16.05.2012 01 13.08.2015 1-10 KYS.12 T 04 1.0 AMAÇ: Ters Ozmoz ünitesi kontrollü ve verimli bir şekilde çalıştırılması. 2.0 KAPSAM VE GEÇERLİLİK: Ters Ozmoz ünitesi çalıştırma, kontrol, bakım ve durdurma işlerini kapsar. 3.0 REFERANSLAR VE İLGİLİ DÖKÜMANLAR: 4.0 TANIMLAR: 5.0 SORUMLULAR: Yardımcı Tesisler Operatörü; prosesin çalıştırılması, bakımı ve temizliğinden, Çevre Mühendisi; bu formun hazırlanmasından, uygulanmasından ve kontrollerinden sorumludur. 6.0 UYGULAMA: Soğutma Operatörü; hazırlanan iş bu talimatları uygulayacaktır. ÖN KONTROLLARI YAPMADAN CİHAZI ÇALIŞTIRMAYINIZ! Ön Şartlandırma cihazlarının çalıştığını gözlemle. Su yumuşatma, Aktif karbon filtre ve Kum filtresi gibi cihazların sızdırmazlıklarının sağlandığından, Ters Yıkamalarının yapılıp yapılmadığından ve TO cihazı devreye alınmadan önce tüm T.O. besleme sisteminin temizlendiğinden emin olun. Ters Ozmoz giriş suyuna SDI testi yapınız ya da yaptırınız. T.O. membranlarına klorlu ve oksidan içeren suyun gelmediğinden emin ol. Ham su boru sisteminin durulandığından emin ol. Ham su basıncının en az 2 bar civarında, en çok 4 bar civarında olduğundan emin ol. Kontrol panosunun elektrik bağlantısını kontrol et, Ön filtreleri kontrol et, Kartuş filtre içinde kartuşların bulunduğunu ve doğru yerleştirildiğinden emin ol, T.O. yüksek basınç pompasını çalıştırmadan önce T.O. cihazına normal basınçta şebeke suyunun gelmesini sağla, kartuş filtreden ve başkaca hava alınacak her noktadan havaları çıkar, pompa milini el ile döndür ve yokla. Suyun T.O. cihazını doldurduğundan emin olduktan sonra kumanda panosu yardımı ile T.O. cihazını çalıştır. NOT: Cihaz kapalı (OFF) konumunda iken, cihazdan su geçişi olmamalıdır. Bu durumdaki su geçişleri mambranlara zarar verir. T.O. Üretim suyunun sisteme ve atık hattının işletmedeki atık rögarına olan bağlantısını yap. Standart bağlantı ucu PVC flanşlı bağlantıdır. Eğer birden fazla arıtma ekipmanının atık borusu bu hatta yönlendirilmiş ise bu atık borusu karşı basınç oluşturmayacak şekilde tasarlanmalıdır. Atık kontrol vanasını aç. Atık vanası cihazdan atılan suyun ve basınç manometresinde gözlenebilen çalışma basıncının ayarlanmasını sağlar. Çalışma basıncının dengesi giriş atık ve döngü vanalarına bağlıdır. Atık vanası hiçbir zaman tam olarak kapatılmalıdır. Ayrıca bu vanaların, basınç ölçerin ve T.O. motorunun ilişkisini anlamak çok önemlidir. Pompa belirli bir miktarda su basmaya sabitlenmiştir ve bu ayar vanaları T.O. tasarımına göre ayarlanır. Vanalar ile ayrılan akışların mambranlara uyguladığı basınç manometreler ile ölçülür.
16.05.2012 01 13.08.2015 2-10 KYS.12 T 04 Besleme Suyu Gereksinimleri Aşağıda belirtilen besleme suyu gereksinimleri mambranların ömrünü uzatmak için ve istenen kalitede T.O. üretim suyu lde etmek için T.O. cihazı sisteme bağlanmadan önce sağlanmalıdır. Su Sıcaklığı 2 o C 2 9 o C Giriş Basıncı Serbest Klor (sürekli besleme) Besleme Suyu Minimum 2 bar Maksimum 4 bar 0 ppm Yumuşak Sulu Tasarım İçin Sertlik max 1,5 Fr Uygun ph değeri : 4.0 9.0 Yumuşatılmamış Normal Su İçin Uygun ph değeri : 4.0 9.0 Silt Density Index (SDI) SDI <= 3 (Kısa süre için kabul edilebilir SDI = 5) SDI düşük olursa mambranlar daha uzun süre sonra tıkanır ve daha uzun aralıklar ile yıkanır.
16.05.2012 01 13.08.2015 3-10 KYS.12 T 04 MAMBRANLARIN YÜKLENMESİ, ÇIKARILMASI VE BAKIMI Mambranlar biyolojik üremeyi önlemek için özel kimyasallar ile paketlenmişlerdir; Mambranların raf ömrüne dikkat edilmelidir. Fabrikada T.O. içine Mambranları Yüklenmemiş cihazlar için mambran yerleştirilmesi: Mambranları nakliye kutularındaki poşetlerinden çıkarın. Poşetin ucunu contalara yakın noktadan kesin böylece poşeti yeniden kullanabilirsiniz. Mambranı poşetinden çıkarın ve mambranın iki ucundaki koruyucu köpükleri çıkarın. Yedek parçaları (eğer varsa) kutusundan çıkarın ve kontrol edin. Bütün parçaların temiz olduğundan emin olun. O-ring leri, contaları ve saflaştırılmış su tüplerini kontrol edin. Yırtık ve kesikleri olup olmadığından emin olun. Zarar görmüş O-ring ve contaları değiştirin. Mambranı temiz bir yere alın. Cihazın içerisindeki mambran kaplarının kapaklarını end cap iki ucundan çıkarın. Mambran kaplarının su akış yönünü tespit edin. (Her bir mambran kabındaki Akış yönü ok işaretlerine dikkat edin) Mambran kaplarını inceleyin ve temizlenmesi gereken herhangi bir kirlilik, engel vs. varsa uzaklaştırın. Bütün O-ring lere ve contalara az miktar sıvı silikon yağı uygulayın. Mambranların arka kısmını mambran kabının ön kısmından yerleştirin(örneğin, akış yönünde yükleme yapıyorsanız; mambranın ucundaki conta en son olarak kaba girmelidir.) Mambranı kap içine yumuşak ve sürekli bir hareket ile yerleştirin. Mambran Contasının kaba gireceği noktaya ulaştığınızda, contanın yerinden çıkmaması için dikkatlice çevirerek yerleştirin. Bütün mambranlar cihaza yerleştirildiğinde, kapakları yerine yerleştirerek kapatın. Kapakları yerine yerleştirirken herhangi bir O-ring in yerinden çıkmamasına yada zarar görmemesine dikkat edin. Kapakları yerine yerleştirirken yavaşça çevirerek saflaştırılmış su kabına itin. Mambran kabı sökülürken çıkarılan bütün parçaları tekrar yerlerine yerleştirin. İlk devreye alma aşamasına geri dönün. Mambranların Kaplardan Çıkarılması: Mambranların verimliliği zamanla azalır. Ancak, T.O. ön arıtımı iyi tasarlanmışsa ve iyi işletilirse, T.O. cihazının ürettiği suyun kalitesi T.O. devreye aldıktan bir iki yıl sonra dahi fazla değişmez. T.O. üretim suyu miktarı bir yıl içinde yavaşça azalmaya başlar, fakat cihazın sürekli temizlenmesi ve flush (Durulama) yapılması sonucu bu süre uzun olabilir. T.O. mambranları içinde kireçlenme (kristalleşme) olması durumunda mambranların suyu iyileştirme kabiliyeti azalır hatta T.O. su üretim kapasitesi azalır. Bu durumda mecburen T.O. cihazına yeni mambranlar konur. Aşağıda belirtilen işlemler T.O. cihazındaki mambranların değiştirilmesi için uygulanır. Mambran kabı kapaklarındaki bağlantı kelepçelerini çıkartın. Mambran kabındaki bütün mambranları akış yönünde çıkartın (Eğer mümkün ise). Gerekli olduğu durumlarda, mambranlar akış yönünün tersine de çıkartılabilir. Ağır koşullarda kullanılan kıskaçlar yada kanal-kilit kıskaçları eski mambranları kaplarından çıkarmak için kullanılabilir. Yeni mambranları yerine yerleştirmek için ilgili bölüme bakınız (mambran değişimi).
16.05.2012 01 13.08.2015 4-10 KYS.12 T 04 MAMBRAN ÖZELLİKLERİNE İNCELEYİN DONA KARŞI T.O. CİHAZINDAKİ SUYU TAMAMEN BOŞALTIN. DON OLMUŞSA, BUZUN ÇÖZÜNMESİ İÇİN CİHAZI ÇALIŞTIRMADAN ÖNCE EN AZ 24 SAAT BOYUNCA BUZUN ÇÖZÜNMESİ BEKLENMELİDİR. T.O. SİSTEMİNİ, ÇEVRESEL ETKİLER, DARBE VE HASARLARDAN KORUYUN. T.O. CİHAZININ ÇALIŞTIRILMASI: ÖNEMLİ NOT: CİHAZ MODELİNE GÖRE PANO VE UYARI MESAJLARINDA FARKLILIKLAR VARDIR. AŞAĞIDAKİ BÖLÜMDE KENDİ CİHAZINIZA UYGUN OLAN BÖLÜMÜ DİKKATE ALIN. CİHAZINIZIN MODELİ 3.SAYFADA BELİRTİLMİŞTİR. T.O. kumanda panosunun üzerinde butonlar bulunur. Bunlar sırasıyla; F1 - START-STOP. F2 - ALARM RESET. F3 - MANUEL CIP MODUNA GEÇİRİR. F4 KAZAN BESİ TANKI DEPO SEVİYE BİLGİSİ. F3+ F2 - SİSTEM MANUEL CİP MODUNDA YÜKSEK BASINÇ POMPASI (YBP) START. F3+ F4 - OZMOZUN KİMYASAL YIKAMA İŞLEMİNİ BAŞLATIR. F1+ F3 İÇME SUYU DEPOSU SEVİYE BİLGİSİNİ VERİR. NOT: F3+F4 : F3 varken F4 basmak anlamına gelir tuşlara aynı anda basmayınız. OZMOZ DEVREDE- ÇALIŞMA BİLGİSİ T.O. cihazını çalıştırmak veya kapatmak için kumanda panosu üzerindeki START STOP (PREMIUM İÇİN F1) butonuna basılır. START STOP butonuna basıldığında, üretim deposunun dolu olmadığı durumda, aşağıdaki işlemler gerçekleşir. Giriş vanası açılır ve 7 saniye boyunca hidrofordan gelen su cihazı doldurur ve cihaz içindeki havayı sistemden dışarı atar. 7 saniye sonunda Yüksek basınç pompası çalışmaya başlar ve T.O. cihazı devreye girer. Cihaz devredeyken aşağıdaki yazı ekrana gelir. OZMOZ DEVREDE 0 Ms 0 bar 0 t/s CİHAZ ÇALIŞMAYA BAŞLADIKTAN SONRA EKRANA GELEN MESAJ
16.05.2012 01 13.08.2015 5-10 KYS.12 T 04 OZMOZ BEKLEMEDE BEKLEME BİLGİSİ T.O. cihazının çıkışında bulunan Üretim Suyu deposu dolduğu zaman sistem otomatik olarak beklemeye geçer ve flush yapar. Üretim deposu dolu olduğu süre içerisinde ekranda aşağıdaki mesaj yazar. OZMOZ BEKLEMEDE ÜRETİM DEPOSU DOLU ÜRETİM DEPOSU DOLU OLDUĞUNDA EKRANA GELEN MESAJ FLUSH BEKLEME BİLGİSİ FLUSH: T.O. cihazı beklemeye geçtiğinde ham su tarafında bulunan yüksek konsantrasyondaki bileşikler mambran yüzeyine çökerek mambran gözeneklerini tıkayabilir ve mambran ömrünü kısaltabilir. Bu durumu önlemek için cihaz beklemeye geçtiğinde, sistem kendi ürettiği saf suyu kendi bünyesine alarak atık ve üretim kısımlarında saflaştırılmış su bulunması sağlar. Flush devredeyken aşağıdaki mesaj ekrana gelir. FLUSH YAPIYOR FLUSH SIRASINDA EKRANA GELEN MESAJ SİSTEM GÜVENLİĞİ T.O. otomasyonu kullanıcıyı ve prosesi korumak amaçlı tasarlanmıştır. Sisteme herhangi bir sebepten zarar veren koşullar oluştuğunda (yüksek basınç pompasına yeterli su gelmemesi, motor termik arızası v.b) cihaz ALARM konumuna geçer ve çalışmayı durdurur. Cihaz tekrar çalıştırılmak istenirse alarmı oluşturan koşul giderildikten sonra ALARM RESET ( Premium cihazlar için F2 ) butonuna basılır ve sistem resetlenir. Sistem tekrar START_STOP ( Premium cihaz için F1 ) butonu ile çalıştırılır. T.O. ALARM durumunda cihaz işleticiyi iki şekilde bilgilendirir: cihaz ekranında Alarm sebebi yazar, ayrıca kumanda panosundaki sesli ikaz (buzzer) ses çıkarır. OLUŞABİLECEK ARIZALAR VE EKRANDA BELİRECEK UYARILAR TERMİK ARIZASI- ARIZA BİLGİSİ Elektrik motoru herhangi bir sebepten dolayı fazla akım çekerse motor koruma şalteri termiğini açar ve sistem alarm konumuna geçirir. Y.B.P. TERMİK ARIZA YÜKSEK BASINÇ POMPASI TERMİĞİ ARIZA YAPTIĞINDA EKRANA GELEN MESAJ
16.05.2012 01 13.08.2015 6-10 KYS.12 T 04 ÜRETİM HATTI BASINCI YÜKSEK ARIZA BİLGİSİ T.O. üretim hattındaki basınç tasarlanan basınçtan daha yüksek olursa ekrana aşağıdaki mesaj gelir ve alarm sesi oluşur. Bu alarm devreye girdiğinde T.O. pompası durur. ÜRETİM HATTI BASINCI YÜKSEK ÜRETİM HATTI BASINCI ANORMAL YÜKSELİNCE EKRANA GELECEK MESAJ ATIK HATTI BASINCI YÜKSEK ARIZA BİLGİSİ T.O. atık hattındaki basınç tasarlanan basıncı geçince ekrana aşağıdaki mesaj gelir ve alarm sesi oluşur. Bu alarm devreye girdiğinde T.O. pompası durur. ATIK HATTI BASINCI YÜKSEK TERMİK ARIZA, CIP- FLUSH VEYA TRANSFER POMPASI ARIZA BİLGİSİ T.O. cihazı üretim suyu deposu dolup beklemeye geçtiğinde mambranlar içinde ham su kalmaması için T.O. cihazı flush işlemi yapar. Ayrıca T.O. cihazına belirli periyotlarla veya gerekli görüldüğü durumda BURKUT SU Tekniği personeli tarafından veya eğitilmiş personel tarafından kimyasal yıkama işlemi yapılır. Bu işlemlerin yapılması sırasında kullanılan CIP FLUSH pompasında meydana gelebilecek termik arızası durumunda aşağıdaki mesaj ekrana gelir. Sistem durur ve alarm çalar. CIP FLUSH VEYA TRANSFER POMPASI TERMİK ARIZA CIP FLUSH TRANSFER POMPASI TERMİK ARIZA BİLGİSİ
16.05.2012 01 13.08.2015 7-10 KYS.12 T 04 T.O. ÖN FİLTRELERİN TERS YIKAMASI NEDENİ İLE BEKLEME BİLGİSİ T.O. cihazını besleyen ham su hattında Kum Filtresi veya Aktif Karbon Filtre vb. filtreler olabilir. Bu filtreler ters yıkama yaparken T.O. cihazına su veremezler. Böyle durumlarda T.O. otomatik olarak durur ve bekler. Sistem öncesindeki filtrelerin ters yıkama işlemi bittikten sonra T.O. tekrar çalışmaya başlar. Bekleme anında aşağıdaki mesaj ekrana gelir. TERS OZMOZ BEKLEMEDE ÖN FİLTRE DEVREDE ÖN FİLTRELERİN TERS YIKANMASI BİLGİSİ SERBEST KLOR MEVCUDİYETİ ARIZA BİLGİSİ Serbest Klor T.O. mambranlarına zarar verir. Sistem dahilindeki ORP ölçer ile serbest klorun etkisi ölçülür. T.O. sistemindeki Sodyum Metabisülfit (SMBS) dozajı serbest kloru yok eder. SMBS dozajındaki