İSPANYA NIN YENİ ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ

Transkript

1 İSPANYA NIN YENİ ULUSAL GÜVENLİK STRATEJİSİ 1. GİRİŞ: İspanya nın ilk ulusal güvenlik stratejisi, İspanya Güvenlik Stratejisi: Herkesin Sorumluluğu adıyla 24 Haziran 2011 tarihinde, Sosyalist İşçi Partisi Hükümeti döneminde yayımlanmıştır. Güvenliğin yalnız Hükümet in değil tüm toplumun sorumluğunda olduğunu vurgulayan ve 10 yıllık bir perspektife sahip olan Strateji nin beş yılda bir ya da gerektiğinde daha erken güncelleneceği belirtilmiştir. Bu bağlamda 31 Mayıs 2013 tarihinde, İspanya Hükümeti, Ulusal Güvenlik Stratejisi: Ortak Bir Projeyi Paylaşmak 1 adını taşıyan yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi ni kabul etmiştir tarihli Strateji yi güncelleyen doküman, ulusal güvenliğin, Hükümetler in değişen siyasi gündemlerinin ötesinde, bir Devlet Siyaseti olarak ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Strateji hazırlanırken, ana muhalefet Sosyalist İşçi Partisi nin de siyasi desteği alınmıştır. İspanya Başbakan Yardımcısı Soraya Saenz de Santamaria konuya dair kamuoyu açıklamasında 2 ; Strateji de ulusal güvenlik önceliklerinin net bir biçimde ortaya konduğunu ve ulusal güvenlikle ilgili sorumlulukları bulunan Hükümet üyelerinden oluşan esnek bir kurumsal yapının (Ulusal Güvenlik Konseyi) teşkil edildiğini 3 belirtmiş; güvenliğin kapsamlı bir yaklaşımla ele alındığına, günümüzde iç ve dış güvenlik arasında net bir ayrım kalmadığına, ulusal güvenlik alanına sivil toplumun daha güçlü biçimde dâhil edildiğine vurgu yapmıştır. 2. İNCELEME: İspanya nın yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi, değişken bir görünüm sergileyen güvenlik ortamında ulusal güvenlik önceliklerini, mücadele edilmesi gereken risk ve tehditler ile Ulusal Güvenlik Sistemi ni ortaya koymakta, küresel değişikliklere uygun olarak güvenlik konseptini geniş bir bakış açısıyla ele almaktadır. Beş bölümden oluşan Strateji de ön plana çıkan hususlar belgenin sistematiğine uygun olarak aşağıda özetlenmiştir: a. Ulusal Güvenliğin Kapsamlı Vizyonu: 21 inci yüzyılın güvenlik konsepti, stratejik ortamdaki hızlı gelişmelere paralel olarak değişmekte ve ülke savunmasından, ekonomik ve finansal istikrara veya kritik altyapıların korunmasına kadar geniş bir alana uzanabilmektedir. Geleneksel tehdit ve risklere ilaveten, yeni risk ve tehditlerin sınırların dışından kaynaklanması 1 The National Security Strategy of Spain, 2 Government approves National Security Strategy, 3 İspanya Ulusal Güvenlik Konseyi ilk toplantısını, 11 Temmuz 2013 tarihinde İspanya Kralı Juan Carlos başkanlığında gerçekleştirmiştir. 1/12

2 ve birbirleriyle etkileşme özelliği tehlikenin büyüklüğünü artırmaktadır. Bu bağlamda, ülkelerin tek başına mücadele yöntemleri, etkisiz ve yetersiz kalmakta; çok taraflı işbirliği ve multidisipliner bir yaklaşım gerekmektedir. Bu kapsamlı vizyon gereğince, Ulusal Güvenlik; vatandaşların özgürlük ve refahını korumayı, İspanya nın savunmasını, anayasal ilke ve değerlerini güvence altına almayı ve taahhütlere uygun biçimde, müttefik ve ortaklarla birlikte uluslararası güvenliğe katkıda bulunmayı amaçlayan Devlet faaliyetidir. şeklinde tanımlanmaktadır. Ulusal Güvenlik Stratejisi nin dayandığı temel ilkeler ise; Başbakan ın idaresi altında Ulusal Güvenlik Sistemi ne, tüm devlet aktörlerinin iştiraki, eşgüdümü, kamu-özel sektör işbirliği ve toplumun katılımıyla eylem birliği; potansiyel risk ve tehditleri öngörme ve önleme yeteneği; kaynakların etkin ve sürdürülebilir kullanımı ve kriz durumlarına mukavemet ve çabuk toparlanma yeteneğidir. b. Dünyada İspanya nın Güvenliği: Ulusal güvenliğin temel amacı; İspanya nın hayati ve stratejik menfaatlerinin korunmasıdır. Güç merkezlerinin yer değiştirmesi, Asya-Pasifik bölgesinin artan stratejik önemi, yeni güçlerin ekonomik ve siyasi yönden büyümesi, Arap dünyasındaki dönüşüm, ABD nin yeni stratejik pozisyonu, toplumsal grupların ve bireylerin artan önemi ve karşılıklı bağımlılığın artması, güvenliği de doğrudan etkilemektedir. Kuzey Afrika