FAALİYET BİLGİ RAPORU FAALİYET İLE İLGİLİ BİLGİLER Faaliyetin Adı Faaliyetin Konusu Düzenleyen Kurum/Kuruluş(lar) Faaliyet Yeri (Şehir/Ülke) Faaliyetin Başlama-Bitiş Tarihleri ve Saatleri 2. Helal ve Sağlıklı Ürünler Fuarı Gıda Fuarı GİMDES İstanbul 08-14 Ekim 2011 FAALİYET İLE İLGİLİ AYRINTILI BİLGİLER Faaliyetin Amacı: Dünya çapında büyük bir pazara hitap eden Helal Gıda konusunda firmalarımızı ihracat yönünden doğru yönlendirmek amacıyla bilgi edinilmesi, Faaliyet Sırasında Görüşülen Konular: HELAL GIDA nedir? Uluslararası The Codex Alimentarius Komisyonu dokümanlarında İslami kurallar doğrultusunda izin verilen gıda anlamında yer almakta ve İslami kurallara göre yasak olan herhangi bir unsuru içermeyen, bu unsurlardan arındırılmış yerlerde veya cihazlarda hazırlanan-işlenen-taşınan ve depolanan, bu durumların dışında üretilen herhangi bir gıda ile hazırlama-işleme-taşıma ve depolama aşamasında direkt temasta olmayan ürün olarak tanımlanmaktadır. HELAL SERTİFİKA nedir? Helal sertifikalama, muteber, ehil ve tarafsız bir kurumun, söz konusu üretimi denetlemesini, helal standartlara uygunluk içerisinde üretimin yapıldığını teyit etmesini ve buna bağlı olarak, onaylanmış bir belge vermesini kapsayan bir yöntemdir. HİTAP ETTİĞİ PAZAR (NÜFUS) Son elli yılda yüzde 250 civarında bir artışla 1.8 milyara ulaşan ve şu anki yıllık % 2.9 luk artış oranı baz alındığında, 24 yıl içerisinde ikiye katlayarak 3.6 milyar kişiye ulaşacağı tahmin edilen Müslüman nüfusun dağılımı şu şekildedir; BÖLGE SAYI (Kişi)
Asya Afrika Avrupa Kuzey Amerika Güney Amerika Okyanusya Toplam 1.240 milyon 490 milyon 52 milyon 7 milyon 3 milyon 1 milyon 1.793 milyon HİTAP ETTİĞİ PAZAR (DEĞER) Dünya üzerinde 112 ülkeye yayılmış 1.8 milyar Müslüman tüketici potansiyeline sahip helal gıda pazarının, yıllık 150 milyar dolarlık işlem hacmine sahip olduğu tahmin edilmektedir. Bu tüketici topluluğunun 1,3 milyarı İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkede yaşamaktadır. Ortadoğu, Kuzey Afrika, Güney ve Güneydoğu Asya ile Çin deki geniş Müslüman kitleler, helal gıda ürünleri için çekici bir pazar oluşturmaktadır. Hâlihazırda helal gıda ürünleri için en güçlü iki pazar olan Güneydoğu Asya ülkelerinde 241 milyon, Ortadoğu ülkelerinde ise 186 milyon Müslüman yaşamaktadır. 1.8 milyar Müslüman tüketicinin helal gıdayı benimsemesi sağlandığı takdirde, global helal gıda pazarının yıllık 860 milyar dolara ulaşması rahatlıkla mümkün görünmektedir. Bu da, dünya yıllık ticaretinin % 7 sine karşılık gelmektedir. TÜRKİYE DE HELAL GIDA Türkiye de Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği ne göre gıda maddesinin etiketinde Helal Gıda ibaresi yazması uygun değildir. Bu yasağın gerekçesi haksız rekabeti önlemek şeklinde açıklanmaktadır. Ancak Müslüman ülkelere ihracat yapan gıda üreticileri bu sertifikayı alarak satışlarını yükseltmeyi amaçlamaktadır. Süt ve süt ürünleri, genetiği değişmiş ürünler ve sıvı içecek sektörleri en baştaki sırada yerlerini alıyor. Ayrıca Mayıs 2011 de Kamerun da toplanan 33 İslam ülkesinin helal gıdayla ilgili standartları kabul etmesi ve TSE nin helal gıda sertifikası vermesine onay vermesiyle, Türkiye 26-28 Kasım günleri arasında Brüksel de düzenlenecek Euro Halal Market 2011 in de onur konuğu olacaktır. Türk Standartları Enstitüsü nün (TSE) İslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) merkezinin İstanbul da kurulmasını öngören uluslararası anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile Türkiye nin bu alanda helal gıda üssü olacağı kaydediliyor. Öte yandan, 33 İslam ülkesinin TSE nin helal gıda sertifikası vermesine onay vermesi; Türkiye yi Malezya, Amerika ve İsrail den sonra dünyada bu sertifikayı veren 4 üncü ülke konumuna getirecektir. TSE nin bu yolla Türk şirketlerinin sertifika için ABD ve İsrail e ödediği 100 milyon doların yurtta kalmasını sağlayacağı, yabancılara verdiği belgeyle de yılda 200 milyon dolar gelir beklediği vurgulanmaktadır. Bu kapsamda TSE Helal Gıda Belgelendirmesi faaliyetlerine 4 Temmuz 2011 Pazartesi günü başlamış olup 2 firma için sertifika düzenlemiştir.
