolaşım sistemine sahip olup kılcal kan damarı bulundurur. 2. Hemoglobin molekülü, çekirdeğini kaybetmiş alyuvar içinde bulunur. 3. Yavrularını canlı doğumla dünyaya getirir. 4. Akciğerlerinde alveoller bulunur. 5. Kaslı diyafram taşır. 6. İç döllenme - iç gelişme ile ürer. 7. Soğuk kanlı canlılardır, kış uykusuna yatar. 8. Vücutları tüylerle örtülüdür. 9. İç iskelete sahiptir. 10. Embriyonik gelişimin ilk evresinde solungaç yarığı gözlenir. 11. Dişilerinde süt bezleri bulunur. 12. Çok hücreli ökaryot canlılardır. 13. Başkalaşım (metamorfoz) geçirmez. 14. Vücutlarına kalpten karışık kan pompalanır. 15. Kalpleri dört odacıklıdır. 166

167 58 Konu Tekrarı Sınıf 1. Hücre çeperi Hücre zarı ara çeper pepdidoglikan 2. Kloroplast Çekirdek Pelikula Kontraktil koful Stiğma Kamçı Sindirim kofulu Lizozom Besin kofulu Hücre ağzı Hücre anüsü İç hücre zarı Protista âleminde yer alan iki canlı ile ilgi aşağıda verilen özelliklerden hangisi ortak değildir? A) Aktif hareket etme Gram negatif bakteri hücre çeperi B) Zarlı organel taşıma C) Bölünerek üreme pepdidoglikan D) Oksijenli solunumla ATP sentezleme E) Fotosentezle organik besin sentezleme Hücre duvarı Hücre zarı Gram pozitif bakteri hücre çeperi Yukarıdaki şekilde gram pozitif ve gram negatif bakterilerin hücre çeperleri şematize edilmiştir. 3. Buna göre; I. Hastalık etkeni olan gram negatif bakterilerle mücadele etmek, gram pozitiflere oranla daha zordur. II. Üretilen antibiyotikler gram negatif bakterilere daha kolay etki eder. III. Gram pozitifler gram boyası ile boyanırken gram negatifler boyanmaz. yorumlarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Aşağıda bazı minerallerin özellikleri verilmiştir: I. Hemoglobinin yapısına katılır. II. Klorofilin yapısına katılır. III. Kas kasılması ve kanın pıhtılaşması için gereklidir. Buna göre özelliklerinden bahsedilmeyen mineral maddeler aşağıdakilerden hangileridir? A) Cr, Zn, Na, Se, Cu, F B) Mg, Cr, Zn, Na, Se, Cu C) Ca, Mg, Na, Se, Cu, F D) Fe, Cr, Zn, Na, Se, Ca E) Mg, Ca, Zn, Na, Se, Fe 167

168 4. Bakteriler 6. Hücre zarının seçici geçirgenlik özelliği ve madde geçişleriyle ilgili verilen; I. Yağda çözünen vitaminler çözünmeyenlere oranla daha hızlı geçer. II. Molekül çapı büyük olanlar küçük olanlara oranla daha hızlı geçer. III. Pozitif yüklü olanlar negatif yüklü olanlara oranla daha hızlı geçer. Zorunlu aerobik Zorunlu anaerobik Geçici anaerobik Geçici aerobik ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Yukarıda bakteriler solunum yönüyle sınıflandırılmıştır. Buna göre; I. Zorunlu aerob bakteriler mitokondrileri yardımıyla oksijenli solunum yapar. II. Değişen ortam koşullarına solunum yönüyle uyum yeteneği fazla olanlar geçici aerob ve geçici anaerob olanlardır. III. Zorunlu aerob olanlar zorunlu anaerob olanlara oranla aynı miktar besinden daha fazla enerji üretir. IV. Verilen tüm bakteri türlerinde solunum reaksiyonları sitoplazmada olur. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 7. Memeliler sınıfında yer alan tüm canlılar için; I. Süt bezi II. Plasenta III. Kaslı diyafram özelliklerinden hangileri ortaktır? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) Yalnız II 5. Filogenetik sınıflandırmada; I. Embriyonik gelişim II. Morfoloji benzerliği III. Analog organ benzerliği yapılarının dikkate alınma oranları hangi seçenekte çoktan aza doğru sıralanmıştır? A) I-II-III B) II-I-III C) III-II-I D) II-III-I E) I-III-I 8. I. Akyuvarlarının içinde hemoglobin molekülü içerme II. Hayvansal gıdalarla beslenme II. Sırt kısmında sinir şeridi taşıma Omurgalı canlıların tamamında yukarıda verilen özelliklerden hangileri gözlenir? A) Yalnız III B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 168

169 59 Konu Tekrarı Sınıf 1. Canlı Yapısına Katılan Besinler İnorganik Bileşikler A Organik Bileşikler B Canlı yapısına katılan besinler yukarıda sınıflandırılmıştır. A harfi ile gösterilen yere; I. Su II. Vitamin III. Mineral madde IV. Karbonhidrat bileşiklerden hangileri getirilmelidir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. Karbon atomları işaretlenmiş glikojenle beslenen bir hayvanın idrarında bulunan; I. Amonyak II. Su III. Üre bileşiklerinden hangisi işaretli karbonu kesinlikle bulundurur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 4. Bir hücrenin ökaryot olduğunu ispatlamada, I. Ribozom taşıma II. Senrozom taşıma III. ER zarı taşıma IV. Glikojen üretme V. Laktoz sentezi yukarıda verilen özelliklerden hangileri kullanılabilir? A) I, III ve IV B) I, II, III C) II, III, V D) I, III, V E) I, II, III, IV, V 2. Hücre, ihtiyacına göre enzim üretir. Bütün enzimler aynı anda üretilmez, miktarı ve çeşidi hücredeki ihtiyaca göre belirlenir. Hücrede ihtiyaç olmayan enzimler üretilmez. Bu durum hücrelere; I. Gereksiz enerji kullanımının önüne geçme. II. Substrat olarak kullanılacak maddelerin gereksiz kullanımını engelleme III. Hücrede protein sentez hızının aşırı artması avantajlarından hangilerini sağlar? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 5. Aynı familyada bulunan iki farklı tür için söylenen; I. Aynı sınıfta birlikte bulunur. II. Aynı cins içinde bulunur. III. Aynı şubede bulunur. IV. Ortak genlere sahiptir. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 169