ve Avrupa; Akdeniz ve Atlantik arasında yer alan, anakara, Balearik ve Kanarya Adaları ile Ceuta ve Melilla özerk illerine sahip olan İspanya nın bölgesel ve küresel perspektifi, jeostratejik konumu nedeniyle, uluslararası istikrar, barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Avrupa ve Akdeniz, İspanya nın başlıca stratejik öncelikleridir. Latin Amerika ve Afrika İspanya nın odaklandığı diğer bölgelerdir. (1) Avrupa Birliği: AB nin politik ve ekonomik entegrasyonunda yaşanan belirsizlikler Birliği zayıflatmaktadır. Ekonomik ve parasal birliğin güçlendirilmesi ve siyasi entegrasyon yolunda ilerlenmesi, İspanya nın desteklediği hedeflerdir. AB nin küresel aktör olarak gücünün pekişmesi İspanya nın güvenliğini artıracaktır. Bu amaçla; Avrupa Dış Eylem Servisi; Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası ve Özgürlük, Güvenlik ve Adalet Alanı kuvvetlendirilmelidir. İspanya, AB genişleme sürecini desteklemektedir. Nitekim, geçmişte, yeni üyelerin, Avrupa nın istikrarı ve güvenliğine katkı sağladığı görülmektedir. İngiliz kolonisi olan Cebelitarık, günümüz Avrupası için anormallik oluşturmakta ve iki müttefik ülkenin ilişkilerini zedelemekte; İspanya ve Avrupa için güvenlik sorunları oluşturmaktadır. BM nin belirlediği parametreler ile İspanya ve İngiltere Hükümetleri nin imzaladığı 1984 tarihli Brüksel Deklarasyonu na uygun etkili sonuçlara ihtiyaç vardır. (2) Akdeniz: Akdeniz in güney kıyısında barışın, istikrarın ve refahın sağlanması, ulusal güvenlik ve Avrupa güvenliği için öncelik taşımaktadır. İspanya için özel önemi haiz Magrep te, 2/12

3 hukukun üstünlüğünün, ekonomik kalkınmanın, sosyal uyumun ve enerji arz istikrarının sağlanması, mülteci akımının kontrol altına alınması, terörizmin, uyuşturucu ve yasadışı ticaretin önlenmesi için bölge ülkeleri işbirliği yapmalıdır. İspanya, yalnız iki taraflı değil, aynı zamanda Akdeniz İçin Birlik, Avrupa Komşuluk Politikası, 5+5 İnisiyatifi, NATO nun Akdeniz Diyaloğu ve İstanbul İşbirliği Girişimi gibi forumlar vasıtasıyla, Akdeniz in ortak güvenliğini pekiştirmelidir. Libya ve Suriye krizleri, bölgenin kırılganlığını yeniden hatırlatmıştır. İspanya, AB çerçevesinde İsrail-Filistin ve Batı Sahra sorunlarına kalıcı bir çözüm bulunması için gayret göstermeye devam edecektir. İspanya, ayrıca Kıbrıs sorununa adil ve kalıcı bir çözüm bulunmasına katkıda bulunmaya devam edecek, Doğu Akdeniz in güvenliği ve istikrarı için önemli bir bölgesel aktör olan Türkiye ile işbirliği yapacaktır. (3) Latin Amerika: Politik, ekonomik, tarihi ve kültürel bağların olduğu Latin Amerika, İspanya için büyük stratejik önemi haiz bir bölgedir. İspanya nın bölgedeki başlıca stratejik ortakları olan Brezilya ve Meksika, küresel aktör olarak konumlarını güçlendirmektedir. Pasifik İttifakı, İspanya nın stratejik ve politik menfaatleri için önem taşımaktadır. Bölgedeki kurumsal zafiyet, hukuki belirsizlikler, suç örgütleri, narkoterör ve insan kaçakçılığı bazı Latin Amerika ülkeleri için sorun teşkil etmeye devam etmektedir. Bu sorunlarla mücadelede karşılıklı temaslar, bölgesel forumlar, AB ve İbero-Amerikan Zirvesi önem arz etmektedir. (4) ABD ve Transatlantik İlişkiler: Avrupa-Atlantik bölgesinde barış, istikrar ve güvenlik, İspanya nın güvenliğinin bir parçasıdır. ABD, İspanya nın en önemli müttefiklerinden biri olup, küreselleşen dünyadaki sorunlarla mücadele ve Kanada ile daha yakın bir ilişki kurulmasını da içeren geniş transatlantik vizyonu için temel ortağıdır. ABD deki İspanyolca konuşan nüfus sayısındaki artış, ABD-İspanya ilişkisinde belirleyici bir unsurdur. (5) Afrika: Önümüzdeki on yıllarda, Sahel, Afrika Boynuzu ve Gine Körfezi, İspanya menfaatleri için önem arz eden üç bölge olacaktır. Yasadışı ticaret, etnik çatışmalar, terörizm, geri kalmışlık ve ideolojik aşırıcılık, Sahel ve Afrika Boynuzu için sorun teşkil etmektedir. Sahel bölgesinin genişliği ve ülkelerin kırılgan yapısı; etnik gruplar arası çatışmalar, suç örgütleri ve Cihadist terör grupları için elverişli bir zemin yaratmaktadır. Hint Okyanusu nda devam eden deniz korsanlığı, Somali deki güvenlik zafiyeti, uluslararası toplumun ve özellikle İspanya nın menfaatlerine zarar vermekte; Gine Körfezi ndeki istikrarsızlık enerji arzı ve ticaret akışına olumsuz yansımaktadır. (6) Asya: Asya, küresel jeopolitik değişimin merkezi durumundadır. Afganistan, Pakistan ve Kuzey Kore de yaşanan gerilimler ve Çin in teritoryal talepleri tüm uluslararası toplumu etkilemektedir. Diğer taraftan; Çin ve Hindistan ın ekonomik olarak büyümeleri ve Afrika ile Latin Amerika da önemli bir aktör haline gelmeleri, istikrarı sağlayıcı bir husustur. İspanya; AB 3/12

