I. Oturum: GNU/LINUX A GİRİŞ

Transkript

1 Son Kullanıcılar İçin GNU/Linux Eğitimi - I. Gün 20 Kasım 2011

2 1 Tarihçe Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi 2 Temel Özgürlükler Açık Kaynak 3 Dağıtım Ne Demek? Dağıtımların Evrimi 4 5 Linux Kullanıcıları Derneği (LKD) Pardus Türkiye Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar

3 GNU/Linux un Avantajları Birçok Avantaj Güvenli ve Kararlı Özgür ve Şeffaf Esnek ve Kullanımı Kolay Virüslere Bağışık Ve Evet: Ücretsiz

4 Özgür Yazılım Hareketi Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi GNU, FSF ve GPL MIT Yapay Zeka Laboratuvarı ndan R. Stallman ın Yazıcı Derdi 1984: GNU Projesi nin Başlaması (GNU= "GNU is Not Unix") 1985: Özgür Yazılım Vakfı nın Kurulması ("Free Software Foundation" - FSF) 1989: Genel Kamu Lisansı ("General Public License" - GPL) 1990: Çekirdek Hariç Tüm İşletim Sistemi Bileşenleri Hazır > GNU Projesi > Özgür Yazılım Vakfı > EMO dan Stallman Kitabı (pdf)

5 Linux un Ortaya Çıkışı Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi Linus Torvalds ın Hikayesi Helsinki Üniversitesi nde bir öğrenci 1990: UNIX ve C Öğreniyor 1991: Çeşitli yetersizliklerle karşılaşınca kendi çekirdeğini yazıyor ve "Linux" adıyla İnternet te duyuruyor (çekirdek= "kernel") 1992: Linux, GPL ile lisanslanıyor > Linux kodlarının birincil kaynağı

6 Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi ; Açık Kaynak Hareketi İlk Dağıtımlar 1993: Slackware ve Debian 1994: Red Hat ve SuSE Günümüze kadar: Yüzlerce yeni dağıtım Açık Kaynak Hareketi Özgür yazılım kuvvetleniyor; ancak "free"= "ucuzluk" algısı "Daha serbest" bir geliştirme modeli "Açık Kaynak" ifadesinin öne çıkışı (açık kaynak= "open source") > EMO dan "Katedral ve Pazar" (pdf) > Açık Kaynak Girişimi

7 Olgunluk Dönemi Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi Süreçler Ö/AKK yazılım yaklaşımının ekonomik bir model olarak kabul görmesi Profesyonel ortamlarda kullanıyor; ama çok da kullanıcı dostu değil İnternet in yaygınlaşması=> "kullanıcı"ların artması Kendi kendini çoğaltarak ilerleyen süreç Sonuç Günümüzde GNU/Linux ve diğer özgür yazılımlar: Çok işlevli, kullanıcı dostu, güvenli, görselliği kuvvetli,...

8 Temel Özgürlükler Temel Özgürlükler Açık Kaynak 0. Özgürlük: Yazılımı herhangi bir amaçla kullanma özgürlüğü 1. Özgürlük: Yazılımın nasıl çalıştığını inceleyebilme, ihtiyaca göre değiştirebilme (Kaynak koduna erişim, bunun için bir ön koşuldur.) 2. Özgürlük: Yazılımın kopyalarını dağıtabilme 3. Özgürlük: Yazılımı iyileştirebilme ve yeni haliyle kamu ile paylaşabilme (Kaynak koduna erişim, bunun için bir ön koşuldur.)

9 Açık Kaynak Ne Demek? Temel Özgürlükler Açık Kaynak Temel Tanımlar Programlama dili: Yapması istenilenleri bilgisayara aktarabilmek için kullanılan söz dizgesi Yazılım: Bir işi yapmaya yönelik olarak hazırlanmış ve bilgisayar üzerinde çalışan bir nesne Kaynak Kod: Yazılımın işini nasıl yapacağının reçetesini içeren ve bir veya daha çok programlama dili ile yazılmış metin dosyası Açık Kaynak Kodlu Yazılım Kaynak kodu herkesçe ulaşılabilen ve incelenebilen yazılım Açık Kaynak Kodlu Yazılım [Örnek AKK Yazılım]

10 Dağıtım Ne Demek? Dağıtımların Evrimi Bir GNU/Linux Dağıtımının Anatomisi Temel Bileşenler Dağıtım: Kullanıcının işini kolaylaştırmaya dönük bir seçki Kurulum programı "Paket yöneticisi" Sistemin yönetimi ve yapılandırması için yazılımlar Masaüstü ortamları Kullanıcının karşılaşacağı masaüstü görünümünü ve temel masaüstü yazılımları seçkisini belirleyen çerçeve (Gnome, KDE, LXDE, vb.) İşletim Sistemi ne Kuşbakışı Donanım < > Çekirdek < > Sis. Servisleri < > Kullanıcı Uyg.

11 Dağıtımların Evrimi Dağıtım Ne Demek? Dağıtımların Evrimi Üç "Kök" Dağıtım Slackware Debian Red Hat Amaçlarına Göre Dağıtımlar Eğitim Ortamlarında Kullanma Amaçlı (örn. "Edubuntu") Güvenlik Testleri Yapma Amaçlı (örn. "BackTrack")... > Dağıtımları Takip Etmek ve İncelemeleri Okumak İçin > Dağıtımların Soyağacı

12 Dosyasistemi Hiyerarşisi Sistemin herşeyi ortadadır "Diğer" işletim sistemlerinden farklı bir dizin yapısı vardır Bkz: Çok Kullanıcılı Yaklaşım En başından beri çok (fazla) kullanıcılı olacak şekilde tasarlanmıştır Paket Yönetimi Özgür yazılımlar kullanılacağı için bunların bir yerde toplanması ve kullanıcıların buradan faydalanması olanaklı ve pratiktir

13 Linux Kullanıcıları Derneği (LKD) Pardus Türkiye Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar Tarihsel Gelişim 1993: e-posta listesi 1997: Turkuaz GNU/Linux dağıtımı 2000: Linux Kullanıcıları Grubu -> Linux Kullanıcıları Derneği 2002: Linux ve Özgür Yazılım Şenliği LKD Hakkında Fiziksel mekan ve profesyonel çalışan yok Yüzlerce üye Özgür yazılım için seminerler, kamplar, şenlikler düzenliyor > Türkiye de Özgür Yazılımın "Anasayfası" > LKD nin Resmi Sitesi > LKD Tarafından Düzenlenen İlginç Seminerlerin Notları

14 Linux Kullanıcıları Derneği (LKD) Pardus Türkiye Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar Tarihsel Gelişim 2003: Kavramsal hazırlık. Neden?, Nasıl?, Kim ile? 2004: Teknik analiz ve alt yapının hazırlanması 2005 sonu: Pardus 1.0 (26 Aralık) Bugün: Pardus 2011 Bireysel ve Kurumsal; 32-bit/64-bit Temel Özellikleri Büyük oranda TÜBİTAK ve Türkiye deki gönüllülerce Kendine özgü birçok aracı var (örn. PiSi) Yüzde yüz Türkçe desteği sağlıyor > Pardus Anasayfa > Topluluk Sitesi

15 Linux Kullanıcıları Derneği (LKD) Pardus Türkiye Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar Türkiye de Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar Debian Ubuntu LinuxMint

16 Linux Kullanıcıları Derneği (LKD) Pardus Türkiye Topluluğu Olan Diğer Dağıtımlar TEŞEKKÜRLER...