170 6. 9. Bileşik enzimlerle ilgili verilen; I. Apoenzim çeşidi, koenzim çeşitinden fazladır. II. Bir koenzim birden fazla apoenzimle çalışabilir. III. Enzim çeşit sayısı kadar apoenzim çeşiti vardır. IV. Enzimin özgünlüğünü apoenzim sağlar. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıda, bir bitki hücresinde mitokondri ve kloroplast organelinde meydana gelen madde alış - verişleri gösterilmiştir. Buna göre numaralı yerlere hangileri gelmelidir? I II III IV A) O 2 H 2 O CO 2 O 2 B) CO 2 O 2 Glikoz H 2 O C) O 2 H 2 O CO 2 O 2 D) CO 2 O 2 ATP CO 2 E) ATP NADPH 2 CO 2 O 2 7. Derisi dikenlilerle ilgili verilen, I. Açık dolaşım sistemine sahiptir. II. Kanlarında solunum pigmenti bulunur. III. Kıkırdaktan dış iskelet taşır. 10. Protein yönüyle yetersiz beslenen canlılarda; I. Yaraların geç iyileşmesi II. Bağışıklık mekanizmasında zayıflama III. Hemoglobin sentezinde aksama IV. Kanın ozmotik basıncının azalması ve ödem oluşumu aksaklıklarından hangileri gözlenir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV yargılardan hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 8. Yılan Güvercin Balık Yarasa Yukarıda verilen canlıların birlikte bulunabileceği en küçük sınıflandırma birimi hangisidir? A) Takım B) Şube C) Alem D) Familya E) Sınıf 11. I. Aminoasit II. Yağ asiti III. Nükleotit IV. ATP Yukarıda verilen moleküllerden hangilerinin miktarı çekirdekte meydana gelen reaksiyonlardan dolayı çekirdek içinde azalır? A) Yalnız III B) I ve II C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 170

171 60 Konu Tekrarı Sınıf 1. Bakteri hücresinde gerçekleşen; I. Glikojen sentezi II. Protein sentezi III. Oksijenli solunum IV. Fermantasyon olaylarından hangileri bir organel içinde gerçekleşir? A) Yalnız II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 5. Bakteriler âleminde yer alan canlılarda aşağıda verilen olaylardan hangisi gerçekleşmez? A) Glikojen sentezi B) Kemosentez C) Fotosentez D) Konjugasyon E) Mayoz bölünme 2. Aşağıdaki moleküllerden hangisinin sentezi sırasında peptit bağı kurulmaz? A) Dipeptit B) Polipeptit C) Aminoasit D) Antikor E) Antijen 6. Filogenetik sınıflandırmada; I. Embriyonik gelişim II. Protein benzerliği III. Analog organ IV. Dış görünüş özelliklerinden hangileri dikkate alınmaz? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, II, III ve IV 3. Aşağıda verilenlerden hangisi inorganik yapılıdır? A) Amino asit B) Vitamin C) Fosfolipit D) Fosforik asit E) Kitin 7. DNA molekülüne ait bir zincirle ilgili verilen; I. Nükleotitler arasında zayıf hidrojen bağı bulunur. II. İçerdiği fosfat sayısı deoksiriboz şekeri sayısına eşittir. III. Guanin sayısı sitozin sayısına eşitir. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 4. Eşit sayıda amino asit içeren iki farklı protein molekülünde, I. Peptit bağ sayısı II. Yapılarına katılan amino asit çeşitleri III. Amino asit dizilimleri IV. Amino asitlerin bağlanma biçimleri özelliklerinden hangileri farklılık göstermez? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 8. Omurgalı hayvanlarda vücut dışında bulunan; I. Kıl II. Tüy III. Pul gibi örtülerin evrimsel gelişim açısından basitten gelişmişe doğru sıralanması hangi seçenekte verilmiştir? A) I - II - III B) II - I - III C) III - II - I D) II - III - I E) I - III - I 171

172 9. Yukarıda, hücre zarından madde taşınması olaylarından bir tanesi şematize edilmiştir. Verilen olayla ilgili verilen, I. Taşınan molekül zardan geçemeyecek kadar büyük moleküldür. II. Aynı molekülün hücre içine alınmasında zar yapısında bulunan taşıyıcı proteinler görev alır. III. Çeper taşıyan hücrelerde gerçekleşmez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 12. Hayvan hücresinde aşağıda verilen organellerden hangisinin faaliyeti sonucu, hücre içi ozmotik basınç artar? A) Golgi B) Kloroplast C) Mitokondri D) ER E) Lizozom 13. I. Aminoasit II. Glikoz III. Glikojen IV. Protein 10. Aynı türe ait olduğu bilinen, sağlıklı, farklı cinsiyetteki iki kuş için söylenen, I. Çiftleştiklerinde verimli bireyler meydana getirirler. II. Protein yapıları birebir aynıdır. III. Kromozom yapıları aynı, gonozomları farklıdır. IV. Beslenme şekilleri aynıdır. Yukarıda verilen besinlerden hangileri endositoz olayında substrat olarak kullanılabilir? A) I ve II B) II ve III C) I ve IV D) III ve IV E) I, II, III ve IV ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. Canlılarda gelişim, genelden özele doğru olur. Memeli bir canlının embriyonik gelişiminde; I. Sinir şeridi II. Akciğerlerin III. Süt bezlerinin yapılarının oluşum sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I-II-III B) II-I-III C) III-II-I D) II-III-I E) I-III-I 14. I. Bakteri II. Bitki III. Halkalı solucan IV. İnsan Yukarıda verilen canlıların evrimsel gelişim sırası hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I-II-IV-III B) IV-III-II-I C) I-II-III-IV D) I-III-II-IV E) II-I-III-IV 172

173 61 Konu Tekrarı Sınıf I. Aminoasitlerden protein sentezi II. Glikozdan ATP sentezi III. Lipoprotein sentezi IV. Glikozdan nişaşta sentezi Yukarıda verilen olaylardan hangileri tüm canlı hücrelerde ortak gerçekleşen olaylara örnek teşkil eder? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Yukarıdaki sınıflandırmada, aynı şubede yer alan canlılarda aşağıdakilerden hangisi ortak değildir? A) İç iskelete sahip olma B) Alyuvar içinde hemoglobin pigmenti taşıma C) Boşaltımı böbreklerle yapma D) İç döllenme yapma E) Kapalı dolaşıma sahip olma 4. Aşağıdaki âlemlerin hangisinde inorganik maddelerden organik madde sentezi yapan canlı türleri bulunmaz? A) Arkeler B) Bakteriler C) Protistler D) Mantarlar E) Bitkiler 2. Bakteri Öglena Saprofit mantar Yukarıda verilen üç canlıda, I. Replikasyon II. Fotosentez III. Fosforilasyon IV. Kemosentez olaylarından hangileri ortak olarak gerçekleşir? A) I ve II B) I ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Aşağıdakilerden hangisi bir hücrenin prokaryot veya ökaryot olarak sınıflandırılmasında dikkate alınmaz? A) Koful taşıma B) Organelde protein sentezi yapma C) ETS enzimlerini organelde taşıma D) Ribozomda protein sentezi E) Mitokondride ATP sentezi 173

174 6. Enerji miktarı 8. Bir amip hücresi, yoğunluğu bilinmeyen bir ortama konulduktan sonra kontraktil koful faaliyeti hızlı bir şekilde azalmıştır. Verilen bilgiye göre amibin konulduğu ortam ve amipte gerçekleşen olay hangi seçenekte doğru verilmiştir? Gerçekleşen Olay Konulan Ortam X Y Z Besin çeşidi Monomer yapıdaki X, Y ve Z moleküllerinin eşit miktarları solunumda kullanıldığında açığa çıkan enerji miktarları grafikte verilmiştir. Grafiğe göre bu moleküllerle ilgili olarak, I. Enerji ihtiyacını karşılamada Z maddesi öncelikli olarak kullanılır. II. Y besini solunumda kullanılırsa CO 2, H 2 O, ve NH 3 üretilir. III. X besini solunumda Y den sonra kullanılır. yorumlarından hangileri yapılabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III A) Plazmoliz Hipotonik B) Torgor Hipotonik C) Deplazmoliz Hipotonik D) Plazmoliz Hipertonik E) Hemoliz Hipotonik 9. Bir bitki hücresine ait olan, I. Nişasta II. Protein III. Yağ polimerlerden hangilerinin sindirimi ile oluşan her bir monomerin, oksijenli solunumda kullanılması sonucu oluşan ATP miktarları eşit olur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Hücrede bulunan; I. Amino asit II. mrna III. Polipeptit IV. ATP moleküllerinden hangilerinin sentezi sırasında doğrudan DNA şifrelerine ihtiyaç duyulur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 10. Olgunlaşan alyuvar hücreleri olgunlaşma sürecinde çekirdek ve mitondrisini kaybeder. Buna göre olgunlaşmış bir alyuvar hücresinde, I. DNA replikasyonu II. Oksijenli solunum III. Difüzyon olaylardan hangileri gerçekleşir? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II, III 174

175 BİYOLOJİ - 9 ETKİNLİK - 8 soru bankası A) Aşağıda verilen ifadeleri doğru ise D, yanlış ise Y ile kodlayınız. 1. Karbon ayak izi miktarını azaltmak için güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalıdır. 2. Bakır, gümüş, demir ve altın gibi maddeler yenilenebilir kaynaklar içinde yer alır. 3. Asit yağmurlarını azaltmak için fosil yakıt kullanımı azaltılmalıdır. 4. Gürültü kirliliği, işitme kayıplarına ve ruhsal bozukluklara sebep olabilir. 5. Atmosferdeki karbondioksidin aşırı artması sonucu meydana gelen küresel ısınmaya sera etkisi denir. 6. Ozon tabakasının incelmesi sonucunda Güneş in zararlı ışınları yer yüzüne ulaşır. 7. Fosil yakıt kullanımının artması, atmosferin CO 2 oranını azaltır. 8. Ülkemizde oluşan orman yangınlarının % 98 i insan kaynaklıdır. 9. Asit yağmurları, tarım bitkilerinin ve ormanların tahrip olmasına neden olur. 10. Karbon ayak izi, her insanın ulaşım, ısınma, elektrik tüketimi gibi sebeplerle atmosfere yaydığı karbondioksit miktarını gösterir. 11. Deniz su seviyesinin düşmesi küresel ısınma sonucu gerçekleşir. 12. Havada bulunan kirletici maddeler, insanların solunum yollarını etkileyerek normal mekanizmasını bozar. 13. Toprak kirliliğine neden olan en önemli faktörlerden biri tarım ilaçlarıdır. 14. Radyasyon sakat doğumları engeller. 15. Çöpler hastalık yapıcı organizmaların çoğalmasına ortam hazırlar. B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız tabakası Güneş ten gelen zararlı ışınları emerek yer yüzüne ulaşmasını engeller. 2. Havada bulunan kükürtdioksit gibi gazların su buharı ile birleşerek sülfirik asit gibi asitlere dönüşerek yer yüzüne inmesine.. denir. 3. Sera etkisi sonucu Dünya atmosferi ve okyanuslarda ortalama sıcaklığın yükselmesi olayına.. denir , bir bireyin ulaşım, ısınma, elektrik tüketimi ve satın aldığı ürünlerle atmosfere verdiği karbondioksit miktarına denir. 5. Belirli bölgeye özgü bitki ve hayvan türlerine.. denir. 6. Sulardaki sentetik deterjanların neden olduğu kirlenme sonucu aşırı alg üremesi ve ortamdaki organik madde miktarının artmasına.. denir. 7. Toprağın yağışlar, sel suları ve rüzgâr gibi etmenlerle taşınmasına. denir. 175

176 9. Sınıf 1. ÜNİTE BİYOLOJİ - 9 BULMACA - 4 soru bankası Atmosferin yer yüzünden yansıyan ışınları tutarak Dünya sıcaklığını koruma olayı. 2. Atmosferi kirleten gazlardan azot ve kükürdün su buharı ile tepkimeye girerek yer yüzüne inmesi olayı. 3. Rüzgâr ve su gibi etmenlerle meydana gelen toprak kaybı. 4. Belirli bir kaynaktan elektromanyetik dalgalar ya da parçacıklar şeklinde enerji yayılımı ya da aktarımı. 5. Bir bireyin bir yıl içinde atmosfere salınmasına neden olduğu karbondioksit gazı miktarı. 6. Akarsu ve göllerde azot ve fosfat miktarının artmasına bağlı olarak alglerin aşırı artıp su yüzeyini kaplaması olayı. 7. Canlı vücudunda biriken ve vücuttan uzaklaştırılamayan artık maddelere verilen ad. 8. İnsanların hayatlarını sürdürmeleri için gerekli olan kaynakların üretimi ve oluşan artıkları yok etmek için kullandıkları biyolojik alan. 176

177 62 Güncel Çevre Sorunları ve İnsan 1 9. Sınıf 1. Atmosferde bulunan, I. Metan II. Karbondioksit III. Su buharı gazlardan hangilerinin miktarının artması, sera etkisine neden olur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 4. Fosil yakıtlar yerine; I. Güneş enerjisi II. Rüzgâr enerjisi III. Su enerjisi IV. Nükleer enerji gibi alternatif enerji kaynaklarından hangileri kullanılırsa çevre sorunlarının azaltılması anlamında adım atılmış olur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Günümüzde yaşanan; I. Küresel ısınma II. Toprak kirliliği III. Radyasyon kirliliği IV. Hava kirliliği gibi çevre sorunlarında hangilerinin artmasında, insanların doğrudan etkisinin olduğu söylenebilir? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Aşağıda verilen olaylardan hangisi erezyona sebep olan faktörler içinde yer almaz? A) Ormanların ve yeşil alanların azalması B) Yanlış arazi kullanımı C) Rüzgar, yağmur, sel vb. doğa olayları D) Verimli topraklar üzerine sanayi kuruluşlarının kurulması E) Tarlaların orman arazisi olarak kullanılması 3. I. Toprakta meydana gelen kimyasal tepkimeler artar. II. Ağaç kökleri zarar görür. III. Yer altı suları kirlenir. Asit yağmurlarının toprağa karışmasına bağlı olarak yukarıda verilen olaylardan hangileri gerçekleşir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 6. Aşağıda verilenlerden hangisi erozyonu önleyici çözümler arasında yer almaz? A) Orman ve yeşil alanların tahribinin azaltılması, boş arazilerin ağaçlandırılması B) Verimli toprakların bilinçli kullanımı C) Orman arazilerinin tarla açmak için tahrip edilmesi D) Yanlış ekim ve yanlış sulamanın önüne geçilmesi E) Eğimli arazilerde taraçlama yapılması 177