4 çerçevesi içerisinde, Asya güvenlik yapılarının güçlenmesini ve küresel düzene eklemlenmesini teşvik etmeli; bölgedeki görünürlüğünü artırmalıdır. Stratejik sektörlere ilişkin anlaşmaların yapıldığı Avustralya, bölgede İspanya için önem taşıyan diğer bir ülkedir. (7) Rusya: AB nin en büyük komşusu ve Avrupa enerji pazarı için kilit stratejik aktör olan Rusya ile işbirliği, Avrupa nın güvenliği ve istikrarı için temel teşkil etmektedir. Bu bağlamda, Rusya, AB ile paylaştığı stratejik ortamdaki uzun zamandır devam eden çatışmaların çözümüne katkı sağlamak ve AB nin stratejik ortağı olarak konumunu güçlendirmek durumundadır. (8) BM, NATO ve Diğer Çok Taraflı Forumlar: İspanya, çok taraflı işbirliği ve diyalog forumlarına destek vermeye devam edecektir. BM, küresel işbirliği, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması adına halen en önemli örgüt olmakla birlikte, kapsamlı bir reforma ihtiyacı vardır. NATO ülkelerinin savunma bütçelerinde azalma söz konusu iken, diğer ülkelerin askeri harcama ya da yatırımlarını artırmaları, stratejik bir dengesizlik yaratmaktadır. AGİT in güven artırıcı önlemler, silahsızlanma ve silahların kontrolü alanlarındaki rolü, İspanya nın güvenliğini artırırken; G-20 ve Finansal İstikrar Kurulu ndaki varlığı, İspanya ya küresel ekonomi ve finans yönetiminde söz hakkı vermektedir. c. Ulusal Güvenliğe Dönük Risk ve Tehditler: Uluslararası güvenlik ortamında, ulusal güvenliğe yönelik doğrudan risk ve tehditlerin yanı sıra, yeni risk ve tehditler ortaya çıkarabilecek veya mevcut risk ve tehditlerin etkisinin artmasına neden olabilecek tetikleyici unsurlar da mevcuttur. Yoksulluk, eşitsizlik, ideolojik aşırıcılık, demografik dengesizlik, iklim değişikliği ve teknolojinin kötü kullanımı, söz konusu tetikleyicilerden birkaçıdır. İspanya nın ulusal güvenliğine dönük risk ve tehditler ise aşağıdaki gibidir: (1) Silahlı Çatışmalar: Özellikle başarısız devletlerde, devletin ve devlet dışı aktörlerin hukuki olmayan eylemleri, etnik çatışmalar ve doğal kaynaklar için rekabetin yarattığı istikrarsızlık, silahların yasadışı ticareti veya kontrolsüz yayılması için uygun zemin yaratarak, uluslararası toplumun ve İspanya nın güvenliğini, hayati ve stratejik menfaatlerini etkileyebilmektedir. Siber uzay ve dış uzay da çatışma alanlarından biri haline gelmiştir. Tüm bu şartlar, İspanya nın gelecekteki çatışmaların doğasını iyi tahlil ederek, Silahlı Kuvvetleri nin kabiliyet, örgütlenme ve harekât yöntemlerini uyarlamasını, etkili bir savunma kapasitesine sahip olmasını gerektirmektedir. (2) Terörizm: İspanya 50 yılı aşkın bir süredir, ETA terörizminden zarar görmüş; hukuk devleti kuralları içerisinde yürütülen mücadele sonucu ETA yenilgiye uğratılmıştır. Bununla birlikte; demokrasi içerisinde, terörist grup tamamen yok edilmeden tedbir elden bırakılmamalıdır. İspanya, çevre ülkeleri gibi Cihadist terörizmin, özellikle İslami Magrep teki El Kaide gibi terörist örgütlerin hedefi durumundadır. İspanya nın Sahel gibi istikrarsız bölgelere yakınlığı; İspanya ya yerleşmiş birinci ve ikinci nesil göçmenlerin 4/12

