Su Enerjisi: Küresel Su Enerjisi Birliği (TURSEB) Başkanı, Uluslararası Su Enerjisi Birliği (IHA), Yönetim Kurulu Üyesi ve Eski Başkanı, AES-IC İçtaş Enerji,Yönetim Kurulu Başkanı, Eski DSİ Genel Müdürü
Uluslararası Su Enerjisi Birliği (IHA) 1995 yılında UNESCO nun desteğiyle kurulmuş ve halen 84 ülkede üyeleri vardır. 18 adet sponsoru ve 78 adet kurumsal üyesi mevcuttur. IHA nın Vizyonu: Dünya su ve enerji ihtiyaçlarını karşılamada su enerjisinin rolünü artırmak. Bunun için: Sürekli iyileştirme ve sürdürülebilir uygulamalarda şampiyon olmak Diğer hak sahipleriyle güçlü ortaklıklar kurarak fikirbirliği oluşturmak Yenilenebilir enerjilerin payını artırmak için girişimler başlatmak Vizyon
Su Enerjisi Birliği (TURSEB) 2003 yılında kuruldu. 29 Kurumsal üye 30 Ferdi üye IHA ile aynı vizyonu ulusal ölçekte paylaşır. Mayıs 2007 de Antalya da Sürdürülebilir Enerji Geliştirilmesi Dünya Kongresine ev sahipliğ yapmıştır. Mart 2009 da İstanbul da Düzenlenecek beşinci Dünya Su Forumunda Enerji için Su, Su için Enerji oturumlarını Ortak koordinatörüdür.
Dünya Liderlerine Göre En Önemli Konular Su Yenilenebilir Enerji Yoksulluk Kamu sağlığı Biyolojik çeşitlilik Gıda güvenliği Kişisel tüketim 2004 Kentsel altyapı The white space in this chart represents DK/NA. Dünya Bankası, 2004
Elektriği Olmayan Nüfus (milyon kişi) 47 706 45 577 223 Dünya da 1.6 Milyar İnsan Elektriksiz
Elektrik Talebi
Dünya Nüfus Artışı Dünya Nüfusu 2000 yılında 6 milyarı aştı. 2030 da 8.1 milyara ulaşması bekleniyor.
The importance of hydropower for development was made clear by several developing country energy Renewables ministers in 2004 Bonn in Outcome June 2004. The Bonn Declaration reaffirms that hydropower is one of the renewable technologies that can significantly contribute to sustainable development, to providing access to energy, especially the poor, to mitigating greenhouse gas emissions and reducing harmful air pollutants, thereby creating new economic opportunities and enhancing energy security through cooperation and collaboration. signed by 154 countries Kalkınma Hakkı
Ham Petrol Fiyatları (2006 ABD Doları)
Sürdürülebilirlik Gereksinimi Ekonomi Çevre Sürdürülebilirlik Toplum
Temiz Enerji Gereksinimi Karbondioksit Gazı Emisyonu Tahminleri
Teknolojik Gelişmeler
Kaynaklara Göre Elektrik Üretimi (17,530 GWh in 2005) (Tripled since 1970 OECD Growth = <3% - Non-OECD Growth = ~5%) 0.18 Solar 1.76 Wind 65.1 0.28 16.48 15.1 1.1 Values are percentages. Sources: IHA/IEA,2006/REN21,2006
Dünya Elektrik Üretimi 2002 ve 2030 Source: iae-weo 2004
Yenilenebilirlerin Enerji Üretim Kapasitesi Dünya Mevcut Üretimin % 20 sidir Güneş; 6.5; 1% Okyanus; 0.3; 0% Jeotermal; 9.3; 1% Biyokitle; 44; 5% Rüzgar; 59; 6% Küçük HES; 66; 7% Su Enerjisi= 87% Büyük Barajlı HES; 750; 80% Kapasite(GW): Yüzdeler kurulu güce göredir (Üretime göre değil)
World s realistic potential developed: ~ 1/3 Current hydro production: 2889 TWh/y Realistic potential production: ~ 8600 TWh/y 69% 75% 22% 33% 7% ~49% For non-oecd countries, hydroelectric plants produced 1546 TWh or 21.1% of total gross production reported in 2004. This represents a 9.8% increase over the previous year. Hydro production reported by non-oecd countries has increased at an annual average rate of 4.7% since 1973. IEA Electricity Information, 2006 Source: World Atlas of Hydropower & Dams, 2002
Su Enerjisi Potansiyeli ve Gerçekleşen Üretim 4000 3500 Potansiyel (TWh/y) Üretim (TWh/y) 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 Afrika Asya Avustralya Avrupa K.ve O. Amerika G. Amerika Source: IHA, based on European model
