Genel Yayın Yönetmeni Savaş DOĞAN Genel Yayın Yönetmen Yardımcısı Arzu ALAN Yazar Komisyon ISBN 978-605-308-406-8 Redaksiyon Merve YAVUZYILMAZ İrem BAYIN Devrim ÇOBAN Tuğba ÜNLÜER Dizgi Kezban YANIK Grafik-Tasarım Berk DERİŞ 1. Baskı Ankara, 2018 Baskı Sistem Ofset Basım Yayım Tic. LTD. ŞTİ Strazburg Caddesi No:31/17 Sıhhıye-Çankaya/Ankara Tel: 0312 395 81 12 İletişim Adresi Serhat Mah. Mehmet Akif Ersoy Cad. No: 33 Yenimahalle / ANKARA Yayıncı Sertifika No: 19532 Matbaa Sertifika No: 13255 (0312) 435 3 355 (0532) 445 2 029 (0549) 435 3 355 oneri@liderplus.com.tr www.liderplus.com.tr COPYRIGHT AYMİR YAYINEVİ Yayım Hakkı Bu kitabın her türlü yayım hakkı Aymir Yayın Basım Dağıtım Ltd. Şti. ye aittir. Bu kitabın baskısından 5846 ve 2936 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası hükümleri gereğince kaynak gösterilerek bile olsa alıntı yapılamaz, herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, genel ağ ve diğer elektronik ortamlarda yayımlanamaz. BU KİTAP T.C. KÜLTÜR BAKANLIĞI BANDROLÜ İLE SATILMAKTADIR.
Değerli öğrenciler, LİDER PLUS yayınları olarak değişime, gelişmeye son derece açık bir vizyonla ve özellikle son yıllardaki soru formatındaki değişiklikleri çok iyi okuyabilen bir kadroyla, sizler için birbirinden değerli yayınlar hazırlamaya devam ediyoruz. 8. Sınıf için hazırlanan LİDER PLUS yayınlarımızda, Her testin önüne ilgili konuya ait anahtar bilgiler konarak sizlere, konuya ait bilgileri hızlıca hatırlama olanağı sunulmuştur. Ayrıca QR ÇÖZÜMLERİNİ sadece birer çözüm dosyası olmaktan çıkardık. Lider Plus Yayınları na ait her kitabın kendi web sayfasını oluşturduk. Bu sayfalar sayesinde ilgili derse ya da sınava ait yayınlarımız güncelliğini her an koruyabilecek ve sizlerle aktif iletişimde olabileceğiz. Kitaplarınıza özel hazırlanan web sayfalarından ilgili branşa yönelik sizlere rehberlik hizmeti de sunmaktan memnuniyet duyacağız. Ayrıca kitaplarımızın tamamı yine Akıllı Tahta Uyumlu olarak hazırlanmış olup sınıf içi ders akışında sizlere kolaylık sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Değerli öğrenciler, LİDER PLUS yayınlarıyla hedeflerinize ulaşacağınıza inanıyor; önce sağlıklı ve sonra da başarılı bir yıl geçirmenizi diliyoruz. LİDER PLUS YAYINLARI Bu kitabın web sayfasına ulaşmak için QR Kodu okutunuz Akıllı Tahta Uyumlu Qr Kod Çözümlü
ÜNİTE 1: Kader İnancı Kader ve Kaza İnancı... 1-6 Kader ve Kaza İnancı (Fiziksel, Biyolojik ve Toplumsal Yasalar)... 7-9 İnsan İradesi ve Kader... 10-12 Kaderle İlgili Kavramlar (Emek, Rızık, Başarı, Başarısızlık)... 13-18 Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Musa (a.s.) Bir Ayet Tanıyorum: Ayet el- Kürsi ve Anlamı... 19-21 Unutmadan Çöz... 22-24 ÜNİTE 2: Zekât ve Sadaka İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem... 25-30 Zekât ve Sadaka İbadeti... 31-33 Zekât ve Sadakanın Bireysel ve Toplumsal Faydaları... 34-36 Sadaka (Fitre, Sadaka-i Câriye)... 37-39 Sadaka (Yardım Kuruluşları) - Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Şuayp (a.s.) Bir Sure Tanıyorum: Maun Suresi ve Anlamı... 40-42 Unutmadan Çöz... 43-45 ÜNİTE 3: Din ve Hayat Din, Birey ve Toplum... 46-48 Dinin Temel Gayesi... 49-51 Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Yusuf (a.s.) Bir Sure Tanıyorum: Asr Suresi ve Anlamı... 52-54 Unutmadan Çöz... 55-57 ÜNİTE 4: Hz. Muhammed in Örnekliği Hz. Muhammed in Hayatından Örnek Davranışlar... 58-69 Hz. Muhammed in Hayatından Örnek Davranışlar Bir Sure Tanıyorum: Kureyş ve Anlamı... 70-72 Unutmadan Çöz... 73-75 ÜNİTE 5: Kur an-ı Kerim ve Özellikleri İslam Dini nin Temel Kaynakları... 76-78 Kur an-ı Kerim in Ana Konuları... 79-81 Kur an-ı Kerim in Temel Özellikleri... 82-84 Kur an-ı Kerim in Temel Özellikleri 2 Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Nuh (a.s.)... 85-87 Unutmadan Çöz... 88-90 Tarama Testi... 91-105 Cevap Anahtarı... 106-108
Kader ve Kaza İnancı TE 1 Allah, evrendeki tüm canlıları, bir düzen, uyum ve ahenk içerisinde yaratmıştır. Öyle ki denizler, yıldızlar, bitkiler, hayvanlar ve diğer tüm canlılar O nun koyduğu bu düzene göre hareket eder ve hiçbir zaman şaşmazlar. Allah her şeyi bir ölçüye göre yaratmıştır. Burada ölçü kelimesi Allah ın yarattığı varlıklarda güzellik, uyum, ahenk ve denge olduğu anlamındadır. Bu da Allah ın sonsuz ilim ve kudretini gösterir. Örneğin, denizlerdeki tuz oranı canlılar için uygun seviyededir. Bu sayede canlılar denge içerisinde yaşamlarını sürdürürler. Nehir yataklarının taşması hayatımızı olumsuz etkiler. Karların erimesi ve güçlü yağmurlar sele neden olabilir. Ayrıca bu duruma genel önlem olarak akarsu yataklarına da setler çekilmelidir. Allah ın koyduğu kurallara ve doğa olaylarına karşı önlem almak son derece önemlidir. Hayvanlar arasındaki besin zinciri ibretlik bir döngüdür. Tilki-yılan-kurbağa-sinek besin zincirine bir örnektir. Hayvanlar arasındaki bu besin zinciri kırılırsa döngü içerisindeki bütün hayvanlar etkilenecektir. Zincirler arasında kopukluk oluştuğunda da insanın yaşam alanı tehlikeye girecektir. Bunun için Allah ın evrene koyduğu düzene insanlar müdahale ederek zarar vermemelidir. 1. Çevremizdeki varlıklara dikkat ettiğimizde her şeyin belirli bir ahenk ve düzen içerisinde hareket ettiğini görürüz. Çünkü Allah ın yarattığı hiçbir şeyde düzensizlik ve dengesizlik görülmez. Aşağıdaki ayetlerden hangisi konu açısından diğerlerinden farklıdır? A) Onlar, ayakta dururken, otururken, yanları üzerine yatarken (her vakit) Allah ı anarlar, göklerin ve yerin yaratılışı hakkında derin derin düşünürler (ve şöyle derler): Rabb imiz! Sen bunu boşuna yaratmadın. Sen Yücesin. Bizi cehennem azabından koru! (Al-i İmran Suresi, 191. ayet) B) Biz her şeyi bir ölçüye (bir düzene, plana) göre yarattık. (Kamer Suresi, 49. ayet) C) Gökleri yedi kat yaratan O dur. Rahman ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin. Gözünü çevir de bir bak bir bozukluk görüyor musun? (Mülk Suresi, 3. Ayet) D) And olsun ki, sizin için ve Allah a ve ahiret gününe (Allah a ulaşma gününe) ulaşmayı dileyen ve Allah ı çok zikredenler için, Allah ın Resûl ünde güzel bir örnek vardır. (Ahzab Suresi, 21. ayet) 2. Gökleri yedi kat yaratan O dur. Rahman ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin. Gözünü çevir de bir bak bir bozukluk görüyor musun? (Mülk Suresi, 3. ayet) ayetinde anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Sorumluluk ve güven B) Allah ın her şeyi bir ölçüye göre yaratması C) Her şeyi Allah ın yaratması D) Allah ın dünyayı yaratıp kendi işleyişine bırakması Şüphesiz Biz her şeyi bir ölçüye göre yaratmışızdır (Kamer Suresi, 49. ayet) Her şeyi Büyük-küçük her şeyi Konuşan ve konuşmayan her şeyi Hareket eden ve duran her şeyi Geçen ve hazır olan her şeyi Her bilineni, her bilinmeyeni Kısacası her şeyi Bir ölçüye göre yaratmışızdır 3. Aşağıdakilerden hangisi Allah ın her şeyi bir ölçüye göre yaratmasına örnek değildir? A) Denizlerdeki tuz, orada yaşayan canlılar için en uygun seviyededir. B) Yıldızların arasındaki mesafe dengeyi sarsmayacak şekildedir. C) Güneş ve Ay belirli bir yörüngede dönmektedir. D) Bitkiler kendi başlarına kendi düzenlerini oluşturur. 1
TE 1 Kader ve Kaza İnancı 4. I. Yeryüzünde bulunan her canlı sonludur. Sadece kerem sahibi, Yüce Rabb inin varlığı süreklidir. (Rahman Suresi, 26-27.ayetler) II. Allah, her şeyi yaratmış, ona bir ölçü, biçim ve düzen vermiştir. (Furkan Suresi, 2.ayet) III. Biz her şeyi bir ölçüye (Bir düzene, bir plana) göre yarattık. (Kamer Suresi, 49.ayet) IV. Geceyi ve gündüzü, Güneşi ve Ayı yaratan O dur. Her biri bir yörüngede hareket etmektedir. (Enbiya Suresi, 33.ayet) Yukarıda verilen ayetlerden hangisi konusu bakımından diğerlerinden farklıdır? A) I B) II C) III D) IV 5. Öğretmen öğrencilerine Allah ın her şeyi bir ölçüye göre yaratması ile ilgili ödev konusu bulmalarını istemiştir. Aşağıdaki konulardan hangisi bu ödev için kullanılamaz? A) Dünya kendi ekseni etrafında saatte bin mil hız yapar. Eğer saatte yüz mil hızda dönseydi, gece ve gündüz şimdi olduğundan daha uzun olurdu. B) Dünya saatte yüz mil hızda dönseydi, bitkiler gündüz yanar, hatta bazıları da donardı. C) Ay, Dünyamıza şimdiki noktasından 50 bin mil ötede olsaydı, yeryüzünde med-cezir (gelgit) olayları sonucunda bütün kıtalar günde iki defa su altında kalırdı. D) İnsan, sarf ettiği sözlerde ve sergilediği davranışlarda sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir. 6. Aşağıdakilerden hangisi Allah ın her şeyi bir ölçü ve düzen üzerine yaratmasına örnek değildir? A) Hayvanlar arasındaki besin zinciri B) Doğadaki su döngüsü C) İnsanın doğması, büyümesi, vücudundaki mükemmel yapı D) Aşırı yağan yağmurun sele dönüşmesi 7. I. Baykuş ve delice kuşu gibi parçalayıcı kuşlar, etleri ezebilmek için kuvvetli gagalara sahiptir. II. Kaz ve ördeklerin geniş, enli ve kepçe gibi yaygın gagaları, kuru otları kesmeye yarayacak dişleri vardır. III. Tavuk, güvercin ve yerden tane toplayan diğer kuşların gagaları kısadır. Derste bu bilgileri anlatan din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni, öğrencilerinden aşağıdakilerden hangisini fark etmelerini istemiştir? A) Allah ın her şeyi bir düzen, ölçü ve şekil ile yaratmasını B) Öğrencilerine hayvanları tanıtmak istediğini C) Hayvanların da bir kaderinin olduğunu D) Kuşların kendilerini yenilediklerini 8. Güneş ve Ay bir hesaba göre (hareket etmekte) dir. Yıldızlar ve ağaçlar Allah a secde ederler. (Allah ın koyduğu ölçülere göre hareket ederler). Göğü Allah yükseltti ve dengeyi O koydu. Sakın dengeyi bozmayın. (Rahman, 5-8) Aşağıdaki ayetlerden hangisi bu ayeti doğrular nitelikte değildir? A) Güneş e, Ay a ulaşmak düşmez. Gece de gündüzü geçecek değildir. Her birisi bir yörüngede yüzerler. (Yasin, 40) B) Sabahı yarıp çıkarandır. Geceyi bir sükûn, Güneş i ve Ay ı da vakit ölçüsü kılmıştır. İşte bu; Aziz, Âlim olanın takdiridir. (En am, 96) C) Geceyi ve gündüzü, Güneş i ve Ay ı yaratan O dur. Her biri bir yörüngede hareket etmektedir. (Enbiya, 33) D) Biliyoruz, onların dedikleri seni üzüyor, gerçekte onlar seni yalanlamıyorlar. Fakat o zalimler, bile bile Allah ın ayetlerini inkâr ediyorlar. (En am, 33) 9. Gökten bir ölçüye göre suyu indiren O dur. Biz onunla (kupkuru), ölü bir memlekete hayat veririz (Zuhruf, 11) Bu ayette anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisinde en iyi açıklanmıştır? A) Yeryüzündeki sular buharlaşıp atmosferin soğuk katmanlarına doğru çıkarken su taneciklerine dönüşür. Bulutlar oluşur ve yağmur yağar. B) Allah, özellikle dağların denize uzandığı kıyı kesimlerinde yeşil bitki örtüsü yaratmıştır. Bu yeşil alan yağmurun yağması ile oluşur. C) Su, insan için hayat kaynağıdır. Hayat kaynağının vericisi de Allah tır. D) Her şeyin ölçüsünü, dengesini, birimini ve şeklini belirleyen Allah tır. 2