FAALİYET KAPSAMINDA; GİMDES de Baş Denetçi olarak görev yapan Gıda Mühendisi Derya Özgür ÖZTÜRK ile görüşülmüş olup söz konusu görüşme sonucunda tespit edilen noktalar aşağıda özetlenmektedir. Helal Gıda sertifikası resmi bir belge olmayıp bu alanda çalışan çeşitli özel firmalar tarafından verilen bir belgedir. Dünyada ve Türkiye de bu alanda çalışan sertifikalandırma kuruluşları tarafından yapılan bir dizi denetleme prosedüründen sonra ürünün helal koşullara uygunluğu doğrulandığı taktirde helal sertifikalandırma işlemi yapılmaktadır. Bu kapsamda öncelikle her işletme için bir helal el kitabı oluşturulmaktadır. Helal el kitabı; ürünün tüm proseslerde helal koşullara uygun olarak üretilmesini sağlayan bir rehber özelliği taşımaktadır. Daha sonra yapılan bir dizi denetlemeden sonra uygun görüldüğü taktirde ürün için helal sertifika düzenlenmektedir. Sertifikalandırma işleminden sonra da yılda en az iki kez olmak üzere önceden haber verilmeksizin denetlemeler yapılmakta, gerektiğinde numune alınarak helal koşullara uygunluğun takibi sağlanmaktadır. Bir ürün için verilen helal sertifikanın geçerlilik süresi ilk etapta 1yıl, daha sonra ise 2 yıl olarak düzenlenmektedir. GİMDES tarafından yapılan denetimlerde helal koşullara aykırı bir durum tespit edilmesi halinde sertifika iptal edilmekte ve söz konusu kuruluşa 5 yıl süreyle sertifika düzenlenmemektedir. Helal Gıda sertifikalandırma işleminin maliyeti yaklaşık olarak 1800 TL civarındadır. Türkiye de helal sertifikalandırma işlemi yapan birçok özel firma bulunmaktadır. Ancak bu firmaların uluslararası akreditasyon kuruluşlarından akredite olup olmadıklarının sorgulanması büyük önem taşımaktadır. Dünyada bu alanda çalışan bazı kuruluşlar aşağıda listelenmiştir. Malezya dan JAKİM, Endonezya dan MUI, Amerika dan IFANKA, Singapur dan MUIS Helal Gıda sertifikalandırması yapan bu kuruluşlar World Halal Councıl-Uluslararası Helal Konseyi çatısı altında toplanmaktadırlar. Ancak bu kuruluş sertifikalandırma işlemi yapmamaktadır. Ancak bu kuruluşu arayarak herhangi bir ürüne ait helal sertifikanın güvenilirliği sorgulanabilmektedir. Sertifikalandırma işlemi yapan kuruluşlar arasında tek bir standart bulunmaması bu konuda yaşanan en büyük sıkıntıdır. Farklı ülkelerden kuruluşlar farklı prosedürler uyguladıkları için tüketiciler sertifikaların güvenilirliği konusunda kuşkuya düşmektedirler. Ayrıca helal kavramının mezheplere göre değişiklik arz etmesi yaşanan sıkıntıları arttırmaktadır. Bu sıkıntıları ortadan kaldırmak amacıyla dünya çapında tek bir standart oluşturulması için çalışmalar yapılmaktadır. Helal Gıda piyasasının % 80 inin Müslüman olmayan ülkeler tarafından yapıldığı kaydedilmektedir. Helal sertifikalandırma işlemi sadece gıdalar için değil kozmetik ürünleri için de uygulamaya konulmuştur. Ürünlerini helal standartlara uygun olarak üreten kozmetik firmaları da bu durumu etiket üzerinde belirterek hedefledikleri tüketici kitlesine ulaşmaya çalışmaktadır.
Faaliyetin GMKA açısından önemli çıktıları: Ülkemizde gıda maddeleri üzerinde helal ibaresi yazması mevzuat gereği yasal değildir ancak ihracat işlemleri bu kapsamın dışında tutulmaktadır. Bu nedenle gıda üretiminde öncü olan bölgemizin dünya çapında büyük bir pazara hitap eden helal gıda sertifikalandırması konusunda doğru yönlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu faaliyet kapsamında Helal Gıda sertifikalandırma hususunda hangi kuruluşlarla iletişim kurulması, verilmiş olan bir sertifikanın güvenilirliğinin ne şekilde sorgulanacağı ve helal gıda sertifikalandırma işlemlerinde yaşanan sıkıntılar konusunda bilgi edinilmiştir. Faaliyet Sonrası Katılımcı /Ajans Tarafından Yapılması önerilen somut faaliyetler: Helal Gıda sertifikalandırması konusunda bölgemizdeki gıda firmalarının farkındalığını arttırmak için web sitesinde bilgilendirme yapılabilir yada firmaların bizzat Ajansa çağırılması yoluyla bir toplantı düzenlenebilir. Faaliyet ile İlgili Fotoğraf ve Diğer Dokümanlar: