Zehra Aydüz, 1971 Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları yayınlandı. Tarihi olayları hikâye şeklinde aktarmaya önem veren yazarın daha önce Muştu Yayınları ndan Güne Bakan Çiçekleri ve Zafer Yayınları ndan Osmanlı Hikâyeleri adlı kitapları yayınlandı. Yayın no: 109 OSMANLI TARİHİ -1 Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze iç düzen/kapak: Zafer Yayınları Tashih: Emine Aydın isbn: 978 605 5523 24 4 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye Tel: (0 212) 446 21 00 Fax: (0 212) 446 01 39 www.zaferyayinlari.com / zafer@zaferyayinlari.com copyright 2011 1. Baskı: Ağustos, 2011 Baskı-cilt: Vesta Ofset, 0 212 445 72 52
1. BÖLÜM: KURULUŞ Göç yollarında... 13 Anadolu da kimler vardı?... 17 Kayıların hayat tarzı... 18 Osmancık Osman Gazi oluyor... 23 Osmanlı Devleti bağımsızlığını ilan ediyor... 29 İlk para... 35 Herkesi kucaklayan adalet... 39 Bizans la ilk çarpışma: Koyunhisar Savaşı... 41 Anadolu şenleniyor... 47 Osmanlı nın kuruluşunda emeği geçenler... 53 Osman Bey in hastalığı... 58 2. BÖLÜM: ORHAN BEY DÖNEMİ Bursa nın fethi ve Osman Gazi nin vefatı... 63 Osman Bey in mirası... 66 Orhan Gazi başa geçiyor... 69 Alaeddin Paşa nın vezirliği... 73
İlk düzenli ordu... 75 Yardımsever padişah... 77 Vakıf teşkilatı... 81 Maltepe (Palekanon) Savaşı... 91 İznik ve İzmit in fethi... 93 İlk medresenin açılması... 93 Rumeli rüyası... 94 Bizanstaki karışıklıklar... 95 Karesioğulları nın Osmanlıya Bağlanması... 97 Rumeli ye geçiş... 98 Rumeli ye yerleşiyoruz... 99 Süleyman Paşa nın ölümü... 101 Orhan Bey in ardından... 102 3. BÖLÜM: I. MURAT DÖNEMİ I. Murat dönemi başlıyor... 107 Şehzade Murat ın not defterinden: Sancağa çıkış... 108 Rumeli fetihleri devam ediyor... 112 Haçlılarla ilk savaş: Sırpsındığı... 119 Anadolu beylikleri ile ilişkiler... 129 Karamanoğlu problemi... 130 37. sefer... 132 Kosova ya doğru... 132 Padişah Kosova da... 133 SEVGİLİ ÇOCUKLAR, gençler ve dahi kendini genç hissedenler, gelin şöyle yakınıma; müthiş bir haberim var; süper bir formül keşfettik. Bu formülle kendinizi çok güçlü hissedecek, ekstradan enerji yüklemesi yapacaksınız. Yalnız ufak bir ayrıntı! Kendinizi Temel Reis ten, Süperman den güçlü hissetmenizi sağlayacak bu formül yenilmiyor, içilmiyor, koklanılmıyor. Sadece okunuyor. Sihirli formülümüz, hazırladığımız müthiş tarih serisinin içinde bulunuyor. Alacaksınız bol resimli kitabınızı elinize, geçeceksiniz evinizin en rahat köşesine, sekreterinize (bu kişi anneniz olabilir) size bir kaç saat telefon bağlamamasını söyleyerek dalacaksınız sayfaların arasına. Okudukça hayretlere düşecek Vay be, biz neymişiz böyle! diyeceksiniz.
