TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 4.DERS

Transkript

1 TÜRK VERGİ SİSTEMİ DERS NOTU 4.DERS

2 IV. SERBEST MESLEK KAZANÇLARI Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyetinin nitelikleri; - Serbest meslek faaliyeti sermayeden ziyade şahsi çalışmaya dayanır. - Serbest meslek faaliyeti, ilmi, mesleki bilgi ve uzmanlığa dayanır. - Serbest meslek faaliyeti ticari mahiyette olmayan işlerdir. - Serbest meslek faaliyeti bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında yapılır.

3 Serbest Meslek Erbabı Serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenlerdir. Aşağıda belirtilen mesleklerde GVK da serbest meslek erbabı sayılmıştır; - Gümrük komisyoncuları - Borsa ajan ve acenteleri - Noterler - Kendileri serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber, serbest meslek erbabı olan kimselerle ortaklık kurup bu ortaklıktan pay alanlar - Serbest meslek faaliyetinde bulunan kolektif ve adi şirket ortakları ile adi komandit şirketlerde komandite ortaklar - Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları - Sürekli olarak faaliyette bulunan ya da faaliyette bulunmak amacıyla belli bir işyeri açmış olan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi faaliyette bulunanlar.

4 Serbest Meslek Kazancının Ticari Kazançtan Ayırımı Serbest meslek faaliyetinde kişisel çalışma ön plandadır. Serbest meslek kazancını ticari kazançtan ayıran en önemli unsur serbest meslek faaliyetinde kişisel çalışmanın; buna karşılık ticari faaliyette ise, sermayenin ön planda olmasıdır. Serbest Meslek Faaliyeti ile Ticari Faaliyetin Bir AradaYapılması Bazı hallerde, serbest meslek faaliyeti ile ticari faaliyetin birlikte yapılması söz konusudur. Serbest Meslek Kazancının Ücretten Ayırımı Serbest meslek erbabı tanımına giren kimselerin kendi adlarına ve hesaplarına değil, bir işverene tabi olarak çalışmaları karşılığı elde ettikleri gelir ücret sayılır.

5 Serbest Meslek Kazancının Tespiti Serbest meslek faaliyetlerinde bulunanlar, serbest meslek kazanç defteri tutarlar. Serbest meslek kazancında matrah, bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen hasılat ile bu hasılatı elde etmek için yapılan giderler arasındaki farktır. Serbest meslek Faaliyetinde Hasılatın Kapsamı - Serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para, alınan mallar ve diğer suretle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler - Serbest meslek erbabı tarafından müşteri veya müvekkilinden serbest meslek faaliyetiyle ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları - Ancak, bu gider karşılıklarından örneğin, vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara harcanmak üzere müşteri ve müvekkilden alınan ve tamamen bu amaçla harcanan paralar kazanç sayılmaz. - Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkartılması halinde, bunların kayıtlı değerlerinden ayrılan amortismanların düşülmesi suretiyle bulunan olumlu fark

6 Hasılattan İndirilecek Giderler - Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderler - İşçilerin iş yerindeki yemek ve barınma giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı ile demirbaş olarak verilen giyim elbisesi bedelleri - Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri - VUK a göre ayrılan amortismanlar - Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri - Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller - Mesleki faaliyeti ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri

7 - Serbest meslek faaliyeti dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları ile mesleki teşekküllere ödenen aidatlar - Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek, ilan ve reklam vergileri ile işyerleriyle ilgili ayni vergi, resim ve harçlar - Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve sözleşmeye göre ödenen tazminatlar - Serbest meslek kazançlarında özürlü kişi indirimi İndirilmeyecek Giderler Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilmez.

8 Serbest Meslek Kazançlarında İstisnalar a) Telif Kazançları İstisnası; Telif kazancı, fikir ve sanat eserlerinden sağlanan gelirdir. GVK kitap, CD, resim, heykel ve nota gibi eserlerden elde edilen hasılatı gelir vergisinden müstesna tutmuştur. b) Sergi ve Panayır İstisnası; Hükümetin izni ile açılan sergi ve panayırlarda Türkiye de yerleşmiş sayılmayan, yani dar mükellefiyete tabi olanların yaptıkları serbest meslek faaliyetleri karşılığı elde ettikleri gelirler Gelir vergisinden istisna edilmiştir. Kaynak: Osman PEHLİVAN,Vergi Hukuku,Trabzon 2011