5 radikalleşme ihtimalleri; köktendinci grupların İspanya yı hayali İslam devletinin bir parçası olarak göstermeye çalışmaları ve İspanya'nın terörizm ile güçlü biçimde mücadele etmesi, onu uluslararası terörizmin hedefi haline getirmektedir. Polisin, yargının ve istihbaratın başta ETA olmak üzere terörle mücadelede gösterdiği başarının yanında, kapsamlı bir yaklaşımın, farklı demokratik siyasi gruplar arasında konsensüsün ve uluslararası işbirliğinin sağlanması gerekmektedir. İspanya modelinin terörle mücadelede gösterdiği başarı, ülkeye prestij sağlamakta ve İspanya, uluslararası camiada terör alanında referans olarak görülmektedir. (3) Siber Tehditler: Maliyeti ve riski düşük, ama etkisi güçlü olan siber terörizm, bireylere, kamu ve özel kuruluşlara saldırmak için önemli bir vasıta haline gelmiştir. Bu bağlamda, kritik altyapı ve temel hizmetlere ilişkin sistemlerin korunması öncelikli hedef teşkil etmektedir. (4) Organize Suçlar: Organize suçlar, devletlerin ekonomik ve siyasi temellerini sarsarken, suç örgütlerinin yozlaşmış hükümetler, paramiliter örgütler veya terörist gruplar ile işbirliği yapma imkânları, bu tehdidi bir kısır döngü haline getirebilmektedir. Suç örgütleri ile terör örgütleri arasındaki artan işbirliği, tehdidin boyutunu da artırmaktadır. İspanya, organize suçlardan en fazla etkilenen Avrupa ülkelerinden biri olup, bu suçlar, siyasi, ekonomik ve hukuki bakımdan ulusal güvenlik menfaatleri için doğrudan bir tehdit oluşturmaktadır. (5) Ekonomik ve Finansal İstikrarsızlık: Ekonomik ve finansal istikrarsızlık, hem siyasi ve sosyal huzursuzluk yaratması, hem de diğer mevcut riskleri körüklemesi bakımından tehdit teşkil etmektedir. Son yıllarda yaşanan ekonomik kriz, İspanya ekonomisini ve sosyal refahını da etkilemiştir. (6) Enerji Zafiyeti: İspanya nın enerji bakımından diğer ülkelere olan bağımlılığı ve Avrupa ile doğalgaz ve elektrik sistemleri bağlantısının azlığı, enerji arz kesintisi tehdidini artırmaktadır. Doğalgaz ve petrol üreten bazı bölgelerdeki terörist faaliyetler, enerji arz güvenliğini tehdit ederken, enerji kaynaklarının Hürmüz Boğazı ve Süveyş Kanalı gibi kritik noktalardan deniz yoluyla nakli de çeşitli riskler barındırmaktadır. İspanya'nın enerji güvenliği, enerji arz güvenliğinin sağlanmasına ve enerji altyapısının ve naklinin saldırı ve doğal afetlere karşı güvenli kılınmasına bağlıdır. (7) Kitle İmha Silahlarının (KİS) Yayılması: Kitle imha silahlarının, özellikle yüksek gerilimli bölgelerde hızla yayılması, kullanılma riskini de artırmaktadır. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, nükleer askeri kapasitenin yayılmasını yavaşlatsa da, İran örneğinde olduğu gibi bütünüyle önleyememiştir. Terörist grupların, kimyasal, biyolojik veya radyolojik maddeleri ele geçirmesi ve bunu devletlere karşı kullanma riski, söz konusu tehdide yeni bir boyut kazandırmaktadır. 5/12

6 (8) Düzensiz Göç Akımları: İspanya, mültecilerin toplumsal entegrasyon ve dışlanma, toplumsal huzursuzluk, gettolaşma, işgücünün sömürülmesi ve organize suç örgütleri veya terörist örgütler tarafından kullanılmaları gibi sorunlarla karşı karşıyadır. (9) Casusluk: Devletler, gruplar veya bireyler tarafından, stratejik, politik veya ekonomik avantaj sağlayacak bilgilerin elde edilmesine ilişkin saldırgan faaliyetler, güvenlik için önemli bir tehdit olmaya devam etmektedir. Geleneksel casusluk metotlarının yanı sıra, artan düzeyde karmaşık teknolojiler kullanılarak, büyük çaplı ve hassas bilgilere erişilebilmektedir. (10) Acil Durum ve Afetler: Deprem, volkanik patlamalar, sel baskınları, büyük yangınlar, su sıkıntısı, çölleşme, salgın hastalıklar ve iklim değişikliğinin neden olduğu çevre sorunları, İspanya nın mücadele etmek zorunda olduğu riskler arasındadır. (11) Deniz Alanı Zafiyeti: Denizlerde, kara ve havaya nazaran daha az düzenleme ve denetleme olması ve bu alanın kolay erişilebilirliği, güvenlik risk ve tehditlerinin daha kolay ve çabuk yayılmasına neden olmaktadır. Deniz yolları kullanılarak gerçekleştirilen uyuşturucu kaçakçılığı, yasadışı göç, deniz korsanlığı ve terörist faaliyetlerde artış yaşanmaktadır. İthalat, ihracat, doğalgaz ve petrol ihtiyacının önemli bir bölümünün deniz yoluyla sağlanması nedeniyle, deniz güvenliğinin sağlanması İspanya nın ekonomik ve enerji güvenliği açısından büyük önem arz etmektedir. (12) Kritik Altyapılar ve Temel Hizmetlere İlişkin Zafiyet: Toplumun temel sosyal, ekonomik ve güvenlik gereksinimlerini ve devlet faaliyetlerinin yürütülmesini sağlayan kritik altyapılarda doğal yollardan veya fiziki ya da siber saldırılar yoluyla meydana gelebilecek aksaklıklar, ulusal güvenliğe doğrudan etki ederek, topluma ve devlet işleyişine ciddi zarar verebilmektedir. d. Stratejik Hareket Tarzları : Ulusal güvenlik için öncelik taşıyan on iki alan ve her bir alana dönük amaç ve stratejik hareket tarzları belirlenerek, sorunlarla etkin ve kapsamlı biçimde mücadele etmek için bir ulusal güvenlik çerçevesi oluşturulmaktadır. (1) Ulusal Savunma: - Amaç: Ulusal menfaatleri veya değerleri savunmak ve BM, NATO ve AB gibi uluslararası örgütlere üye olmanın gereği olarak ortak menfaat ve değerleri korumak amacıyla askeri çatışmalara müdahil olmak. - Stratejik Hareket Tarzı: Askeri risk ve tehditleri etkisiz kılacak, etkili caydırıcılığa sahip askeri kapasite tesis edilmesi, uluslararası örgütlere üyelik kapsamında müşterek güvenliğin sağlanmasına dönük sorumlulukların yerine getirilmesi, Silahlı Kuvvetler in yeni güvenlik sorunlarına uyarlanmasına devam edilmesi ve kaynakların etkin biçimde kullanılması, genç nüfus başta olmak üzere İspanyol toplumu tarafından ulusal savunmaya desteğin artırılması, İspanya savunma endüstrisinin güçlendirilmesi. 6/12

7 (2) Terörle Mücadele: - Amaç: Terör tehdidini bertaraf etmek, teröre zemin hazırlayacak radikalleşme süreçlerini önlemek. - Stratejik Hareket Tarzı: Terörle kaynağında mücadele ederek, radikalleşme süreçleri yoluyla yeni teröristlerin katılımının önlenmesi, terörle mücadele faaliyetlerinin koordineli biçimde yürütülmesi (Önleme), ulusal kapasiteyi güçlendirerek, ülke içinde, dışında ve sanal alanlarda İspanya nın güvenlik açıklarının azaltılması (Koruma), terörist faaliyetlere ilişkin istihbarat ve araştırma kapasitesinin artırılması (İzleme), terör eyleminin gerçekleşmesi halinde, hasarın en aza indirilmesi (Mukabele). (3) Siber Güvenlik: - Amaç: Siber saldırıları önleme, tespit ve karşı koyma kapasitesini güçlendirmek. - Stratejik Hareket Tarzı: Özellikle kamu kurumları, kritik altyapılar, askeri kabiliyetler ve milli menfaatlerle ilgili tüm sistemlerin siber saldırılara karşı korunması için gerekli düzenlemelerin yapılması, kamu-özel sektör arasında işbirliğinin geliştirilmesi, siber güvenlik kültürü oluşturulması, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi. (4) Organize Suçlarla Mücadele: - Amaç: Organize suç gruplarının oluşmasını önleme, mevcut olanları adalete teslim etme ve faaliyetlerini engelleme. - Stratejik Hareket Tarzı: Organize suçlarla mücadelede, uluslararası, kamu (kolluk, yargı ve istihbarat), özel sektör ve üniversiteler ile işbirliği sağlanması, organize suçlarla mücadelenin küresel bir çaba olduğuna ilişkin toplumun bilinçlendirilmesi, stratejik istihbarat merkezleri ve kuruluşları arasında işbirliğinin artırılması. (5) Ekonomik ve finansal güvenlik: - Amaç: Sürdürülebilir kalkınmayı, temel ekonomik ve finansal hizmetleri sağlamak, piyasa istikrasızlıklarını ve suç faaliyetlerini önlemek, İspanya nın uluslararası alanda ekonomik görünümünü güçlendirmek. - Stratejik Hareket Tarzı: Kamu ve özel sektördeki istikrarsızlıkları en aza indirgeyecek, üretimi, rekabeti ve katma değeri yüksek sektörleri destekleyecek, nitelikli iş olanakları yaratacak ve ekonomik kriz dönemlerinde fiyat istikrarını sağlayacak sürdürülebilir ekonomik büyüme modelinin güçlendirilmesi, iş gücü piyasasında etkinliğin, iş istikrarının ve sosyal barışın sağlanması, dış dünyaya açık bir ekonominin, serbest ticaret ve yatırımın, güçlü bir İspanya markası oluşturulmasının teşvik edilmesi, AB nin ve küresel ekonomik ve finansal düzenleme mekanizmalarına katkıda bulunulması, finansal altyapıların ve hizmetlerin güvenliğinin sağlanmasına dönük özel sektör ve devlet kuruluşları arasında yakın işbirliği tesis edilmesi. 7/12