Su Enerjisinin Gelişim im 2004-2025 2025 Mevcut Katkı, 2004 2809TWh/y Gelecekteki Katkı (Ortalama Yıllık Artış %2) 2030 4749 TWh/y Asia Australasia Europe Africa South America North America Asia Australasia Europe North America Africa South America
Gelişmedeki Zorluklar SOCIAL FINANCIAL AND TECHNICAL ENVIRONMENTAL 1960 1970 1980 1990 2000 2010
Yatırım Açığı : 1990-2020 - 160.0 Toplam Toplam Enerji Yatırımı (Milyar $) 140.0 120.0 100.0 80.0 60.0 40.0 20.0 0.0 Kapanması gereken açık: Kamu, hibe veya kısıntı Yüksek Talep Seneryosu (%3) Alçak Talep Senaryosu (%2) Enerji Sektöründe Özel Finansman 2,300 Milyar $ 1,900 Milyar $ 1990 1992 1994 1996 Geçmiş 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 Gelecek 2012 2014 2016 2018 2020 Source: : World Bank, IEA, Deloitte Touche Tohmatsu Emerging Markets Group
Su Enerjisi Geliştirme Maliyeti Proje Büyüklüğü(MW) Geliştirme Maliyeti ($/MW) İşletme Maliyeti ($/MW) <10 1~5 3~10 10 den 100 1~2.8 3~7 >100 1~1.8 3~7 Source: IHA, 2007
Emisyon Ticareti (AB örneği) Otorite AB Ülkesi Ulusal Kayıt AB Kayıt Emisyon sertifikası CDM veya JI Projelerinden Tahsisat Transfer edilemiyen Emisyon sertifikası Transfer edilebilir Üretim Merkezi Emisyon fazlası sertifikası Şirket Emisyon Pazarı Aracı Kurum
Baraj Göllerinden Sera Gazı Salınımı Tartışmaları Hidroelektrik: Sera Gazı Salmaz İki FARKLI TEZ Nature 444 30 Nov 2006 Baraj Gölleri Önemli Ölçüde Sera Gazı Salar (İnsan Üretimi olan Gazların % 7 si)
TÜRKİYE NİN TOPLAM HİDROELKTRİK ENERJİ POTANSİYELİ (433 000 GWh) DÜNYA POTANSİYELİ İÇİNDE % 1 AVRUPA POTANSİYELİ içinde %16 PAYA SAHİPTİR
Türkiye de Su Kaynakları Gelişimi (2005) Sulama : % 58 Su Enerjisi : % 36 İçme suyu : % 27
SU ENERJİSİ GELİŞİMİ PLANLAMA 19 714 MW 54 % 36 % 10 % İŞLETME 13 020 MW İNŞAAT 3 962 MW Potansiyel Eklenen Potansiyel : 36 697 MW (716 HES); 130 Milyar kwh : 5350 MW (838 HES); 40-60 Milyar kwh
Türkiyedeki Yasal Gelişimin Kronolojisi Kanun No. 4628 Elektrik Piyasası Kanunu (Mart, 2001) Su Kullanım Hakkı Yön. (Mart, 2003) Elektrik Piyasası Lisans Yön. (Agustos, 2002) Kanun No. 5346 Yenilenebilir Enerji Kanunu (Mayıs, 2005)
45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Su Enerjisi Güvenilir mi? 1992-2000 yılları arasında Planlanan ortalama üretim Planlanan güvenilir g üretim Gerçekle ekleşen en üretim retim : 36 450 GWh retim : 29 155 GWh retim : 34 973 GWh 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 planlanan güvenilir gerçekleşen
Enerji Arz Güvenirliliği Mevcudiyet Erişilebilirlik Kabul Edilebilirlik Maliyet (Availability) (Accessibility) (Acceptability) (Affordability)
ERİŞİLEBİLİRLİK - Darboğazlar Yasal Alt Yapı Kurumsal Koordinasyon Techizat Teminindeki Güçlük İnsan Gücü Temininde Güçlük Yapı Güvenliği ile ilgili Denetim
KABUL EDİLEBİLİRLİK - Darboğazlar Yeniden Yerleşim Tarihi ve Kültür Varlıklarının Korunması Sürdürülebilirlik (Çevresel, Sosyal ve Teknik)
FİNANSMAN - Darboğazlar Finansman İhtiyacı Yatırım Atmosferinin Sağlanması Yenilenebilir Enerji Kanunu
ÖNERİLER Yerli yenilenebilir enerji kaynakları öncelikli olarak değerlendirilmeli ve teşvik edilmelidir. Yenilenebilir enerjiler daha kapsamlı desteklenmelidir. Enerjinin üretimi ve kullanımında sürdürülebilirlik prensibi esas olmalıdır. Küçük hidroelektrik potansiyelinin ve yapılabilirliğinin belirlenmesi ve geliştirilmesi için teknik değerlendirmeler havza bazında yapılmalıdır. Devam eden yatırımlar hızlandırılmalıdır. Verilen lisansların fiziki gerçekleşmeleri dikkatle izlenmeli ve gerekli yaptırımlar uygulanmalıdır. Enerji sektöründe gerekli insan gücünün sağlanabilmesi amacıyla eğitim politikaları oluşturulmalıdır.
Su Enerjisi: İki temel insan ihtiyacının kesişim noktası Enerji Hidro elektrik Su