SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI Deniz YUVGUN Gıda Mühendisi - Teknik Müdür TAMTAD Konservecilik San. Tic. A.Ş.
Genel Firma Bilgisi Tamtad Konserve Fabrikası 1958 yılında Mesut Yuvgun tarafından kurulmuştur. İlk üretim faaliyetlerimize ise, 1959 yılında Tire de Sanayi sitesindeki yaklaşık 300 metrekarelik küçük bir tesiste sınırlı sayıda ve yalnızca sebze konserveleri üretimi ile başlanmıştır. Konserve ve konserveciliğin henüz iyi bilinmediği o yıllarda, konserve kutusunu bile kendisi üreterek çalışmalarını yürüten kuruluşumuz bu gün, 1989 yılında taşındığı 30.000 metrekare açık 10.000 metrekare kapalı alanı olan yeni ve modern tesislerinde teknolojinin gerektirdiği en son teknik bilgi ve imkanları kullanmak suretiyle faaliyetine devam etmektedir.
Üretilen Ürünler Bu gün için kuruluşumuzun ürettiği ürünleri ana guruplar halinde aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz: - Sebze konserveleri - Meyve konserveleri - Hazır yemek konserveleri - Reçeller - Közlenmiş ürünler - Haşlanmış bakliyat konserveleri - Kiraz şekerleri - Soslar - Turşular - Zeytinyağı
Ekoverimlilik Etüt Çalışmaları Firmamızda 2014 yılının son çeyreğinde TTGV ve İZKA ile beraber Temiz Üretim ile ilgili olarak bir çalışma başlatılmıştır. Öncelikle üretim prosesleri gözden geçirilerek ölçümler yapılmış literatür taramaları gerçekleştirilmiş ve enerji uzmanlarının raporları eşliğinde iyileştirmelerin yapılabileceği bölümler belirlenmeye çalışılmıştır. Fabrikanın değişik noktalarına su sayaçları takılmış, su tüketimleri kayıt altına alınmış atık su analizleri yaptırılmıştır.
Firmamızda üretimde kullanılan suyun kaynağı artezyenlerdir. İyileştirme çalışmalarına başlarken ilk olarak işletmenin 9 ayrı noktasına su sayaçları takılarak su haritası çıkartılmıştır. Kullanılan su miktarları üretimin cinsi ve üretim miktarlarına göre değişmektedir. Ekoverimlilik Etüt Çalışmaları
Su Tüketimi Önizleme İşletmede 17.10.2014-12.12.2014 tarihleri arasında yapılan ölçümler neticesinde şu şekilde değerler elde edilmiştir: Üretim Hattı Közleme ve turşu Yıkama hattı Hazır Yemekler Doğrama aş pişirme Sebze Sebze Otoklav Soğutma Suyu Prosesler/Ürünler Su Tüketimi (m 3 ) Firmanın toplam Su Tüketimine Oran (%) Biber közleme, turşular, salatalık, jalapeno, s.yaprak ve salamıura, barbunya ayıklama vb. 1.516 22,3 Ürün yıkama, turşu ve pancar seçme, yer temizliği 222 3,3 Haşlama, yıkama, yaprak haşlama dolgu suyu kutu kapama 237 3,5 Pancar, karışık turşu doğrama, aş pişirimi, sos pişirimi 516 7,6 Konserve etme, komple dolum, seçme, pancar, fasulye konservesi, fasulye haşlama barbuya pilaki, yakan biber 1.404 20,6 Fasulye yıkama haşlama, yıkama temizlik, imambayıldı, kızartma, fasulye konserve, türlü konserve 516 7,6 Sterilizasyon 1.921 28,2 Buhar Kazanı Isı üretim/iletim 472 6,9 Toplam 6.804 100,00
Gerçekleştirilen Uygulamalar Firmamızda etüt çalışmaları neticesinde 6 uygulamanın yapılmasına karar verilmiştir: 1. Turşu salamura proseslerinde su, kimyasal ve yardımcı madde tüketiminin optimizasyonu ve su geri kazanımı 2. Otoklav, bull, blanşör ve közleme hattında su geri kazanımı. 3. Hava kompresörüne frekans sürücü uygulaması ile enerji tüketiminin azaltılması
4. Atıksu arıtma tesisindeki düşey milli aeratörünün oksijen kontrollü çalıştırılması ile enerji tüketiminin azaltılması 5. Buhar Kazanı besi suyunun güneş kollektörleri ile ısıtılması 6. Tesisteki buhar vanalarının ceketlerle yalıtılması projesi Gerçekleştirilen Uygulamalar
Uygulamaların Fizibilitesi Beklenen kazanımlar: o Su tasarrufu (19.650 m³/yıl) o Kimyasal tasarrufu (63.000 kg/yıl) o Enerji tasarrufu (167.150 kwh/yıl)
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Özellikle yaz aylarında üretim seviyelerinin daha yüksek olduğu düşünülecek olursa toplam su tüketiminin boyutlarının artacağı düşünülmelidir. Etüt aşamasında toplanan veriler ile öncelikle otoklavlarda soğutma suyu olarak kullanılan tüketimin yaklaşık olarak % 28,2 lik bir kısmını oluşturan bu suların kullanılabilirliği araştırılmıştır.