8 (6) Enerji güvenliği: - Amaç: Enerji kaynaklarını çeşitlendirmek, enerji nakil ve arz güvenliğini sağlamak. - Stratejik Hareket Tarzı: Yenilenebilir ve yerli enerji kaynaklarının desteklenmesi, AB ülkeleri arasında enerji bağlantısını güçlendirecek bir Avrupa ortak enerji politikası geliştirilmesi, hidrokarbon araştırma ve kullanımının teşvik edilmesi, doğalgaz ikmal ağlarının, petrol ulaşım ve dağıtım sisteminin ve elektrik şebekelerinin emniyetinin artırılması, kritik altyapıların enerji arz güvenliğini temin etmek üzere kamu-özel sektör işbirliğinin geliştirilmesi, enerji tasarrufunun teşvik edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması. (7) Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Önlenmesi: - Amaç: Terörist veya suç örgütlerinin tehlikeli maddelere erişmesini önlemek ve halkı korumak. - Stratejik Hareket Tarzı: Çok taraflı ve uluslararası işbirliği gerçekleştirilmesi, BMGK kararları ve ilgili uluslararası antlaşmaların uygulanması, ilgili ulusal planların güncelleştirilmesi, çift kullanımlı malzemeler ve teknolojinin ihracının denetlenmesine dair politikaların güçlendirilmesi, KİS e ilişkin bilgi, teknoloji ve malzeme transferini ve yasadışı finansmanı önleyici tedbirlerin artırılması, özellikle Nükleer Terörizmle Mücadele İçin Küresel Girişim çerçevesinde, KİS kullanılarak gerçekleştirilebilecek olası terör tehdidinin önlenmesi için ulusal ve uluslararası kapasitenin güçlendirilmesi, uzun ve kısa menzilli füzelerin yayılmasının sınırlandırılmasına yönelik uluslararası çabaların desteklenmesi. (8) Göç Akımının Yönetimi: - Amaç: İspanya sınırlarındaki göç akımını önlemek, denetlemek ve yönetmek. - Stratejik Hareket Tarzı: AB Entegre Sınır Yönetimi çerçevesinde, sınır denetiminin sağlanması, göçü kaynağında önlemek ve yasal göç yollarını teşvik etmek amacıyla, göç veren ve transit ülkeler ile işbirliği yapılması, göçmenlerin yasadışı faaliyetlerde kullanılmasının, yasadışı göç ve insan kaçakçılığının önlemesi, göçmenlere dönük ayrımcılıkla mücadele edilmesi, göçmenlerin sosyal entegrasyonunun sağlanması, kamu kurumları arasında ve gerektiğinde sivil toplum örgütleri ve özel sektör ile yasadışı göçün risklerinin önlenmesine ilişkin yakın işbirliğinde bulunulması. (9) İstihbarata Karşı Koyma: - Amaç: İspanya nın stratejik, politik ve ekonomik menfaatlerini korumak amacıyla, yasadışı bilgi edinme faaliyetlerini önlemek. - Stratejik Hareket Tarzı: Gizli bilgilerin korunmasına yönelik düzenlemelerin güncelleştirilmesi, ulusal istihbarat servislerinin beşeri ve teknik yeteneklerinin güçlendirilmesi, şirketler ve kamu kurumlarında her düzeydeki personelde karşı istihbarat bilincinin uyandırılması, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi. 8/12

9 (10) Acil Durum ve Afetlerden Korunma: - Amaç: Acil durum ve afetlere gerekli mukavemeti sağlayacak Ulusal Korunma Sistemi oluşturmak. - Stratejik Hareket Tarzı: Merkezi Hükümet, özerk bölgeler ve yerel makamların acil durum ve afetlere yönelik eylemlerinin entegrasyonu ve güçlendirilmesi, ikaz ve önleme, işbirliği, eşgüdüm, dayanışma, yerindelik, etkinlik, katılım ve eşitlik ilkelerinin benimsenmesi, doğal, çevresel ve teknolojik risklere dair ulusal ikaz ağı oluşturarak, çeşitli erken uyarı düzenlemelerinin koordinasyonunun artırılması, toplumda acil durumlara karşı korunma bilinci geliştirilmesi, acil durum ve afetlere dair Avrupa planlarına, mekanizmalarına ve uluslararası işbirliğine sağlanan katkının artırılması. (11) Deniz Güvenliği: - Amaç: Seyrüsefer özgürlüğünü muhafaza etmek, deniz trafiğini, kritik deniz altyapılarını, deniz kaynaklarını, kıyıları, deniz altı arkeolojik mirası korumak, deniz alanlarındaki suç ve terör faaliyetlerini, kaza ve afetleri önlemek amacıyla deniz güvenlik politikası geliştirmek. - Stratejik Hareket Tarzı: Deniz güvenliğinin sağlanmasıyla ilgili kamu kuruluşları arasında işbirliği ve eşgüdümü güçlendirecek, sınırlı kaynakların optimum kullanımına dönük kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi, AB ve Uluslararası Denizcilik Örgütü düzenlemeleri çerçevesinde uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi, özel sektörle işbirliği sağlanması. (12) Kritik Altyapıların Güvenliği: - Amaç: Topluma temel hizmetleri sağlayan