Kader ve Kaza İnancı TE 1 10. İnsanlar, Allah ın koyduğu tabii kanunları ve düzeni bozacak şekilde tabiata müdahale ederlerse dengeyi bozdukları için zarara uğramaktadırlar. Buna göre; Allah ın her şeyi bir düzen ve denge içinde yaratması, evrende aşağıdaki ilkelerden hangisini işlediğini gösterir? A) Adalet B) Muhabbet C) Şükür D) İbadet 14. Canlılar yaşadıkları çevrenin şartlarına uygun yaratılmışlardır. cümlesi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi farklı bir durumu anlatmaktadır? A) Kutup ayılarının ayakları kar ayakkabıları gibi geniş ve tüylüdür. B) Bitkiler karbondioksit kullanıp oksijen üretirler. C) Balıkların suyun içinde yaşayabilmeleri için solungaçları vardır. D) Çöl bitkisi olan kaktüslerde su kaybını önlemek için yaprak yerine dikenler gelişmiştir. 11. Bütün sular tuzlu, geceler sürekli olsaydı ve yer çekimi kuvveti de olmasaydı neler olabileceği sırayla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? A) Tatlı su balıkları olmazdı, bitkiler fotosentez yapamazdı, atmosfer olmazdı. B) Bitkiler fotosentez yapamazdı, tatlı su balıkları olmazdı, atmosfer olmazdı. C) Atmosfer olmazdı, bitkiler fotosentez yapamazdı, tatlı su balıkları olmazdı. D) Tatlı su balıkları olmazdı, atmosfer olmazdı, bitkiler fotosentez yapamazdı. 15. Allah, evreni yaratırken bazı yasalar koymuştur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Allah ın koyduğu evrensel yasalara örnek sayılamaz? A) Suyun 0 C de donması B) Dünya nın kendi ekseni etrafında dönmesi C) Isıtılan metallerin genleşmesi D) Kavga eden insanların birbirlerine zarar vermesi 16. Güneş ve Ay bir hesaba göre hareket eder. (Rahman, 5) 12. Güneşin düzenli olarak doğup batması Mevsimlerin düzenli ve peş peşe gelmesi Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi Yukarıdaki bilgiler aşağıdaki konu başlıklarından hangisiyle ilgilidir? A) Evrendeki zıtlık B) Evrendeki düzen C) Evrendeki tesadüf D) Evrendeki karışıklık 13. Gökleri yedi kat yaratan O dur. Rahman ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin. Gözünü çevir de bir bak! Bir bozukluk görüyor musun? (Mülk, 3) Verilen ayette vurgulanan konu aşağıdakilerden hangisidir? A) Evrende var olan düzen B) Evrendeki devamlılık C) Evrendeki karmaşıklık D) Evrenin sonsuzluğu O nun katında her şey bir ölçü iledir. (Ra d, 8) Bu ayetlerden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir? A) Herkes çalıştığının karşılığını alacaktır. B) Evren Allah tarafından yaratılmıştır. C) Her şeyin bir sonu vardır. D) Allah her şeyi bir düzen ve plana göre yaratmıştır. 17. Beyza sunumunda atmosferde bulunan oksijen oranının %21 olduğunu söyler. Oksijen oranının %21 den fazla olması hâlinde canlıların zarar görebileceğini, onlar için büyük bir tehlike yaratabileceğini belirtir. Daha az olması hâlinde de gıdaların enerjiye dönüştürülemeyeceğinden bahsederek ---- hakkında bilgi verir. Beyza sunumunu yaparken hangi konudan bahsetmiş olabilir, noktalı yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Gezegenler B) Canlılarda hayat C) Fizik kanunları D) Evrendeki düzen 3
TE 2 Kader ve Kaza İnancı 1. Aşağıdakilerden hangisi Kader kelimesinin sözlük anlamlarından biridir? Kader sözlükte ölçü, miktar, bir şeyi belirli ölçüye göre yapmak ve belirlemek anlamlarına gelir. Terim olarak yüce Allah ın, ezelden ebede kadar olacak bütün şeylerin zaman ve yerini özellik ve niteliklerini, ezelî ilmiyle bilip takdir etmesi demektir. Kaza sözlükte emir, hüküm, bitirme ve yaratma anlamlarına gelir. Cenab-ı Hakk ın ezelde irade ettiği ve takdir buyurduğu şeylerin zamanı gelince, her birisini ezelî ilim, irade ve takdirine uygun biçimde meydana getirmesi ve yaratmasıdır. Kaza ve kadere inanmanın insan yaşamına olumlu etkileri vardır. Mesela kadere iman eden kimse sabırlı olur. Kendi hatası yüzünden başına gelenlerden ders çıkarır. Bu kişinin kendini geliştirmesine olanak sağlar. Bela ve musibetler karşısında Allah a sığınır, O ndan yardım ister ve ümitsizliğe düşmez. A) Yazgı B) Kötü talih C) Ölçü D) İnsanın iradesinin olmaması 2. Allah ın her şeyi belli bir ölçü, düzen ve uyum içerisinde programlamasına kader denir. Zamanı geldiğinde olayların bu programa uygun olarak gerçekleşmesine kaza denir. I. Yer çekimi kanununun Allah tarafından programlanması II. Buharlaşan havanın yağmur ve kar taneleri oluşturması için bir araya gelmesi III. Yüksekten bırakılan bir cismin düşmesi IV. Yağmur ve kar tanelerinin yere inmesi Bu örnekler kaza ve kader olarak değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğru olur? Olmuş ve yaşanmış olaylara kader açısından bakmak insanı rahatlatır. Oldu bir kere, elden ne gelir, demek ki kaderde bu varmış! anlayışı, kötü şeyler yaşayan insanı, olası ağır travma ve bunalımlardan korur. Gelecek ve yaşanacak istikballe ilgili işlerde ise kadere inanan kimse irade açısından geleceğe bakar. Bu da onu çalışmaya ve sorumluluk almaya mecbur bırakır. Çalışmak ve sorumluluk almak, insanın beden ve ruh sağlığı için son derece faydalıdır. I II III IV A) Kader Kader Kaza Kaza B) Kaza Kaza Kader Kader C) Kader Kaza Kader Kaza D) Kaza Kader Kaza Kader 3. Aşağıdakilerden hangisi kaza kavramının kelime anlamıdır? A) Emir, hüküm, bitirme ve yaratma B) Ölçü C) Miktar D) Bir şeyi belirli bir ölçüye göre yapmak ve belirlemek 4
Kader ve Kaza İnancı TE 2 4. Bir astronomi uzmanı, yaptığı hesap sonucu Güneş in ne zaman tutulacağını tespit ederek önceden haber veriyor. Günü gelince de Güneş tutulması gerçekleşiyor. Şimdi Güneş, bu uzman haber verdiği için mi tutuluyor? Yoksa Güneş tutulacağı için mi uzman bunu önceden tespit edip bildiriyor? Bu parçadaki sorunun cevabı aşağıdakilerden hangisidir? A) Güneş in tutulacağı, bir hesap ve plana bağlı olduğundan uzmanın bunu tespit edip önceden haber vermesine olanak sağlamıştır. Yani uzman bunu haber verdiği için Güneş tutulmuş değildir. B) Güneş in tutulacağını uzman tespit etmiş ve uzman tespit ettiği için Güneş tutulmuştur. C) Güneş in tutulacağını uzman tespit etmemiştir, sadece Güneş e bakarak bu durumu yorumlamıştır. D) Uzman Güneş in tutulacağını tespit etmiştir fakat Güneş tutulmamıştır. 5. Kaza ve kadere inanmanın insan yaşamına olumlu etkileri vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu olumlu etkilerden biri değildir? A) Kader e iman eden kimse sabırlı olur. B) Kendi hatası yüzünden başına gelenlerden pişman olur. C) Allah a sığınır, O ndan yardım ister ve ümitsizliğe düşmez. D) Başına gelenlere isyan eder ve Allah ın kaderini böyle yazdığını düşünür. 7. Aşağıdakilerden hangisi kader kavramına örnektir? A) Yağmurun yağması B) Güneş tutulması C) Yüksekten bırakılan bir cismin düşmesi D) Yer çekimi kanunun Allah tarafından programlanması 8. Aşağıdaki ayetlerden hangisi, Allah ın kullarına ikramlarını anlattığı, dolaylı olarak kaza ve kadere de değinir bir ayet değildir? A) Ve gökten suyu bir yasaya bağlı olarak Biz indirmekteyiz ve yeryüzünde onu tutmaktayız; şu da var ki Biz, onu gidermeye elbette Kadiriz. (Mü minun, 18) B) Ve nihayet onunla sizin için hurma bahçeleri ve üzüm bağları yeşertmekteyiz; orada sizin için birçok meyve bulunmakta ve onunla beslenmektesiniz. (Mü minun, 19) C) Yine Sina Dağı (havalisinde) yetişen, ürünü sayesinde yağ elde edilen ve yiyenler için hoş bir katık sağlayan (zeytin) ağacından da (Mü minun, 20) D) Hayat, bu dünyada yaşadığımızdan ibarettir: ölürüz ve (bir kez) yaşamış oluruz ve bir daha da diriltilmeyiz. (Mü minun, 37) 6. Evler tünek olmuş, ötüyor bir sürü baykuş Sesler de: Vatan tehlikedeymiş Batıyormuş! Lakin hani, milyonları örten şu yığından, Tek kol da Yapışsam demiyor bir tarafından! Mehmet Akif Ersoy Yukarıdaki mısralarda anlatılan kaza ve kader anlayışı aşağıdakilerden hangisi ile bağdaşmaz? A) Sahipsiz olan memleketin batması haktır; Sen sahip olursan bu vatan batmayacaktır. B) Feryadı bırak, kendine gel, çünkü zaman dar Uğraş ki: Telafi edecek bunca zarar C) Bir yeşil kan, bir yeşil can yağdırıp, kudret, yere: Yemyeşil olmuş feza; gömgök kesilmiş dağ, dere. D) İş bitti Sebatın sonu yoktur! deme; yılma Ey millet-i merhume, sakın ye se kapılma 9. Kaza ve kadere imanın, insan hayatı üzerinde önemli etkileri vardır. Kadere iman eden kimse sabırlı olur. ---- Bu, Allah ın takdiridir der ve sabreder. Kendi hatası yüzünden başına gelenlerden ise pişman olur, yanlış tutum ve davranışlarından vazgeçerek Allah a sığınır ve O ndan yardım ister, ümitsizliğe düşmez. Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Elinde olmayan sebeplerle karşılaştığı felaket ve musibetler karşısında bunalıma düşmez. B) Başına gelen musibetlere sabretmez ve sıkıntıya düşer. C) Hiçbir eylemde bulunmadan bekler. D) Yetiş ya Hızır! diye dua ederler. 5
TE 2 Kader ve Kaza İnancı 10. Kaza ve kader kavramını doğru özümsemiş bir kimseden aşağıdaki tutumlardan hangisi beklenir? A) Kaderin sadece alın yazısı olduğunu düşünür. B) Sıkıntıların hep kendi hataları yüzünden olduğunu düşünür. C) Dünya nın yaratılışının sadece bir patlama sonucu oluştuğunu düşünür. D) Hayatın sorumluluklarını bilerek ve çaba göstererek yaşanacağını düşünür. 15. Ayça: İlim Merve: Basar Tarık: İrade Veli: Kudret Kaderle ilgili olan ve Allah ın her şeyi bilen anlamındaki sıfatını hangi öğrenci doğru söylemiştir? A) Merve B) Tarık C) Ayça D) Veli 11. I. Bu saatte yatarsan sabah kalkamayacaksın! II. Ev için koltuklara uygun yeni perde yaptırdık. III. Sinema saat 19.00 da başlayacak. IV. Geçen hafta o dersin sınavına girdim. Kaza ve kader kavramları düşünüldüğünde yukarıdakilerden hangileri kaza kapsamında değerlendirilir? A) I. ve II. B) II. ve IV. C) III. ve IV. D) II. ve III. 16. Yerde ve gökte gizli hiçbir şey yoktur ki, Kitab-ı Mübin de (açık veya beyan edici bir kitapta) olmasın. (Neml, 75) ayeti hangi iman esasıyla ilgilidir sorusuna; Nil: Allah a İman Mustafa: Meleklere İman İpek: Kadere İman Akif: Ahirete İman, diye cevap vermiştir. Hangi öğrencinin verdiği cevap doğrudur? A) İpek B) Akif C) Nil D) Mustafa 12. Allah ın önceden bildiği ve planladığı olayların zamanı geldiğinde yaşanmasıdır. Bu cümlede tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Kaza B) Kader C) Ecel D) Tevekkül 13. Allah ın evrendeki her şeyi bir ölçü ve düzen içerisinde programlamasıdır. Burada tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) İrade B) Kaza C) Tevekkül D) Kader 14. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi kader kavramını özlü bir şekilde tanımlar? A) Allah ın insanlara alın yazılarını yazmasıdır. B) Allah ın koyduğu kanunların sürekli değişmesidir. C) Allah ın sonsuz ilmiyle her şeyi bilip takdir etmesidir. D) Allah ın insanların ömürlerini kendi iradesiyle sınırlandırmasıdır. 17. I. Murat ın Türkiye nin başkenti Ankara da dünyaya gelmesi II. Murat ın 18 Haziran saat 14:00 da doğması III. Murat ın annesinin adının Sibel, babasının adının Yücel olması IV. Murat ın futbol oynarken düşüp kolunu kırması Yukarıda verilen önermeler gruplandırıldığında hangisi dışta kalır? A) I B) II C) III D) IV 18. Aşağıda Yüce Allah ın sıfatlarından bazıları verilmiştir. Tekvin: Yaratmak İlim: Bilmek Beka: Sonsuz olmak Vahdaniyet: Bir olmak Bunlardan hangisi doğrudan kaza kavramı ile ilgilidir? A) Tekvin B) İlim C) Beka D) Vahdaniyet 6