178 7. Aşağıda verilen bölgelerden hangileri yaban hayatı bakımından diğerlerinden daha fakirdir? A) Tropikal yağmur ormanları B) Çöller C) Tuzlu sular D) Çayırlar E) Ilıman bölge ormanları 10. Doğal kaynakları tehdit eden, canlılar için zararlı boyutlara ulaşan su, toprak ve hava kirliliğinden oluşan çevre kirliliğine; I. Plansız kentleşme ve yeşil alanların azalması II. Yapay gübre ve ilaçların yaygın kullanımı III. Sanayi tesislerinde yüksek kükürtlü yakıtların kullanımı faktörlerinden hangileri sebep olur? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 8. Atmosfere saldığımız karbondioksidin tamamı bizim karbon ayak izimizi oluşturur. Bu bilgiden hareketle aşağıda verilenlerden hangisi karbon ayak izini artırıcı yönde görev almaz? A) Fosil yakıtların kullanımı B) Otomobillerin kullanımı C) Elektirik tüketimi D) Isınma ve soğutma E) Üretici sayısının artması 11. Atmosferin sağladığı ısı yalıtımı sayesinde Dünya canlılar için yaşanacak ortam hâlini alır. Atmosferdeki bazı gazların miktarının artmasına bağlı olarak atmosferden yansıyacak olan ışınlar tutulur.böylece dünyadaki sıcaklık değeri artar, bu olaya sera etkisi denir. 9. I. Evsel ve endüstriyel atıklar II. Tarımda kullanılan gübre ve ilaçlar III. Deniz taşımacılığında atıkların denizlere bırakılması Yukarıda verilen faktörlerden hangileri su kirliğine neden olur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Ser etkisiyle ilgili verilen; I. Karbondioksit ve metan gazları sera gazları içinde yer alır. II. Sera gazlarının aşırı artışı küresel ısınmaya neden olur. III. Sera etkisinden dolayı Dünya yüzeyinde kalan ışık miktarı artar. IV. Sera gazı etkisi Dünya iklimini etkilemez. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 178

179 63 Güncel Çevre Sorunları - Biyolojik Çeşitlilik Sınıf 1. Doğal kaynaklar tüketilmeden biyolojik sistemlerin çeşitliliği ve üretkenliğinin sağlanması olayına karşılık gelecek kavram aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) Ekoloji B) Biyoçeşitlilik C) Ekosistem D) Sürdürülebilirlik E) Ekoton 4. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye de bulunan endemik hayvanlardan değildir? A) Kangal köpeği B) Ankara keçisi C) İnci kefali D) Karadeniz hamsisi E) Van kedisi 2. Türkiye de biyoçeşitliliğin fazla olmasında; I. Ilıman iklim kuşağında yer alması II. Üç tarafının denizlerle çevrili olması III. Farklı iklim tiplerinin görülmesi IV. Güney ve kuzeyde dağların kıyıya paralel uzanması özelliklerinden hangileri etkili olmuştur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 5. Doğal kaynakların korunması ve biyolojik çeşitliliğin devamının sağlanması açısından aşağıda alınan tedbirlerden hangisi daha dar kapsamlıdır? A) Karbon ayak izinin küçültülmesi B) Sadece belirli bir bölgedeki bir tür canlının avlanmasının yasaklanması C) Erozyonun önlenmesi D) Küresel ısınma nedenlerinin azaltılması E) Su kirliliğinin azaltılmasına yönelik önlemler alınması 3. Aşağıda verilen bitkilerden hangisi Türkiye de bulunan endemik türlerden değildir? A) Safran B) Ankara çiğdemi C) Mısır D) Sığla ağacı E) Madımak 6. Doğal kaynakların korunması için; I. Çevre tahribatının azaltılması II. Gen bankalarının kurulması III. Fabrikaların oluşturduğu kirliliğin azaltılması IV. Ağır sanayi tesisi sayısının artırılması V. Kimyasal gübre kullanımının artırılması uygulamalarından hangileri yapılmalıdır? A) I ve III B) I, II ve III C) I, III ve IV D) I, II, III ve V E) I, II, III, IV ve V 179

180 7. I. Belirli bir coğrafik bölgenin sınırları içinde yayılış gösterir. II. Neslinin tükenme tehlikesi yüksektir, bu durum gelecekte olumsuz sonuçlara neden olabilir. III. Türkiye de ekosistemler açısından bakıldığında en zengin endemik bitki türleri steplerde bulunur. Endemik türlerle ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 8. Hava kirliliğinin artmasında etkili olan; I. Düşük kalorili fosil yakıt kullanımı II. Sanayi tesislerinde kükürt oranı yüksek gazların salınması III. Motorlu taşıtların egzoz gazlarından kaynaklanan hava kirliliği 10. İnsan faaliyetleri sonucu toprak ve sular, ağır metaller ve organik kirleticilerle kirlenebilir. Verimli alanlar verimsiz hâle gelebilir. Bu alanların bitkiler yardımıyla temizlenmesine fitoremediasyon denir. Bu tür bitkiler normal bitkilerin yaklaşık 300 katı ağır metali bünyesinde bağlı tutabilir. Buna göre; I. Maden sahalarının temizlenmesinde fitoremediasyon yöntemi kullanılabilir. II. Çinko gibi metallerin karıştığı sular bu tür bitkilere zarar vermez. III. Kirletilmiş alanda yetiştirilen bitkiler hasat edildikten sonra gübre amaçlı tekrar alarak toprağa katılmalıdır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III faktörlerinden hangileri sera etkisinin oluşmasında da etkilidir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 9. Doğal habitatlarında yaşayan memeli, kuş ve sürüngen gibi canlılar yaban hayatın varlığını oluşturur. Yaban hayatını, I. Kontrolsüz avlanma II. Ormanların tahrip edilmesi III. Büyük baraj projeleri IV. Otoyol çalışmaları faktörlerinden hangileri tehdit eder? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. Toprak kirliliğinin artmasında, I. Kimyasal gübre kullanımının yaygınlaşması II. Tarım ilaçlarının aşırı tüketimi III. Endüstriyel atıklar IV. Evsel atıklar faktörlerinden hangilerinin etkileri söz konusudur? A) I ve III B) III ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 180

181 64 Güncel Çevre Sorunları - Biyolojik Çeşitlilik Sınıf 1. Ülkemizde yaz mevsimiyle birlikte artan orman yangınları; I. Yabani hayatın tahribi II. Küresel ısınmanın artması III. Erezyonun artması IV. Radyasyon miktarının artması olaylarından hangilerinin gerçekleşmesine yol açar? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 4. Metabolizmada kullanılmayan zehirli maddeler besin zinciriyle canlıdan canlıya aktarılır ve zincirin son halkasında birikim gösterir. Buna biyolojik birikim adı verilir. Besin zincirinde yer alan; I. Ot II. Koyun III. İnsan canlılarında yer alan zehirli madde miktarının çoktan aza doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir? A) I - II - III B) II - III - I C) III - I - II D) II - I - III E) III - II - I 2. I. Okyanus ve atmosferde sıcaklıklar artar. II. Kuraklık artar. III. Buzullar erir. IV. Canlı türü ve çeşidi sayısı artar. V. Toprak verimliliği artar. Yukarıda verilen olaylardan hangileri küresel ısınmanın olumsuz etkileri içinde yer alır? A) I, II ve III B) I, II ve IV C) III, IV ve V D) II, III ve V E) I, III ve V 5. Dünyada üretim yapılabilen alanlar dünyada yaşayan nüfusa oranlandığında ortaya çıkan değere; bir kişinin beslenme, barınma ve ısınmasını sağlayan; oluşan atıkları etkisiz hale getiren kara ve deniz alanlarına verilen ad nedir? A) Karbon ayak izi B) Ekolojik ayak izi C) Asit yağmuru D) Sera etkisi E) Biyom 3. Doğal kaynakları tehdit eden, canlılar için zararlı boyutlara ulaşan hava, su, toprak ve diğer ortamlarda meydana gelen çevre kirliliğine, I. Plansız kentleşme ve yeşil alanların azalması II. Yapay gübre ve ilaç kullanımı III. Genetik yapısı değiştirilmiş tohumların kullanımı IV. Termik santrallerinde elektrik üretimi faktörlerinden hangileri neden olur? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. I. Deniz seviyesinin yükselmesi II. Tarımsal üretimin artması III. Birçok bitki ve hayvan türünün neslinin tükenmesi IV. Kutuplardaki buz kütlelerinin miktarının artması Yukarıda verilen olaylardan hangileri küresel ısınmanın getireceği etkiler içerisinde incelenebilir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) I, II, III ve IV 181