altyapıları güçlendirmek. - Stratejik Hareket Tarzı: Kamu ve özel sektör arasında işbirliği, sorumluluk ve bilgi paylaşımını sağlayacak iletişim kanalları geliştirilmesi, karşılaşılan riskleri tanımlayacak, değerlendirecek, önleyecek ve etkilerini azaltacak bir planlama sistemi oluşturulması, kriz ve risk yönetiminde kurumlar arası eşgüdümün sağlanması, uluslararası işbirliğinin teşvik edilmesi. e. Yeni Ulusal Güvenlik Sistemi: Ulusal güvenliğin sağlanması, öngörülmedik gelişmelere ve değişikliklere uyarlanabilen, günümüz tehdit ve riskleri ile etkin ve kapsamlı biçimde mücadele edebilecek güçlü ve esnek bir kurumsal sistem gerektirmektedir. Ulusal Güvenlik Sistemi nin temel amacı, mevcut kaynakların en uygun, bir arada ve esnek biçimde kullanımı yoluyla ulusal güvenliğin muhafazasıdır. Ulusal Güvenlik Sistemi; Başbakan ın liderliği ve siyasi rehberliğine; ulusal güvenlikle ilgili tüm kamu kurumlarının, eşgüdüm ve işbirliği içinde faaliyet göstermesine; mevcut kaynakların en uygun ve etkin biçimde kullanımına; ulusal güvenlikle ilgili kamu kurumlarının teşkilat ve faaliyet usullerinin modernizasyonuna; sivil toplumun katılımı ve güvenlik kültürünün geliştirilmesine; kamu ve özel sektör arasında işbirliğine; istihbaratın ve bilginin yönetimine ve şeffaflık ilkesine dayanmaktadır. 9/12

10 (1) Ulusal Güvenlik Yapısı: Başbakan ın Ulusal Güvenlik Siyaseti ne yön verme, öncülük etme ve ivme kazandırma görevi bulunmaktadır. Bu görevleri yerine getirirken, kendisine Ulusal Güvenlik Konseyi ve İhtisas Komiteleri yardımcı olacaktır. - Ulusal Güvenlik Konseyi: Ulusal Güvenlik Konseyi, Başbakan ın teklifiyle, periyodik 4 olarak Başbakan ın başkanlığında toplanacaktır. Konsey toplantılarına katılması durumunda Konsey Başkanı Kral dır. Konsey in diğer üyeleri; Başbakan Yardımcısı, Savunma, İçişleri, Sanayi-Enerji ve Turizm, Dışişleri ve İşbirliği, Hazine ve Kamu Yönetimi, Kalkınma, Ekonomi ve Rekabet Bakanları ile Genelkurmay Başkanı, Dışişlerinden Sorumlu Devlet Sekreteri, Güvenlikten Sorumlu Devlet Sekreteri, Ulusal İstihbarat Merkezi Başkanı ve Başbakanlık Direktörü dür. Toplantı gündemine uygun olarak, ilgili bakanlar, yetkililer ve uzmanlar da görüşlerine başvurulmak üzere Konsey toplantılarına katılabilmektedir. Ulusal Güvenlik Konseyi nin başlıca görevleri; Ulusal Güvenlik Siyaseti nin yürütülmesinde Başbakan a yardımcı olmak; Ulusal Güvenlik Stratejisi nin güncelleştirilmesine destek sağlamak; gerekli alt stratejilerin hazırlanmasına yardımcı olmak ve onaylamak; Parlamento ya sunulmadan önce Yıllık Güvenlik Raporu nu kabul etmek; krizleri yönetmek ve koordine etmek; Ulusal Güvenlik Siyaseti nin planlaması ve eşgüdümü için gerekli ilkeleri oluşturmak; Ulusal Güvenlik Sistemi nin düzgün işlemesini gözetmek; kanunlar veya Başbakan tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmektir. - İhtisas Komiteleri: İhtisas Komiteleri; Ulusal Güvenlik Stratejisi nin uygulama alanlarına ilişkin Konsey in destek birimi olup, kurulmaları Ulusal Güvenlik Konseyi nin inisiyatifindedir. İhtisas Komiteleri nin kurulması, kompozisyonu ve görevleri yönetmelikle belirlenir. İhtisas Komiteleri, özellikle çok sayıda devlet kurumunun eşgüdümünü gerektiren konularda oluşturulacaktır. (2) Ulusal Güvenlik Stratejisi nin Gözetim ve Denetimi: Ulusal Güvenlik Stratejisi nin gözetimi ve denetimi Ulusal Güvenlik Konseyi nin görevidir. Strateji, periyodik olarak güncelleştirilecektir. Hükümet Ulusal Güvenlik Yıllık Raporu nu Parlamento ya sunacak ve Ulusal Güvenlik Siyaseti nin ana esasları münazara edilecektir. (3) Ulusal Güvenlik Sistemi nin Tedrici Olarak Yeniden Teşkili: Ulusal Güvenlik Sistemi nin tedrici reformu ve ulusal kriz yönetim vasıtalarının geliştirilmesi için Organik Yasa 5 çıkarılması gereklidir. Ulusal Güvenlik Konseyi, kurulmasını takiben altı ay içerisinde, Bakanlar Kurulu na sunulmak üzere Ulusal Güvenlik Hakkında Organik Yasa Taslağı hazırlayacaktır. 4 İspanya Başbakan Yardımcısı Santamaria, Ulusal Güvenlik Konseyi nin en az iki ayda bir, gerektiğinde daha erken toplanacağını ifade etmiştir. ( Government approves National Security Strategy, 5 Organik Yasa; Anayasa ile yasalar arasında bulunan bir norm türüdür. 10/12