Kader ve Kaza İnancı (Fiziksel, Biyolojik ve Toplumsal Yasalar) TE 3 1. Fiziksel yasalar madde ve enerjinin oluşumu, değişimi, yapısı, hareketi ve maddeler arası ilişkilerle ilgili prensiplerdir. Sünnetullah: Kur an-ı Kerim de toplumsal yasaları ifade etmek için sünnetullah kavramı kullanılır. Allah, evrenin düzeni ve işleyişini birtakım yasalara bağlamıştır. Bu yasaların başında Fiziksel Yasalar gelir. Fiziksel yasalar, madde ve enerjinin oluşumu, değişimi, yapısı hareketi ve maddeler arası ilişkilerle ilgili prensiplerdir. Dünya nın etrafını saran atmosfer, yer çekiminin etkisiyle dünyanın çevresinde yer almaktadır. Ay dünyamıza daha yakın olsaydı gelgit olayları daha çok olur ve bu durumda canlılar zarar görebilirdi. Dünya, kendi ekseni etrafında belirli bir hızla dönmekte, gece ve gündüz oluşmaktadır. Dünya nın uydusu olan Ay, Dünya ya yaklaşık 384 bin km. uzaklıktadır. Biyolojik yasalar; canlıların yapısı, beslenmesi, korunması, gelişmesi ve üremesiyle ilgili yasalardır. Her şeyi bir sebebe bağlayan Allah; bitki, insan ve hayvanların oluşumunu biyolojik yasalara bağlı kılmıştır. Kur an da Allah ın koyduğu yasaları ifade etmek için Sünnetullah kavramı kullanılmıştır. Fiziksel yasalar, biyolojik yasalar ve toplumsal yasaları kapsadığı gibi sadece toplumsal yasaları da kapsamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yasalara örnek gösterilemez? A) Evrendeki cisimlerin birbirini itmesi ve çekmesi B) Güneş in tüm gezegenleri etrafında toplaması C) Su deniz seviyesinde ve belli bir basınç altında 100ºC derecede kaynaması D) Canlıların suya bağımlı olarak yaşaması 2. Aşağıda verilen, dünyamıza ilişkin cümlelerden hangisi yanlıştır? A) Dünya nın etrafını saran atmosfer, yer çekiminin etkisiyle dünyanın çevresinde yer almaktadır. B) Ay Dünyamıza daha yakın olsaydı gelgit olayları daha çok olur ve bu durumda canlılar zarar görebilirdi. C) Dünya, kendi ekseni etrafında belirli bir hızla dönmekte, gece ve gündüz oluşmaktadır. D) Dünya nın uydusu olan Ay, Dünya ya yaklaşık 400 bin km. uzaklıktadır. Allah, toplumsal olaylar arasında var olan sebep sonuç ilişkisini gösteren yasalar koymuştur. Bunlara toplumsal yasalar denir. Örneğin, gelir dağılımının âdil olduğu toplumlarda yoksulluk azalır, adaletin olmadığı toplumlarda barış bozulur. Eşitlik ve adalet yoksa toplumda bunalım ve kargaşa ortaya çıkar. Kuraklık sonucu insanlar açlık ya da susuzluk tehlikesiyle karşı karşıya kalabilirler. Bu durumda açlık ve susuzluklarını giderebilecekleri başka yerler arayıp bularak varlıklarını sürdürebilecekleri yeni yerlere göç ederler. Bu durum da toplumsal yasalara örnek oluşturur. 3. Dünya nın etrafını saran atmosfer, yer çekiminin etkisiyle Dünya nın çevresinde yer almaktadır. Buna göre, atmosfer tabakası daha ince olsaydı aşağıdaki olaylardan hangisi yaşanırdı? A) Atmosferde yanarak parçalanan meteorlar, büyük kütleler hâlinde dünyamıza düşer ve bize zarar verirdi. B) Gezegenler birbirine çarpar, parçalanır, düzen bozulurdu. C) Gece gündüz süreleri uzardı. D) Gelgit olayları sıklaşırdı. 7
TE 3 Kader ve Kaza İnancı (Fiziksel, Biyolojik ve Toplumsal Yasalar) 4. I. Kuraklık sonucu açlık ve susuzluk yaşayan insanlar, daha yaşanabilir yerlere giderler ve tarımsal üretimin azalıp sanayileşmenin artmasıyla köyden kente göç hızlanır. II. Evrendeki cisimler, birbirlerini bir kuvvetle çeker ve iterler. Güneş, bu kuvvetle gezegenleri kendine doğru çeker ve onların yörünge üzerinde kalmalarını sağlar. III. Balıklar suda solunum yapabilmek için solungaca, kuşlar uçabilmek için iki kanada ihtiyaç duyarlar. Yukarıda numaralanmış cümleler sırasıyla aşağıdaki yasalardan hangilerine aittir? I II III A) Toplumsal Fiziksel Biyolojik B) Fiziksel Biyolojik Toplumsal C) Biyolojik Fiziksel Toplumsal D) Toplumsal Biyolojik Fiziksel 7. Öğretmen derste yasalar konusunu işlerken, Ayşe den fiziksel yasalar ile ilgili örnek vermesini istemiştir. Ayşe aşağıdaki hangi örneği yanlış olarak vermiştir? A) Güneş bir kuvvetle gezegenleri kendine doğru çeker. B) Su, deniz seviyesinde ve belli bir basınç altında 100 derecede kaynar. C) Isıtılan metaller genleşir. D) Kuraklık sonucu insanlar, yaşadıkları yerlerden göç etmek zorunda kalırlar. 8. Gecede de onlar için bir ders vardır: Biz ondan gündüzün ışığını çekip alırız da, onlar aniden karanlıkta kalakalır. (Yasin, 37) Yukarıda verilen ayet, hangi evrensel yasayla ilgilidir? A) Biyolojik yasalar B) Toplumsal yasalar C) Fiziksel yasalar D) Bireysel Yasalar 5. Güneş de yörüngesinde akıp gitmektedir. Bu üstün ve bilen Allah ın kanunudur. (Yasin Suresi 38. ayet) Yukarıda verilen ayet, evrensel yasalardan hangisine örnek olabilir? A) Toplumsal Yasalar B) Fiziksel Yasalar C) Biyolojik Yasalar D) Bireysel Yasalar 6. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yasalar ile ilgili yanlış bir bilgidir? A) Evrendeki cisimler, birbirini bir kuvvetle çeker ve iterler. B) İnsan, aklı ve zekâsıyla icat ettiği araçları insanlığın hizmetine sunar. C) Yasalar evrenseldir, değiştirilemez. D) Yer çekimi, her canlı türünü doğrudan ilgilendirmektedir. 9. I. Onlardan önce nice nesilleri helak ettiğimizi görmezler mi? Ki onlar kendilerine dönüp gelemeyecekler ama elbet hepsi Bizim huzurumuzda toplanacaklar. (Yasin, 31-32) II. Ölü toprakta dahi onlar için bir ders vardır: Onu Biz dirilttik, beslenmeleri için ondan tohumları Biz çıkardık. (Yasin, 33) III. Ay a da sonunda kuru ve eğri bir hurma dalı hâline gelinceye kadar farklı evreler takdir ettik: (Yasin, 39) Yukarıda verilen ayetlerin evrensel yasalarla eşleşmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Fiziksel Biyolojik Toplumsal A) III II I B) II I III C) II III I D) III I II 10. Aşağıdakilerden hangisi en az bir evrensel yasa için doğru değildir? A) Deney, gözlem ve araştırmalar neticesinde anlaşılan bu yasalar değişmez. B) İnsanların farkedemeyeceği şekilde konulmuşlardır. C) Evrensel bir niteliğe sahiptir. D) Allah ın evrende yarattığı düzenin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur. 8
TE Kader ve Kaza İnancı (Fiziksel, Biyolojik ve Toplumsal Yasalar) 3 11. İnsanoğlunun yaşamını sürdürebilmesi için ilk olarak yasalardan hangisine ihtiyacı vardır? A) Toplumsal yasalar B) Fiziksel yasalar C) Biyolojik yasalar D) Bilimsel yasalar 12. Aşağıdakilerden hangisi biyolojik yasalara örnek değildir? 16. Toplumsal yasaları bilmek ve uygulamak biz insanlara aşağıdakilerden hangisini sağlamaz? A) Çevremizle uyum içerisinde yaşarız. B) Birbirimizin hak ve hukukuna özen gösteririz. C) Birbirimize karşı zarar verici davranışlardan kaçınırız. D) Ailemize karşı daha rahat ve sorumsuz davranışlar sergileriz. A) Canlıların duyu organlarına ihtiyaç duymaları B) Balıkların solungaca ihtiyaç duymaları C) Güneşe ışınlarının zarar verici etkiye sahip olması D) Kuşların uçabilmek için kanada ihtiyaç duymaları 13. Biyolojik yasalara değinen aşağıdaki ayetlerden hangisinde, daha fazla varlık grubuna vurgu yapılmıştır? A) Biz rüzgârları aşılayıcı olarak gönderdik ve gökten su indirdik de onunla su ihtiyacınızı karşıladık... (Hicr Suresi, 22) B) Yeryüzüne bakmazlar mı? Orada her güzel çiftten nice bitkiler yetiştirdik. (Şuarâ Suresi, 7) C) Allah her canlıyı sudan yarattı. İşte bunlardan kimi karın üstünde sürünür, kimi de iki ayağı üstünde yürür. Allah dilediğini yaratır.(nur Suresi, 45) D) Size tohumlar bitkiler (ağaçları) sarmaş dolaş olmuş bağlar, bahçeler yetiştirmek için üst üste yığılıp sıkışan bulutlardan şırıl şırıl akan sular indirdik (Nebe Suresi, 14-16) 14. (Ey insanlar!) Biz sizi basit bir sudan yaratmadık mı? İşte o suyu, belli bir süreye kadar sağlam bir yere yerleştirdik, sonra da ona ölçülü bir biçim verdik (Mürselat Suresi, 20-23. ayetler) Bu ayette aşağıdakilerden hangisi anlatılmamaktadır? A) İnsanoğlunun bayağı bir sudan yaratıldığı B) Çocuğa güzel bir sûret verildiği C) Çocuğun annenin karnına yerleştirildiği D) Yağmurun ölçülü bir şekilde yağdığı 15. Toplumsal yasalar Kur an-ı Kerim de hangi kavramla dile getirilirler? A) Sünnetullah B) Kelamullah C) Fıtratullah D) Sıbgatullah 17. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel yasalar a örnek gösterilebilir? A) Balıkların, solungaçlarıyla solunum yapması B) Suyun bazı cisimleri kaldırması C) Bitkilerin sulanınca büyümesi D) Toplumların adaletle ayakta durması 18. Biyolojik yasalar??? Verilen kavram haritasında soru işareti (?) ile gösterilen yerlere, aşağıdakilerden hangisi yazılamaz? A) Mantarların bir kısmının zehirli olması B) Kangurunun yavrusunu kesesinde taşıması C) Yağmurun yağması D) İnsanın soğuk algınlığı sonrası hastalanması 19. Oğuz: Isınan hava yükselir, yüksek bir dağa çarptığında yağış olarak yeryüzüne düşer. Alper: Serbest bırakılan cisimlerin düşme hızı, ağırlıkları ile doğru orantılıdır. Melis: Sporlar toprağa düştüğünde gelişirler ve yeni bitkiler oluştururlar. Canan: Suyun kaldırma kuvveti olmasaydı gemiler suyun üzerinde yüzemezdi. Mehmet öğretmen Çocuklar evrende birtakım yasalar vardır. Bu yasalar Fiziksel yasalar, biyolojik yasalar ve toplumsal yasalar olarak üç kısma ayrılmaktadır. Su deniz seviyesinde ve belli bir basınç altında 100 C derecede kaynar. cümlesi fiziksel yasalara örnektir demiş ve öğrencilerinden örnekler vermelerini istemiştir. Hangi öğrencinin verdiği örnek yanlıştır? A) Oğuz B) Alper C) Melis D) Canan 9
TE 4 İnsan İradesi ve Kader İrade iki kısma ayrılır: Yüce Allah ın ve insanın iradesi. Külli İrade: Allah ın mutlak iradesi demektir. Allah ın subuti sıfatlarından biri de irade sıfatıdır. O bir şeyin olmasını dilediği zaman ona ol der, o da hemen oluverir. (Yasin Suresi, 82.ayet) Cüzî irade: Allah ın kula verdiği, seçme yeteneği ve özelliğidir. İnsanı sorumlu kılan da budur. İnsan iradesi, seçmek, istemek, yönelmek, tercih etmek ve karar vermektir. Diğer bir ifadeyle irade; insanı iki şeyden birini yapmayı tercih etmeye ve tercin ettiği şeyi yapmaya yönlendiren güçtür. Allah, insana seçme ve seçtiğin yapma gücü vermiştir. İrade insanın özgür bir şekilde hareket etmesini sağlar. İnsan, aklı ile iyiyi kötüden ayırt eder; iradesi ile de herhangi bir iş yapmaya ya da yapmamaya serbestçe karar verir. Kader, Allah ın, ezelden ebede kadar olmuş ve olacak her şeyin, her şeyini ve her hâlini, zamanını ve mekânını, sıfatlarını ve özelliklerini ezelî ilmiyle bilip, ona göre, takdir etmesidir. İnsanın aklı ve iradesi vardır. Ve insan yaptığı davranışlardan ve sonuçlarından sorumlu tutulur. İyi bir eylemde bulunursa mükâfat, kötü bir eylemde bulunursa ceza alır. Bu durum hem bu dünya için hem de ahiret hayatımız için geçerlidir. Fakat insanın iradesinin kontrolünde olmayan bazı durumlar vardır. Bu durumlar sadece Allah ın belirlediği ve biz kulların hiç bir şekilde müdahale edemediğimiz, Allah ın külli iradesi sebebiyle bize nasip ettiği kaderdir. Bu kader anlayışı, doğduğumuz yer, anne ve babamız, doğduğumuz tarih, öleceğimiz tarih, göz, kaş rengimiz... vb. şeyler Allah ın külli iradesi ile nasip ettiği durumlardır. İnsanlar bu durumlara karışamaz ve irade kullanamazlar. Ama tabii ki bu durumların dışında Allah ın insana vermiş olduğu akıl ile birlikte insan, yaptığı eylemlerden sorumludur. İnsanın doğması kendi iradesi dışındadır. Doğduktan sonraki aile seçimi de iradesi dahilindedir. Fakat insan, büyürken bilgi becerisi artarak aklını kullanmaya başlar. Fakat diğer canlılarda bu durum farklıdır. Örneğin, hayvanlar doğar doğmaz yürüyüp koşmaya başlarken ve bunu içgüdüsel olarak yaparken, insan yavaş yavaş yetişir ve aklı ile birçok olayı çözümler. Bu sebepledir ki insan yaptıklarından sorumludur. Aklı ona özgürlük alanı verir fakat iradesinin yönlendirdiği kadar özgürdür. 1. Üç balık güzel ve şirin bir gölde tatlı tatlı yüzüyor ve şakalaşıyordu. Birden uzaktan bir balıkçı teknesinin motor sesi duyuldu. I. Birinci balık arkadaşlarıyla kısa bir vedalaşmadan sonra hemen gölün derinliklerine dalarak tehlike bölgesinden hızla uzaklaştı. II. İkinci balık, benim kaderim bir insanın midesine gıda olmaksa eninde sonunda bu son gelip çatacaktır. Beni yaratan belki de beni korur ve kurtulurum kaderden kaçılır mı hiç? diyerek göl sularının serinliğinin tadını çıkarmaya ve gününü gün etmeye devam etti. Tedbir de neymiş dedi içinden O dilerse benim yerime tedbir de alır taktiri de değiştirir diye düşünüyor yüzmeye devam ediyordu. III. Üçüncü balık ise balıkçının motor sesini duydu ama hiç kıpırdamadan ve istifini bozmadan gölün serin sularında yüzmeye devam etti ve usta balıkçının ağlarına takılarak balıkçıya yem oldu. Bu hikâyede vurgulanan irade ve kader ilişkisi bakımından numaralanmış cümlelerin hangisi ya da hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) Yalnızca I D) I, II ve III 2. (I) İnsanın özgürlüğü, zorlama ve baskı olmadan kendi iradesiyle karar vermesidir. (II) Sorumluluk ise verdiği karar sonrasında doğan sonuçları kabul etmesidir. (III) İslam dini, söz ve davranışlardan sorumlu tutulmayı akla ve özgür iradeye bağlı kılmamıştır.(iv) Akıl ve irade sahibi olmayan diğer tüm canlılar, yaptıkları davranışlardan sorumlu tutulmazlar. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangisi insan özgürlüğü ve sorumluluğuna aykırı bir cümledir? A) Yalnız I B) III ve IV C) I ve II D) Yalnız III 10
İnsan İradesi ve Kader TE 4 3. İnsanın akıl ve irade sahibi olması ile özgür ve sorumluluğunun olması arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde yanlış verilmiştir? A) İnsan aklı ve iradesi ile doğru olanı seçer, bu insanın özgürlüğüdür ve bu seçtiğinin sorumluğunu da yüklenir. B) İnsan, sarf ettiği sözlerde ve sergilediği davranışlarda sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir. C) İnsan akıl ve hür iradeye sahip olmasından dolayı sorumlu bir varlıktır. D) İnsanın akıl ve iradesi olmasa da özgür olarak hareket edebilmesi ona sorumluluk getirir. 4. Öğretmen derste kader ve irade konusu ile ilgili Şimdi Müşrikler diyecekler ki: Eğer Allah dileseydi ne biz şirk koşardık ne de atalarımız şirk koşardı. (En am, 148) ayetini işlerken Ahmet, öğretmenine Müşriklerin kaderinde bu vardı o zaman öğretmenim! der. Öğretmen de Ahmet e cevap olarak ---- ayetini okur ve Ahmet söylediği şeyin doğru olmadığını anlar. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdaki ayetlerden hangisi getirilmelidir? A) Şüphesiz biz ona doğru yolu gösterdik. İster şükredici olsun ister nankör. (İnsan Suresi - 3. Ayet) B) O insanı alaktan (embriyodan) yarattı. (Alak Suresi, 2. ayet) C) Biz her şeyi bir ölçüye (bir düzene, plana) göre yarattık. (Kamer Suresi, 49.ayet) D) Ölümsüz ve daima diri olan Allah a güvenip dayan (Furkan Suresi, 58.ayet) 5. Biz her insanın kaderini kendi çabasına bağlı kıldık. (İsra Suresi, 17:13) Yukarıdaki ayetten aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz? A) İradeyi insana kader kılan Allah tır. B) Allah, insanın dilemesini istemese, insan dileyemezdi. C) Allah, insanın dilemesini istemiş, bunu istediğini de irade vererek göstermiştir. D) Allah, insanın seçmesini istemeseydi yine de insan kaderini belirleyebilirdi. 6. Aşağıdaki örneklerden hangisi insanın iradesi ile daha çok ilgilidir? A) Kalbimizin çalışması B) Nefes alıp vermemiz C) Sindirim sistemimizin çalışması D) Yüksek hızda araç kullanmak 7. Bizim irademiz dışında olan ne zaman doğacağımız, ne zaman öleceğimiz gibi olaylar aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilir? A) Anne babamızın hangi kişiler olduğuna bağlı olarak gerçekleşir. B) Allah ın yarattığı fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalar çerçevesinde gerçekleşir. C) Allah ın bizim için belirlediği kadere göre gerçekleşir. D) Anne babanın yaşadığı yere göre gerçekleşir. 8. Aşağıdakilerden hangisi insanların yaptığı eylemlerden öncelikle sorumlu olmalarının nedenidir? A) İrademiz B) Özgürlüğümüz C) Kaderimiz D) Sorumluluğumuz 9. Kim doğru yolu seçerse bunu ancak kendi iyiliği için seçmiş olur, kim de doğruluktan saparsa kendi zararına sapmış olur. Hiçbir günahkâr, başkasının günah yükünü üstlenmez (İsra Suresi, 15. ayet) Bu ayette anlatılmak istenilen aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsanlara doğruyu yanlışı anlatmakla görevli peygamberlerin gönderildiği B) İnsan iradesinin zayıf olduğu C) İnsanın tercih özgürlüğünün olduğu D) İnsanın sorumluluklarının neticelerine katlanmasının gerekmediği 10. İnsan, sarf ettiği sözlerde ve sergilediği davranışlarda sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir. Bu bakımdan akıl ve iradesini, iyi ve doğru olanı tercih yönünde kullanmalıdır. ---- diyerek sorumluluktan kurtulmanın mümkün olamayacağı gerçeğini bilmelidir. Çünkü insan özgür iradesiyle işlediklerinden sorumludur. Yukarıda cümlenin akışına göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Bilerek yaptım! B) Kaderim böyle! C) Sorumlu değilim! D) Suç anne ve babamda! 11
TE 4 İnsan İradesi ve Kader 11. Dinde zorlama yoktur. (Bakara Suresi, 256. ayet) Bu ayette insanla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır? A) İnsanın yaratılışının mükemmelliği B) İnsanın seçimlerinde özgür ve sorumlu olduğu C) İnsanın hangi dinden olacağının önceden belirlendiği D) İnsanın Allah a sonsuz bir inanç ile bağlandığı 14. Bir şeyi yapma ya da yapmamaya karar verme gücü, İki seçenekten birisini tercih etme gücü, İnsanı sorumlu yapan yeti. Yukarıda özellikleri verilen kavram hangisidir? A) İrade B) Ecel C) Kader D) Rızık 12. Oğuz bey; İstanbul da doğan, işçilerine adaletli I II davranan, beyaz arabası ve bir kız çocuğu olan, III IV insanlar tarafından da taktir edilen bir mühendistir. Bu cümlede altı çizili bölümlerden hangileri, Oğuz un iradesine bağlı hususlardır? A) Yalnız I B) II ve III C) Yalnız III D) I ve IV 15. Hiç bir günahkâr başkasının günah yükünü üstlenmez. (İsra 15.ayet) Yaptıklarınızdan mutlaka sorumlu tutulacaksınız. (Nahl 93.ayet) Allah kimseye gücünün üstünde bir yük yüklemez. (Bakara 286.ayet) Verilen ayetler insanın özellikle hangi yönüne işaret etmektedir? A) Düşünebilen bir varlık olduğuna B) İrade sahibi olduğuna C) Akıllı bir varlık olduğuna D) Sorumlu bir varlık olduğuna 13. Dilek, yolda yürürken önünde yürüyen yaşlı bir amcanın cüzdanını düşürdüğünü görmüştür. Yapması gereken en doğru şeyi yaparak cüzdanı sahibine teslim etmiş ve yaşlı amcadan dua almıştır. Yukarıdaki hikâyede altı çizili kısım öncelikle aşağıdaki hangi ayetle ilişkilendirilir? A) Dinde zorlama yoktur (Bakara Suresi, 256. ayet) B) Hiçbir kimse başkasının günahını yüklenmez. (Zümer Suresi, 7. ayet) C) Şüphesiz biz ona (doğru) yolu gösterdik. İster şükredici olsun ister nankör. (İnsan Suresi, 3.ayet) D) Allah, hiç kimseye gücünün üstünde bir şey yüklemez. (Bakara Suresi, 286.ayet) 16. Allah tarafından insana verilen dilediği gibi hareket edebilme yeteneği ve seçme serbestliğidir. tanımı aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir? A) Külli irade B) Tekvin C) Cüzî irade D) Kıyam bi nefsihî 17. Aşağıdakilerden hangisi kaza ve kaderle ilgili bir kavram değildir? A) Kültür B) Sorumluluk C) Özgürlük D) Tevekkül 12
Kaderle İlgili Kavramlar (Emek, Rızık, Başarı, Başarısızlık) TE 5 1. Allah ın verdiği rızık insanoğlunun hangi davranışına bağlıdır? Emek; insanların bir amaca ulaşması, bir şeyi gerçekleştirmesi için bedenen ya da zihinsel olarak çabalaması, çalışması, gayret göstermesidir. Rızık; canlıların ihtiyaç duyduğu tüm şeylerin Allah tarafından sağlanması, verilen nimetlerdir. Tüm canlılara rızık veren Allah, bizleri de rızıklandırır. Bize düşen, rızkımızı temin etmek için çaba sarf etmektir. Nitekim kuşlar, karıncalar ve arılara baktığımızda onların da rızıklarını temin için gayret ettiklerini görmekteyiz İnsan helal yoldan kazandığı gibi, yine helal olan yerlerde kazancını harcamalı, Allah ın uygun görmediği yerlerde kazancını harcamamalıdır. Allah ın verdiği nimetlerden israf etmeden faydalanmalıdır. Rızık denilen Allah ın bize nasip ettiği nimetler aslında maddi ve manevi nimetler olarak ayrılabilir. Maddi nimetler, daha çok ev, araba vb. şeyler olurken, manevi nimetler yoksula yardım etmek, teşekkür, kariyer, başarı vb. şeylerden oluşabilir. A) Dilenmesine B) Çabasına C) Beklemesine D) Sabretmesine 2. Derslerine günü gününe çalışmayıp sınava bir gün kala biriken tüm üniteleri çalışmak zorunda kalan ve üniteleri yetiştiremeyen bir öğrencinin sınavdan yüksek puan beklemesi durumu aşağıdakilerden hangisine örnektir? A) İnsanın çabasına göre rızkı vardır. B) İnsan özgür iradesi ile çalışmamayı tercih edebilir fakat sonuçlarına katlanmaz. C) İnsan, aklıyla çalışmadan da istediği sonuçları alabilir. D) İnsan, dilenerek de rızık sahibi olabilir. 3. (I) Hz. Adem (II) Hz. Musa (III) Hz. İdris (IV) Hz. Davut (V) Hz. Muhammed Allah ın insanlara örnek olarak gönderdiği peygamberler, emekleriyle geçimlerini sağlamışlar ve çalışmanın karşılıksız kalmayacağı bilinciyle hareket etmişlerdir. İslam Dininde çalışmadan kazanmak ve üretmeden tüketmek, olumlu bir tavır değildir. Bundan dolayı kumar oynamak, şans oyunları ve tefecilik yapmak yasaklanmıştır. Müslüman kişi Rızkı veren Allah tır düşüncesiyle tembellik edemez, dilenemez. Yukarıda isimleri verilen peygamberlerin rızık kazanmak için emek sarf ettikleri meslekler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? Hz. Adem Hz. Musa Hz. İdris Hz. Davut Hz. Muhammed A) Demirci Terzi Çoban Çiftçi Tüccar B) Çoban Çiftçi Demirci Tüccar Terzi C) Çiftçi Çoban Terzi Demirci Tüccar D) Çiftçi Demirci Tüccar Terzi Çoban 13
TE 5 Kaderle İlgili Kavramlar (Emek, Rızık, Başarı, Başarısızlık) 4. Aşağıdaki ayet ve hadislerden hangisi öncelikli olarak emek ve rızıktan bahsetmemektedir? A) Kimse, kendi kazancından daha hayırlı bir rızık yememiştir. (Buhâri) B) Gerçekten insan için kendi çalışmasının karşılığından başka bir şey yoktur. (Necm, 39) C) Sizden herhangi birinizin sırtına bir bağ odun yüklenip satması, dilenmesinden hayırlıdır. (Buhâri) D) Allah ın sana verdiğinden (onun yolunda harcayarak) ahiret yurdunu iste ama dünyadan da nasibini unutma. Allah ın sana iyilik yaptığı gibi sen de insanlara iyilik et (Kasas, 77) 5. Emek kelimesinin sözlük anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Bedenen ve zihnen çabalamak B) Verilen nimetler C) Allah ın nasip ettiği şeyler D) İnsanın rızkını beklemesi 6. Rızık kelimesinin sözlük anlamı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Verilen nimetler B) Bedenen çabalamak C) Zihinsel olarak çalışmak D) Gayret göstermek 7. Kimse, kendi kazancından daha hayırlı bir rızık yememiştir. (Buhâri, Büyü, 15.) Hadiste vurgu yapılan konuların içinde aşağıdakilerden hangisi yoktur? A) Helal kazanç B) Önce çalışmak C) Herkes için geçerli olması D) Rızkı beklemek 8. İnsan, gücü nispetinde kendisine, ailesine ve topluma faydalı olmaya çalışır. Hayatında mutlu, huzurlu ve başarılı olmak için çaba gösterir. Dinimiz ---- övmekte, insanın, ---- isteklerine ulaşmasının mümkün olamayacağını ifade etmektedir. Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdaki hangi iki kelime getirilirse cümle anlamlı olur? A) çalışkanlığı - çalışmadan B) insanları - gereksiz C) başarıyı - sınırsız D) çabayı - dünyalık 9. İslam dini, insanın her alanda çaba göstermesini istemiştir. Yüce Allah bir ayetinde çalışmanın gereğini şöyle vurgulamıştır: ---- Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdaki ayetlerden hangisi getirilmelidir? A) Birbirinizin mallarını haksız yollarla yemeyin. (Bakara Suresi, 188.ayet) B) Gerçekten insan için kendi çalışmasının karşılığından başka bir şey yoktur. (Necm Suresi, 39. ayet) C) İnananlar yalnız Allah a dayanıp güvensinler. (İbrahim Suresi, 11.ayet) D) Hiçbir kimse başkasının günahını yüklenmez. (Zümer Suresi, 7.ayet) 10. Aşağıdakilerden hangisi Allah ın sevmediği şekilde kazanılan rızıktır? A) Sınava çalışıp yüksek not almak B) Damlama sistemi ile az su tüketerek ürün almak C) Dükkânları gezerek para istemek D) Erken rezervasyon ile tatile daha ucuz gitmek 11. Aşağıdakilerden hangisi Allah ın ve peygamberinin sevdiği şekilde kazanılan rızıktır? A) Ali nin kumarda kazandığı para B) Emre nin babasından izinsiz aldığı parayla satın aldığı telefon C) Ece nin sabaha kadar uğraşıp tasarladığı kolye D) Samet in iddiada kazandığı takım elbise 12. Allah, rızkı sadece insanlara değil, tüm canlılara vermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnek gösterilemez? A) Arıların çiçeklerden bal yapması B) Karıncaların gıda atıklarını yuvaya taşımaları C) Aslanların sürekli av peşinde koşması D) Koalanın sürekli ağaçlarda olması 13. İnsan dünyada yaşamını sürdürebilmek için bazı temel ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu ihtiyaçlarını karşılayabilmek için de çaba göstermesi ve rızkı bu şekilde elde etmesi gerekmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu temel ihtiyaçlarımızdan değildir? A) Yemek B) Barınma C) Giyinme D) Gezinme 14