182 7. I. Dökülmüş yapraklar II. Deterjanlar III. Kimyasal gübreler IV. Evsel atıklar Yukarıda verilenlerden hangileri toprak kirliliğine neden olur? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV 10. Aşağıda verilen atıklardan hangisi doğada daha kısa sürede yok edilir? A) Piller B) Plastik şişe C) Patates kabuğu D) Naylon poşet E) Cam bardak 8. Toprak erozyonunun artmasında; I. Arazinin engebeli olması II. Yağış rejiminin düzenli olması III. Bitki örtüsünün cılız olması faktörlerinden hangileri etkilidir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Katı, sıvı ve gaz şeklindeki yabancı maddelerin insan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar verecek miktarda atmosferde bulunmasına hava kirliliği denir. Buna göre, I. Egsoz gazları II. Sera gazları III. Su buharı faktörlerinden hangileri hava kirliliğine neden olur? A) Yalnız I B) I ve III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 9. I. Orman sürekliliğinin korunması II. Kaçak avlanmanın önlenmesi III. Yenilebilir enerji kaynaklarının kullanımının azaltılması Yukarıda verilenlerden hangileri biyolojik çeşitliliğin artmasında etkili olur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 12. I. Erozyon olayı II. Atmosferdeki oksijen oranının azalması III. Topraktaki humus oranının azalması Bir bölgedeki ormanların tahrip edilmesi yukarıda verilenlerden hangilerine neden olur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 182

183 65 Konu Tekrar Testi Sınıf 1. Bir hayvan hücresinde aşağıdaki organellerden hangisinin görev yapması hücre içi ozmotik basıncı artırır? A) Ribozom B) ER C) Golgi D) Lizozom E) Mitokondri 4. I. Yıldırım düşmesi II. Tam söndürülmeyen mangal ateşi III. Volkanik patlama Verilenlerden hangileri orman yangınına sebep olan doğal sebepler içinde yer alır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 2. Bir akyuvar hücresinin bakteriyi içine alıp sindirilmesi sırasında; I. Lizozom II. Besin kofulu III. Hücre zarı yukarıdaki yapıların kullanım sırası nasıl olmalıdır A) I, II, III B) I, III, II C) II, I, III D) II, III, I E) III, II, I 5. I. Karbonhidratların hücredeki en önemli görevi solunumda enerji kaynağı olarak kullanılmasıdır. II. Beynin tek enerji kaynağı bir karbonhidrat çeşidi olan glikozdur. III. Besin maddeleri uzun süre saklanmak isteniyorsa karbonhidrata çevrilip depolanır. Karbonhidratlarla alakalı olarak yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 3. İnsan sindirim sisteminde; - Yağ - Glikojen 6. Ototrof ve heterotrof bütün canlıların dışarıdan hazır almak zorunda olduğu besin aşağıdakilerden hangisidir? A) Yağ B) Glikoz C) Karbonhidrat D) Mineral madde E) Protein - Protein Polimerlerin hidrolizini sağlayan enzimler için, I. Reaksiyonların daha az ATP harcanarak gerçekleşmesini sağlama II. Aynı sıcaklıkta çalışma III. Aminoasit monomerlerinden oluşma IV. Asidik PH da çalışma özelliklerinden hangileri ortaktır? A) II ve III B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 7. Hücrede gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, hücre zarının yüzeyinin küçülmesie neden olur? A) Kolaylaştırılmış difüzyon B) Ozmoz C) Endositoz D) Ekzositoz E) Aktif taşıma 183

184 8. Enzimlerle ilgili olarak verilen; I. Reaksiyon sonucunda yapısı ve miktarı değişmediği için tekrar tekrar kulanılır. II. Her reaksiyon çeşidini katalizleyen o reaksiyona özgü bir enzim çeşidi vardır. III. Enzimler hem hücre içinde hem de hücre dışında üretilirler. ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Aşağıdakilerden hangisi virüsün neden olduğu hastalıklardan biri değildir? A) Hepatit B) Kuduz C) Uçuk D) AIDS E) Tifo 12. I. Tek çeşit nükleik asit II. Enzim sistemi III. Organel IV. Hücre zarı Bir virüsün yapısında yukarıdakilerden hangileri bulunmaz? 9. I. Zar II. Enzim III. DNA IV. RNA Lizozom organelinin yapısında yukarıda verilen yapılardan hangileri bulunur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 13. I. Nişasta II. Protein III. Selüloz IV. Gliserol Yukarıda verilen moleküllerden hangileri hayvanlardaki lizozom organeli tarafından substrat olarak kullanılabilir? Nişasta - Glikoz - Glikojen Yukarıda verilen reaksiyonları gerçekleştiren canlı için, I. Zar II. Enzim III. DNA IV. RNA Lizozom organelinin yapısında yukarıda verilen yapılardan hangileri bulunur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 14. Hücrede gerçekleşen; I. Polimerlerin monomerlerine dönüşümü II. Monomerlerden enerji üretilmesi III. DNA eşlenmesi olaylardan hangileri katabolizma olarak isimlendirilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 184

185 1 CEVAP ANAHTARLARI 9. Sınıf - 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI- CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ - 2 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ- İNORGANİK BİLEŞİKLER 1-3 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ- İNORGANİK BİLEŞİKLER 2-4 KARBONHİDRATLAR - 5 YAĞLAR 1 D 1 D 1 E 1 E 1 D 2 D 2 B 2 C 2 B 2 E 3 D 3 A 3 C 3 A 3 D 4 B 4 E 4 B 4 C 4 A 5 E 5 A 5 B 5 E 5 D 6 D 6 E 6 B 6 C 6 E 7 C 7 D 7 C 7 B 7 D 8 B 8 E 8 C 8 D 8 C 9 D 9 C 9 A 9 D 9 C 10 B 10 E 10 D 10 D 10 D 11 A 11 B 11 E 11 E 12 E 13 B - 6 PROTEİNLER - 7 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 1-8 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 2-9 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 3-10 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 4 1 C 1 E 1 E 1 C 1 E 2 A 2 D 2 A 2 D 2 B 3 A 3 A 3 E 3 D 3 A 4 D 4 C 4 D 4 C 4 A 5 B 5 B 5 E 5 A 5 E 6 E 6 C 6 E 6 A 6 A 7 B 7 E 7 A 7 B 7 D 8 C 8 D 8 B 8 C 8 E 9 E 9 C 9 B 9 D 9 D 10 D 10 B 10 B 10 C 10 C 11 B 11 D 11 D 11 E 11 E 12 C 12 C 12 E 13 B 185