11 3. SONUÇ: a. İspanya nın yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi nin, tehditlerin artık iç ve dış olarak bir ayrıma tabi tutulamayacağı; tehditlerin bağlantılı olduğu ve birbirlerini tetikleyebileceği; tehdit ve risklerin çok boyutlu olmaları gerçeklerinden hareketle, günümüz stratejik güvenlik ortamının gereklerine uygun olarak çok disiplinli bir anlayışla hazırlandığı görülmektedir. b. Strateji de, çok kutuplu ve birbirine bağımlı bir dünyada değişim eğilimleri ortaya konulmakta; devletler arası güç transferi, Asya-Pasifik bölgesinin artan stratejik önemi, Arap dünyasındaki dönüşümler ve ABD nin yeni stratejik yönelimleri bu bağlamda ele alınmaktadır. Avrupa ve Akdeniz bölgesi İspanya nın temel stratejik öncelikleri arasında yer alırken; önümüzdeki yıllarda, İspanya menfaatleri için hayati önemi haiz üç bölge; Sahel, Afrika Boynuzu ve Gine Körfezi olarak sıralanmıştır. c. Belgede, İspanya nın karşı karşıya olduğu tehdit ve riskler değerlendirilmekte; ulusal güvenlik önceliği taşıyan on iki alan için stratejik hareket tarzı tespit edilmekte; stratejik güvenliğin sağlanması ve güvenliğin her alanında etkili, hızlı, koordineli ve bütüncül karar alma, gözetim ve denetim gereğine binaen yeni bir kurumsal yapı olarak Ulusal Güvenlik Konseyi 6 teşkil edilmektedir. d. İspanya nın tehdit ve risk değerlendirmesi, 2011 tarihli Strateji ile benzerlik göstermekle birlikte; yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi ne Casusluk ve Deniz Alanı Zafiyeti nin yeni tehdit ve risk alanları olarak ilave edildiği görülmektedir. 7 Terörizm tehdidi kapsamında ise; Cihadist terörizme ve özellikle İslami Magrep teki El Kaide gibi terörist örgütlere vurgu yapılmaktadır. e tarihli Strateji de BM, NATO ve Diğer Çok Taralı Platformlar başlığı altında bulunan Medeniyetler İttifakı na yeni Strateji de yer verilmediği tespit edilmiştir. Diğer taraftan, yeni Strateji de de Cebelitarık sorununun, anormal bir durum ve bir güvenlik sorunu olarak nitelendirilmesi; İspanya ve İngiltere gibi iki AB üyesi arasında sorunun boyutunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. f. Ulusal Güvenlik Stratejisi nde İspanya nın AB genişleme sürecini desteklediğinin ve Kıbrıs sorununa adil ve kalıcı bir çözüm bulunmasına katkısının devam edeceğinin ifade edilmesi; ayrıca Türkiye den Doğu Akdeniz in güvenliği ve istikrarı için önemli bir bölgesel aktör olarak bahsedilmesi önem arz eden hususlar arasındadır. g. Günümüz tehdit ve riskleriyle tekil mukabele yöntemleriyle mücadele edilemeyeceğinden hareketle Strateji, kamu ve özel sektör arasında işbirliğini ve toplumun sürece katılımını 6 İspanya da hâlihazırda, Başbakan a savunma konularında danışmanlık yapmak ve koordinasyonu sağlamak üzere Ulusal Savunma Konseyi mevcuttur tarihli Strateji de Casusluk tehdidinden, Siber Tehdit başlığı içerisinde bahsedilmektedir. 11/12

12 teşvik etmekte; aslen Hükümet in görevi olmakla birlikte, güvenliğin sağlanmasında herkesin sorumluluğu bulunduğunun altını çizmektedir. Nitekim, yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi nin adının Ortak Bir Projeyi Paylaşmak olması, 2011 tarihli Strateji nin ise Herkesin Sorumluluğu adını taşıması, bu anlayışı yansıtmaktadır. h. Strateji de ilk defa ulusal güvenlik kavramına, resmi bir tanım getirilmekte; bu çerçevede Ulusal Güvenlik, vatandaşların özgürlük ve refahını korumayı, İspanya nın savunmasını, anayasal ilke ve değerlerini güvence altına almayı ve taahhütlere uygun biçimde, müttefik ve ortaklarla birlikte uluslararası güvenliğe katkıda bulunmayı amaçlayan Devlet faaliyeti şeklinde ifade edilmektedir. i. Diğer taraftan, belgede Ulusal Güvenlik; bir Devlet Siyaseti olarak nitelendirilerek, hükümetlerin değişken politik gündemlerinin üstünde görülmekte ve bu siyasetin, iş başına gelen bütün Hükümetler tarafından devamlılık esasına uygun bir anlayış içinde yürütülmesi gereğine vurgu yapılmaktadır. 12/12