herhangi bir arıza (SMBS nin bitmesi, dozaj pompasının hava yapması veya pompanın elektriğinin kesilmesi) ile T.O. sistemine serbest klor kaçabilir. Bu gibi istenmeyen durumlarda ORP ölçer klor varlığını ölçer, alarm verir ve sistemi durdurur. SMBS DOZAJ KONTROL Y.B.P. - YÜKSEK BASINÇ POMPASI DÜŞÜK BASINÇ ALARMI ARIZA BİLGİSİ Yüksek basınç pompasını besleyen ham suyun debisi veya basıncı tasarlanan seviyenin altına indiğinde sistem Y.B.P. sını durdurur ve ALARM verir. Debi ve basınç azalması sebebi şunlar olabilir: Transfer pompası duruşu, vana arızaları veya ön filtrelerin kirlenmesi. Y.B.P. POMPA EMİŞ BASINCI DÜŞÜK HAM SU BASINCININ DÜŞTÜĞÜNDE EKRANA GELEN BİLGİ ACİL STOP BASILI ALARMI ARIZA BİLGİSİ Operatörü acil stop düğmesine bastığında ekranda görülen alarmdır. Operatör gözlemlediği bir problem sonucunda cihazı acil olarak durdurmak için acil stop düğmesine basmıştır.
16.05.2012 01 13.08.2015 8-10 KYS.12 T 04 ACİL STOP BASILI ACİL STOP DÜĞMESİ BASILI OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ ÜRETİM DEPOSU BOŞ ALARMI ÇALIŞMA BİLGİSİ Üretim deposunun boş olduğunda ekranda görülen alarmdır. Cihaz devrede ve çalışmaktadır ama üretim suyundan daha fazla tüketim meydana gelmektedir. T.O. cihazı depoyu dolduramamaktadır. ÜRETİM DEPOSU BOŞ ÜRETİM DEPOSU BOŞ OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ DEPO SEVİYE BİLGİSİ ÇALIŞMA BİLGİSİ Depo üst seviyede veya alt seviyede ise alarm verir. Bu alarm cihazın çalışması ile ilgili değildir. DEPO ÜST-ALT ALARM ÜRETİM SUYU DEPOSU SEVİYE BİLGİSİ İLE İLGİLİ EKRANA GELEN BİLGİ CIP DEPOSU BOŞ ALARMI ARIZA BİLGİSİ CIP deposu boş olduğunda ekranda görülen alarmdır. CIP deposunun boş kalmasına sebep vana problemi, tank problemi veya operatör hatası olabilir. CIP DEPOSU BOŞ OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ DOZAJ POMPASI BASMIYOR ARIZA BİLGİSİ Dozaj pompası kimyasal basmadığında verilen alarmdır. Dozaj pompası önünde basınç olabilir( hava yapmış olabilir. Kimyasal bitmiş olabilir. CIP DEPO BOŞ
16.05.2012 01 13.08.2015 9-10 KYS.12 T 04 DOZAJ POMPA BASMIYOR KONTROL DOZAJ POMPASI KİMYASAL BASMADIĞINDA EKRANA GELEN BİLGİ DOZAJ POMPASI SİGORTA KONTROLÜ ARIZA BİLGİSİ Dozaj pompasında bulunan sigorta arızalandığında ekrana gelen alarmdır. Dozaj pompasını besleyen sigortayı kontrol ediniz. DOZAJ POMPA SİGORTA KONTROL DOZAJ POMPASI SİGORTA ARIZASI OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ MANUEL CIP MODUNDA BEKLEME BİLGİSİ T.O. Cihazı kimyasal yıkama yaparken ekrana gelen bilgidir. Cihaz CIP modundan çıkana kadar ekranda bu yazı görülür. Cihaz CIP modunda iken T.O. cihazı su üretmez. MANUEL CIP MODUNDA MANUEL CIP DEVREDE OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ İLETKENLİK YÜKSEK ÇALIŞMA BİLGİSİ T.O. üretim suyu iletkenliği tasarlanan değerden daha yüksek olduğunda ekrana gelen alarmdır. Mambranlarda kaçak, giriş suyu kalitesinde değişim, sıcaklık yükselmesi, ön filtre grubunun iyi filtrasyon yapmaması gibi durumlarda üretim suyu iletkenliği yükselir. ÜRETİM SUYU İLETKENLİĞİ YÜKSEK OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ İLETKENLİK YÜKSEK ÇALIŞMA BİLGİSİ T.O. ilk devreye alınma değerlerine göre sistemde debi, basınç ve iletkenlik değerlerinde %15 lik değişim meydana geldiğinde sistemi kontrol eden transmitterlerin set edilen değerlere göre parametrelerin ortalaması ve İLETKENLİK YÜKSEK
16.05.2012 01 13.08.2015 10-10 KYS.12 T 04 öncelikli parametrelere göre sistemin kimyasal yıkama bakımının geldiğini kullanıcıya haber verir.(istenildiğinde sisteme dur komutu verilebilir) OZMOZ BAKIM KİMYASAL YIKAMA CIP İLK DEVREYE ALINMA DEGERLERİ %15 LİK DEĞİŞİM OLDUĞUNDA EKRANA GELEN BİLGİ CİHAZIN İŞLETİLMESİ VE BAKIMI T.O. cihazlarının bakım ve işletmesi oldukça basittir, fakat düzenli olarak verilerin tutulmasına ve koruyucu bakıma ihtiyaç vardır. Her işletme vardiyasında GÜNLÜK VERİ FORMU nun tutulması çok önemlidir. İlk devreye alma veri tablosu cihazınızın işletilmesi ile ilgili verileri gösterir. Bu iki kayıt cihazın çalışma performansının tespitinde yada garanti koşulları ile referans olarak bir değer taşımaz. Eğer cihazın işletilmesi ile ilgili olarak herhangi bir sorunuz varsa hemen BURKUT a danışınız. T.O. Cihazı için günlük ve haftalık kontroller Günlük Veri Formu nun işlenmesi ve takibi günlük yapılır.(basınçlar, Debiler, Su İletkenliği) Dozajı yapılan kimyasalların kontrolü günlük görsel olarak yapılır. Ön filtre basınç kayıplarının kontrolünü günlük olarak yapınız, kartuşlar kirli ise değiştiriniz. Cihazı flush yapın. Cihaz acil durumlarda duruş yapması dışında her durdurulduğunda otomatik olarak flush yapar. T.O. Mambranlarının yıkanması ( CIP ). Ham su kalitesine bağlı olarak müşavir firma gözetimin de yapılır. Çalışan personel her olumsuzluğu ilk amirine bildirmek ile yükümlüdür. Herhangi bir tehlike durumunda ilgili talimatlar uygulanır. PERİYODİK YAPILAN İŞLER Kum filtre ve aktif karbon filtreler, günde bir defa zaman rölesi ile kontrol edilerek otomatik ters yıkamaları yapılır. Kartuş değişimleri, giriş çıkış basınçları arasındaki fark 1bara geldiğinde yapılır. Membran ters yıkamalarında, sistem kurulum kapasitesinin %20 altına düştüğünde üretim ile konuşularak ilgili RO ters kimyasal yıkamaya alınır. 7.0 DAĞITIM VE DOSYALAMA: Bu dokümanın kontrolünden doğan kayıtlar, Kayıtların Kontrolü Prosedürüne göre muhafaza edilir.