TE Kaderle İlgili Kavramlar (Emek, Rızık, Başarı, Başarısızlık) 5 14. İnsan, rızkını helal yollarla kazanırken, yine o kazancı helal yollarda harcamalı ve israf etmemelidir. Yukarıdaki cümleye göre aşağıdaki örneklerden hangisi doğrudur? A) Abdesti bol su ile almak B) Çalışıp kazandığı para ile kumar oynamak C) Tefecilik yapmak D) Çalışıp çocuklarını iyi okullara yazdırmak 19. Hz. Âdem çiftçilik, Hz. Musa çobanlık, Hz. İdris terzilik, Hz. Davut demircilik, Hz. Muhammed ticaret yapmıştır. Verilen bu bilgiler doğrultusunda adı geçen peygamberlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir? A) Rızkını çalışarak kazanmak B) Allah ın emirlerini insanlara ulaştırmak C) İnsanlara adaletle davranmak D) Haksızlıklar karşısında sessiz kalmamak 15. Emeksiz yemek olmaz. cümlesi ile aşağıdaki örneklerden hangisi eşleşmez? A) Çalışarak doktor olan bir öğrenci B) Sürekli yollara asfalt atan işçiler C) Maden işçileri D) Yollardaki dilenciler 20. I. Yazın gölge kovan, kışın karın ovar. II. Yazın başı pişenin kışın aşı pişer. III. Rüzgâr eken fırtına biçer. IV. Yazın gölge hoş, kışın çuval boş. Yukarıda verilen atasözleri dikkate alındığında hangisinin vermek istediği anlam diğerlerinden farklıdır? 16. Allah ın bize nasip ettiği rızıklardan aşağıdakilerden hangisi manevi rızka örnektir? A) Araba B) Tarla C) Sevgi D) Bilgisayar 17. Aşağıdakilerden hangisi en değerli rızıktır? A) Sağlık B) Maaş C) Miras D) Yiyecekler 18. Aşağıdakilerden hangisi dinimizin rızık kazanma konusunda açıkladığı ilkelere terstir? A) Bir işte çalışarak geçimimizi kazanmalıyız. B) Helal yollardan kazanmalıyız. C) Şans oyunlarında kazanmayı denemeliyiz. D) Başkasının malını izin alarak kullanmalıyız. A) I B) II C) III D) IV 21. Doğrusu insana çalışmasından başka bir şey yoktur. (Necm, 39) Bu ayette aşağıdakilerden hangisinin önemi vurgulanmaktadır? A) Başarılı insanlar yeteneklerini doğuştan getirir. B) Çalışmadan başarılı olunamaz. C) Başarı bir şanstır. D) Başarıya dua ile ulaşılır. 22. Tefecilik ve kumar gibi kazançlar dinimizce haram sayılmıştır. Çünkü tefecilik ve kumar I. Emeğe ve alın terine dayanmaz. II. Kul hakkına girmeye sebep olur. III. Daha çok para kazanmaya vesile olur. IV. Çalışmadan kazanmayı teşvik eder. Yukarıda eksik olarak verilen cümle hangileriyle tamamlanırsa açıklama doğru olur? A) I ve IV B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV 15
TE 6 Kaderle İlgili Kavramlar (Ecel, Ömür, Sağlık, Hastalık, Tevekkül) 1. Aşağıdaki ayetlerden hangisi ecel ve ömür ile doğrudan ilişkili değildir? Allah her canlıya bir yaşam süresi vermiştir. Bu yaşam süresi sınırsız değildir. Belli bir zaman sonra canlılar hayatlarını tamamlarlar. Her canlı için belirlenen yaşam süresine ömür denir. Her canlı için belirlenen hayatın sona erdiği zaman dilimine ecel denir. Yaşadığımız dünyanın ve evrenin de bir sonu vardır. Dünyanın ömrünün bitmesine, evrenin yok olmasına Kıyamet denir. Tevekkül; güvenmek, dayanmak, işi başkasına havale etmek, vekil bırakmak anlamlarına gelir. Terim olarak ise hedefe ulaşmak için maddi ve manevi sebeplerin hepsine başvurduktan sonra Allaha dayanıp güvenmek ve sonucu ondan beklemek demektir. Tevekkül eden kişiye mütevekkil denir. Sözlükte güvenen, dayanan, vekil tutan demektir. Mütevekkilin zıttı müteekkil hazır yiyen demektir. İnsan, sağlığına dikkat etmeli, kendine zarar verecek şeylerden kaçınmalıdır. Nasılsa ölüm var. diyerek insanın kendine zarar vermesi doğru değildir. Tevekkül, Allah a dayanıp, güvenmek demektir. Bir iş yapılacağı zaman önce tedbir alıp sonra Allah a dayanıp güvenmek gerekir. İslam inancına göre sadece Allah a tevekkül edilmelidir. İnananlar yalnız Allah a dayanıp güvensinler. (İbrahim, 11) Allah a iman etmiş her insan, tevekkülü önemsemelidir. Eğer müminler iseniz ancak Allah a güvenin. (Maide, 23) Peygamberimiz Hz. Muhammed, karşılaştığı olaylarda mutlaka tedbir almış sonra Allah a dayanmış ve sonucu Ondan beklemiştir. A) Allah ın izni olmadan hiçbir kişi ölmez. (Ölüm) Belirli bir süreye göre yazılmıştır. (Al-i İmran Suresi, 145.ayet) B) Her canlı, ölümü tadacaktır. Sonunda bize döndürüleceksiniz. (Ankebut Suresi, 57.ayet) C) O (Allah), sizi çamurdan yaratan, sonra size bir ecel, (bir ömür süresi) tayin edendir (En am Suresi, 2.ayet) D) Allah, inanıp iyi işler yapanları ödüllendirir. Onlar için büyük bir bağışlanma ve güzel bir rızık vardır.(sebe Suresi, 4.ayet) 2. Ömür ve kıyametin tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Sahip olduğumuz yaşam süresine ömür, dünya hayatının sona ermesi kıyamettir. B) Sevdiklerimizle beraber geçirdiğimiz zamana ömür, dünyanın savaş alanına dönmesine kıyamet denir. C) Evde geçirdiğimiz yaşam süresine ömür, dünya hayatının değişmesine kıyamet denir. D) Dışarılarda geçirdiğimiz zamana ömür, sevdiklerimizi kaybettiğimizde yaşadığımız duyguya kıyamet denir. 3. Ali, babası ile birlikte iç isyanı savuşturmak ve engellemek için sokaklara çıkmıştır. Ali babasına: Baba! Eğer bugün burada ölürsek ben bir daha kardeşlerimi göremeyecek miyim? diye sorar. Babası Ali ye: Oğlum hepimizin ölüm anı Allah ın belirlediği zamana göredir. Nerde nasıl öleceğimizi yalnızca O bilir. Fakat şu an bize düşen sadece vatanımızı son ana kadar savunmaktır, korumaktır. der. Yukarıda paragrafta anlatılan ölümün belli zamanının olması durumu aşağıdaki ayetlerden hangisinde öncelikli olarak verilmiştir? A) Allah ın izni olmadan hiçbir kişi ölmez. (Ölüm) Belirli bir süreye göre yazılmıştır (Al-i İmran Suresi, 145.ayet) B) (Güneş ve Ay dan) her biri, belirlenmiş bir süreye kadar hareketlerini sürdürürler (Fatır Suresi, 13. ayet) C) Kıyametin ne zaman kopacağı hakkındaki bilgi, ancak Allah ın katındadır (Lokman Suresi, 34. ayet) D) Allah, inanıp iyi şeyler yapanları ödüllendirir. Onlar için büyük bir bağışlanma ve güzel bir rızık vardır.(sebe Suresi, 4. ayet) 16
TE Kaderle İlgili Kavramlar (Ecel, Ömür, Sağlık, Hastalık, Tevekkül) 6 4. Tevekkül ün (Allah a Güvenmek) tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Her canlının sahip olduğu yaşam süresi B) Allah ın her şeyi belli bir ölçü, düzen ve uyum içerisinde planlaması C) Bazı olayların zamanı geldiğinde Allah ın programına uygun olarak gerçekleşmesi D) Allah a teslim olmak, güvenmek, dayanmak ve ona sığınmak 5. Aşağıdakilerden hangisi Allah a güvenme, yani tevekkül ile ilgili bir Ayet-i Kerime değildir? A) Eğer müminler iseniz ancak Allah a güvenin. (Maide Suresi, 23.ayet) B) İnananlar yalnız Allah a dayanıp güvensinler. (İbrahim Suresi, 11.ayet) C) Verdiğiniz sözü yerine getirin. Çünkü verilen söz, sorumluluk gerektirir. (İsra Suresi, 34.ayet) D) Ölümsüz ve daima diri olan Allah a güvenip dayan. (Furkan Suresi, 58.ayet) 6. İslam dininde tevekkül inancının önemli bir yeri vardır. Kur an da bu konuda şöyle buyrulur: Kim Allah(ın yasakların) dan sakınırsa (Allah) ona bir çıkış (yolu) gösterir. Ve onu ummadığı yerden rızıklandırır. Kim Allah a dayanırsa Allah, ona yeter (Talak Suresi, 2, 3.ayetler) Verilen ayetlerde yargılardan aşağıdakilerden hangisi yoktur? A) Günahlardan sakınmak gerekir. B) Doğru yolda olanlar ödüllendirilir. C) Allah a güvenmeli ve dayanmalıyız. D) Günahlarımıza tövbe edersek mutlaka affediliriz. 7. Bir adam peygamberimize gelerek, Hayvanımı bağlayarak mı yoksa serbest bırakarak mı Allah a tevekkül edeyim? diye sormuştu. Peygamberimiz ona, ---- buyurdu.(tırmizi, Kıyamet, 61) Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Bağla ve tevekkül et B) Serbest bırak ve tevekkül et C) Hayvana zulmetme ve tevekkül et D) Dilediğini yap sonra tevekkül et 8. Allah, yaratmasını belli bir plan ve koyduğu kanunlar çerçevesinde gerçekleştirir. Tabiatın işleyişi de buna uygun olarak devam eder. Buna göre Allah ın her şeyi belli bir ölçü, düzen ve uyum içerisinde programlamasına ne denir? A) Kaza B) Tevekkül C) Nimet D) Kader 9. Allah a dayandım! diye sen çıkma yataktan. Manayı tevekkül bu mudur? Hey gidi nadan! Ecdadını, zannetme, asırlarca uyurdu; Nerden bulacaktın o zaman eldeki yurdu? Mehmet Akif Ersoy Aşağıdakilerden hangisi verilen dörtlüğün temasıdır? A) Hazırcılık ve tembellik B) Her şeyi kadere bırakmak C) Allah a yalnızca güvenip hiçbir eylemde bulunmamak D) Elimizden geleni yapıp, kaza ve kadere inanmak 10. Tevekkül kavramı ile ilgili örneklerden hangisi yanlıştır? A) Arabaya binmeden önce emniyet kemeri takmak B) Sınava girmeden önce çok çalışıp daha sonra yüksek not beklemek C) Soğuk havada ince giyinerek üşütüp hasta olduktan sonra Kaderim buymuş! demek D) Saldırgan köpeğini bağlayarak insanlara zarar vermesini önlemek 11. Aşağıda verilenlerden hangisi İslam ın emek ve rızık konusundaki görüşlerine uygun düşmez? A) Rızık elde etme konusunda bütün yollar meşru kabul edilir. B) Hem dünya hem de ahiret için gayret göstermeyi ister. C) Başkalarının sırtından geçinmeyi hoş karşılamaz. D) Çalışmak Allah katında bir ibadet olarak değerlendirilir. 12. Aşağıda verilen deyim ve atasözlerinden hangisi İslam a göre doğru tevekkül anlayışını ifade eder? A) Akacak kan damarda durmaz. B) Vermeyince Mabut, neylesin Sultan Mahmut C) Armut piş, ağzıma düş. D) Tedbir bizden, takdir Allah tan. 17
TE 6 Kaderle İlgili Kavramlar (Ecel, Ömür, Sağlık, Hastalık, Tevekkül) 13. O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise onun dilediği kadarından başka ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Bakara Suresi nde geçen bu ayette vurgulanan ana düşünce nedir? A) Kaza ve Kadere iman B) Tevekkül etmek C) Özgür irade ve sorumluluk D) Allah ın kudreti 18. Her canlı, ölümü tadacaktır. Sonunda bize döndürüleceksiniz. (Ankebut, 57) Bu ayetin açıkladığı konu aşağıdakilerden hangisidir? A) Ölüm bir yok oluştur. B) İyilik yapmak ahirette çok gereklidir. C) Her varlığın bir sonu vardır. D) Ahiret hayatının uzun olduğu 14. Sizler mütevekkil (Allah a tevekkül eden) değil, hazır yiyici, başkasının sırtından geçinen, müteekkil (asalak) insanlarsınız! Gerçek mütevekkil, tohumu tarlaya atan ve ondan sonra Allah a güvenip dayanan kimsedir. Hz. Ömer bu konuşmasını hangi anlayıştaki insanlar için yapmış olabilir? A) Tevekkül nedir bilmeyenler için B) Tevekkülü doğru anlayanlar için C) Tembellik ile tevekkülü karıştıranlar için D) Tembel olanlar için 19. Aşağıdakilerden hangisi Müslümanın tevekkül anlayışına uygun bir davranıştır? A) Hastalık için ilaç kullanıp şifayı Allah tan beklemek B) Bir şey ekince su için yağmurun yağmasını beklemek C) Çalışmadan sınava girmek D) Evin kapısını açık bırakıp Allah a tevekkül etmek 15. Ölüm gelmiş cihana, baş ağrısı bahane. anlayışının yaygın olduğu bir toplumda aşağıdaki alanlardan hangisinin gelişiminin olumsuz etkileneceği söylenebilir? A) Tıp B) Din C) Sanat D) Ahlak 16. Kur an-ı Kerim de anlatılan tevekkül bilincine sahip bir mü minin, hastalıktan şifa bulmak için aşağıdakilerden hangisini yapması en doğru olur? A) Akupunktur gibi alternatif tıp yöntemlerine başvurur. B) Doktora gider, Allah tan da şifa diler. C) Hocalara muska yazdırıp, üzerinde taşır. D) Bol bol dua eder. 20. Kendisine verilen ilaçları düzenli kullanmadığı için Salih amcanın sağlığı kötüye gitmektedir. Geçmiş olsun demek için ziyaretine gelen sevenlerine şöyle demektedir: Sağlığım iyi değil. Ama Allah a güveniyor ve O na dayanıyorum. Allah ın izniyle düzeleceğim. Konuşmasına bakılınca Salih amca hangi kavramı yanlış anlamış gözükmektedir? A) Kaza B) Rızık C) Tevekkül D) Emek 17. Ölümsüz ve daima diri olan Allah a güvenip dayan! (Furkan Suresi, 58. ayet) Müminler yalnız Allah a dayanıp güvensinler. (İbrahim Suresi, 3. ayet) Yukarıdaki ayetler aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilişkilidir? A) Rızık B) Kader C) Kaza D) Tevekkül 21. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi, sınavda başarıyı hedefleyen bir öğrencinin tevekküle önem verdiğini gösteren bir davranış değildir? A) Allah a güvenmesi B) Konu tekrarı yapması C) Soru çözmesi D) Türbeleri dolaşması 18
Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Musa Bir Ayet Tanıyorum: Ayet el-kürsi ve Anlamı TE 7 1. Aşağıdakilerden hangisi Ayet el-kürsi de söz edilen konulardan biri değildir? Hz. Musa: Kendisine Tevrat verilen büyük peygamberlerden birisidir. Kur an da ismi en çok geçen, hikâyesi en çok tekrar edilen elçidir. Firavun ve onun sihirbazlarıyla mücadelesi anlatılır. Kardeşi Hz. Harun da peygamber olarak ona yardım etmiştir. Doğan erkek çocuklar Hükümdar tarafından öldürüldüğü için, annesi sandık içinde Nil nehrine bırakmıştır. Nehirden Onu Firavun ailesi almış ve sarayda büyütmüştür. Mucizeleri arasında yılana dönüşen âsası, parıldayan eli meşhurdur. İsrailoğullarını Kızıldeniz den geçirirken, kendisini yakalamak için ordusuyla takip eden Firavun ve askerleri boğulmuştur. Ayet el-kürsi: Ayet el-kürsi Bakara Suresi nin içinde yer alır. Bu surenin 255. ayetidir. Adını ayet içinde geçen kürsi sözcüğünden alır. Tek bir ayettir. Ayet el-kürsi de Allah ın yüce sıfatları, tek oluşu, diri olması, uyuklama ve uyku tutmayan, gökleri ve yeri kaplayan sonsuz kudret sahibi olması, her şeyi bilmesi gibi niteliklerinden bahsedilir. Peygamberimiz tarafından cinlerin ve şeytanların kötülüklerinden korunmak için okunması tavsiye edilmiştir. Anlamı: Allah, O ndan başka tanrı olmayan, kendisini uyuklama ve uyku tutmayan, diri, her an yaratıklarını gözetip durandır. Göklerde olan ve yerde olan ancak O nundur. O nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Onların işlediklerini ve işleyeceklerini bilir, dilediğinden başka ilminden hiçbir şeyi kavrayamazlar. Hükümranlığı gökleri ve yeri kaplamıştır, onların gözetilmesi O na ağır gelmez. O yücedir, büyüktür. A) Allah ın bir ve tek olması B) Allah ın sınırsız gücü C) Allah ın sınırsız bilgisi D) Namazın farzları 2. Onu ne uyuklama tutar ne de uyku (Bakara Suresi, 255. ayet) Bu ayetten aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz? A) Olayların bilgisini edinemediği hiçbir an olmaz. B) Gözetim ve denetiminden hiçbir varlık kaçamaz. C) Kulları için hep iyilik diler. D) Evreni yönetmekten yorgun düşmez. 3. Ayet el-kürsi, Kur an-ı Kerim deki surelerden hangisinin bir parçasıdır? A) Fatiha B) Bakara C) Yâsîn D) Maide 4. Ayet el-kürsi, Kur an-ı Kerim de hangi surede ve kaçıncı ayette yer alır? A) Bakara Suresi, 255. ayet B) Â râf Suresi, 34. ayet C) Yasin Suresi, 38. ayet D) Bakara Suresi, 275. ayet 5. Aşağıdaki cümlelerden hangisi Ayet el-kürsi nin anlamı içerisinde yer almaz? A) O nun ilminden hiçbir şeyi tam olarak bilemezler B) O nun kürsüsü gökleri ve yeri içine alır, onları koruyup gözetmek kendisine zor gelmez C) Kendisine ne uyku gelir ne de uyuklama D) Eğer tevbe ederler, namazı kılarlar, zekâtı verirlerse dinde kardeşleriniz olurlar. Biz ayetleri, bilen bir kavme açıklarız 19
TE 7 Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Musa Bir Ayet Tanıyorum: Ayet el-kürsi ve Anlamı 6. O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise onun dilediği kadarından başka ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Ayet el-kürsi de geçen bu ayette vurgulanan ana konu nedir? A) Kaza ve Kadere iman B) Tevekkül etmek C) Özgür irade ve sorumluluk D) Allah ın kudreti 11. Aşağıdaki öğrencilerden hangisi Ayet el-kürsi den bir bölüm okumamıştır? A) Ahsen: Menzellezi yeşfeu indehu illa bi iznih B) Alp: Ve la yuhitune bi şey in min ilmihi illa bima şae C) Cafer: Lehu ma fissemavati ve ma fil ard D) Meryem: Ve la yehuddu ala taamil miskin 7. I. Allah ın önemli bazı sıfatlarından bahsetmektedir. II. Tek bir ayetten oluşmaktadır. III. İbadetlerin vakitlerini açıklamaktadır. Ayet el-kürsi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur? A) II ve III B) I ve III C) Yalnız I D) I ve II 12. Ya Rabbî, dedi, genişlet göğsümü, kolaylaştır işimi, çözüver şu dilimin bağını. Ta ki anlasınlar sözümü! Bana da ailemden birini, yardımcı kıl, Harun kardeşimi! (Taha, 25-30) Bu sözler hangi peygambere ait olmalıdır? A) Hz. Musa B) Hz. İbrahim C) Hz. İshak D) Hz. İsmail 8. Ayet el-kürsi nin bu isimle anılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Peygamberimize yüksekçe bir yerde vahyedilmesi B) Dini konuşmalara onunla başlanılması C) İçinde kürsi kelimesinin geçmesi D) Kürsüde okunmasının gerekliliği 9. Ayet el-kürsi de Allah ın sıfatlarından hangisi hakkında bir bilgi yoktur? A) Tek olması B) Her şeyi bilmesi C) Merhametli olması D) Diri olması 10. Babası evde çocuklarına Ayet el-kürsi yi iyi öğrenip öğrenmediklerini anlamak için son kısmın ne olduğunu sormuştur. Buna göre çocuklarından hangisi doğru cevap vermiştir? A) Reyyan: Ve la yeuduhu hıfzuhuma ve hüvel aliyyul azim B) Murat: Lehu ma fissemavati ve ma fil ard C) Elif: Ya lemu ma beyne eydihim ve ma halfehum D) Rümeysa: La te huzuhu sinetun ve la nevm 13. Kur an da en çok ismi geçen peygamberdir. Firavunla mücadelesi anlatılır. Mucize asası meşhurdur. Bu özellikler hangi peygambere aittir? A) Hz. Muhammed B) Hz. Yunus C) Hz. Musa D) Hz. İbrahim 14. Bunun içindir ki ---- dünyaya gelince annesine şöyle ilham ettik: Onu bir süre emzir, şayet onun başına bir şey geleceğinden endişe edersen, ırmağa bırak, hiç endişe etme, hiç üzülme! Zira Biz onu sana kavuşturacağız ve onu resullerden yapacağız. (Kasas, 7) Ayette verilen bilgiler dikkate alındığında boşluğa hangi isim getirilmelidir? A) İsa B) Musa C) Nuh D) Hud 20
Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Musa Bir Ayet Tanıyorum: Ayet el-kürsi ve Anlamı TE 7 15. Gerçek şu ki, Karun, Musa nın kavmindendi, ancak onlara karşı azgınlaştı. Biz, ona öyle hazineler vermiştik ki, anahtarları, birlikte (taşımaya) davranan güçlü bir topluluğa ağır geliyordu. Hani kavmi ona demişti ki: Şımararak sevinme, çünkü Allah, şımararak sevince kapılanları sevmez. (Kasas Suresi, 76. Ayet) Yukarıdaki ayette eleştirilen tutum aşağıdakilerden hangisidir? A) Zenginliğinin ölçüsü olmamak B) Zenginlik nimetinin şükrünü yerine getirmek C) Para ve bilginin sahibi olmak D) Sahip olduğu malı kendinden bilip övünmek 16. Sağ elindekini atıver, onların yaptıklarını yutacaktır; çünkü onların yaptıkları yalnızca bir büyücü hilesidir. Büyücü ise nereye varsa kurtulamaz. Bunun üzerine büyücüler, secdeye kapandılar: Harun un ve Musa nın Rabbine iman ettik dediler. (Taha Suresi, 69-70. Ayetler) 18. Ailemden bana bir yardımcı kıl, Kardeşim Harun u Onunla arkamı kuvvetlendir. Onu işimde ortak kıl, Böylece Seni çok tesbih edelim. Ve Seni çok zikredelim. Şüphesiz Sen bizi görüyorsun. (Taha Suresi, 29-35. Ayetler) Yukarıdaki ayette belirtilen ifadelerle Rabb inden istekte bulunan peygamber kimdir? A) Hz. Harun B) Hz. Musa C) Hz. Yakup D) Hz. İbrahim 19. Şüphesiz, buzağıyı (tanrı) edinenlere Rablerinden bir gazab ve dünya hayatında bir zillet yetişecektir. İşte Biz, yalan düzüp uyduranları böyle cezalandırırız. (Araf Suresi, 152. ayet) Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki ayetlerden çıkarılacak bir sonuç olamaz? A) Allah bir mucize yaratarak batılı geçersiz kılmıştır. B) Firavun ve büyücüler mucize karşısında mağlup olmuşlardır. C) Büyücüler Hz. Musa nın mucizesinden korktukları için inandık demişlerdir. D) Hakikatı gören büyücüler Allah a iman etmişlerdir. Yukarıdaki ayetten hareketle Hz. Musa ve kavmi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Hz. Musa nın kavminden puta tapanlar olmuştur. B) Allah ı inkar edenler için çetin azap vardır. C) Hz. Musa insanları yalnızca Allah a inanmaya davet etmiştir. D) Hz. Musa sadece Firavun u uyarmak için gönderilmiştir. 17. İkiniz Firavun a gidin, çünkü o, azmış bulunuyor. Ona yumuşak söz söyleyin, umulur ki öğüt alıp-düşünür veya içi titrer-korkar. Dediler ki: Rabbimiz, gerçekten, onun bize karşı taşkın bir tutum takınmasından ya da azgın davranmasından korkuyoruz. (Taha Suresi, 43-45. ayetler) Yukarıdaki altı çizili bölümden çıkarılabilecek sonuç aşağıdakilerden hangisidir? A) Peygamberler de insani özelliklere sahiptir. B) Peygamberler hiçbir şeyden korkmaz. C) Peygamberler çok güçlüdür. D) Mucizeler herkesi ikna eder. 20. Biz ona Levhalarda her şeyden bir öğüt ve her şeyin yeterli bir açıklamasını yazdık. (Ve:) Şimdi bunlara sıkıca sarıl ve kavmine de emret ki en güzeline sarılsınlar. Size fasıkların yurdunu pek yakında göstereceğim (dedik). (Araf Suresi, 145. ayet) Kendisine yukarıdaki ayette belirtildiği gibi levhalar hâlinde ilahî kitap verilen peygamber kimdir? A) İsa B) Hz. Musa C) Hz. Davud D) Hz. Şuayp 21
1. Hayvanların vücut yapıları yaşayabilecekleri biçimde yaratılmıştır. Örneğin, balıklar suda solunum yapabilmek için solungaca; kuşlar uçabilmek için iki kanada ihtiyaç duyarlar. Etle beslenen hayvanların çene yapıları, otla beslenenkilerden farklıdır. Deve, sıcak iklimde günlerce susuz yaşayabilme özelliğine sahiptir. Yılan, kertenkele ve kaplumbağa gibi hayvanlar hava ısınıncaya kadar kış uykusuna yatarlar. Yukarıda anlatılan örneklerde hangi yasadan söz edilmiştir? A) Biyolojik B) Toplumsal C) Hukuki D) Ahlaki 2. I. Bu yaz Aydın a amcamlara gideceğiz. II. Yarın havanın güneşli olacağını söylüyorlar. III. Bu sabah işe geç kaldım! IV. Köpeğimin mamasını vermeyi unuttum. Kaza ve kader kavramları düşünüldüğünde yukarıdakilerden hangileri kader kapsamında değerlendirilir? A) I. ve II. B) II. ve IV. C) III. ve IV. D) II. ve III. 3. Öğretmen öğrencilerinden kader ile ilgili birer örnek cümle yazmalarını istemiştir. Aşağıdakilerden hangisi kader ile ilgili örnek cümledir? 5. Allah, biz insanlara sürekli yasaların işleyişi hakkında düşünmeyi ve buna göre davranmayı öğütler. Aşağıdaki ayetlerden hangisi toplumsal yasalarla ilgili öğütlerinden değildir? A) (Öyle) Bir fitneden sakının ki aranızdan yalnız haksızlık edenlere erişmekle kalmaz (hepinize erişir) (Enfal Suresi, 25. ayet) B) Onlar yeryüzünde gezip kendilerinden öncekilerin sonunun nasıl olduğuna bakmazlar mı?... (Fatır Suresi, 44. ayet) C) Sen Allah ın yasasında (sünnetullah) hiçbir değişiklik bulamazsın. Sen Allah ın yasasında asla bir sapma da göremezsin. (Fatır Suresi, 43.ayet) D) Gücü yetenlerin o evi (Kabe yi) haccetmesi, Allah ın insanlar üzerindeki bir hakkıdır (Al-i İmran Suresi, 97. ayet) 6. Zeynep derse gelmeyen arkadaşına irade ve kader konusunu özetlerken aşağıdakilerden hangisini yanlış aktarmıştır? A) İnsan akıl sahibi ve yaptıklarından sorumludur. B) İnsan seçimlerinde özgür ve irade sahibidir. C) İnsanın iradesi dışında bazı olaylarla karşılaşır. D) İnsan kendi kaderini yalnızca kendisi belirler. 7. Aşağıdakilerden hangisi nasip kelimesinin anlamlarından değildir? A) Büşra: Sınavlara yeterince çalışamadım, sanırım kötü puan alacağım. B) Oğuz: Arabadan sesler geliyor, tamirciye götürdüm. C) Burak: Bugün saat 13:00 de Zonguldak a geldim. D) Dilek: Bu dönem son dönemim, çok iyi ders çalıştım. 4. Devletlerin kurulması ve insanın bir aile içinde yaşamaya muhtaç olması hangi yasaya örnek olarak verilebilir? A) Biyolojik yasalar B) Fiziksel yasalar C) Toplumsal yasalar D) Bilimsel yasalar A) Bir insanın elde edebildiği, sahip olabildiği şey B) Birinin payına düşen şey C) Baht, kısmet, talih D) Bir insanın özgürlüğü 8. Kim doğru yolu seçerse bunu ancak kendi iyiliği için seçmiş olur, kim de doğruluktan saparsa kendi zararına sapmış olur. Hiçbir günahkâr, başkasının günah yükünü üstlenmez (İsrâ Suresi, 15. ayet.) Yukarıdaki ayette insanın iradesiyle ilgili vurgulanan nedir? A) Tercih B) Bilgilenme C) Sorumluluk D) Âcizlik 22
9. Zamanı geldiğinde olayların belli bir ölçü, düzen ve uyum içerisinde bu programına uygun olarak gerçekleşmesidir. Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Tevekkül B) Rızık C) Kaza D) Kader 10. Mü minûn Suresi, 18. ayetinde, Biz suyu gökten (belirlediğimiz) bir ölçüye göre indiriyor, sonra da onu yeryüzünde tutuyoruz... buyrulmuştur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Allah, suyu yeryüzünde tutar. B) Allah, su ile insanları rızıklandırmıştır. C) Allah kuralları sadece yeryüzü için belirlememiştir. D) Allah, suyu gökten bir ölçüye göre indirir. 11. Kim hidayet yolunu seçerse bunu ancak kendi iyiliği için seçmiş olur kim de doğruluktan saparsa kendi zararına sapmış olur. Hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü üstlenmez. (İsra 15) Bu ayetten aşağıdaki sonuçların hangisi çıkarılamaz? A) İnsan kendi isteğiyle iyiliği veya kötülüğü seçer. B) Yanlış yolu seçen kendi zararına seçmiş olur. C) Herkes kendi yaptıklarıyla baş başa kalacaktır. D) Yaptığımız kötü şeylerden bizi kandıranlar sorumlu olacaklardır. 12. Evreni ve evrendeki bütün canlıları Yüce Allah yaratmıştır. Onun yarattığı her şey dengeli, düzenli ve ölçülüdür. Mesela dünyayı saran atmosfer tabakası olmasa dünyamızda yaşam olmazdı. Biraz kalın ya da ince olsa bile yaşam çok farklı ya da imkânsız olurdu. Yukarıda verilen parçadan yola çıkarsak aşağıdakilerden hangisi bu konuyu Kur an-ı Kerim de dile getiren ayetlerden biri değildir? A) Biz her şeyi belli bir ölçüye göre yarattık. B) Göğü Allah yükseltti ve ölçüyü koydu. C) O, her şeyi bir ölçüye göre yapıp ona yolunu göstermiştir. D) O, insanı alâktan (embriyodan) yarattı 13. Yeryüzünde yaşayan canlılar arasında niçin sadece insan sorumlu tutulmuştur? A) Yetenekli olduğu için B) Akıllı olup, irade ve seçme hürriyetine sahip olduğu için C) Sevap ve günahı bildiği için D) Diğer canlıları iyi tanıdığı için 14. Her canlı ölümü tadacaktır. Sonunda bize döndürüleceksiniz. ayetiyle vurgulanmak istenen mesaj hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? A) Kıyametin kopacağı gerçeği B) Her canlının bir ecelinin olduğu C) Her canlının rızkının olduğu D) Her canlının Allah a tevekkül etmesi gerektiği 15. Aşağıda verilen ayetlerden hangisi İslam Dininde zorlama olmadığını ifade eder? A) Gerçekler ortaya çıkınca sahteler bozulur. B) Emrolunduğun gibi dosdoğru ol. C) Öyleyse dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin. D) Allah sabredenlerle beraberdir. 16. Kararını verdiğin zaman artık Allah a dayanıp güven. Çünkü Allah, kendisine dayanıp güvenenleri sever. Yukarıdaki ayette vurgu yapılan kavram hangisidir? A) Sadaka B) Kadere iman C) Tevekkül D) İbadet 17. Aşağıdaki davranış ya da olayların hangisinde insanın sorumluluğu yoktur? A) İntihar etmek B) Yalan söylemek C) Kin gütmek D) Kalp atışları 23
18. I. Kadere inanan bir insan dünyadayken elinden geldiği kadar çalışır ve daha iyi bir hayat için uğraşır. II. Kadere inanan bir insan her şeyi Allah ın takdir ettiğine inanır ve kendisinin bir şey yapamayacağını düşünür. III. Kadere inanan bir insan hayatın zorluklarına karşı yılmaz, daha çok çalışır ve mücadele eder. Kadere imanla ilgili yukarıdaki cümlelerden hangisi veya hangileri doğrudur? A) I-II B) I-III C) II-III D) I-II-III 19. Bir kul öncelikle aklıyla ve bedeniyle ---- harcamalıdır. Bunu yapmayan insan tembel ve hazırcı bir mantıkla topluma yük olmaya alışır. ---- harcayan insan sadece gösterdiği bu çabayla yetinmez, aynı zamanda her çabasının sonunda Allah a dua ederek neticenin olumlu olması için yalvarır. İşte bu duruma dinimizde ---- denir. Yukarıda geçen cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla gelecek olan kelimeler hangi şıkta doğru olarak verilmiştir? A) Para-Para-Rızk B) Emek-Para-Rızk C) Emek-Emek-Tevekkül D) Emek-Para-Tevekkül 20. Yaptığınız işten mutlaka sorumlu tutulacaksınız ayeti aşağıdakilerden hangisinin önemini vurgulamaktadır? A) Hoşgörü B) İrade C) Çalışmak D) Sabırlı olmak 21. Hırsızlık yapan bir kişiye neden hırsızlık yaptığı sorulduğunda: Ben kader mahkûmuyum, kaderim böyle yazılmış ki bu işi yaptım, elimden bir şey gelmez. demiştir. Parçada sözü edilen kişinin tutumuyla ilgili, kader inancı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Yaptıklarından hoşnut olmadığı B) Sorumluluğu kendinde aramaktan kaçındığı C) Davranışlarına yön veren etkilerin farkında olduğu D) Değişmek için içinde bulunduğu durumu anladığı 22. İslâmiyet e göre çalışmakla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir? A) Helâl kazanç yolunda çalışmak sevaptır. B) Haram yiyecek ve içeceklerin ticareti de yenmesi de haramdır. C) Toplumun yararına olan çalışmalar (okul, cami, yol vb...) durduğu sürece o çalışmaları yapanların sevapları da devam eder. D) Haram kazancın zararı, sadece kazananı etkiler. 23. Herkes tutumunun ve davranışlarının tutsağıdır (Müddessir, 38) Yukarıda verilen ayette anlatılmak isteneni en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir? A) Konuşurken dikkatli ol, hapse girebilirsin B) Kullandığınız kelimeler sizi ele verebilir C) Her birey yaptıklarından sorumlu tutulacaktır D) Herkese her zaman dikkatli davranmalısın 24. Her insanın özünde iyiliğe meyletme duygusu ve kişiyi iyiliğe sevk eden bir yön vardır. Fakat kişi Allah a dua edip iyiliği ve hayrı dilemedikçe ve iyilik yolunda çaba göstermedikçe Allah kulun dilediği kötülüğü de yaratarak o kulun iradesini gerçekleştirmesine izin verir. Buna kulun özgür iradesi ve bu özgür irade karşısında Allah ın vereceği ceza ve mükâfata da Allah ın adaleti denir Bu paragrafa göre bir Müslümanın hayatta yapması gereken en doğru şey hangi şıkta doğru olarak verilmiştir? A) Her insan mutlaka iyidir diye düşünmeliyiz. B) Kötülük yapanlar hakkında kaderi öyleymiş diye düşünmeliyiz. C) Kul iyiliğe yönlendirmesi için Allah a dua eder ve iyilik için elinden geleni yapar. D) Her insan iyiliği de kötülüğü de Allah ın yarattığına inanır. 25. Her toplumun belli bir eceli vardır. Onların eceli geldi mi ne bir an geri kalabilirler, ne de öne geçebilirler. (A raf Suresi, 34.ayet) Aşağıdakilerden hangisi Ayet-i Kerime de anlatılmak istenenle aynı anlamdadır? A) Medeniyetler de insanlar gibi doğar büyür, yaşar ve ölür. B) Ecel geldi cihane, baş ağrısı bahane. C) Yatan ölmez, eceli yeten ölür. D) Korkunun ecele faydası yoktur. 24
İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem TE 8 1. Komşu komşunun külüne muhtaçtır. atasözü insanın hangi davranışa ihtiyaç duyduğunu anlatır? Paylaşmak, sözlük anlamı olarak, pay etmek, bölüşmek anlamına gelir. Komşuda pişer, bize de düşer atasözü de paylaşmanın ve yardımlaşmanın önemini anlatan bir atasözüdür. Bir toplumdaki bütün insanların imkânları eşit değildir. Her toplumda zengin insanlar olduğu gibi yoksul insanlar da vardır. Bu durumlarda zenginlerin, yoksullara yardım etmeleri ve sahip oldukları imkanları paylaşmaları gereklidir. Yoksulların, zenginlerin malları üzerinde hakları vardır. Yardımlaşma, insanların tek başına yapamadıklarını, başkaları ile destek alarak yapmasıdır. Yardım yapanla yapılan arasında sevgi ve ülfet doğar. Yardımla topluma kazandırılan insanlar; kin, haset, düşmanlık gibi kötü huylardan kurtulur, kimsenin malında gözü olmaz. A) Paylaşma B) Dedikodu C) Külüne D) Yalan söylemesine 2. İnsan belli bir yaşa kadar anne ve babasının desteği ile yaşar. Fakat zamanla insanın başkalarına olan ihtiyacı azalır, ancak bu ihtiyaç hiçbir zaman tam olarak ortadan kalkmaz. Yukarıda verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisinde insanın başkalarına olan ihtiyacının azalmasının nedeni doğru verilmiştir? A) İnsan, diğer canlılar gibi doğar doğmaz doğaya ayak uyduramaz. İnsan, öğrenmeli ve keşfetmelidir. B) İnsan, doğduktan ölene kadar hep anne ve babasına kesintisiz ihtiyaç duyar. C) İnsan, diğer canlılar gibi doğar doğmaz bazı içgüdüsel özelliklere sahiptir. D) İnsan, doğduktan sonra anne ve babası olmasa da her şeyi öğrenir. ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka Yardımlaşma, zenginle fakir, tokla aç arasındaki uçurumu kapatır ve sevgi, saygı bağı kurar. Allah, iman ve namazdan sonra, malın başkalarına verilmesini emretmiştir. Buna infak etmek denir. Yardım çeşitleri ise iki çeşittir. Maddi ve Manevi yardım olarak ayrılmaktadır. 3. İnsan, yaşamını bir toplumun üyesi olarak yardımlaşma ve paylaşma içerisinde sürdürmek zorundadır. Yukarıdaki cümleye göre aşağıdaki hangi paylaşma eşlemesi daha geneldir? A) Hastanın tedavi için doktora ihtiyacı olması B) Bir yurdun kalkınabilmesi için devlete ihtiyacının olması C) Doktorun ekmek alabilmek için fırıncıya ihtiyacı olması D) Fırıncının çocuğunun eğitimi için öğretmene ihtiyacı olması 25
TE 8 İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem 4. Onların (zenginlerin) mallarında, muhtaç ve yoksullar için bir hak vardır. (Zariyat Suresi, 19.ayet) Aşağıdakilerden hangisi bu ayetten anlamamız gereken en temel anlamdır? A) Komşularımıza yardım etmeliyiz. B) Anne ve babamıza iyi bakmalıyız. C) Zengin bütün malını yoksula vermelidir. D) Allah, bazı insanların mallarının içine başka insanların haklarını da koyar. 8. Paylaşma ve yardımlaşma davranışı hangi olumlu duygu ve davranışlarımıza engel olmaz? A) Sevgi B) Sorumsuzluk C) Dayanışma D) Ahlaklı olma ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka 5. İnsanlar, maddi yönden olduğu kadar manevi yönden de başkalarına ihtiyaç duyarlar. Yukarıdaki cümleye göre aşağıdakilerden hangisi insanların manevi ihtiyaçlarından değildir? A) Karın Doyurmak B) Sevinç C) Mutluluk D) Sevgi 9. Aşağıdaki ayet ve hadislerden hangisi yardımlaşma ve paylaşma ile ilgili değildir? A) Dinde zorlama yoktur (Bakara Suresi,256) B) Sizden biriniz, kendisi için arzu edip istediği şeyi, din kardeşi için de arzu edip istemedikçe, gerçek anlamda iman etmiş olmaz (Buhârî, Îmân 7; Müslim, Îmân 71 72) C) Kardeşinin uğradığı felâketi sevinçle karşılama! Allah onu rahmetiyle o felâketten kurtarır da seni derde uğratır (Tirmizî, Kıyâmet, 54) D) Bütün mü minler kardeştir (Hucurat Suresi,10) 6. (I) Her insan bir toplum içerisinde doğar ve yaşamını sürdürür. (II) Dünyaya gözlerini açtığı andan itibaren başkalarının yardımına ihtiyaç duyar. (III) İnsan yeme, içme, barınma ve korunma gibi birtakım temel ihtiyaçlarını tek başına karşılayabilir. (IV) Belli bir yaşa kadar anne babasının desteği ile yaşar. (V) Zamanla başkasına olan ihtiyacı artar; ancak bu ihtiyaç hiçbir zaman tam olarak ortadan kalkmaz. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangisi veya hangileri yanlıştır? A) III ve V B) Yalnız III C) I ve II D) IV ve V 10. Kişi yedikleriyle değil, yedirdikleri ile mutlu olur. sözünde genel anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisinde yoktur? A) Değirmen iki taştan, muhabbet iki baştan B) Komşu komşunun külüne muhtaçtır C) Sakla samanı, gelir zamanı D) Dost, dostun eyerlenmiş atıdır 7. Paylaşma ve yardımlaşma davranışı hangi olumsuz duygu ve davranışlarımıza engel olmaz? A) Cimrilik B) Bencillik C) Sorumluluk D) Kıskançlık 11. Aşağıdakilerden hangisi yardımlaşma ve paylaşmanın toplum için önemine örnektir? A) İnsanlara yardım toplayan vakıflar sayesinde zengin ve fakir arasındaki fark azalmıştı. B) Yerlere çöplerimizi atalım ki çöpçüler de iş yapabilsin. C) Ayşe, Ahmet e ödevinde yardım ettiği için Ahmet sınavı geçebildi. D) Elif, yolda arabasının camına gelen küçük çocuğu azarlayarak kovaladı. 26
İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem TE 8 12. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yardımlaşmanın toplum için önemine örnektir? A) Oğuz, topları patlayan çocuklara yeni top aldığında, çocukların teşekkür etmesi B) Büşra, yolda aniden rahatsızlanan teyzeye yardım ettiğinde teyzenin dua etmesi C) Dilek in, ülkenin daha mutlu bir geleceğe kavuşması için öğrencilerine sevgi öğretmesi D) Ayşe nin, yolda gördüğü aç köpeği beslerken, köpeğin minnet edercesine bakması 15. Zekât, sadaka ve diğer maddî yardımlar, Müslümanların ---- bulunmalarında en büyük etkendir. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Tokla aç olarak B) Güçlü olarak C) Birlik ve beraberlik içinde D) Zenginle fakir şeklinde 13. Ayşe, Türkiye de refah içerisinde yaşayan bir çocuktur. Öğretmeni bir gün derste Halep te savaş mağduru çocukların hikâyelerini anlatır. Ayşe, öğretmenine; - Öğretmenim! Onlar bizim kardeşlerimiz değil mi? Onlara nasıl yardım edebiliriz? diye sorar. Öğretmen ise, ---- şeklinde yanıt verir. Yukarıdaki hikâyeye göre, boş bırakılan yere gelmesi gereken en uygun cümle aşağıdakilerden hangisidir? 16. Yardımlaşma ve paylaşmanın bulunduğu toplumlarda aşağıdaki durumlardan hangisi olmaz? A) Fakirlik olmaz B) Zengin ve fakir arası maddi fark çoğalır. C) Dilencilik ortadan kalkar. D) Dostluk duyguları güçlü olur. ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka A) Yardımlaşmada öncelik yakın arkadaşındır. B) Allah yardım edenleri daha çok sever. C) Yardımlaşma kuruluşları aracılığıyla yardım edebilirsin. D) Zenginlerin mal ve mülkleri fakirler sayesindedir. 17. Aşağıdakilerden hangisi genel yardım çeşitlerindendir? A) Maddi ve manevi yardım B) Fiziki yardım C) Ahlaki yardım D) Bireysel yardım 14. (I) Hz. Muhammed, Müslümanlara yardım edilen değil, yardım eden kişi olmalarını istemiştir. (II) Sıkıntı zamanında Müslümanlardan yardım, anlayış ve sevgi görenler, sıkıntılarını atlatınca, alan değil veren kişiler olmaya çalışacaktır. (III) Yardımla yoksullar korunmuş olur. (IV) Onlara yapılan maddi yardımlar, onların hırsızlık gibi kötü yollara sürüklenmesini artırır. (V) Zaten yoksulların, zenginlerin mallarında hakları vardır. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerden hangisi yanlıştır? A) II ve III B) I ve III C) Yalnız V D) Yalnız IV 18. Kişilerde sorumluluk bilinci gelişir. Sosyal ve ekonomik adaletsizlikler azalır. Toplumsal dayanışmanın artmasına katkı yapar. Toplumda huzur ve güven ortamı artar. Paylaşma ve yardımlaşma ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden kaç tanesi doğrudur? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 27
TE 9 İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem 1. Komşusu açken tok yatan bizden değildir. (Buhâri) ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka İslam da her Müslüman, kendisinden, ailesinden, çevresinden ve toplumdan sorumludur. Müslüman birey, tüm bunlara karşı bilinçli davranmak, görevlerini bilmek ve tam olarak yerine getirmek zorundadır. Her toplumda zengin insanlar olduğu gibi yoksul olanlar da vardır. Böyle durumlarda zengin insanların yoksul insanlara yardım etmesi gerekir. Çünkü zenginlerin malları üzerinde yoksulların hakları olduğunu Rabbimiz: Mallarında, muhtaç ve yoksullar için bir hak vardır. (Zariyat, 19) şeklinde buyurmuştur. Hz. Muhammed (sav), Müslümanları bir bedenin organlarına benzetmiştir. Bu organlar arasındaki uyum bedenin sağlıklı çalışmasını sağlar. Toplumun birlik ve beraberliği için de bireyler arasındaki ilişkilerin güçlü ve uyumlu olması gerekir. Bundan dolayı İslam dini, insanlar arasında yardımlaşma ve dayanışmayı öğütler. Mâ ûn suresinde ise yoksulu yedirmeyenler, yetimi dışlayanlar, yardıma engel olanlar kınanmıştır. Peygamberimiz de (s.a.v.) bir hadisinde, Yetimin başını okşa, yoksulu doyur. buyurarak yetim ve yoksula yardımı emretmiştir. Paylaşma ve yardımlaşma, toplumsal barışa, huzura ve dayanışmaya katkı sağlar. Aynı toplumda yaşayan insanların paylaşma ve yardımlaşma açısından birbirlerinin ihtiyaçlarını gidermeleri toplum bilincini güçlendirir. Aynı zamanda bu yardımlaşma ve paylaşmalar toplumdaki ekonomik ve sosyal dengesizlikleri de önler. Malını fakir ve kimsesiz ile paylaşmak aradaki sevgiyi artırır, toplumsal dayanışmayı geliştirir. Cimrilik, bencillik, kıskançlık gibi kötü duygu ve davranışlara engel olur. İnsanlar, maddi yönden olduğu gibi manevi yönden de başkalarına ihtiyaç duyarlar. Sevinçlerini, üzüntülerini, sıkıntılarını bir başkasıyla paylaşmak, iyi ve kötü günlerinde dostlarının yanlarında olmalarını beklemek insanda var olan manevi yönden ihtiyaçlardır. Çünkü Mutluluklar paylaşıldıkça artar, üzüntüler paylaşıldıkça azalır. Peygamberimiz de Müslümanların yardımlaşmada hassasiyet sahibi olmalarını bir sözünde şöyle vurgulamıştır: Komşusu aç iken, tok yatan bizden değildir. (Buhârî, Edeb, 12.) O, bu sözüyle zor durumda olanlara yardım etmeyen, onların içinde bulunduğu duruma duyarsız kalan kimselerin dinî ve insani görevlerini yerine getirmediklerini vurgulamıştır. Bu hadiste anlatılmak istenen hakikat aşağıda verilen sözlerin hangisiyle benzerlik gösterir? A) Sağ elin verdiğini, sol el duymamalıdır. B) Damlaya damlaya göl olur. C) Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar. D) Sakla samanı, gelir zamanı. 2. Aşağıdakilerden hangisi Sağ elin verdiğini sol el duymamalıdır sözünde anlatılmak istenenle aynı anlamdadır? A) Yardımı gizli yapmak B) Haram olan kazancı muhtaçlara vermek C) Önce ailemize yardım etmek D) Sağ eli sol ele göstermemek 3. Aşağıdakilerden hangisi yardım çeşitlerinden değildir? A) Maddi Yardım B) Manevi Yardım C) Haraç Yardımı D) Psikolojik Yardım 4. Yerde ve gökte ne varsa hepsi Allah ındır. Allah, yerde ve gökte bulunan bütün varlıkları, yüce katından bir lütuf ve bağışlama olarak, ---- insanların hizmetine vermiştir. Varlığın sahibi olan Allah, bunu kullarından dilediğine verip dilediğinden alacağını açıklamıştır. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Nimetleri B) İnsanları C) Hayvanları D) Gökteki yıldızları 28
İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem TE 9 5. Allah insanlar için birçok nimet vermiştir. Varlığın sahibi olan Allah, bu nimetleri, kullarından dilediğine verip dilediğinden alacağını açıklamıştır. Ancak kendilerine mal ve mülk verdiği kişilere, malları ile ilgili bazı sorumluluklar yüklemiş ve görevler vermiştir. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır? A) Allah, fakirlerin zenginlerden mal istemesini dilemiştir. B) Allah, verdiği nimetlerin hesabını soracaktır. C) Allah, malı verirken fakirin hakkını gözetmez. D) Allah, zenginin daha zengin olmasını istiyor. 6. İnsan gönül zenginliğinin yerine, elinde olanın daha fazlasını ister, gözünü hırs bürür. Bunun yerine Allah ın bize nimet olarak verdiği mallarını hayır yolunda, bize emrettiği şekilde harcaması olumlu bir davranıştır. Yalnız insan istediği malı değil, mallarından sevdiklerini yoksullara vermek zorundadır, böylece Allah ın rızasını kazanır. 8. İyilik, Allah ın ve Resûlünün bizden yapmamızı istediği, akıl ve vicdanın hoş gördüğü şeyleri yapmamızdır. Kötülükten sakınmak, başkalarına kötülük yapmamak da iyiliktir. Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi dinimizin uygun gördüğü iyiliklerdendir? A) Kaza yapıp kaçmak B) Yerlere tükürmek C) İnsanlara gülümsemek D) Çöpleri yerlere atmak 9. Aşağıdakilerden hangisi yardım yapılırken dikkat etmemiz gereken hususlardan değildir? A) Yardım ederken riyadan kaçınmalıyız. B) Hiçbir yardım küçümsenmemelidir. C) Yoksulun hâlinden anlamalı, ona iyi davranmalıyız. D) Yaptığımız yardımın bir iyilik olduğunu kişiye hissettirmeliyiz. ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır? A) İnsan malından sevmediğini ihtiyaç sahibine vermelidir. B) Evde kullanmadığımız eskileri fakirlere vermeliyiz. C) Malımızdan en iyilerini fakirlere vermeliyiz. D) Kumarda kazandığımız mal ile sadaka verilmez. 10. Aşağıdakilerden hangisi başkalarından yardım bekleyenlerin dikkat etmesi gereken hususlardan değildir? A) İhtiyaçtan fazlası istenmemelidir. B) Yapılan yardımı azımsamadan kabul etmek gerekir. C) Yardım etmek istemeyenden veya imkânı olmayandan da yardım istenmelidir. D) İyilik ve yardım yapana nankörlük değil, teşekkür etmeliyiz. 7. Aşağıdakilerden hangisi herkesin yararlanabileceği mal ile yapılan yardımlar arasında değildir? A) Çeşme yaptırmak B) Cami yaptırmak C) Hastane yaptırmak D) Psikolojik destek sağlamak 11. İslam dini insanların kardeşçe ---- içinde yaşamalarını ister. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Yardımlaşma ve Dayanışma B) Kavga ve Savaş C) Dilenme ve Yardımlaşma D) Dayanışma ve Gösteriş 29
TE 9 İslam ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem ÜNİTE 2 Zekât ve Sadaka 12. Hz. Muhammed, Müslümanları bir bedenin organlarına benzetmiştir. Bu organlar arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi, bedenin uyumlu çalışmasını sağlar. Peygamberimiz, bu sözü ile aşağıdakilerden hangisini anlatmak istemiştir? A) Bedenimizin uyumu için sağlıklı olmalıyız. B) Organlarımız bize emanettir. C) Bireyler arası uyum, toplumu da uyumlu hâle getirir. D) Bireyler uyum içinde olursa, toplum birlikte hareket edemez. 13. De ki: Harcadığınız her şey, ana-baba, yakınlar, öksüzler, yoksullar ve yolda kalmış kişiler içindir. Allah yapacağınız her hayrı (iyiliği) bilir. (Bakara, 215) Bu ayetten aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz? A) Yardımlaşma B) Dayanışma C) Allah ın her şeyi bildiği D) İyilik için harcadıklarımızı yakınlarımızla paylaşmalıyız. 14. Yetimin başını okşa, yoksulu doyur. (Hadis) Bu hadisten yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Yetimlere yardım edelim. B) Yoksullara yardım edelim. C) Öksüzlere yardım edelim. D) Mal çokluğu için daha çok çalışalım. 15. İslam ın ilk dönemlerinde Peygamberimiz ve arkadaşları, paylaşma ve yardımlaşmanın en güzel örneklerini sergilemişlerdir. Medineli Müslümanlar, sahip oldukları bütün imkânları Mekke den gelenlerle paylaşmışlardır. Bu nedenle Medineli Müslümanlara ---- anlamına gelen ---- ismi verilmiştir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi kelimeler gelmelidir? A) Yardım edenler- Ensar B) Ensar- Yardım Edenler C) Ensar- Muhacir D) Yardım edenler- Muhacir 16. Medineli Müslümanlara Ensar isminin verilmesinin nedeni hangisidir? A) Ensar ın manasının yardım alanlar olması B) Mekke den göç eden Müslümanlara yardım etmeleri C) Medineli Müslümanların çok yardımsever olmaları D) Mekke den gelen Müslümanlara baskı yapmaları 17. Aşağıdakilerden hangisi yardımlaşma ve paylaşma ile ilgili değildir? A) Onlar, kendi canları çekmesine rağmen yemeği yoksula, yetime ve esire yedirirler. (İnsan Suresi, 8. ayet) B) Takva sahipleri (sorumluluklarının bilincinde olanlar), bollukta da darlıkta da Allah için harcarlar (infak ederler). Öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah da güzel davranışta bulunanları sever. (Al-i İmran Suresi, 134. ayet) C) Yetimin başını okşa, yoksulu doyur. (Heysemi, Mecmaü z-zevaid, C 8, s.160.) D) Bütün inananlar, kardeştir (Hucurat Suresi, 10.ayet) 18. Paylaşmak ve yardım etmek için zengin olmak gerekmez. Dinimiz bollukta ve darlıkta başkalarına yardım etmeyi öğütler. Buna göre maddi yardım yapacak durumda olmayan kişilerin yapabileceği yardımlar aşağıdakilerden hangisinde yanlış verilmiştir? A) Gülümsemek B) Teşekkür etmek C) Alay etmek D) Selam almak 19. Aşağıdakilerden hangisi yardımlaşma ve paylaşma ile ilgili değildir? A) İyilikte ve kötülükten sakınmakta birbirinizle yardımlaşın; günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın. (Maide, 5/2), B) Veren el, alan elden üstündür. C) Hayır ve iyilik yapmak hususunda birbirinizle yarışınız. (Bakara, 2/148) D) Göklerin ve yerin mülkü (bütün hazineleri) Allah ındır. Allah, her şeye hakkıyla kâdirdir. (Âli İmrân, 3/189) 30