186 - 11 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 5-12 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER 6-13 ENZİMLER 1-14 ENZİMLER 2-15 ENZİMLER 3 1 B 1 C 1 E 1 D 1 E 2 D 2 C 2 A 2 E 2 E 3 E 3 E 3 E 3 B 3 E 4 D 4 C 4 D 4 A 4 E 5 A 5 D 5 B 5 E 5 A 6 D 6 C 6 A 6 D 6 E 7 A 7 C 7 C 7 A 7 D 8 E 8 D 8 C 8 A 8 C 9 D 9 E 9 E 9 B 10 E 10 B 11 A 11 E 12 D - 16 ENZİMLER 4-17 ENZİMLER 5-18 NÜKLEİK ASİTLER 1-19 NÜKLEİK ASİTLER 2-20 NÜKLEİK ASİTLER 3 1 D 1 C 1 E 1 E 1 B 2 B 2 C 2 B 2 A 2 E 3 A 3 E 3 E 3 C 3 E 4 B 4 C 4 B 4 D 4 B 5 B 5 E 5 E 5 D 5 A 6 A 6 A 6 B 6 A 6 A 7 B 7 D 7 A 7 D 7 E 8 B 8 A 8 B 8 E 8 B 9 C 9 B 9 B 9 A 9 E 10 A 10 C 10 C 10 A 11 E 11 C 11 D 12 E 186

187 1 9. Sınıf - 21 NÜKLEİK ASİTLER 4-22 ATP - 23 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER (KARMA) 1-24 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER (KARMA) 2-25 CANLI YAPISINDA BULUNAN TEMEL BİLEŞİKLER (KARMA) 3 1 D 1 E 1 B 1 B 1 A 2 C 2 B 2 D 2 A 2 B 3 D 3 E 3 C 3 B 3 C 4 E 4 D 4 A 4 D 4 A 5 D 5 E 5 B 5 B 5 A 6 D 6 E 6 E 6 B 6 D 7 E 7 D 7 D 7 E 7 D 8 E 8 C 8 B 8 D 8 B 9 C 9 D 9 D 9 B 9 D 10 A 10 A 10 C 10 A 10 A 11 B 11 C 11 E 11 D 12 C 12 D 12 A 13 C - 26 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI I - 27 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI II - 28 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI III - 29 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI IV - 30 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI V 1 A 1 E 1 B 1 A 1 C 2 A 2 D 2 A 2 E 2 C 3 E 3 D 3 E 3 B 3 E 4 D 4 D 4 B 4 D 4 A 5 B 5 E 5 C 5 C 5 B 6 A 6 D 6 D 6 A 6 B 7 E 7 E 7 B 7 E 7 D 8 B 8 C 8 B 8 A 8 C 9 B 9 D 9 C 9 C 9 C 10 B 10 A 10 E 10 A 10 A 11 B 11 C 11 B 12 D 13 D 14 E 187

188 - 31 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI VI - 32 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI VII - 33 HÜCRE ZARINDA MADDE TAŞINMASI VIII - 34 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 1-35 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 2 1 B 1 A 1 B 1 D 1 C 2 D 2 E 2 C 2 B 2 B 3 C 3 D 3 B 3 D 3 D 4 E 4 E 4 B 4 C 4 C 5 D 5 D 5 D 5 B 5 E 6 B 6 C 6 D 6 D 6 E 7 D 7 C 7 D 7 A 7 C 8 B 8 B 8 A 8 E 8 B 9 A 9 B 9 C 9 C 9 C 10 D 10 D 10 A 10 E 10 C 11 C 11 D 11 B 12 A 12 E 12 D 13 D - 36 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 3-37 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 4-38 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 5-39 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 6-40 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 7 1 D 1 E 1 C 1 E 1 E 2 E 2 D 2 C 2 C 2 D 3 D 3 B 3 D 3 B 3 E 4 D 4 D 4 E 4 A 4 A 5 D 5 A 5 C 5 C 5 C 6 C 6 C 6 C 6 D 6 A 7 C 7 E 7 D 7 E 7 A 8 E 8 C 8 E 8 E 8 E 9 E 9 C 9 D 9 D 9 A 10 E 10 D 10 A 10 D 10 A 11 E 11 E 11 B 12 D 188

189 1 9. Sınıf - 41 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 8-42 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ 9-43 HÜCRE VE HÜCRE TEORİSİ CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 1-45 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 2 1 D 1 C 1 A 1 B 1 A 2 D 2 E 2 E 2 A 2 B 3 C 3 B 3 C 3 D 3 B 4 B 4 B 4 E 4 E 4 E 5 A 5 C 5 A 5 D 5 E 6 E 6 A 6 D 6 D 6 D 7 E 7 C 7 B 7 E 7 C 8 B 8 D 8 A 8 D 8 A 9 D 9 C 9 A 9 C 9 B 10 C 10 A 10 B 10 C 10 E 11 B 11 B 11 B 11 D 11 E 12 D 12 D 12 C - 46 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 3-47 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 4-48 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 5-49 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 6-50 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 7 1 E 1 E 1 C 1 B 1 D 2 E 2 E 2 A 2 B 2 B 3 C 3 B 3 D 3 C 3 E 4 A 4 E 4 C 4 D 4 B 5 C 5 D 5 A 5 E 5 B 6 C 6 D 6 C 6 A 6 B 7 E 7 A 7 A 7 E 7 C 8 C 8 B 8 B 8 B 8 C 9 B 9 E 9 A 9 D 9 A 10 C 10 C 10 D 10 C 10 D 11 E 11 E 11 C 12 E 189

190 - 51 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 8-52 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 9-53 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI 12 1 B 1 E 1 D 1 D 1 B 2 B 2 E 2 D 2 A 2 E 3 E 3 B 3 C 3 D 3 D 4 A 4 A 4 B 4 A 4 D 5 B 5 C 5 D 5 E 5 E 6 E 6 D 6 D 6 B 6 A 7 E 7 B 7 C 7 D 7 A 8 E 8 C 8 C 8 E 8 A 9 A 9 B 9 D 9 C 9 A 10 D 10 B 10 A 10 A 10 C 11 C 11 D 11 C 12 C - 56 CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRMASI KONU TEKRAR İ 1-59 KONU TEKRAR İ 2-60 KONU TEKRAR İ 3 1 E 1 E 1 D 1 B 1 A 2 A 2 E 2 E 2 B 2 C 3 D 3 A 3 A 3 A 3 D 4 E 4 A 4 D 4 C 4 C 5 C 5 A 5 A 5 D 5 E 6 A 6 A 6 A 6 B 6 D 7 E 7 A 7 B 7 B 7 A 8 E 8 A 8 D 8 B 8 C 9 B 9 C 9 E 9 A 10 E 10 E 10 D 11 C 11 A 12 E 13 D 14 C 190

191 1 9. Sınıf - 61 KONU TEKRARI İ 4-62 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN - 63 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI- BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK 1-64 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI- BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK 2-65 KONU TEKRARI İ 5 1 D 1 E 1 D 1 C 1 D 2 B 2 E 2 E 2 A 2 E 3 C 3 E 3 C 3 E 3 A 4 D 4 C 4 D 4 E 4 C 5 D 5 E 5 B 5 B 5 D 6 B 6 C 6 B 6 B 6 D 7 B 7 B 7 E 7 E 7 C 8 D 8 E 8 E 8 C 8 B 9 A 9 E 9 E 9 B 9 A 10 A 10 E 10 B 10 C 10 A 11 C 11 E 11 C 11 E 12 E 12 D 13 A 14 B BULMACA 1 CEVABI H Ü C R E P T İ L U B A R 3 O S M O Z 6 G Z 5 M İ T K O N D R İ O 16 O L R M S L O E İ 7 E R 9 14 N Z O L G T 8 P O L İ Z O M 11 R L Z L S O A O G 15 T Z S Z İ 10 K R O M O P L A S T O O P M M F L U A 12 D E P L A Z M O L İ Z M A 191

192 BULMACA 2 CEVABI K 1 P R O K A R Y O T H Ü C R E K L S U 9 R İ B O Z O M M R 7 F R 16 2 G O L G İ G L U 15 O S M O Z T 14 O İ 8 L P T İ 3 S E N T R O Z O M P L O K E B O L A L B N A Z A S İ A T 4 S T O P L A Z M A T Z S R I M M I İ N 13 M İ T O K O N D R İ N O C L Ç L I İ Z BULMACA 3 CEVABI 2 11 S 9 B 3 1 F İ L O G E N E T İ K S I N I F L A N D I R M A L Ü K E M U 10 S Ü N G E R L E R 12 T Ü R İ C 5 Ü E İ P 4 B A L I K L A R N R S N U G İ İ L Ş E D 7 K U R B A Ğ A L A R N 8 İ R A L A K R E 6 M E M E L İ L E R R P N R L İ 13 C İ N S K L E R 192

193 1 9. Sınıf BULMACA 4 CEVABI 1 2 S A E S R İ A T 3 E R E Z Y O N 5 T A K K Ğ A İ M R S U B İ R O L N A A 4 R A D Y A S Y O N 6 I A Ö K T İ R Z 7 B İ Y O L O J İ K B İ R İ K İ M F İ 8 E K O L O J İ K A Y A K İ Z İ A S Y O N ETKİNLİK 1 A) 1) Üreme 2) Üreme yaşamsal özellik değildir. 3) Beslenme 4) Enerji ihtiyacını giderme, büyüme ve gelişme, 5) Büyüme, gelişme 6) Hayvanlarda büyüme ve gelişme sınırlıdır. 7) Solunumun amacı ATP üretmedir. 8) Hareket 9) Organizasyon 193

194 B) 1) Üreme 2) Boşaltım 3) Solunum 4) Sindirim 5) Adaptasyon 6) Protein sentezi 7) Hareket 8) Büyüme 9) Beslenme C) Tanılayıcı ağaç 1: 3 numaralı çıkış ETKİNLİK 2-A 1) D 2) D 3) Y 4) D 5) D 6) D 7) D 8) Y 9) D 10) D 11) Y 12) D 13) D 14) D 15) D ETKİNLİK 2-B 1) Steroit 2) Esansiyel amino asit 3) Renatürasyon 4) İzomer 5) Organik bileşik 6) Radikal grup 7) Heksoz 8) Doymamış yağ 9) Ribozom 10) Tripeptit 11) Hidroliz 12) Doymuş yağ asiti 13) Organik bileşik ETKİNLİK 2-C Zeytin, mısır, fındık, ayçiçeği, ceviz ETKİNLİK 2-D A: Böcek, Mantar B: - A: Anabolizma K: Katabolizma 1) A 2) K 3) K 4) A 5) A 6) K 7) K 8) A 9) A 10) A 11) A 12) A 13) K 14) K ETKİNLİK 2-E A) BESİN ÇEŞİDİ MONOSAKKARİT DİSAKKARİT POLİSAKKARİT GLİKOJEN X GALAKTOZ X KİTİN X GLİKOZ X SAKKAROZ X RİBOZ X NİŞASTA X LAKTOZ X SELÜLOZ X FRUKTOZ X MALTOZ X DEOKSİRİBOZ X B) VENN ŞEMASINDA KESİŞİM ALANLARI 1,2,4,5,6,8 BULUNUR 194

195 1 9. Sınıf ETKİNLİK 3 A) 1) D 2) Y 3) D 4) D 5) D 6) D 7) Y 8) D B) 1) KOFAKTÖR 2)TERSİNİR 3) İNHİBİTÖR 4) SUBSTRAT 5) KOENZİM 6) AKTİVATÖR 7) APOENZİM C) TANILAYICI AĞAÇ 2: 3 NUMARALI ÇIKIŞ D) Serbest enzim miktarı Ürün miktarı Zaman Zaman E) X: Azalır Y: Azalır Z: Değişmez F) 1) M maddesi 2) N maddesi 3) R maddesi 4) S maddesi G) 1) D 2) D 3) D 4) Y 5) D 6) D 7) Y 8) D 9) D 10) Y 11) D H) 1) D 2) D 3) Y 4) D 5) D 6) D 7) Y I) 1) D 2) D 3) Y ETKİNLİK 4 A) 1) Pasif taşıma 2) Difüzyon 3) Osmoz 4) Aktif taşıma 5) Endositoz 6) Pinositoz 7) Plazmoliz 8) Turgor basıncı 9) Deplazmoliz 10) Fagositoz B) I. Artmıştır II. Artmıştır III. Hipotenik-deplazmoliz IV. Artar-azalır C) I. Difüzyon II. Kolaylaştırılmış III. Aktif taşıma IV. Pasif taşıma difüzyon D) 1) Y 2) Y 3) D 4) D 5) D 6) D 7) D 8) D 9) Y 10) Y 11) D 12) D E) TANILAYICI AĞAÇ 3: 5 NUMARALI ÇIKIŞ 195

196 F) I-Mitokondri-kloroplast II. Lizozom-sentrozom III. a) Ribozom b) Mitokondri c) Granüllü ER d) Kloroplast IV. Mitokondri-kloroplast V. Lizozom-mitokondri VI. a) Ribozom b) Mitokondri c) Granüllü ER d) Kloroplast VII. Ribozom-hücre zarı VIII. Kloroplast, kromoplast ve lökoplast IX. Lizozom G) 1), 2), 3) +, 4) +, 5), 6) +, 7) +, 8), 9), 10) + 11) +, 12) +, 13), 14), 15), 16) +, 17) +, 18) +, 19) +, 20) + H) a) 2,3,4 b) 3,4 c) 1 ve 2 d) 3 e) 3 ve 4 f) 3 I) 1) D 2) Y 3) D 4) Y 5) Y 6) D 7) D 8) D 9) D 10) Y 11) D ETKİNLİK 5 A) I- Çekirdek II-Golgi III-Mitokondri IV-Hücrezarı V-ER VI-Koful VII-Hücre çeperi VIII-Kloroplast B) Özellik/ organel ATP üretme Protein sentezi RNA taşıma Kendini eşleme Ribozom _ + + _ Mitokondri Kloroplast Golgi ER _ + +/- _ C) 1) D 2) D 3) D 4) Y 5) D 6) D 7) Y 8) Y 9) D 10) D 11) D 12) Y 13) D D) 1) D 2) D 3) D 4) Y 5) Y E) 1) D 2) D 3) D 196

197 1 9. Sınıf F) 1) Otoliz 2) Sentrozom 3) Polizom 4) Lizozom 5) Kloroplast 6) Golgi 7) ER 8) Koful 9) Ribozom-sentrozom 10) Lökoplast 11) Mitokondri G) 1) Y 2) D 3) Y 4) D 5) D 6) D 7) D 8) Y 9) D 10) D 11) D 12) D 13) Y ETKİNLİK 6 A) 1) D 2) D 3) D 4) Y 5) D 6) D B) 1) D 2) D 3) Y C) TANILAYICI AĞAÇ 4: 3 NUMARALI ÇIKIŞ D) 1) Y 2) D 3) D 4) D E) 1) Protista âlemi 7) Çift çenekliler 13) Hayvanlar âlemi 2) Süngerler ve sölenterler 8) Eklem bacaklılar 14) Arkeler 3) Damarsız sporlular 9) Kapalı tohumlularda 15) Kurbağalar 4) Kuşlar 10) Kurbağalar 16) Memeliler 5) Mantarlar âlemi 11) Monera âlemi 17) Yumuşakçalar 6) Bakteriler 12) Balıklar 18) Bitkiler ETKİNLİK 7 1) D 2) D 3) Y 4) D 5) D 6) Y 7) Y 8) D 9) D 10) D 11) D 12) D 13) D 14) Y 15) D ETKİNLİK 8 A) 1) D 2) Y 3) D 4) D 5) D 6) D 7) Y 8) D 9) D 10) D 11) Y 12) D 13) D 14) Y 15) D B) 1) Ozon 2) Asit yağmuru 3) Küresel ısınma 4) Karbon ayak izi 5) Endemik 6) Ötrifikasyon 7) Erezyon 197

198 SÖZLÜK A anaç antijen antiseptik antikor : Yemiş verecek durumdaki ağaç. : Organizmada bağışıklık tepkisine yol açan yabancı molekül. : Vücudun çeşitli kısımlarını mikroplardan arındırmak için kullanılan kimyasal madde. : Çok hücreli organizmaların bağışıklık sistemi tarafından antijene karşı geliştirilen glikoprotein yapısındaki moleküller. B biyokütle biyom biyosfer biyoteknoloji : Belli bir alanda bulunan organizmaların su dışındaki toplam kuru madde kütlesi. : Geniş bir alana yayılmış bitki örtüsü ve bununla ilişkili mikroorganizmalar, mantarlar ve hayvanlar. : Canlı organizmaların birbirleriyle ilişkilerinin sürdüğü kayaç, su ve hava katmanlarından oluşan yeryüzü örtüsü. : Canlı hücreleri kullanarak biyolojik tekniklerle endüstri, tıp, tarım vb. alanlarda kullanılmak üzere materyal üretimi. Ç çiğ : Su buğusunun soğuk havalarda, yerde, bitkiler, ağaçlar ve öteki nesneler üzerinde donmasıyla oluşan ince su damlacıkları. D döl : Canlıların üremesi sonucu ortaya çıkan yeni birey veya bireylerin bütünü. E elektroforez : Moleküllerin, nişasta gibi jel yapılı maddeler bulunan ortamda elektriksel alanın etkisiyle göç hızlarının farklılığından yararlanılarak ayrılmaları. ekoloji ekolojik niş ekosistem emeç etik : Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalı. : Komünitedeki bir türün kendi etkinlikleri ve ekosistemdeki diğer elemanlarla etkileşimde üslendiği rolü. : Belli bir alanda yer alan tüm organizmalar ve bu organizmalarla etkileşim içerisinde bulunan abiyotik faktörler. : Su ve kara yosunları ile bazı bitkilerin kökü andıran tutunma organı. : Ahlaki, ahlakla ilgili. 198

199 F fosil : Geçmiş yer bilimi zamanlarına ilişkin hayvanların ve bitkilerin, yer kabuğu kayaçları içindeki kalıntıları veya izleri. G gonozom : eşeyin belirlenmesinde rol oynayan eşey kromozomları. H habitat : Bir organizmanın barındığı ve kendine özgü özellikler gösteren yaşam ortamı. I ıslah : Bir hayvan veya bitki türünden daha iyi verim alabilmek amacıyla yapılan işlem. K kallus karyotip kolon koloni komünite kültür ortamı : Organize olmamış, farklılaşmamış bitki hücrelerinin çoğalmış kütlesi. : Kromozomların uzunluk, bant özellikleri, sentromer konumu gibi karakterlere göre sınıflandırılıp dizilmesi. : Omurgalılarda kalın bağırsağın rektumdan önce gelen, dışkıdaki fazla suyu emen bölgesi. : Topluluk, küme, özellikle bakteri kültüründe bir araya gelen mikroorganizmaların oluşturduğu çıplak gözle görülen küme : Belirli bir alanda yaşayan organizmaların tümü. : Canlı veya uyku durumunda olan belirli mikroorganizmaların yetiştirmek ve geliştirmek üzere aşılandığı besin maddeleri ortamı. L lenf : Damarlarında dolaşan kanla, doku öğeleri arasında aracı görevi yapan, kan plazması ve lenfositten oluşan saydam, sarı renkte bir sıvı. M mikroenjeksiyon mukus mutasyon : Özel mikropipetlerle tek bir hücrenin içine madde sokulması. : Goblet hücreleri tarafından salgılanan musin salgısının suyla teması sonucu biçimlenen bir glikoprotein. : Genomik DNA dizilerinde kendiliğinden ya da ışın, kimyasal maddeler gibi etkenler sebebiyle meydana gelen herhangi bir değişiklik. 199

200 O otozom : Eşey kromozomları dışında kalan kromozom grubu, vücut kromozomları. P pestisit plankton popülasyon preparat : Bitki ve hayvanları zararlılardan korumak için mücadele amacıyla kullanılan kimyasal ilaçlar. : Denizlerde ve tatlı sularda, suyun hareketi ile pasif olarak sürüklenen küçük organizmalar. : Belirli bir coğrafik bölgeye yerleşen bir türün bireylerinin oluşturduğu topluluk. : Mikroskop altında inceleme yapmak için hazırlanan lam, lamel ve doku örneğinden oluşan nesne. R radyasyon reseptör : Elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji yayımı ya da aktarımı. : Hücre içinde ya da üzerinde hormon, ilaç, virüs vb. nin özel olarak bağlandığı ve bazı hâllerde özel bir hücre cevabının verilmesine yol açan veya bunların hücreye girmesini sağlayan, protein veya glikoproteinden oluşan yer veya yapı. Almaç. restriksiyon enzimi : DNA yı belirli bir noktadan kesen enzim. S sendrom steril : Özel bir bozukluğu belirleyen, bir arada görülen, teşhisi kolaylaştıran bulgu ve belirtilerin tümü. : Canlı mikroorganizmalardan ve virüslerden arındırılmış. T teori tümör : Gözlem konusu olan bir sınıf olay ve ilişki üzerinde yapılan deneyler sonucu doğruluğu hemen hemen kesinleşen yöntemli açıklama. : Hücrelerin anormal çoğalmasıyla oluşan büyüme. U ultrason : İnsan kulağının alamayacağı nitelikte olan yüksek frekanslı ses titreşimi. V varyasyon : Bir türün bireylerindeki aynı karakterin farklı şekilleri, değişiklik, çeşitlilik. 200