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Otoklav sularının tekrar soğutma suyu olarak kullanılabilmesi amaçlı olarak soğutma kuleleri ile soğutularak otoklavlarda ön soğutma suyu olarak kullanılabilmesi için bir yatırım yapılmıştır. Bu şekilde yapılan bir soğutma prosesinde ilk izlenimlerimize göre yaklaşık olarak % 75 ler seviyesinde bir tasarruf sağlanmıştır.
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Otoklav soğutma sularının su tüketiminin bol olduğu yaz aylarında ise meyve ve sebzelerin ön yıkama suyu olarak ve işletme temizlik suyu olarak kullanılması için bir sistem oluşturulmuştur. Kurulan bu sistem ise otoklav soğutma sularının tamamının yeniden kullanılması imkanını oluşturmuştur.
Su Verimliliği Uygulamaları Otoklav soğutma sularındakine benzer bir şekilde diğer bir su tasarrufu sos imalatında kullanılan Bull siteminde buharlaştırılan suların yoğuşturma ünitesinde kullanılan 16 ton/saat kapasiteli soğutma suyunun su soğutma kulesi ile devir daimi sağlanmıştır. Servis suyu tamamen otoklav soğutma suları ile karşılandığı için tasarruf miktarı cihaz çalıştığı süre ile 16 ton/saat olmuştur. İlk İzlenimler
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Üretim proseslerinde yapılan incelemeler neticesinde sebzelerin haşlandığı Blanşörden sonra sebzelerin soğutulması amacı ile kullanılan suların sebze yıkama hatlarına verilmesi için bir sistem kurulmuştur. Bu sistemde yaklaşık tesisisin % 20,6 lık bir tüketimi olan hattın yaklaşık olarak % 7 civarlarında azaldığı gözlemlenmiştir.
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Diğer taraftan turşu fermantasyonunda kullanılan suların yeniden kullanılabilmesi için bir çalışma yapılmış ve bu konu ile ilgili olarak ayrıca bir yatırım yapılmıştır. Bu konuda kesin olmamakla beraber fermantasyon sıvılarından yıllık yaklaşık olarak ilk yıl için 700 1000 ton tasarruf sağlanması beklenmektedir. İlerleyen yıllarda bu tasarrufun artması beklenmektedir.
Su Verimliliği Uygulamaları İlk İzlenimler Sonuç olarak yapılan yatırımların sonrasında tüm veriler öncekiler ile karşılaştırılması amacıyla yeniden toplanmaktadır. Otoklav soğutma suları ve sebze soğutma suları ile toplam tesiste kullanılan suyun % 22,5 oranında tasarrufun sağlanabildiği tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak turşu fermantasyon sıvıları ve bull sistemi ile beraber tahmini olarak toplam su tüketiminin % 20-25 oranlarında ilave bir tasarruf sağlanabileceği düşünülmektedir. Yapılan bu çalışmaların sonucunda gerçekleşen yatırımlar sonucunda işletmenin çalışma koşullarına bağlı olarak yaklaşık % 45-50 oranlarında kullanılan sudan bir tasarrufu olacağı görülmektedir.
İzleme Faaliyetleri Ağurtos-Eylül aylarında uygulama aşaması tamamlanmış olmakla birlikte tasarrufların izlenmesi süreci halen sürmektedir. Ege Üniversitesi ve 9 Eylül Üniversitesi öğretim üyelerinin katkılarıyla devam eden izleme süreci sonunda kazanımlar daha net bir biçimde ortaya koyulacaktır. Proje İzleyicileri: Prof. Dr. Azize Ayol (9 Eylül Üni. Çevre Müh. Böl) Prof. Dr. Hayati Olgun (Ege Üni. Güneş Enerjisi Enst.)
TEŞEKKÜRLER Deniz YUVGUN