Kendinizi tanıyacak, içinizdeki gizli gücün farkına varacaksınız. Bir zamanlar böyle güzel işler yaptıysak, dünyaya falan hükmettiysek, mimaride sanatta matematikte herkesi kendimize hayran bıraktıysak, yine yaparız. diyerek müthiş bir enerji duyacaksınız. Geçmişteki kötü şeyleri okuyunca da; Tüh be çok yazık oldu! Neyse ben dikkat edeyim de başıma gelmesin bari. deyip dikkatli olmaya karar vereceksiniz. Ayrıca birçok ilginç sorunun cevabını burada bulacaksınız. Mesela Osman Bey in gördüğü süper rüyayı, Osmanlı Devleti nde deliler adı verilen özel bir grup savaşçı olduğunu, dağdaki aç hayvanları doyurmak için yardım kuruluşları oluşturulduğunu, muhtaçlara para yardımında bulunmak için sokak ortalarına taşlar dikildiğini, İlk Osmanlı parasının ne zaman bastırıldığını, şehit olmak için dua eden padişahı, kurduğu aşevlerinde fakirlere çorba dağıtan sultanı ve daha bir çok konuyu sayfalarımızda okuyacaksınız. E daha ne duruyorsunuz? Hadi başlayalım. Zehra Aydüz
O S M A N L I T A R İ H İ - I Göç Yollarında ORTA ASYA ana yurt, ana vatan. Sert geçen kışlarına, insanın yüzünü yalarken ıslık çalan rüzgârlarına, bozkırın zor şartlarına rağmen ilk göz ağrısı. Zordur ana vatandan ayrılmak. Ancak atalarımız defalarca bu zorluğa katlanmak; kendilerine yeni vatanlar aramak zorunda kaldılar. Bazen hayvanlarına otlak bulmak, bazen artan nüfusu besleyebilmek, bazen düşmanların baskısından kurtulabilmek amacıyla yollara koyuldular, dünyanın değişik bölgelerine dağıldılar. 12 13
O S M A N L I T A R İ H İ - I O S M A N L I T A R İ H İ - I 13.yüzyılda yine göç yolculuğu göründü bizimkilere. 1220 li yıllarda Süleyman Şah ın önderliğindeki Kayı Boyu derlenip toparlanmaya başladı. Türkler, boy adı verilen gruplar halinde yaşıyorlardı. Kayı Boyu gözlerinde bin bir umutla, yeni bir yurt, yeni bir hayat adına yollara düştü. Doğuda kurulan Moğol Devleti hükümdarı zalimce davranıyor, önüne çıkan herkese zarar verip eziyordu. Aman kötüden uzak durmak lazım gelir. En iyisi Anadolu ya gidelim! diyen Türkmenler, göç hazırlıklarına koyuldu. Çadırlar, kilimler, kap kacak, hayvan hayvanat toplandı. Senelerce sürecek yolculuk başladı. Atların aksak adımlarıyla nice başı dumanlı vadiler aşıldı. Dağ başlarındaki geçit vermez gibi görünen yerler yol oldu, geçildi. Ağaç altlarında yakılan ateşler yuva oldu. Bebekler bu yolculuk sırasında büyüdü. Çocuklar, gençliğe adım attı. Ne biçim yol bu böyle? demeyin. Henüz uçak icat edilmemiş. Hatta en külüstüründen de olsa araba bile yoktu. Varsa sırtına çıkıp kurulabileceğin bir düldül atın oh şanslısın. Bu işin kışı var, yazı var, hastalığı var. Ben bugünlük gelemeyeceğim, karnım hafiften ağrıyor, demek gibi bir lüksünüz yok. Tabi bazı yerlerde konaklama, aylarca hatta yıllarca kalma imkânı var ama yine de zor iş. Göç yolculuğundan bunalacak gibi olduklarında Anadolu yu düşlüyorlar. 14 15
O S M A N L I T A R İ H İ - I O S M A N L I T A R İ H İ - I Henüz görmedikleri ırmak kenarlarını, ovalarını bayırlarını, altın sırma saçlı parıl parıl parıldayan Güneş ini hayal ediyorlar. Sararan yüzlerine renk, gözlerine fer geliyor. Hadi! diyorlar, Bi gayret daha! Türkler, yıllar süren yolculuklarında Ceyhun Irmağı nı geçtiler. Horasan a, İran a ardından Doğu Anadolu ya Ahlat Bölgesi ne geldiler. Oradan Suriye ye geçtiler. Göç yolculuğu bu. Türlü tehlikeler, türlü sıkıntılar iç içe yaşanır. Boyun başındaki Süleyman Şah Fırat Nehri nin azgın sularını geçerken atının ürkmesi sonucu boğularak vefat etti. Bu üzücü olaydan sonra Kayıların bir kısmı geri dönmeyi tercih etti. Bir kısmı ise Süleyman Şah ın oğlu Ertuğrul Gazi önderliğinde yolculuklarına devam ederek, Anadolu ya ulaştı. Sayıları 50.000 civarında bulunan Kayılar önce Ankara Karacadağ dolaylarına, ardından Söğüt ve Domaniç topraklarına yerleştiler. Söğüt güzeldi, bağlık bahçelikti. Yeşildi, yemyeşildi, havası suyu pek hoştu. Kuşları cıvıl, cıvıl, Güneş i sapsarıydı. Anadolu da Kimler Vardı? SELÇUKLU Sultanı yaptıkları yardımlara karşılık Türkmenleri Söğüt e yerleştirdi. Söğüt ülkenin Batı sınırında, sürekli Bizans la mücadele yapmayı gerektiren bir bölgede bulunuyordu. Moğollara yenik düştüğü için Anadolu da hâkimiyeti zayıflamış bulunan Selçuklu Devleti nin göstermelik bir idaresi vardı. Bizans İmp. Karesioğulları Saruhanoğulları Aydınoğulları Menteşoğulları Osmanoğulları Germiyanoğulları Hamitoğulları Tekeoğulları Eşrefoğulları Ahiler Candaroğulları Karamanoğulları Ramazanoğulları Eretna Canik Dulkadiroğulları Selçuklu Devleti nin yıkılmaya yüz tuttuğu dönemde, Anadolu da pek çok beylik türedi. Osmanoğulları bunların içinde en son kurulanlarından biriydi. Trabzor Rum İmp. 16 17